USE sofia;
DROP TABLE IF EXISTS sofia.ifb_vpl;
CREATE TABLE ifb_vpl (
  verseID VARCHAR(16) NOT NULL PRIMARY KEY,
  canon_order VARCHAR(12) NOT NULL,
  book VARCHAR(3) NOT NULL,
  chapter VARCHAR(3) NOT NULL,
  startVerse VARCHAR(3) NOT NULL,
  endVerse VARCHAR(3) NOT NULL,
  verseText TEXT CHARACTER SET UTF8 NOT NULL) ENGINE=MyISAM;
LOCK TABLES ifb_vpl WRITE;
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN1_1","002_1_1","GEN","1","1","1","Hidin te\"an an amin di logom ya limmun Apo Dios ad abuniyan ya tun luta. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN1_2","002_1_2","GEN","1","2","2","Hay te\"an di nunlumuwana ya agguy napanuh di aat tun luta, ya mi'id ah nihina ti namahig an danum ya pa'ahhelong. At nan Na'abuniyanan an Lennawa di gun munle\"odan hinan bagtun di danum. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN1_3","002_1_3","GEN","1","3","3","Ya inalin Apo Dios di, “Malmuy patal.” Ya na'at an nalmu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN1_4","002_1_4","GEN","1","4","4","Ya maphod hi nanniganan den patal, at uhigonay patal ya nan helong. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN1_5","002_1_5","GEN","1","5","5","Ya nginadnanay patal ta algaw, ya nginadnanay helong ta mahdom. Ya unat goh naluh heden algaw ya nahdom ta nawa'ah ya hiyah de hopap di algaw. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN1_6","002_1_6","GEN","1","6","6","Ya inalin Apo Dios di, “Malmuy umat hi atap ta battan di danum.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN1_7","002_1_7","GEN","1","7","7","At inuhig Apo Dios nan danum ta nan oha ya wah nan bagtun nan ay atap, ya nan oha ya wah ampana. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN1_8","002_1_8","GEN","1","8","8","Ya ngadnan Apo Dios heden ay atap ta ad daya ta naluh heden algaw ya nahdom ta nawa'ah ya hiyah de miyadwah algaw. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN1_9","002_1_9","GEN","1","9","9","Ya inalin goh Apo Dios di, “Ya milahhin nan danum an wah ampan nan ay atap ta way aton tun lutan mabunhian.” Ya na'at. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN1_10","002_1_10","GEN","1","10","10","At ngadnana nan mamaga ta luta, ya ngadnana nan na'amungan di danum ta baybay. Ya tinnig Apo Dios, ya maphod. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN1_11","002_1_11","GEN","1","11","12","Ya inalin goh Apo Dios di, “Humangaw an amin di numbino'ob'on hi holo', ya nan numbino'ob'on an mitanom an mihda, ya nan mitanud di bungana, ya an amin nan numbino'ob'on an bumunga ta nan bugwan di bungada ya gun humangaw goh ta minaynayun di aatdah tun luta.” At na'at an amin hadin inalina. At maphod hi nannigan Apo Dios. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN1_13","002_1_13","GEN","1","13","13","Ya naluh heden algaw ya nahdom ta nawa'ah ya hiyah de miyatluh algaw. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN1_14","002_1_14","GEN","1","14","14","Ya inalin goh Apo Dios di, “Malmuy dumilag ad daya ta ma'uhig an waday mahdom, ya gun mihukat di mapatal ta way panginnilaan hi bilang di bulan, ya algaw, ya tawon, ya panginnilaan goh hi na'na'at an umat hi punhabalan ya pundayawan di udum. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN1_15","002_1_15","GEN","1","15","15","Ya bumnangdad daya ta madilagan tun luta.” At hiyah ne na'at. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN1_16","002_1_16","GEN","1","16","16","Ya limmun goh Apo Dios nan duwan o\"ongol an dilag ta nan ong'ongngol ya algaw ta hiyay ad poto' hitun lutah nan mawa'ah, ya nan bulan ad poto' an mangipapatal hinan mahdom. Ya limmuna goh nan do'ol ahan an bittuan. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN1_17","002_1_17","GEN","1","17","17","At inhamadnan inhina didah ad daya ta ipapatalda tun luta ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN1_18","002_1_18","GEN","1","18","18","ya ta diday okod an ad poto' hinan mapatal ya nan mahdom ta ma'uhig nan patal hi helong. Ya tinnig Apo Dios, ya maphod. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN1_19","002_1_19","GEN","1","19","19","Ya naluh heden algaw ya na'ahom ta nawa'ah ya hiyah de miyapat hi algaw. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN1_20","002_1_20","GEN","1","20","20","Ya inalin goh Apo Dios di, “Malmun amin nan do'ol ahan hi numbino'ob'on an munhituh nan danum ya hay do'ol ahan goh an numbino'ob'on an hamuti ta muntadyapandah tun bagtun di luta.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN1_21","002_1_21","GEN","1","21","21","At limmun Apo Dios nan numbino'ob'on an kalahin di matagun umiwiy udumna an wah nan baybay, ya limmuna goh nan hamuti. At umamlong hi Apo Dios ti maphod di panniganah aatda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN1_22","002_1_22","GEN","1","22","22","At winagahan Apo Dios didan amin an nunhituh danum an inalinay, “Munholag ayu ta miwa'at ayuh nan baybay.” Ya winagahana goh din hamuti ta dumo'oldah tun luta. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN1_23","002_1_23","GEN","1","23","23","Ya naluh heden algaw ya na'ahom ta nawa'ah ya hiyah de miyalemah algaw. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN1_24","002_1_24","GEN","1","24","24","Ya inalin goh Apo Dios di, “Malmuh tun lutay numbino'ob'on an kalahin di matagun umiwi ti nalmuy nahalimunan an a'animal, ya nan a'animal an wah inalahan, ya nan mun'ada'adap hitun luta.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN1_25","002_1_25","GEN","1","25","25","At limmun Apo Dios nan numbino'ob'on an kalahin di umiwi ta nalmuy nahahalimunan an a'animal, ya nan a'animal an wah inalahan, ya nan mun'ada'adap hitun luta. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN1_26","002_1_26","GEN","1","26","26","Ya inalina goh di, “Lumuwon tu'uy tagu ta umat hi aat tu'uy aatda ta diday pange'kodan tu'un amin hinan wah baybay, ya nan hamuti, ya an amin nan a'animal an wah tun luta, ya nan numbino'ob'on an umadap hitun luta.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN1_27","002_1_27","GEN","1","27","27","At limmun Apo Dios di tagu an umat ay Hiyay aatda. Nan limmuna ya lala'iy oha ya babaiy oha. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN1_28","002_1_28","GEN","1","28","28","At wagahan Apo Dios didan inalinay, “Munholag ayu ta dumo'ol ayu ta la'tot ya niwa'at ayun amin hitun luta ta da'yuy okod an amin hinan wah nan baybay, ya an amin nan hamuti, ya an amin nan matagun umiwih tun luta.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN1_29","002_1_29","GEN","1","29","29","At inayun Apo Dios an inalinay, “Idat'un da'yu an amin nan himmangaw an ma'an di bungada, ya hiyay pangngalanyuh ononyu. Ya umat goh hi bungbungaan an ayiw an hiyay ononyu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN1_30","002_1_30","GEN","1","30","30","Ya nan holo' ya nan udumna an himmangaw ya idat'un da'yu ta way onon an amin nan matagun umiwi an nan numbino'ob'on an a'animal, ya nan hamuti, ya nan numbino'ob'on an umadap.” Ya an amin hanan inalin Apo Dios ya na'at. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN1_31","002_1_31","GEN","1","31","31","Ya tinnignan amin di limmuna, ya mun'aphod di aatda. Ya naluh heden algaw ya nahdom ta nawa'ah ya hiyah de miyonom hi algaw. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN2_1","002_2_1","GEN","2","1","1","At gintud Apo Dios an amin nan limmunan ad daya, ya tun luta, ya an amin nan wada. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN2_2","002_2_2","GEN","2","2","2","Ya heden miyapitun algaw ya lempahnay tamuna ta nun'eblay ti nalpah an amin di nunlumuwana. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN2_3","002_2_3","GEN","2","3","3","At nginilinah den algaw, ya winagahana an inalinay me'gonan ti hiyah ne algaw hi nun'eblayana ti nalpah an amin nan inatnan nunlumun amin hi logom. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN2_4","002_2_4","GEN","2","4","4","At umat hituy aat di nalmuwan tun luta ya ad dayah din nunlumuwan Apo Dios. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN2_5","002_2_5","GEN","2","5","5","Ya tun luta ya mi'id pay ah himmangaw unu nitanom, ya agguy pay impa'udan Apo Dios, at mi'id di muntanom. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN2_6","002_2_6","GEN","2","6","6","Mu waday danum an bumuhu' an malpuh nan lutah mangpot hinan tu'yapna. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN2_7","002_2_7","GEN","2","7","7","At hi Apo Dios ya innalna nan pito', ya pen'olna ta inyammanah tagu, ya hinodohdaanay olongna, ya nalmuy hodohdana, at na'amman an mataguh Adam. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN2_8","002_2_8","GEN","2","8","8","Ya tinamman Apo Dios ad Eden an wah appit di buhu'an nan algaw ta hiyay nangihinanah nan lala'in limmuna. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN2_9","002_2_9","GEN","2","9","9","At limmunan amin di numbino'ob'on an ayiw an mun'aphod di tigawda ya maphod an ma'an di bungada. Ya limmuna goh hinan gagwana han ayiw an mangidat hi itaguan ya nan ayiw an mangidat hi la'eng ta mabalin an innilaon nan maphod an ma'at unu nan nappuhi. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN2_10","002_2_10","GEN","2","10","10","Ya waday wangwang an nalpud Eden ta way nanebnah nan himmangaw. Mu hay aat nan wangwang an nange'wan de han Galden ad Eden ya nun'opat di nunhappangana. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN2_11","002_2_11","GEN","2","11","11","Hay ngadan nan nahhun an oha an happang di wangwang ya ad Pishon an nange'wah ad Havilah an wadan di balitu'. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN2_12","002_2_12","GEN","2","12","12","(Nan balitu' hidi ya nahamad an namahmah. Ya wada goh di ma'ah'upan hidi an lotan di ayiw an ma\"aphod di hunghungna ya nan na'angnginan batu.) ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN2_13","002_2_13","GEN","2","13","13","Ya hay ngadan nan miyadwan happang di wangwang ya ad Gihon an nange'wah ad Cush. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN2_14","002_2_14","GEN","2","14","14","Ya hay ngadan nan miyatlu ya ad Tigris an nange'wah appit di buhu'an di algaw ad Ashur. Ya hay ngadan di miyapat ya ad Euphrates. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN2_15","002_2_15","GEN","2","15","15","At hi Apo Dios ya inhinanah de han lala'ih nan Galden an Eden ta hiyay manamun mangipapto' hinan wah di. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN2_16","002_2_16","GEN","2","16","16","Ya inalinan hiyay, “An amin di bungan tun ayiw hitun galden ya mabalin an onom. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN2_17","002_2_17","GEN","2","17","17","Mu adim ahan onon nan bungan nan ayiw an mangidat hi la'eng an dumalat hi pangimmatunan hinan maphod unu nappuhi.” Ya impidwan Apo Dios an nangalin hiyan inalinay, “Mahapul ahan an adim onon nan bungan den ohan ayiw. Ti onom ay ya matoy'an ne han algaw an panganam.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN2_18","002_2_18","GEN","2","18","18","Ya inalin goh Apo Dios di, “Adi maphod hi un oh'ohhah ten lala'i. At lumuwo' di oha ta waday pi'yibbanah bumadang ay hiya.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN2_19","002_2_19","GEN","2","19","19","At innalna nan luta, ya inyammanah numbino'ob'on an a'animal ya hamuti. Ya inyuynan de han lala'i an ipattig ta ngadnana dida. At nan nangalinan dida ya hiyay ngadanda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN2_20","002_2_20","GEN","2","20","20","At nginadnan han lala'i nan do'ol an hamuti ya nan a'animal, mu mi'id ah ohan didah mabalin hi ibbana ta way bumadang ay hiya. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN2_21","002_2_21","GEN","2","21","21","At hay inat Apo Dios ya impalo'na nan lala'i ta nimogmog di enlo'na, ya innalnay ohah taglang de han lala'i, ya impabangngadna an nun'addumon nan lamoh. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN2_22","002_2_22","GEN","2","22","22","At iyammanah den tungal an taglang di lala'ih babai ta nalpah ya inyuynan de han lala'i. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN2_23","002_2_23","GEN","2","23","23","Ya inalin han lala'iy, “Maphod ta nan tungal ya nalpuh nan tungal'u, ya nan lamohna ya nalpuh nan lamoh'u! At mangadnan hiyah babai ti hay nalpuwana ya nan lala'i.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN2_24","002_2_24","GEN","2","24","24","Ya hiyaat un wa ay ta malhin nan lala'i ya taynana nan o'ommodna ta miyaddum hinan babain ahawana ta paddungnay unda ohan odol. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN2_25","002_2_25","GEN","2","25","25","Ya nan lala'i ya han ahawanan babai ya ta\"on unda numbobollad mu adida bumain. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN3_1","002_3_1","GEN","3","1","1","Nan ulog di na'alla'eng an bumalbali ya un an amin di udumnan limmun Apo Dios. At inalin nan ulog hinan babaiy, “Undan inalin Apo Dios di adiyu onon di bungan nan malgom an ayiw hitun galden?” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN3_2","002_3_2","GEN","3","2","2","Ya tembal nan babai, ya inalinay, “Mabalin an mangan amih bungan nan ayiw. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN3_3","002_3_3","GEN","3","3","3","Mu nan bungan di ayiw an wadah gagwan di galden ya inalin Apo Dios di, Adiyu onon, ya adiyu goh dinihon. Ti atonyu ay ya matoy ayu.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN3_4","002_3_4","GEN","3","4","4","Ya inalin nan ulog di, “Adi ayu ahan matoy! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN3_5","002_3_5","GEN","3","5","5","Ya manu ay inalin Apo Dios di adiyu onon ti luma'eng ayu, at mipaddung ayun Hiyan manginnilah maphod ya nappuhi!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN3_6","002_3_6","GEN","3","6","6","At unat goh tinnig han babaih den bungan nan ayiw, ya maphod di tigawna, ya maphod hi onon, ya luma'eng di mangan, at innalna, ya inana. Ya indatna goh ay ahawana, ya inana goh. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN3_7","002_3_7","GEN","3","7","7","Ya unat goh inanda ya ay paddungnay nadiat di matada, at iniladan numbobolladda. At dina\"ida\"itday tubun di ayiw an fig ta nanophopdah odolda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN3_8","002_3_8","GEN","3","8","8","Ya wan mapuyaw ya dengngolday demog Apo Dios an umali, at immuyda nipo\"oy. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN3_9","002_3_9","GEN","3","9","9","Mu inayagan Apo Dios nan lala'in inalinay, “Hay wadam?” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN3_10","002_3_10","GEN","3","10","10","Ya tembalnan inalinay, “Dengngol'uy umaliam, ya timma'ota' ya ten numbobollada', at nipo\"oya'.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN3_11","002_3_11","GEN","3","11","11","Ya tembal Apo Dios, ya inalinay, “Hay nangalin he\"ah un'a numbobollad? Unmu dan inan nan bungan nen ayiw an inali' hi adiyu onon?” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN3_12","002_3_12","GEN","3","12","12","Ya tembal nan lala'i, ya inalinay, “Nan babain indatmuh ibba' di nangidat hi bungan nen ayiw! At inan'u.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN3_13","002_3_13","GEN","3","13","13","Ya inalin Apo Dios hinan babaiy, “Anaad ta umat hinay inatmu?” Ya inalin nan babaiy, “Oo ti nan ulog di namalbalin ha\"in, at hiyanan inan'u!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN3_14","002_3_14","GEN","3","14","14","Ya inalin Apo Dios hinan ulog di, “Dumalat nan inatmu ya he\"ay nidugdugah an ma'idutan an animal, at mete\"ad ugwan ya mihagad di putum hi un'a umadap, ya hay hupu' di itanudmuh engganay apogpogam. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN3_15","002_3_15","GEN","3","15","15","Ya dumalat nan inatmu ya pumbohholo' da'yuh nan babai, ya pumbohholo' goh nan holagyu. At igatinay ulum ta magmi', ya hobatom di mu'udna.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN3_16","002_3_16","GEN","3","16","16","Ya inalin Apo Dios hinan babaiy, “He\"a ya udma' ta nidugah di holtapom hinan punhabiyam ya nan puntungawam. Ya ta\"on un umat hinay holtapom ya amnawam mahkay nan ahawam, ya munnanong damdamay ahawam an mangipapto' ay he\"a.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN3_17","002_3_17","GEN","3","17","17","Ya inyewel Apo Dios hinan lala'i, ya inalinay, “Dumalat nan agguymu nangunudan hinan inali' an adiyu onon nan bungan di ayiw ta hi ahawam di inunudmu ta inanyu nan bungan di ayiw ya ma'idutan tun luta. At munligat'an muntamuh tanudmuh pi'taguam hitun luta. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN3_18","002_3_18","GEN","3","18","18","Ya humangaw di holo' ya nan udumnan humangaw an waday hubitna. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN3_19","002_3_19","GEN","3","19","19","Ya gahin un'a malengot hi puntamuam hitun luta ya un waday malmuh itanudyuh engganay un'a mumbangngad hi luta ti hay pito' di nalpuwam, at mumbangngad'a damdamah pito'.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN3_20","002_3_20","GEN","3","20","20","Ya nginadnan Adam nan ahawana ta hi Eve ta hiyay hi inan an amin di matagu an umat ay hiya. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN3_21","002_3_21","GEN","3","21","21","Ya hay inyamman Apo Dios hi lubung da Adam ay Eve ya nan up'up di animal ta indatnan dida ta inlubungda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN3_22","002_3_22","GEN","3","22","22","Ya nalpah hene ya inalin Apo Dios di, “Nan tagu ya umat ay ditu'u ti inilada mahkay di maphod ya nappuhi. Ya gulat ta alana goh di ohah nan bungan nan ayiw an mangidat hi pi'taguan hi mid pogpogna, ya inana, at mabalin nan nabaholan hi mi'taguh munnanannong!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN3_23","002_3_23","GEN","3","23","23","At hay inat Apo Dios ya pinakakna didah nan Galden an Eden ta umuyda muntamuh nan lutan nalmuwanda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN3_24","002_3_24","GEN","3","24","24","Ya nalpah an pinakak Apo Dios dida at pungguwalyaona nan anghel an ma'alih cherubim hinan way owon hinan appit di buhu'an di algaw. Ya wada goh di adu\"oy an hanggap an umela'elat ya timmelotelon an mihawan hinan way owon an umuy hinan ayiw an mangidat hi pi'taguan. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN4_1","002_4_1","GEN","4","1","1","Ya enelo' Adam hi Eve an ahawana, at nunhabi ta nuntungaw, ya lala'i an nginadnana ta hi Cain. At inalin Eve di, “Binadangana' ay Apo Dios hi nangidatanah nan lala'in imbaluy'un nitungaw!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN4_2","002_4_2","GEN","4","2","2","Ya palpaliwanda ya nunholag goh ta hi Abel. Ya unat goh immilog ya hay tamuna ya un mumpahtul hi kalnilu. Mu hi Cain ya un munhabal. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN4_3","002_4_3","GEN","4","3","3","Ya unat goh palpaliwan ya enelgom Cain di innalnah bungan di inhabalna ta e'nongnan Apo Dios. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN4_4","002_4_4","GEN","4","4","4","Mu hi Abel ya innalnay hopap di imbaluy di kalnilunan mi'id ganitna, ya ene'nongna goh ay Apo Dios. At inabulut Apo Dios nan ene'nong Abel, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN4_5","002_4_5","GEN","4","5","5","mu agguyna nan ene'nong Cain. At ma'abbungot hi Cain an pinumlang. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN4_6","002_4_6","GEN","4","6","6","Ya inalin Apo Dios ay Cain di, “Anaad ta ma'abbungot'an pumlang? ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN4_7","002_4_7","GEN","4","7","7","Undan adi' he\"a abuluton hi unmu aton di maphod? Mu wa ay ta atom di nappuhi at hiyay nidadaan hi mamalbalin he\"a. At mahapul an du'gom ta abakom nan na\"appuhi.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN4_8","002_4_8","GEN","4","8","8","Ya wa han ohan algaw ya inalin Cain ay aginan hi Abel di, “Umuytah payaw.” At immuyda. Ya hidin awadandah payaw ya pinatoy Cain hi Abel. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN4_9","002_4_9","GEN","4","9","9","Ya inalin Apo Dios ay Cain di, “Hay wadan agim?” Ya tembalnan inalinay, “Tagwan! Agguy'u inila! Undan ha\"in mangipapto' ay agi'?” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN4_10","002_4_10","GEN","4","10","10","Ya inalin Apo Dios di, “Anaad ta inatmuy nappuhi? Nan dalan agim an netmog hitun luta ya paddungnay mun'alin Ha\"in ta way ato' an mangibolloh. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN4_11","002_4_11","GEN","4","11","11","At ad ugwan ya ma'idutan'a, at adi mahkay mabalin an munhabal'ah tun luta ti enetmogna nan dalan agim. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN4_12","002_4_12","GEN","4","12","12","Ti wa ay ta munhabal'a ya adi malmuy ihabalmu. At mi'id poto' di punhituwam ta un'a buminna'el an lumane'le'od.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN4_13","002_4_13","GEN","4","13","13","Ya inalin Cain ay Apo Dios di, “Nidugah ahan di molta' an adia' pa\"edpol! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN4_14","002_4_14","GEN","4","14","14","Ad ugwan ya pakakona' ta adia' punhabalon ay He\"a, ya ma'aana' udot ay He\"a ta unna' buminna'el an lumane'le'od! Ya wada ay di mangah'up ay ha\"in ya patayona'!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN4_15","002_4_15","GEN","4","15","15","Mu inalin Apo Dios ay Cain di, “Mi'id mamatoy ay he\"a ti nan mamatoy ay he\"a ya miyawit hi mumpapitu.” Ya minalkaan Apo Dios hi Cain ta adi patayon nan mangah'up ay hiya. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN4_16","002_4_16","GEN","4","16","16","At nakak hi Cain hi awadan Apo Dios, ya immuy nunhitud Nod an immapit hi buhu'an di algaw hidih ad Eden. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN4_17","002_4_17","GEN","4","17","17","Ya palpaliwan ya nalhin hi Cain ta nunhabih ahawana, ya nuntungaw, ya lala'i, ya ngadnanda ta hi Enoch. Nan babluy an nunhituwanda ya numbalin hi siudad, at nginadnan Cain ta ad Enoch an ngadan nan imbaluyna. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN4_18","002_4_18","GEN","4","18","18","Ya nalhin hi Enoch, at nunholag ta hi Irad. At nunholag hi Irad ta hi Mehujael. Ya nunholag hi Mehujael ta hi Methushael. Ya nunholag hi Methushael ta hi Lamech. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN4_19","002_4_19","GEN","4","19","19","Ya hi Lamech ya inahawana nan duwan binabain da Adah ay Zillah. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN4_20","002_4_20","GEN","4","20","20","At nunholag hi Adah ta hi Jabal an hiyay ad holag hinan numpunhituh nan tuldan abung an diday mumpumpahtul hinan a'animal. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN4_21","002_4_21","GEN","4","21","21","Ya hay ngadan agin Jabal ya hi Jubal an hiyay ommod di nala'eng an mumpagangoh hi alpa ya tungngali. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN4_22","002_4_22","GEN","4","22","22","Ya nunholag goh hi Zillah ta hi Tubal-Cain an hiyay ad holag hinan mumpumbohal. Ya hay ngadan han aginan babai ya hi Naamah. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN4_23","002_4_23","GEN","4","23","23","Ya inalin Lamech hinan duwan ahawanan da Adah ay Zillah di, “Donglonyuh ten alyo': Wada han pinatoy'u an ungan lala'i, ya manu ay inat'u ti nahhun an hinugatana'. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN4_24","002_4_24","GEN","4","24","24","Ya gulat ta pituy awit Cain at ha\"in ya napitu ta pituy awit'u!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN4_25","002_4_25","GEN","4","25","25","Ya nunholag goh da Adam ay Eve ta nginadnanda ta hi Seth ti inalin Eve di, “Indat Apo Dios han imbaluy'u ta hukat Abel an pinatoy Cain.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN4_26","002_4_26","GEN","4","26","26","Ya nunholag hi Seth hi ohah lala'i ta hi Enosh. At hiyah ne nete\"an di nundayawan nan tatagun Apo Dios. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN5_1","002_5_1","GEN","5","1","1","Hiyah te napatad hi holag Adam. Hidin nunlumuwan Apo Dios hi tagu ya inyengngohnah nan aatna. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN5_2","002_5_2","GEN","5","2","2","Ya limmunay lala'i ya babai, ya winagahana dida ya unna ngadnan didah tagu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN5_3","002_5_3","GEN","5","3","3","Ya unat goh nuntawon hi Adam hi hinggahut ta tulumpulu ya waday imbaluynan lala'i an hiyay inanungna, ya ngadnana ta hi Seth. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN5_4","002_5_4","GEN","5","4","4","Ya ni'tagu an gun nunholag damdama ta nangamung waluy gahut di tawona, ya nawadaday udumnah imbabaluynan linala'i ya binabai. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN5_5","002_5_5","GEN","5","5","5","At hay uyap di tawonah engganan den natayana ya hiyam di gahut ta han tulumpulu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN5_6","002_5_6","GEN","5","6","6","Ya hi Seth ya hinggahut ta lemay tawona ya un mawada han imbaluynan hi Enosh. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN5_7","002_5_7","GEN","5","7","7","At nituluy an ni'tagu an gun nunholag ta nangamung waluy gahut ta han pituy tawona, ya nawadaday udumnah imbabaluynan linala'i ya binabai. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN5_8","002_5_8","GEN","5","8","8","At hi Seth ya hiyam di gahut ta han himpulu ta duway tawona ya un matoy. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN5_9","002_5_9","GEN","5","9","9","Ya hi Enosh ya nahiyam di tawona ya un mawada han imbaluynan hi Kenan. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN5_10","002_5_10","GEN","5","10","10","Ya nituluy goh an ni'tagu an gun nunholag ta nangamung waluy gahut ta han himpulu ta lemay tawona, ya nawadaday udumnah imbabaluynan linala'i ya binabai. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN5_11","002_5_11","GEN","5","11","11","At hi Enosh ya natoy hidin nunhiyam di gahut ta han lemay tawona. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN5_12","002_5_12","GEN","5","12","12","Ya hi Kenan ya napituy tawona ya un mawaday imbaluynan hi Mahalalel. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN5_13","002_5_13","GEN","5","13","13","At nituluy an ni'tagu an gun nunholag ta nangamung waluy gahut ta han napat, ya nawadaday udumnah imbabaluynan linala'i ya binabai. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN5_14","002_5_14","GEN","5","14","14","Ya hi Kenan ya natoy hidin nuntawon hi hiyam di gahut ta han himpulu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN5_15","002_5_15","GEN","5","15","15","Ya hi Mahalalel ya nuntawon hi nanom ta han lema ya un mawada han imbaluynan hi Jared. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN5_16","002_5_16","GEN","5","16","16","At nituluy an ni'tagu an gun nunholag ta nangamung waluy gahut ta tulumpuluy tawona, ya nawadaday udumnah imbabaluynan linala'i ya binabai. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN5_17","002_5_17","GEN","5","17","17","Ya hidin waluy gahut ya han nahiyam ta han lemay tawon Mahalalel ya natoy. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN5_18","002_5_18","GEN","5","18","18","Ya hi Jared ya hinggahut ya han nanom ta duway tawona ya un mawaday imbaluynan hi Enoch. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN5_19","002_5_19","GEN","5","19","19","At nituluy an ni'tagu an gun nunholag ta nangamung waluy gahut di tawona, ya nawadaday udumnah imbabaluynan linala'i ya binabai. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN5_20","002_5_20","GEN","5","20","20","Ya hidin nuntawon hi Jared hi hiyam di gahut ya han nanom ta han duwa ya natoy. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN5_21","002_5_21","GEN","5","21","21","Ya hi Enoch ya un nanom ta han lemay tawona ya nawaday imbaluynan hi Methuselah. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN5_22","002_5_22","GEN","5","22","22","At nete\"an de ya na'na'unnud hi Enoch ay Apo Dios, at mituluy an ni'tagu ta nangamung tuluy gahut di tawona, ya nawadaday udumnah imbabaluynan linala'i ya binabai. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN5_23","002_5_23","GEN","5","23","23","Ya hidin tuluy gahut ya han nanom ta lemay tawona ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN5_24","002_5_24","GEN","5","24","24","ya hin'alina ya na'utaw an mi'id. Ti hiya ya un'unnud ay Apo Dios, at nonong di odolna ya ni'yuy ay Apo Dios. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN5_25","002_5_25","GEN","5","25","25","Ya hi Methuselah ya hinggahut ya han nawalu ta pituy tawona ya un mawada han imbaluynan hi Lamech. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN5_26","002_5_26","GEN","5","26","26","At nituluy an ni'tagu an gun nunholag ta nangamung hi pituy gahut ta han nawalu ta duway tawona, ya nawadaday udumnah imbabaluynan linala'i ya binabai. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN5_27","002_5_27","GEN","5","27","27","Ya hidin nuntawon hi Methuselah hi hiyam di gahut ya han nanom ta hiyam ya natoy. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN5_28","002_5_28","GEN","5","28","28","Ya hi Lamech ya hinggahut ya han nawalu ta duway tawona ya un mawada han imbaluynan lala'i. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN5_29","002_5_29","GEN","5","29","29","Ya nginadnana ta hi Noah, ya inalinay, “Maphod ta ta\"on hi un at hitun numbalin hi adi maphod tun lutan dumalat nan nangidutan Apo Dios ya heten ung'ungngay umipa'amlong hi nomnom hitun naligat an tamu.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN5_30","002_5_30","GEN","5","30","30","At ni'tagu an gun nunholag ta nangamung hi lemay gahut ta han nahiyam ta lema, ya nawadaday udumnah imbabaluynan linala'i ya binabai. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN5_31","002_5_31","GEN","5","31","31","Ya nuntawon hi Lamech hi pituy gahut ya han napitu ta pitu ya un matoy. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN5_32","002_5_32","GEN","5","32","32","Ya hi Noah ya nuntawon hi lemay gahut ya unda mawada nan tulun linala'in imbabaluynan da Shem, ya hi Ham, ya hi Japheth. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN6_1","002_6_1","GEN","6","1","1","Ya unat goh gun dimmo'ol nan tatagu ta nun'iwa'atdah tun luta ya numpunholagdah babalahang an mumpangilog. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN6_2","002_6_2","GEN","6","2","2","Ya unat goh tinnig nan tatagun Apo Dios dida an mun'a'apgohanda at immuyday udumna ta iyahawada nan penhodda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN6_3","002_6_3","GEN","6","3","3","Ya inalin Apo Dios di, “Nan Na'abuniyanan an Lennawa ya adi mabalin an minaynayun di iddumanah nan tatagu ti waday apogpogan di odolda. At hiyaat un hinggahut ta han duwampuluy tawon hi idat'uh pi'taguanda.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN6_4","002_6_4","GEN","6","4","4","Heden gutudna ya la'tot goh ya waday o\"ongol an tatagun nunhituh tun luta, ya hay ngadanda ya Nephilim. Ya inahawan nan linala'in tatagun Apo Dios nan holagdan binabai, ya nunholagda goh ta malmuy imbabaluyda. Ya diday ma'abbi'ah, at nundongol di aatdah din penghana. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN6_5","002_6_5","GEN","6","5","5","Ya ininnilan Apo Dios an gun iyal'allan nan tatagun mangamangat hinan do'ol an pumbaholan hitun luta. Ya hay mun'onan hi wah nomnomda ya nan pangatandah nan adi maphod. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN6_6","002_6_6","GEN","6","6","6","Ya hi Apo Dios ya nunheglan munha'it hi punnomnomanah puntutuyuanah ayna nunlumuwan hinan tataguh tun luta. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN6_7","002_6_7","GEN","6","7","7","Ya inalin Apo Dios di, “Ubaho' an amin tun tatagun limmu' an ta\"on an amin nan a'animal, ya nan umadap, ya nun'apaya'an ti muntutuyua' hi nunlumuwa' ay dida.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN6_8","002_6_8","GEN","6","8","8","Mu mun'am'amlong hi Apo Dios ay Noah ti anggay hiyah maphod di pangatna. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN6_9","002_6_9","GEN","6","9","9","Hi Noah ya nahamad di atona an mi'id pamahal nan tatagun hiya ti un'unnud ay Apo Dios. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN6_10","002_6_10","GEN","6","10","10","Ya waday tuluh linala'in imbabaluynan da Shem, ya hi Ham, ya hi Japheth. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN6_11","002_6_11","GEN","6","11","12","Mu hay panigaw Apo Dios an amin hinan tataguh tun luta ya nappuhiy gunda aton, ya nunheglay pangatdah nan i'ibbadan tatagu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN6_13","002_6_13","GEN","6","13","13","Ya inalin Apo Dios ay Noah di, “Ninomnom'un pa\"ion tun luta ta ma'ubah an amin nan tatagu ti nunnaud nan ato'atondan gunda pumatoy. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN6_14","002_6_14","GEN","6","14","14","At iyammam di pupul. Hay iyammam ya nan cypress an ayiw, ya hinoldaholda'muy bunolna. Ya lempahmu ay an inyamma ya inhamadmun litaon hi longah an amin nan muntigaw, ya umat goh hinay atom hi bunolna.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN6_15","002_6_15","GEN","6","15","15","At intuluy Apo Dios an inalinay, “Hay lukudna ya opat di gahut ya han nabongley umpih inadu\"oyna, ya napitu ta lemay umpih inabellogna. Ya hay inata'nangna ya napat ta han lemay umpi. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN6_16","002_6_16","GEN","6","16","16","Ya tigom ta nan dedeng ya adi mitumu' hinan bubung ta madi'angan hi ohay umpi ya han godwa. Ya pinantawam hinan way bane'lengna, ya nuntuluwom di galadu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN6_17","002_6_17","GEN","6","17","17","Ti hay ato' ya lobngo' tun luta ta ma'ubah an amin nan wah tun luta ta mun'atoydan amin nan malgom an waday hodohdana an ta\"on hi unda tagu unu animal. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN6_18","002_6_18","GEN","6","18","18","Mu ten itulag'un he\"a an da'yun hina\"ama, ya nan a'ahawayu ya humgop ayuh nan pupul ta mabaliwan ayu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN6_19","002_6_19","GEN","6","19","19","Ya mahapul an pe'ehgoponyuh nan pupul di mahindudwah an amin hinan matagun nalmun buta'al ya tenna ta mi'tagudan da'yu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN6_20","002_6_20","GEN","6","20","20","An mahindudwah nan numbino'ob'on an hamuti, ya nan numbino'ob'on an kalahin di a'animal, ya nan numbino'ob'on an kalahin di umadap hinan luta ta mi'tagudan da'yu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN6_21","002_6_21","GEN","6","21","21","Ya idadaanyun ehgop an amin nan mun'olog hi ononyun amin ya hay onon goh nan numbino'ob'on an pe'ehgoponyu.” Hiyah ne inalin Apo Dios. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN6_22","002_6_22","GEN","6","22","22","At inat Noah an amin hanan immandal Apo Dios. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN7_1","002_7_1","GEN","7","1","1","Ya nadatngan goh nan humgopan da Noah hinan pupul ya inalin Apo Dios ay Noah di, “Humgop ayu mahkay an hina\"amah nan pupul ti da'yu ya anggay di tinnig'uh nahamad di pangatna. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN7_2","002_7_2","GEN","7","2","2","At ipahgopmuy pituh nan numpunhimbaluy hinan a'animal an abuluton Apo Dios hi ma'an ya me'nong ay Hiya, ya ipahgopmuy duwah nan numpunhimbaluy an a'animal an adi abuluton Apo Dios hi ma'an ya me'nong ay Hiya, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN7_3","002_7_3","GEN","7","3","3","ya nan himpiptuh nan mumpunhimbaluy an nun'apaya'an ta waday mahlag hitun luta. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN7_4","002_7_4","GEN","7","4","4","Ti maluh di pituy algaw at ipa'udan'uh napat hi algaw, ya napat hi labi ta mapa\"in amin di mataguh tun lutan limmu'.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN7_5","002_7_5","GEN","7","5","5","At inat Noah an amin di inalin Apo Dios ay hiya. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN7_6","002_7_6","GEN","7","6","6","Ya hay tawona ya onom di gahut eden albongan tun luta. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN7_7","002_7_7","GEN","7","7","7","At hinumgop mahkay da Noah an hina\"ama ya nan a'ahawadah nan pupul ta mabaliwandah albongan tun luta. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN7_8","002_7_8","GEN","7","8","9","Ya ne'ehgop ay Noah hinan pupul hana nan nahindudwan a'animal an mibilang hi maleneh ya nan adi maleneh, ya nan numbino'ob'on an hamuti, ya an amin nan nalmun umadap hi luta ti hiyah ne inalin Apo Dios ay Noah hi atona. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN7_10","002_7_10","GEN","7","10","10","Ya naluh di pituy algaw ya ente\"an tun lutan malbong. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN7_11","002_7_11","GEN","7","11","11","Ya hay aat di nalbongan tun luta ya nuntawon hi Noah hi onom di gahut eden miyapulu ta pituh algaw hi miyadwah bulan di nibo'tanan di a'obo'obob ya niguwang ad daya. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN7_12","002_7_12","GEN","7","12","12","At immuda'udan hi napat di algaw ya napat di labi. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN7_13","002_7_13","GEN","7","13","13","Mu da Noah an himbaluy, ya nan imbabaluyda an da Shem, ya hi Ham, ya hi Japheth, ya nan a'ahawada ya hinuhhumgopdan amin hinan pupul tuwali ya un mihipun di udan. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN7_14","002_7_14","GEN","7","14","15","Ya ne'yehgopda nan numbino'ob'on an a'animal, ya nan umadap, ya nan nun'apaya'an hinan pupul ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN7_16","002_7_16","GEN","7","16","16","an nan numpunhimbaluy ti hiyay inalin Apo Dios ay Noah. Ya unat goh nalpah an himmigupda ya intangob Apo Dios nan pantaw di pupul. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN7_17","002_7_17","GEN","7","17","17","Heden immuda'udananah napat di algaw ya gun malbong tun luta. At gun muntaptapaw nan pupul an immadagwih nan luta. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN7_18","002_7_18","GEN","7","18","18","Ya gunna iyal'allan malbong tun luta, at muntaptapaw mahkay nan pupul. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN7_19","002_7_19","GEN","7","19","19","Ya gun bumi'ah an malbong tun luta, ya nunhe'nobnan amin nan aduntuduntug an ta\"on nan atata'nang. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN7_20","002_7_20","GEN","7","20","20","Ya la'tot ya naluh di duwampuluh umpiy nahe'noban nan atata'nang an aduntuduntug. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN7_21","002_7_21","GEN","7","21","21","Ya an amin nan mataguh tun luta ya nun'atoyda an umat hinan nun'apaya'an, ya nan numbino'ob'on an a'animal, ya nan umadap, ya nan tatagu ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN7_22","002_7_22","GEN","7","22","22","an diday hinodohdaan Apo Dios ta timmaguda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN7_23","002_7_23","GEN","7","23","23","At na'ubah an amin nan wah tun lutan tatagu, ya nan a'animal, ya nan umadap, ya nan nun'apaya'an. Ya anggay da Noah an hina\"ama ya an amin nan wah nan pupul di matagu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN7_24","002_7_24","GEN","7","24","24","Ya nunnonong di danum hitun lutah hinggahut ta han nabongle an algaw. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN8_1","002_8_1","GEN","8","1","1","Ya ninomnom Apo Dios da Noah ya an amin nan wah nan pupul, at impatuyupnay tuyup ta way aton nan danum an ma'bah ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN8_2","002_8_2","GEN","8","2","2","ta nun'atdu' nan a'obo'obob, ya inugawna nan udan an nalpud daya. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN8_3","002_8_3","GEN","8","3","3","Ya mun'ul'ullay an na'bah nan danum hi lemay bulan. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN8_4","002_8_4","GEN","8","4","4","Hidin miyapulu ta pituh algaw hi miyapitun bulan ya nipattu' heden pupul hinan Duntug an Ararat. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN8_5","002_8_5","GEN","8","5","5","Ya nitultuluy an ma'bah nan danum ta engganah miyapuluh bulan. At hidin hopap di algaw di miyapulun bulan ya mattig mahkay di tulid nan aduntuduntug. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN8_6","002_8_6","GEN","8","6","6","Ya naluh di napat hi algaw ya imbughul Noah din tawah nan pupul. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN8_7","002_8_7","GEN","8","7","7","At impatayapna nan gayang ta timmayap an numbinangngadan ta nangamung un namaganan tun luta. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN8_8","002_8_8","GEN","8","8","8","Ya impatayapna goh nan balug ta panginnilaanah un namaganan di luta. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN8_9","002_8_9","GEN","8","9","9","Mu mi'id ah namaganan hi pun'ohpana, at numbangngad hinan pupul. Ya dempap Noah, at ipahigupna. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN8_10","002_8_10","GEN","8","10","10","Ya innaynayundan nihinah nan pupul hi pituy algaw ya unna ipidwan ipatayap nan balug. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN8_11","002_8_11","GEN","8","11","11","Ya wan ma'ahom ya numbangngad nan balug, ya ihnay hembatnan tubun di ayiw an olibo. At inilan Noah mahkay an na'uy an mamaganan di luta. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN8_12","002_8_12","GEN","8","12","12","Mu nihihinnada ni' hinan pupul hi pituy algaw, ya impatayapna goh nan balug, mu agguy mahkay numbangbangngad. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN8_13","002_8_13","GEN","8","13","13","Hidin onom di gahut ta ohay tawon Noah eden hopap di algaw hi hopap di bulan ya imbughulna nan tawan di pupul ta muntiggatiggaw, ya tinnignan namaganan di luta. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN8_14","002_8_14","GEN","8","14","14","At heden duwampulu ta pituy algaw hi miyadwan bulan ya namaganan mahkay an amin di luta. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN8_15","002_8_15","GEN","8","15","15","Ya inalin Apo Dios ay Noah di, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN8_16","002_8_16","GEN","8","16","16","“Pumitaw ayun ahawam, ya nan imbabaluyyu, ya nan a'ahawada. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN8_17","002_8_17","GEN","8","17","17","Ya pi'lahunom an amin nan nun'apaya'an, ya nan a'animal, ya an amin nan umadap ta munholagda ta dummo'olda goh hitun luta.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN8_18","002_8_18","GEN","8","18","18","Ya pimmitaw mahkay da Noah an himbaluy, ya nan imbabaluyda, ya nan a'ahawada. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN8_19","002_8_19","GEN","8","19","19","Ya umat goh hi an amin hinan a'animal, ya nan umadap, ya nan nun'apaya'an an pimmitawdan numpunhina\"ama. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN8_20","002_8_20","GEN","8","20","20","At nun'ammah Noah hi pun'onngan ay Apo Dios, at inummal hi me'nong an animal ya nan me'nong an hamuti, at ene'nongnan Apo Dios. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN8_21","002_8_21","GEN","8","21","21","Ya inabulut Apo Dios nan ene'nong da Noah, at inalinah nomnomnay, “Dumalat nan tatagu ya adi' mahkay ipidpidwan idutan tun luta an ta\"on hi nappuhiy nomnomda an mete\"ah a'ungada, ya adi' mahkay ipidpidwan ubahon nan matagun umat hinan inat'u. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN8_22","002_8_22","GEN","8","22","22","At minaynayun ay di awadan tun luta ya mitutuluy goh di punhabalan ya pumbot'an di tatagu, ya waday tungnin ya mun'ohab. Ya umat goh an mitutuluy di tiyalgaw ya lawang, ya ta\"on di helong ya patal.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN9_1","002_9_1","GEN","9","1","1","At winagahan Apo Dios hi Noah ya nan imbabaluynan inalinay, “Hay maphod ya munholag ayu ta dumo'ol ayu ta la'tot ya nun'onan nan holagyuh tun luta. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN9_2","002_9_2","GEN","9","2","2","Ya an amin nan a'animal, ya nan nun'apaya'an, ya nan umadap, ya nan wah nan baybay ya da'yuy ita'otda ta da'yuy okod ay dida. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN9_3","002_9_3","GEN","9","3","3","At hana ya mabalin an ihdayu ya ta\"on nan nitanom an munlangta. Ya limmu' hana ta way tanudyu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN9_4","002_9_4","GEN","9","4","4","Mu hay mahapul ya ma'aan nan dalah odolnan paltionyu ya unyu ihda ti nan dala ya hiyay dumalat hi ataguan. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN9_5","002_9_5","GEN","9","5","5","Ya nan pumatoy hinan ibbanan tagu ya mahapul an mapatoy goh ti hapulo' di awitna. Ya ta\"on nan animal ya wa ay di pinatoynah tagu ya mahapul an mapatoy goh ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN9_6","002_9_6","GEN","9","6","6","ti hay tagu ya limmu' ta niyengngoh ay Ha\"in. At nan tagun pumatoy hi ibbanan tagu ya mahapul an patayon goh nan tagu hiya. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN9_7","002_9_7","GEN","9","7","7","At da'yu ya munholag ayu ta dumo'ol ayu ta nangamung unyu lonapan tun luta.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN9_8","002_9_8","GEN","9","8","8","Ya inalin Apo Dios ay Noah ya nan imbabaluynay, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN9_9","002_9_9","GEN","9","9","9","“Ha\"in ya mi'tulaga' ay da'yu, ya ta\"on un nan malmun holagyuh udum hi algaw, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN9_10","002_9_10","GEN","9","10","10","ya ta\"on an amin nan nun'apaya'an, ya nan a'animal, ya nan udum an ni'pitaw hinan pupul. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN9_11","002_9_11","GEN","9","11","11","Ya hay itulag'un da'yu ya adi' mahkay ipidwan ubahon nan wah tun luta an dumalat nan lobong ti adi mipidwan malbong. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN9_12","002_9_12","GEN","9","12","13","Ya hay pangimmatunanyuh un immannung heten itulag'uh ato' ay da'yu, ya an amin nan holagyu, ya nan udum an matagu ya hay abungalngal an lumuwo' ad daya. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN9_14","002_9_14","GEN","9","14","14","Ti wa ay ta mundonyag ya mawada nan abungalngal an mipattig. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN9_15","002_9_15","GEN","9","15","15","Ha\"in ya adi' ahan aliwan nan intulag'un da'yu ya an amin nan udum an matagu an adi' mahkay ubahon nan wah tun lutan dumalat nan lobong ti adi mipidwan malbong tun luta. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN9_16","002_9_16","GEN","9","16","16","Ya wa ay ta mumpattig nan abungalngal hi ad daya ya hiyay mangipanomnom ay Ha\"in an minaynayun heden ni'tulaga' hinan tatagu ya an amin nan udum an matagun wah tun luta. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN9_17","002_9_17","GEN","9","17","17","At hiyah ne pangimmatunan hinan intulag'uh ato' ay da'yu ya an amin nan udum an matagu.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN9_18","002_9_18","GEN","9","18","18","Ya hay imbabaluy Noah an limmahun an nalpuh nan pupul ya da Shem, ya hi Ham, ya hi Japheth. (Hi Ham ya hiyay ommod Canaan.) ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN9_19","002_9_19","GEN","9","19","19","Date an tulun imbabaluy Noah ya diday napu'agan an amin di tataguh tun luta. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN9_20","002_9_20","GEN","9","20","20","Hay tamun amadan hi Noah ya un munhabal, at hiyay nahhun an nuntanom hinan galden hi greyp. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN9_21","002_9_21","GEN","9","21","21","At nan bungan nan greyp ya inyammanah bayah. At imminum, ya nabutong, at numbolad an nolo' hinan abungnan tulda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN9_22","002_9_22","GEN","9","22","22","Ya unat goh tinnig Ham nan numbobolladan amana ya immuyna inyulgud hinan duwan a'agina. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN9_23","002_9_23","GEN","9","23","23","At innal mah da Shem ay Japheth din uloh, ya inhabe'lagdah pu'olda ya unda didin'ug an nangihunohunod an umuy manguloh ay amada ta agguyda tinnig di numbobolladana. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN9_24","002_9_24","GEN","9","24","24","Ya unat goh nayahyah nan binutong Noah ta ininnilana nan inat han udidian an imbaluyna ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN9_25","002_9_25","GEN","9","25","25","ya inalinay, “Ma'idutan hi Canaan ta mumbalin hi na'ampan baalnan i'ibana!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN9_26","002_9_26","GEN","9","26","26","At inalin goh Noah di, “Hay maphod ya wagahan Apo Dios hi Shem, mu hi Canaan ya mumbalin hi baalna! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN9_27","002_9_27","GEN","9","27","27","Ya idawat'un Apo Dios ta idatnay do'ol an holag Japheth ta middumdah nan holag Shem. Mu hi Canaan ya numbalin hi baal goh Japheth.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN9_28","002_9_28","GEN","9","28","28","Hay tawon hi ni'taguan Noah an nete\"ah din nalpahan din lobong ya tuluy gahut ta nabongle. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN9_29","002_9_29","GEN","9","29","29","At hay tawona ya un matoy ya hiyam di gahut ta han nabongle. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN10_1","002_10_1","GEN","10","1","1","Hiyatuy holag nan tulun linala'in imbabaluy Noah an diday nunholag hidin nalpahan di lobong. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN10_2","002_10_2","GEN","10","2","2","Hay holag Japheth ya da Gomer, ya hi Magog, ya hi Madai, ya hi Javan, ya hi Tubal, ya hi Meshek, ya hi Tiras. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN10_3","002_10_3","GEN","10","3","3","Ya hi Gomer ya nunholag ta da Ashkenaz ay Riphath, ya hi Togarmah. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN10_4","002_10_4","GEN","10","4","4","Hi Javan ya nunholag ta da Elishah, ya hi Tarshish, ya nan tatagun numpunhitud Cyprus, ya nan tatagun numpunhitud Rhodes. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN10_5","002_10_5","GEN","10","5","5","Ya nan holag Japheth di o'ommod nan numpunholag an numbino'ob'on di hapitda an numpunhituh nan abablubabluy hinan pingit di baybay. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN10_6","002_10_6","GEN","10","6","6","Nan linala'in holag Ham ya da Cush, ya hi Mizraim, ya hi Put, ya hi Canaan. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN10_7","002_10_7","GEN","10","7","7","Ya hay holag Cush ya da Seba, ya hi Havilah, ya hi Sabtah, ya hi Raamah, ya hi Sabteka. Ya nan holag Raamah ya da Sheba ay Dedan. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN10_8","002_10_8","GEN","10","8","8","Hi Cush ya wada han ohan imbaluynan lala'i an hi Nimrod an hiyay hopap di nangameh an amin hinan abablubabluy hitun luta. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN10_9","002_10_9","GEN","10","9","9","Ya nala'eng an manganup ti hi Apo Dios di namadang ay hiya. At hiyanan inalin nan tataguy, “Maphod ahan un'a umat ay Nimrod an manganup an binadangan Apo Dios!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN10_10","002_10_10","GEN","10","10","10","Hay hopap di babluy hi numpapto'ana ya ad Babylon, ya ad Uruk, ya ad Akkad, ya ad Kalneh an hakup di ad Shinar. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN10_11","002_10_11","GEN","10","11","11","Ya ilagatna nan babluy ad Assyria ta hidiy numpangipaphodanah nan siudad an umat ad Nineveh, ya ad Rehoboth Ir, ya ad Calah, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN10_12","002_10_12","GEN","10","12","12","ya ad Resen an numbattanan ad Calah ya ad Nineveh ya nundongol an siudad. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN10_13","002_10_13","GEN","10","13","13","Hi Mizraim an imbaluy Ham ya nunholag ta nan tatagud Lydia, ya ad Anam, ya ad Lehab, ya ad Naphtuh, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN10_14","002_10_14","GEN","10","14","14","ya ad Pathrus, ya ad Casluh (an nalpuwan nan iPhilistia), ya nan iCrete. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN10_15","002_10_15","GEN","10","15","15","Hi Canaan an imbaluy Ham ya nunholag ta hi Sidon an pangpangullu ya un hi Heth. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN10_16","002_10_16","GEN","10","16","16","Ya nunholag goh hi Canaan ta nan himpampun an holag Jebus, ya nan holag Amor, ya nan holag Girgas, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN10_17","002_10_17","GEN","10","17","17","ya nan himpampun an holag Hiv, ya nan holag Ark, ya nan holag Sin, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN10_18","002_10_18","GEN","10","18","18","ya nan holag Arvad, ya nan holag Zemar, ya nan iHamath. Ya hanan holag Canaan ya diday niwa'at an nepongdah nan udumnan babluy ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN10_19","002_10_19","GEN","10","19","19","an nete\"ah ad Sidon ta numpa'uy ad Gerar ta nangamung ad Gaza. Ya inipluy di udumnan immuy ad Sodom, ya ad Gomorrah, ya ad Admah, ya ad Zeboyim ta nangamung ad Lasha. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN10_20","002_10_20","GEN","10","20","20","Hiya hanay holag Ham hi nun'epong hinan do'ol an abablubabluy ya numbino'ob'on di hapitda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN10_21","002_10_21","GEN","10","21","21","Nunholag goh hi Shem an pangpangullu ya un hi Japheth, ya hiyay ad holag hinan dana' Eber. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN10_22","002_10_22","GEN","10","22","22","Hiyatuy holag Shem an da Elam, ya hi Ashur, ya hi Arphaxad, ya hi Lud, ya hi Aram. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN10_23","002_10_23","GEN","10","23","23","Hay holag Aram ya da Uz, ya hi Hul, ya hi Gether, ya hi Meshek. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN10_24","002_10_24","GEN","10","24","24","Hi Arphaxad ya nunholag ta hi Shelah an ad imbaluy ay Eber. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN10_25","002_10_25","GEN","10","25","25","Hi Eber ya duwaday linala'ih holagna. Nan oha ya nginadnanda ta hi Peleg ti hidin ataguna ya na'uhi'uhig nan tataguh tun luta. Ya nan oha ya hi Joktan. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN10_26","002_10_26","GEN","10","26","26","Ya hay holag Joktan ya hi Almodad, ya hi Sheleph, ya hi Hazarmaveth, ya hi Jerah, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN10_27","002_10_27","GEN","10","27","27","ya hi Hadoram, ya hi Uzal, ya hi Diklah, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN10_28","002_10_28","GEN","10","28","28","ya hi Obal, ya hi Abimael, ya hi Sheba, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN10_29","002_10_29","GEN","10","29","29","ya hi Ophir, ya hi Havilah, ya hi Jobab. Hiyanay holag Joktan. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN10_30","002_10_30","GEN","10","30","30","Ya hay babluy hi nunhituwanda ya nete\"ah ad Mesha ta nangamung ad Sephar hidih nan dudunduntug an niyappit hi buhu'an di algaw. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN10_31","002_10_31","GEN","10","31","31","Didanay ahimpahimpangapu an holag Shem an numbino'ob'on di numbabluyanda ya ta\"on nan hapitda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN10_32","002_10_32","GEN","10","32","32","An amin dane an tatagu ya hi Noah di napu'aganda ti ma'alah nan patad. Ti hidin nalpahan di lobong ya anggay nan imbabaluy Noah di numpunholag ya unda dumo'ol an niwa'awa'at hitun luta. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN11_1","002_11_1","GEN","11","1","1","Hidin hopapna ya un ohay hapit hi pun'i'innawatan di tatagu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN11_2","002_11_2","GEN","11","2","2","Ya heden umayandah appit di buhu'an di algaw ya inah'upanda han nundotal an lutan ad Shinar, at hidiy bimmabluyanda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN11_3","002_11_3","GEN","11","3","3","Ya nunhahapitdan inaliday, “Malammung tu'u ta munduwin tu'uh mapeleng ta hay iyamma tu'u ya nan naduwin, ya linita tu'u ta way mida\"it.” Ya ente\"adan mun'amma ta bo'on hay batu unu panag an way apulnay usalonda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN11_4","002_11_4","GEN","11","4","4","Ya inalida goh di, “Maphod hi un tu'u ipaphod heten babluy, at mun'amma tu'uh ata'nang an binattu ta nangamung umatam ad daya, ya manu ay aton tu'u ta mundongol di aat tu'u ta adi tu'u munhihiyan.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN11_5","002_11_5","GEN","11","5","5","Mu tinnig Apo Dios nan babluy ya nan ata'nang an binattun iyam'ammada. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN11_6","002_11_6","GEN","11","6","6","Ya inalinay, “Nan tatagu ya na'ohhada, ya un ohay hapitda. At ten ente\"adan nun'ammah umat hitu at undan adida abalinan an aton di penhoddah ma'at. At udum di algaw ya ini ya atondan amin di pohdondah ma'at! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN11_7","002_11_7","GEN","11","7","7","At umuy tu'u ta lummanon tu'uy hapitda ta numbino'ob'on ta adida mun'i'innawatan.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN11_8","002_11_8","GEN","11","8","8","At inwa'at Apo Dios didah tun alutaluta, at agguy natuluy nan pangipaphodandah nan babluy. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN11_9","002_11_9","GEN","11","9","9","At hiyah ne dimmalat hi nangadnanah Babel ti ginulun Apo Dios di hapitda ta numbino'ob'on. At inwa'atna didah tun alutaluta. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN11_10","002_11_10","GEN","11","10","10","Ya hiyatuy napatad hi holag Shem. Ya naluh di duway tawon hi nalbongan tun luta ya nuntawon hi Shem hi hinggahut, ya nunholag ta hi Arphaxad. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN11_11","002_11_11","GEN","11","11","11","Ya nete\"ah nitungawan Arphaxad ta nangamung lemay gahut di tawon Shem ya gun nawaday udumnah holagnan linala'i ya binabai. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN11_12","002_11_12","GEN","11","12","12","Ya hidin nuntawon hi Arphaxad hi tulumpulu ta lema ya nunholag ta hi Shelah. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN11_13","002_11_13","GEN","11","13","13","Ya nete\"ah nitungawan Selah ta nangamung naluh di opat di gahut ya han tuluy tawon Arphaxad ya gun nawaday udumnah holagnan linala'i ya binabai. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN11_14","002_11_14","GEN","11","14","14","Ya hidin nuntawon hi Shelah hi tulumpulu ya nunholag ta hi Eber. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN11_15","002_11_15","GEN","11","15","15","Ya nete\"ah nitungawan Eber ya opat di gahut ya tuluy tawon Shelah ya gun nawaday udumnah holagnan linala'i ya binabai. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN11_16","002_11_16","GEN","11","16","16","Ya hidin nuntawon hi Eber hi tulumpulu ta opat ya nunholag ta hi Peleg. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN11_17","002_11_17","GEN","11","17","17","Ya nituluy an ni'taguh opat di gahut ya han tulumpuluy tawona, ya gun nawaday udumnah imbabaluynan linala'i ya binabai. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN11_18","002_11_18","GEN","11","18","18","Ya unat goh nuntawon hi Peleg hi tulumpulu ya nunholag ta hi Reu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN11_19","002_11_19","GEN","11","19","19","Ya nituluy an ni'tagu ta nangamung duway gahut ya han hiyam di tawona, ya gun nawaday udumnah imbabaluynan linala'i ya binabai. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN11_20","002_11_20","GEN","11","20","20","Ya unat goh nuntawon hi Reu hi tulumpulu ta duwa ya nunholag ta hi Serug. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN11_21","002_11_21","GEN","11","21","21","Ya nituluy an ni'tagu ta nangamung duway gahut ya han pituy tawona, ya gun nawaday udumnah imbabaluynan linala'i ya binabai. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN11_22","002_11_22","GEN","11","22","22","Ya unat goh nuntawon hi Serug hi tulumpulu ya nunholag ta hi Nahor. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN11_23","002_11_23","GEN","11","23","23","Ya nituluy an ni'tagu ta nangamung duway gahut di tawona, ya gun nawaday linala'i ya binabain imbabaluyna. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN11_24","002_11_24","GEN","11","24","24","Ya unat goh nuntawon hi Nahor hi duwampulu ta hiyam ya nunholag ta hi Terah. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN11_25","002_11_25","GEN","11","25","25","Ya nituluy an ni'tagu ta nangamung hinggahut ya han himpulu ta hiyam di tawona, ya gun nawaday linala'i ya binabaih imbabaluyna. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN11_26","002_11_26","GEN","11","26","26","Ya unat goh napituy tawon Terah ya nunholag ta da Abram, ya hi Nahor, ya hi Haran. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN11_27","002_11_27","GEN","11","27","27","Ya hiyatuy holag Terah. Nunholag hi Terah ta hi Abram, ya hi Nahor, ya hi Haran an ad holag ay Lot. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN11_28","002_11_28","GEN","11","28","28","Ya nahhun an natoy hi Haran ya un hi amana an hi Terah hidih nan nitungawanah ad Ur hidid Babylon. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN11_29","002_11_29","GEN","11","29","29","Ya da Abram ay Nahor ya nangahawadan hin'agi, at inahawan Abram hi Sarai, ya hi Nahor ay Milkah an hina' Haran. Ya wada goh di holag Haran an da Milkah ay Iskah. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN11_30","002_11_30","GEN","11","30","30","Mu hi Sarai ya bahig. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN11_31","002_11_31","GEN","11","31","31","Ya unat goh nakak da Terah ad Ur hinan babluy ad Babylon ta umuydad Canaan ya initnudna da Abram an imbaluyna, ya nan ap'apunan hi Lot an hina' Haran, ya hi Sarai an inapuna. Ya palpaliwan ya immatamdad Haran, ya hidiy nunhituwanda, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN11_32","002_11_32","GEN","11","32","32","ya nunhitudah di ta nangamung natoy hi Terah hidin nuntawon hi duway gahut ya han lema. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN12_1","002_12_1","GEN","12","1","1","Ya waday inalin Apo Dios ay Abram hidin penghanan inalinay, “Taynam nan babluyyun hina\"ama ya nan tutulangmu ta umuy'ah nan babluy an ipattig'un he\"a. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN12_2","002_12_2","GEN","12","2","2","At punhologo' he\"a ta dumo'ol di holagmu ta diday mundongol, ya wagaha' he\"a ta mundongol di ngadanmu, ya he\"ay dumalat hi awagahan di tatagu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN12_3","002_12_3","GEN","12","3","3","At wagaha' goh nan munwagah ay he\"a, mu nan mangidut ay he\"a ya iduta' goh dida. Ya nan tataguh tun luta ya pi'wagah'u dida an he\"ay dumalat.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN12_4","002_12_4","GEN","12","4","4","At inunud Abram nan inalin Apo Dios, at nakakda, ya initnuddah Lot, ya hay tawon Abram hidin nakakandad Haran ya napitu ta lema. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN12_5","002_12_5","GEN","12","5","5","Ya hidin nakakandah ayandan amin ay da Sarai an ahawana, ya hi Lot an amuna'ona, ya nan baaldah ad Canaan ya inta'indan amin nan gina'uda. Ya unat goh nidatongdah ad Canaan ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN12_6","002_12_6","GEN","12","6","6","ya innaynayundan immuy ta nangamung hi unda immatam hinan nundotal an lutad Moreh hidid Shechem an babluy ad Canaan damdama. Ya nan tatagun nunhituh di ya holag Canaan. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN12_7","002_12_7","GEN","12","7","7","Ya numpattig hi Apo Dios ay Abram, at inalinay, “Heten babluy ya idat'uh nan holagmu.” At mun'ammah Abram hi pun'onngan ay Apo Dios an din numpattig ay hiya. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN12_8","002_12_8","GEN","12","8","8","Ya unat goh nalpah hene ya immuy hidin awadan di dudunduntug an appit di buhu'an di algaw ad Bethel hinan appit ad Ay an buhu'an di algaw. At hidiy nangiha\"adanah nan abung an tuldana, ya inyammanah di nan pun'onngan ay Apo Dios ta way atondan mundayaw ay Hiya. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN12_9","002_12_9","GEN","12","9","9","Mu agguyda nunnanong hidi ti unda numbinna'el hi ayda immapalan hinan mipluy ad Negev hidih ad Canaan. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN12_10","002_12_10","GEN","12","10","10","Ya unda palpaliwan ya waday batel eden babluy ad Canaan. At immuy da Abram ad Egypt ta ni'hitudah di ti dimmalat nan nunheglan batel. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN12_11","002_12_11","GEN","12","11","11","Mu hidin magadyuh an umatamdah ad Egypt ya inalin Abram ay Sarai an ahawanay, “Inila' an ma'apgohan'a an babai. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN12_12","002_12_12","GEN","12","12","12","At gulat ta tigon da'ah nan i'Egypt ya inaliday, Hiyah te ahawana! at patayona' ay dida, ya he\"ay adida. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN12_13","002_12_13","GEN","12","13","13","At alyom ay diday he\"ah agi' ta he\"ay dumalat hi pangatandan ha\"in hi maphod, at adia' patayon ay dida.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN12_14","002_12_14","GEN","12","14","14","Ya unat goh immatamdah ad Egypt ya tinnig nan i'Egypt hi Sarai an ma'ap'aphod an babai. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN12_15","002_12_15","GEN","12","15","15","Ya tinnig goh nan u'upihyal den ali, at imbaagdan hiyay ama'apgohana. At impa'ayagnah Sarai ta iyuydan hiya. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN12_16","002_12_16","GEN","12","16","16","Ya dimmalat hi Sarai ya maphod di inat nan Alin hi Pharaoh ay Abram ti impa'dawnan Abram di do'ol an kalnilu, ya baka, ya kamilu, ya manilhig ya obay an dongki, ya nan baalnan linala'i ya binabai. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN12_17","002_12_17","GEN","12","17","17","Mu dimmalat nan nangipa'ayagan nan ali ay Sarai an ahawan Abram ya nundoghon Apo Dios hiya ya nan tataguh abungnah nidugah an ligat. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN12_18","002_12_18","GEN","12","18","18","At impa'ayag nan Alin hi Pharaoh hi Abram, ya inalinay, “Anaad ta binalbaliyana' ay he\"a? Ya anaad ta alyom di hi agim ta omod hi un'u impa'ayag ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN12_19","002_12_19","GEN","12","19","19","ya ta alyo' hi ahawao'? At tayah ahawam! Awitom ta makak ayu!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN12_20","002_12_20","GEN","12","20","20","At minandal nan ali nan tataguna ta ituluddan enekak da Abram, ya nan ahawana, ya an amin nan wadan hiya. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN13_1","002_13_1","GEN","13","1","1","At nakak da Abram an himbaluy ad Egypt ta mumbangngaddad Negev hi ad Canaan, ya inta'indan amin nan wadan dida. Ya hi Lot ya nitnud ay dida. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN13_2","002_13_2","GEN","13","2","2","Hi Abram ya pa\"adangyan hi a'animal, ya balitu', ya silver. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN13_3","002_13_3","GEN","13","3","3","Ya unat goh numbangngaddah ad Negev ya unda bimminna'el hinan babluy an mipluy ad Bethel. Ya la'tot ya unda mah numbangngad hidin nuntuldaandah hopapnah ad Bethel hi appit ad Ay ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN13_4","002_13_4","GEN","13","4","4","an hiyah de din nangiyammanah nan pun'onngan hidin hopapna, at impidwana goh an mundayaw ay Apo Dios. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN13_5","002_13_5","GEN","13","5","5","Hi Lot an nitnud ay Abram ya do'ol goh di a'animalna, ya wada goh di pamilyana ya baalna. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN13_6","002_13_6","GEN","13","6","6","Ya la'tot ya adi umda nan pahtuda ti nahlag an dimmo'ol ahan nan a'animaldan duwa. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN13_7","002_13_7","GEN","13","7","7","At hiyay dumalat hi punhahannuan nan pumpahtulon da Lot ay Abram. Ya manu ya un adi umda nan pahtuda ti wagwah diday nunhituh di an holag Canaan ya nan holag Periz. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN13_8","002_13_8","GEN","13","8","8","At inalin mah Abram ay Lot di, “Adi maphod hi un hin'umu'udduman nunhahannuda nan pumpahtulonta ti hin'amata. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN13_9","002_13_9","GEN","13","9","9","At hay maphod ya mumbattaanta, at amangom tun nunlene'woh an luta ta pot'om di pohdom hi ihinanyu ta nan angangom ya hiyay pangipluyanmi.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN13_10","002_13_10","GEN","13","10","10","At nunle'wohon mah Lot an inamang nan nunlene'woh an luta, ya inamangna nan nundotal an babluy an neheggon hinan Wangwang an Jordan ta nangamung ad Zoar. Ya ma\"aphod hi nannigana ti do'ol di danum hidi an umat hinan galden Apo Dios, ya wada goh di niyengngohanah ad Egypt. (Ya heden gutudna ya agguy ni' pina\"in Apo Dios ad Sodom ya ad Gomorrah.) ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN13_11","002_13_11","GEN","13","11","11","At hakupon Lot an amin nan niyappit hinan buhu'an di algaw ya an amin nan nundotal an lutah di ad Jordan, at hidiy nangipluyandan hina\"ama. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN13_12","002_13_12","GEN","13","12","12","At da Abram di nataynan ta diday nihinah ad Canaan, ya da Lot di immuy an ni'babluy hinan nundotal an siudad hinan neheggon ad Sodom. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN13_13","002_13_13","GEN","13","13","13","Mu nan tatagud Sodom ya nidugah an na\"appuhiy ato'atondan nun'abaholandan Apo Dios. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN13_14","002_13_14","GEN","13","14","14","Ya unat goh nalpah an nakak da Lot ya inalin Apo Dios ay Abram di, “Hamadom an amangon nan nunlene'woh. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN13_15","002_13_15","GEN","13","15","15","Ti an amin heten lutan ipogpogan di tigom ya idat'un he\"a ya nan holagmu ta da'yuy ad lutah enggana. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN13_16","002_13_16","GEN","13","16","16","Ya hay idat'uh holagmu ya do'ol ahan an umat hi hupu' hitun lutan adi mabilang. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN13_17","002_13_17","GEN","13","17","17","At umuy'a ta eka le'don ta tigom heten lutan idat'un he\"a.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN13_18","002_13_18","GEN","13","18","18","At ibunag mah Abram nan abung an tulda ta inyuynah nan neheggon hinan awadan di o\"ongol an ayiw an bagin Mamre hidid Hebron, ya inyammana goh hidi nan pun'onngan ay Apo Dios. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN14_1","002_14_1","GEN","14","1","1","Ya heden gutudna ya wada han opat an a'ali an da Amraphel an alid Shinar, ya hi Arioch an alid Ellasar, ya hi Kedorlaomer an alid Elam, ya hi Tidal an alid Goyim. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN14_2","002_14_2","GEN","14","2","2","Ya dida ya nan titindaluda ya immuyda ginubat nan titindalun di leman a'alih nan udumnan babluy an da Bera an alid Sodom, ya hi Birsha an alid Gomorrah, ya hi Shinab an alid Admah, ya hi Shemeber an alid Zeboyim, ya nan alid Bela (unu Zoar). ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN14_3","002_14_3","GEN","14","3","3","Ya daten leman a'ali ya nan titindaluda ya nunlalammungdah ad Siddim hinan way nundotal an lutan neheggon hinan mungngadan hi Natoy an Lobong ta munggubatdah nan opat an a'ali ya nan titindaluda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN14_4","002_14_4","GEN","14","4","4","Ya danen leman a'ali ya himpulu ta duway tawon di nangun'unudandah nan Alin hi Kedorlaomer, mu heden miyapulu ta tuluy tawon ya ginubatda hiya ya nan titindaluna ti agguyda penhod an unudon mahkay. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN14_5","002_14_5","GEN","14","5","5","Ya heden miyapulu ta opat an tawon ya hi Kedorlaomer ya nan i'ibbanan a'ali ya nan titindaluda ya immuyda ta ginubatda nan leman a'ali ya nan titindaluda. Ya heden nange'wandan babluy ya ginubatda nan holag Repha hi ad Ashteroth Karnaim, ya nan ma'alih Zuzim hi ad Ham, ya nan holag Em hi ad Shaveh Kiriathaim, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN14_6","002_14_6","GEN","14","6","6","ya nan holag Hor hinan babluy ad Seir, ya numpudugda dida ta nangamung ad El Paran hinan pingit di mapulun. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN14_7","002_14_7","GEN","14","7","7","Ya unat goh nalpah ya numbangngadda, ya nidatongdah ad En Mishpat (an hay ohan ngadana ya ad Kadesh), ya na'abakdan amin nan holag Amalek ya nan holag Amor hi ad Hazezon Tamar. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN14_8","002_14_8","GEN","14","8","8","Ya nan titindalun di leman a'ali an nan alih ad Sodom, ya ad Gomorrah, ya ad Admah, ya ad Seboiim, ya ad Bela (an hay ohan ngadana ya ad Zoar) ya immuydah nan nundotal an lutah ad Siddim ta hidiy nanodandah gubatonda ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN14_9","002_14_9","GEN","14","9","9","an nan titindalun di opat an a'ali an da Kedorlaomer, ya hi Tidal, ya hi Amraphel, ya hi Arioch ta munggugubatda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN14_10","002_14_10","GEN","14","10","10","Ya heden nundotal an ad Siddim ya do'ol di naba\"ungan an lutan napnuh ispaltu. Ya unat goh wan ma'abak daden leman a'ali ya nan titindaluda ya limmayawda. Ya nan udumnan tindalun nan a'alid Sodom ya ad Gomorrah ya inyogpahdah nan naba\"ungan an luta ta nipo\"oyda, ya immuydah nan dudunduntug di udumnan mipo\"oy. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN14_11","002_14_11","GEN","14","11","11","Ya nan nangabak an opat an a'ali ya nun'aladan amin nan gina'un nan iSodom ya iGomorrah an ta\"on nan ma'an ya nun'alada ya unda makak. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN14_12","002_14_12","GEN","14","12","12","Ya kinaphulda goh hi Lot an amona'on Abram, ya ni'yaladan amin di gina'unah dih nan nunhituwanah ad Sodom. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN14_13","002_14_13","GEN","14","13","13","Mu wada han ohan lala'in nunligud, ya immuy ay Abram an ma'alih Hebrew an nangibaag hinan na'at ay Lot. Ya hi Abram ya nunhituh nan neheggon hinan o\"ongol an ayiw an bagin Mamre an nan holag Amor an agin da Eshkol ay Aner, ya liligwan Abram dida. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN14_14","002_14_14","GEN","14","14","14","Ya unat goh dengngol Abram an enekakda nan tulangna at inayagana din tatagun nun'ala'eng an mi'gubat an tuluy gahut ya han himpulu ta walu ta inunudda din titindalun di a'ali an nangekak ay da Lot hi engganah ad Dan. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN14_15","002_14_15","GEN","14","15","15","Ya unat goh wan nahdom ya ginodwan Abram nan tataguna ta duwam pamulog ta umuyda li'ubon an gubaton nan binuhulna. Ya unat goh ginubatda ya inamehda dida, ya numpudugda ta nangamung ad Hobah hi appit hi iggid hi un hagangon di buhu'an di algaw ad Damascus. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN14_16","002_14_16","GEN","14","16","16","At bangngadon da Abram an amin din gina'un hinamhamda, ya hi Lot an amona'ona, ya ta\"on nan binabai, ya nan udumnan tatagun nakaphul. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN14_17","002_14_17","GEN","14","17","17","Ya heden numbangngadan da Abram hidin nalpahan di nangamehandan da Kedorlaomer, ya nan i'ibbanan a'ali, ya nan alih ad Sodom ya immuy ta damuwona didah nan Hadog an Shaveh an ma'alih Hadog di Ali. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN14_18","002_14_18","GEN","14","18","18","Ya hi Melchizedek an alih ad Salem ya hiya goh di padin Apo Dios an na'abbagbagtu. Ya inyuynay tinapay ya bayah ay Abram. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN14_19","002_14_19","GEN","14","19","19","At winagahana hiyan inalinay, “Hi Apo Dios an na'abbagbagtu an Hiyay nunlumuh ad daya ya tun luta ya Hiyay munwagah ay he\"a, Abram. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN14_20","002_14_20","GEN","14","20","20","At madayaw hi Apo Dios ti Hiyay bimmadang ta way inatmun nangammeh hinan binuhulmu!” At hay inat Abram ya indatnan Melchizedek nan mun'iyapuluh nan binangngadna. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN14_21","002_14_21","GEN","14","21","21","Ya nan alih ad Sodom ya inalinan Abram di, “Nan tatagu' di ipabangngadmu ya ammuna, ya bagim an amin nan gina'u.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN14_22","002_14_22","GEN","14","22","22","Mu tembal Abram, ya inalinay, “Adi umat hinay ato' ti intulag'un Apo Dios an na'abbagbagtun nunlumud abuniyan ya tun luta ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN14_23","002_14_23","GEN","14","23","23","an adi mabalin hi un way ala' hinan nabangngad an ta\"on ah putlung an hinulid unu nan go'od di tsinelas ta mid alyom hi udum di algaw hi unna' impa'adangyan ay he\"a. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN14_24","002_14_24","GEN","14","24","24","At mi'id ah ala' an ammuna nan inanmih tun initnud'u an tatagu' ya nan idatmuh nan liligwa' an da Aner, ya hi Eshkol, ya hi Mamre an bimmadang.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN15_1","002_15_1","GEN","15","1","1","Ya unat goh nalpah hana ya numpa'ilah Apo Dios ay Abram, ya inalinay, “Abram, adi'a tuma'ot hinan ma'ma'at ti baliwa' he\"a, ya idat'uy ongol hi awagaham.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN15_2","002_15_2","GEN","15","2","2","Ya inalin Abram di, “Apo Dios an nabagbagtu, mu hay pangi'ata' hinan idatmun ha\"in ti mi'id ah imbaluy'uh pangipaboltana'? Ti un anggay hi Eliezer an iDamascus hi mamnoh hi odon'u, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN15_3","002_15_3","GEN","15","3","3","ya ten mid ah indatmuh imbaluy'u, at nan ohan baal'uy mamnoh hinan odon'u!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN15_4","002_15_4","GEN","15","4","4","Ya inalin goh Apo Dios ay Abram di, “Bo'on nan baalmuy mamnoh hinan odonmu ti nan iyimbaluymu.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN15_5","002_15_5","GEN","15","5","5","Ya impapitaw Apo Dios hi Abram, ya inalinay, “Tangadom ad daya ta tigom nan do'ol an bittuan an adi'a pa'abbilang. At hi awniat umat hinay ado'ol di holagmu.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN15_6","002_15_6","GEN","15","6","6","Ya kinulug Abram hi Apo Dios, at imbilang Apo Dios an nahamad di ugalina. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN15_7","002_15_7","GEN","15","7","7","Ya inalin goh Apo Dios ay hiyay, “Ha\"in nan Dios an nangipakak ay he\"ah nan babluy ad Ur hi ad Babylon ta he\"ay pangipabnoha' eten luta ta bagim.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN15_8","002_15_8","GEN","15","8","8","Mu inalin Abram di, “Apo Dios an nabagbagtu, hay atom ta way panginnilaa' hi unmu ipabnoh ay ha\"in?” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN15_9","002_15_9","GEN","15","9","9","Ya inalin Apo Dios ay hiyay, “Eka ummal hi baka, ya gandeng, ya nan buta'al an kalnilun hintutluy tawonda, ya ni'yalam'ah ohah putta ya balug.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN15_10","002_15_10","GEN","15","10","10","Ya innal Abram hadin amin, ya innayunan genlot, ya ginodwana ta nunhiyanona, mu agguyna ginodwa nan putta ya balug. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN15_11","002_15_11","GEN","15","11","11","Ya natapanganday bannug ta umuyda ihda nan dotag, mu inabul Abram dida. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN15_12","002_15_12","GEN","15","12","12","Ya unat goh nahilip ya ma\"aliy enlo' Abram, at nolo'. Ya hin'alina ya tinnigna han pa'ahhelong an atata'ot. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN15_13","002_15_13","GEN","15","13","13","Ya inalin Apo Dios ay hiyay, “Nan holagmuh udum hi algaw ya bunagdah nan udum an babluy ta mumbalindah himbut hi opat di gahut an tawon, ya nunheglay ipaligligatanda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN15_14","002_15_14","GEN","15","14","14","Mu la'tot ya moltao' nan tatagun nen babluy an mangipaligligat ay dida, at hay angunuhna ya makakda, ya pi'yalada nan do'ol an gina'u. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN15_15","002_15_15","GEN","15","15","15","Ya he\"a ya matubayan'a, ya malenggop'ah atayam. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN15_16","002_15_16","GEN","15","16","16","Ya maluh di miyapat an holag ya mumbangngadda nan holagmun ten babluy. Mu adi' ni' pakakon nan holag Amor an mangamangat hi nappuhi ta nangamung unda iyal'allan mangat hi nappuhi, at hiyay gutud di pummoltaa' ay dida.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN15_17","002_15_17","GEN","15","17","17","Ya unat goh na'unug nan algaw an mun'a'ahom ya tinnig Abram han kawalin napnuh balan mun'ahu' ya nan mundalang an ayiw an naluh hinan numbattanan di nagogod an dotag. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN15_18","002_15_18","GEN","15","18","18","Ya heden algaw ya ni'tulag hi Apo Dios ay Abram, ya inalinay, “Heten lutan mete\"ah nan nipogpogan di ad Egypt ta malbih nan Wangwang an Euphrates ya ipabnoh'uh nan holagmu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN15_19","002_15_19","GEN","15","19","19","Ya ipabnoh'u goh ay da'yu nan lutan numbabluyan nan holag Ken, ya nan holag Keniz, ya nan holag Kadmon, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN15_20","002_15_20","GEN","15","20","20","ya nan holag Heth, ya nan holag Periz, ya nan holag Repha, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN15_21","002_15_21","GEN","15","21","21","ya nan himpampun an holag Amor, ya nan iCanaan, ya nan holag Girgas, ya nan iJebus.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN16_1","002_16_1","GEN","16","1","1","Hi Sarai an ahawan Abram ya bahig, mu waday tagalanan i'Egypt an nungngadan hi Hagar. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN16_2","002_16_2","GEN","16","2","2","At inalin Sarai ay Abram an ahawanay, “Hi Apo Dios ya agguyna inabulut an waday imbaluyta. At eka me'yelo' hinan tagala' ta wada ay di imbaluyyu ya hiyay imbaluyta.” At inabulut Abram nan inalin ahawana. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN16_3","002_16_3","GEN","16","3","3","Heden miyapulun tawon da Abram ad Canaan ya hiyay nangidatan Sarai ay Hagar an tagalana ta miyadwan ahawan Abram. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN16_4","002_16_4","GEN","16","4","4","At ne'yelo' hi Abram ay Hagar, at nunhabi. Ya unat goh nunhabi ya pihulonah Sarai an ad tagalan hiya. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN16_5","002_16_5","GEN","16","5","5","Ya inalin Sarai ay Abram di, “He\"ay ad bahol hinan pamihupihulan nan tagala' ay ha\"in ti ha\"in nangabulut an me'yelo\"an hiya! Ya ad ugwan an inilanan nunhabi ya pihulona' ay hiya! At hi Apo Dios di mangipanuh ay dita nu hay ad bahol.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN16_6","002_16_6","GEN","16","6","6","Mu inalin Abram ay ahawanay, “He\"ay ad tagala, at okod'ah pohdom hi atom ay hiya.” Ya nunheglay inat Sarai an namaligat hinan tagalana, at la'tot ya limmayaw ta taynanah Sarai an apuna. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN16_7","002_16_7","GEN","16","7","7","At nan Anghel Apo Dios ya inah'upanah Hagar hinan awadan di obob hinan mapulun an owon an umuy ad Shur. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN16_8","002_16_8","GEN","16","8","8","Ya inalin nan Anghel ay hiyay, “Hagar an tagalan Sarai, hay nalpuwam, ya hay umayam?” “Ya tembalnan inalinay, Lumayawa' ta tayna' hi Sarai an apu'.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN16_9","002_16_9","GEN","16","9","9","Ya inalin nan Anghel Apo Dios ay hiyay, “Mumbangngad'aat ta inaynayunmun muntagalan hiya, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN16_10","002_16_10","GEN","16","10","10","at idat'uy do'ol an holagmun adi mabilang.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN16_11","002_16_11","GEN","16","11","11","Ya inalina goh di, “Nan inhabim ya lala'i, at itungawmu ay ya ngadanam ta hi Ishmael ti immannung an dengngol Apo Dios di pumpahpahmo'am. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN16_12","002_16_12","GEN","16","12","12","Mu henen iyimbaluymu ya umat hinan atata'ot an animal an mi'id mapto' hi ihinana ti buhulonan amin di tatagu, ya buhulon goh di tatagu hiya. Ya hay pi'taguana ya mi'laban hinan tutulangna.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN16_13","002_16_13","GEN","16","13","13","Ya mete\"an de ya hay punnomnom Hagar ya hi Apo Dios di manalimun ay hiya. At inalinay, “Maphod ta heten atagu' ya tinnig'uh Apo Dios, ya ten matagua' ta way ato' an mangulgud hi nanniga' ay Hiya!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN16_14","002_16_14","GEN","16","14","14","At heden bubun ya nangadnan hi Beer Lahai Roi an wadah nan numbattanan ad Kadesh ya ad Bered, ya ihna goh hidid ugwan pay. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN16_15","002_16_15","GEN","16","15","15","At nuntungaw hi Hagar, ya nginadnan Abram han ung'ungngan nitungaw ta hi Ishmael. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN16_16","002_16_16","GEN","16","16","16","Ya hay tawon Abram ya nawalu ta onom hidin nangitungawan Hagar ay Ishmael. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN17_1","002_17_1","GEN","17","1","1","Hidin nuntawon hi Abram hi nahiyam ta hiyam ya numpattig hi Apo Dios ay hiya, ya inalinay, “Ha\"in hi El-Shaddai an nan Dios an abalinanan amin di logom, at unudona' ta ihamadmuy pangatmu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN17_2","002_17_2","GEN","17","2","2","At itulag'un he\"a ta do'lo' ahan di holagmu.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN17_3","002_17_3","GEN","17","3","3","Ya nunluung hinan lutah Abram an mange'gon ay Hiya. Ya impidwan Apo Dios an inalinay, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN17_4","002_17_4","GEN","17","4","4","“Hay itulag'un he\"a ya do'lo' ahan di holagmu ta he\"ay ommod nan do'ol an tataguh nan abablubabluy. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN17_5","002_17_5","GEN","17","5","5","Ya mete\"ad ugwan ya bo'on mahkay Abram di ngadanmu ta he\"ah Abraham ti pumbalino' he\"ah ommod an amin nan mumpunhituh numbino'ob'on an babluy. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN17_6","002_17_6","GEN","17","6","6","Ti do'lo' ahan di holagmu ta miwa'atdah tun abablubabluy, ya mumpun'aliy udumnan dida. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN17_7","002_17_7","GEN","17","7","7","Nan intulag'un he\"a ya minaynayun an ma'at an ta\"on nan a'apum hi enggana. At Ha\"in di dayawom, ya umat goh hinan mihukat ay he\"an holagmu ta Ha\"in di dayawonda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN17_8","002_17_8","GEN","17","8","8","An amin nan babluy ad Canaan an ni'hituwam ad ugwan ya idat'un amin ay he\"a ya nan holagmu ta da'yuy ad luta. Ya nan holagmu ya mahapul an Ha\"in an Dios di dayawondah mi'id pogpogna.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN17_9","002_17_9","GEN","17","9","9","Ya inalin goh Apo Dios ay Abraham di, “Nonomnomom nan intulag'un he\"a, at mahapul an atom, ya ta\"on nan holagmu ya nan holagda goh ya mitutuluy an unudonda ta adida aliwan. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN17_10","002_17_10","GEN","17","10","10","At hay panginnilaan hi pangunudam ya mahapul an makugit an amin nan linala'i ya ta\"on nan holagda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN17_11","002_17_11","GEN","17","11","11","At makugit ayun amin ta panginnilaan hinan intulag'un he\"ah mahapul an unudom. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN17_12","002_17_12","GEN","17","12","12","Mete\"ad ugwan ya mahapul an makugit an amin di linala'in ung'ungungngah nan miyawaluy algawda, ya ta\"on nan himbut an mitungaw hi babluyyu, ya nan mipallog an himbut an malpuh nan udumnan babluy. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN17_13","002_17_13","GEN","17","13","13","At an amin di linala'i ya mahapul an makugitda ta hiyay malkan di odolda ta panginnilaan an adi mapogpog nan intulag'un he\"a. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN17_14","002_17_14","GEN","17","14","14","At nan linala'in agguy nakugit ya agguy nibilang hi tagu' ti agguyna inunud di ni'tulaga' ay he\"a.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN17_15","002_17_15","GEN","17","15","15","Ya inalin goh Apo Dios ay Abraham di, “Hi Sarai an ahawam ya bo'on mahkay hi Sarai di ngadana ta hi Sarah. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN17_16","002_17_16","GEN","17","16","16","Ya wagaha' hiya ta umimbaluy hi lala'i, ya hiyay ommod di do'ol an tatagun mumpunhituh nan numbino'ob'on an babluy. Ya waday mumpun'alih malpuh nan holagna.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN17_17","002_17_17","GEN","17","17","17","Ya nunluung hinan lutah Abraham ta dayawonah Apo Dios. Mu hiya ya kumikih punnomnomanan inalinay, “Undan mabalin an munholag di hinggahut di tawona? Ya undan mabalin an umimbaluy hi Sarah an nahiyam di tawona?” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN17_18","002_17_18","GEN","17","18","18","Ya inalin Abraham ay Apo Dios di, “Undan ahan adi mabalin hi un nan holag'un hi Ishmael di mamnoh hinan tawid'u?” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN17_19","002_17_19","GEN","17","19","19","Ya inalin Apo Dios di, “Bo'on, ti hi Sarah an ahawam ya umimbaluy hi lala'i, ya ngadnam ta hi Isaac. At hi Isaac di pi'tulaga' goh hinan mid pogpognan tulag'u ta nan holagnay pangipa'annunga' hinan intulag'un he\"a. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN17_20","002_17_20","GEN","17","20","20","Ya nan inalim an hi Ishmael ya wagaha' ta idat'uy do'ol an holagna. At hiyay ommod di himpulu ta duwan a'ap'apun di tatagu, ya umat goh hinan holagdan mundongol di aatda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN17_21","002_17_21","GEN","17","21","21","Mu hay ipa'annungan nan intulag'un he\"a ya han imbaluymun hi Isaac an itungaw Sarah hi tawon hinan umat hitun gutudna.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN17_22","002_17_22","GEN","17","22","22","Unat goh nalpah an ni'hapit hi Apo Dios ay Abraham ya tinaynana. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN17_23","002_17_23","GEN","17","23","23","Heden algaw ya inunud Abraham nan inalin Apo Dios ay hiya, at kinugitnah Ishmael an imbaluyna. Ya inatna goh an amin hinan linala'in nan himbut an nitungaw hi babluyda ya nan nipallog an himbut an nalpuh nan udumnan babluy. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN17_24","002_17_24","GEN","17","24","24","Hi Abraham ya nuntawon hi nahiyam ta hiyam ya un makugit, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN17_25","002_17_25","GEN","17","25","25","ya hi Ishmael an imbaluyna ya nuntawon hi himpulu ta tulu ya un makugit. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN17_26","002_17_26","GEN","17","26","26","Ya heden algaw ya nundehhan da Abraham ay Ishmael an nakugit. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN17_27","002_17_27","GEN","17","27","27","Ya inatna goh an amin hinan linala'in nan himbut an nitungaw hi babluyda ya nan mipallog an himbut an malpuh nan udumnan babluy. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN18_1","002_18_1","GEN","18","1","1","Ya wada han hin'algaw hi nuntonga ya numpatigaw hi Apo Dios ay Abraham hi wadanah nan neheggon hinan o\"ongol an ayiw an bagin Mamre. Hidin inu'umbunan Abraham hinan pantaw di abungnan tulda ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN18_2","002_18_2","GEN","18","2","2","ya inta'wadna, ya tinnigna han tulun linala'in timmata'dogdan neheggon ay hiya, at mala\"uy ta ayna damuwon dida. Ya unat goh immatam ay dida ya innayunan nunluung ta apngaona dida. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN18_3","002_18_3","GEN","18","3","3","Ya inalinan diday, “Apu, mahapul ni' ahan an mun'awa ayuh abung'uh na'amtang! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN18_4","002_18_4","GEN","18","4","4","At mun'eblay ayun ten puun di ayiw ta umuy'u alan nan danum ta pangihuyuh nan hu'iyu ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN18_5","002_18_5","GEN","18","5","5","ya ta damunah pangidadaana' hi ononyu ta way i'ilogyun mangituluy an umuy hinan ayanyu.” Ya tembalda, ya alyonday, “Oo, ta\"on ya henodmi.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN18_6","002_18_6","GEN","18","6","6","At nunnaudon Abraham an immuy hinan abungdan tulda, ya inalinan Sarah di, “Punnaudom ta alam nan ma\"aphod an alena, ya inyammam di udum hi tinapay.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN18_7","002_18_7","GEN","18","7","7","At immuy hinan pahtuda, ya pento'na nan ma\"aphod an mataban uyaw, ya impaguyudnah nan baalna ta ayda paltion ta ihaangda, at nunnaudondan inat. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN18_8","002_18_8","GEN","18","8","8","Ya unat nidadaan ya innal Abraham nan udumnan mahapul an umat hi gatas ya nan udumnan mahapulda, ya nun'iddumnah din dotag ya nan ma'an, ya indadaana ta manganda nan linala'in mangilinah nan way puun di ayiw. Ya hi Abraham ya timmata'dog hinan way neheggon ay dida. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN18_9","002_18_9","GEN","18","9","9","Ya inalidan hiyay, “Hay wadan nan ahawam an hi Sarah?” Ya inalinay, “Wah dih nan abung an tulda.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN18_10","002_18_10","GEN","18","10","10","Ya inalin nan ohan hi Apo Dios di, “Hay pumbangngada' hi un maluh di umat hitun gutud hi mehnod an tawon ya waday itungaw ahawam an hi Sarah an lala'i.” Ya hi Sarah ya wah nan way pantaw di abung an tulda, ya ta\"on hi un nipo\"oy mu dengngolnah den inalina. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN18_11","002_18_11","GEN","18","11","11","Ya heden gutudna ya ma'ma\"ilog hi Abraham ya na'in'innah Sarah an natdu' di matyamna. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN18_12","002_18_12","GEN","18","12","12","Ya kimmikih Sarah hi nomnomna, ya inalina goh hinan nomnomnay, “Un mah mabalin an umimbaluya' an ten na'in'innaa' ya ma'ma\"ilog nan apu' an mumpapto' ay ha\"in? Ya un mah mabalin an waday umipa'amlong ay ha\"in ti ten namogpoga'?” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN18_13","002_18_13","GEN","18","13","13","Ya inalin Apo Dios ay Abraham di, “Anaad ta ma'akikkih Sarah an inalinay, Un mah awni ta ma'in'innata ya unta mahkay umimbaluy? ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN18_14","002_18_14","GEN","18","14","14","Undan way adi abalinan Apo Dios an aton? Ya ten alyo' an hay pumbangngada' hi umat hitun gutud eten mehnod an tawon ya itungaw Sarah han lala'in imbaluyna.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN18_15","002_18_15","GEN","18","15","15","Ya gapuh ta'ot Sarah ya inhautnan inalinay, “Agguya' kimmiki.” Ya tembal Apo Dios, ya inalinay, “Immannung an kimmiki'a.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN18_16","002_18_16","GEN","18","16","16","Ya unat goh nalpah di nunhahapitanda ya makak daden linala'i. Ya nitnud hi Abraham ta ipangulunay owondan ma'uhdungan ad Sodom. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN18_17","002_18_17","GEN","18","17","17","Ya inalin Apo Dios goh di, “Munduwaduwaa' ti tagwan hi un'u ipa'innilan Abraham nan ninomnom'uh ato' unu adi'. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN18_18","002_18_18","GEN","18","18","18","Immannung an nan holagna ya munholagda ta dumo'olda ta diday mundongol di abalinandah nan abablubabluy, ya dumalat hiya ya wagaha' an amin nan tataguh abablubabluy. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN18_19","002_18_19","GEN","18","19","19","Ti hiyay pento\"u ta tugunona nan holagna ya nan holagda ta Ha\"in di unudonda ta maphod an nahamad di atonda. Ya atonda ay ya mipa'annung an amin nan intulag'un Abraham hi ato'.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN18_20","002_18_20","GEN","18","20","20","Ya inalin Apo Dios ay Abraham di, “Nan tataguh ad Sodom ya ad Gomorrah ya nidugah an na\"appuhi nan ato'atondan pumbaholan. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN18_21","002_18_21","GEN","18","21","21","At mahapul an umuya' hidi ta umuy'u hamadon hi un immannung unu agguy.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN18_22","002_18_22","GEN","18","22","22","At intuluy din duwan linala'in umuy ad Sodom, mu nataynan hi Abraham an gun mi'hapit ay Apo Dios. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN18_23","002_18_23","GEN","18","23","23","At inalin Abraham di, “Undan ta\"on un nan nahamad di pangatna ya iniddummun pumpi'patoy? ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN18_24","002_18_24","GEN","18","24","24","Mu gulat ta waday nabongleh nahamad di pangatda eden siudad ya pi'yubahmu damdama didan himpamabluy unu adim an dumalat dane han nabonglen nahamad di pangatda? ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN18_25","002_18_25","GEN","18","25","25","Mu He\"a ya inila' an nahamad di pamanuhmu, at adi mabalin an pi'yubahmu nan nahamad di pangatna! Ti atom ay ya undan adida mi'yubah hinan nun'abaholan?” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN18_26","002_18_26","GEN","18","26","26","Ya tembal Apo Dios, ya inalinay, “Oo aga, gulat ta wadada ah nabongleh tatagun nahamad di pangatda at diday dumalat hi adi' pangubahan ay didan himpamabluy.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN18_27","002_18_27","GEN","18","27","27","Ya inalin goh Abraham di, “Apu, iyabulutmu ni' ahan ta ibaga' nan pohdo' an ta\"on unna' tagu ya anggay an un hay hupu' di nalpuwa'. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN18_28","002_18_28","GEN","18","28","28","Mu gulat ta waday unda napat ya han lema ya anggay nan nahamad di pangatda ya adim ubahon heden babluy?” Ya inalin Apo Dios di, “Ta\"on unda napat ya han lema mu ta wadada at adi' ubahon.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN18_29","002_18_29","GEN","18","29","29","Ya inalin goh Abraham di, “Oo, mu gulat ta unda napat ya anggay?” Ya inalin Apo Dios di, “Adi' ubahon an ta\"on unda napat.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN18_30","002_18_30","GEN","18","30","30","Ya inalin Abraham ay Apo Dios di, “Adi'a ni' ahan bumungot ta wada goh han ibaga'. Ya gulat mah ta unda wada ah tulumpulu?” Ya tembal Apo Dios, ya inalinay, “Adi' an dumalat nan tulumpulu.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN18_31","002_18_31","GEN","18","31","31","Ya inalin goh Abraham di, “Apo Dios, iyabulutmu ni' ta ituluy'un ibaga tun wah nomnom'u. Mu gulat ta unda duwampulu ya anggay?” Ya inalinay, “Adi' ubahon heden babluy hi unda wada ah duwampulu.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN18_32","002_18_32","GEN","18","32","32","Ya inalin Abraham di, “Apo Dios, hiyah te angunuh di ibaga', at adi'a ni' ahan bumungot. Mu gulat ta unda himpulu ya anggay?” Ya inalin Apo Dios di, “Adi' ubahon heden babluy hi unda wada ah himpulu.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN18_33","002_18_33","GEN","18","33","33","Ya unat goh nalpah heden nunhapitandan Abraham ya nakak hi Apo Dios, ya nakak goh hi Abraham an immuy hidin abungnan tulda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN19_1","002_19_1","GEN","19","1","1","Ya wan munhinag ya dimmatongda nan duwan anghel hi ad Sodom. Ya wah dih Lot an inu'umbun hinan ubunan an neheggon hinan buhu'an den babluy. Ya unat goh tinnigna dida ya nala\"uy ta umuyna damuwon dida. Ya unat goh immatam an manamun dida ya nunluung ta apngaona dida. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN19_2","002_19_2","GEN","19","2","2","Ya inalinay, “Ha\"in di ohah baalyu, at umuy tu'uh abungmi ta ihuanyu nan hu'iyu, ya immiyan ayu ta awni ta maweet ya unyu ituluy an umuy hinan ayanyu.” Mu tembalda, ya alyonday, “Adi ami! Hitu man hi ubunan, ya immiyan ami.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN19_3","002_19_3","GEN","19","3","3","Mu hi Lot ya pimagmagoh an mangal'alu' ay dida, ya la'tot ya inabulutda, ya nitnuddan hiya ta immuydah abungna. Ya nunhaang hi Lot hi tinapay an adi mabino'bo'an, ya numpaltida ta way ihdan nan mangili. Ya unat goh nalutu ya nanganda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN19_4","002_19_4","GEN","19","4","4","Ya uwani an agguyda immuy nolo' daden mangili ya immuydan amin nan linala'in iSodom an mumpangilog ya nan nun'ala'ay ta lini'ubda nan abung Lot. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN19_5","002_19_5","GEN","19","5","5","Ya mun'alidan Lot an alyonday, “Hay wadan din linala'in impa'iyanmu? Mahapul an ipapitawmu dida ta umalidan da'mi ta way atonmin mangelo' ay dida!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN19_6","002_19_6","GEN","19","6","6","Ya limmahun hi Lot ta way atonan mi'hapit ay dida, ya intangobna nan pantaw. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN19_7","002_19_7","GEN","19","7","7","Ya inalinah nan iSodom di, “I'ibba, adi ni' ahan nginin di nappuhih atonyu! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN19_8","002_19_8","GEN","19","8","8","At tun duwan binabain imbaluy'u an agguy nalhin di ipalahun'u ta okod ayuh nan pohdonyun aton ay dida. Mu ta bo'on tun mangili' ti mahapul an ipapto\"u dida.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN19_9","002_19_9","GEN","19","9","9","Mu alyonday, “Un'a udot bunag ya he\"ay mummandal ay da'mi? Miwa'lin'a at hina ti la'tot ya immipabohol'a, ya nunnaud di atonmin he\"a ya un danen linala'i!” At nadhudan nangituldun ay Lot ta way atondan umuy mama\"ih tangob. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN19_10","002_19_10","GEN","19","10","10","Mu na'ibboggon nan duwan mangilin nunlapdu' ay Lot hinan pantaw, ya impahigupdah baluy, ya intangobda nan pantaw. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN19_11","002_19_11","GEN","19","11","11","Ya binulawdan amin din linala'in wah dola an iSodom, at mid ologdan mangah'up hinan pantaw. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN19_12","002_19_12","GEN","19","12","12","Ya inalin din duwan linala'in Lot di, “Undan mi'id a'agim, ya imbabaluymu, ya inapum, ya hay way tutulangmuh ni'hitun ten babluy? Ya gulat ta wadada ya eka inalin dida ta mi'yekakdan da'yu ta taynanyuh ten babluy ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN19_13","002_19_13","GEN","19","13","13","ti ten ubahonmih ten babluy! Ya manu ay atonmi oo ti ininnilan Apo Dios nan nidugah an na\"appuhin ato'atonda, at hiyaat un da'mi hennag ta ubahonmih ten babluy an ad Sodom.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN19_14","002_19_14","GEN","19","14","14","At immuy hi Lot hidin linala'in apuwona an niyalih din imbabaluynan binabai, ya inalinan diday, “Punnaudon tu'un makak hitu ti hi Apo Dios ya ubahonah ten babluy tu'u!” Mu hay ninomnomda ya alyondah un nin munhanul. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN19_15","002_19_15","GEN","19","15","15","Ya wan na'uy an mawa'ah ya din duwan anghel ya numbangondah Lot an alyonday, “Punnaudom an bumangon, ya inawitmuy ahawam ya nan duwan binabain imbabaluymu ta lumayaw ayu ta adi ayu mi'lagat hi amoltaan ten babluy!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN19_16","002_19_16","GEN","19","16","16","Mu palunlunot hi Lot an makak. Mu nidugah di nammo' Apo Dios ay dida, at din duwan linala'i ya inodnanday ngamaydan hina\"ama, ya enekakda dida ta nangamung unda binataanan heden babluy. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN19_17","002_19_17","GEN","19","17","17","Ya inalin den ohan anghel ay diday, “Ekayu mahkay ta punnaudonyun lumayaw! Ya adiyu man ahan wingwingiyon nan babluy an tinaynanyu! Ya adiyu ita'dog eden nundotal an pange'wanyu ta nangamung un ayu umatam hinan aduntuduntug ta mabaliwan ayu ta adi da'yu ilagat hinan apuy!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN19_18","002_19_18","GEN","19","18","18","Ya hi Lot ya inalinay, “Bo'on ni' nan adagwiy ayanmi, Apu! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN19_19","002_19_19","GEN","19","19","19","Ya inila' an nidugah di nammo'mun ha\"in ti binaliwana'. Mu mid olog'un lumayaw an umuy eden aduntuduntug, at la'tot ya inlagat da'mih nan dalan, ya natoy ami, ya mid umatam hidi. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN19_20","002_19_20","GEN","19","20","20","Undan ahan adi mabalin un heden neheggon an it'ittang an babluy di ayanmi ta mabaliwan ami?” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN19_21","002_19_21","GEN","19","21","21","Ya inalin nan anghel di, “Abuluto' nan pohdom ta hidiy ayanyu, at adi' mah pi'yubah hede han it'ittang an munisipyu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN19_22","002_19_22","GEN","19","22","22","At punnaudonyun umuy hidi ta awni ta umatam ayu ya un'u ete\"a nan ato'!” (Ya heden munisipyu ya nginadnanda ta ad Zoar ti hay nangalyan Lot hi un it'ittang an babluy.) ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN19_23","002_19_23","GEN","19","23","23","Ya heden dimmatngan da Lot ad Zoar ya bimmuhu' nan potang. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN19_24","002_19_24","GEN","19","24","24","Ya hin'alina ya nun'ogah Apo Dios nan ahigegeladaw an apuy an nalpud dayan nun'agah ad Sodom ya ad Gomorrah. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN19_25","002_19_25","GEN","19","25","25","At nun'oghob an amin di logom hidih nan babluy, ya an amin di tatagu, ya nan numbino'ob'on an himmangaw hinan luta. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN19_26","002_19_26","GEN","19","26","26","Mu hi ahawan Lot ya nunligguh ta tigona nan nalpuwanda, at hiya ya numbalin hi ahin an immodhol an timmata'dog an ay tu'ud. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN19_27","002_19_27","GEN","19","27","27","Ya unat goh nabiggat hi helhelong ya immuy hi Abraham hidin timma'doganah din ni'hapitanan Apo Dios. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN19_28","002_19_28","GEN","19","28","28","Ya unat goh inuhdunganad Sodom, ya ad Gomorrah, ya nan nundotal an luta ya tinnigna nan umu'utyu' an ahu' an nalpun den lutan umat hi ahu' an malpuh nan pun'apuyan. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN19_29","002_19_29","GEN","19","29","29","Mu heden nangubahan Apo Dios eden siudad an ni'hituwan Lot ya ninomnom Apo Dios hi Abraham ta inyabulutnay lumayawan da Lot ta agguyda nilagat. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN19_30","002_19_30","GEN","19","30","30","Ya dimmalat nan ta'ot Lot an mihinah ad Zoar ya initnudna nan duwan binabain imbabaluyna ta nunti'iddah nan aduntuduntug an wadan di liyang ta hiyay nunhituwanda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN19_31","002_19_31","GEN","19","31","31","Ya wa han ohay algaw ya heden pangpangullun babai ya inalinah nan aginay, “Ten gun mala'ay hi amata, ya ten mi'id ah linala'ih tun wadan tu'uh mangahawan dita ta way ahlagantan umat hinan ma'ma'at hitun alutaluta. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN19_32","002_19_32","GEN","19","32","32","At butngontah amata ta way atontan mangelo' ay hiya ta way ahlagantah hanat amata.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN19_33","002_19_33","GEN","19","33","33","At heden nahdom ya binutongdah amada, ya enelo' den pangpangullu. Mu hi amada ya na'abbutong, at agguyna enelan di na'at. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN19_34","002_19_34","GEN","19","34","34","Ya heden nabiggat hi nahdom ya inalin han pangpangulluh nan aginay, “Enelo\"u hiyad a\"u, at butngonta hiya goh ad ugwan an nahdom ta elo'mu hiya ta ditan duwa ya mawaday imbaluytan dumalat hi amata.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN19_35","002_19_35","GEN","19","35","35","At heden nahdom ya binutongda goh hiya, at enelo' goh de han udidian. Mu na'abbutong hi amada, at agguyna enelan goh nan na'at. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN19_36","002_19_36","GEN","19","36","36","Ya daten duwan imbabaluy Lot ya nunhabidan dimmalat hi amada. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN19_37","002_19_37","GEN","19","37","37","Ya unat goh nuntungaw heden pangpangullu ya lala'i, at nginadnana ta hi Moab, ya hiyay napu'agan nan iMoab ad ugwan. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN19_38","002_19_38","GEN","19","38","38","Ya unat goh nuntungaw heden netob ya lala'i goh, at nginadnana ta hi Ben-Ammi, ya hiyay napu'agan nan holag Ammon ad ugwan. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN20_1","002_20_1","GEN","20","1","1","At la'tot ya tinaynan da Abraham ad Mamre ta umuydah nan numbattanan di ad Kadesh ya ad Shur hinan babluy ad Canaan. At mumbunagda goh ta nunhitudah na'amtang hi ad Gerar. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN20_2","002_20_2","GEN","20","2","2","Hidin awadandah ad Gerar ya hiyay nangalyan Abraham un hi aginah Sarah an ahawana. At hi Abimelek an alih ad Gerar ya impa'awitnah Sarah ta ahawaona. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN20_3","002_20_3","GEN","20","3","3","Mu wada han ohan labi ya numpa'enap hi Apo Dios ay Abimelek, ya inalinay, “He\"a ya matoy'a ti hi Sarah an impa'awitmu ya waday ahawana.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN20_4","002_20_4","GEN","20","4","4","Mu agguy enelo' Abimelek hi Sarah, at hiyanan inalinay, “Apo Dios, mi'id ah inat'uh nappuhi! Ya moltaona' mah ya ta\"on nan tatagu ya pi'moltam? ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN20_5","002_20_5","GEN","20","5","5","Heten inat'u ya maphod hi punnomnoma', at mi'id bahol'u ti inalin Abraham di un hi aginah Sarah! Ta\"on hi Sarah ya inalina goh di unda hin'agi!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN20_6","002_20_6","GEN","20","6","6","Ya intuluy Apo Dios an numpa'enap ay Abimelek, ya inalinay, “Oo, inila' an bo'on baholmu. Hiyaat un'u agguy inyabulut an me'yelo\"an hiya ta adi'a mumbahol ay Ha\"in. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN20_7","002_20_7","GEN","20","7","7","At ibangngadmu nan babai ay ahawana ti propeta hiya, at iluwaluan da'a ta du'du\"oy di pi'taguam. Mu adim ay ibangngad hiya ya matoy'a ya nan tatagum goh.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN20_8","002_20_8","GEN","20","8","8","Ya hidin nabiggat ya bimmangon hi Abimelek, at inayaganan amin nan u'upihyalna ta ibaagnan dida nan na'at ay hiya. Ya nidugah di ta'otda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN20_9","002_20_9","GEN","20","9","9","Ya inayagan Abimelek hi Abraham, ya inalinay, “Ngadan nan inatmun da'mi? Ngadan di nappuhih inat'un he\"ah dimmalat hi aymi atayan? Adi ahan maphod nan inatmun ha\"in! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN20_10","002_20_10","GEN","20","10","10","Ya anaad ta inatmuy umat hitu?” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN20_11","002_20_11","GEN","20","11","11","Ya tembal Abraham an inalinay, “Oo ti hay ninomnom'u ya mi'id ay da'yuy tuma'ot ay Apo Dios, at patayona' an dumalat hi ahawa'. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN20_12","002_20_12","GEN","20","12","12","Ya hiya ya immannung an hi agi' ti benentan ama, mu hiyay inahawa'. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN20_13","002_20_13","GEN","20","13","13","Hidin nangalyan Apo Dios hi tayna' nan nunhituwanmin da ama ta umuya' hinan udum an babluy ya inali' ay ahawa' di, Ipattigmuy pamhodmun ha\"in hinan gunmu pangalyan hi unta hin'agih nan gunta ayan hinan malgom an babluy ta way adida pamatayan ay ha\"in.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN20_14","002_20_14","GEN","20","14","14","Ya imbangngad Abimelek hi Sarah ay Abraham, ya indatana didah kalnilu, ya baka, ya tagala. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN20_15","002_20_15","GEN","20","15","15","At inalin Abimelek di, “Luta' an amin hatu, at mumpili'ah punhituwam.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN20_16","002_20_16","GEN","20","16","16","Ya inalina goh ay Sarah di, “Idat'uy hinlibuh pihhun Abraham an agim ta gapgapa' nan mi'id immannung hi inat'un he\"a ta panginnilaan nan tatagu.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN20_17","002_20_17","GEN","20","17","17","At nunluwaluh Abraham ta impa'adaog Apo Dios da Abimelek an himbaluy ya nan tagalada ta way atondan mahlag. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN20_18","002_20_18","GEN","20","18","18","Ti hi Apo Dios ya nun'umutonay putun nan ahawan Abimelek ya nan tagalan binabai ta way atondan adi mahlag an dumalat hi Sarah an ahawan Abraham. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN21_1","002_21_1","GEN","21","1","1","Hi Apo Dios ya hemmo'nah Sarah ta impa'annungna nan inalina. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN21_2","002_21_2","GEN","21","2","2","At nunhabih Sarah. At heden gutudnah inalin Apo Dios hi puntungawana ya nuntungaw, at lala'iy imbaluyda ay Abraham eden nala'ayana. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN21_3","002_21_3","GEN","21","3","3","At nginadnan Abraham nan imbaluynan intungaw Sarah ta hi Isaac. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN21_4","002_21_4","GEN","21","4","4","At kinugit Abraham hi Isaac eden miyawalun algawna ti hiyah ne intulag Apo Dios hi atona. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN21_5","002_21_5","GEN","21","5","5","Hi Abraham ya hinggahut di tawonah din nitungawan Isaac. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN21_6","002_21_6","GEN","21","6","6","Ya hi Sarah ya inalinay, “Kimmikia' an dumalat nan inat Apo Dios! At an amin nan mangngol eten na'at ya mi'kikidan ha\"in!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN21_7","002_21_7","GEN","21","7","7","Ya inalina goh di, “Mi'id nin ahan di mangalin Abraham hi un mumpa'inum hi Sarah hi ung'ungnga! Mu ta\"on hi un nala'ay ya waday inyimbaluynan ha\"in hi lala'i!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN21_8","002_21_8","GEN","21","8","8","Ya heden algaw hi naphuwan den ung'ungnga ya impaltian Abraham hi nun'am'amlonganda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN21_9","002_21_9","GEN","21","9","9","Mu tinnig Sarah hi Ishmael an imbaluy Hagar an i'Egypt ay Abraham an daladalatonah Isaac an imbaluydan Abraham. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN21_10","002_21_10","GEN","21","10","10","Ya inalinan Abraham di, “Pakakom nan tagalan babai ya nan imbaluyna! Ti nan imbaluyna ya adi me'ebnoh hinan banoh Isaac an imbaluy'u!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN21_11","002_21_11","GEN","21","11","11","Ya nidugah di punlungdayaan Abraham ti hi Ishmael ya imbaluyna damdama. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN21_12","002_21_12","GEN","21","12","12","Mu inalin Apo Dios ay Abraham di, “Adi'a munlungdaya an dumalat nan ung'ungnga ya nan babain tagalam. Unudom an amin di inalin Sarah ay he\"a ti hi Isaac di ipa'annungan nan intulag'un dumo'ol di holagmu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN21_13","002_21_13","GEN","21","13","13","At do'lo' goh ahan di holag nan imbaluy di tagalam an babai ti hiya ya holagmu damdama.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN21_14","002_21_14","GEN","21","14","14","Ya heden nabiggat hi helhelong ya bimmangon hi Abraham ta indadaanay ma'an ya danum an impabalunan da Hagar an hin'ina. At ipiyabban Abraham ay Hagar heden unga ta honogona dida. At nakak da Hagar ta himminulngungawdah nan mapulun hi ad Beersheba. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN21_15","002_21_15","GEN","21","15","15","Unat goh napuh nan danum an impabalun Abraham ya inyuyna inhugo' nan ung'ungngah nan puun di ohah nan i\"itang an ayiw. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN21_16","002_21_16","GEN","21","16","16","Ya impadehna ta bimmataan hi itang, ya inumbun, ya inalinay, “Adia' pa\"edpol an mannig hi atayan nen ung'ungnga!” At ma'allugwah Hagar. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN21_17","002_21_17","GEN","21","17","17","Mu hi Apo Dios ya dengngolnay kilan han ung'ungnga. At nan Anghelnad abuniyan ya himmapit ay Hagar an inalinay, “Ngadan nan numanomnomam? Adi'a tuma'ot ti dengngol Apo Dios nan kilan han imbaluymu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN21_18","002_21_18","GEN","21","18","18","At ekaat ya hinalimunam ti hiya ya do'lo' di holagna ta mundongol!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN21_19","002_21_19","GEN","21","19","19","Ya impattig Apo Dios ay Hagar han pugun an humaguban, at immuy himmagub, ya impa'inumanah den imbaluyna. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN21_20","002_21_20","GEN","21","20","20","At hi Apo Dios ya impapto'na han ung'ungnga ta nangamung immilog. Ya hidih nan way mapulun nihinanda, at numbalin hiyah nala'eng an manganup. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN21_21","002_21_21","GEN","21","21","21","Ya heden nihihinnandah nan way mapulun hi ad Paran ya immawit hi inanah babain i'Egypt ta ipa'ahawanan hiya. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN21_22","002_21_22","GEN","21","22","22","Ya nihippul eden inayan da Abimelek ay Phicol an ap'apun di tindalunan Abraham, ya inaliday, “Wagwadah Apo Dios an bumadang ay he\"ah an amin hinan atom! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN21_23","002_21_23","GEN","21","23","23","Ad ugwan ya ihapatam ay Apo Dios an adia' balbaliyan ay he\"a ya nan holag'u. Ya atom di maphod ay da'min ten babluy an ni'hituwam an umat hi nangatmin he\"a.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN21_24","002_21_24","GEN","21","24","24","Ya inalin Abraham di, “Immannung an ato'.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN21_25","002_21_25","GEN","21","25","25","At impa'innilan Abraham ay Abimelek an nan baalna ya penlohda nan bubun an impiyamman Abraham. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN21_26","002_21_26","GEN","21","26","26","Ya inalin Abimelek di, “Agguy'u inilay nangat ti agguyyu inal'alin ha\"in! An ad ugwan ya un'u innilaon!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN21_27","002_21_27","GEN","21","27","27","At idatan Abraham hi Abimelek hi kalnilu ya baka ta way mangipa'innilan maphod di nunhappitananda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN21_28","002_21_28","GEN","21","28","28","At ilahhin Abraham di pituh tetentennan kalnilu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN21_29","002_21_29","GEN","21","29","29","Ya inalin Abimelek ay Abraham di, “Anaad ta ilahhinmuy pituh kalnilu?” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN21_30","002_21_30","GEN","21","30","30","Ya inalin Abraham di, “Hatun pitun kalnilu ya alam ta he\"ay mun'ihtigu an ha\"in di nangiyamma eten bubun.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN21_31","002_21_31","GEN","21","31","31","At hiyay dimmalat hi nungngadanandan den babluy hi ad Beersheba ti heden lugal di nunhapitanda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN21_32","002_21_32","GEN","21","32","32","Unat goh nalpah di nunhapitanda ya numbangngad da Abimelek ay Phicol hinan babluydah ad Philistia. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN21_33","002_21_33","GEN","21","33","33","At intanom Abraham di ayiw an tamarisk, ya dinayawnah Apo Dios an mi'id te\"ana ya mid pogpogna. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN21_34","002_21_34","GEN","21","34","34","At hi Abraham ya nadnoy di nihihinnanah ad Philistia. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN22_1","002_22_1","GEN","22","1","1","Ya unat goh palpaliwan ya tinapngan goh Apo Dios di pangulug Abraham. Ya inalinay, “Abraham!” Ya tembalnan inalinay, “Ngadan ne, Apu?” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN22_2","002_22_2","GEN","22","2","2","Ya inalin Apo Dios ay hiyay, “Awitom han oh'ohhan imbaluymun hi Isaac an pa'appohpohdom, ya immuy ayuh nan Duntug an Moriah ta e'nongmu hiyan Ha\"in hinan aduntuduntug an itudu'.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN22_3","002_22_3","GEN","22","3","3","Ya unat goh nabiggat hi helhelong ya nunggihan Abraham din ayiw an mahapulnah nan pun'onngan, ya indadaana nan dongkin pangitakayandah nan kalgada, ya inawitnah Isaac ya nan duwan baalna, ya impadehdan umuy hinan inalin Apo Dios ay hiya. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN22_4","002_22_4","GEN","22","4","4","Ya heden atlun di algaw hi nundallananda ya inamang mahkay Abraham heden lugal an ayanda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN22_5","002_22_5","GEN","22","5","5","Ya inalin Abraham hinan baalnay, “Mihina ayuh tuh tun dongki ta da'mi an hin'amay mada'puh hidi ta umuy ami mundayaw ay Apo Dios ya un ami mumbangngad hitu.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN22_6","002_22_6","GEN","22","6","6","At impapi'ug Abraham ay Isaac nan ayiw ta hiyay nangdon hinan apuy ya uwah, at muntunudda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN22_7","002_22_7","GEN","22","7","7","Ya inalin Isaac di, “Ama, anaad udot ta inodnam nan apuy ya ayiw, ya mi'id di uyaw an kalniluh me'nong?” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN22_8","002_22_8","GEN","22","8","8","Ya tembal Abraham ya inalinay, “Okod hi Apo Dios an mangidat hi uyaw an kalniluh me'nong!” At intuluydan hin'aman umuy. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN22_9","002_22_9","GEN","22","9","9","Ya unat goh dimmatongdah nan inalin Apo Dios ya inyamman Abraham di pun'onngan, ya impaphodnan timpun din ayiw hinan pun'onngan. Ya hinawidna han imbaluynan hi Isaac, ya inyuhunah nan natpun an ayiw hinan pun'onngan. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN22_10","002_22_10","GEN","22","10","10","Ya inong'alna din uwah an panglotnan hiya, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN22_11","002_22_11","GEN","22","11","11","mu waday himmapit an nan Anghel Apo Dios ad abuniyan an inalinay, “Abraham! Abraham!” Ya tembal Abraham, ya inalinay, “Hay alyom, Apu?” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN22_12","002_22_12","GEN","22","12","12","Ya inalin han Anghel ay hiyay, “Adim hugatan henen ung'ungnga, ya adi nginin di atom ay hiya! At ten inila' an hi Apo Dios di ipabagtum hi unudom ti ta\"on un oh'ohha nan imbaluymu ya adim ukuhan an e'nong ay Hiya!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN22_13","002_22_13","GEN","22","13","13","Ya hin'alina ya nungwingih Abraham, ya wada han buta'al an kalnilun nihahabut di ha'gudnah nan ayiw an neheggon ay hiya. At hiyay ayna innal ta hiyay genhobnah ne'nong ay Apo Dios hi hukat han imbaluyna. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN22_14","002_22_14","GEN","22","14","14","At nginadnan Abraham heden lugal an inayandan inalinay, “Hay ngadan te ya Hi Apo Dios di Mangidat hi Mahapul.” At engganad ugwan ya hiyay pungngadan nan tatagun den duntug an alyonday, “Duntug an Nangidatan Apo Dios hi Mahapul.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN22_15","002_22_15","GEN","22","15","15","Ya impidwan nan Anghel Apo Dios ad abuniyan an himmapit, ya inalinan Abraham di, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN22_16","002_22_16","GEN","22","16","16","“Ha\"in an Dios ya ihapata' hinan odol'un dumalat nan inatmun agguymu inukuhan nan imbaluymun ay e'nong ay Ha\"in, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN22_17","002_22_17","GEN","22","17","17","ya alyo' an makulug ahan an wagaha' he\"a, ya idat'uy do'ol hi holagmun umatdah nan ado'ol nan bittuan ad daya unu nan panag hinan pingit di baybay. Ya dida ya hakuponda nan siudad di binuhulda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN22_18","002_22_18","GEN","22","18","18","Ya nan holagmuy dumalat hi awagahan nan tataguh tun luta ti dumalat nan a'un'unnudmuh nan inalina.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN22_19","002_22_19","GEN","22","19","19","At numbangngad da Abraham hidin wadan din duwan baalna ta didan amin an numbangngad ad Beersheba an nunhituwan Abraham. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN22_20","002_22_20","GEN","22","20","20","Ya palpaliwanda ya waday nangalin Abraham an hi aginan hi Nahor ya waluy imbaluyda ay ahawanan hi Milkah. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN22_21","002_22_21","GEN","22","21","21","Hay pangpangullu ya hi Uz, ya otob hi Buz, ya atluh Kemuel (an ad holag ay Aram). ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN22_22","002_22_22","GEN","22","22","22","Ya unda goh mawada nan udum an da Kesed ay Hazo, ya hi Pildash, ya hi Jidlaph, ya hi Bethuel ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN22_23","002_22_23","GEN","22","23","23","(an hi aman Rebekah). Danen walun linala'i ya diday holag da Milkah ay Nahor an hi agin Abraham. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN22_24","002_22_24","GEN","22","24","24","Ya wadada goh di udumnah holag Nahor hinan oha goh an ahawanan hi Reumah. Hay ngadan hana nan imbabaluyna ya da Tebah, ya hi Gaham, ya hi Tahash, ya hi Maakah. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN23_1","002_23_1","GEN","23","1","1","Hi Sarah ya hinggahut ya han duwampulu ta pituy tawona ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN23_2","002_23_2","GEN","23","2","2","ya un matoy hi awadandad Kiriath Arba (unu ad Hebron) hidid Canaan, at binalun Abraham. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN23_3","002_23_3","GEN","23","3","3","Ya tinaynan Abraham heden natoy an ahawanan hi Sarah ta immuy hinan tatagun holag Heth, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN23_4","002_23_4","GEN","23","4","4","ya ni'hapit ay didan inalinay, “Ha\"in ya unna' bunag hitu, at mi'id di ay'u pangilubu'an hinan ahawa' an natoy. At mannig ayu ni' ah la'uwa' hi luta ta pangilubu'a' hinan ahawa'.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN23_5","002_23_5","GEN","23","5","5","Ya alyonday, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN23_6","002_23_6","GEN","23","6","6","“Da'mi ya ibilang da'ah nabagtun ap'apu. At mabalin an piliom nan ma\"aphod an lubu'mi ta hiyay pangilubu'am ay ahawam ta bagim an mi'id ah mun'ad'adi.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN23_7","002_23_7","GEN","23","7","7","At nunluung hi Abraham an mange'gon ay dida, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN23_8","002_23_8","GEN","23","8","8","ya inalinay, “Gulat ta pohdonyu ay an ilubu\"uh ahawa' hitu at ibagayu ni' ay Ephron an hina' Zohar ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN23_9","002_23_9","GEN","23","9","9","ta nan liyang hi ad Machpelah an neheggon hinan da'geng di payawnay pangilubu'a'. Mu alyonyun hiya ta ila'unan ha\"in, ya hinamadyu ta ibaagnay immannung an pola'na ta hiyay idat'u ta pangintitiganyun henen luta ya penla'u ta way punlubu'a'.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN23_10","002_23_10","GEN","23","10","10","Mu hi Ephron ya wah di an ni'yi'ibbun hinan way ubunan di tatagun neheggon hinan buhu'an eden babluy. Ya himmapit, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN23_11","002_23_11","GEN","23","11","11","ya inalinay, “Idat'un he\"ah den liyang an ta\"on un middum nan payaw, ya adi' ipapla' ay he\"a ta way pangilubu'am hinan ahawam. At ten dengngol tun i'ibba' di pangidata' ay he\"a.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN23_12","002_23_12","GEN","23","12","12","Ya nunluung hi Abraham hinan holag Heth, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN23_13","002_23_13","GEN","23","13","13","ya inalinan Ephron di, “Hay maphod ya polo'o' heden payaw, at abulutom ni' ta bayada' ya un mabalin an ay'u ilubu' hidi han ahawa'.” Heden inalina ya dengngol an amin nan tatagun na'amung hidi. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN23_14","002_23_14","GEN","23","14","14","At inalin mah Ephron di, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN23_15","002_23_15","GEN","23","15","15","“Hay pola' den payaw ya opat di gahut hi silver an pihhu. Mu undan henen pola' di ma'ahhapul? Ekaat ilubu' hidih ahawam!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN23_16","002_23_16","GEN","23","16","16","Ya inabulut Abraham heden inalin Ephron an opat di gahut an pihhun nipaddung di damotnah nan niyuldin an pumbayad hinan mala'uwan, at indatna, at tinnig nan tataguh nangngalan Ephron. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN23_17","002_23_17","GEN","23","17","17","At lutan mahkay Abraham heden lutan Ephron ad Machpelah an niddum nan payaw an nedelloh hinan liyang, ya ta\"on nan nun'itanom hidi eden luta, ya neheggon hi ad Mamre hi appit di buhu'an di algaw. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN23_18","002_23_18","GEN","23","18","18","Ya an amin din wah di an holag Heth an nannig ya iniladan hi Abraham mahkay di ad lutan de. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN23_19","002_23_19","GEN","23","19","19","At ayna inlubu' nan ahawanan hi Sarah ede han liyang ad Machpelah an neheggon ad Mamre (unu ad Hebron) hidih ad Canaan. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN23_20","002_23_20","GEN","23","20","20","At nan penla'nah nan holag Heth an liyang ya nan payaw ya bagin mahkay Abraham ta way pangilubu'ana. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN24_1","002_24_1","GEN","24","1","1","Ya la'tot ya nala'ay hi Abraham. Ya an amin nan inatna ya winagahan Apo Dios. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN24_2","002_24_2","GEN","24","2","2","Ya wa han hin'algaw ya inalin Abraham hinan mangipangpanguluh nan baalnay, “Ipahdum di ngamaymuh nan numbattanan di ulpu' ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN24_3","002_24_3","GEN","24","3","3","ta ihapatam ay Apo Dios an nan mumpapto' ad abuniyan ya tun luta an he\"a ya bo'on hitud Canaan di pamto'am hinan ahawaon han imbaluy'u. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN24_4","002_24_4","GEN","24","4","4","Hay mahapul ya umuy'ah nan babluy an nitungawa' ta nan tutulang'uy awitom hi ahawaon Isaac.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN24_5","002_24_5","GEN","24","5","5","Mu inalin den baal ay hiyay, “Oo, mu gulatna ta adi mi'yalih den babaih tu ya mabalin an mumbangngada' ta awito' hi Isaac ta iyuy'uh di?” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN24_6","002_24_6","GEN","24","6","6","Ya inalin Abraham di, “Adi ahan mabalin hi unmu ibangngad han imbaluy'uh di. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN24_7","002_24_7","GEN","24","7","7","Ti hi Apo Dios ad abuniyan di nangalih tayna' heden babluymin da ama ya nan tutulang'uh di ti intulagna an ipaboltanah ten lutan ha\"in ya nan holag'u. At mundenola' ti honogona nan anghelna ta hiyay bumadang ay he\"ah ayam, at madadawoh an waday awitom hi ahawaon han imbaluy'u. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN24_8","002_24_8","GEN","24","8","8","Mu gulat ta heden babai ya adi mi'yalin he\"a ya ta\"on ya inunudmu nan inhapatam ay ha\"in. Mu hay mahapul ahan ya adim ibangngad an iyuy han imbaluy'uh di.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN24_9","002_24_9","GEN","24","9","9","At impahdun mah de han baal hi ulpun Abraham ta ihapatanay pangunudanah nan inalin Abraham. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN24_10","002_24_10","GEN","24","10","10","At idadaana mah di himpuluh nan kamilun Abraham ta way pungkalgaonah nan numbino'ob'on an mun'aphod an gina'un Abraham. Ya unat goh nalpah an nidadaan ya impadehdan mumbaat an umuy hi ad Aram Naharaim hinan babluy ad Mesopotamia hinan babluy hi ad Nahor. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN24_11","002_24_11","GEN","24","11","11","Ya unat goh dimmatongdan den bataan di bubun an hogbon at impadinongda nan kamilu ta mun'eblayda an numpunhippida. Mu wan na'uy an mapuyaw at gutud di umalian nan binabain humagub. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN24_12","002_24_12","GEN","24","12","12","At nunluwalun Apo Dios an inalinay, “He\"a Apo Dios an nan dayawon Abraham an ad baal ay ha\"in ya badangana' ni' ta mipa'annung nan dimmalat hi immalia' hitu, ya ipattigmuy homo'muh nan ad baal ay ha\"in. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN24_13","002_24_13","GEN","24","13","13","Ti wah tua' eten neheggon hitun bubun ad ugwan, ya umalida nan binabain malpuh nan babluy an humagub eten hogbon. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN24_14","002_24_14","GEN","24","14","14","At hay ibaga' hi pangimmatuna' hinan babain pohdom hi ahawaon Isaac ya nan pumbaga' hi inumo' hinan hinagubna. Ta ipa'inumna ay ya ipa'inumana goh tun kamilu ya hiyanan pohdom, ya hiya goh di panginnilaa' hinan homo'muh nan ad baal ay ha\"in.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN24_15","002_24_15","GEN","24","15","15","Ya agguyna impada'puh heden luwaluna ya nidatong hi Rebekah an inya'agtunay pannuman hi ihagubna. Ya hay ad imbaluy ay hiya ya hi Bethuel an holag da Milkah ay Nahor an hi agin Abraham. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN24_16","002_24_16","GEN","24","16","16","Hi Rebekah ya ma\"aphod an balahang an mid ah nangelo' ay hiya. Ya inyuyna inhagub din pannuman hinan bubun, ya inyagtuna ta umeet. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN24_17","002_24_17","GEN","24","17","17","At immuy din baal an ay mi'dammu, ya inalinay, “Iyalim ni' ta uminuma'.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN24_18","002_24_18","GEN","24","18","18","Ya inalinay, “Kan oo.” At ohpon Rebekah din pannuman ta uminum. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN24_19","002_24_19","GEN","24","19","19","Ya unat goh nalpah an imminum ya inalin Rebekah ay hiyay, “Awni ta ay'u pa'inuman nan kamilum ta ma'aan di inuwawda!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN24_20","002_24_20","GEN","24","20","20","At immuy, ya inhiitna din danum an hinagubnah nan inyammadan pun'inuman di kamilu, ya numbangngad goh hinan bubun an humagub ta nangamung unda na'inuman an amin din kamilu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN24_21","002_24_21","GEN","24","21","21","Ya nan baal ya un didindinong ta titiggonah un hiya nan pohdon Apo Dios. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN24_22","002_24_22","GEN","24","22","22","Ya unat goh nalpah an impa'inumanan amin din kamilu ya inukat den baal din balitu' an hingat an mapla'an ya nan duwan balitu' an ganeleng, ya inhu'lubnah ngamay Rebekah, ya impihingatna din hingat. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN24_23","002_24_23","GEN","24","23","23","Ya inalinan hiyay, “Hay ngadan mah amam? Ta un ay ni' mabalin ya ta umiyan amih ad ugwan an nahdom ay daten i'ibba' an linala'ih abung amam.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN24_24","002_24_24","GEN","24","24","24","Ya inalinay, “Hay ngadan ama ya hi Bethuel an holag da Nahor ay Milkah. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN24_25","002_24_25","GEN","24","25","25","Ya hay umiyananyu ay ya mabalin an umuy tu'uh abungmi ti hidi ya do'ol di dagamih onon nan kamilu, ya ihna goh di olo'anyu.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN24_26","002_24_26","GEN","24","26","26","At heden baal ya nunluung ta dayawonah Apo Dios ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN24_27","002_24_27","GEN","24","27","27","an inalinay, “Munyamana' ay He\"a, Apo Dios an nan dayawon Abraham an ad baal ay ha\"in, hi nangipattigam hinan homo'mun hiya ti nipa'annung din inalim ay hiya! Ya munyamana' goh ta impangulua' ay He\"ah nan wadan nan tutulangna!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN24_28","002_24_28","GEN","24","28","28","At nunnaudon Rebekah an immuy hi abungda ta ayna ihudhud ay inana hadi nan na'at. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN24_29","002_24_29","GEN","24","29","30","Hi Rebekah ya wada han aginan lala'in hay ngadana ya hi Laban. Ya unat goh tinnigna din hingat ya ganeleng an nihu'lub hi ngamay Rebekah ya dengngolna goh nan inulgud Rebekah ya nunnaudonan limmahun, ya timmagtag an immuy hinan way bubun an hogbon. Ya unat goh dimmatong ya tinnigna an wah din timmata'dog heden baal Abraham hinan way kamiluna. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN24_31","002_24_31","GEN","24","31","31","Ya inalinan hiyay, “He\"an iba an winagahan Apo Dios ya anaad ta un'a tumata'dog hitu? Ma'a ta umuytah abungmi ti wah di nan nidadaan hi ihinan nan kamilu, ya wada goh di olo'anyu.” At mitnudda mah ay hiya. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN24_32","002_24_32","GEN","24","32","32","Ya unat goh nidatongdah abungda ya nun'aan Laban din nun'itakay hinan kamilu, ya pinangana dida. Ya inyuyna nan danum hinan baal Abraham ya nan ni'yibbana ta pangihudah hu'ida. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN24_33","002_24_33","GEN","24","33","33","Ya unat goh wan nidadaan di ma'an ya inalin din baal di, “Adia' ni' mangan ta awni ta ulgudo' nan gapunah immalia' hitu.” Ya inalin Laban di, “Oot aga ta ite\"am an mangulgud.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN24_34","002_24_34","GEN","24","34","34","At inalinay, “Ha\"in di baal Abraham. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN24_35","002_24_35","GEN","24","35","35","Hi Apo Dios ya nidugah di wagahnah nan ad baal ay ha\"in ti impa'adangyana. Ti ad ugwan ya do'ol di kalniluna, ya gandengna, ya bakana, ya dongkina. Ya do'ol goh di pihhuna, ya balitu'na, ya hay baalnan tagalanan binabai ya linala'i. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN24_36","002_24_36","GEN","24","36","36","Ya hi ahawanan hi Sarah ya na'in'inna ya un mawada han imbaluynan lala'i, at hiyay nangipaboltanan nan ad baal ay ha\"in an amin hinan inadangyana. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN24_37","002_24_37","GEN","24","37","37","Ya nunhapataona' an mahapul an bo'on nan binabain iCanaan an ni'hituwanah di pamto'a' hi ahawan han imbaluynan hi Isaac ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN24_38","002_24_38","GEN","24","38","38","ta da'yun tulangnan wah tu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN24_39","002_24_39","GEN","24","39","39","Mu imbaga' ay hiyay, Mu gulat ta adi mitnud ya hay ato' mah? ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN24_40","002_24_40","GEN","24","40","40","Mu inalinay, Mi'yali ti nan nabagtun Dios an unudo' ya honogona nan anghelna ta mitnud ay he\"a, at adi mibahhaw an waday awitom hi malpuh holag ama ta hiyay ahawaon han imbaluy'u. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN24_41","002_24_41","GEN","24","41","41","At atom nan inali' ta un ay adi pi'yalion nan tulang'u nan babain pento'mu, ya ta\"omman mu inatmu nan inhapatam ay ha\"in. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN24_42","002_24_42","GEN","24","42","42","At hiyaat un din dimmatnga' hinan bubun an hogbon ad uwanindi ya nunluwalua' an inali' di, He\"a Apo Dios an nan dayawon Abraham an ad baal ay ha\"in ya badangana' ni' ta ma'at an amin nan dimmalat hi immalia' hitu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN24_43","002_24_43","GEN","24","43","43","Ya wah tua' an tumata'dog hitun way hogbon, ya wada ni' ah balahang an umalin humagub ta mumbagaa' hi inumo' hinan hinagubna ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN24_44","002_24_44","GEN","24","44","44","ta inalina ay di uminuma' ya pa'inumana goh nan kamilu at ma'innila an hiyay pohdom Apo Dios hi ahawaon nan imbaluy nan ad baal ay ha\"in. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN24_45","002_24_45","GEN","24","45","45","Ya agguy'u impada'puh nan luwalu' ya wadaat goh hi Rebekah an inya'agtunay pannuman an ihagubna. Ya unat goh nalpah an inhagubna ya inali' ay hiyay, Uminuma' ni' hinan hinagubmu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN24_46","002_24_46","GEN","24","46","46","Ya ay manghop hinan pannuman ya inalinay, Aga uminum'a ya un'u ay ipa'inum nan kamilu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN24_47","002_24_47","GEN","24","47","47","At mahmaha' di ngadan amana, ya inalinay, Hi Bethuel an imbaluy da Nahor ay Milkah. At inayun'u mah an ipihingat ay hiya nan hingat, ya impihu'lub'u goh nan ganeleng hi ngamayna. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN24_48","002_24_48","GEN","24","48","48","Ya nunluunga' ta dayawo' nan Dios Abraham an ad baal ay ha\"in. Ti ongol di punyamana' hi nangipanguluanan ha\"in ta indatonga' ay da'yun tulang nan ad baal ay ha\"in an hi Abraham ta pento\"u nan pohdonah ipa'ahawah nan imbaluyna. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN24_49","002_24_49","GEN","24","49","49","At ad ugwan ya ibagayuh unyu abuluton nan inalin nan ad baal ay ha\"in, mu adya adiyu ya inaliyu ta hiyay alyo' ay hiya.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN24_50","002_24_50","GEN","24","50","50","Ya inalin da Laban ay Bethuel di, “Hene ya na'i'innilan hiyay pohdon Apo Dios hi ma'at! At undan da'miy mangibahhaw? ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN24_51","002_24_51","GEN","24","51","51","At ta\"on ya inawitmuh Rebekah ta ahawaon nan imbaluy nan ad baal ay he\"a ta miyunnud hinan pohdon Apo Dios.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN24_52","002_24_52","GEN","24","52","52","Ya unat goh dengngol nan baal Abraham heden inalida ya nunluung ta dayawonah Apo Dios. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN24_53","002_24_53","GEN","24","53","53","At ayna mahkay ukaton nan inta'ina an balitu' ya pihhu, ya nan mun'aphod an lubung ya indatnan Rebekah. Ya indatana goh hi aginan hi Laban ya hi inanah nan udumnan gina'un mapla'an. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN24_54","002_24_54","GEN","24","54","54","Ya unat nalpah hana ya unda mahkay mangan an amin hinan ni'yibbanan linala'i, at umiyandah di. Ya unat goh bimmangondah din nabiggat hi helhelong ya inalin den baal di, “Okod ayu mah ta mumbangngad ami.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN24_55","002_24_55","GEN","24","55","55","Mu inalin da Laban an hin'inay, “Awni mah ni' ta maluh di himpuluy algaw hi ihinan Rebekah ay da'mi ya un da'mi taynan!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN24_56","002_24_56","GEN","24","56","56","Ya inalin nan baal di, “Adi da'mi pala'udon ti maphod ta impa'annung Apo Dios di aat nan inalia' hitu, at mumbangngada' hinan ad baal ay ha\"in.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN24_57","002_24_57","GEN","24","57","57","Ya alyonday, “Awni mah ta ayaganmi han unga ta mapto' di alyona.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN24_58","002_24_58","GEN","24","58","58","At inayaganda mah hi Rebekah, ya inalidan hiyay, “At pohdom an mi'yuy eten lala'i?” Ya inalinay, “Oo, pohdo'.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN24_59","002_24_59","GEN","24","59","59","At inyabulutda mah an mi'yuy hinan baal ya nan ni'yibbana, at pi'yoyonda din tagalan nanalimun ay hiyah nete\"ah a'ung'ungngana. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN24_60","002_24_60","GEN","24","60","60","At wagahandah Rebekah an alyonday, “Adaogna ni' ta munholag'a ta he\"ay hi inan an amin di do'ol ahan an tatagu! Ya maphod goh hi un nan holagmu ya mabi'ahda ta amehondan amin nan mi'buhul ay dida!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN24_61","002_24_61","GEN","24","61","61","Ya wan nalpah nan nunhahapitanda ya umuy mahkay mitakay da Rebekah ya nan tagalanah nan kamilu ta mi'yuydah nan baal Abraham. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN24_62","002_24_62","GEN","24","62","62","Hi Isaac an nunhituh ad Negev ya immalin nalpuh ad Beer Lahai Roi. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN24_63","002_24_63","GEN","24","63","63","Ya unat goh napuyaw ya pimmitaw ta umuy munle'le'od hinan payaw, ya inamangna nan nabulog an kamilu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN24_64","002_24_64","GEN","24","64","64","Ya unat goh tinnig Rebekah hi Isaac ya limmahun hinan nuntakayana, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN24_65","002_24_65","GEN","24","65","65","ya inalinah nan baal Abraham di, “Ngadan de han taguh nan way payaw an umalin manamun ditu'u?” Ya inalinay, “Hiyah de imbaluy nan ad baal ay ha\"in.” At innal mah Rebekah nan veil, ya hinophopanay uluna. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN24_66","002_24_66","GEN","24","66","66","Ya unat goh nundittumda ya inulgud nan baal an amin nan na'at. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN24_67","002_24_67","GEN","24","67","67","At inawit mah Isaac hi Rebekah ta iyuynah tuldan abung inanan hi Sarah, at nun'ahawada. Ya penpenhod Isaac hiya, ya hiyay pinumhodan di punnomnomanah natayan inana. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN25_1","002_25_1","GEN","25","1","1","Hi Abraham ya numbentan hinan ohan babain hay ngadana ya hi Keturah. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN25_2","002_25_2","GEN","25","2","2","Ya nunholagda ta da Zimram, ya hi Jokshan, ya hi Medan, ya hi Midian, ya hi Ishbak, ya hi Shuah. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN25_3","002_25_3","GEN","25","3","3","Ya hi Jokshan ya nunholag ta da Sheba ay Dedan. Ya nunholag hi Dedan ta da Ashur ay Letush, ya hi Leum. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN25_4","002_25_4","GEN","25","4","4","Ya hay holag Midian ya da Ephah ay Epher, ya hi Hanok, ya hi Abida, ya hi Eldaah. Didanay holag Keturah. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN25_5","002_25_5","GEN","25","5","5","Ya impaboltan Abraham an amin nan odona ay Isaac. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN25_6","002_25_6","GEN","25","6","6","Mu nan linala'in benentana ya un hini\"itang di indatnah homo'nan dida, ya hennagna dida ta immuydah nan adagwin babluy an potto' di buhu'an di algaw ta bataanandah Isaac. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN25_7","002_25_7","GEN","25","7","7","Ya hay uyap di tawon hi ni'taguan Abraham ya hinggahut ta han napitu ta lema. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN25_8","002_25_8","GEN","25","8","8","Ya hi Abraham ya na'alla'ay ya un matoy, at immuy hi wadan din o'ommodna. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN25_9","002_25_9","GEN","25","9","9","Ya da Isaac ay Ishmael di immuy nangilubu' hinan liyang hi ad Machpelah hinan way payaw Ephron an hina' Zohar an holag Heth an neheggon ad Mamre. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN25_10","002_25_10","GEN","25","10","10","Ya heden payaw an ngininaan Abraham hinan holag Heth ya hiyay nilubu'andan himbaluy. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN25_11","002_25_11","GEN","25","11","11","Ya unat goh nalpah an natoy hi Abraham ya winagahan Apo Dios hi Isaac an imbaluynan nunhituh nan neheggon ad Beer Lahai Roi. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN25_12","002_25_12","GEN","25","12","12","Ya didatuy napatad an holag Ishmael an imbaluy da Abraham ay Hagar an i'Egypt an tagalan Sarah, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN25_13","002_25_13","GEN","25","13","13","ya hiyatuy ngadanda: hay pangpangullu ya hi Nebaioth, ya un hi Kedar, ya un hi Adbeel, ya un hi Mibsam, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN25_14","002_25_14","GEN","25","14","14","ya un hi Misma ya un hi Dumah, ya un hi Massa, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN25_15","002_25_15","GEN","25","15","15","ya un hi Hadad, ya un hi Tema, ya un hi Jetur, ya un hi Naphish, ya un hi Kedemah. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN25_16","002_25_16","GEN","25","16","16","Danen holag Ishmael ya ningadan di ngadandah nan himpulu ta duwan babluy an nihinanda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN25_17","002_25_17","GEN","25","17","17","Ya nuntawon hi Ishmael hi hinggahut ta han tulumpulu ta pitu ya un matoy. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN25_18","002_25_18","GEN","25","18","18","Ya hay nunhituwan nan holagna ya nan numbattanan di ad Havilah ya ad Shur an niyappit hinan igad ad Egypt an nan owon an umuy ad Assyria ta miyadagwidah nan udumnan a'agida ti gunda mi'hohongngel. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN25_19","002_25_19","GEN","25","19","19","Hiyah te ulgud hi aat di nunholagan Isaac an hina' Abraham. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN25_20","002_25_20","GEN","25","20","20","Hi Isaac ya nuntawon hi napat ya unda mun'ahawa ay Rebekah. Hi Rebekah ya hi agin Laban an dana' Bethuel an i'Aram hi ad Mesopotamia. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN25_21","002_25_21","GEN","25","21","21","Mu bahig hi Rebekah, at nan ahawanan hi Isaac ya nunluwalun Apo Dios ta mun'adaw hi imbaluyna. At dengngol Apo Dios, ya nawadaan hi Rebekah. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN25_22","002_25_22","GEN","25","22","22","Mu hiya ya nunduppel nan inhabina an gunda mun'awit hi putun inada. At inalin Rebekah di, “Anaad ta way umat hituh ma'ma'at ay ha\"in?” At ni'hapit hi Rebekah ay Apo Dios ta ibaganan Hiyay aatna. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN25_23","002_25_23","GEN","25","23","23","Ya inalin Apo Dios ay hiyay, “Nan inhabim ya nunduppel, ya manu ay umatdah na ti nan holagda ya mumbuhuldah awni. Mu mabi'bi'ah nan oha ya un nan agina, at nan pangpangullu ya hiyay babbaalon nan udidian.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN25_24","002_25_24","GEN","25","24","24","Ya unat goh nagtud di puntungawana ya duway intungawnan lala'i. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN25_25","002_25_25","GEN","25","25","25","Ya nan nahhun an bimmuhu' ya mumbobollah di aatna, ya nadutdutan, at nginadnanda ta hi Esau. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN25_26","002_25_26","GEN","25","26","26","Ya netob goh heden agina an bimmuhu' an eyedonah mu'ud Esau, at nginadnanda ta hi Jacob. Ya nanom di tawon Isaac hidin nitungawan nan imbabaluyda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN25_27","002_25_27","GEN","25","27","27","Ya unat goh immilogda ya nala'eng hi Esau an manganup ti emmenghah inalahan hi gunna umayan. Mu hi Jacob ya ma'ma'ullay, at hay abungday nihihinnana. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN25_28","002_25_28","GEN","25","28","28","Ya pohpohdon Isaac hi Esau ti dumalat nan anuponan iyanamutna, mu hi Rebekah ya hi Jacob di pohpohdona. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN25_29","002_25_29","GEN","25","29","29","Ya wa han ohan algaw hidin nunhaangon Jacob hi dotag ya immeet hi Esau an nalpuh inalahan, ya hiya ya ma'ahhinaang. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN25_30","002_25_30","GEN","25","30","30","Ya alyon Esau ay Jacob di, “Mabalin ay ni' ya ibanawmuh nen inhaangmu an mumbolah ta mangana' ti ten ma'ahhinaanga'!” (Ya hiyah te dimmalat hi nungngadnandan Esau ta hi Edom ti mumbolah di odowona.) ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN25_31","002_25_31","GEN","25","31","31","Ya tembal Jacob an inalinay, “Idat'un he\"ah unmu ihukat ay ha\"in nan biyangmun pangpangullu.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN25_32","002_25_32","GEN","25","32","32","Ya inalin Esau di, “Kan oo, ya indat'u ta bagim, ya inyalim han inhaangmu. Undan way hulbin nen biyang'u ti ten matoya' hi hinaang'u?” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN25_33","002_25_33","GEN","25","33","33","Ya inalin Jacob di, “Mahapul an ihapatam hi mahhun an idatmud ugwan nan biyangmu ta bagi'!” At inhapatan Esau, at indatna nan biyangnan Jacob. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN25_34","002_25_34","GEN","25","34","34","Ya indat mahkay Jacob di tinapay ya nan mihda ta nangan ya imminum. Ya unat goh nalpah an nangan ya immuy hinan pohdonan umayan. Ya henen inatnay nangipa'innila an adina nomnomon nan biyangnan pangpangullu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN26_1","002_26_1","GEN","26","1","1","Ya wada goh di batel eden babluy an nehnod hi batel hidin atagun Abraham. At hi Isaac ya immuy ay Abimelek an alin di iPhilistia hi ad Gerar. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN26_2","002_26_2","GEN","26","2","2","Ya numpa'ilah Apo Dios ay Isaac, ya inalinay, “Adi'a umuy ad Egypt ta mihihinna'ah nan babluy an alyo' an ihinam. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN26_3","002_26_3","GEN","26","3","3","Mihina'an ten babluy, at wagwadaa' an mungwagah ay he\"a ti he\"a ya nan holagmuy pangidata' hi an amin eten luta ta ipa'annung'u nan intulag'un amam an hi Abraham. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN26_4","002_26_4","GEN","26","4","4","Ya do'lo' ahan di holagmun umat hi bilang di bittuan ad daya ta diday pangidata' eten luta. Ya dumalat nan holagmu ya mawagahan nan tataguh abablubabluy ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN26_5","002_26_5","GEN","26","5","5","ti hi Abraham ya inunudna nan Tugun'u ya Uldin'u.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN26_6","002_26_6","GEN","26","6","6","At hi Isaac ya nihinad Gerar. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN26_7","002_26_7","GEN","26","7","7","Ya nan linala'in den babluy ya minahmahanday ni'atana ay Rebekah, ya inalinay, “Hi agi'.” Ti tuma'ot an mangalih un hiyah ahawana ti alyonah nomnomnay, “Mid mapto' ya patayona' ay dida ta way atondan mangngal ay Rebekah ti ma\"aphod an babai!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN26_8","002_26_8","GEN","26","8","8","Hidin nihihinnandan den babluy ya wada han ohan algaw ya hi Abimelek an alid Philistia ya indungawnah nan tawa, ya inamangnah Isaac an mun'aw'agwalandan Rebekah an ahawana. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN26_9","002_26_9","GEN","26","9","9","Ya impa'ayag Abimelek hi Isaac, ya inalinay, “Henen babai ya immannung an hiyay ahawam! Ya anaad ta alyom un hiyah agim?” Ya inalin Isaac ay hiyay, “Oo, ti tuma'ota' ti alyo' un waday mamatoy ay ha\"in hi un'u alyon di ahawa'.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN26_10","002_26_10","GEN","26","10","10","Ya inalin Abimelek ay hiyay, “Ngadan te han inatmun da'mi? Gulat ta way ne'yelo' hi ohah tagu' hinan ahawam at he\"ay dimmalat hi numbaholanmi!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN26_11","002_26_11","GEN","26","11","11","At inalin Abimelek hinan tatagunay, “Nan mangat hi nappuhin nen tagu unu hi ahawana ya mapatoy.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN26_12","002_26_12","GEN","26","12","12","Ya hay inat Isaac ya nunhabal eden babluy. At heden tawon ya winagahan Apo Dios nan inhabalna ta pinumhod an dimmo'ol. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN26_13","002_26_13","GEN","26","13","13","Ya gun ma'ud'udman di inadangyana, ya la'tot ya numbalin hi pa\"adangyan. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN26_14","002_26_14","GEN","26","14","14","Ya dimmo'ol di animalna ya nan baalna, at inamhan nan iPhilistia, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN26_15","002_26_15","GEN","26","15","15","at immuyda nuntabab an amin di bubun an linhu'an amanan hi Abraham hidin ataguna. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN26_16","002_26_16","GEN","26","16","16","Ya inalin Abimelek ay Isaac di, “Makak'ah tun babluymi ti ten un at goh he\"ay ong'ongngol di abalinana ya un da'mi!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN26_17","002_26_17","GEN","26","17","17","At nakak da Isaac ta immuydah nan nundotal ad Gerar, at hidiy nihinanda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN26_18","002_26_18","GEN","26","18","18","At immuy linhu'an Isaac nan obob an linhu'an da Abraham hidin amataguna an din tinabab di iPhilistia hidin natayan Abraham, ya impingadana nan ngadan an din impingadan amana. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN26_19","002_26_19","GEN","26","19","19","Hidin awadandad Gerar ya nunluhu' nan baal Isaac hi bubun, ya waday inah'upandah obob. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN26_20","002_26_20","GEN","26","20","20","Mu nan mumpahpahtul an nunhituh ad Gerar ya ni'hohongngeldah nan pumpahpahtulon Isaac, ya alyonday, “Da'miy ad bagin nen obob!” At nginadnan Isaac nan bubun ta ad Esek. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN26_21","002_26_21","GEN","26","21","21","At nunluhu' nan pumpahpahtulon Isaac hi nob'on an bubun, mu umat hidin hopapna an ni'bohhol nan mumpahpahtul an iGerar. At nginadnan Isaac nan bubun ta ad Sitnah. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN26_22","002_26_22","GEN","26","22","22","At nahligda ta immuyda nunluhu' hi nob'on goh an bubun, at mi'id mahkay di al'ali. At nginadnan Isaac heden bubun ta ad Rehoboth ti inalinay, “Ad ugwan ya indatan ditu'un Apo Dios hi punhituwan tu'u ta umda ahan, at hituy pumhodan tu'u!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN26_23","002_26_23","GEN","26","23","23","At nakak ta numbotandan immuy ad Beersheba. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN26_24","002_26_24","GEN","26","24","24","Ya unat goh nahdom ya numpa'ilah Apo Dios ay hiya, ya inalinay, “Ha\"in di Dios Abraham an hi amam. Adi'a tuma'ot ti wadaa' ay he\"a. At wagaha' he\"a, ya do'lo' ahan di holagmun dumalat hi Abraham an baal'u.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN26_25","002_26_25","GEN","26","25","25","Ya inyamman Isaac di pun'onngan ta nundayaw ay Apo Dios, at hidiy nun'ammaandah abung an tulda ta nunhituwanda, ya nan baalna ya nunluhu'dah bubun. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN26_26","002_26_26","GEN","26","26","26","Nalpud Gerar da Abimelek, ya nan ibbanan hi Ahuzzath an muntugun ay hiya, ya hi Phicol an ap'apun di tindaluna ta umuyda tigon hi Isaac. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN26_27","002_26_27","GEN","26","27","27","Ya inalin Isaac ay diday, “Anaad ta umali ayuh tun mannig ay ha\"in? Inabohlana' ay da'yu, at pinakaka' hinan numbabluyanyu!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN26_28","002_26_28","GEN","26","28","28","Ya inaliday, “Oo, inilami an hi Apo Dios di wadan he\"a! At hiyanan penhodmin mi'hapit ay he\"a ta way aton tu'un ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN26_29","002_26_29","GEN","26","29","29","adi mumbobohhol ti mi'id inatmih nappuhin he\"a, at mi'id ni' goh di atom hi nappuhin da'mi. At ten ad ugwan ya gun da'a wagahan ay Apo Dios.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN26_30","002_26_30","GEN","26","30","30","At indadaanan Isaac didah do'ol an ma'an ya ma'inum ta nanganda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN26_31","002_26_31","GEN","26","31","31","Ya unat goh nabiggat ya an amindan hinohha ya numpunhapatada ta ipa'annungda nan hinahapitda. Ya unat goh nalpah ya mundenol mahkay da Abimelek ya nan i'ibbanan umanamut hi abungda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN26_32","002_26_32","GEN","26","32","32","Heden algaw ya numbangngad nan baal Isaac, at inulgudda nan aat di bubun an linhu'anda. Ya inaliday, “Inah'upanmi mahkay di danum hinan linhu'anmin obob!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN26_33","002_26_33","GEN","26","33","33","At nginadnana ta ad Shibah ti hiyay na'alan nan ngadan den babluy an ad Beersheba. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN26_34","002_26_34","GEN","26","34","34","Ya unat goh nuntawon hi Esau hi napat ya inahawana han duwan binabain holag Heth an hay ngadan di oha ya hi Judith an imbaluy Beeri, ya nan miyadwan ahawana ya hi Basemath an imbaluy Elon. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN26_35","002_26_35","GEN","26","35","35","Mu hanan inahawan Esau ya diday dimmalat hi punlungdayaan da Isaac ay Rebekah. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN27_1","002_27_1","GEN","27","1","1","Ya unat goh palpaliwan ya na'alla'ay hi Isaac, at adi mittig di matana. At inayagana han pangpangullun imbaluynan hi Esau, ya inalinan hiyay, “Imbaluy'u, hay wadam?” Ya tembal Esau an inalinay, “Wah tu'a'.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN27_2","002_27_2","GEN","27","2","2","Ya inalinay, “Ad ugwan an ten nala'aya' an hi amam, at agguy'u inilay algaw hi ataya'. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN27_3","002_27_3","GEN","27","3","3","Ya pohdo' an umuy'a manganup, at alam nan panam, ya immuy'a ta wa ay di anupam ya inyanamutmu, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN27_4","002_27_4","GEN","27","4","4","ya ihaangmu nan mapolhat an pohdo' hi mihda ta malutu ay ya inyalim ta mangana'. Ya hiyah ne atom ya un'u wagahan he\"a ti agguy'u inilay ataya'.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN27_5","002_27_5","GEN","27","5","5","Ya hi Rebekah ya dengngolnah den inalin Isaac ay Esau. At unat goh nakak hi Esau an immuy nanganup hi inalahan ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN27_6","002_27_6","GEN","27","6","6","ya immuy an ni'hapit ay Jacob, ya inalinan hiyay, “Imbaluy'u, dengngol'un hennag amam hi Esau an inalinay, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN27_7","002_27_7","GEN","27","7","7","Umuy anu manganup, ya inyanamutna ta ihaangna, ya impihdanan hiya, ta malpah ay anun nangan ya winagahana hiyah nan ngadan Apo Dios ya un matoy. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN27_8","002_27_8","GEN","27","8","8","At hay atom ad ugwan ya unudom nan alyo', ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN27_9","002_27_9","GEN","27","9","9","at umuy'ad ugwan hinan wadan di nalammungan di gandeng, ya innalmuy duwah mun'ataba, ya inyalim ta paltionta ta nan pohdon amam an mapolhat di hiyay ato' an mangihaang. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN27_10","002_27_10","GEN","27","10","10","Ya inyuymun amam ta onona, ta malpah ay ya he\"ay wagahana ya un matoy!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN27_11","002_27_11","GEN","27","11","11","Ya inalin Jacob ay inanay, “Oo, mu nadutdutan hi Esau, mu ha\"in ya mi'id, at ma'immatunan! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN27_12","002_27_12","GEN","27","12","12","At hiya damdaman dapoona' ay ama, ya adi munggonehal di odol'u, at innilaonan un'u balbaliyan hiya! At bo'on wagah di midat ti un hay a'iduta'!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN27_13","002_27_13","GEN","27","13","13","Ya tembal inana, ya alyonan hiyay, “Adim nomnomon hene. Ya ta\"ongkay un ha\"in di ma'idutan, at umuy'aat ta eka alan nan gandeng.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN27_14","002_27_14","GEN","27","14","14","At immuy hi Jacob an nangngal hinan inalin inana, ya inyanamutna ta inhaang Rebekah nan pohdon Isaac an mumpolhat. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN27_15","002_27_15","GEN","27","15","15","Ya unat goh nalpah ya immuy innal Rebekah din ma\"aphod an lubung Esau an impo\"oynah nan abungda ta impilubungnan Jacob. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN27_16","002_27_16","GEN","27","16","16","Ya impihu'lubnah ngamay Jacob nan up'up di gandeng, ya immat goh hinan bagangna. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN27_17","002_27_17","GEN","27","17","17","Ya indatnan Jacob din tinapay ya heden mapolhat an mihda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN27_18","002_27_18","GEN","27","18","18","Ya inyuynan amana, ya inalinay, “Ama.” Ya inalin amanay, “Hay ngadanmu?” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN27_19","002_27_19","GEN","27","19","19","Ya inalin Jacob di, “Ha\"in hi Esau an pangpangullun imbaluymu. Ya ten inat'un amin nan inalim an ato', at bumangon'a ta mangan'a ti tayan inyali' tun ma'an ta mangan'ah mahhun. Ta malpah ay ya winagahana' ay he\"a.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN27_20","002_27_20","GEN","27","20","20","Ya inalin amanay, “Hay inatmu, la'ay, ta ag'aga udot ya nun'iyalim di inanupam?” Ya inalinay, “Manu ay ya hi Apo Dios di namadang ay ha\"in!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN27_21","002_27_21","GEN","27","21","21","Ya inalin Isaac ay Jacob di, “At meheggon'an ha\"in ta dapoo' he\"ah un he\"ah Esau unu bo'on.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN27_22","002_27_22","GEN","27","22","22","At neheggon hi Jacob, ya inap'apluh amanay odolna. Ya inalinay, “Hay alim ya alin Jacob, mu hay dutdut di ngamaymu ya dutdut di ngamay Esau!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN27_23","002_27_23","GEN","27","23","23","Ti manu ay adina immatunan ya nan ngamay Jacob ya umat hi ngamay Esau, at magadyuh an wagahana. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN27_24","002_27_24","GEN","27","24","24","Mu binagana goh hiyan inalinay, “An immannung an he\"ah Esau?” Ya inalinay, “Oo, ha\"in.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN27_25","002_27_25","GEN","27","25","25","Ya inalin Isaac di, “Iyalim nan inhaangmu ta mangana' ta malpah ay ya winagaha' he\"a.” Ya induul Jacob nan ma'an ya bayah, at nangan, ya imminum. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN27_26","002_27_26","GEN","27","26","26","Ya inalin Isaac di, “Meheggon'a ta ungnguona'.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN27_27","002_27_27","GEN","27","27","27","At neheggon hi Jacob ta inungngunah amana, ya hinunghungna nan lubung Esau, at winagahana hiyan inalinay, “Hay panunghung'un ten imbaluy'u ya umat hi hunghung nan payaw an winagahan Apo Dios! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN27_28","002_27_28","GEN","27","28","28","Ya ipa'alin ni' Apo Dios nan dulnun malpud abuniyan ta ipalumongna nan payawmu, ya wagahan da'a ta pumhod di ihabalmu ta dumo'ol di ma'an ya ma'inum! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN27_29","002_27_29","GEN","27","29","29","Ya an amin di tatagu ya mumbalindah baalmu ta he\"ay e'gonanda, ya ta\"on nan tutulangmu ya nan holag inam ya he\"ay ibilangdah apuda. Ya an aminda nan mangidut ay he\"a ya ma'idutanda goh, mu nan mungwagah ay he\"a ya mawagahanda goh.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN27_30","002_27_30","GEN","27","30","30","Ya unat goh nalpah an winagahan Isaac hi Jacob ya itadunan makak. Ya heden akakana ya dimmatong hi Esau an nalpuh nan inalahan an ay nanganup. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN27_31","002_27_31","GEN","27","31","31","Ya inhaangna nan inanupanah nan punhaang an pohpohdon amana. Ya unat goh nalutu ya inyuynan amana, ya inalinay, “Ama, bumangon'a ta ihdam heten dotag an inyali' ya unna' wagahan!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN27_32","002_27_32","GEN","27","32","32","Ya inalin amanay, “Hay ngadanmu?” Ya tembalnan inalinay, “Ha\"in kan hi Esau an pangpangullun imbaluymu!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN27_33","002_27_33","GEN","27","33","33","Ya wimmogwog hi Isaac, ya inalinay, “Hay ngadan mah din nangiyalin den dotag an inihda' ad uwanindi ti hiyay winagaha', at hiyay nawagahan hi enggana?” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN27_34","002_27_34","GEN","27","34","34","Ya unat goh dengngol Esau nan inalin amana ya enlotnan kimmila, ya munha'it hi punle'nana, ya inalinay, “Ama, ta\"on ni' ahan ya winagahana'!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN27_35","002_27_35","GEN","27","35","35","Ya inalin Isaac di, “Un nangihtima han ibam ti unna' binaliyan ta omodnay unna penloh di wagah an midat ay he\"a!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN27_36","002_27_36","GEN","27","36","36","Ya inalin Esau di, “Pidwana mah ahan hete hi nunlayahanan ha\"in! Un hiya tuwaliat un hi Jacob di ngadana ti nen un mammamloh hi biyang'un pangpangullu? Ya ten ad ugwan ya inyangunuhnan polhon tun wagah aman ha\"in! At undan ahan mi'id na'angang hi iwagahmun ha\"in?” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN27_37","002_27_37","GEN","27","37","37","Ya tembal Isaac an inalinay, “Imbaluy'u, mi'id mah ti han ibam di nabagbagtu ya un he\"a, at an amin di tutulangna ya diday mumbalin hi baalna, at indat'un hiya nan paguy ya bayah, at mi'id mah di idat'un he\"a ti nalpah!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN27_38","002_27_38","GEN","27","38","38","Ya inalin Esau ay amanay, “Undan ahan adi mabalin hi unna' pi'wagah ay he\"a, ama? Wagahana' ni' ahan!” Ya innayunan kumila. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN27_39","002_27_39","GEN","27","39","39","Ya tembal amana, ya alyonan hiyay, “Nan lutan ihinam ya manghan an adi tummol di mihabal ya adi dumulnu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN27_40","002_27_40","GEN","27","40","40","Ya hay umabakam hinan pi'gubatam di hiyay pangngalam hi tanudmu, ya henen agim di mamaal ay he\"a, mu la'tot ya nginayam ta adi minaynayun di pamaalanan he\"a.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN27_41","002_27_41","GEN","27","41","41","At hiyah de dimmalat hi pamoholan Esau ay Jacob ti hay ninomnomnah atona ya patayonah Jacob hi un malpah an matoy hi amada. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN27_42","002_27_42","GEN","27","42","42","Mu waday nangibaag ay Rebekah, at impa'ayagnah Jacob ta imbaagnah den ninomnom Esau. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN27_43","002_27_43","GEN","27","43","43","Ya inalina goh di, “Imbaluy'u, unudom tun alyo' ta umuy'ad ugwan ay Laban an han agi' hidid Haran ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN27_44","002_27_44","GEN","27","44","44","ta hidiy ihinam ta engganay un ma'uyah di bungot han agim! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN27_45","002_27_45","GEN","27","45","45","Ya awni ta aliwana nan inatmun hiya ya un'u honogon di umalin mangawit ay he\"ah di. Ti undan maphod hi un ayu mundehhan an mami'id ay ha\"in eden ohay algaw?” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN27_46","002_27_46","GEN","27","46","46","At hinimung Rebekah an immuy hinan awadan Isaac, ya inalinay, “Impahigaa' hinan iwah tu! At gulat ta han holag Heth an iCanaan goh di ahawaon Jacob at odolnah unna' matoy!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN28_1","002_28_1","GEN","28","1","1","At inayagan mah Isaac hi Jacob, ya winagahana, ya pinadanan inalinay, “Adi'a ahan mangahawah nan binabain iCanaan! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN28_2","002_28_2","GEN","28","2","2","Hay atom ya mundadaan'a ta umuy'ah ad Paddan Aram hinan babluy hi ad Mesopotamia hi abung apum an hi Bethuel, ya umuy'a ay hidi ya nan ohah nan babain imbaluy ulitaom an hi Laban ahawaom. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN28_3","002_28_3","GEN","28","3","3","At hi El-Shaddai an hi Apo Dios an abalinanan amin di logom ya wagahan da'a ni' ta dumo'ol di holagmu ta mumbalin'ah ommod di do'ol an tataguh tun luta. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN28_4","002_28_4","GEN","28","4","4","Ya nan wagah Apo Dios ay Abraham ya mipa'annung ni' ay he\"a an ta\"on goh hinan holagmu ta da'yuy mamoltan eten lutan nihinam an mumbunag an indat Apo Dios ay Abraham.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN28_5","002_28_5","GEN","28","5","5","At wan nalpah an tinugun Isaac hi Jacob ya hennagnah Jacob ta immuy hi ad Paddan Aram an nihinan Laban an imbaluy Bethuel an i'Aram. Ya hi Laban ya hin'agidan Rebekah an hi inan da Jacob ay Esau. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN28_6","002_28_6","GEN","28","6","6","Wan nalpah hede ya inilan mahkay Esau an winagahan amanan hi Isaac hi Jacob, ya inilana goh an hennag Isaac hi Jacob ta immuy ad Paddan Aram ta hidiy pangahawaana ta bo'on nan iCanaan, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN28_7","002_28_7","GEN","28","7","7","ya inilana goh an inunud Jacob di inalin da amanan inana ta immuy hi ad Paddan Aram, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN28_8","002_28_8","GEN","28","8","8","at na'awatana mahkay an adi ahan pohdon amadan hi Isaac nan inapuna an iCanaan. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN28_9","002_28_9","GEN","28","9","9","At hay inat mah Esau ya immuy hi wadan Ishmael ta inahawanah Mahalath an agin Nebaioth an imbaluy damdama Ishmael an imbaluy Abraham, at na'udman mah di ahawana. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN28_10","002_28_10","GEN","28","10","10","Ya nanakkak hi Jacob hi ad Beersheba ta immuy hi ad Haran, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN28_11","002_28_11","GEN","28","11","11","ya heden dimmatnganan lugal ya hiyay immiyanana ti nahdom. Ya hay nolo'ana ya innalnay batu ta impungana. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN28_12","002_28_12","GEN","28","12","12","Ya heden nolo'ana ya nun'enap, ya tinnigna han toytoy an niho'gad eden lutan wadana, ya nitumu' ad abuniyan. Ya tinnignay a'anghel Apo Dios an mumbinangngadan an mange'wan den toytoy. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN28_13","002_28_13","GEN","28","13","13","Ya hinan bagtun di toytoy ya tinnignah Apo Dios an timmata'dog. Ya inalinay, “Ha\"in hi Apo Dios an nan dayawon apum an hi Abraham ya hi amam an hi Isaac. At heten lutan awadam ya idat'un he\"a ya nan holagmu goh. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN28_14","002_28_14","GEN","28","14","14","Ya hay holagmu ya umatdah ado'ol di hupu' an adi ma'yap, ya miwa'atdah tun alutaluta. Ya he\"a ya nan holagmuy dumalat hi awagahan an amin di tataguh tun alutaluta. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN28_15","002_28_15","GEN","28","15","15","At Ha\"in ya wagwadaa' ay he\"a ta ibaliw'u he\"ah nan malgom an ayam, ya Ha\"in goh di mangibangngad ay he\"a eten babluy. Ya adi' he\"a inganuy ta engganay mipa'annung an amin daden inali' ay he\"a.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN28_16","002_28_16","GEN","28","16","16","Wan nalpah heden enenap Jacob ya bimmangon, ya inalinay, “Makulug ahan an wadah Apo Dios eten nun'eblaya', mu agguy'u ahan inila!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN28_17","002_28_17","GEN","28","17","17","Ya ma'atta'ot hi Jacob an inalinay, “Ma\"aphod heten lugal an hiyay punhituwan Apo Dios an nan pantaw ad abuniyan!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN28_18","002_28_18","GEN","28","18","18","Ya unat goh nabiggat hi helhelong ya ag'agan bimmangon hi Jacob, at innalnah den batun impunganah nolo'ana ta hina\"adna ta panginomnomanan den na'at. At innalnay lana, ya inhiitnah nan batu ta numbalin hi me'gonan heden lugal. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN28_19","002_28_19","GEN","28","19","19","Ya nginadnanah den luta ta ad Bethel an nan punhituwan Apo Dios. (Mu hay ngadan den babluy hidin hopapna ya ad Luz.) ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN28_20","002_28_20","GEN","28","20","20","At hi Jacob ya inhapatanan Apo Dios an inalinay, “Apo Dios, gulat ta inaynayunmun mimiddum ay ha\"in ta He\"ay mamaliw ay ha\"in hinan malgom an umaya', ya gulat goh ta idatmuy mahapul'un umat hi ono' ya lubung'u ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN28_21","002_28_21","GEN","28","21","21","ta engganay pumbangngada' hi wadan ama an mi'id al'ali at He\"a ahan di Dios hi dayawo'! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN28_22","002_28_22","GEN","28","22","22","Ya heten batun hina\"ad'uy panginomnoma' hinan tinnig'u, ya hituy adayawam, at an amin di idatmun ha\"in ya ipabangngad'uy miyapulun He\"a.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN29_1","002_29_1","GEN","29","1","1","Ya hi Jacob ya intuluynan umuy hinan appit di buhu'an di algaw. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN29_2","002_29_2","GEN","29","2","2","Ya unna palpaliwan ya nidatong hinan abu\"ul an obob hi uminuman nan kalnilu, ya wah diday do'ol an kalnilun tulumpampun an nanallo'. Ya heden obob an abu\"ul ya waday ongol an batun niyalub hinan pantawna. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN29_3","002_29_3","GEN","29","3","3","Ya awni ta ma'amungdan amin nan kalnilu ya un anon nan mumpahtul nan batun niyalub ta uminumdan amin. Ya wa ay ta nalpah an imminumda ya inyalubda goh nan batuh nan pantaw di abu\"ul. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN29_4","002_29_4","GEN","29","4","4","At hi Jacob ya immuy an ni'hapit hinan mumpahtul an inalinay, “I'ibba', hay ngadan nan babluy an nalpuwanyu?” Ya alyonday, “Nalpu amih ad Haran.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN29_5","002_29_5","GEN","29","5","5","Ya inalina goh di, “At inilayuh Laban an hina' Nahor?” Ya alyonday, “Inilami.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN29_6","002_29_6","GEN","29","6","6","Ya inalinay, “Olom ni' ya mid al'alin hiya.” Ya alyonday, “Hiya ya mapmaphod an mid al'ali. At dayah Rachel an imbaluynan na'uy an initnudna nan kalniludan ipahtulna!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN29_7","002_29_7","GEN","29","7","7","Ya inalin goh Jacob di, “Ya ten ata'nang di algaw an bo'on gutudnah pangipahigupan hinan kalnilu ya anaad ta adiyu ipa'inuman dida ta ibangngadyu goh hinan pahtu?” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN29_8","002_29_8","GEN","29","8","8","Ya alyonday, “Adi umat hinay atonmi! An awni ta umalidan amin nan kalnilu ya unmi anon nan batun niyalub ta uminumdan amin.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN29_9","002_29_9","GEN","29","9","9","Ya heden gun pi'hapitan Jacob ay dida ya nidatong hi Rachel an initnudna nan kalnilun ipahtulna. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN29_10","002_29_10","GEN","29","10","10","Ya unat goh tinnig Jacob hi Rachel an do'ol di initnudnah kalnilun amanan hi Laban an hi ulitaon Jacob (ti hin'agida ay inana) ya immuy hinan abu\"ul, ya inulina nan niyalub an batu ta imminumda din kalnilu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN29_11","002_29_11","GEN","29","11","12","Ya inulgudnan hiyan inalinay, “Ha\"in hi Jacob, ya ulitao' hi amam ti holaga' ay Rebekah an hi agina!” At inungngunah Rachel, ya kimmilah amlongna. At timmagtag hi Rachel an numbangngad ta ayna ibagan amana. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN29_13","002_29_13","GEN","29","13","13","Ya unat goh dengngol Laban nan inulgud Rachel ya timmagtag ta umuyna damuwon han amuna'ona. Ya unat goh dinamuna ya len'omna hiya, ya inungnguna, ya initnudna ta umuydah abungda. At inulgud Jacob ay Laban an amin nan na'na'at. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN29_14","002_29_14","GEN","29","14","14","Ya inalin Laban di, “Immannung an ay ha\"in damdamay ad imbaluy ay he\"a!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN29_15","002_29_15","GEN","29","15","15","At hi Jacob ya nihinan didah himbulan. Ya wa han ohay algaw ya inalin Laban ay Jacob di, “Adi maphod hi un dumalat ta amuna'o' he\"a ya un'u he\"a puntamuon ya ammuna! At hay maphod ya ibaagmuy pohdom hi idat'uh bo'laom.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN29_16","002_29_16","GEN","29","16","16","Ya hi Laban ya waday duwah binabaih imbabaluyna an hay ngadan nan pangpangullu ya hi Leah, ya nan udidian ya hi Rachel. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN29_17","002_29_17","GEN","29","17","17","Ya hi Leah ya nakapuy di matana, mu hi Rachel ya ma'apgohan an madikit. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN29_18","002_29_18","GEN","29","18","18","Ya hay popohdon Jacob ya hi Rachel. At inalinay, “Ta\"on hi unna' muntamuh pituy tawon ta badanga' he\"a mu ta iyabulutmun ahawao' hi Rachel!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN29_19","002_29_19","GEN","29","19","19","Ya tembal Laban an inalinay, “Od'odolnah un he\"ay pangipa'ahawaa' ay hiya ta bo'on hay udumna! At mihina'an da'mi.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN29_20","002_29_20","GEN","29","20","20","At intuluy mah Jacob an ni'tamun Laban hi pituy tawon. Mu heden nuntamuana ya paddungnay un nahnot di algaw an dumalat nan ongol an namhodnan Rachel. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN29_21","002_29_21","GEN","29","21","21","Ya unat goh nagtud heden pituy tawon hi ni'tamuan Jacob ay Laban ya inalinay, “Nagtud di nuntamua', at mun'ahawa ami mahkay hinan imbaluymu.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN29_22","002_29_22","GEN","29","22","22","At idadaan Laban mah di pungkasalanda, at nun'ayaganan amin nan tatagu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN29_23","002_29_23","GEN","29","23","23","Mu heden nahdom ya hay hennag Laban hi umuy me'yelo' ay Jacob ya hi Leah, at hi Leah mah di enelo' Jacob! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN29_24","002_29_24","GEN","29","24","24","Ya hay pento' Laban hi bumadang ay Leah ya nan tagaladan hi Zilpah. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN29_25","002_29_25","GEN","29","25","25","Mu heden nabiggat hi helhelong ya un innilaon Jacob an hi Leah nan enelo'na! At immuy ay Laban, ya inhingalnan inalinay, “Anaad ta umat hinay inatmu? Undan bo'on hi Rachel di imbo'la' hi nuntamua'? Ya unna' linayahan ay he\"a?” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN29_26","002_29_26","GEN","29","26","26","Ya tembalnan inalinay, “Hay ugalih tu ya adi mabalin hi un mahhun nan udidian an malhin ya un hay pangpangullu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN29_27","002_29_27","GEN","29","27","27","Mu ta\"omman ya hodom ta malpah heten hindumingguan an kasal ya un'u iyabulut hi Rachel hi unmu ibo'la goh ay ha\"in hi pituy tawon.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN29_28","002_29_28","GEN","29","28","28","At inabulut Jacob ta engganah un nalpah heden hindumingguan ya un mahkay iyabulut Laban hi Rachel ta hiyay ahawaona goh. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN29_29","002_29_29","GEN","29","29","29","Ya nan tagaladan hi Bilhah di inyabulut Laban ta hiyay tagalan Rachel. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN29_30","002_29_30","GEN","29","30","30","At enelo' Jacob goh hi Rachel, ya hiyay pa'appohpohdona ya un hi Leah. At ituluynan muntamun Laban hi pituy tawon goh. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN29_31","002_29_31","GEN","29","31","31","Ya hi Apo Dios ya ininnilanan manghan di pamhod Jacob ay Leah an adi umat hi namhodnan Rachel, at hi Leah mah di nunholagona ya mi'id ay Rachel. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN29_32","002_29_32","GEN","29","32","32","At nunhabih Leah ta nuntungaw, ya lala'i, at nginadnana ta hi Reuben ti alyon Leah hi nomnomnay, “Maphod ta ininnilan Apo Dios nan aligata', at ad ugwan ya mabalin an pohdona' mahkay hinan ahawa'!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN29_33","002_29_33","GEN","29","33","33","Ya palpaliwan ya nunhabi goh ta nuntungaw, ya lala'i, at ngadnana goh ta hi Simeon ti alyonah nan nomnomnay, “Inilan Apo Dios an agguya' penhod, mu immannung an dengngolnay luwalu', at na'udman di holag'u!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN29_34","002_29_34","GEN","29","34","34","Ya palpaliwan ya nunhabi goh ta nuntungaw, ya lala'i, at ngadnana ta hi Levi. Ya inalinay, “Pohdona' nin mahkay ay ahawa' ti ten tuluda tun imbabaluymin linala'i!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN29_35","002_29_35","GEN","29","35","35","Ya palpaliwan ya nunhabi goh ta nuntungaw, ya lala'i, at ngadnana ta hi Judah. Ya inalinay, “Ad ugwan ya hi Apo Dios di ipabagtu'.” Ya nete\"an de ya adi mahkay munhabhabi. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN30_1","002_30_1","GEN","30","1","1","Mu hi Rachel ya mi'id ah imbaluyna, at la'tot ya umamoh eden agina. Ya inalinan Jacob di, “Idatana' hi holag'u ti adim ay ya hiyay lummuh ataya'!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN30_2","002_30_2","GEN","30","2","2","Ya bimmungot hi Jacob ay Rachel, ya inalinay, “Undan ha\"in hi Apo Dios an mangiyadih punholagam? Hiyay adi mamhod hi punholagam!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN30_3","002_30_3","GEN","30","3","3","Ya inalin Rachel ay hiyay, “Wah tu nan tagala', at hiyay eka elo' ta wada ay di imbaluyyu ya ta imbaluyta ta hiyay alpuwan di holag'u.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN30_4","002_30_4","GEN","30","4","4","At inyabulutna ta ay ne'yelo' hi Jacob hinan tagalanan hi Bilhah. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN30_5","002_30_5","GEN","30","5","5","Ya palpaliwan ya nawadaan hi Bilhah ta nuntungaw, ya lala'i, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN30_6","002_30_6","GEN","30","6","6","at ngadnan Rachel ta hi Dan ti alyonah nan nomnomnay, “Maphod ta impanuh Apo Dios nan aat'u ta mipattig di amaphoda' ti indatna han lala'in imbaluy'u!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN30_7","002_30_7","GEN","30","7","7","Ya palpaliwan ya nunhabi goh hi Bilhah hi miyadwa. Ya nuntungaw, ya lala'i goh, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN30_8","002_30_8","GEN","30","8","8","at ngadnan Rachel ta hi Naphtali ti alyonah nan nomnomnay, “Hidin hopapna ya hi agi' di nangabak, mu ad ugwan ya ha\"in di nangabak ti ten indatana' hi imbaluy'u!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN30_9","002_30_9","GEN","30","9","9","Mu unat goh inilan Leah an adi munholag ya inyabulutna ta immuy ne'yelo' hi Jacob hinan tagalanan hi Zilpah. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN30_10","002_30_10","GEN","30","10","10","Ya palpaliwan ya nalmu han imbaluydan lala'i, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN30_11","002_30_11","GEN","30","11","11","at ngadnan Leah ta hi Gad, ya inalinay, “Himmimo' ta nawadah te goh an imbaluy'u!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN30_12","002_30_12","GEN","30","12","12","Ya palpaliwan ya na'adwaan, ya lala'i goh. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN30_13","002_30_13","GEN","30","13","13","Ya inalin Leah di, “Ma'am'amlonga' ahan ti nan binabai ya ngadnana' hi ma'am'amlong!” At ngadnana nan ung'ungnga ta hi Asher. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN30_14","002_30_14","GEN","30","14","14","Ya wa han algaw eden iwang an ahiboto' ya immuy hi Reuben an munle'le'od hi payaw, ya inah'upana han himmangaw an ma'usal hi imud, at innalna, ya inyanamutna, ya indatnan inanan hi Leah. Ya nun'adaw hi Rachel ay hiyan inalinay, “Idatana' ni' hinan imud an inyanamut han imbaluymu!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN30_15","002_30_15","GEN","30","15","15","Ya inalin Leah di, “Undan alyom goh ta polhom tun indat han imbaluy'un umat hinan namloham hinan ahawa'?” Ya inalin Rachel di, “Adya idatmu ay nan holo' an imud an innal han imbaluymu at mabalin an he\"ay me'yelo' ay Jacob hi mahdom.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN30_16","002_30_16","GEN","30","16","16","Ya wan na'uy an mahdom hi umanamutan Jacob ya immuy hi Leah ta ayna damuwon hiya, ya inalinan hiyay, “Ha\"in di pe'yelo'am hi ad ugwan an mahdom ti binayada' he\"ah nan holo' an imud an indat han imbaluy'un ha\"in!” At hiya mah di ne'yelo'an Jacob eden nahdom. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN30_17","002_30_17","GEN","30","17","17","Ya hi Apo Dios ya inyabulutna ta nawadaan hi Leah hi miyalemah holagna. Ya unat goh nuntungaw ya lala'i, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN30_18","002_30_18","GEN","30","18","18","at ngadnana ta hi Issachar ti alyonah nomnomnay, “Hi Apo Dios di nangidat hi lagbu' an ten ung'ungnga ti hay nangabuluta' hi ne'yelo'an nan ahawa' hinan tagala'!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN30_19","002_30_19","GEN","30","19","19","Ya palpaliwan ya nunhabi goh hi Leah hi miyonom an lala'i, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN30_20","002_30_20","GEN","30","20","20","ya nuntungaw, ya lala'i goh, at ngadnanad hi Zebulun ti alyonah nomnomnay, “Hi Apo Dios ya indatana' hi maphod an adaw'u, at mabalin an e'gonana' mahkay hinan ahawa' ti ten onomda tun imbabaluymi!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN30_21","002_30_21","GEN","30","21","21","Ya palpaliwan ya nawadaan goh hi imbaluynan babai, at ngadnana ta hi Dinah. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN30_22","002_30_22","GEN","30","22","22","Ya la'tot ya ninomnom Apo Dios hi Rachel ya nan inluwalunan Hiya, at inyabulutnan nunholag. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN30_23","002_30_23","GEN","30","23","24","Ya palpaliwan ya nunhabi ta nuntungaw, ya lala'i, at nginadnana ta hi Joseph ti alyonah nomnomnay, “Maphod ta indat Apo Dios di holag'u ta adia' mahkay gun pihulon hinan tatagu! Ya olom man ni' ya adwaan Apo Dios ah oha goh hi imbaluy'u!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN30_25","002_30_25","GEN","30","25","25","Ya unat goh nawadah Joseph ya inalin Jacob ay Laban di, “Ad ugwan ya pohdo' an mumbangngad hi babluymi. At iyabulutmu ni', ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN30_26","002_30_26","GEN","30","26","26","at awito' nan a'ahawa' ya nan imbabaluymi ti imbo'la' dida, ya inilam di inat'un nuntamuh nan impatamum ay ha\"in.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN30_27","002_30_27","GEN","30","27","27","Ya inalin Laban ay hiyay, “Adi'aat ni' makak! Ti hay inulgud nan mun'immatun hi ma'at ya alyonay he\"ay dimmalat hinan do'ol an wagah Apo Dios ay ha\"in! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN30_28","002_30_28","GEN","30","28","28","At ta\"on ya imbaagmu nan pohdom hi bo'laom ta idat'u.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN30_29","002_30_29","GEN","30","29","29","Ya inalin Jacob ay hiyay, “Ininnilam nan inat'un nuntamuh nan impatamum ay ha\"in hitun atnay tawon ya aat di nahlagan nan impahtulmun baka ya nan udum. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN30_30","002_30_30","GEN","30","30","30","Ti din hopap di immalia' ya adida umat hina ti nahnotda, mu maphod ad ugwan ti nen dimmo'olda ti winagahan da'an Apo Dios an ha\"in dimmalat. At ad ugwan ya mahapul'u goh an nomnomon di mabalin hi pangngala' hi pananud'uh nan pamilya'.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN30_31","002_30_31","GEN","30","31","31","Ya impidwan Laban an nangalin hiyay, “Hay pohdom hi bino'lam ta idat'u?” Ya tembal Jacob an inalinay, “Adia' mumbagah bino'la', mu unudom ay han penhod'un ibaga ya ituluy'un mumpahtul hinan pahtum. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN30_32","002_30_32","GEN","30","32","32","At hay pohdo' ya iyabulutmu ta ay'u ilahhin an amin nan mangmangitit ya nan obang an kalnilu ya obang an gandeng ta hiyay bino'la'. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN30_33","002_30_33","GEN","30","33","33","Ta udum hi algaw hi aymu pannigan hinan bino'la' ta wada ay di mumpaha' hinan nilahhin an gandeng'u ya kalnilu' ya ma'innila an hay inakaw'uh nan pahtum.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN30_34","002_30_34","GEN","30","34","34","Ya tembal Laban ya inalinay, “Abuluto', at atonta nan inalim.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN30_35","002_30_35","GEN","30","35","35","At hay inat Laban eden algaw ya immuy hinan pahtuna ta ayna inlahhin an amin nan mangmangitit an kalnilu, ya nan na'obangan ya nan nun'awalitan an buta'al an gandeng, ya nan nun'a'obangan hi tennan gandeng, ya ene'kodnah nan linala'in imbabaluyna ta diday manalimun. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN30_36","002_30_36","GEN","30","36","36","Ya adagwiy nangiyayanda ti tuluy algaw hi dimmaladalananda ya unda idinong, ya nan inangangda ya hiyay ituluy Jacob an ipahtul. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN30_37","002_30_37","GEN","30","37","37","Hi Jacob ya inummal hinan numbino'ob'on an ma'atan ayiw, ya inol'olebangnan ginudahan ta mun'attig di mumpaha'. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN30_38","002_30_38","GEN","30","38","38","Ya hiyay nun'ihagangnah nan wadan di uminuman nan a'animal ti hiyah ne emmenghah pangundulanda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN30_39","002_30_39","GEN","30","39","39","Ya wa ay ta mangundul nan a'animal ta tigonda nan nihagang an nun'ahe'lapan at waday imbaluyda, ya nun'a'obangan ya nun'agalitan. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN30_40","002_30_40","GEN","30","40","40","Ya inuhigna nan kalniluh nan gandeng ya unna ipahagang didah nan mangmangitit ya na'obangan an a'animal Laban. Umat hinay inatna ta hanan obay ya ta umimbaluyda an na'obangan, ya nilahhindah nan pahtun Laban. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN30_41","002_30_41","GEN","30","41","41","Ya wa ay ta mangundulda nan mun'ahdol an a'animal ya inyuy Jacob din hapang an nun'ahe'lapan hinan hinagangdah nan pun'inumanda ta gunda tigon ta hiyay anungonda, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN30_42","002_30_42","GEN","30","42","42","mu agguyna inat hinan nun'a'ung'ung an nakapuy. At la'tot ya nan mun'ataban mun'a'odhol an amin di a'animal Jacob, ya nan nun'a'ung'ung an nakapuy di bagin Laban. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN30_43","002_30_43","GEN","30","43","43","At la'tot ya immadangyan hi Jacob ti dimmo'ol di tagalanan linala'i ya binabai, ya dimmo'ol goh di a'animalnan gandeng, ya kalnilu, ya kamilu, ya dongki. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN31_1","002_31_1","GEN","31","1","1","Hin'alina ya dengngol Jacob di hapit nan linala'in imbabaluy Laban an alyonday, “Inamin Jacob an nun'ala nan a'animal ama tu'u ta hiyay inyadangyana!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN31_2","002_31_2","GEN","31","2","2","Ya inolman Jacob goh an naluman di aat Laban ti manghan di apnganan hiyan adi umat hidin hopapna. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN31_3","002_31_3","GEN","31","3","3","Ya inalin Apo Dios ay Jacob di, “Mumbangngad'ah nan numbabluyan nan o'ommodmu ya nan tutulangmu, at wadaa' an mangitnud ay he\"a.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN31_4","002_31_4","GEN","31","4","4","At impa'ayag mah Jacob da Rachel ay Leah ta umuydah dih nan pahtuda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN31_5","002_31_5","GEN","31","5","5","Ya unat goh immuyda ya inalinan diday, “Inolma' an hi amayu ya naluman an manghan di apnganan ha\"in an adi umat hidin hopapna, mu maphod ta nan Dios an dayawon ama ya umannung an wadan ha\"in! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN31_6","002_31_6","GEN","31","6","6","Da'yun duwa ya inilayuy nangihamada' an nuntamun amayu, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN31_7","002_31_7","GEN","31","7","7","mu ta\"on damdama ya gunna' linayahan ay hiya ti nitugtugan gunna linuman di nitulag hi bino'la'. Mu maphod ta binadangana' ay Apo Dios ta mi'id inatnan ha\"in hi nappuhi. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN31_8","002_31_8","GEN","31","8","8","Ti wa ay ta inalin amayu an nan nun'a'obangan an a'animal di bo'lao' ya umannung an miyunnudan an hiyay pun'iyimbaluy an amin nan a'animal. Ya hinukatana ay goh ta inalinay nan nun'awalitan hi mangmangitit ya hiya goh di pun'iyimbaluyda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN31_9","002_31_9","GEN","31","9","9","At hi Apo Dios di paddungnay nangalah nan a'animal amayu ta indatnan ha\"in! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN31_10","002_31_10","GEN","31","10","10","Ya din pangundulan nan a'animal ya nun'enapa', ya tinnig'u nan buta'al an gandeng, ya nun'a'obanganda, ya nun'awalitan hi mangmangitit di udumnan gunda mangundul. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN31_11","002_31_11","GEN","31","11","11","Ya numpatigaw nan anghel Apo Dios eden nun'enapa', at bugwaonay ngadan'u. At tembal'un inali' di, Ngadan ne, Apu? ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN31_12","002_31_12","GEN","31","12","12","Ya inalinay, Tigom ti an amin nan buta'al an mangundul hinan gandeng ya nun'a'obangan ya nun'awalitan di udum hi mangmangitit. Manu ay at hinay ma'ma'at ya titiggo' nan ato'aton Laban ay he\"a. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN31_13","002_31_13","GEN","31","13","13","Ha\"in nan Dios an numpatigaw ay he\"ah di ad Bethel hinan nangiha\"adam hidin batu, ya hiniitam hi lana ta panginomnomam hi nannigam, ya hay nunhapataam ay Ha\"in hidi. At ad ugwan ya mundadaan'a ta mumbangngad'a mahkay hinan babluy an nitungawam.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN31_14","002_31_14","GEN","31","14","14","Ya inalin da Rachel ay Leah di, “Mi'id ahan ah inangang amamih ipaboltanan da'mi! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN31_15","002_31_15","GEN","31","15","15","An ay ami bo'on iwah tuh nangatna ti ay paddungnay un da'mi inihbut, at umahonay hubutmin amin. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN31_16","002_31_16","GEN","31","16","16","Mu an amin nan inadangyan an innal Apo Dios ay hiya ya bagi tu'un amin hitun ung'ungungnga. At atom nan pohdon Apo Dios.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN31_17","002_31_17","GEN","31","17","17","At makak da Jacob, ya nun'itakayna nan a'ahawana ya nan imbabaluynah nan kamilu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN31_18","002_31_18","GEN","31","18","18","Ya enekakdan amin nan a'animalda ya an amin nan wadan dida an inamungdah awadandad Paddan Aram hinan babluy hi ad Mesopotamia ta ipluydah ad Canaan an awadan amanan hi Isaac. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN31_19","002_31_19","GEN","31","19","19","Ya ta\"on nan bulul an bagin amanan hi Laban ya ni'yalan Rachel, ya hidin nakakanda ya impadehdah ami'idan da Laban an ayda mun'eh'eh hinan dutdut di kalniluda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN31_20","002_31_20","GEN","31","20","20","Ya agguy impa'in'innilan da Jacob ay Laban, ya limmayawda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN31_21","002_31_21","GEN","31","21","21","At inta'indan amin nan wan dida, ya binad'angda nan Wangwang an Euphrates, ya inayundan dalanon nan dudunduntug ad Gilead. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN31_22","002_31_22","GEN","31","22","22","Ya heden miyatluh algaw hi nakakan da Jacob ya waday nangipa'innilan Laban, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN31_23","002_31_23","GEN","31","23","23","at pun'ayagana mah nan linala'in tutulangna ta unudonda dida. Ya nan miyapituh algaw ya unda ah'upan didah nan dudunduntug hi ad Gilead. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN31_24","002_31_24","GEN","31","24","24","Mu heden nahdom ya numpa'enap hi Apo Dios ay Laban, at inalinan hiyay, “Nomnomnomom nan hapitom ay Jacob ta adim idugah.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN31_25","002_31_25","GEN","31","25","25","Ya da Jacob ya immapaldah tulid nan dudunduntug ad Gilead, ya immapal goh da Laban. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN31_26","002_31_26","GEN","31","26","26","At immuy hi Laban, ya inalinay, “Anaad ta umat hinay inatmu, Jacob? An ay paddungnay unmu kinaphul tun imbabaluy'uh nan gubat, ya inlayawmu dida! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN31_27","002_31_27","GEN","31","27","27","Anaad ta unna' inli\"udan ya nakak ayu? Ya gulat ta impa'innilayun ha\"in at indadaan'u ah pun'am'amlongan tu'un amin ya un ayu makak! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN31_28","002_31_28","GEN","31","28","28","Anaad ahan ta agguya' binagan ta way inat'un ni'hahapit hitun a'apu' ya tun imbabaluy'u ta pohod ya un tu'u munhihiyan? Nappuhi ahan henen inatmu! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN31_29","002_31_29","GEN","31","29","29","Mabalin an waday ato' hi nappuhin he\"ah ad ugwan hi un agguy numpa'enap hi ad a\"u nan Dios an dayawon amam an inalinay nomnomnomo' di hapito' ay he\"a ta adi midugah! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN31_30","002_31_30","GEN","31","30","30","Mu ta\"omman un umat hinay inatmu ta way atom an mumbangngad hi abung da amam, mu ta agguyyu ni' ahan ni'yala din bulul'uh abungmi!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN31_31","002_31_31","GEN","31","31","31","Ya inalin Jacob di, “Manu ay inat'uy umat hina ti unna' tuma'ot ti alyo' di ini ya ipawam nan imbabaluymu! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN31_32","002_31_32","GEN","31","32","32","Mu nan alyom an bulul ya anaponyu, ta wa ay di ah'upanyu ya ta\"on un mipapatoy nan nangala. Ya wada ay di udumnah bagim hi ah'upanyu ya intudum ta pangintitigan tun tatagun ni'yibba tu'u.” (Ya manu ay inalin Jacob di umat hina ti agguyna inilah un hi Rachel di nangalah nan bulul.) ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN31_33","002_31_33","GEN","31","33","33","At inte\"an Laban an nun'anap hinan nuntuldaan Jacob ya unna eyewel ay Leah ya nan duwan tagalana, mu mi'id ah inah'upana. At iyewelna mahkay hinan nuntuldaan Rachel, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN31_34","002_31_34","GEN","31","34","34","mu mi'id damdamay inah'upana ti hi Rachel an nangala ya inhinanah nan ubunan an muntakay hinan kamilu, ya inumbunana. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN31_35","002_31_35","GEN","31","35","35","Ya inalinan amanay, “Adi'a bumungot hi adi' tuma'dogan hitun inumbuna' ti numpa'ahwanga'.” At mi'id mah ah inah'upan Laban an ta\"on unna impadah di abalinanan immana'anap. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN31_36","002_31_36","GEN","31","36","36","At bimmungot mah hi Jacob, at pun'ibaganan Laban an inalinay, “Undan way numbahola' ay he\"a ta anaad ta nun'unuda'? ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN31_37","002_31_37","GEN","31","37","37","At nen nalpah an mi'id ah agguymu inanap hinan bagimi at ipattigmu mahkay un way inah'upam hi bagim ta tun ni'yibbata ya diday okod an mangihtiguh numbahol ay ditan duwa!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN31_38","002_31_38","GEN","31","38","38","Ya inalina goh di, “Duwampuluy tawon hi nuntamua' ay he\"a, at gun'u impapto' nan a'animalmu ta nahlagdan dimmo'ol, ya mi'id ah pinalti' ta inihda'! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN31_39","002_31_39","GEN","31","39","39","Ya ta\"on nan pinatoy di layon ya agguy'u imbilang hi bagim an ha\"in di niyaanana! Ya umat goh hinan na'utaw an ta\"on un bo'on bahol'u ya impahukatmun ha\"in! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN31_40","002_31_40","GEN","31","40","40","Ya nunheglay nange'edpola' hinan potang ya tungnin hinan mahdom, ya niddum hinan timmu'ala'! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN31_41","002_31_41","GEN","31","41","41","Ya at hinay na'at ay ha\"in hitun nalpah an duwampuluy tawon ti himpulu ta opat di tawon hi namo'laa' hitun duwan imbabaluymu, ya onom di tawon hitun a'animal! Ya gunna' goh linayahan ay he\"ah namimpulu ti gunmu imbahhabahhaw nan intulagta an bo'lao'! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN31_42","002_31_42","GEN","31","42","42","Ya gulat un bo'on hi Apo Dios an dayawon ya ta'tan nan o'ommod'un da Abraham ay Isaac di namadang ay ha\"in at pinakaka', ya mi'id ah am'amungit hi indatmun ha\"in! Mu maphod ta titinnig Apo Dios nan numpalpaligata' ya nan inat'un nuntamu, at hiyaat un da'a pinadanan ad a\"u ta adim idugah di hapitom ay ha\"in!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN31_43","002_31_43","GEN","31","43","43","Ya inalin Laban di, “Tun binabai ya imbabaluy'u dida, ya a'apu' nan imbabaluyda, ya ta\"on un tun a'animal ya bagi'. At adi mabalin hi un waday ato' hi nappuhih tun imbabaluy'u ya tun a'apu'! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN31_44","002_31_44","GEN","31","44","44","At hiyanan mahapul an muntulagta ta nan abulutontan duway mahapul hi ma'at, at hi Apo Dios di mangihtigun dita.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN31_45","002_31_45","GEN","31","45","45","At innal Jacob han batu, ya hina\"adna ta panginomnomandan den na'at. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN31_46","002_31_46","GEN","31","46","46","Ya inalinah nan linala'in i'ibbana ta umuyda mangubuh batu ta upunonda. At mangandan duwa ay Laban hinan heggon den na'upun an batu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN31_47","002_31_47","GEN","31","47","47","At ngadnan Laban ta ad Jegar Sahadutha hinan hapitnan Aramaic, mu nginadnan Jacob ta ad Galeed hinan hapitnan Hebrew. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN31_48","002_31_48","GEN","31","48","48","Ya inalin Laban di, “Heten na'upun di panginomnomantan duwa.” (At hiyah ne dimmalat hi nungngadanandan den lutah ad Galeed.) ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN31_49","002_31_49","GEN","31","49","49","Ya nginadnanda goh ta ad Mizpah ti hay nangalyan Laban hi, “Hi Apo Dios di manalimun ay ditan duwa ta umannung an nan nunhapitantay ma'at an ta\"on unta mumbattaan.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN31_50","002_31_50","GEN","31","50","50","At intuluy Laban an inalinay, “Gulat ta aboholam tun imbabaluy'u, ya gulat goh ta mangahawa'ah udum an ta\"on hi adi' innilaon ya nomnomnomom an hi Apo Dios di mamannig ay he\"a!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN31_51","002_31_51","GEN","31","51","51","Ya inalin goh Laban ay Jacob di, “Heten na'upun ya nan hina\"ad'un batuy panginomnomantan duwa. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN31_52","002_31_52","GEN","31","52","52","Ya panginnilaanta an adi mabalin hi un'u lauhan ta umalia' an mi'pattoy ay he\"a, ya umat goh ay he\"a. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN31_53","002_31_53","GEN","31","53","53","At nan Dios an dayawon da Abraham ay Nahor ya hi amada goh di okod an mummoltah nan mangibahhaw eten nuntulaganta!” At hiyay inabulut Jacob hi ihapatanah nan me'gonan an Dios an unudon amanan hi Isaac. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN31_54","002_31_54","GEN","31","54","54","At e'nong Jacob han animal ay Apo Dios hidih nan tulid di dudunduntug, ya inayaganay i'ibbana ta mangandan amin. At innayundan mihinan den immiyananda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN31_55","002_31_55","GEN","31","55","55","Ya unat goh nabiggat hi helhelong ya bimmangon hi Laban, at ungnguwona nan imbabaluyna ya nan a'apuna, ya winagahana dida. Ya unat goh nalpah ya mumbangngad da Laban hinan babluyda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN32_1","002_32_1","GEN","32","1","1","Ya unat goh impadeh da Jacob ta umuydah nan ayanda ya hin'alina ya dinamun nan a'anghel Apo Dios hiya. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN32_2","002_32_2","GEN","32","2","2","Ya unat wan tinnigna dida ya inalin Jacob di, “Hiyah te goh di nungkampuan nan titindalun Apo Dios!” At ngadnanah den luta ta ad Mahanaim. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN32_3","002_32_3","GEN","32","3","3","Ya munhonag hi Jacob hinan baalna ta iyun'unnadan umuy hi awadan aginan hi Esau hidih nan dudunduntug an mungngadan hi Seir hidih nan babluy hi ad Edom. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN32_4","002_32_4","GEN","32","4","4","Ya inalinan diday, “At hituy ulgudonyun Esau an alyonyuy, Nan baalmun hi Jacob ya pohdonan ipa'innilan he\"a an hay abung da Laban di hiyay nihihinnana, at hiyaat un nataktak di pumbangngadanah engganad ugwan. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN32_5","002_32_5","GEN","32","5","5","At ten do'ol di a'animalna an kalnilu, ya baka, ya dongki, ya gandeng, ya dimmo'ol goh nan baalnan linala'i ya binabai. Ya manu ay impangun'unna da'mi ta ipa'innilamin he\"ay umalianda ta logom ya abulutom.” At impadehdan nakak. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN32_6","002_32_6","GEN","32","6","6","Ya heden numbangngadan daden nahnag ya inalidan Jacob di, “Impa'innilamin agim, at nen na'uydan manamun ditu'u an initnudnay opat di gahut an linala'i.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN32_7","002_32_7","GEN","32","7","7","Ya ma'atta'ot hi Jacob hi nangngolanan de han inalida, at hay inatna ya ginodwana nan ni'yibbana ya nan a'animal ta duwam pamulog. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN32_8","002_32_8","GEN","32","8","8","Ti hay ninomnomna ya inalinay, “Ini ya umalida, ya pinatoyda nan ohan pamulog, ya ta way aton di namingngit an lumayaw!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN32_9","002_32_9","GEN","32","9","9","At munluwaluh Jacob an inalinay, “He\"an Dios an dayawon apun hi Abraham ya hi aman hi Isaac, ya He\"ay nangalih unna' mumbangngad hinan numbabluya' ya nan wadan di i'ibba', at okod'an mangipapto' ay ha\"in! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN32_10","002_32_10","GEN","32","10","10","At immannung an hiyay inatmu ti ten intuluymun nangipattig hi ulaymun ha\"in an baalmu an ta\"on un at hituy aat'u an na'ampaa'! Hidin nakaka' hinan babluymih nange'wa' hinan Wangwang an Jordan ya ammuna nan hul'ud'uh inta'in'u. Mu ten nunholaga', at ten ad ugwan ya nunduwa amin nabulog. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN32_11","002_32_11","GEN","32","11","11","At dawato', Apu, ta ehwang da'mi ni' ahan hinan malgom an nappuhin ma'at hi ninomnom nan agi' an hi Esau hi atona ti ten nidugah di tuma'ta', ti ini ya umali, ya numpatoy da'min amin an ta\"on tun a'ahawa' ya tun imbabaluy'u! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN32_12","002_32_12","GEN","32","12","12","Mu intulagmun alyom hi ipapto'a', ya wagaham nan holag'u ta dumo'oldan umat hi panag hinan pingit di baybay an adi ma'uyap.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN32_13","002_32_13","GEN","32","13","13","At ita'dogdah di eden nahdom ta umiyanda. Ya unat goh naweet ya ninomnomnay mahapul an waday idatnan aginan hi Esau. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN32_14","002_32_14","GEN","32","14","14","At inlahhinay duway gahut an tennah gandeng, ya duwampuluh buta'al an gandeng, ya duway gahut di tennah kalnilu, ya duwampuluh manilhig an kalnilu, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN32_15","002_32_15","GEN","32","15","15","ya tulumpuluy kamilu ya nan uyaw an imbabaluyda, ya napat di baka, ya himpuluy manilhig hi baka, ya duwampuluh tennan dongki, ya himpuluy manilhig hi dongki. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN32_16","002_32_16","GEN","32","16","16","Ya hanan midat di namanguluona an na'uhi'uhigda ya impitnudnan danen baalna, ya numpumbattaandan ahimpahimpamulog. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN32_17","002_32_17","GEN","32","17","17","Ya inalinah nan namangulun baal di, “Damuwom ay hi Esau ta ibaganay ad animal ay date, ya hay ad baal ay he\"a, ya hay umayanyu ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN32_18","002_32_18","GEN","32","18","18","ya alyom ay hiyay, Hatu ya bagin nan baalmun hi Jacob, mu hay idatnan he\"a. Dida ya na'uydan mangunud ti unda namingngit.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN32_19","002_32_19","GEN","32","19","19","Ya at hinan amin di nangalinah nan baalnan nahayhaynod ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN32_20","002_32_20","GEN","32","20","20","ti hay ninomnom Jacob ya inalinay, “Ta ammunah panamua' ya na'uyah di bohol agi' ay ha\"in an dumalat heten idat'u.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN32_21","002_32_21","GEN","32","21","21","At impangun'unnana nan baalna ta da Jacob di nanginayun an immiyan hidi eden nahdom. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN32_22","002_32_22","GEN","32","22","22","Ya heden nahdom ya ekak Jacob nan duwan ahawana, ya nan tagalada, ya nan himpulu ta ohan imbabaluyda, at bad'angonda nan ginnaw an Jabbok, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN32_23","002_32_23","GEN","32","23","23","mu numbangngad ta ayna ipabad'ang an amin nan a'animalna ya nan baalna. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN32_24","002_32_24","GEN","32","24","24","At un oh'ohha hiyan de an immiyan. Ya hin'alina ya wada han immuy an lala'i ta immawi'awitdan den nahdom ta nangamung un nawa'ah. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN32_25","002_32_25","GEN","32","25","25","Mu unat goh wan ininnilan den lala'i an adi umabak ya gempa'nay nun'ummuman di alakan Jacob, at napuh'uh nan niyummumana. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN32_26","002_32_26","GEN","32","26","26","Ya inalin nan lala'iy, “Payona' ti den na'uy an mawa'ah!” Ya inalin Jacob di, “Adi' he\"a payon ta engganah unna' wagahan ay he\"a!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN32_27","002_32_27","GEN","32","27","27","Ya inalin den lala'iy, “At hay ngadanmu mah?” Ya inalinay, “Ha\"in hi Jacob.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN32_28","002_32_28","GEN","32","28","28","Ya tembalnan inalinay, “Mete\"ad ugwan ya bo'on mahkay he\"ah Jacob ta he\"ah Israel ti mabi'ah'ah ni'yawitam ay Apo Dios ya nan tatagu, ya he\"ay nangabak.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN32_29","002_32_29","GEN","32","29","29","Ya mahmahan Jacob an alyonay, “Ibaagmu ni' di ngadanmu!” Mu inalin nen lala'iy, “Adi mahapul un'u ibaag di ngadan'u.” At inayuna an wagahan hi Jacob hidi. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN32_30","002_32_30","GEN","32","30","30","At ngadnan Jacob heden babluy ta ad Peniel ti inalinay, “Tinnig'u nan angah Apo Dios, mu maphod ta agguya' natoy.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN32_31","002_32_31","GEN","32","31","31","Ya wan na'uy an bumuhu' nan algaw at makak hi Jacob hidih ad Peniel, ya munha'ha'illu ti napuh'uy alakana. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN32_32","002_32_32","GEN","32","32","32","At hiyanan engganah ad ugwan ya adi ihdan nan holag Israel nan nun'ummuman nan alakan nan malgom an mapalti ti hiyah ne din nagpa' an ulpun Jacob, at nun'ohon. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN33_1","002_33_1","GEN","33","1","1","Inamang Jacob ya na'uy hi Esau ya nan ni'yibbanan opat di gahut an linala'i, at inuhigna nan imbabaluynah nan opat an binabai an da Leah ay Rachel ya nan duwan tagalada ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN33_2","002_33_2","GEN","33","2","2","ta impipangpang'una nan duwan binabain tagalada ya nan imbabaluyda, ya netob da Leah ya nan imbabaluyna ya un mehnod ay da Rachel ay Joseph. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN33_3","002_33_3","GEN","33","3","3","Ya hi Jacob di nangipang'un umuy an mi'dammun aginan hi Esau, at gun nunluung hi numpapitu ta nangamung neheggon ay agina. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN33_4","002_33_4","GEN","33","4","4","Ya timmagtag hi Esau an manamun Jacob, ya inawalna hiya, ya enedonah pu'olna, ya inungnguna hiya, ya kimmiladan duwan dumalat nan amlongda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN33_5","002_33_5","GEN","33","5","5","Ya unat goh tinnig Esau nan binabai ya nan ung'ungungnga ya inalinan Jacob di, “Ngadan hatun ni'yibbam?” Ya inalinay, “Didatuy pamilya' an indat Apo Dios an dumalat di pamhod ya homo'na.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN33_6","002_33_6","GEN","33","6","6","Ya neheggonda nan duwan tagala ya nan imbabaluyda ta nunluungdah hinagang Esau, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN33_7","002_33_7","GEN","33","7","7","ya umat goh hinay nangat da Leah ya nan imbabaluyna, ya da Rachel ay Joseph. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN33_8","002_33_8","GEN","33","8","8","Ya mahmahan Esau an inalinay, “Hay aat nin dade han dinamu', ya hay pohdonan ipa'innila?” Ya inalin Jacob ay hiyay, “Didanay ninomnom'uh idat'un he\"a ta way atom an mangabulut hi umalianmi.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN33_9","002_33_9","GEN","33","9","9","Ya inalin Esau di, “Agi', adi' mahapul dane ti do'ol goh di animal'u, at bagim hana!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN33_10","002_33_10","GEN","33","10","10","Ya inalinay, “Abulutom ni' ahan hanan idat'un he\"a ti ad ugwan an nanniga' hi angahmu ya paddungnay tinnig'uh Apo Dios ti nan nangipattigam hi amlongmun ha\"in! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN33_11","002_33_11","GEN","33","11","11","At abulutom ni' ahan ti do'ol tun animal'un dumalat nan nammo'an Apo Dios ay ha\"in.” At gapu ta impapilitna at na'al'alu' hi Esau, ya inabulutna. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN33_12","002_33_12","GEN","33","12","12","Ya unat goh nalpah di nunhapitanda ya inalin Esau di, “Umuy tu'u mah ta ipangpang'u' di owon tu'u.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN33_13","002_33_13","GEN","33","13","13","Ya inalin Jacob di, “Inilam an mamannogda tun ung'ungungnga an adida umdan dumalan, ya ta\"on un tun animal ya honanon ay dida ya mabmablayda, ya matoyda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN33_14","002_33_14","GEN","33","14","14","At ta\"ongkay ya inyunna'unnayun umuy ta un ami mangun'unud ta nangamung di dumatnganmid Seir.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN33_15","002_33_15","GEN","33","15","15","Ya inalin goh Esau di, “Hay pohdo' ya mataynan tun udum an ni'yibba' ta way bumadang ay da'yu.” Ya inalin Jacob di, “Adi mahapul hene ti ammuna nan nangipattigam hinan nahamad an amlongmun ha\"in.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN33_16","002_33_16","GEN","33","16","16","At impadeh da Esau ya nan ni'yibbanan numbangngad ad Edom eden algaw. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN33_17","002_33_17","GEN","33","17","17","Ya da Jacob ya immuydad Sukkoth, ya hidiy nangiyammanah apalda ya nan a'al'allung an nihi'ugan nan animalna ta hiyah te dimmalat hi nangadananah Sukkoth. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN33_18","002_33_18","GEN","33","18","18","Ya nakakdad Sukkoth ta dimmatongdad Shechem an siudad hidid Canaan. Ya mid al'alih dimmatngandah di an mete\"ah nalpuwandad Paddan Aram. Ya immiyandah dih nan payaw an neheggon hinan siudad. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN33_19","002_33_19","GEN","33","19","19","Ya ngininaanah den lutan immiyanandah nan holag Hamor an hi aman Shechem hi hinggahut di silver an pihhu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN33_20","002_33_20","GEN","33","20","20","Ya inyammanay pun'onngan ay Apo Dios, ya nginadnanah El Elohe Israel. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN34_1","002_34_1","GEN","34","1","1","Wa han ohay algaw ya hi Dinah an imbaluy da Jacob ay Leah ya immuy ni'ligwah nan i'ibbanan binabain iCanaan. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN34_2","002_34_2","GEN","34","2","2","Mu unat goh tinnig Shechem an hina' Hamor an holag Hiv ya dempapna, ya enelo'na. (Hi Hamor di ap'apun den babluy.) ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN34_3","002_34_3","GEN","34","3","3","Mu nalmuy nidugah hi namhod Shechem ay Dinah, at ihaphapitana ta mun'ahawada. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN34_4","002_34_4","GEN","34","4","4","At inalinan amanan hi Hamor di, “Umuy'ah nan o'ommodna ta ibagam an penhod'un ahawaon hiya!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN34_5","002_34_5","GEN","34","5","5","Mu unat goh dengngol Jacob heden nappuhin na'at eden babain imbaluyna ya un dindinong ta unna enehod hi umanamutan nan linala'in imbabaluynan immuy numpahtul. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN34_6","002_34_6","GEN","34","6","6","Ya hin'alina ya immuy hi Hamor an hi aman Shechem ta ay mi'hapit ay Jacob. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN34_7","002_34_7","GEN","34","7","7","Ya immanamutda nan linala'in imbabaluy Jacob an nalpuh payaw hidin nangngolandah nan na'at, ya nidugah di bimmungtanda ti nunheglay namainan Shechem ay didan Hudyun dumalat heden nampapanah nan babain agida ya enelo'na. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN34_8","002_34_8","GEN","34","8","8","Mu inalin Hamor ay diday, “Hay umatana mah ti han imbaluy'un hi Shechem ya nunheglay namhodnah nan imbaluymun hi Dinah? At ta\"on ni' ahan ya inyabulutyu ta mun'ahawada. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN34_9","002_34_9","GEN","34","9","9","Ya maphod goh hi un ayu mi'yapun da'mi, at mabalin goh an mi'yahawada nan linala'in imbabaluymuh nan binabain imbabaluymi. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN34_10","002_34_10","GEN","34","10","10","At hituy pi'hituwanyu, ya okod ayuh nan pohdonyuh ihinanyun te han babluy. Ya nan luta goh ya mi'id ah mangipawah ayyu puntamuan, ya mabalin goh an mungkumildu ayu ta way umadangyananyu.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN34_11","002_34_11","GEN","34","11","11","Ya inalin Shechem ay Jacob ya nan i'ibban Dinah di, “Mumpahmo'a' ay da'yu ta iyabulutyu ni' ta ahawao' hi Dinah! At ibagayuy idat'uh pamnung'u an ta\"on un ngadan ne pohdonyu ya idat'u. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN34_12","002_34_12","GEN","34","12","12","Adi ayu mun'ogon an mangibaga ti idat'u an ta\"on hi un atnay alyonyu ya abuluto', mu ta iyabulutyu an ahawao' hi Dinah!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN34_13","002_34_13","GEN","34","13","13","Ya tembal nan imbabaluy Jacob an binalbaliyanda da Shechem an hin'ama ti dimmalat nan inat Shechem ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN34_14","002_34_14","GEN","34","14","14","an alyonday, “Adi mabalin hi un mi'yahawa nan agimin babaih nan agguy nakugit ti adi maphod di umat hinan da'mi! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN34_15","002_34_15","GEN","34","15","15","Mu mabalin an iyabulutmih unyu pohdon ta mumpakugit an amin nan linala'i ta umat ay da'mi, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN34_16","002_34_16","GEN","34","16","16","ta way atonmin mangiyapuh nan binabain da'yu, ya mangahawa amih nan iwah tun binabai. At umannung an hituy pi'hituwanmih tun babluyyu ta ma'ohha tu'un himpampun. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN34_17","002_34_17","GEN","34","17","17","Mu adiyu ay unudon henen imbagami ta adi ayu mumpakugit an linala'i ya onaynah unmi awiton han agimin babai, ya nakak amih tu.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN34_18","002_34_18","GEN","34","18","18","Ya inabulut da Shechem an hina\"amah den imbagada ti maphod hi nangngolanda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN34_19","002_34_19","GEN","34","19","19","At hi Shechem an hiya ahan di ipabagtudah nan nunhituwanda, ya pohdona an mumpakugit an adi mataktak an dumalat nan nidugah an namhodnah nan imbaluy Jacob. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN34_20","002_34_20","GEN","34","20","20","At immuy da Hamor an hin'amah nan way ubunan di tataguh nan way buhu'an hinan babluy ta pun'ibagadah nan linala'in alyonday, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN34_21","002_34_21","GEN","34","21","21","“Nan linala'in immali ya mapmaphod di pi'yibbaandan ditu'u! At maphod hi unda mi'hitun ditu'uh tun babluy tu'u ti ongol an damunan babluy, at okoddah nan atondan umat hinan pungkumilduanda. Ya maphod hi un ahawaon tun linala'i nan binabain imbabaluymi, ya umat goh hinan binabaih tu an mabalin hi ahawaon nan linala'ida ta mumpun'apu tu'u. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN34_22","002_34_22","GEN","34","22","22","At danen linala'i ya penhoddan middum ay ditu'u, mu hay inalida ya gahin ahan un tu'u mumpakugit an amin an linala'i ta umat tu'u ay dida. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN34_23","002_34_23","GEN","34","23","23","At undan adiyu pohdon hene ta mi'hitudah tu ta an amin nan a'animalda ya nan wan dida ya bagi tu'un amin?” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN34_24","002_34_24","GEN","34","24","24","At an amin daden linala'in ni'yamung ya inabulutda nan inalin da Hamor ay Shechem. At mumpakugitda mah an didan amin ay da Hamor an hin'ama. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN34_25","002_34_25","GEN","34","25","25","Ya unat goh naluh di tuluy algaw hi numpangalum'a'an nan kugitda ya nan duwan linala'in imbabaluy Jacob an da Simeon ay Levi an nan a'agin Dinah ya innalday hinalungda, ya immuydah nan babluy, at numpatoydan amin nan linala'i. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN34_26","002_34_26","GEN","34","26","26","Ya ta\"on hi Hamor ya han imbaluynan hi Shechem ya ni'patoyda. Ya wan nalpah at awitondah Dinah, ya enekakda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN34_27","002_34_27","GEN","34","27","27","Ya heden nalpahan di numpamatayanda ya nihukatda din udumnan linala'in imbabaluy Jacob an immuy hinan babluy ta ayda hinamham an amin nan wah di. Ya manu ay umat hina oo ti dimmalat nan nappuhin na'at ay Dinah. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN34_28","002_34_28","GEN","34","28","28","At nun'aladan amin nan malgom hi inah'upanda an umat hinan animal, ya nan wan den babluy, ya ta\"on nan wah payaw. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN34_29","002_34_29","GEN","34","29","29","Ya ta\"on nan mun'apla'an an gina'udah nan abungda, ya nan ung'ungungnga, ya binabai, ya nun'ilagatdan hinamham. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN34_30","002_34_30","GEN","34","30","30","Ya unat goh ininnilan Jacob nan inat da Simeon ay Levi ya ma'ahhingal an inalinay, “Anaad ta ayyu inat di umat hinah lummuh bumoholan nan tataguh tun ha\"in? Ya gulat ta munlalammungda nan iCanaan ya nan holag Periz ya immalidan mi'pattoy, at amehon ditu'u ti un tu'u itang, at hiyay a'ubahan tu'un amin!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN34_31","002_34_31","GEN","34","31","31","Ya himmapitda, ya inaliday, “Baholda tuwali ti anaad udot ta umat hi putay nangatdah nan agimin babai?” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN35_1","002_35_1","GEN","35","1","1","Ya la'tot ya inalin Apo Dios ay Jacob di, “Makak ayuh tu ta umuy ayuh ad Bethel ta hidiy ihinanyu. Ya iyammam hidi ah pun'onnganyu ay Ha\"in an Dios an din numpattig ay he\"ah din limmayawam hi bimmungtan han agim an hi Esau.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN35_2","002_35_2","GEN","35","2","2","Ya nun'alih Jacob ay didan hina\"ama ya an amin hinan ni'yibbadan inalinay, “Pumpa\"iyuy numbino'ob'on an bulul an hinamhamyu an inta'inyu, ya numpun'amoh ayu, ya nunlubung ayuh nan maleneh ta panginnilaan hi un tu'u maleneh an mundayaw ay Apo Dios. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN35_3","002_35_3","GEN","35","3","3","Ti ad ugwan ya makak tu'uh tu ta umuy tu'uh ad Bethel, ta hidiy pangiyamma' hi pun'onngan ay Apo Dios an din namadang ay ha\"in hidin nunligata', ya Hiyay nangipangpanguluh an amin hinan immaya'.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN35_4","002_35_4","GEN","35","4","4","At pun'idatda mah ay Jacob an amin nan bulul an wan dida ya ta\"on nan hingatda, at pun'ilubu' Jacob hinan way puun di ayiw an ma'alih oak hi ad Shechem. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN35_5","002_35_5","GEN","35","5","5","Ya heden nakakan da Jacob ya hi Apo Dios di nangipata'ot hinan tataguh nan babluy hinan enengwada, at mi'id di inatdah nappuhin da Jacob ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN35_6","002_35_6","GEN","35","6","6","ta nangamung unda dimmatong hi ad Luz an ma'alih ad Bethel hi ad Canaan. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN35_7","002_35_7","GEN","35","7","7","At hidiy nangiyammaan Jacob hi pun'onngan, at ngadnana ta ad El Bethel ti hidiy numpa'innilaan Apo Dios hi aatnan hiyah din limmayawanah din bimmungtan aginan hi Esau. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN35_8","002_35_8","GEN","35","8","8","Ya palpaliwan ya natoy han na'in'innan hi Deborah an din nangipapto' ay Rebekah. At inyuyda inlubu' hinan way puun di ayiw an ma'alih oak hinan ampan di ad Bethel, ya ngadnanah deh ad Allon Bakuth. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN35_9","002_35_9","GEN","35","9","9","Ya hidin awadan da Jacob hi ad Bethel hi nalpuwanah ad Paddan Aram ya hin'alina ya numpattig goh hi Apo Dios ay hiya, at wagahana hiyan ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN35_10","002_35_10","GEN","35","10","10","inalinay, “Ad ugwan ya bo'on mahkay hi Jacob di ngadanmu ta he\"ah Israel.” At hiya mah di ingngadana. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN35_11","002_35_11","GEN","35","11","11","Ya inalin goh Apo Dios di, “Ha\"in hi El-Shaddai an nan Dios an abalina' an amin di logom, ya punhologo' he\"a ta dumo'ol di holagmu ta he\"ay ommod an amin nan numbino'ob'on an holag, ya hay udumnah nan holagmu ya diday mumpun'ali. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN35_12","002_35_12","GEN","35","12","12","Ya heten lutan indat'uh nan o'ommodmun da Abraham ay Isaac ya ipaboltan'un he\"a, ya boltanon goh nan holagmu.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN35_13","002_35_13","GEN","35","13","13","Ya unat nalpah an inalin Apo Dios hana ya immolegoy. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN35_14","002_35_14","GEN","35","14","14","At ay inummal hi Jacob hi batu, at ha\"adonan de han potto' nan nanniganan Apo Dios ta panginomnomanan den na'at, ya hiniitanah bayah an me'nong ay Apo Dios ya lana. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN35_15","002_35_15","GEN","35","15","15","Ya ipidwan Jacob an ngadnan heden lugal ta ad Bethel. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN35_16","002_35_16","GEN","35","16","16","Ya palpaliwan ya inhi'al da Jacob an taynan ad Bethel ta umuydah ad Ephrath. Mu agguyda dimmatong hi ad Ephrath ya hin'alina ya nidugah an dinumgoh nan inhabin Rachel, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN35_17","002_35_17","GEN","35","17","17","ya mumpaligat an muntungaw. Ya unat goh bimmuhu' ya inalin nan babain nanawat di, “Maphod ta lala'i goh tun intungawmu!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN35_18","002_35_18","GEN","35","18","18","Mu hi Rachel ya mun'aguguyud di hodohdanan matoy, at iyab'abu'abnan hay ngadan nan ung'ungnga ya hi Ben-Oni. Mu hay nungngadan Jacob ya hi Benjamin. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN35_19","002_35_19","GEN","35","19","19","Ya unat goh natoy hi Rachel ya inlubu'dah nan pingit di owon an umuy ad Ephrath (an ad Bethlehem ad ugwan). ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN35_20","002_35_20","GEN","35","20","20","At inha\"ad Jacob goh han batuh nan nilubu'ana ta way panginomnomana. Ya engganah ad ugwan ya wah dih den batu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN35_21","002_35_21","GEN","35","21","21","Ya wan nalpah ya intuluy da Jacob an mungngadan goh hi Israel nan pumbaatanda. Ya nidatongdah ad Migdal Eder an linauhanda nan ata'nang an binattu ta hidiy nangiyamman Jacob hi tuldan abung hi nihinanda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN35_22","002_35_22","GEN","35","22","22","Ya hidin nihinandan den babluy ya hiyay nangelo'an Reuben ay Bilhah an ohah nan ahawan amana. Ya waday nangibaag ay Israel. Hi Israel ya himpulu ta duway imbabaluyna mahkay. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN35_23","002_35_23","GEN","35","23","23","Ti hay imbaluyda ay Leah ya hi Reuben an pangpangullu, ya hi Simeon, ya hi Levi, ya hi Judah, ya hi Issachar, ya hi Zebulun. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN35_24","002_35_24","GEN","35","24","24","Ya hay imbaluyda ay Rachel ya da Joseph ay Benjamin. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN35_25","002_35_25","GEN","35","25","25","Ya hay imbaluyda ay Bilhah an tagalan Rachel ya da Dan ay Naphtali. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN35_26","002_35_26","GEN","35","26","26","Ya hay imbaluyda ay Zilpah an tagalan Leah ya da Gad ay Asher. An aminda hanan imbabaluynan linala'i ya ad Paddan Aram hinan babluy hi ad Mesopotamia di nitungawanda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN35_27","002_35_27","GEN","35","27","27","Ya la'tot ya dinatngan da Israel hi amanan hi Isaac an nihihinnah din nunhituwan amanan hi Abraham hi ad Mamre an neheggon hi ad Kiriath Arba (unu ad Hebron). ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN35_28","002_35_28","GEN","35","28","28","Hay tawon hi ni'taguan Isaac hi engganah natayana ya hinggahut ta han nawaluy tawona. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN35_29","002_35_29","GEN","35","29","29","Hiya ya na'alla'ay ya un matoy, at niddum hinan o'ommodna. Ya nan imbabaluynan da Esau ay Jacob di nangilubu' ay hiya. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN36_1","002_36_1","GEN","36","1","1","Hi Esau an mungngadan hi Edom ya hiyatuy holagna: ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN36_2","002_36_2","GEN","36","2","2","Hi Esau ya inahawana nan binabain iCanaan an da Adah an imbaluy Elon an holag Heth, ya hi Oholibamah an imbaluy Anah an hina' Zibeon an holag Heth goh, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN36_3","002_36_3","GEN","36","3","3","ya hi Basemath an agin Nebaioth an holag Ishmael. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN36_4","002_36_4","GEN","36","4","4","Ya nunholag da Adah ay Esau ta hi Eliphaz. Ya nunholag da Basemath ay Esau ta hi Reuel. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN36_5","002_36_5","GEN","36","5","5","Ya nunholag hi Oholibamah ta da Jeush, ya hi Jalam, ya hi Korah. Didanay holag Esau hidin awadandah ad Canaan. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN36_6","002_36_6","GEN","36","6","6","Ya initnud Esau nan a'ahawana, ya nan imbabaluyda, ya an amin nan tataguna, ya nan animalna, ya an amin nan gina'unan wadan hiya ta numbaatdah nan babluy an nidagwin Jacob an agina ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN36_7","002_36_7","GEN","36","7","7","ti do'ol di animaldan hin'agi, at adi umda nan lutadad Canaan hi ihinanda ya pumpahtulanda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN36_8","002_36_8","GEN","36","8","8","At immuy da Esau an mungngadan hi Edom an nunhituh nan dudunduntug ad Seir. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN36_9","002_36_9","GEN","36","9","9","Ya hay nihinandah di ya hiyatuy holag Esau an ommod di i'Edom hidid Seir: ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN36_10","002_36_10","GEN","36","10","10","Hay oha ya hi Eliphaz an imbaluyda ay Adah, ya hi Reuel an imbaluydan Basemath. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN36_11","002_36_11","GEN","36","11","11","Ya hay imbabaluy Eliphaz an linala'i ya da Teman, ya hi Omar, ya hi Zepho, ya hi Gatam, ya hi Kenaz. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN36_12","002_36_12","GEN","36","12","12","Hi Eliphaz an hina' Esau ya inimbaluyanah Timna ta lala'i an hi Amalek. Ya diday a'apun nan ahawan Esau an hi Adah. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN36_13","002_36_13","GEN","36","13","13","Ya hay holag Reuel ya hi Nahath, ya hi Zerah, ya hi Shammah, ya hi Mizzah. Dida nan a'apun da Esau ay Basemath. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN36_14","002_36_14","GEN","36","14","14","Hay udum hi holag Esau ya da Jeush, ya hi Jalam, ya hi Korah. Hiyanay imbabaluy Esau ay Oholibamah an hina' Anah an hina' Zibeon. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN36_15","002_36_15","GEN","36","15","15","Hiyatuy numpun'ap'apu an holag Esau: Nan pangpangullun hi Eliphaz ya hiyatuy numpun'ap'apun holagnan da Teman, ya hi Omar, ya hi Zepho, ya hi Kenaz, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN36_16","002_36_16","GEN","36","16","16","ya hi Korah, ya hi Gatam, ya hi Amalek. Didanay a'apun da Esau ay Adah. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN36_17","002_36_17","GEN","36","17","17","Didatuy numpun'ap'apun holag Reuel hidid Edom an da Nahath, ya hi Zerah, ya hi Sammah, ya hi Mizzah. Ya dida nan a'apun da Esau ay Basemath. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN36_18","002_36_18","GEN","36","18","18","Hiyanay numpun'ap'apun holag da Oholibamah ay Esau an da Jeush, ya hi Jalam, ya hi Korah. Hiyanay imbabaluy Esau ay Oholibamah an hina' Anah. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN36_19","002_36_19","GEN","36","19","19","At dida hanay numpun'ap'apun holag Esau an hi Edom di ohah ngadana. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN36_20","002_36_20","GEN","36","20","20","Didatu nan holag Seir an holag goh Hor an nunhituh nan babluy ad Seir: Da Lotan, ya hi Shobal, ya hi Zibeon, ya hi Anah, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN36_21","002_36_21","GEN","36","21","21","ya hi Dishon, ya hi Ezer, ya hi Dishan. Didanay numpun'ap'apuh nan babluy an ad Edom. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN36_22","002_36_22","GEN","36","22","22","Nan holag Lotan ya da Hori ya hi Homam. Ya hi Timna ya babain pogtang Lotan. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN36_23","002_36_23","GEN","36","23","23","Nan holag Shobal ya da Alvan, ya hi Manahath, ya hi Ebal, ya hi Shepho, ya hi Onam. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN36_24","002_36_24","GEN","36","24","24","Nan holag Zibeon ya da Aiah, ya hi Anah an hiyay nangah'up hinan lumahun obob hinan mapulun hidin pumpahpahtulanah nan dongkin amanan hi Zibeon. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN36_25","002_36_25","GEN","36","25","25","Hay holag Anah ya da Dishon ya han babain hi Oholibamah. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN36_26","002_36_26","GEN","36","26","26","Ya hay holag Dishon ya da Hemdan, ya hi Eshban, ya hi Ithran, ya hi Keran. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN36_27","002_36_27","GEN","36","27","27","Ya hay holag Ezer ya da Bilhan, ya hi Zaavan, ya hi Akan. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN36_28","002_36_28","GEN","36","28","28","Ya hay holag Dishan ya da Uz ay Aran. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN36_29","002_36_29","GEN","36","29","29","At didatuy numpun'ap'apun holag Hor an da Lotan, ya hi Shobal, ya hi Zibeon, ya hi Anah, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN36_30","002_36_30","GEN","36","30","30","ya hi Dishon, ya hi Ezer, ya hi Dishan. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN36_31","002_36_31","GEN","36","31","31","Hiyatuy numpun'alid Edom ya un waday mun'alih nan holag Israel: ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN36_32","002_36_32","GEN","36","32","32","Hi Bela an holag Beor ya nun'alih nan siudad an ad Dinhabah hi ad Edom. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN36_33","002_36_33","GEN","36","33","33","Ya unat goh natoy hi Bela at nihukat hi Jobab an holag Zerah an iBozrah. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN36_34","002_36_34","GEN","36","34","34","Ya unat goh natoy hi Jobab at nihukat hi Husham an iTeman. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN36_35","002_36_35","GEN","36","35","35","Ya unat goh natoy hi Husham at nihukat hi Hadad an holag Bedad an nangabak hinan iMoab ta hiyay nun'ali, at nginadnana nan babluy ta ad Avith. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN36_36","002_36_36","GEN","36","36","36","Ya unat goh natoy hi Hadad at nihukat hi Samlah an iMasrekah. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN36_37","002_36_37","GEN","36","37","37","Ya unat goh natoy hi Samlah at nihukat hi Shaul an iRehoboth an nunhituh neheggon hinan wangwang ta hiyay nun'ali. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN36_38","002_36_38","GEN","36","38","38","Ya unat goh natoy hi Shaul at nihukat hi Ba'al-Hanan an holag Acbor. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN36_39","002_36_39","GEN","36","39","39","Ya unat goh natoy hi Ba'al-Hanan at nihukat hi Hadad. Hay babluyna ya ad Pau, ya hay ngadan ahawana ya hi Mehetabel an holag Matred an hina' Me-Zahab. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN36_40","002_36_40","GEN","36","40","40","Hiyatuy ngadan nan numpun'ap'apun holag Esau an hay ngadanday ningadan hinan babluy an numpun'ap'apuanda: hi Timnah, ya hi Alvah, ya hi Jetheth, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN36_41","002_36_41","GEN","36","41","41","ya hi Oholibamah, ya hi Elah, ya hi Pinon, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN36_42","002_36_42","GEN","36","42","42","ya hi Kenaz, ya hi Teman, ya hi Mibzar, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN36_43","002_36_43","GEN","36","43","43","ya hi Magdiel, ya hi Iram. Didanay numpun'ap'apuh ad Edom an holag Esau. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN37_1","002_37_1","GEN","37","1","1","Ya hi Jacob ya nunhituh nan nunhituwan amanah dih ad Canaan. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN37_2","002_37_2","GEN","37","2","2","Ya umat hituy na'na'at hinan holag Jacob. Hi Joseph ya unga an himpulu ta pituy tawona, ya gun mitnud hinan a'aginan inyimbaluy amanan da Bilhah ay Zilpah hinan ayda pumpahtulan hinan animal amana. Mu hiya ya gunna ihudhudol ay amana nan nappuhin ato'aton nan a'agina. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN37_3","002_37_3","GEN","37","3","3","Ya hi Jacob ya pa'appohpohdonah Joseph ya un nan udumnan a'agina ti hiyay udidian hi inyimbaluynah nala'ayana. At impiyammanay ma\"ap'aphod an magayad ya nagullitan hi lubungna. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN37_4","002_37_4","GEN","37","4","4","Ya unat goh ininnilan nan a'aginan hiyay pohpohdon amada ya un dida at nidugah di pangaboholandan Joseph an mid pohod di pi'hapitandan hiya. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN37_5","002_37_5","GEN","37","5","5","Ya wada han ohan nahdom ya nun'enap hi Joseph, ya inul'ulgudnah nan a'agina nan enenapna, mu undaat goh inyal'allan nangabohol ay hiya ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN37_6","002_37_6","GEN","37","6","6","ti inalinan diday, “Donglonyu ta ulgudo' han enenap'u! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN37_7","002_37_7","GEN","37","7","7","Hay enenap'u ya mumboto' tu'uh payaw, ya tinnig'un naha\"ad din bento\"u. Ya din bento'yu ya na'amungda, ya lene'wohda din bento\"u, ya nun'iluungdan de han bento\"u!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN37_8","002_37_8","GEN","37","8","8","Ya inalin nan a'aginay, “Un mah udot he\"ay mun'alin mangipapto' ay da'mi?” At inyal'alladan nangabohol ay hiyan dumalat nan inulgudnan aat nan enenapna. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN37_9","002_37_9","GEN","37","9","9","Ya hi Joseph ya nun'enap goh, ya inalina goh hinan a'aginay, “Wada goh han ohan enenap'u, at donglonyu ta ulgudo' di aatna! Hay enenap'u ya tinnig'u han algaw, ya bulan, ya han himpulu ta ohan bittuan, ya inluungdan ha\"in!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN37_10","002_37_10","GEN","37","10","10","Mu unat goh inulgudna nan enenapnan da amana ya nan a'agina goh ya inhingal amanan inalinay, “Ngadan ne han enenapmun umat hina? Umat ay mah hina ya da'min inam ya nan a'agim ya iluungmin he\"a?” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN37_11","002_37_11","GEN","37","11","11","Ya nan a'agin Joseph ya umapaldan hiya, mu hi amada ya adina al'alliwan heden enenap Joseph. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN37_12","002_37_12","GEN","37","12","12","Wa han ohan algaw ya immuy nan a'agin Joseph an mumpahtul hi kalnilun amadah ad Shechem. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN37_13","002_37_13","GEN","37","13","13","Ya inalin Jacob ay Joseph di, “Inilam an immuy nan a'agim an mumpahtul hi ad Shechem, at honogo' he\"a ta umuy'ah nan wadanda.” Ya inalin Joseph ay hiyay, “Oo mah, umuya'.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN37_14","002_37_14","GEN","37","14","14","Ya inalin Jacob ay hiyay, “Tigom nan a'agim ya nan kalniluh un mi'id al'alin dida, ya numbangngad'a ta ipa'innilam ay ha\"in di aatda.” At nakak hi ad Hebron an immuy hi ad Shechem. Ya unat goh dimmatong ad Shechem ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN37_15","002_37_15","GEN","37","15","15","ya mun'annapan an mannig hi awadan nan a'agina. Ya wada han tagun nannig ay hiya, ya inalinay, “Ngadan ne han anapom?” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN37_16","002_37_16","GEN","37","16","16","Ya tembalnan inalinay, “Hay anapo' ya hay wadan nan a'agi' an mumpahtul hinan pahtumi. At un ay ni' inilam di wadanda ya itudum.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN37_17","002_37_17","GEN","37","17","17","Ya tembal han tagun inalinay, “Nakakdah tu, mu hay dengngol'u ya alyonday unda umuy ad Dothan.” At inunud Joseph nan a'agina, ya inah'upana didah ad Dothan. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN37_18","002_37_18","GEN","37","18","18","Ya unat goh inamang nan a'agin Joseph hiya ya nunhahapitdah atondan mamatoy ay hiya, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN37_19","002_37_19","GEN","37","19","19","ya alyonday, “Na'uy din emmena'enap! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN37_20","002_37_20","GEN","37","20","20","At ma ayu ta patayon tu'u, ya inuhbung tu'uh nan mamagan bitu, ya inali tu'uy un inan di layon. At tigon tu'uy ma'at hinan enenapna!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN37_21","002_37_21","GEN","37","21","21","Mu unat goh dengngol Reuben ya pohdonan baliwan hi Joseph an inalinay, “Adi tu'u patayon! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN37_22","002_37_22","GEN","37","22","22","An hay aton tu'u ya nonong ya inuhbung tu'un te han bitu, mu adi tu'u hugatan!” Ya manu ay inalinay umat hina ta way atonan mamaliw ay Joseph ta iyanamutnan amada. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN37_23","002_37_23","GEN","37","23","23","Ya unat goh nidatong hi Joseph ya impa'udda, ya inaanda nan lubungnan ma\"ap'aphod an magayad, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN37_24","002_37_24","GEN","37","24","24","ya inyuyda inuhbung hinan bitun mamaga. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN37_25","002_37_25","GEN","37","25","25","Ya unat goh nalpah heden inatda ya inumbundan mangan, ya inamangda han na'uy an nabulog an holag Ishmael an nalpud Gilead ta umuydah ad Egypt. Ya nan kamiluda ya waday nun'itakay an nan mangipapolhat hi mihda ya nan maphod di hunghungnan umat hi myrrh ya lana. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN37_26","002_37_26","GEN","37","26","26","At inalin Judah hinan a'aginay, “Undan way pumbalinanah pumhodan tu'uh un tu'u patayon hiya ya inhaut tu'u? ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN37_27","002_37_27","GEN","37","27","27","Un tu'uat ila'u hiyan date han holag Ishmael ta adi tu'u patayon! Ti undan bo'on hi agi tu'u?” At inyabulut nan a'agina. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN37_28","002_37_28","GEN","37","28","28","Ya ginuyuddah nan bitu, ya inihbutdah nan holag Ishmael an ni'bulog hinan mungkumildun iMidian. Ya hay hubutna ya duwampuluh silver, at enekakda ta inyuydah ad Egypt. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN37_29","002_37_29","GEN","37","29","29","Ya unat goh numbangngad hi Reuben hinan bitu ya tinnigna, ya mi'id hi Joseph, at pini\"inay lubungna. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN37_30","002_37_30","GEN","37","30","30","Ya numbangngad hinan a'agina, ya inalinay, “Goh ya mi'id han unga? At hay ato' nin?” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN37_31","002_37_31","GEN","37","31","31","At genlotday ohah buta'al an gandeng, ya inhawhawda din lubung Joseph hinan dalana, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN37_32","002_37_32","GEN","37","32","32","ya inyuydan amada, ya inaliday, “Te han inah'upanmin lubung! Tigom ti ini ya lubung han imbaluymu!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN37_33","002_37_33","GEN","37","33","33","At inimmatunana, ya inalinay, “Immannung an lubung Joseph! Adyu'an pinatoy nan layon, ya pinhitnay odol Joseph!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN37_34","002_37_34","GEN","37","34","34","At pini\"in Jacob di lubungnan dumalat di lungdayana, at inlubungnay langgut, ya nabayag di nungnguhuanan de han imbaluyna. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN37_35","002_37_35","GEN","37","35","35","Ya an amin din imbabaluy Jacob ya nan inapuna ya numpapanguyda ta pa'amlongonda hiya, mu adi ma'al'alu' an inalinay, “Adia' ma'al'alu'! Munlungdayaa' ta nangamung unna' matoy!” At intultuluynan ngulngungulngulan di aid Joseph. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN37_36","002_37_36","GEN","37","36","36","Ya unat goh inyuy nan holag Ishmael hi Joseph ad Egypt ya inihbutdan Potiphar an ohah nan upihyal nan ali an ap'apun di mungguwalya. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN38_1","002_38_1","GEN","38","1","1","Eden gutudna goh di nanaynan Judah nan a'agina ta immuy ni'hituh nan lala'in hi Hirah an i'Adullam. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN38_2","002_38_2","GEN","38","2","2","Ya hidiy nangah'upana han babain imbaluy Shua an iCanaan, ya inahawana. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN38_3","002_38_3","GEN","38","3","3","At palpaliwan ya nunhabi, ya nuntungaw, ya lala'i, at nginadnan Judah ta hi Er. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN38_4","002_38_4","GEN","38","4","4","Ya palpaliwan ya nunhabi goh, ya nuntungaw, ya lala'i, at nginadnana ta hi Onan. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN38_5","002_38_5","GEN","38","5","5","Ya nalmu goh di ohah imbaluynah lala'ih din awadandad Kezib, ya nginadnana ta hi Shelah. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN38_6","002_38_6","GEN","38","6","6","Ya impalhin Judah han pangpangullun imbaluynan hi Er ay Tamar. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN38_7","002_38_7","GEN","38","7","7","Mu hi Er ya na\"appuhi ahan hi pannigan Apo Dios hi ugalina, at pinatoyna hiya. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN38_8","002_38_8","GEN","38","8","8","Ya inalin Judah ay Onan di, “Me'yelo\"a ta paddungnay ahawaom din umu'utun an ahawan din agim an hi Er ta wada ay di iyimbaluymu ya ta hanat agim an din natoy ti hiyah ne ugali tu'u tuwali.” At inabulutna. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN38_9","002_38_9","GEN","38","9","9","Mu hi Onan ya inilana an nan iyimbaluyna ya adi mibilang hi holagna, at wa adya ta elo'na nan ahawan Er ya gunna itapal di ipabuhu'nah nan luta ta omod un mi'id malmuh hanat agina. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN38_10","002_38_10","GEN","38","10","10","Ya hene han inatna ya agaga\"ihaw ahan hi pannigan Apo Dios, at pinatoyna hiya goh. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN38_11","002_38_11","GEN","38","11","11","At inalin Judah ay Tamar an inapunay, “Mumbangngad'ah abung amam, ya adi'a mumbentan ta hodom ta umel'ellog hi Shelah ta hiyay pumbentanam.” Ya manu ay umat hinay inalina ya un tuma'ot ti mi'id mapto' ya umat hinan a'agina goh! At immanamut mah hi Tamar hi abung da amana. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN38_12","002_38_12","GEN","38","12","12","Unat goh palpaliwan ya natoy han ahawan Judah an hina' Shua, at nabalu. Ya unat goh nalpah di nabaluana ya immuy hi ad Timnah nan ligwanan hi Hirah an i'Adullam hinan pun'oltandah nan kalniluna. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN38_13","002_38_13","GEN","38","13","13","Ya waday nangalin Tamar hi umuy hi amanah ad Timnah ta umuyna ipa'lot nan kalniluna. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN38_14","002_38_14","GEN","38","14","14","Ya nunhukat hi Tamar ta inaana din inlubungnan balu. Ya nunhu'yung ta adi ma'immatunan, at immuy inumbun hinan way ubunan hinan buhu'an ad Enaim hinan pingit di kalatan mipluy ad Timnah ta hodonah Judah an maluh. Ya manu ay umat hinay inatna ya inilanan immilog hi Shelah, mu agguyda impa'ahawan hiya. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN38_15","002_38_15","GEN","38","15","15","Ya unat goh tinnig Judah ya alyonah un puta ti nunhu'yung. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN38_16","002_38_16","GEN","38","16","16","At immuy ay hiya, ya inalinay, “Ma'a ta molo'ta!” Ti agguyna inilay un hiya din ahawan din imbaluynan natoy. At inalin han babaiy, “Mahapul an waday idatmun ha\"in ya unta malo'.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN38_17","002_38_17","GEN","38","17","17","Ya inalinay, “Ipiyali' di ukkon an gandeng.” Ya inalin Tamar di, “Abuluto' hene, mu mahapul an waday ipatangmu ta engganay ipiyalim nan ukkon an gandeng.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN38_18","002_38_18","GEN","38","18","19","Ya inalin Judah di, “Ngadan ne mah di ipatang'u?” At inalinay, “Ipatangmu nan buungmun natayunan hi hengheng an puntembre ya nan hul'udmu.” At indat Judah nan imbagan Tamar, ya enelo'na hiya. Ya unat goh immanamut hi Tamar ya inaana din inhu'yungna, ya inhu'lubna goh din baluna. Ya palpaliwan ya nunhabih Tamar. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN38_20","002_38_20","GEN","38","20","20","Ya hi Judah ya impiyuynan Hirah an ligwanan i'Adullam din ukkon an gandeng ta alana din impatangna, mu adi pa\"anap hi wadan den babai. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN38_21","002_38_21","GEN","38","21","21","At imbagabaganah nan linala'iy wadan din putan muntamtamuh nan timplun di bululdah di an munhohhood hinan pingit di owon ad Enaim. Ya alyonday, “Mi'id di inilamih putah tun muntamuh nan timplun di bulul!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN38_22","002_38_22","GEN","38","22","22","Ya numbangngad ay Judah, at inalinay, “Adia' pa\"anap hi wadana, ya inalin nan tataguh dih mi'id anuy putah di!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN38_23","002_38_23","GEN","38","23","23","Ya inalin Judah di, “Bayada' mu mi'id, at ta\"on ya bagina din impatang'u! At maphod ta adi tu'u ituluy an anapon ti abatlan ditu'uh nan tatagu!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN38_24","002_38_24","GEN","38","24","24","Ya unat goh naluh di tuluy bulan ya waday nangalin Judah di, “Nan inapum an hi Tamar ya numputa, at nunhabi.” At inalin Judah di, “Ekakyu hiyah nan babluy ta gohbonyu ta matoy!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN38_25","002_38_25","GEN","38","25","25","Ya heden pangekakanda ya impiyuynay hapitnan amanan hi Judah an inalinay, “Nunhabiyona' hinan lala'in ad gina'un te han buung an natayunan hi hengheng an puntembre ya nan hul'ud, at immatunam di ad gina'u.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN38_26","002_38_26","GEN","38","26","26","Ya unat goh tinnig Judah ya inimmatunana, at inalinay, “Hiyay nepto' di inatna ya un ha\"in ti agguy'u impa'ahawan hiya han imbaluy'un hi Shelah!” At agguy mah impidpidwan Judah an nangelo' ay hiya. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN38_27","002_38_27","GEN","38","27","27","Ya unat goh wan magadyuh an muntungaw hi Tamar ya ma'immatunan an nadugwa han inhabina. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN38_28","002_38_28","GEN","38","28","28","Ya hede han puntungawana ya nahhun an bimmuhu' han ohan ngamay, ya nan mundawat ya gino'danah linubid an mumbolah, ya inalinay, “Hiyah te pangpangulluh nitungaw.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN38_29","002_38_29","GEN","38","29","29","Mu ininatna han ngamayna, at nihukat an bimmuhu' han ohan duppelna. At inalin han mundawat di, “Impilitmu ta nahhun'an bimmuhu'!” At nangadnan ta hi Perez. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN38_30","002_38_30","GEN","38","30","30","Ya bimmuhu' goh han duppelnan nago'dan di ngamaynah mumbolah an linubid, at nangadnan ta hi Zerah. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN39_1","002_39_1","GEN","39","1","1","Ya hi Joseph ya inyuy nan holag Ishmael hi ad Egypt, ya inla'udan Potiphar an ap'apun di mungguwalyah abung nan Alin hi Pharaoh. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN39_2","002_39_2","GEN","39","2","2","Ya nan abung Potiphar an i'Egypt di hiyay ni'hituwan Joseph. At hi Apo Dios ya impapto'nah Joseph, at hiyaat un pinumhod. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN39_3","002_39_3","GEN","39","3","3","Ya unat goh tinnig Potiphar an hi Joseph ya ipapto' Apo Dios an amin di itamuna ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN39_4","002_39_4","GEN","39","4","4","at penpenhodna hiya, at nuntagalaonah abungna ta hiyay mangipapto' hinan mumpuntamuh abungna ya an amin nan gina'una. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN39_5","002_39_5","GEN","39","5","5","Ya nete\"an de han nuntamuan Joseph hi abung Potiphar ya winagahan Apo Dios an amin nan wah dih nan abung ya nan wah punhabalanan dumalat hi Joseph. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN39_6","002_39_6","GEN","39","6","6","Ya hi Potiphar ya ene'kodnan amin nan gina'unan Joseph ta adi mi'bibiyang, an anggay nan ononah nomnomona. Ya hi Joseph ya maphod di pangod'odolna an maphod di alala'ina. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN39_7","002_39_7","GEN","39","7","7","At unat goh palpaliwan ya han ahawan Potiphar ya a'amnawanah Joseph, at inalinan hiyay, “Pohdo' hi un'a me'yelo' ay ha\"in!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN39_8","002_39_8","GEN","39","8","8","Mu agguyna inabulut, at inalinay, “Inilam an han ahawam an puntamua' ya ene'kodnan amin di baalna ya gina'unan ha\"in ta ipapto\"u. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN39_9","002_39_9","GEN","39","9","9","Ya nabagtuy biyang'un te han abungyun umat ay hiya, ya mi'id ah agguyna ene'kod ay ha\"in an anggay he\"ah agguy'u ni'biyangan. Ya anaad ta he\"ay dumalat hi pumbahola' hi ongol ay Apo Dios?” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN39_10","002_39_10","GEN","39","10","10","Ya ta\"on hi un itugtugan han ahawan Potiphar hi abigabigat an mangalih molo'da mu himpu'pu'iton damdama Joseph. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN39_11","002_39_11","GEN","39","11","11","Mu wa han ohan algaw ya hinumgop hi Joseph ta muntamu, ya mi'id ah udumnan baal hi wah di. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN39_12","002_39_12","GEN","39","12","12","Ya impa'ud han ahawan Potiphar hi Joseph an enyedonah lubungna, ya inalinay, “Umali'a ta molo'ta!” Mu limmayaw hi Joseph ta nataynan nan lubungnan ino'odnan han babai. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN39_13","002_39_13","GEN","39","13","13","Ya unat goh ininnilan han ahawan Potiphar an nataynan di lubung Joseph ya timmagtag an pimmitaw, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN39_14","002_39_14","GEN","39","14","14","ya inayaganay udumnan baalna, ya inalinan diday, “Tigonyuh te han Hudyun inyalin han ahawa' hitu ta bainon ditu'u! Hinumgop ta elo'a' ay hiya, mu numbugawa', ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN39_15","002_39_15","GEN","39","15","15","ya timma'ot, at limmayaw, ya ten nataynan di lubungnah tun wada'!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN39_16","002_39_16","GEN","39","16","16","At intalepona din lubung hi engganay immanamut han ahawana, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN39_17","002_39_17","GEN","39","17","17","ya inhudhudolnah nan ahawanan inalinay, “Han puntamuom an Hudyun inyalim hitu ya hinumgop hi kuwaltu' ta dapopona'! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN39_18","002_39_18","GEN","39","18","18","Mu unat goh numbugawa' ya timma'ot, ya limmayaw, ya nataynan di lubungnan ha\"in!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN39_19","002_39_19","GEN","39","19","19","Ya unat goh inulgud ahawana ya ma'abbungot hi Potiphar. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN39_20","002_39_20","GEN","39","20","20","Ya impadpapnah Joseph ta impibaludna hiyah nan pangibaludan di alih nan way mumbahol, at hidiy nihihinnana. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN39_21","002_39_21","GEN","39","21","21","Mu hi Apo Dios ya wagwadan Joseph, at nan ap'apuh nan baludan ya ma'ma'ullay ay hiya. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN39_22","002_39_22","GEN","39","22","22","At nun'ap'apuwona hiya ta hiyay okod hinan wah baludan. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN39_23","002_39_23","GEN","39","23","23","At nan ap'apuh nan baludan ya adina mahapul an tigon nan tamun Joseph ti hi Apo Dios ya wagwadan hiya, ya an amin di inatna ya pinumhod. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN40_1","002_40_1","GEN","40","1","1","Ya unat goh palpaliwan ya han ap'apun di mangidat hi inumon han ali ya han munhaang hi tinapay hi onona ya numbaholda ede han alih ad Egypt. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN40_2","002_40_2","GEN","40","2","2","At ma'abbungot han alin didan duwa, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN40_3","002_40_3","GEN","40","3","3","at imbaludna didah nan baludan an wadan Joseph hinan wadan di abung han ap'apun di baludan. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN40_4","002_40_4","GEN","40","4","4","Ya ene'kod nan ap'apun di baludan didan Joseph, ya intamuana dida. Ya nabayagdah dih baludan. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN40_5","002_40_5","GEN","40","5","5","Ya wada han ohan nahdom ya nundehhandan de han mangidat hi inumon nan ali ya han munhaang hi tinapay an nun'enap. Ya agguy numpaddung di enenapda, ya agguy goh numpaddung di penhodnan ipa'innila. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN40_6","002_40_6","GEN","40","6","6","Ya unat goh nahoyang ya immuy hi Joseph hi wadanda, ya tinnigna didan munlungdayadah punnomnomnomandah nan enenapda, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN40_7","002_40_7","GEN","40","7","7","at inalin Joseph di, “Anaad ta umat ayuh na ti paddungnay munlungdaya ayun duwa?” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN40_8","002_40_8","GEN","40","8","8","Ya tembaldan alyonday, “Ihna han enenapmin duwa, mu mi'id ah nanginnilah tuh penhodnan ipa'innila.” At inalin Joseph di, “Hi Apo Dios di mangidat hi abalinan an mangibaag hinan penhod nan enap an ipa'innila! At ngadan ne mah han enenapyu?” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN40_9","002_40_9","GEN","40","9","9","At inalin han mangidat hi inumon han ali ay hiyay, “Han enenap'u ya tinnig'u han greyp ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN40_10","002_40_10","GEN","40","10","10","an tuluy hapangna. Ya tinnig'u, ya bimmuhu' di tubuna, ya bimmunga, ya nalum. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN40_11","002_40_11","GEN","40","11","11","Ya ino'odna' di bahun han ali, at innal'uh de han bungan di greyp, ya penehpeh'u ta timmuduy danumnan de han bahu ta napnu, ya indat'un de han ali.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN40_12","002_40_12","GEN","40","12","12","Ya inalin Joseph ay hiyay, “Hiyah te penhodnan ipa'innila. Nan tulun hapang ya tuluy algaw di ipa'innilana. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN40_13","002_40_13","GEN","40","13","13","At maluh di tuluy algaw at bumuhu\"ah tuh baludan, ya ma'aliwan di baholmu. Ya ibangngad da'ah tamum tuwalin mangidat hi inumon di ali. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN40_14","002_40_14","GEN","40","14","14","Mu pumhod'a ay ya nomnomona' ni', ya inggohgohana' ni' ta ibagam ni' di ngadan'uh nan ali ta badangana' an bumuhu' ete han baludan ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN40_15","002_40_15","GEN","40","15","15","ti unna' inlayaw hidih nan lutan di Hudyu, ya te an imbaluda' hituh ad Egypt hi mi'id bahol'u.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN40_16","002_40_16","GEN","40","16","16","Ya unat goh dengngol han munhaang hi tinapay an maphod di ipa'innilan han enenap han mangidat hi inumon di ali ya inalinan Joseph di, “Ihna goh han enenap'un inyagtu' han tuluy bahkit an nun'apnuh tinapay, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN40_17","002_40_17","GEN","40","17","17","ya nan niyuhun an nuntu'yap an bahkit ya hiyay wadan an amin di nihaang hi onon di ali. Mu inan di hamuti nan nittu.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN40_18","002_40_18","GEN","40","18","18","Ya tembal Joseph an inalinay, “Umat hituy aatna. Nan tulun bahkit ya tuluy algaw di ipa'innilana. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN40_19","002_40_19","GEN","40","19","19","At maluh di tuluy algaw at ipabuhu' da'ah nan ali ete han baludan, ya ipaputulnay ulum, ya inha'mangday odolmuh nan ayiw, at onon di hamutiy lamohmu.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN40_20","002_40_20","GEN","40","20","20","Ya hede han miyatlun algaw ya hiyah de algaw hi punnomnomandah nitungawan han ali, at mahayupda nan u'upihyalna ta mumpaltida. Ya impabuhu'na nan ap'apun di mangidat hi inumona ya nan ap'apun di munhaang hi tinapay. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN40_21","002_40_21","GEN","40","21","21","Ya imbangngadnah de han mangidat hi inumonah nan tamuna tuwali, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN40_22","002_40_22","GEN","40","22","22","ya impaputulnah de han munhaang hi tinapay. At an amin din inalin Joseph ya na'at. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN40_23","002_40_23","GEN","40","23","23","Mu din mangidat hi inumon han ali ya agguyna ninomnom hi Joseph ti naliwana. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN41_1","002_41_1","GEN","41","1","1","Ya naluh di duway tawon ya nun'enap han Alin hi Pharaoh ad Egypt. Ya hay enenapna ya timmata'dog hinan pingit di Wangwang an Nile. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN41_2","002_41_2","GEN","41","2","2","Ya tinnignan bimmuhu' hinan wangwang han pitun bakan mun'ataba ya mun'aphod di tigawda an mummungmung hinan holo'. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN41_3","002_41_3","GEN","41","3","3","Ya bimmuhu' goh han pitun bakan nun'a'ung'ung an mattig di talagatagda. Ya ne'dellohdah nan mun'ataban bakah nan pingit di wangwang. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN41_4","002_41_4","GEN","41","4","4","Ya nan nun'a'ung'ung an baka ya nun'a'anda nan pitun mun'ataban baka. Ya nalpah hede ya inggibo' han ali. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN41_5","002_41_5","GEN","41","5","5","Ya nolo' goh, ya nun'enap goh. Ya tinnigna han oh'ohhan paguy an pituy lugoynan mun'ataludoy an bobogah ya natong. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN41_6","002_41_6","GEN","41","6","6","Ya timmubu goh han pituy lugoynan nun'a'upoh ti napuo', ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN41_7","002_41_7","GEN","41","7","7","ya nun'a'andah de han pitun bobogah. Ya inggibo' nan Alin hi Pharaoh, ya lene'nanan un nun'enap. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN41_8","002_41_8","GEN","41","8","8","Ya unat goh nawa'ah ya numanomnom han ali, at impa'ayagna nan mummadyik ya nan nun'ala'eng hi ad Egypt. Ya inulgudnan dida din enenapna, mu mi'id nanginnilah aatna. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN41_9","002_41_9","GEN","41","9","9","At immuy hinan ali nan mangidat hi inumona, ya inalinay, “Ad ugwan ya ninomnom'uy nibahhawa'! Immannung an agguy'u imbaag nan na'at ay ha\"in ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN41_10","002_41_10","GEN","41","10","10","an din bimmungtam ay da'min de han munhaang hi tinapay ya impibalud da'mih nan way abung nan ap'apun di baludan. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN41_11","002_41_11","GEN","41","11","11","Ya wa han ohan nahdom ya nun'enap amin duwa. Ya agguy numpaddung di enenapmi, ya agguy goh numpaddung di aatda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN41_12","002_41_12","GEN","41","12","12","Ya wada han ibbamin ungan Hudyun puntamuon han ap'apun di guwalya ya inulgudmin hiyay aat di enenapmi, at imbaagnay aatda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN41_13","002_41_13","GEN","41","13","13","Ya nan imbaganan da'mi ya na'at an imbangngada' hi tamu' tuwali, ya impiha'mangmu din munhaang hi tinapay!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN41_14","002_41_14","GEN","41","14","14","At impa'ayag mah han Alin hi Pharaoh hi Joseph, at nunnaudondan nangipabuhu' ay hiyah nan baludan. At ginidgidanay hamayna, ya nunhukat hi lubungna, ya immuy hinan wadan di ali. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN41_15","002_41_15","GEN","41","15","15","Ya inalin han alin hiyay, “Wada han enenap'u, mu mi'id nanginnilah aatna. Ya dengngol'un alyondah un he\"ay way abalinanan mangibaag hi aat di enap.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN41_16","002_41_16","GEN","41","16","16","Ya tembal Joseph an inalinay, “Apu Ali, mi'id abalina', mu hi Apo Dios di way abalinanan mangibaag hi ipa'innilan nan enenapmu!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN41_17","002_41_17","GEN","41","17","17","At inalin nan Alin hi Pharaoh di, “Nun'enapa', ya timma'doga' hinan pingit di Wangwang an Nile, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN41_18","002_41_18","GEN","41","18","18","ya tinnig'u, ya bimmuhu' han pitun mun'ataba ya mun'aphod di tigawdan bakah nan wangwang, ya mangmangandah nan holo'. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN41_19","002_41_19","GEN","41","19","19","Ya bimmuhu' goh han pitun bakan nun'a'ung'ung an mattig di talagatagda. Ya mi'id ahan ah umat hinan na\"appuhih tinnig'uh tud Egypt! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN41_20","002_41_20","GEN","41","20","20","Ya nan nun'a'ung'ung an baka ya inanda din mun'ataban baka, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN41_21","002_41_21","GEN","41","21","21","mu nundoda damdama din odolda an nappuhiy tigawda. Ya nalpah hede ya inggibo\"u. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN41_22","002_41_22","GEN","41","22","22","Ya nun'enapa' goh, ya tinnig'u han paguy an pituy lugoynan nun'ataludoy an bobogah, ya natong, ya un ohay puunah timmubuanda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN41_23","002_41_23","GEN","41","23","23","Ya timmubu goh han pituy lugoynan nun'a'upoh ti napuo'. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN41_24","002_41_24","GEN","41","24","24","Ya hanan nun'a'upoh ya nun'a'anda dade han bobogah. Ya imbaga' date han enenap'uh nan mummadyik, mu mi'id ah nanginnilah aat nan enenap'u.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN41_25","002_41_25","GEN","41","25","25","Ya inalin Joseph hinan aliy, “Nan duwan enenapmu ya un ohay ipa'innilana. Ya manu ay ya ta ipa'innilan Apo Dios ay he\"ay atonah udum hi algaw. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN41_26","002_41_26","GEN","41","26","26","Nan ipa'innilan han pitun mun'ataban baka ya nan pituy lugoynan bobogah ya pituh tawon di pumhodan di mihabal. Dane ya numpaddung di ipa'innilada. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN41_27","002_41_27","GEN","41","27","27","Nan ipa'innilan han pitun nun'a'ung'ung an bakan niyangunuh an bimmuhu' ya nan pituy lugoynan nun'a'upoh ti napuo' ya ipa'innilanay pituh tawon an batel. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN41_28","002_41_28","GEN","41","28","28","At hiyah te din inali' an un impattig Apo Dios ay he\"ay atonah udum hi algaw ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN41_29","002_41_29","GEN","41","29","29","ti waday pituh tawon an do'ol di ma'an an amin hitun abablubabluy ad Egypt. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN41_30","002_41_30","GEN","41","30","30","Mu unat goh malpah hene ya waday pitu goh hi tawon an batel. At ma'aliwan nan pituy tawon an ado'ol di ma'an hi ad Egypt ti nidugah ahan di aton nan batel hinan abablubabluy. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN41_31","002_41_31","GEN","41","31","31","At mi'id ah panginnilaan hinan ado'ol di ma'an ti han batel ya nunhegla. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN41_32","002_41_32","GEN","41","32","32","Ya manu ay numpidwa'an nun'enap oo ti hi Apo Dios di ad planu, at immannung an ma'at an adi madnoy! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN41_33","002_41_33","GEN","41","33","33","At hay atom, Apu Ali, ya mumpili'ah tagun nala'eng ya nanomnoman ta hiyay mangipapto' hinan ma'an hitud Egypt. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN41_34","002_41_34","GEN","41","34","34","Ya piliom goh di udumnah tatagu ta amungonday mun'iyalemah nan mabto' hinan abablubabluy hituh ad Egypt ete han pituy tawon an ado'ol di ma'an ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN41_35","002_41_35","GEN","41","35","35","ta na'amung ay nan ma'an ya nun'iyalangdah nan abablubabluy ya impaguwalyada. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN41_36","002_41_36","GEN","41","36","36","Ya manu ay hiyah ne maphod hi aton tu'u oo ta waday ma'an hi un umali han pitun tawon an batel hituh ad Egypt, ya ta adi tu'u mun'atoy an dumalat nan batel.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN41_37","002_41_37","GEN","41","37","37","Ya inabulut nan ali ya an amin nan udumnan a'ap'apunay inalin Joseph. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN41_38","002_41_38","GEN","41","38","38","At inalin nan alin diday, “Mi'id inila' hi udumnah umat ay Joseph hi nanomnoman an waday Na'abuniyanan an Lennawan hiya!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN41_39","002_41_39","GEN","41","39","39","At inalin nan alin Joseph di, “He\"ay nangipa'innilaan Apo Dios ete, at na'innilan mi'id di udum hi umat ay he\"ay nanomnomana. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN41_40","002_41_40","GEN","41","40","40","At he\"ay pange'koda' hi mumpapto' ete han babluy an pumpapto'a' ta an amin di tatagu ya unudondan amin nan imandalmu. At nan haadmu ya na'abbagtu, ya ha\"in ya anggay di nabagbagtu ya un he\"a ti ha\"in di ali. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN41_41","002_41_41","GEN","41","41","41","At mete\"ad ugwan ya he\"ay munggobelnadol hituh ad Egypt.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN41_42","002_41_42","GEN","41","42","42","At linuh'ub nan Alin hi Pharaoh di henghengnan puntembre, ya inhu'lubnah galaygay Joseph ta hiyay mangipa'innilah anabagtun di haadna, ya impilubungnay ma\"aphod ya magayad an lubung, ya impibuungnay balitu' ay hiya, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN41_43","002_41_43","GEN","41","43","43","ya indatna nan kalesan punluganan di mi'gubat ta hiyay mehnod hinan ali ta lugana. At nunlugan hi Joseph, at pun'it'u' nan nangipangpangulun alyonday, “Ipattigyuy pange'gonanyun Joseph!” At hi Joseph mah di pento' nan alih gobelnadol hi ad Egypt. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN41_44","002_41_44","GEN","41","44","44","At inalin goh han alin hiyay, “Ta\"on un ha\"in di ali mu adim ay iyabulut di pangatan nan tataguh pohdondan aton hitud Egypt, ya adi mabalin an atonda.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN41_45","002_41_45","GEN","41","45","45","Ya nginadnanah Joseph hi ngadan di i'Egypt ta hi Zaphenath-Paneah, ya impalhina ay Asenath an han imbaluy Potiphera an padid On. At hi Joseph ya lene'odnan amin nan abablubabluy hi ad Egypt. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN41_46","002_41_46","GEN","41","46","46","Ya tulumpuluy tawonah din nangete\"anan nuntamuh nan pumpapto'an nan alid Egypt. Ya hiya ya empongna nan abablubabluy an lene'od. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN41_47","002_41_47","GEN","41","47","47","Ya hede han pitun tawon ya immannung an hiyay nido'lan di ma'an. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN41_48","002_41_48","GEN","41","48","48","At impa'amung Joseph nan udumnah nan ma'an ta impiyalangnah nan impiyamman di gubilnu an alang hinan gagwan di abablubabluy. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN41_49","002_41_49","GEN","41","49","49","Ya do'ol ahan nan ma'an an impiyalang Joseph an adida pa'abbilang ti umat hi ado'ol nan panag hi pingit di baybay. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN41_50","002_41_50","GEN","41","50","50","Ya hi Joseph ya duway imbabaluyna ay Asenath an hina' Potiphar an padid On ya un madatngan di batel, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN41_51","002_41_51","GEN","41","51","51","ya nginadnana nan pangpangullu ta hi Manasseh ti inalinay, “Hi Apo Dios ya impa'aliwnay ligat'u ya nan numanomnoma' ay da aman hina\"ama!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN41_52","002_41_52","GEN","41","52","52","Ya nginadnana nan miyadwan imbaluyna ta hi Ephraim ti inalina goh di, “Hi Apo Dios ya indatnay netob an holag'uh nan lutan nunholtapa' hi ligat!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN41_53","002_41_53","GEN","41","53","53","Ya hede han pitun tawon an ado'ol di ma'an hi ad Egypt ya napogpog, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN41_54","002_41_54","GEN","41","54","54","at nete\"a nan pitun tawon an batel an din inalin Joseph. At waday batel hinan numbino'ob'on an abablubabluy, mu nan abablubabluy hi ad Egypt ya mun'olog di ma'an ti do'ol di niyalang. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN41_55","002_41_55","GEN","41","55","55","Mu unat goh napuhan nan tataguh ad Egypt hi ma'an ya immuyda mumbagah nan Alin hi Pharaoh hi ononda, mu inalin nan ali ay diday, “Umuy ayun Joseph ta nan inalina ya hiyay unudonyu!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN41_56","002_41_56","GEN","41","56","56","Ya unat goh nunhi'mut din batel hi ad Egypt ya impibughul Joseph nan a'ala'alang ta inla'uda nan paguy hinan i'Egypt ti nunhegla din batel. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN41_57","002_41_57","GEN","41","57","57","Ya nan tataguh nan alutaluta ya immuydan luma'uh ma'an hi ad Egypt ti dumalat din batel hi an amin hi alutaluta. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN42_1","002_42_1","GEN","42","1","1","Ya unat goh dengngol Jacob an waday ma'an hi ad Egypt ya inalinah nan imbabaluynay, “Anaad ta un ayu muntoto\"olan hi atonyu? ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN42_2","002_42_2","GEN","42","2","2","Dengngol'un waday bogah hi ad Egypt, at umuy ayu ta ekayu luma'uh onon tu'u ta adi tu'u matoy hi hinaang tu'u!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN42_3","002_42_3","GEN","42","3","3","At nan himpulun a'agin Joseph ya immuydah dih ad Egypt ta luma'uhdah bogah. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN42_4","002_42_4","GEN","42","4","4","Mu hi Jacob ya agguyna impitnud han agin Joseph an hi Benjamin ay dida ti tuma'ot ti ini ya waday nappuhi goh hi ma'at ay hiya! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN42_5","002_42_5","GEN","42","5","5","Ya nan imbabaluy Jacob ya ni'yuydah nan udumnan umuy luma'uh ma'an ti nabtel ad Canaan. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN42_6","002_42_6","GEN","42","6","6","Ya hi Joseph di gobelnadol hi ad Egypt, at hiyay luma'uan an amin di tataguh nan abablubabluy. Ya unat goh dimmatong nan a'agin Joseph ya inluungdah nan hinagangna ta ipattigday pange'gonandan hiya. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN42_7","002_42_7","GEN","42","7","7","Ya unat goh tinnig Joseph nan a'agina ya inimmatunana dida, mu ay ihuna kud di agguyna inila dida. At enlotnan mangalin diday, “Hay nalpuwanyu?” At tembaldan inaliday, “Nalpu amid Canaan, ya immali amih tu ta luma'u amih ma'an.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN42_8","002_42_8","GEN","42","8","8","Ya ta\"on hi un inimmatunan Joseph nan a'agina mu agguyda inimmatunan hiya. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN42_9","002_42_9","GEN","42","9","9","Ya ninomnom Joseph din enenapnah ma'at ay dida, at inalinan diday, “Un ayu man nin munhi'im ta innilaonyuy atonyun mangabak ay da'mi!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN42_10","002_42_10","GEN","42","10","10","Ya tembaldan alyonday, “Adi umat hina, Apu Gobelnadol! Da'mi an mibilang hi baalmu, ya immali amin luma'uh ma'an! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN42_11","002_42_11","GEN","42","11","11","At adim alyon hi un ami munhi'im ti da'mi ya hina\"agi ami an un ohay hi amami, ya adi ami munlayah!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN42_12","002_42_12","GEN","42","12","12","Ya inalin Joseph goh ay diday, “Layahyu ti immannung an un ayu immali munhi'im!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN42_13","002_42_13","GEN","42","13","13","At alyonday, “Da'mi, Apu, ya himpulu ta duwa amin imbabaluy di ohah taguh ad Canaan hidin hopapna. Nan udidianmi ya wah di ay amami, mu nan ohan agimi ya nami'id.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN42_14","002_42_14","GEN","42","14","14","Ya tembal Joseph an inalinay, “Immannung nan inali' an un ayu munhi'im! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN42_15","002_42_15","GEN","42","15","15","At hiyah te panginnilaa' hi un immannung nan inaliyu: ihapata' hinan ngadan nan Alin hi Pharaoh an adi ayu ahan umanamut ta engganay un umali nan udidianyuh tu! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN42_16","002_42_16","GEN","42","16","16","At nan ohan da'yu ya mahapul an umuy ta awitona nan udidianyu. Ya da'yun udumna ya mibalud ayuh engganay innilao' hi un immannung nan inaliyu. Ti adiyu ay ya immannung an un ayu munhi'im! At heten alyo' ya immannung an ihapata' hinan ngadan nan Ali tu'un hi Pharaoh!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN42_17","002_42_17","GEN","42","17","17","At impibaludna didah tuluy algaw. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN42_18","002_42_18","GEN","42","18","18","Ya heden miyatlun algaw ya inalin Joseph ay diday, “Ha\"in ya e'gona' hi Apo Dios, at matagu ayuh unyu unudon han alyo' ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN42_19","002_42_19","GEN","42","19","19","ti ma'ahhapul an innilao' hi un ayu adi munlayah an tatagu. At mahapul an waday ohan da'yuh mataynan hinan baludan, ya nan udumnan da'yuy umuy ta iyanamutyu nan ma'an an lina'uanyu ta adi ma'ulat nan tinaynanyu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN42_20","002_42_20","GEN","42","20","20","Mu mahapul di iyaliyuh tu nan udidianyu ta panginnilaa' hi un immannung nan imbagayu ta adi da'yu ipapatoy.” At inabulutda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN42_21","002_42_21","GEN","42","21","21","Ya nunhahapitdan hina\"agin alyonday, “Hiyah te amoltaan tu'u ti dimmalat din inat tu'uh din agi tu'un hi Joseph ti tinnig tu'uy punligligatana, ya pumpahpahmo'anan ditu'u, mu un tu'u ay napu'it an agguy tu'u enehmo'an hiya! At hiyanan umat hituy punligatan tu'u!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN42_22","002_42_22","GEN","42","22","22","Ya inalin Reuben ay diday, “Inali' tuwalin da'yuy adi ayu mange'el hi atonyun hiya, mu adia' tuwali dongdonglon ay da'yu! At hiyanan ad ugwan ya miballoh mah ay ditu'uy nami'idana!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN42_23","002_42_23","GEN","42","23","23","Mu agguyda inilay un na'awatan Joseph nan nunhahapitanda ti hidin ni'hapitandan hiya ya waday nangibalin hi hinapitda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN42_24","002_42_24","GEN","42","24","24","Ya tinaynan Joseph dida an umuy kumila ya un goh mumbangngad an mi'hapit ay dida, ya impabobodnah Simeon ta titiggon nan a'agina. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN42_25","002_42_25","GEN","42","25","25","At munhonag hi Joseph ta umuy nan baalnan mangittuh bogah hinan langgutda, ya inalina ta ibangngadda nan pihhun nunla'uda ta pun'itu'yapdah nan langgutda, ya indadaananda didah balundah nan owon. At hiyah ne inatda, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN42_26","002_42_26","GEN","42","26","26","at nun'itakayda nan ma'an an lina'uandah nan dongkida, at nakakda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN42_27","002_42_27","GEN","42","27","27","Ya hidih immiyananda ya teneb'ag din ohay langgutna ta alanay ipa'anah dongkina, ya tinnigna din pihhunan nitu'yap hinan langgutna, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN42_28","002_42_28","GEN","42","28","28","at inalinah nan a'aginay, “Imbangngadda man nan pihhu' an tayan nitu'yap hi langgut'u!” At ma'ama'atta'otda, ya munwigwigdah ta'otdan alyonday, “Ngadan te han inat Apo Dios ay ditu'u?” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN42_29","002_42_29","GEN","42","29","29","Ya unat goh immatamdad Canaan ya inulguddan amadan amin di na'at ay didan alyonday, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN42_30","002_42_30","GEN","42","30","30","“Nappuhi nan panaphapit nan gobelnadol ay da'mi an alyonah un ami anu munhi'im ede han babluy! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN42_31","002_42_31","GEN","42","31","31","Mu inalimin hiya an adi ami munhi'im, ya adi ami munlayah an tatagu! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN42_32","002_42_32","GEN","42","32","32","Ti da'mi ya himpulu ta duwa amin hina\"agi, mu nami'id di ohan da'mi, ya nan udidianmi ya wah di ay amamih ad Canaan! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN42_33","002_42_33","GEN","42","33","33","Ya inalin nan gobelnadol ay da'miy, Hiyah te panginnilaa' hi un ayu adi munlayah an tagu: mahapul an mataynan di ohan da'yu ta nan udumnan da'yuy umuy ta iyanamutyu nan ma'an an lina'uanyu ta adi ma'ulat nan tinaynanyu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN42_34","002_42_34","GEN","42","34","34","Ya iyaliyuy udidianyun ha\"in ta innilao' an adi ayu munhi'im an da'yu ya nahamad di aatyun tatagu. Ya ibo'tan'u han agiyun nibalud, ya mabalin an gun ayu umalin luma'uh ononyu.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN42_35","002_42_35","GEN","42","35","35","Unat goh inubaddan amin di bobod di langgutda ya tinnigda din pihhudan punla'udan nun'itu'yap! At ma'ama'atta'otda, ya immat goh ay amada. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN42_36","002_42_36","GEN","42","36","36","Ya inalin amadan hi Jacob di, “Unyu mah pohdon hi un mami'id an amin nan imbabaluy'u? Hi Joseph di nahhun hi nami'id, ya ten mi'id goh hi Simeon, ya ten alyonyu goh di itnudyuh Benjamin! Un ha\"in ahan di agogohgoh an uminguhu!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN42_37","002_42_37","GEN","42","37","37","Ya inalin Reuben ay amanay, “Gulat ta mi'id ibangngad'un hiya ya nan duwan linala'in imbabaluy'uy pangibalham, at patayom dida! At e'kodmun ha\"in, at ibangngad'un he\"a.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN42_38","002_42_38","GEN","42","38","38","Mu inalin Jacob di, “Adi mi'yalin da'yud Egypt! Ti han ibana ya nami'id, ya anggay hiyah na'angang ti unda duwan inyimbaluy'un Rachel! Ya ten nala'aya', at gulat ta way ma'at ay hiyah nan owon at un man ammunan ne, ya inyatoy'uh numanomnoma'!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN43_1","002_43_1","GEN","43","1","1","Nunhegla ahan din batel hidid Canaan. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN43_2","002_43_2","GEN","43","2","2","At unat goh impuh da Jacob an hina\"ama din ma'an an lina'uandah ad Egypt ya inalin Jacob hinan imbabaluynay, “Mumbangngad ayu ta umuy ayu luma'u goh hi onon tu'u.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN43_3","002_43_3","GEN","43","3","3","Ya inalin Judah ay hiyay, “Ama, nan lala'ih di ya inhamhamadnan nangalin da'mi an adi ami mumpattig ay hiyah unmi adi itnud han udidianmi! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN43_4","002_43_4","GEN","43","4","4","At iyabulutmu ay an mi'yali han udidianmin da'mi ya un mabalin an umuy ami luma'uh ma'an. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN43_5","002_43_5","GEN","43","5","5","Mu adim ay iyabulut ya adi ami umuy ti inalin han lala'ih diy adi ami mipattig ay hiyah unmi adi itnud han udidianmi!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN43_6","002_43_6","GEN","43","6","6","Ya inalin Jacob di, “Anaad tuwali ta inaliyuy un waday udidianyu ta omodnah un ha\"in di panomnonomnomonyu?” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN43_7","002_43_7","GEN","43","7","7","Ya tembaldan alyonday, “Oo ti nan lala'i ya gunna hanhanan ditu'un hina\"ama an ibaganay un'a matagu! Ya ibagana goh hi un ihnay udumnah a'agimi! Ya immannung an mahapul an tobolonmi nan ibagana! Ya unmi dan inilah unna alyon di mahapul an itnudmi han udidianmi?” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN43_8","002_43_8","GEN","43","8","8","Ya inalin Judah ay amanay, “Pi'yaliom hi Benjamin ta ipadehmi ta adi tu'u matoy hi hinaang tu'u an ta\"on nan imbabaluymi! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN43_9","002_43_9","GEN","43","9","9","Ya ha\"in di okod ay hiyah engganah iyanamut'un mi'id ma'at ay hiya! Ya gulat ay ta way ma'at ay hiya ya ha\"in di pangipabaholam hi enggana! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN43_10","002_43_10","GEN","43","10","10","Ya gulat ta agguy ami nataktak at numpidwa ami nin an numbangngad!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN43_11","002_43_11","GEN","43","11","11","Ya inalin amadan diday, “Un ay gahin ahan un mi'yali han agiyu at umidagah ayuh nan mun'aphod an bungah tun numbabluyan tu'u ta odnanyu ta idatyuh nan gobelnadol! Ya umdon ayu goh hi danum di alig, ya nan mapolhat di tamtamna an ma'alih pistachio ya almonds. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN43_12","002_43_12","GEN","43","12","12","Ya dublionyuy pihhuh odnanyu ta ibangngadyu din pihhu ti mid napto' ya unda nahemong, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN43_13","002_43_13","GEN","43","13","13","ya itnudyu han udidianyu, ya nabanangngad ayu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN43_14","002_43_14","GEN","43","14","14","At okod hi El-Shaddai an hi Apo Dios an abalinanan amin di logom an mangdat hi homo'nan da'yu ta pi'yanamutona da Simeon ay Benjamin! Ya gulat ta way ma'at ay dida ya undan way ma'amuyuan an mid abalinan!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN43_15","002_43_15","GEN","43","15","15","At nan hina\"agi ya inodnanda nan midat hinan gobelnadol ya nan pihhun dinubliday bilangna, ya immuydan amin hi ad Egypt, ya nitnud goh hi Benjamin. Ya wan dimmatongdah di ya immuydan mi'hapit ay Joseph. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN43_16","002_43_16","GEN","43","16","16","Ya unat goh tinnig Joseph hi Benjamin an nitnud ay dida ya impa'ayagna nan tagalan mangipapto' hi abungna, ya inalinay, “Itnudmu daten linala'ih abung'u ta mumpalti'a, ya indadaanmu ta me\"andan ha\"in hi munggawa.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN43_17","002_43_17","GEN","43","17","17","Ya inat nan tagalay inalinan hiya, at initnudna nan hina\"agih abung Joseph. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN43_18","002_43_18","GEN","43","18","18","Heden umayandah abung Joseph ya ma'ama'atta'otda ti alyondah nomnomday, “Iyuy ditu'uh abungna ti dumalat nin din pihhun nibangngad hi langgut tu'uh din hopapna! Ya hiyay pangiga'idandan mangat hi nappuhin ditu'u, at alanda nan dongki tu'u, ya numbalinon ditu'uh baal!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN43_19","002_43_19","GEN","43","19","19","Ya unat nidatongdah nan pantaw di abung Joseph ya inalidah nan baal an mumpapto' di, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN43_20","002_43_20","GEN","43","20","20","“Apu, immali amih din hopapnan limma'uh ma'an, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN43_21","002_43_21","GEN","43","21","21","mu unat goh impadehmi ta immuy amih nan dalan hinan immiyananmi ya teneb'agmi din langgutmi, ya way ohaon tinnigna din pihhunan nun'itu'yap! At te an inodnanmi ta ibangngadmin he\"a! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN43_22","002_43_22","GEN","43","22","22","Ya inodnanmi goh di pihhuh punla'umih ma'an, ya agguymi inilay nangibangngad an nangittuh nan pihhuh nan langgutmi!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN43_23","002_43_23","GEN","43","23","23","Ya inalin de han tagalay, “Adi ayu numanomnom, ya adi ayu tuma'ot ti nan Dios an dayawonyu an Dios goh nan o'ommodyuy nangittuh pihhuh nan langgutyu ti nan numbayadyuh bogah ya innal'uh de.” Ya unat goh nalpah hede han inalina ya inyuynah Simeon ay dida. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN43_24","002_43_24","GEN","43","24","24","Ya impahigupna dida, ya indatnay danum ta pangihudah hu'ida, ya immuyna pinangan di dongkida. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN43_25","002_43_25","GEN","43","25","25","Ya nan a'agin Joseph ya indadaanda nan midat ay hiya ta idatdah un umalih munggawa ti nipa'innilan me\"andan hiya. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN43_26","002_43_26","GEN","43","26","26","Ya unat goh immanamut hi Joseph ya indatda nan midat ay hiya, ya inluungda ta ipattigday pange'gonandan hiya. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN43_27","002_43_27","GEN","43","27","27","At ibaganan diday, “Kumusta ayu? Ya hay aat ta'wa amayun ma'ma'ilog an din inulgudyun ha\"in? Olom ni' ya adaogna!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN43_28","002_43_28","GEN","43","28","28","Ya tembaldan alyonday, “Maphod hi amami, ya wah di an matagu.” At nunhippidah nan hinagangna ta e'gonanda hiya. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN43_29","002_43_29","GEN","43","29","29","Ya unat goh tinnig Joseph han aginan hi Benjamin ya inalinan diday, “Hiyah te mah di udidianyun din inulgudyun ha\"in?” Ya alyonday, “Oo.” At intuluy Joseph an inalinay, “Hi Apo Dios di mangipapto' ay he\"an unga!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN43_30","002_43_30","GEN","43","30","30","Unat goh inalinah de ya ma\"aliy lugwanah punnomnomnah nanniganah nan agina, at immuy hi kuwaltunan lumugwa. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN43_31","002_43_31","GEN","43","31","31","Ya unat goh nalpah an inihuanay angahna ya bimmuhu', at pintutnay kilana, ya inalinay, “Ibanawyu ta mangan tu'u.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN43_32","002_43_32","GEN","43","32","32","Ya hi Joseph ya nilahhin an nangan hinan ohan lamehaan, ya nilahhin goh nan a'aginan nangan hinan ohan lamehaan, ya nan i'Egypt an me\"an ya nilahhinda goh ti hay nomnomonda ya mipa'ampay adayawandah unda me\"an hinan Hudyu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN43_33","002_43_33","GEN","43","33","33","Ya nan hina\"agi ya inumbundan ni'haggangandan Joseph, ya nahayhaynoddan inumbun an nete\"ah pangpangulluh engganah udidian. At unat goh tinnigday inatdan nangipabun ay dida ya nuntitiggawanda ti manoh'ada. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN43_34","002_43_34","GEN","43","34","34","Ya inilpudah nan lamehaan Joseph nan ma'an ta indatanda didan amin, mu hi Benjamin ya numpalemay ado'ol nan ma'an an nidat ay hiya ya un nan a'agina. Ya unat goh nagibuhda ya intuluy da Joseph an hina\"agin mangin'inum hi pun'am'amlonganda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN44_1","002_44_1","GEN","44","1","1","Hi Joseph ya immandalnah nan mumpapto' hi abungnan inalinay, “Ittuwam nan langgutdah ma'an hinan mun'olog hi odnanda, ya imbangngadmuy pihhun pun'itu'yap hinan ma'an hinan langgutda, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN44_2","002_44_2","GEN","44","2","2","ya intu'yapmu nan silver an bahu' hinan bogah nan udidian ta middum nan pihhunan nunla'una.” At inatna nan inalin Joseph ay hiya. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN44_3","002_44_3","GEN","44","3","3","Ya unat goh nabiggat hi helhelong ya nun'itakayda din ma'an an lina'uandah nan dongkida, ya impadehdan makak. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN44_4","002_44_4","GEN","44","4","4","Ya agguyda immadagwih nan siudad ya inalin Joseph hinan mumpapto' hi abungnay, “Unudom nan linala'i ta ah'upam ay dida ya alyom di, Anaad ta un maphod di nangat nan gobelnadol ay da'yu ya atonyuy nappuhi? ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN44_5","002_44_5","GEN","44","5","5","Anaad ta inakawyu nan silver an bahun pun'inumana an mumbuyun? Hete han inatyu ya ongol hi numbaholanyu!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN44_6","002_44_6","GEN","44","6","6","Ya unat goh inah'upana dida ya imbagana nan inalin Joseph ay dida. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN44_7","002_44_7","GEN","44","7","7","Ya tembaldan alyonday, “Apu, anaad ta umat hinay panapitmun da'mi? Mi'id man ahan di inatmih umat hina! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN44_8","002_44_8","GEN","44","8","8","Inilam ahan an imbangngadmi nan pihhun inah'upanmin nun'itu'yap hinan langgutmin inilpumid Canaan! At anaad mah ta mangakaw amih nan silver unu balitu' hinan abung nan gobelnadol? ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN44_9","002_44_9","GEN","44","9","9","Gulat ta waday ohan da'mih ma'ah'upan hi nangngal ya mipapatoy, ya maphod goh ta pumbalinom hi baalmu da'min udum!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN44_10","002_44_10","GEN","44","10","10","Ya inalinay, “Oo mah, abuluto' hene, mu nan ma'ah'upan hi nangngal di mumbalin hi baal, ya da'yun udum ya umanamut ayu.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN44_11","002_44_11","GEN","44","11","11","At an aminda ya nunnaudondan nun'ohop din langgutda, ya tenep'agna. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN44_12","002_44_12","GEN","44","12","12","At nan pumpapto'on Joseph hi abungna ya inhamhamadnan anapon an ente\"anah nan langgut nan pangpangulluh engganah nan langgut nan udidian. At nan bahu ya na'ah'upan hi langgut Benjamin. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN44_13","002_44_13","GEN","44","13","13","Ya nan hina\"agi ya nunhekhekday lubungdah lungdayada, at pun'ikalgada din inodnandah nan dongkida ta ibangngaddah nan siudad. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN44_14","002_44_14","GEN","44","14","14","Ya unat goh dimmatong da Judah ya nan a'aginah abung Joseph ya wah dih Joseph pay an agguy nakak, at munhippidah nan hinagangna. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN44_15","002_44_15","GEN","44","15","15","Ya inhingal Joseph didan inalinay, “Hay inatyu? Dan agguyyu inilan nan tagun umat ay ha\"in ya abalinanan mumbuyun ta innilaonay nangakaw?” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN44_16","002_44_16","GEN","44","16","16","Ya tembal Judah an inalinay, “Apu Gobelnadol! Agguymi inilay alyonmin he\"ah panginnilaam an agguymi inat! Mu ten hi Apo Dios di nangipattig hi numbaholanmin baalmu, at da'min amin ya mumbalin amih baalmu an bo'on nan na'ah'upan nan bahu ya anggay!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN44_17","002_44_17","GEN","44","17","17","Ya inalin Joseph di, “Adi umat hina! Nan nangngal hi bahu' ya anggay di baal'u, ya da'yun udum ya umanamut ayun amayun mi'id al'alin da'yu!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN44_18","002_44_18","GEN","44","18","18","Ya nahlig an neheggon hi Judah ay Joseph, ya inalinay, “Apu Gobelnadol! He\"a ya umat'a ay Pharaoh an ali, mu iyabulutmu ni' ta pahapitona', ya adi'a ni' bumungot! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN44_19","002_44_19","GEN","44","19","19","Ti hay imbagam ay da'mi, Apu, ya inalim di, Wada mah hi amayu unu nan a'agiyu? ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN44_20","002_44_20","GEN","44","20","20","Ya inalimiy, Ihnah amamin nala'ay ya nan ohan udidianmin inyimbaluynah nala'ayana. Han agin ne han udidianmi ya nami'id, at anggay hiyah na'angang hi holag inada. Ya hi amami ya pa'appohdona ahan hiya. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN44_21","002_44_21","GEN","44","21","21","Ya inalim ay da'mih iyalimi hiyah tu ta tigom. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN44_22","002_44_22","GEN","44","22","22","Ya inalimin he\"ay, Henen udidianmi ya adi mabalin hi unna taynan hi amami ti gulat ta taynana at ammunan ne, ya inyatoy amami! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN44_23","002_44_23","GEN","44","23","23","Ya inalim ay da'min baalmuy, Adi ayu mipattig ay ha\"in hi engganay itnudyu nan udidianyu! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN44_24","002_44_24","GEN","44","24","24","At immanamut ami, ya inulgudmin amami nan inalim. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN44_25","002_44_25","GEN","44","25","25","Mu unat goh napuh din lina'uanmin ma'an ya inalina goh di, Mumbangngad ayun umuy luma'uh onon tu'u. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN44_26","002_44_26","GEN","44","26","26","Mu alyonmin hiyay, Adi ami umuy ti adi mabalin hi mipattig amin de han lala'ih engganay mitnud han udidianmi! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN44_27","002_44_27","GEN","44","27","27","Ya inalin amamiy, Inilayun un duddugway inyimbaluy'uh nan ohan ahawa', ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN44_28","002_44_28","GEN","44","28","28","mu nan oha ya tinaynana', ya alyo' di un nin inan di layon ti mi'id mumbangbangngad. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN44_29","002_44_29","GEN","44","29","29","At gulat ta mitnud heten ohan da'yu ta waday ma'at ay hiyaat unyu udman di punlungdayaa'! Ya undan adi la'tot ya natoya' ti ten nala'aya'? ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN44_30","002_44_30","GEN","44","30","30","Ya gulat ta mumbangngada' ay ama ya mi'id nitnud hinan udidianmi ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN44_31","002_44_31","GEN","44","31","31","ta tigona ta mi'id at hiyay dumalat hi punlungdayaanah iyatoyna! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN44_32","002_44_32","GEN","44","32","32","Ti inali' ay amay, Ha\"in di okod ete han udidianmi. Ya gulat ta mi'id mi'bangngad ay hiya ya ha\"in di pabaholom hi enggana. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN44_33","002_44_33","GEN","44","33","33","At Apu, ha\"in ni' di mataynan hi mumbalin hi baalmu ta mihukata' hinan udidianmi ta hiyay pi'yanamutom hinan a'agi'! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN44_34","002_44_34","GEN","44","34","34","Ti hay ato' an umanamut hi un adi mitnud han udidianmin ha\"in? Immannung an adi' ma'anuhan an tigon di ma'at ay ama an dumalat hi aid nan udidianmi!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN45_1","002_45_1","GEN","45","1","1","Ya adi pa\"edpol hi Joseph hi le'nana, at nunhonagna nan baalnan i'Egypt ta pumitawda ta unda ang'anggay an hina\"agih na'angang, at impa'innilanay niyatanan dida. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN45_2","002_45_2","GEN","45","2","2","Ya ma'ama'akidyol, at dengngol nan i'Egypt, at immuyda impa'innilah nan ali. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN45_3","002_45_3","GEN","45","3","3","Ya inalin Joseph hinan a'aginay, “Ha\"in hi Joseph! At wah na mah hi ama tu'un matagu?” Ya unat goh dengngol nan a'aginah de han inalina ya namoldah ta'otda! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN45_4","002_45_4","GEN","45","4","4","Ya inalin Joseph ay diday, “Mahmahlig ayu ta meheggon ayun ha\"in!” At wan nahligda ya inalin Joseph di, “Immannung an ha\"in hi agiyun hi Joseph an din inihbutyu ta inyalia' hitud Egypt! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN45_5","002_45_5","GEN","45","5","5","Mu adiyu pabaholon di odolyuh nangihbutanyun ha\"in ti hi Apo Dios di nangipiyun'unnan ha\"in ta ibaliw'u nan tatagu ta matagudan te han batel ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN45_6","002_45_6","GEN","45","6","6","ti un miyadwah tawon ya anggay ad ugwan an batel, ya ihna pay di lemay tawon hi agguy hi adi tummolan di mitanom, at mi'id ma'an. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN45_7","002_45_7","GEN","45","7","7","At hi Apo Dios di nangipiyun'unnan ha\"in hitu ta way ato' an mangibaliw ay da'yu ya nan holagyu! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN45_8","002_45_8","GEN","45","8","8","At bo'on da'yuy nangipiyalin ha\"in hitu ti hi Apo Dios! Hiyay nangidat hi nabagtuh haad'un miyadwah nan ali ta ha\"in di mangipapto' hinan nunhituwana, ya ha\"in goh di gobelnadol an amin hitud Egypt! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN45_9","002_45_9","GEN","45","9","9","At mumbangngad ayun ama, ya alyonyun hiyay, Hiyah te inalin han imbaluymun hi Joseph an inalinay, Hi Apo Dios ya nun'ap'apuwona' hi ad Egypt, at punnaudom an umalih tun ha\"in! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN45_10","002_45_10","GEN","45","10","10","Ta hidih ad Goshen di punhituwanyu ta meheggon'an ha\"in, ya umat goh hinan imbabaluymu, ya nan a'ap'apum, ya nan animalmu, ya an amin nan wadan he\"a. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN45_11","002_45_11","GEN","45","11","11","Ya ta hidiy ihinam ta way ato' an manalimun ay he\"a ti ihna pay di umalih lemay tawon hi batel, ya adi' pohdon an mahinaangan'a, ya nan pamilyam, ya nan animalmu!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN45_12","002_45_12","GEN","45","12","12","Ya intultuluynan inalinay, “Ad ugwan ya an amin ayu an ta\"on he\"a goh, Benjamin, ya immatunana' an ha\"in hi Joseph! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN45_13","002_45_13","GEN","45","13","13","At ipa'innilayun amay anabagtun di haad'uh tud Egypt ya an amin nan tinnigyu, at punnaudonyun mangiyalin hiyah tu!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN45_14","002_45_14","GEN","45","14","14","Ya unat goh nalpah an himmapit ya nun'agwalandan Benjamin, ya kimmiladan duwa. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN45_15","002_45_15","GEN","45","15","15","Ya heden lumanulugwaana ya immuyna empong nan a'aginan inawal ta nalpah ya ni'hahapitda nan a'aginan hiya. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN45_16","002_45_16","GEN","45","16","16","Ya unat goh dengngol nan ali ya nan udum an a'ap'apu an immali nan a'agin Joseph ya ma\"am'amlongda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN45_17","002_45_17","GEN","45","17","17","At inalin nan Alin hi Pharaoh ay Joseph di, “Alyom hinan a'agim ta pun'iluganda nan bogah hinan dongkida ya unda ipadeh an umuy ad Canaan ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN45_18","002_45_18","GEN","45","18","18","ta awitondah amayu ya nan pamilyada ta mumbangngaddah tu. Ya idat'un dida nan ma\"ap'aphod an lutah tud Egypt, at adida mapuhan hi ononda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN45_19","002_45_19","GEN","45","19","19","Ya alyom goh ay dida ta ummaldah lugan hitud Egypt ta pangiluganandah nan a'ahawada, ya nan ung'ungungnga, ya hi amayu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN45_20","002_45_20","GEN","45","20","20","Ya maphod hi unda adi nomnomnomon nan gina'udan taynanda ti nan ma\"aphod an lutah tud Egypt ya bagida.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN45_21","002_45_21","GEN","45","21","21","At inat nan imbabaluy Jacob nan inalin han ali ti indat Joseph ay diday luganda ya balundah nan owon. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN45_22","002_45_22","GEN","45","22","22","Ya indatana goh didan hinohhah punhukatan hi lubung, mu hi Benjamin ya indatnay lemay lubung ya han tuluy gahut hi silver an pihhu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN45_23","002_45_23","GEN","45","23","23","Ya impiyuynay bagin amadah himpuluy manilhig an dongkih nungkalgah nan do'ol an mun'aphod hidid Egypt, ya himpulu goh an obay hi nungkalgah nan do'ol an ma'an an umat hi wheat, ya tinapay, ya nan udumna goh ta balun da Jacob hi ayandah ad Egypt. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN45_24","002_45_24","GEN","45","24","24","At honagona nan a'agina ta umuyda, ya inalinan diday, “Adi ayu humanohongngel hinan owon!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN45_25","002_45_25","GEN","45","25","25","At tinaynandad Egypt ta umanamutdah wadan amadad Canaan. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN45_26","002_45_26","GEN","45","26","26","Ya unat goh nidatongda ya inalidan amaday, “Matagu pay hi Joseph! An hiyay gobelnadol hi ad Egypt!” Mu hi Jacob ya agguyna ahan kinulug, ya paddungnay nakapuy di punle'nana. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN45_27","002_45_27","GEN","45","27","27","Mu unat goh inulguddan amin din inalin Joseph ay dida ya tinnigna nan lugan an impadon Joseph ta punlugananan umuy ad Egypt ya unna mahkay kulugon nan inulgudda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN45_28","002_45_28","GEN","45","28","28","Ya inalinay, “Hene ni' ta han imbaluy'un hi Joseph ya matagu gayam, at mahapul ahan an umuy'u tigon hiya ya unna' matoy!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN46_1","002_46_1","GEN","46","1","1","Ya indadaan da Israel an amin nan odnanda, ya impadehda ta negpongdad Beersheba, ya ene'nongnay onongnan Apo Dios an dayawon goh amanan hi Isaac. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN46_2","002_46_2","GEN","46","2","2","At heden nahdom ya paddungnay nun'enap hi Israel hidin ni'hapitan Apo Dios an inalinay, “Jacob! Jacob!” Ya tembalna an inalinay, “Wah tua', Apu.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN46_3","002_46_3","GEN","46","3","3","At inalin Apo Dios di, “Ha\"in hi Apo Dios an dayawon amam. Adi'a tuma'ot an umuy ad Egypt ti pa'ongolo' nan holagmuh di, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN46_4","002_46_4","GEN","46","4","4","ya wagwadaa' ay da'yuh umayanyuh di, ya Ha\"in goh di mangibangngad hinan holagmuh tuh udum hi algaw. Ya hi Joseph di mannig ay he\"ah un'a matoy.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN46_5","002_46_5","GEN","46","5","5","Ya unat goh nakak hi Jacob ad Beersheba ya inlugan nan imbabaluy Jacob hi amada, ya inyuyda hiya, ya nan ung'ungungnga, ya nan a'ahawada. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN46_6","002_46_6","GEN","46","6","6","Ya ni'bunagda nan animalda, ya nan gina'udan inaladad Canaan ya inyuydad Egypt. At immuydan amin da Jacob ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN46_7","002_46_7","GEN","46","7","7","ya nan holagnan linala'i ya binabai. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN46_8","002_46_8","GEN","46","8","8","At hiyatuy ngadan di holag Israel an immuy hi ad Egypt: Hi Reuben an pangpangullu, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN46_9","002_46_9","GEN","46","9","9","ya nan imbabaluynan da Hanok, ya hi Pallu, ya hi Hezron, ya hi Calmi. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN46_10","002_46_10","GEN","46","10","10","Ya hi Simeon, ya nan imbabaluynan da Jemuel, ya hi Jamin, ya hi Ohad, ya hi Jakin, ya hi Zohar, ya hi Shaul an imbaluynah nan babain iCanaan. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN46_11","002_46_11","GEN","46","11","11","Ya hi Levi, ya nan imbabaluynan da Gershon, ya hi Kohath, ya hi Merari. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN46_12","002_46_12","GEN","46","12","12","Ya hi Judah, ya nan imbabaluynan da Er, ya hi Onan, ya hi Shelah, ya hi Perez, ya hi Zerah. (Mu da Er ay Onan ya natoydad Canaan ya un umuy da Jacob ad Egypt.) Ya nan imbabaluy Perez an da Hezron ya hi Hamul. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN46_13","002_46_13","GEN","46","13","13","Ya hi Issachar, ya nan imbabaluynan da Tola, ya hi Puah, ya hi Jashub, ya hi Shimron. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN46_14","002_46_14","GEN","46","14","14","Ya hi Zebulun ya nan imbabaluynan da Sered, ya hi Elon, ya hi Jahleel. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN46_15","002_46_15","GEN","46","15","15","Hiyatuy imbabaluy Jacob ay Leah hi ad Paddan Aram an agguy ni'bilang han babain imbaluydan hi Dinah. Ya tulumpulu ta tuludan amin di holagdan Leah. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN46_16","002_46_16","GEN","46","16","16","Ya hi Gad, ya nan imbabaluynan da Zephon, ya hi Haggi, ya hi Shuni, ya hi Ezbon, ya hi Eri, ya hi Arodi, ya hi Areli. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN46_17","002_46_17","GEN","46","17","17","Ya hi Asher ya nan imbabaluynan da Imnah, ya hi Ishvah, ya hi Ishvi, ya hi Beriah, ya han babain hi Serah. Ya nan imbabaluy Beriah an da Heber ay Malkiel. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN46_18","002_46_18","GEN","46","18","18","Hiyatuy holag Jacob ay Zilpah an din tagalan indat Laban ay Leah an imbaluyna, ya himpulu ta onomdan amin. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN46_19","002_46_19","GEN","46","19","19","Ya han duwan linala'in imbabaluy da Jacob ay Rachel an da Joseph ay Benjamin. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN46_20","002_46_20","GEN","46","20","20","Ya hi ad Egypt ya duway imbaluy Joseph ay Asenath an han imbaluy Potiphera an padid On an da Manasseh ay Ephraim. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN46_21","002_46_21","GEN","46","21","21","Ya nan imbabaluy Benjamin an da Bela, ya hi Beker, ya hi Ashbel, ya hi Gera, ya hi Naaman, ya hi Ehi, ya hi Rosh, ya hi Muppim, ya hi Huppim, ya hi Ard. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN46_22","002_46_22","GEN","46","22","22","Date nan himpulu ta opat an holag da Jacob ay Rachel. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN46_23","002_46_23","GEN","46","23","23","Ya hi Dan, ya han imbaluynan hi Hushim. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN46_24","002_46_24","GEN","46","24","24","Ya hi Naphtali ya nan imbabaluynan da Jahziel, ya hi Guni, ya hi Jezer, ya hi Shillem. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN46_25","002_46_25","GEN","46","25","25","Datey pitun holag Jacob ay Bilhah an din tagalan indat Laban ay Rachel an imbaluyna. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN46_26","002_46_26","GEN","46","26","26","At hay bilang an amin di holag Jacob an immuy hi ad Egypt ya nanomda ta onom an agguy ni'bilang nan binabain a'ahawan nan imbabaluyna. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN46_27","002_46_27","GEN","46","27","27","Ya gulat ta middum da Joseph an hina\"ama ya napitudan amin. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN46_28","002_46_28","GEN","46","28","28","Ya unat goh wan magadyuhdah ad Goshen ya impangun'unnan Jacob hi Judah ta ibaganan Joseph ta itudunay umayandad Goshen. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN46_29","002_46_29","GEN","46","29","29","Ya nilugan hi Joseph hinan kalesana ta immuyna dinamuh amanah ad Goshen. Ya unat goh dinamuna dida ya inyawal Joseph ay amana, ya kimmilakila. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN46_30","002_46_30","GEN","46","30","30","At inalin Jacob ay Joseph di, “Mabalin hi matoya' mahkay ad ugwan ti tinnig'u he\"a, ya matagu'a!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN46_31","002_46_31","GEN","46","31","31","Ya inalin Joseph hinan a'agina ya didan hina\"amay, “Mahapul an umuya' ta alyo' hinan Alin hi Pharaoh an immali nan a'agi' ya an amindan hina\"aman wad Canaan. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN46_32","002_46_32","GEN","46","32","32","Ya ipa'innila' goh ay hiyan da'yu ya waday ipahtulyu, at inyaliyuy animalyu ya an amin goh di gina'uyu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN46_33","002_46_33","GEN","46","33","33","Ya wa adya ta ayagan da'yuh nan Alin hi Pharaoh ta ibagana ay di tamuyu ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN46_34","002_46_34","GEN","46","34","34","ya mahapul hi alyonyuy, Un ami mumpahtul an nete\"ah a'ung'ungungngami an ta\"on din a'apumi. Ya manu ay alyonyuh ne ta way atonan mangiyabulut ta munhitu ayud Goshen ti dida an i'Egypt ya ongol di agguyda namenhodan hinan mumpahtul.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN47_1","002_47_1","GEN","47","1","2","At hi Joseph ya initnudnay lemah nan a'agina ta immuydah nan Alin hi Pharaoh. Ya nahhun hi Joseph an hinumgop, ya inalinay, “Hi ama ya nan a'agi' ya immalidan nalpudah ad Canaan, ya inta'inda nan animalda ya an amin di gina'uda, at ihnadah ad Goshen.” At inayagana nan a'agina ta impa'innilana didah nan ali. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN47_3","002_47_3","GEN","47","3","3","Ya inalin nan aliy, “Ngadan ne tamuyu?” Ya tembaldan alyonday, “Apu Ali, da'min baalmu ya un ami mumpahpahtul an umat hidin a'apumi. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN47_4","002_47_4","GEN","47","4","4","Ya immali amih tun babluyyu ta mi'hitu ami ni' ti hidih ad Canaan ya nunheglay batel, at mi'id ahan di pangipahtulanmih animalmi. At un ay ni' mabalin ya iyabulutmu ahan ta munhitu amih ad Goshen.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN47_5","002_47_5","GEN","47","5","5","Ya inalin han Alin hi Pharaoh ay Joseph di, “Maphod ta dimmatong hi amam ya nan a'agim! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN47_6","002_47_6","GEN","47","6","6","At nan lutah tud Egypt ya ene'kod'un he\"a, at punhituwom hi amam ya nan a'agim hinan ma\"ap'aphod an lutah did Goshen. Ya wadada ay di abalinanan mumpahtul ya e'kodmun dida nan animal'u.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN47_7","002_47_7","GEN","47","7","7","At inawit goh Joseph hi amanan hi Jacob, ya inyuynah nan Alin hi Pharaoh ta impa'innilana. Ya winagahan Jacob han ali. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN47_8","002_47_8","GEN","47","8","8","Ya inalin nan Alin hi Pharaoh ay hiyay, “Atnay tawonmu?” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN47_9","002_47_9","GEN","47","9","9","Ya tembal Jacob an inalinay, “Ha\"in ya hinggahut ya han tulumpuluy tawon'ud ugwan. Ya nunhegla ahan di impaluh'uh ligat. Hete han tawon'u ya nahnot an adi umat hidin a'apu' an adu\"oy di tawon hi ni'taguanda.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN47_10","002_47_10","GEN","47","10","10","Ya winagahan goh Jacob han ali ya un makak. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN47_11","002_47_11","GEN","47","11","11","At nunhituwon Joseph hi amana ya nan a'aginah ad Egypt, ya indatna nan ma\"ap'aphod an lutah nan munisipyuh ad Rameses an din inalin han ali. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN47_12","002_47_12","GEN","47","12","12","At hi Joseph di nangidat hi mun'olog hi onondan amin an hina\"ama, ya nidatandah ma'an hi mahapulda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN47_13","002_47_13","GEN","47","13","13","Ya nan batel ya nunhegla ahan ti mi'id ah ma'an, at la'tot ya na'ulat nan tatagud Egypt ya ad Canaan. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN47_14","002_47_14","GEN","47","14","14","At hinayup Joseph an amin nan pihhun nunla'un nan i'Egypt ya nan iCanaan hi ma'an, ya inyuynah abung han ali. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN47_15","002_47_15","GEN","47","15","15","Ya unat goh napuh di pihhun nan i'Egypt ya nan iCanaan ya immuyda damdaman Joseph, ya inalidan hiyay, “Idatan da'mi ni' ahan hi ononmi! Ti undan adi da'mi igohgohan an ten matoy amih hinaangmi ti mi'id ahan an napuh di pihhumih ila'umi?” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN47_16","002_47_16","GEN","47","16","16","At tembal Joseph an inalinay, “Iyaliyuy animalyuh un napuh di pihhuyu ta hiyay ihukatyuh ononyu.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN47_17","002_47_17","GEN","47","17","17","At inyuydan Joseph nan animalda, at indatnan diday onondan hukat nan kabayuda, ya kalniluda, ya gandengda, ya bakada, ya dongkida, at heden tawon ya indat Joseph di ma'an an inhukatnah nan animalda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN47_18","002_47_18","GEN","47","18","18","Ya heden nitawonana ya immuyda goh nan tatagun hiya, ya inaliday, “Apu Gobelnadol, at hay atonmi mah an mi'id ahan pihhumi ya animalmi ti napuh an inla'umin he\"a? At mi'id ahan na'angang an anggay di odolmi ya nan lutami! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN47_19","002_47_19","GEN","47","19","19","At igohgohan da'mi ni' ta adi ami matoy hi hinaangmi! Adim ni' hintigtiggon nan lutamin mi'id nitanom! Onaynah un da'miy hubuton ta mumbalin amih himbut nan ali! At pola'om nan lutami ta lutan nan ali ta idatan da'mih ononmi ni' ta mi'tagu ami! Ya indatan da'mi goh hinan mitanom ta lia'onmi nan luta ta adi matawan.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN47_20","002_47_20","GEN","47","20","20","At lina'uan Joseph an amin nan lutad Egypt ti an amin nan tatagu ya nun'ila'uda nan lutada ti nunhegla din batel. At an amin di alutalutad Egypt ya bagin mah nan Alin hi Pharaoh, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN47_21","002_47_21","GEN","47","21","21","ya an amin nan tatagud Egypt ya numbalinon goh Joseph hi himbut nan alida. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN47_22","002_47_22","GEN","47","22","22","Ya anggay nan lutan di papadidah agguyna lina'uan, ya manu ay agguyda inla'u ti gun indat nan aliy ononda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN47_23","002_47_23","GEN","47","23","23","At inalin Joseph hinan tataguy, “Tigonyu an ad ugwan ya himbut'u da'yu, ya penla\"u nan lutayu ta bagin nan ali. At hay meho' ya idat'u, at umuyyu lia'on nan luta, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN47_24","002_47_24","GEN","47","24","24","mu madatong ay ya mahapul an idatyuy miyalemah dagwan nan ali, ya nan ma'angang ya hiyay pangngalanyuh itanomyu ya hay ononyun hina\"ama.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN47_25","002_47_25","GEN","47","25","25","Ya inaliday, “Apu Gobelnadol, tinagu da'mi! At mun'amlong amin mumbalin hi himbut nan ali!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN47_26","002_47_26","GEN","47","26","26","At inyamman Joseph di uldin an wa adya ta na'ala nan nihabal ya indat nan tatagud Egypt nan miyalemah nan bento'da ta dagwan nan ali. At engganad ugwan ya heten uldin ya atondad Egypt, mu anggay nan lutan han papadida di agguy numbalin hi lutan nan ali. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN47_27","002_47_27","GEN","47","27","27","Ya nan holag Israel ya nunhitudad Egypt hidid Goshen, ya immadangyanda, ya dimmo'ol di holagda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN47_28","002_47_28","GEN","47","28","28","At hi Jacob ya himpulu ta pituy tawon hi ni'hituwanad Egypt, ya hay tawona ya un matoy ya hinggahut ya han napat ta pitu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN47_29","002_47_29","GEN","47","29","29","Ya unat goh wan magadyuh an matoy hi Israel ya impa'ayagna han imbaluynan hi Joseph, ya inalinan hiyay, “Hay ibaga' ay he\"an imbaluy'u ya eh'am hi ulpu', ya ihapatam an ipattigmuy pamhodmu ya nan gohgohmun ha\"in hi unna' matoy ta adia' ilubu' hituh ad Egypt. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN47_30","002_47_30","GEN","47","30","30","Matoya' ay ya enekaka' hitud Egypt ta ilubu'a' hinan nilubu'an nan o'ommod'u.” Ya tembal Joseph an inalinay, “Oo, ato' nan inalim, ama.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN47_31","002_47_31","GEN","47","31","31","Ya inalin Jacob di, “Ihapatam an atom!” At inhapatan Joseph. Ya hi Jacob ya inyungyungnah nan ullugwan di olo'ana, ya dinayawnah Apo Dios. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN48_1","002_48_1","GEN","48","1","1","Agguy nadnoy di naluh ya waday nangipa'innilan Joseph an hi amana ya nundogoh. At initnudna nan duwan imbabaluynan da Manasseh ay Ephraim ta immuyda indungaw hi Jacob. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN48_2","002_48_2","GEN","48","2","2","Ya unat goh dengngol Jacob an immali da Joseph ya intulidnan bimmangon, ya inumbun hinan olo'ana. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN48_3","002_48_3","GEN","48","3","3","Ya inalin Jacob ay Joseph di, “Hi El-Shaddai an hi Apo Dios an abalinanan amin di logom ya numpattig ay ha\"in hi ad Luz hidid Canaan, ya winagahana', ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN48_4","002_48_4","GEN","48","4","4","ya inalinay, Ha\"in ya do'lo' ahan di holagmu ta diday mumbalin hi do'ol an numbino'ob'on an ahimpahimpangapu, ya dida goh di pangidata' ete han luta ta lutadah enggana. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN48_5","002_48_5","GEN","48","5","5","At he\"a, Joseph, nan duwan imbaluymun da Ephraim ay Manasseh an nitungaw hitud Egypt ya unna' umali ya ibilang'u didah imbabaluy'u ta boltanonda nan tawid'un umat ay da Reuben ay Simeon. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN48_6","002_48_6","GEN","48","6","6","Mu wada ay di udumnah metob ay didah imbabaluymu ya hay pangngalandah boltanonda ya malpun da Ephraim ay Manasseh. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN48_7","002_48_7","GEN","48","7","7","Ya manu ay ato' hitu ti dumalat hi nunlungdayaa' ay inam an hi Rachel an natoy hidid Canaan hidin magadyuh tu'ud Bethlehem hi nalpuwanmid Paddan Aram. At inlubu\"u hiyah nan pingit di owon an miyuy hi ad Ephrath (unu ad Bethlehem), ya diday paddungnay mipallog ay hiya.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN48_8","002_48_8","GEN","48","8","8","Ya unat goh tinnig Jacob nan duwan imbabaluy Joseph ya inalinay, “Ngadan date han linala'i?” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN48_9","002_48_9","GEN","48","9","9","Ya tembal Joseph an inalinay, “Didatuy imbabaluy'un indat Apo Dios ay ha\"in hitud Egypt.” At inalin Jacob di, “Iyalim hitu ta wagaha' dida.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN48_10","002_48_10","GEN","48","10","10","Mu adi umday pannig Jacob ti nala'ay. At inheggon mah Joseph nan imbabaluynan hiya, ya inawalna dida, ya inungnguna. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN48_11","002_48_11","GEN","48","11","11","Ya inalin Jacob ay Joseph di, “Agguy'u inilah un at hituy ma'at an tigon da'a! Mu maphod ta ad ugwan ya inyabulut Apo Dios, at ta\"on nan a'apu' an imbabaluymu ya te an tigo'!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN48_12","002_48_12","GEN","48","12","12","Ya nan duwan imbabaluy Joseph an wah ulpun apuda ya innal Joseph, ya inluungnan nundayaw ay hiyah luta. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN48_13","002_48_13","GEN","48","13","13","Ya inhinan Joseph hi Ephraim hinan way wadhong Jacob, ya inhinanah Manasseh hinan way agwana, ya inheggon Joseph didan amana. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN48_14","002_48_14","GEN","48","14","14","Mu numpa'telon Jacob di ngamayna ta enyeh'anah ulun han udidian an hi Ephraim di agwana, ya enyeh'anah ulun nan pangpangullun hi Manasseh di wadhongna. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN48_15","002_48_15","GEN","48","15","15","At winagahanah Joseph an inalinay, “Hi Apo Dios an dayawon nan o'ommod'un da Abraham ay Isaac an nanalimun ay ha\"in hi engganad ugwan ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN48_16","002_48_16","GEN","48","16","16","an nan Anghel an namaliw ay ha\"in hi an amin hinan nappuhin na'at ay ha\"in di Hiyay munwagah ay date han ung'ungungnga. At diday manginaynayun hinan ngadan'u ya ngadan nan o'ommod'un da Abraham ay Isaac. Ya munholagda ta dumo'ol di holagdah tun luta.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN48_17","002_48_17","GEN","48","17","17","Ya unat goh tinnig Joseph an hay ulun Ephraim di nangeh'aanah agwana ya agguyna penhod. At lina\"uynay ngamay amanah ulun Ephraim ta ipeh'anah ulun Manasseh, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN48_18","002_48_18","GEN","48","18","18","ya inalinan amanay, “Ama, adi umat hina ni' di atom ti hiyah te di pangpangullu, at hiyay pangeh'aam hi agwanmu!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN48_19","002_48_19","GEN","48","19","19","Mu inyadin amanan inalinay, “Inila', la'ay. Hi Manasseh ya dumo'ol di holagnan ammunah himpamabluy, mu hi Ephraim ya nabagbagtu, ya do'do\"ol di holagna ya un hiya.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN48_20","002_48_20","GEN","48","20","20","At winagahan Jacob dida eden algaw an inalinay, “Nan holag Israel ya bugwaonday ngadanyuh unda munwagah an alyonday, Hi Apo Dios ya wagahan da'yun umat ay da Ephraim ya hi Manasseh.” At hinunnanan binugway ngadan Ephraim ya un hi Manasseh. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN48_21","002_48_21","GEN","48","21","21","Ya inalin Jacob ay Joseph di, “Tigom ten magadyuh an matoya', mu hi Apo Dios ya wagwadan da'yu, at Hiyay mangibangngad ay da'yuh nan lutan di a'apuyu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN48_22","002_48_22","GEN","48","22","22","At nan malumong an lutan ad Shechem an hay pana ya hanggap di namuhul'uh nan himpampun an holag Amor ya he\"ay pangidata' ta bo'on nan a'agim ti immannung an he\"ay mumpapto' ay dida.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN49_1","002_49_1","GEN","49","1","1","Hi Jacob ya impa'ayagna an amin nan imbabaluyna ta ibaganay ma'at ay didah udum hi algaw. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN49_2","002_49_2","GEN","49","2","2","Ya unat goh na'amungda ya inalin Jacob ay diday, “Da'yun imbabaluy'u, donglonyuy ibaga' an hi amayun hi Israel! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN49_3","002_49_3","GEN","49","3","3","He\"a, Reuben an pangpangngullu, he\"ay nahhun hi nalmuh din amabi'ah'u, ya he\"ay nabagbagtuy haadna, ya ongol di abalinanan da'yun hina\"agi. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN49_4","002_49_4","GEN","49","4","4","Mu adi'a matugun an umat hinan humibun luwag di danum, at adi minaynayun di anabagtum ti enelo'muy ohah nan ahawa' ta binaina'. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN49_5","002_49_5","GEN","49","5","5","Ya da'yu, Simeon ay Levi, ya numpaddung di aatyu ti da'yu ya impa'enghayun un hay matadom di o'odnanyun un ayu dumaladalat. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN49_6","002_49_6","GEN","49","6","6","At ha\"in an hi amayu ya adi' ahan iyunnud hinan ato'atonyun dumalat hinan amabmabbungotyu, ya pimmatoy ayu, ya ta\"on un nan bakan ma'usal hi bangkag an mun'aladu ya pinilayyu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN49_7","002_49_7","GEN","49","7","7","At da'yu ya ma'idutan ayun dumalat nan bungotyun atata'ot ti mi'id homo'yu! At iwa'at'u nan holagyuh nan lutan di Israel ta miwa'at ayun himpangapu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN49_8","002_49_8","GEN","49","8","8","He\"a, Judah, ya nan a'agim ya ipabagtu da'a ta he\"ay e'gonanda, ya abakom an amin nan binuhulmu, ya munhippi nan a'agim ay he\"a. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN49_9","002_49_9","GEN","49","9","9","Ya umat'ah nan ma'abbi'ah an layon an abakom nan binuhulmu, ya malenggop'an umat hinan layon an nalpah ay an pinatoyna nan binuhulna ya numbangngad an malenggop hinan ipo\"oyana. Ya umanina'inat ya un mali'uh ya tuma'otdan mamangon ay hiya. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN49_10","002_49_10","GEN","49","10","10","At he\"a, Judah, ya nan holagmuy munnononnong an mun'alih engganah umali nan Ap'apu ta Hiyay unudon di atagutagu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN49_11","002_49_11","GEN","49","11","11","Ya ta\"on unmu eg'od nan dongkim hinan ma\"ap'aphod an wa'al nan greyp ta pun'a'anay udumna ya do'do\"ol damdamay greyp hi ononyu, ya ta\"on unmu pumba'ba'an di danum di greyp ya do'do\"ol damdamay greyp hi inumonyu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN49_12","002_49_12","GEN","49","12","12","Ya nan matam ya bubumlah hi ado'ol di inumom an bayah, ya nan babam ya pumahapaha' an dumalat nan ado'ol di inumom an gatas. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN49_13","002_49_13","GEN","49","13","13","He\"a, Zebulun, ya munhitu'ah nan pingit di baybay ta da'yuy ad lutah nan way duma'alan di pupul an hay igad ya engganah dih ad Sidon. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN49_14","002_49_14","GEN","49","14","14","Ya he\"a, Issachar, ya umat'ah nan mabi'bi'ah hi dongkin mali'uh hinan gagwan di pungkalgaan ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN49_15","002_49_15","GEN","49","15","15","ti he\"a ya malia\"a an wa ay ta tigom ta malumong nan luta ya maphod hi pun'eblayan, ya intutulidmun muntamu, ya na'na'unnud'a ti penhodmuy mid al'ali. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN49_16","002_49_16","GEN","49","16","16","Ya he\"a, Dan, ya he\"ay mumpanuh ay da'yun himpangapun umat hinan udum an holag Israel ta mipattig hi un way amaphodanda unu bo'on. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN49_17","002_49_17","GEN","49","17","17","Ya umat'ah nan atata'ot an ulog hinan pingit di owon an wa adyay maluh an kabayu ya himbumagga ya inalatnay hu'ina ta magah nan nitakay.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN49_18","002_49_18","GEN","49","18","18","Ya inalin Jacob di, “Apo Dios, hohoddo' di pannagam hinan bumaliw!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN49_19","002_49_19","GEN","49","19","19","Ya intuluy Jacob an himmapit an inalinay, “He\"a, Gad, ya mi'id di ta'otmuh nan ohan battalion di tindalu ti wa adyay tumalupa ya numpudugmu dida. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN49_20","002_49_20","GEN","49","20","20","Ya he\"a, Asher, ya malmuy do'ol hi mun'aphod an ma'an hinan ihabalmu an mabalin hi onon di aliy udumna ti malumong nan lutayu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN49_21","002_49_21","GEN","49","21","21","Ya he\"a, Naphtali, ya umat'ah nan nibo'tan an ulhan nawaya, ya mun'aphod di aat nan imbabaluyna. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN49_22","002_49_22","GEN","49","22","22","Ya he\"a, Joseph, ya umat'ah nan mamungan nitanom an manaphapang hinan way obob. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN49_23","002_49_23","GEN","49","23","23","Ya ta\"on un nunheglay pangat nan binuhulmun he\"an pun'ipdugday panadan he\"a ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN49_24","002_49_24","GEN","49","24","24","mu nala'la'eng'an mamanan dida ti ipabi'ah da'ah nan ongol di abalinanan Dios an dayawon Jacob, ya hiyah ne Dios an manalimun hinan holag Israel, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN49_25","002_49_25","GEN","49","25","25","ya nan mabi'ah an Dios din o'ommodmuy bumadang ya mungwagah ay he\"ah wagah an malpud abuniyan, ya nan bunol di lutan umat hi danum, ya nan do'ol an binabain malpuh nan holagmu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN49_26","002_49_26","GEN","49","26","26","Ya hatun wagah'un he\"an middum nan wagah nan o'ommod'u, ya nahamhamad ya un nan maphod an malpuh nan aduntuduntug. At pumhod'a, ya malmun amin di mahapulmu, ya he\"ay mawagahan hi umat hina an dumalat nan anabagtum hinan a'agim. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN49_27","002_49_27","GEN","49","27","27","Ya he\"a, Benjamin, ya umat ah nan ahuh inalahan an gahin ahan unna patayon nan pi'pattoyna, ya nun'a'anah nan mahoyang, ya ginogodwanah nan mapuyaw.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN49_28","002_49_28","GEN","49","28","28","Hiya hanay nunwagah Jacob ay didan himpulu ta duwan holagna an miyunnudan hi aatda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN49_29","002_49_29","GEN","49","29","29","Ya hi Jacob ya inalina goh ay diday, “Magadyuh di umaya' an middum hinan o'ommod'u. At matoya' ay ya ilubu'a' hinan lubu' ama hinan lingab hidih nan lutan Ephron an holag Heth ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN49_30","002_49_30","GEN","49","30","30","hi ad Machpelah hi potto' di buhu'an di algaw hi ad Mamre hidid Canaan. Ya hete han luta ya hay lina'uan apun hi Abraham ay Ephron ta ilubu'andan hina\"ama. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN49_31","002_49_31","GEN","49","31","31","Ya hiyah de di nangilubu'andan Abraham ya din ahawanan hi Sarah, ya hiyah de goh di nangilubu'andan Isaac ya din ahawanan hi Rebekah, ya ta\"on hi Leah ya hidi goh di nangilubu'a'. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN49_32","002_49_32","GEN","49","32","32","At nan luta ya nan lubu' ya napla' ay Ephron an holag Heth.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN49_33","002_49_33","GEN","49","33","33","Ya unat goh nalpah hi Jacob an ni'hapit hinan imbabaluyna ya nundopag hinan nolo'ana, ya natoy. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN50_1","002_50_1","GEN","50","1","1","Ya hi Joseph ya len'omnah amana, ya inungnguna, ya kimmila. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN50_2","002_50_2","GEN","50","2","2","Ya inalin Joseph hinan mun'agah ta imbalsamalonday odolna. At inatda, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN50_3","002_50_3","GEN","50","3","3","ya napat di algaw hi nun'imbalsamalandan hiya ti hiyah ne mahapul ya un ma'imbalsama nan odol. Ya inya'adamal nan i'Egypt hi napituy algaw. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN50_4","002_50_4","GEN","50","4","4","Ya unat goh nagtud di nangiya'adamalanda ya inalin Joseph hinan puntamuon han aliy, “Umuy ayu ni' hinan Alin hi Pharaoh, ya inaliyuy, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN50_5","002_50_5","GEN","50","5","5","Hidin magadyuh matoy hi ama ya impihapatanan ha\"in ta ilubu\"u hiyah nan lubu' an indadaanah ad Canaan, ya inhapata' di ato'. At ibagayu ta iyabulutna ni' ta umuy'u ilubu' hi ama ya unna' mumbangngad.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN50_6","002_50_6","GEN","50","6","6","Ya inyabulut han alin inalinay, “Umuy'a ta ilubu'muh amam ta unudom nan impihapatanan he\"a.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN50_7","002_50_7","GEN","50","7","7","At immuy da Joseph ta ayda ilubu' hi amana, ya nitnuddan hiya nan puntamuon nan alih abungna, ya nan a'ap'apun nan abablubabluy hi ad Egypt, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN50_8","002_50_8","GEN","50","8","8","ya nitnud goh nan pamilyana, ya nan i'ibana, ya nan pamilyan amana, ta anggay nan ung'ungungnga ya nan do'ol an animalday nataynan hi ad Goshen. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN50_9","002_50_9","GEN","50","9","9","Ya nun'itnudda nan titindalu an numpunlugan hi kalesa ya nan numpungkabayu, at do'oldan immuy. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN50_10","002_50_10","GEN","50","10","10","Ya unat goh immatamdah nan pun'elekandah ad Atad an potto' di buhu'an di algaw hinan Wangwang an Jordan ya enlotdan nun'ebel ay Jacob, ya pinungpungdah pituy algaw ti hiyah ne ugalida. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN50_11","002_50_11","GEN","50","11","11","Ya unat goh tinnig nan tatagun nunhituh dih ad Canaan nan tatagun mun'ebel ya inaliday, “Anakkayah an nidugah di pangat tun i'Egypt an mun'ebel!” At hiyanan nginadnanda hede han lugal ta Abel Mizraim. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN50_12","002_50_12","GEN","50","12","12","At inat nan imbabaluy Jacob din inalin amada ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN50_13","002_50_13","GEN","50","13","13","an inyuydah ad Canaan ta inlubu'dah nan lingab hidid Machpelah an potto' ad Mamre an lutan lina'uan Abraham ay Ephron an holag Heth. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN50_14","002_50_14","GEN","50","14","14","Ya unat goh inlubu' da Joseph hi amada ya numbangngad hi ad Egypt an didan amin hidin a'agina ya din nitnud an mangilubu' ay Jacob. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN50_15","002_50_15","GEN","50","15","15","Ya unat goh nalpah an inlubu'dah amada ya inalin nan a'agin Joseph di, “Mid napto' ya abohlan ditu'un Joseph ta iballohna din nappuhin inat tu'un hiya!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN50_16","002_50_16","GEN","50","16","16","At nunhonagdah mangalin Joseph hi, “Hidin atagun ama tu'u ya alyonan ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN50_17","002_50_17","GEN","50","17","17","da'miy, Alyonmin he\"a ta aliwam ni' di numbaholan nan a'agim ay he\"a, at ad ugwan ya aliwam ni' di numbaholanmin baal Apo Dios an dayawon amam!” Ya unat goh dengngol Joseph hene ya munlulugwa. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN50_18","002_50_18","GEN","50","18","18","At immuy nan a'aginan hiya, ya inyungyungdah nan way hinagangna, ya inaliday, “Ihtu ami ta mumbalin amih baalmu!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN50_19","002_50_19","GEN","50","19","19","Mu inalin Joseph ay diday, “Adi ayu tuma'ot! Ti undan ha\"in di Dios ta moltao' da'yu? ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN50_20","002_50_20","GEN","50","20","20","Ta\"on hi inatyuy nappuhin ha\"in mu hi Apo Dios ya numbalinonah maphod ta do'olday nabaliwan hi batel! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN50_21","002_50_21","GEN","50","21","21","At adi ayu tuma'ot ti halimuna' da'yu ya nan imbabaluyyu!” Ya inhapihapitan Joseph dida, at munlenot di punnomnomda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN50_22","002_50_22","GEN","50","22","22","Da Joseph ya nan pamilyan amana ya innaynayundan ni'hituh ad Egypt, ya nuntawon hi hinggahut ya han himpulu ya un matoy hi Joseph. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN50_23","002_50_23","GEN","50","23","23","Ya natubayan ta tinnignay imbabaluy Ephraim, ya nan ap'apun Ephraim, ya nan imbabaluy goh Makir an imbaluy Manasseh ya hina'liha'lina didah din pa\"itungawanda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN50_24","002_50_24","GEN","50","24","24","Ya inalinah nan a'aginay, “Magadyuh matoya', mu hi Apo Dios di manalimun an mangekak ay da'yu ete han luta ta iyuy da'yuh nan lutan intulagnan da Abraham, ya hi Isaac, ya hi aman hi Jacob!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN50_25","002_50_25","GEN","50","25","25","Ya nunhapataon Joseph nan imbabaluy Israel an inalinay, “Ihapatayun ha\"in di wa adya ta iyuy da'yun Apo Dios ede han luta ya pi'yodonyu nan tungal'u.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GN50_26","002_50_26","GEN","50","26","26","At natoy hi Joseph hi ad Egypt hidin nuntawon hi hinggahut ya han himpulu, ya inimbalsamada hiya, ya inlungunda.");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EX1_1","003_1_1","EXO","1","1","1","Hiyatuy ngadan nan imbabaluy Jacob (an hay oha goh hi ngadana ya hi Israel), ya didan amin an himpangapu di immuy hi ad Egypt: ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EX1_2","003_1_2","EXO","1","2","2","hi Reuben, ya hi Simeon, ya hi Levi, ya hi Judah, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EX1_3","003_1_3","EXO","1","3","3","ya hi Issachar, ya hi Zebulun, ya hi Benjamin, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EX1_4","003_1_4","EXO","1","4","4","ya hi Dan, ya hi Naphtali, ya hi Gad, ya hi Asher. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EX1_5","003_1_5","EXO","1","5","5","Ya hay uyap an amin di holag ya ap'apun Jacob ya napitudah lammungna. Mu agguy niddum hi Joseph ti nahhun tuwalin immuy ad Egypt. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EX1_6","003_1_6","EXO","1","6","6","Ya gun naluh di tawon hi ni'hituwandah di, ya natoy hi Joseph, ya umat goh hinan a'agina, ya nan udum an tatagun himpangapun immuy hidi an nun'atoyda goh. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EX1_7","003_1_7","EXO","1","7","7","Mu din imbabaluy Israel ya diday nanginaynayun an nunholag, at na'udma'udmanda ta do'olda ahan eden luta. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EX1_8","003_1_8","EXO","1","8","8","Ya la'tot ya nun'alid Egypt han agguy nanginnilah aat Joseph ya nan ina'inatna. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EX1_9","003_1_9","EXO","1","9","9","Ya inalinah nan tatagunan i'Egypt di, “Tigonyu an uya'adanah nan holag Israel an nidugah an do'olda ahan, ya mabi'bi'ahda ya un ditu'u! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EX1_10","003_1_10","EXO","1","10","10","At mahapul an waday aton tu'u ta way atondan adi gun ma'ud'udman ti ini ya udum hi algaw ya waday gubat, ya mid mapto' ya milammungdah nan mangubat ay ditu'u, ya innayundan makak!” Anggaynanah inalin Pharaoh ay dida. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EX1_11","003_1_11","EXO","1","11","11","At nan a'ap'apu ya pento'day mumpummandal hinan holag Israel hinan tamuda ta way mangidoldol ay didah nan na'alligat an tamuanda, at diday nangipiyammah nan holag Israel hinan duwan siudad an ad Pithom ya ad Rameses ta danen siudad di awadan di pangipiyamungan nan alih nan mahapuldan amin eden babluy. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EX1_12","003_1_12","EXO","1","12","12","Mu ta\"on un umat hinay nangipaligligatandah nan holag Israel ya undaat goh gun mahlag, at gunda dumo'ol hi ad Egypt. At nunheglay ta'ot nan i'Egypt ay dida, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EX1_13","003_1_13","EXO","1","13","13","at gunda iyal'allay pangipaligligatandah nan holag Israel an mi'id ahan ah homo'da. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EX1_14","003_1_14","EXO","1","14","14","Ti impiyammadan diday mapeleng an umat hi halublak ta miyammah abung, ya ta\"on nan payaw nan i'Egypt ya impitamudan dida ta diday nangitamu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EX1_15","003_1_15","EXO","1","15","15","Ya impa'ayag goh han ali nan duwan binabain Hudyu an da Shiprah ay Puah an hay tamuda ya bumadangdah nan way muntungaw hinan binabain Hudyu, ya inalinan diday, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EX1_16","003_1_16","EXO","1","16","16","“Wada ay di badanganyuh nan binabain Hudyuh muntungaw ta tigonyu ay ta lala'i nan dawatonyun itungawda ya patayonyu. Mu wa ay ta babai ya adiyu patayon.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EX1_17","003_1_17","EXO","1","17","17","Mu agguyda inunud nan inalin nan alih atonda ti hi Apo Dios di e'gonanda, at agguyda pinatoy nan linala'in dinawatda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EX1_18","003_1_18","EXO","1","18","18","At impa'ayag goh nan ali dida, ya inalinay, “Anaad ta agguyyu inunud nan inali' ay da'yu an agguyyu pinatoy nan linala'in pumpa'ittungaw?” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EX1_19","003_1_19","EXO","1","19","19","Ya inaliday, “Oo ti nan Hudyu ya madadawoh di atondan muntungaw, at adimi ataman di puntungawandaan nalpah an adi umat hinan i'Egypt an mumpaligatdan muntungaw!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EX1_20","003_1_20","EXO","1","20","20","At winagahan Apo Dios daden bumadbadang hinan way muntungaw, at na'ud'udmanda nan tatagun Hudyu, at gunda dumo'do\"ol. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EX1_21","003_1_21","EXO","1","21","21","Ya dumalat nan nange'gonandan Apo Dios ya winagahana danen bumadbadang hinan way muntungaw ta nahlagda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EX1_22","003_1_22","EXO","1","22","22","Ya immandal nan alih nan tatagunan inalinay, “An amin nan pa'ittungaw an linala'in imbabaluy nan Hudyu ya umuyyu anudon hinan wangwang, mu adiyu nan binabai!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EX2_1","003_2_1","EXO","2","1","1","Ya wada han lala'in nalpuh holag Levi an inahawana han nalpu goh hinan holag Levi. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EX2_2","003_2_2","EXO","2","2","2","Ya nunhabih den babai ta nuntungaw, ya lala'i. Ya unat goh tinnig inana an ma'apgohan di a'ung'ungngana ya impo\"oynah tuluy bulan. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EX2_3","003_2_3","EXO","2","3","3","Mu la'tot ya mid olognan mangipo\"oy, at innalna han bahkit an hay niyamma ya tubun di ga'ad, ya inhamadnan linita ta adi luhton di danum. Ya unat goh nalpah ya innalnah den ung'ungnga, ya inittuna, ya inyuynah nan pingit di Wangwang an Nile, ya impatabla'nah nan wadan di adudu\"oy an holo'. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EX2_4","003_2_4","EXO","2","4","4","Ya impiyadugnah nan ungan babai an agin den ung'ungnga ta tigonay ma'at ay hiya, mu nibataan di awadana. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EX2_5","003_2_5","EXO","2","5","5","Ya heden algaw ya immuy din babain imbaluy nan alid Egypt an umuy mun'amoh hinan wangwang. Ya nan tatagalana ya nundaldallanandah nan pingit di wangwang. Ya unat goh inamang nan imbaluy di alih de han bahkit hinan way adudu\"oy an holo' ya hennagnay ohah nan tatagalana ta immuyna innal. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EX2_6","003_2_6","EXO","2","6","6","Ya unat goh linuptin din imbaluy di ali nan hanin di bahkit ya tinnignah den ung'ungngan kumilakila, at inggohgohana. Ya inalinay, “Hiyah te ohah nan imbaluy di Hudyu!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EX2_7","003_2_7","EXO","2","7","7","Ya han babai an agin den ung'ungnga ya immuy hinan imbaluy di ali, ya inalinay, “Pohdom ay ya umuy'u ayagan di ohah nan babain Hudyu ta hiyay manalimun enen ung'ungnga.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EX2_8","003_2_8","EXO","2","8","8","Ya tembal nan imbaluy di alin inalinay, “Oo, eka mun'ayag.” At immuy heden unga, ya inayaganah inan den ung'ungnga. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EX2_9","003_2_9","EXO","2","9","9","Ya unat goh inyuynah den babai ya inalin den imbaluy di alin hiyay, “Awitom heten ung'ungnga ta halimunam, at idat'uy bo'laom.” At inawitna nan ung'ungnga, ya hinalimunana. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EX2_10","003_2_10","EXO","2","10","10","Ya unat goh immong'ongngol heden ung'ungnga ya inyuy den babaih nan imbaluy di ali an hiyay nangekkop hi ad imbaluy. Ya nginadnana ta hi Moses ti inalinay, “Nan danum di nangagawa' ay hiya.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EX2_11","003_2_11","EXO","2","11","11","Ya unat goh immilog hi Moses at immuy an nannig hinan i'ibbanan Hudyu, ya tinnignay aat di nunnaud hi pumpaligligatandan muntamu. Ya tinnigna goh han ohan i'Egypt an punhuplitna nan ohan Hudyu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EX2_12","003_2_12","EXO","2","12","12","Ya muntiggatiggaw hi Moses an mi'id ah taguh mannig, at pinatoynah de han i'Egypt, ya inlubu'nah nan panag heden natoy. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EX2_13","003_2_13","EXO","2","13","13","Ya nabiggat goh ya numbangngad hi Moses, ya inah'upana han duwan Hudyun mumpattoyda. At inalinah nan numbahol di, “Anaad ta punhudpa'mu han ibbam an Hudyu?” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EX2_14","003_2_14","EXO","2","14","14","Ya tembal den lala'in inalinay, “Undan he\"ay pento'dah ap'apuh mangipanuh ay da'mi? Undan alyom ta patayona' an umat hinan namatayam hinan i'Egypt?” Ya ma'atta'ot hi Moses ti ininnilanan waday nanginnilah nan inatna. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EX2_15","003_2_15","EXO","2","15","15","Ya unat goh dengngol nan alih den na'at ya penhodnan ipapatoy hi Moses. Mu limmayaw hi Moses ta immuy hi ad Midian, ya hidiy ni'hituwana. Mu heden dimmatngana ya inum'umbun hinan way bubun. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EX2_16","003_2_16","EXO","2","16","16","Ya hidid Midian ya wada han padi an pituy binabaih imbabaluyna. Ya daden binabai ya immuydah nan way bubun ta ipa'inumanda nan initnuddan kalnilun amada. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EX2_17","003_2_17","EXO","2","17","17","Ya immuyda goh nan udum an mumpahtul, ya hinu'witda daden binabai. At immuy mah hi Moses ta binaliwana dida, ya nun'ipa'inumana din kalnilun nan binabai. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EX2_18","003_2_18","EXO","2","18","18","Ya unat goh immanamut daden hina\"agi an imbabaluy Reuel ya inalin amaday, “Anaad ta ag'aga ayun umanamut ad ugwan?” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EX2_19","003_2_19","EXO","2","19","19","Ya inaliday, “Manu ay ya wada han lala'in i'Egypt an bimmadang ay da'mih din panu'witan nan udum an mumpahtul ay da'mih nan bubun, ya hiya goh nangngal hinan danum, ya nun'ipa'inumana nan kalnilu tu'u.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EX2_20","003_2_20","EXO","2","20","20","Ya inalin amaday, “At hay wadan mah nen lala'i? Anaad ta tinaynanyu? Ekayu ayagan ta me\"an ay ditu'u!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EX2_21","003_2_21","EXO","2","21","21","At ni'hituh Moses ay Reuel. Ya la'tot ya inyabulut Reuel an ahawaon Moses han imbaluyna an hi Zipporah. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EX2_22","003_2_22","EXO","2","22","22","At nalmuy imbaluydan lala'i, ya hay impingadan Moses ya hi Gershom ti inalinay, “Ha\"in ya unna' atog bunag eten babluy.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EX2_23","003_2_23","EXO","2","23","23","Ya naluh di do'ol hi tawon ya natoy din alid Egypt. Mu nan holag Israel ya gun miyal'allay ipaligligatanda an dumalat nan tamuda, ya la'tot ya ahibabagadah badang ay Apo Dios. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EX2_24","003_2_24","EXO","2","24","24","At dengngol Apo Dios nan pumpahmo'anda, ya ninomnomna din intulagnah nan o'ommodda an da Abraham, ya hi Isaac, ya hi Jacob. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EX2_25","003_2_25","EXO","2","25","25","At nidugah di homo'nan didah nan papanniganah nan ipaligligatanda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EX3_1","003_3_1","EXO","3","1","1","Ya wa han ohay algaw an ay pumpahtulan Moses hinan kalnilun Jethro an hi aman ahawana an nan padid Midian, ya initnudna nan kalnilu ta ene'wadah nan mapulun ta engganah unda dimmatong hinan Duntug an Horeb an ma'alih Duntug Apo Dios. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EX3_2","003_3_2","EXO","3","2","2","Ya hidiy numpattigan nan Anghel Apo Dios ay hiya an ay apuy an mundalang hinan gagwan di namo'gong an ayiw, ya inhahammad Moses heden mundalang an ayiw, mu immi'inut an agguy noghob. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EX3_3","003_3_3","EXO","3","3","3","Ya alyon Moses hi nomnomnay, “Umipanoh'ah te ahan! At umuy'u pa'ihhamhamadon heden dumaladalang ta anaad ta adi mogmoghob!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EX3_4","003_3_4","EXO","3","4","4","Mu unat goh tinnig Apo Dios an gun meheggon hi Moses ya mun'ali an alyonay, “Moses! Moses!” Ya tembal Moses an inalinay, “Tayaa', Apu!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EX3_5","003_3_5","EXO","3","5","5","Ya inalin Apo Dios di, “Tuma'dog'an ne, ya adi'a gun meheggon hitu, ya anom nan hapatusmu ti heten timma'dogam ya me'gonan ti wah tua'.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EX3_6","003_3_6","EXO","3","6","6","Ya inalina goh di, “Ha\"in di Dios an dayawon din o'ommodyu an hi Abraham, ya hi Isaac, ya hi Jacob.” At hi Moses ya punhanianay angahna ti tuma'ot an mannig ay Apo Dios. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EX3_7","003_3_7","EXO","3","7","7","Ya inalin goh Apo Dios ay hiyay, “Titinnig'u nan nidugah an ipaligligatan nan tatagu' an wah did Egypt. Ya dengngol'uy pumbagandah badang'u an dumalat nan nidugah an pangipaligligatan nan mumpummandal hinan tamuda, at hohom'o' didah nan punligligatanda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EX3_8","003_3_8","EXO","3","8","8","At hiyanan immalia' ta baliwa' didah nan ato'aton di i'Egypt, ta ekak'u dida ta umuydah nan damunan luta an malumong, ya ma\"almuy mihabal, at do'ol ahan di ma'an an hidiy nunhituwan nan ahimpahimpampun an nan holag Heth, ya holag Amor, ya holag Periz, ya holag Hiv, ya nan iCanaan, ya nan iJebus. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EX3_9","003_3_9","EXO","3","9","9","Ti dodonglo' di pumpabadangan nan tatagun holag Israel ay Ha\"in, ya titinnig'u goh nan nidugah an pangipaligligatan nan i'Egypt ay didah nan tamuda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EX3_10","003_3_10","EXO","3","10","10","At ad ugwan ya honogo' he\"a ta umuy'ah nan alid Egypt ta he\"ay mangitnud hinan tatagu' an nan holag Israel ta ekakmu dida.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EX3_11","003_3_11","EXO","3","11","11","Mu inalin Moses ay Apo Dios di, “Apu, anaad ahan ta ha\"in di honogom an umuy mi'hapit hinan ali ta ekak'u nan holag Israel ad Egypt?” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EX3_12","003_3_12","EXO","3","12","12","Ya inalin Apo Dios ay hiyay, “Adi'a mun'od'od ti wagwadaa' ay he\"a. At wa ay ta makak ayud Egypt ya umali ayu ete han duntug ta dayawona' ta henen atonyuy mangipa'annung an Ha\"in di nannag ay he\"a.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EX3_13","003_3_13","EXO","3","13","13","Ya inalin goh Moses ay Hiyay, “Gulat ta umuya' hinan wadan nan holag Israel ya inali' ay diday, Nan Dios an dayawon din o'ommod tu'uy nannag ay ha\"in ta umalia' ay da'yu. Mu gulat ta mahmahanday ngadanmu ya hay pambal'u mah ay dida?” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EX3_14","003_3_14","EXO","3","14","14","Ya inalin Apo Dios ay hiyay, “Ha\"in nan Mi'id di Te\"ana ya Mi'id Pogpogna an Wagwadaa' Tuwali. Hiyah ne ngadan'u an mannag ay he\"a.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EX3_15","003_3_15","EXO","3","15","15","Ya inalin goh Apo Dios ay Moses di, “Hiyah te alyom hinan holag Israel an Ha\"in hi Apo Dios an dayawon din o'ommodyun da Abraham, ya hi Isaac, ya hi Jacob di nannag ay he\"a. Ya hiyah ne tuwaliy ngadan'uh enggana, at an amin nan holagyuh pidwa ya hiyay ingadandan Ha\"in. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EX3_16","003_3_16","EXO","3","16","16","At umuy'a, ya impa'ayagmu nan mumpumpapto' hinan numbino'ob'on an holag Israel ta ma'amungda, ya inalim ay diday, Hi Apo Dios an dayawon din o'ommod tu'un da Abraham, ya hi Isaac, ya hi Jacob ya numpattig ay ha\"in ya inalinay, Ha\"in di nanalimun ay da'yu, ya titinnig'u nan nangipaligligatandan da'yud Egypt! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EX3_17","003_3_17","EXO","3","17","17","At ten alyo' ad ugwan an ekak'u da'yuh nan ipaligligatanyud Egypt ta iyuy'u da'yuh nan damunan luta an malumong, ya ma\"almuy mihabal, ya do'ol ahan di ma'an. An henen lutay nunhituwan nan ahimpahimpampun an holag Heth, ya holag Amor, ya holag Periz, ya holag Hiv, ya nan iCanaan, ya nan iJebus. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EX3_18","003_3_18","EXO","3","18","18","At donglon nan mumpumpapto' di alyom ay dida. At malammung ayuh nan mumpumpapto' hinan holag Israel ta umuy ayu mi'hapit hinan alid Egypt, ya alyonyun hiyay, Hi Apo Dios an dayawonmin Hudyu ya ni'hapit ay da'mi. At iyabulutmu ni' nan tuluy algaw hi pumbaatanmi ta umuy amih dih nan mapulun ta hidiy umuymi pun'onngan hinan Dios an dayawonmi!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EX3_19","003_3_19","EXO","3","19","19","Ya inalin goh Apo Dios di, “Inila' an heden alid Egypt ya adina abuluton di akakanyu ta engganah un nan na'abbagbagtun way abalinanay mamilit ay hiya ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EX3_20","003_3_20","EXO","3","20","20","ti dumalat nan pangata' hinan do'ol an atata'ot hi pummolta' hinan i'Egypt. At la'tot ya abuluton nan ali mahkay di akakanyu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EX3_21","003_3_21","EXO","3","21","21","At lumono' di punnomnoman di i'Egypt ta atonday maphod ay da'yu, at pun'idatday gina'uda ta adi ayu mangiw'iwadyah akakanyu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EX3_22","003_3_22","EXO","3","22","22","Ya wa ay ta magadyuh an makak ayu ya an amin nan binabain holag Israel ya hay odowondah nan gina'un nan binabain i'Egypt an heneggonda ya nan ni'hitun dida ya lubung, ya balitu', ya silver, ya hingat, ya hengheng. Ya nun'ipadondah nan imbabaluydan linala'i ya binabai, ya umat hinay atondan mamnoh hinan gina'un di i'Egypt.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EX4_1","003_4_1","EXO","4","1","1","Ya inalin goh Moses ay Apo Dios di, “Gulat ta umuya' ya adia' kulugon hinan tatagu ya adida unudon nan alyo' ti alyonday, Hi Apo Dios ya agguy numpattig ay he\"a!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EX4_2","003_4_2","EXO","4","2","2","Ya inalin Apo Dios ay hiyay, “Hay ngadan ne han inodnam?” Ya tembal Moses an inalinay, “Hul'ud, Apu.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EX4_3","003_4_3","EXO","4","3","3","Ya inalin Apo Dios di, “Ipa'wahmuh nan luta.” At impa'wah mah Moses, ya numbalin hi ulog, at bimmataan hiya. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EX4_4","003_4_4","EXO","4","4","4","Ya inalin goh Apo Dios ay Moses di, “Edonmuh nan iwitna, ya inta'nangmu.” At inta'nang Moses din ulog, ya numbalin goh hi hul'ud. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EX4_5","003_4_5","EXO","4","5","5","Ya inalin goh Apo Dios di, “Hiyah ne atom hi un'a umuy hidi, at kulugondan Ha\"in an hi Apo Dios an dayawon din o'ommoddan da Abraham, ya hi Isaac, ya hi Jacob di immannung an numpattig ay he\"a.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EX4_6","003_4_6","EXO","4","6","6","Ya inalin goh Apo Dios ay Moses di, “Ipahwobmuy ngamaymuh nan bunol di lubungmu.” At inunud Moses an impahwobna. Ya unat goh ginuyudna ya nalipuh hi palla'. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EX4_7","003_4_7","EXO","4","7","7","Ya inalin goh Apo Dios ay Moses di, “Ipahwobmu goh nan ngamaymuh nan lubungmu.” At hiya goh di inat Moses an impahwobna ya unna guyudon, ya mapmaphod mahkay an nipaddung hinan up'up di odolna. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EX4_8","003_4_8","EXO","4","8","8","Ya inalin goh Apo Dios di, “Mu gulat ta inatmun dida nan nahhun an impattig'un he\"a ta adida kulugon ya atom henen miyadwa, at kulugonda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EX4_9","003_4_9","EXO","4","9","9","Ya gulat ta inatmu danen duwan umipanoh'a ya hiya damdaman adi da'a kulugon ya immuy'ah nan Wangwang an Nile ta ummal'ah nan danum, ya inhiitmuh nan luta. At nan danum ya mumbalin hi dala.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EX4_10","003_4_10","EXO","4","10","10","Ya inalin Moses di, “Apu, bo'on ha\"in di honogom ti adia' nala'eng an humapit an unna' tuwali na'u'umud, ya tigom an ta\"on ad ugwan an numpattigam ay ha\"in an ten unna' muntohtoh'a!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EX4_11","003_4_11","EXO","4","11","11","Ya inalin Apo Dios ay hiyay, “Hay ngadan di nunlumuh timid di tagu? Ya hay mamu'it ya mangumud ay hiya? Ya ngadan di way abalinanan mamulaw hi mata, unu hay mangidat hi panigaw? Undan bo'on Ha\"in an hi Apo Dios di mangat? ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EX4_12","003_4_12","EXO","4","12","12","At makak'ad ugwan ta umuy'a, at badanga' he\"an humapit ti Ha\"in di okod an mangitudun he\"ah hapitom!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EX4_13","003_4_13","EXO","4","13","13","Ya inalin Moses di, “Hay udum ni' ahan, Apu, di honogom hi mangat!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EX4_14","003_4_14","EXO","4","14","14","At ma'ahhingal mah hi Apo Dios ay Moses, ya inalinay, “Undan bo'on agim hi Aaron an holag Levi? Inila' an olognan umal'alu', ya nahamad di panapitna! Ya ad ugwan ya wah nan dalan an ipluynah tu ta damuwon da'a. Ya awni ta mundammu ayu at ongol di pun'am'amlonganan mannig ay he\"a. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EX4_15","003_4_15","EXO","4","15","15","Ya munhapit ayun duwa ta nan alyom di hapitonah nan tatagu. At badanga' da'yu ta Ha\"in di okod an mangipanomnom ay da'yuh nan hapitonyu ya hay atonyu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EX4_16","003_4_16","EXO","4","16","16","Ya hi Aaron di pahapitom hinan tatagu ta hiyay mangibagah nan alyom ay hiya, ya he\"ay paddungnay Apo Dios hi gun mangipa'innilan hiyah nan hapitona. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EX4_17","003_4_17","EXO","4","17","17","Ya itata'inmu nan hul'udmu ta hiyay usalom an mangat hinan do'ol an umipanoh'ah nan tatagu.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EX4_18","003_4_18","EXO","4","18","18","Ya unat goh nalpah henen na'at ya immanamut hi Moses. Ya inalinan Jethro an ommod ahawanay, “Iyabulutmu ni' di umaya' ad Egypt ta umuy'u tigon nan tutulang'uh di ta puuto' di ma'ma'at ay dida.” At inyabulut Jethro, ya inalinay, “Mid ni' al'alih nan owonyu.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EX4_19","003_4_19","EXO","4","19","19","Hidin awadan Moses ad Midian ya ni'hapit hi Apo Dios ay hiyan inalinay, “Mumbangngad'ad Egypt ti an aminda din mamhod an mamatoy ay he\"a ya nun'atoyda.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EX4_20","003_4_20","EXO","4","20","20","Ya hidin akakanda ya nuntakayon Moses hi ahawana ya nan duwan linala'in imbabaluynah nan dongki, ya nakakda ta umuydad Egypt. Ya inta'ina din hul'ud an din inalin Apo Dios hi odnana. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EX4_21","003_4_21","EXO","4","21","21","Ya inalin goh Apo Dios ay Moses di, “Hay pumbangngadanyud Egypt ya ipattigmuh nan alin amin nan umipanoh'a. Mu ipa'odhol'uy nomnom nan ali ta ta\"on unna gun tigon nan umipanoh'a ya adina damdama iyabulut an pakakon nan tatagu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EX4_22","003_4_22","EXO","4","22","22","Ya alyom hinan aliy, Hiyah te inalin Apo Dios: Nan holag Israel di paddungnay pangpangulluh lala'in imbaluy'u, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EX4_23","003_4_23","EXO","4","23","23","at iyabulutmuy akakanda ta umuyda mundayaw ay Ha\"in. Mu inila' an iyadim, at hiyanan patayo' nan pangpangullun lala'in imbaluymu.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EX4_24","003_4_24","EXO","4","24","24","Ya hidih nan immiyanan da Moses hinan dalan hi ayandad Egypt ya hi'itangan patayon Apo Dios hiya. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EX4_25","003_4_25","EXO","4","25","25","Mu nan ahawanan hi Zipporah ya innalnay nangalaban an batu ta nangugitnah nan imbaluyda, at impa'wahnah hu'in Moses nan up'up an ginogodna ta way pinumhodana, ya inalinay, “Umipabahol ay ha\"in nan inat'u ta adi'a mapatoy!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EX4_26","003_4_26","EXO","4","26","26","At binataanan Apo Dios hiya. Ya manu ay inalin Zipporah hene ti dumalat nan nakugitanda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EX4_27","003_4_27","EXO","4","27","27","Ya hi Apo Dios ya ni'hapit ay Aaron hidid Egypt an inalinay, “Umuy'ah nan mapulun ta damuwom hi Moses.” At immuy ta dinamunah Moses hinan ma'alih Duntug Apo Dios, ya inungnguna. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EX4_28","003_4_28","EXO","4","28","28","At inulgud Moses ay Aaron an amin nan inalin Apo Dios an nannag ay hiya, ya ta\"on nan inalinan atondan umipanoh'a. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EX4_29","003_4_29","EXO","4","29","29","Ya unat goh nidatong da Moses ay Aaron ad Egypt ya impa'ayagdan amin nan mumpumpapto' hinan holag Israel ta na'amungda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EX4_30","003_4_30","EXO","4","30","30","At hi Aaron di nangipa'innilan amin hinan tataguh nan inalin Apo Dios ay Moses ya un mahkay ipattig Moses ay dida nan umipanoh'ah nan tatagu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EX4_31","003_4_31","EXO","4","31","31","Ya nan mumpumpapto' ya kinulugdan hi Apo Dios di nannag ay dida, at inayundan nunluung ta dayawondah Apo Dios ti dengngoldan hohom'ona didah nan ipaligligatanda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EX5_1","003_5_1","EXO","5","1","1","Ya unat goh nalpah an nunhahapitda ya immuy da Moses ay Aaron hinan alid Egypt. Ya inaliday, “Hiyah te inalin Apo Dios an dayawon nan holag Israel an inalinay, Iyabulutmuy akakan nan tatagu' ta umuydah nan mapulun an mundayaw ya mun'onong ay Ha\"in.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EX5_2","003_5_2","EXO","5","2","2","Ya han ali ya inalinay, “Hay ngadan ne han Apo Dios? Ya anaad udot ta unudo' di inalina ta pakako' nan holag Israel? Agguy'u inilah Apo Dios, ya adi' pakakon nan holag Israel eten babluy!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EX5_3","003_5_3","EXO","5","3","3","Mu inalin da Moses ay Aaron di, “Oo, mu hi Apo Dios an dayawonmin Hudyu ya numpatigaw ay da'mi, at abulutom ni' ta mumbaat amih tuluy algaw hinan mapulun ta hidiy pun'onnganmin Hiya. Ti gulat ta adimi unudon ya hay dogoh di dumalat hi atayanmi unu hay matadom di pumpamatoynan da'mi.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EX5_4","003_5_4","EXO","5","4","4","Ya inalin han ali ay da Moses ay Aaron di, “Unyu pohdon an haliwaon nan tataguh nan puntamuanda! Mumbangngad ayuat hinan tamuyu! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EX5_5","003_5_5","EXO","5","5","5","Ya tigonyun ad ugwan ya da'yun holag Israel di do'do'ol ya un da'min i'Egypt, ya anaad goh ta pohdonyu goh an duminongdan muntamu?” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EX5_6","003_5_6","EXO","5","6","6","Ya heden algaw ya immandal nan alih nan mumpummandal an i'Egypt ya nan mumpumpapto' hinan holag Israel hinan tamudan ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EX5_7","003_5_7","EXO","5","7","7","inalinay, “Adiyu mahkay idat ay dida nan dagamin iddumdah nan pito' an miyammah nan mapeleng an halublak ta okoddan umuy an manganap! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EX5_8","003_5_8","EXO","5","8","8","Mu alyonyun dida ta mahapul an heden uyap di halublak an iyammadah ohay algaw tuwali ya adi makudangan! Ya mid mapto' ya manghan di tamuda, at hiyaat unda gun ibagan ha\"in ta iyabulut'uy umuyda pundayawan hinan Diosda! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EX5_9","003_5_9","EXO","5","9","9","Ya gunyu udman di tamun danen holag Israel ta way atondan tumamutamu, at mid atondan umuy mundongol hinan hapiton danen mumpunlayah!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EX5_10","003_5_10","EXO","5","10","10","At immuyda mah nan mumpummandal hinan tatagu ya nan mumpumpapto' hinan tamu, ya inalidah nan tatagu di, “Hay inalin nan ali ya adi da'yu mahkay idatan hi dagami! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EX5_11","003_5_11","EXO","5","11","11","At okod ayun umuy manganap hi dagami, mu mahapul an hede damdaman bilang di halublak an iyammayu tuwalih ohay algaw di miyamma!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EX5_12","003_5_12","EXO","5","12","12","At nan holag Israel ya way ohaan umuyda manganap hi dagamih ad Egypt. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EX5_13","003_5_13","EXO","5","13","13","Ya daden mumpummandal ay dida ya nidugah di atondan mangidoldol hinan tamu an inaliday, “Mahapul an nan bilang di halublak hi iyammadah ohay algaw hidin awadan di dagamih midat di iyammayu damdama!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EX5_14","003_5_14","EXO","5","14","14","At nan holag Israel an napilin mumpangipapto' hinan tamu ya diday nangiboholan nan mumpummandal ta nunhaplatda dida, ya inaliday, “Anaad ta nahnot ad ugwan ya ad uggay impiyammayuh halublak an adi umat hidin hopapna?” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EX5_15","003_5_15","EXO","5","15","15","At daden holag Israel an mumpangipapto' hinan tamu ya immuydah nan ali, ya inaliday, “Uya'ana ahan tatagwah atom ay da'min baalmu! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EX5_16","003_5_16","EXO","5","16","16","Ti adi da'mi idatan hi dagami, mu alyondan da'miy, Mun'amma ayuh halublak! At nan tatagum di ad bahol, ya anaad ta punhaplat da'mi?” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EX5_17","003_5_17","EXO","5","17","17","Ya inalin nan alin diday, “Un ayu ahan tuwali napayad an adiyu pohdon an muntamu, hiyanan hay pangiyabuluta' hi umuyyu pundayawan ay Apo Dios di gunyu ibagabagan ha\"in! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EX5_18","003_5_18","EXO","5","18","18","At mumbangngad ayuh nan tamuyu! Ti ta\"on un mi'id ah dagamih midat ay da'yu ya mahapul damdama an nan bilang di halublak an iyammayuh ohay algaw hidin hopapnay iyammayu!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EX5_19","003_5_19","EXO","5","19","19","Ya daden mumpangipapto' hinan holag Israel ya iniladan gun miyal'allay punligatanda ti henen nangalin nan alin didan mahapul an din iyammada tuwalih bilang di halublak hi ohay algaw di iyammada. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EX5_20","003_5_20","EXO","5","20","20","Ya unat goh limmahunda ya wada da Moses ay Aaron an mamannod ay dida, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EX5_21","003_5_21","EXO","5","21","21","at inalidan da Moses ay Aaron di, “Olom man ya hi Apo Dios di nanannig hinan inatyu, at Hiyay mummoltan da'yu! Ti nan inatyuy dumalat hi pamoholan nan ali ya nan tatagunan da'mi, at hiyay nangidalatandan mangipaligligat ay da'mi!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EX5_22","003_5_22","EXO","5","22","22","At ni'hapit goh hi Moses ay Apo Dios an inalinay, “Apu, anaad ta unna' hennag ay He\"ah tu ya ten munligligatda damdama tun tatagum? ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EX5_23","003_5_23","EXO","5","23","23","Ti nete\"ah din ni'hapita' hinan ali ta imbaga' din inalim ya unnaat goh inyal'allay pangipaligligatanah nan tatagum, ya agguymu goh dida ahan binadangan!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EX6_1","003_6_1","EXO","6","1","1","Ya inalin Apo Dios ay Moses di, “Ad ugwan ya tigom di ato' hinan ali ti mapilitan, at pakakona nan tatagu', ya punnaudonday akakanda ta taynanda nan babluy.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EX6_2","003_6_2","EXO","6","2","2","At inalin goh Apo Dios di, “Ha\"in hi Apo Dios. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EX6_3","003_6_3","EXO","6","3","3","Ya Ha\"in din numpattig ay da Abraham, ya hi Isaac, ya hi Jacob, ya impa'innila' ay didan Ha\"in nan Dios an Ongol di Abalinana. Mu nan ngadan'u an hi Apo Dios ya agguy'u ni' impa'innilan dida. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EX6_4","003_6_4","EXO","6","4","4","Ya inhamad'un intulag ay didan idat'u nan babluy an ad Canaan ta hidiy punhituwanda, ya nibilangdah bunag. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EX6_5","003_6_5","EXO","6","5","5","At ninomnom'u nan intulag'un dida, at hiyanan hom'o' nan tatagu' an holag Israel hinan pumpahpahmo'andan Ha\"in ti dumalat nan aatdan umat hi himbut. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EX6_6","003_6_6","EXO","6","6","6","At hiyanan ibagam hinan holag Israel an alyom di, Ha\"in hi Apo Dios, ya Ha\"in di mamadang ay da'yuh nan pangipaligligatan nan i'Egypt ay da'yu ta pogpogo' di aatyun umat hi himbut. Ya ipattig'uy abalina' an mummoltah nan i'Egypt ta pakakon da'yun ne han babluy. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EX6_7","003_6_7","EXO","6","7","7","Ya da'yuy pento\"uh tatagu' ta Ha\"in an Dios di dayawonyu. Ya hay panginnilaanyuh un Ha\"in hi Apo Dios an dayawonyu ya nan pamogpoga' hinan aatyun umat hi himbut ad Egypt. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EX6_8","003_6_8","EXO","6","8","8","Ta ipangulu' da'yuh nan babluy an din inhapata' hi idat'un da Abraham, ya hi Isaac, ya hi Jacob ta da'yun holagday mamnoh hinan luta. Ya ten ipidwa' an alyon di, Ha\"in hi Apo Dios an dayawonyu.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EX6_9","003_6_9","EXO","6","9","9","Hiyah ne goh di inulgud Moses hinan holag Israel, mu agguyda dengngol nan inalina ti dumalat nan nidugah an punnomnomandah nan ipaligligatanda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EX6_10","003_6_10","EXO","6","10","10","Ya ni'hapit goh hi Apo Dios ay Moses an inalinay, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EX6_11","003_6_11","EXO","6","11","11","“Umuy'a goh hinan ali, ya imbagam ay hiya ta iyabulutnay akakan nan holag Israel enen babluy.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EX6_12","003_6_12","EXO","6","12","12","Ya inalin Moses ay Apo Dios di, “Tigom adya an ta\"on nan holag Israel ya adia' donglon, at iyal'allanah nan ali ti ten unna' muntohtoh'an humapit!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EX6_13","003_6_13","EXO","6","13","13","Ya inalin goh Apo Dios ay da Moses ay Aaron di, “Ibagayuh nan holag Israel ya nan alid Egypt an Ha\"in di namto' ay da'yun duwa ta ipanguluyu nan holag Israel ta ekakyu didad Egypt.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EX6_14","003_6_14","EXO","6","14","14","Hiyatuy holag Israel ya nan imbabaluyda: Nan pangpangullun hi Reuben ya opatday linala'ih imbabaluyna an da Hanok, ya hi Pallu, ya hi Hezron, ya hi Karmi. Didanay nalpuh holag Reuben. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EX6_15","003_6_15","EXO","6","15","15","Hi Simeon ya onomday linala'ih imbabaluyna an da Jemuel, ya hi Jamin, ya hi Ohad, ya hi Jakin, ya hi Zohar, ya hi Shaul (an hi inana ya iCanaan). Didanay nalpuh holag Simeon. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EX6_16","003_6_16","EXO","6","16","16","Hi Levi ya tuluday linala'ih imbabaluynan da Gershon, ya hi Kohath, ya hi Merari an hiyah ne napatadandan himpangapu. Hi Levi ya hinggahut ta han tulumpulu ta pituy tawona ya un matoy. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EX6_17","003_6_17","EXO","6","17","17","Ya hi Gershon ya duwaday linala'ih imbabaluyna an da Libni ay Shimei an diday ommod nan duwan himpangapu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EX6_18","003_6_18","EXO","6","18","18","Hi Kohath ya opatday linala'ih imbabaluynan da Amram, ya hi Izhar, ya hi Hebron, ya hi Uzziel. Ya hi Kohath ya hinggahut ya han tulumpulu ta tuluy tawona ya un matoy. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EX6_19","003_6_19","EXO","6","19","19","Ya hi Merari ya duwaday linala'ih imbabaluyna an da Mahli ay Mushi. Didanay himpangapu an nalpuh holag Levi hi napatad. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EX6_20","003_6_20","EXO","6","20","20","Ya hi Amram ya inahawanah Jochebed an hi agin amana, at nunholagda ta da Aaron ay Moses. Hi amadan hi Amram ya hinggahut ta han tulumpulu ta pituy tawona ya un matoy. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EX6_21","003_6_21","EXO","6","21","21","Ya hay imbabaluy Izhar hi linala'i ya da Korah, ya hi Nepheg, ya hi Zikri. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EX6_22","003_6_22","EXO","6","22","22","Ya hi Uzziel ya tuluday linala'ih imbabaluynan da Mishael, ya hi Elzaphan, ya hi Sithri. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EX6_23","003_6_23","EXO","6","23","23","Ya hi Aaron ya inahawanah Elisheba an imbaluy Amminadab an hi agin Nahshon. Ya opatday imbabaluyna an da Nadab, ya hi Abihu, ya hi Eleazar, ya hi Ithamar. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EX6_24","003_6_24","EXO","6","24","24","Hi Korah ya tuluday imbabaluynah linala'i an da Assir, ya hi Elkanah, ya hi Abiasap. Ya didanay a'apun holag Korah. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EX6_25","003_6_25","EXO","6","25","25","Ya hi Eleazar an imbaluy Aaron ya inahawana han imbaluy Putiel, ya nunholagda ta hi Phinehas. At didan amin di numbalin hi a'ap'apun nan numbino'ob'on an himpangapun nalpuh holag Levi. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EX6_26","003_6_26","EXO","6","26","26","Ya da Aaron ay Moses di nangalyan Apo Dios hi mumpangipapto' hinan holag Israel ta makakdad Egypt, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EX6_27","003_6_27","EXO","6","27","27","ya diday immuy hinan Alin hi Pharaoh ta al'alu'onday pangiyabulutanah akakan nan holag Israel ad Egypt. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EX6_28","003_6_28","EXO","6","28","28","Ya heden algaw hi ni'hapitan Apo Dios ay da Moses ay Aaron ad Egypt ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EX6_29","003_6_29","EXO","6","29","29","ya inalinay, “Ha\"in hi Apo Dios an dayawonyu, at umuy ayuh nan alid Egypt ta ulgudonyun amin nan inali' ay da'yu.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EX6_30","003_6_30","EXO","6","30","30","Ya inalin Moses di, “Apu, inilam an ha\"in ya adia' nala'eng an humapit, at hiya dan hi unna' donglon hinan ali?” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EX7_1","003_7_1","EXO","7","1","1","Ya inalin goh Apo Dios ay Moses di, “Donglom heten alyo' ay he\"a ti pumbalinon da'ah paddungnay Dios hinan umayam hinan ali, ya hi agim an hi Aaron di pun'alunom ta hiyay pahapitom hinan ali. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EX7_2","003_7_2","EXO","7","2","2","At ulgudom ay Aaron an amin nan inali' ay he\"a ta hiyay ibaagnah nan ali, ya mahapul an ibaganah nan ali ta iyabulutnay akakan nan holag Israel enen babluyda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EX7_3","003_7_3","EXO","7","3","3","Mu ipa'odhol'uy nomnom nan ali ta way a'ud'udman di ipattig'un umipanoh'ah tud Egypt. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EX7_4","003_7_4","EXO","7","4","4","Mu ta\"on unna tigon hana ya adi da'a damdama kulugon. At hiyanan idat'uy numbino'ob'on an punligatan nan i'Egypt ta hiyanay pummolta' ay dida ya un'u ekak nan tatagu' an holag Israel. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EX7_5","003_7_5","EXO","7","5","5","At hiyah ne panginnilaan nan i'Egypt an Ha\"in hi Apo Dios ti dumalat nan idat'un ipaligligatanda, at la'tot ya enekak'u nan holag Israel hinan babluyda.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EX7_6","003_7_6","EXO","7","6","6","Ya an amin nan immandal Apo Dios ay da Moses ay Aaron ya inatda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EX7_7","003_7_7","EXO","7","7","7","Ya heden gutud di umuyda pi'hapitan hinan ali ya nawaluy tawon Moses, ya nawalu ta han tuluy tawon Aaron. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EX7_8","003_7_8","EXO","7","8","8","Ya inalin Apo Dios ay da Moses ay Aaron di, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EX7_9","003_7_9","EXO","7","9","9","“Umuy ayu ay hinan ali ta alyonan da'yuy mahapul ipattigyuy umipanoh'a ta pangimmatuna' ya alyom ay Aaron ta ipa'wahna nan hul'ud hinan hinagang nan ali, at mumbalin hi ulog.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EX7_10","003_7_10","EXO","7","10","10","At immuy da Moses ay Aaron hinan ali ta atonda nan inalin Apo Dios ay dida. At impa'wah Aaron din hul'ud hidin hinagang nan ali ya nan u'upihyalna, ya numbalin heden hul'ud hi ulog. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EX7_11","003_7_11","EXO","7","11","11","Mu heden ali ya impa'ayagna nan nun'alala'eng an mangat hi madyik an i'Egypt ta ipa'atna goh heden inat da Moses ay Aaron. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EX7_12","003_7_12","EXO","7","12","12","At nun'ipa'wahday hul'udda, ya umat goh an numbalindah ulog. Mu nan hul'ud Aaron an numbalin hi ulog ya nun'u'muna daden ulog. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EX7_13","003_7_13","EXO","7","13","13","Mu impahelot nan aliy nomnomna, at agguyna inat nan inalin da Moses ay Aaron ti hiyah ne inalin tuwali Apo Dios. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EX7_14","003_7_14","EXO","7","14","14","Ya inalin goh Apo Dios ay Moses di, “Nen un ngumayah nen alin adina iyabulut di akakan nan tatagu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EX7_15","003_7_15","EXO","7","15","15","At hi ma'et ya inta'inmu din hul'ud an din numbalin hi ulog, ya immuy'ah nan Wangwang an Nile ti umuy hidi nan ali, at hodom hiyah di. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EX7_16","003_7_16","EXO","7","16","16","Ta immali ay ya inalim ay hiyay, Hi Apo Dios an dayawon nan Hudyu ya hennaga' ta ibaga' ay he\"a an alyonay, Iyabulutmuy akakan nan tatagu' eten babluy ta umuydah nan mapulun ta hidiy umuyda pundayawan ay Ha\"in! Mu engganad ugwan ya iya'adim damdama. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EX7_17","003_7_17","EXO","7","17","17","At hiyaat un inalin Apo Dios di, Heten ato' di hiyay panginnilaam an Ha\"in hi Apo Dios. At tigom ta ihaplat'uh ten hul'ud hinan danum hitun Wangwang an Nile, at nan danum ya mumbalin hi dala. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EX7_18","003_7_18","EXO","7","18","18","Ta mun'atoydan amin nan wah nan danum an ekan, ya umagub nan danum, at adi mabalin hi inumon nan i'Egypt.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EX7_19","003_7_19","EXO","7","19","19","Ya inalin Apo Dios goh ay Moses di, “Honogom hi Aaron ta umuyna pun'eldong din hul'ud hi an amin hinan wangwang, ya ginnaw, ya unit, ya ala', ya obob, ya nan way bannaw ta mumbalin hi dala an amin nan danum ad Egypt an ta\"on nan wah nan pannumanda.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EX7_20","003_7_20","EXO","7","20","20","Ya inat da Moses ay Aaron nan immandal Apo Dios hi atonda. At heden wawaddan nan ali ya nan tatagalanah nan Wangwang an Nile ya inhaplat mah Aaron nan hul'ud hinan way danum, ya numbalin nan danum hi wangwang hi dala. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EX7_21","003_7_21","EXO","7","21","21","Ya nun'atoydan amin nan e'ekan, ya nidugah an mun'agub nan danum, at adi mabalin hi inumon nan i'Egypt. Ya an amin nan danum eden babluy ya numbalindah dala. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EX7_22","003_7_22","EXO","7","22","22","Mu eneng'engoh nan mummadyik ad Egypt an dumalat nan la'engda, at inyal'allan nan ali an mangiya'addi ti adina dongdonglon din alyon da Moses ay Aaron ti hiyah ne tuwaliy ina'allin Apo Dios. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EX7_23","003_7_23","EXO","7","23","23","At nan ali ya immanamut hi palasyunan agguyna ahan hinaghaggung nan na'at. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EX7_24","003_7_24","EXO","7","24","24","Ya an amin nan i'Egypt ya nunluhu'dah nan pingit di wangwang ta manganapdah inumondah danum ti adi ahan mabalin hi ma'inum nan danum an malpuh wangwang. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EX7_25","003_7_25","EXO","7","25","25","Ya pituy algaw di naluh hi namuhian Apo Dios hinan wangwang. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EX8_1","003_8_1","EXO","8","1","1","Ya inalin goh Apo Dios ay Moses di, “Umuy'ah nan ali, ya inalim di, Inalin Apo Dios di iyabulutmuy akakan nan tatagu' ta way atondan umuy mundayaw ay Ha\"in! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EX8_2","003_8_2","EXO","8","2","2","Mu gulat ta adim iyabulut ya lumuwo' di nidugah an do'ol an tu'a' hitun abablubabluy ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EX8_3","003_8_3","EXO","8","3","3","an mun'alpudah nan Wangwang an Nile. Ya la'tot ya umuydah nan punhituwam ta mun'ihinadah nan kuwaltum, ya nan olo'am, ya umuyda goh hinan a'abung nan u'upihyalmu, ya nan tatagum, ya nan o\"ongol an duyun pungkiwalanyuh nan tatagum, ya nan punhaangam hi tinapay. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EX8_4","003_8_4","EXO","8","4","4","Ya ahilatlattu'dah odolmu, ya nan tatagum, ya nan u'upihyalmu.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EX8_5","003_8_5","EXO","8","5","5","At alyon goh Apo Dios ay Moses di, “Alyom ay Aaron ta umuyna eldong nan hul'ud hinan ginnaw, ya wangwang, ya ala', ya bannaw ta mun'almudah di nan do'ol ahan an tu'a' ta lonapanda tun lutad Egypt.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EX8_6","003_8_6","EXO","8","6","6","At eneldong mah Aaron din hul'ud hinan way danum, ya hin'alina ya nalmuday nidugah an do'ol hi tu'a', at lenonapanda nan lutad Egypt. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EX8_7","003_8_7","EXO","8","7","7","Mu nan mumpummadyik an i'Egypt ya enengngohda goh din na'at ti dumalat nan abalinanda, ya impadahdan lumuwon. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EX8_8","003_8_8","EXO","8","8","8","At impa'ayag nan ali da Moses ay Aaron, ya inalinay, “Munluwalu ayu ni' ay Apo Dios ta ubahona tun tu'a' hitun nunhituwanmi, at iyabulut'uy akakanyun holag Israel ta umuy ayu mun'onong ay Apo Dios.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EX8_9","003_8_9","EXO","8","9","9","Ya inalin Moses hinan aliy, “Penhod'un iluwaluan da'a, ya nan u'upihyalmu, ya nan tatagum. Mu maphod hi un he\"ay mamto' hi algaw hi pohdom hi pangata', at anonan amin nan tu'a' ta ammuna tuwali nan tu'a' hi wangwang di ma'angang.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EX8_10","003_8_10","EXO","8","10","10","Ya inalin nan aliy, “Atom hi ma'et.” Ya inalin Moses di, “Ato' hi un hiyay pohdom ta way panginnilaam an hi Apo Dios an dayawonmi ya na'abbagbagtun mi'id nipaddung ay Hiya. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EX8_11","003_8_11","EXO","8","11","11","At immannung an anona nan tu'a' hinan abungmu ya abung nan u'upihyalmu ta ammuna nan wah Wangwang an Nile di ma'angang.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EX8_12","003_8_12","EXO","8","12","12","Ya unat goh nalpah di nunhahappitanda ya tinaynan da Moses ay Aaron nan ali. Ya nunluwaluh Moses ay Apo Dios ta ubahona din do'ol an tu'a'. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EX8_13","003_8_13","EXO","8","13","13","Ya inat Apo Dios nan inluwalun Moses hi ma'at ti himbumagga ya nun'atoydan amin nan tu'a' hinan abalubaluy, ya nan gettaw, ya nan apayapayaw. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EX8_14","003_8_14","EXO","8","14","14","At inamung nan i'Egypt, ya nidugah an ahi'a'agubda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EX8_15","003_8_15","EXO","8","15","15","Mu unat goh tinnig nan alin mi'id mahkay nan tu'a' ya hihidya damdaman impahehelotnay nomnomna ti agguyna inat din inalin da Moses ay Aaron. At nipa'annung din inalin tuwali Apo Dios. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EX8_16","003_8_16","EXO","8","16","16","Ya inalin goh Apo Dios ay Moses di, “Alyom ay Aaron ta idolta'na nan hul'ud hinan luta ta mumbalin nan hupu' hi imu' hinan abablubabluy ad Egypt.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EX8_17","003_8_17","EXO","8","17","17","At hiya mah goh di inat da Moses ay Aaron ta an amin nan hupu' hinan abablubabluy ya numbalin hi imu'. At nan imu' ya ahi'a'alukayatdah nan i'Egypt ya an amin hinan a'animalda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EX8_18","003_8_18","EXO","8","18","18","Ya impadah goh nan udumnan i'Egypt an mumpummadyik nan inat da Moses, mu agguyda inabalinan. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EX8_19","003_8_19","EXO","8","19","19","At inalidah nan aliy, “Hi Apo Dios ya anggay di way abalinanan mangat hi umat hina!” Mu heden ali ya unnaat goh impahelot di nomnomnan ay agguyna dengngol da Moses ay Aaron. At nipa'annung din inalin Apo Dios. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EX8_20","003_8_20","EXO","8","20","20","Ya inalin goh Apo Dios ay Moses di, “Hi maweet ya bumuwah'a goh ta eka damuwon nan alih ayanah nan wangwang ta alyom ay hiyay, Hiyah te inalin Apo Dios, Iyabulutmuy akakan nan tatagu' ta umuyda mundayaw ay Ha\"in! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EX8_21","003_8_21","EXO","8","21","21","Ti adim ay iyabulut ya lumuwo' goh di lalog ta amomolan da'yun amin an i'Egypt an ta\"on nan numpunhituwanyu ya nan lutayu ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EX8_22","003_8_22","EXO","8","22","22","ta ammunah ad Goshen an awadan nan tatagu' an holag Israel di mi'idan di lalog. At hiyay panginnilaanyun Ha\"in hi Apo Dios hinan abablubabluy hitun luta. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EX8_23","003_8_23","EXO","8","23","23","At hiyay pangimmatunan nan tatagum ya nan tatagu', ya hay a'atan ne ya hi ma'et.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EX8_24","003_8_24","EXO","8","24","24","Ya heden nabiggat ya impa'annung Apo Dios an nalmuy do'ol ahan hi lalog ta nunhinap ad Egypt an ta\"on un nan nunhituwan nan ali ya nan u'upihyalna. At nan lalog di namuhih ad Egypt. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EX8_25","003_8_25","EXO","8","25","25","At impa'ayag mah nan ali da Moses ay Aaron, ya inalinay, “Umuy ayu ta umuyyu onngan nan Dios an dayawonyu, mu ta hitun babluy di pangatanyu.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EX8_26","003_8_26","EXO","8","26","26","Ya inalin Moses ay hiyay, “Adi mabalin hene ti nan i'Egypt ya i'innila' an nidugah di adida pamhodan hinan e'nongmin Apo Dios! At gulat ta hituy pangatanmi ta tigonda at puntapa da'mi! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EX8_27","003_8_27","EXO","8","27","27","At hiyaat unmi pohdon an mumbaat hi tuluy algaw hinan mapulun ta hidiy umuymi pun'onngan ay Apo Dios ta atonmi nan immandalnan da'mi.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EX8_28","003_8_28","EXO","8","28","28","Ya inalin nan aliy, “Iyabulut'un umuy ayu mun'onong ay Apo Dios an dayawonyuh nan mapulun, mu ta adi ayu umuy hi adagwi. At iluwaluana' ni' ay Apo Dios!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EX8_29","003_8_29","EXO","8","29","29","Ya inalin Moses di, “Heten akaka' ya iluwalu' ay Apo Dios ta hi ma'et ya ma'ubahda nan do'ol an lalog hinan nunhituwam, ya nan awadan nan u'upihyalmu, ya nan tatagum. Mu adi da'mi ilayahan goh ta adim ipaway akakanmih umuymi pun'onngan ay Apo Dios!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EX8_30","003_8_30","EXO","8","30","30","Ya unat goh nakak hi Moses hinan awadan di ali ya innayuna, ya nunluwalun Apo Dios. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EX8_31","003_8_31","EXO","8","31","31","Ya dengngol Apo Dios heden inluwalun Moses, at inubahnan amin nan nidugah an do'ol an lalog, at mi'id ah ohah na'angang. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EX8_32","003_8_32","EXO","8","32","32","Mu un hihidya damdaman un impahehelot den aliy nomnomnan adina iyabulut di akakan nan holag Israel. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EX9_1","003_9_1","EXO","9","1","1","Ya inalin Apo Dios ay Moses di, “Umuy'ah nan ali, ya alyom ay hiyay, Hiyah te inalin Apo Dios an dayawonmin Hudyu: Iyabulutmuy akakan nan tatagu' ta way atondan mundayaw ay Ha\"in! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EX9_2","003_9_2","EXO","9","2","2","Mu adim ay iyabulut ta pohdom unda mihihinnah tu ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EX9_3","003_9_3","EXO","9","3","3","ya ipa'alinay atata'ot hi pihtin di a'animalyu an nan kabayu, ya dongki, ya baka, ya kalnilu, ya nan gandeng, ya kamilu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EX9_4","003_9_4","EXO","9","4","4","Mu nan a'animal di holag Israel ya adi middum an mi'pihti an ta\"on ah oha, ta ammuna nan a'animalyun i'Egypt.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EX9_5","003_9_5","EXO","9","5","5","At hay inalin Apo Dios hi gutud di a'atana ya hi ma'et. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EX9_6","003_9_6","EXO","9","6","6","Ya heden nabiggat ya impa'annung Apo Dios din inalina. At an amin nan a'animal nan i'Egypt ya nun'atoyda, mu mi'id ah ohah natoy hinan a'animal di holag Israel. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EX9_7","003_9_7","EXO","9","7","7","Ya nan ali ya hennagna nan linala'in immuy nanamad hinan a'animal nan holag Israel, ya tinnigdan mi'id ah ohah natoy. Mu hihidya damdaman heden ali ya unna impa'odhol di nomnomna ti agguyna inyabulut di akakan nan holag Israel. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EX9_8","003_9_8","EXO","9","8","8","Ya inalin goh Apo Dios ay da Moses ay Aaron di, “Umakup ayuh dapul hinan pun'apuyan, ya impatu\"ug Moses an ihabuag ta titiggon nan ali. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EX9_9","003_9_9","EXO","9","9","9","Ta iwa'at di tuyup hinan abablubabluy ad Egypt ta hiyay dumalat hi almuwan nan i\"itang an mun'abdu' hinan up'up di tatagu ya a'animal ta mumbalin hi pogha.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EX9_10","003_9_10","EXO","9","10","10","At immuy mah immakup da Moses ay Aaron hinan dapul, ya immuydah nan awadan di ali, ya impatu\"ug Moses an inhabuag heden dapul ta immalihbu', ya nawaday i\"itang hi nun'abdu' hinan up'up di tatagu ya nan a'animal, ya nun'apoghaanda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EX9_11","003_9_11","EXO","9","11","11","Ya nan i'Egypt an way abalinandan mummadyik ya mid ologdan umuy ay Moses ti nun'apoghaandan amin an i'Egypt. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EX9_12","003_9_12","EXO","9","12","12","Mu impahelot Apo Dios di nomnom nan ali, at agguyna inunud nan inalida ti hiyah ne tuwali din inalin Apo Dios ay Moses. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EX9_13","003_9_13","EXO","9","13","13","Ya inalin goh Apo Dios ay Moses di, “Hi ma'et hinan helhelong ya umuymu damuwon nan ali, ya alyom ay hiyay, Hiyah te inalin Apo Dios an dayawon nan Hudyu an inalinay, Iyabulutmuy akakan nan tatagu' ta umuyda mundayaw ay Ha\"in! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EX9_14","003_9_14","EXO","9","14","14","Ti adim ay ya moltao' he\"a, ya nan u'upihyalmu, ya nan tatagum ta way panginnilaanyun mi'id ah nipaddungan di anabagbagtu' hitun luta! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EX9_15","003_9_15","EXO","9","15","15","Ti gulat ta penhod'un mamatoy ay he\"a ya nan tatagum at ipa'ali' nan mabi'ah an dogoh, at mun'atoy ayu ta mapogpog ayuh tun luta. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EX9_16","003_9_16","EXO","9","16","16","Mu manu ay agguy'u inat di umat hina ya ta matagu'a, ta ipattig'un he\"a nan abalina', ya ta mipa'innilan amin hinan tataguh tun luta. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EX9_17","003_9_17","EXO","9","17","17","Mu he\"a ya unmu ipangangattuy aatmu, hiyaat unmu adi iyabulut di akakan nan tatagu'. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EX9_18","003_9_18","EXO","9","18","18","At innilaom an hi ma'et hinan at hitu ya ipa'ali' di nunnaud an dalallu an mi'id ah nipaddunganah nan dalallu an gun impaluh nan i'Egypt an nete\"ah din hopapna ta nangamung ad ugwan. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EX9_19","003_9_19","EXO","9","19","19","Ya alyom ta ipahi'ugdan amin nan a'animal an wah nan payaw, ya ta\"on nan tatagu ya ta mihi'ugda goh, ti adida ay ya mun'e'na nan dalallun dida, at mun'atoyda.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EX9_20","003_9_20","EXO","9","20","20","Ya nan udumnan i'Egypt an u'upihyal ya timma'otda ti nan inalin Apo Dios, at ayda nun'ipahi'ug nan a'animalda ya nan baalda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EX9_21","003_9_21","EXO","9","21","21","Mu nan udumna ya nidugah di ngohoydah nan inalin Apo Dios hi ma'at, at agguyda impahi'ug nan himbut ya nan a'animalda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EX9_22","003_9_22","EXO","9","22","22","Ya inalin Apo Dios ay Moses di, “Ita'nangmuy ngamaymud daya ta mun'agah nan dalalluh nan abablubabluy ad Egypt, ya nun'e'nah nan tatagu, ya nan a'animal, ya an amin hinan nitanom hi payaw ya uma.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EX9_23","003_9_23","EXO","9","23","23","At inta'nang Moses din hul'udna, ya impa'idul Apo Dios, ya gun mun'ilat an pumahad hitun luta ya manalallu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EX9_24","003_9_24","EXO","9","24","24","Ya nidugah an gun mun'apalin manalallu ya gun mun'ilat. Hiyah ne nidugah ahan an dalallun mi'id ah umat hinah impaluh nan i'Egypt hi nete\"ah penghana. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EX9_25","003_9_25","EXO","9","25","25","Ya nun'ipuhit nan dalalluh an amin hinan agguy nipahi'ug hi ad Egypt an wah nan payawda, at nun'apa\"i ya nun'atoyda nan tatagu ya nan a'animal. Ya an amin di nun'itanom hinan uma, ya payaw, ya ta\"on nan ayiw ya nun'a'ipungda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EX9_26","003_9_26","EXO","9","26","26","Mu ad Goshen an nihinan nan holag Israel ya mi'id ah dalalluh di. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EX9_27","003_9_27","EXO","9","27","27","At impa'ayag goh nan ali da Moses ay Aaron, ya inalinan diday, “Immannung an numbahola', ya hi Apo Dios ya makulug di aatna, at ha\"in ya nan tatagu' di nibahhaw! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EX9_28","003_9_28","EXO","9","28","28","At munluwalu ayu ni' ahan ay Apo Dios ta ipadinongna nan atata'ot an idul ya nan dalallu ti iyabulut'uy akakanyun ten babluy ta adi ayu mahkay mihinah tu!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EX9_29","003_9_29","EXO","9","29","29","Ya inalin Moses di, “Awni ta makak amin ten siudad ya nunluwalu amin Apo Dios, at duminong nan idul ya nan dalallu, ta way panginnilaam an tun luta ya bagin Apo Dios. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EX9_30","003_9_30","EXO","9","30","30","Mu i'innila' an he\"a ya nan u'upihyalmu ya adiyu damdama ta'tan hi Apo Dios.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EX9_31","003_9_31","EXO","9","31","31","Ya nan intanom nan i'Egypt an barle ya bimmungada, ya nan flax an ay apoh ya munhabung, at hiyaat unda nun'apa\"i. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EX9_32","003_9_32","EXO","9","32","32","Mu nan wheat an paddungnay habug ya agguy napa\"i ti pa'ahhangawda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EX9_33","003_9_33","EXO","9","33","33","At hi Moses ya nakak hinan awadan nan ali ta tinaynana nan babluy. Ya inta'nangnay ngamayna, ya nunluwalun Apo Dios, at dimminong din idul ya dalallu, ya inugawnay udan. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EX9_34","003_9_34","EXO","9","34","34","Ya unat goh tinnig nan ali ya nan u'upihyalna an dimminong nan idul ya dalallu ya impahehelotda damdamay nomnomdan umat hidin hopapna. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EX9_35","003_9_35","EXO","9","35","35","At impahehelot nan aliy nomnomna, at agguyna goh inyabulut di akakan nan holag Israel ti hiyah ne tuwali inalin Apo Dios ay Moses. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EX10_1","003_10_1","EXO","10","1","1","Ya inalin goh Apo Dios ay Moses di, “Umuy'ah nan ali ta mi'hapit'a ti impahelot'uy nomnomna ya nan u'upihyalna ta way ato' an mangipattig ay didah nan pangat'un umipanoh'a. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EX10_2","003_10_2","EXO","10","2","2","Ta hanan ma'at ya hiyay ulgudonyuh udum di algaw hinan imbabaluyyu ya nan a'apuyu an nan nangipaligligata' hinan i'Egypt ya nan nangata' ay didah nan umipanoh'a ya ma'at ta way panginnilaanyu an Ha\"in hi Apo Dios.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EX10_3","003_10_3","EXO","10","3","3","At immuy da Moses ay Aaron hinan ali, ya inalidan hiyay, “Hi Apo Dios an dayawonmin Hudyu ya inalinay, Anuud nin di pangipa'ampaam hi odolmun Ha\"in? At iyabulutmuy akakan nan tatagu' ta umuydan mundayaw ay Ha\"in! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EX10_4","003_10_4","EXO","10","4","4","Ti gulat ta iya'addim ya ipa'ali' di do'ol hi dudun hinan babluyyuh ma'et ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EX10_5","003_10_5","EXO","10","5","5","ta ho'napandan amin tun luta ta mi'id ahan mattig. Ya onondan amin hay way na'angang hi agguy pina\"in nan dalallu, ya ta\"on un nan ayiw an na'angang hinan payawyu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EX10_6","003_10_6","EXO","10","6","6","Ya mun'apnudah nan abungmu, ya ta\"on nan abung di u'upihyalmu, ya nan abung di tatagum. Ya nidugah an atata'ot di aatdan mi'id ah umat hinah impaluh din a'apuyuh ene'damda.” Ya unat goh nalpah hanan inalin Moses ya nakak. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EX10_7","003_10_7","EXO","10","7","7","Ya inalin nan u'upihyal hinan aliy, “Anuud nin di pangidinngan ten lala'in mangipaligligat ay ditu'u? Mahapul an iyabulutmuy akakanda ta umuyda dayawon hi Apo Dios an Diosda! Undan adim tigon an ten pumuhi tun ad Egypt?” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EX10_8","003_10_8","EXO","10","8","8","At impa'ayag goh nan ali da Moses ay Aaron, ya inalina goh ay diday, “Mabalin an umuy ayu mundayaw ay Apo Dios an dayawonyu! Mu hay mahapul nin hi umuy?” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EX10_9","003_10_9","EXO","10","9","9","Ya tembal Moses, ya inalinay, “Mahapul an makak amin middum nan imbabaluymi an nan ung'ungungnga, ya nan nun'a'in'inna, ya nan nun'ala'ay. Ya pun'itnudmi goh an amin nan kalnilu, ya gandeng, ya nan bakami ti mahapul an munggotad amih pun'onnganmin Apo Dios.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EX10_10","003_10_10","EXO","10","10","10","Ya inalin nan alin diday, “Hi Apo Dios di manalimun ay da'yuh un'u abuluton an makak ayu. Mu adi' ahan abuluton hi un mitnud nan binabai ya ung'ungungnga ti ma'innilan waday nomnomnomonyuh nappuhin aton! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EX10_11","003_10_11","EXO","10","11","11","Adi' iyabulut! Ammuna ayun linala'ih umuy an mundayaw ay Apo Dios ti hiyah ne gunyu lupiton!” At numpakakna da Moses ay Aaron hinan wadana. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EX10_12","003_10_12","EXO","10","12","12","Ya inalin goh Apo Dios ay Moses di, “Ita'nangmuy ngamaymuh tun babluy ad Egypt ta malmuy dudun ta ho'napanda tun luta, ta pun'a'andan amin nan nihabal ya nan himmangaw an inang'ang di dalallu.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EX10_13","003_10_13","EXO","10","13","13","At inta'nang goh Moses nan hul'udna, ya limmun Apo Dios di puo' an nalpuh appit di buhu'an nan algaw ta inyal'algawna, ya inlablabinan himmubuhubuud ad Egypt. Ya unat goh nabiggat hi helhelong ya niddum di dudun hinan puo'. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EX10_14","003_10_14","EXO","10","14","14","Ya linonapandan amin nan abablubabluy ad Egypt, ya nunheglan do'olda ahan ya un anggay heneh nidugah an do'ol hi tinnig nan i'Egypt ti mi'id ah umat hinah impaluhdah din penghana, ya adi goh mapidpidwah enggana. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EX10_15","003_10_15","EXO","10","15","15","Ya lenonapanda tun luta ta engganah un ngimmitit, at nun'a'andan amin din nihabal, ya nan himmangaw an inang'ang di dalallu, ya ta\"on nan bungan di ayiw, ya nan nitanom hi payaw ad Egypt, at mid ah ohah na'angang hi tubuda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EX10_16","003_10_16","EXO","10","16","16","Ya nunnaudon nan alin nangipa'ayag ay da Moses ay Aaron, ya inalinay, “Numbahola' ay Apo Dios an dayawonyu, ya numbahola' goh ay da'yu! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EX10_17","003_10_17","EXO","10","17","17","At aliwanyu ni' heten numbahola' goh, ya nunluwalu ayun Apo Dios ta ipadinongna ni' ahan hatun nunheglan pummoltanan ha\"in!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EX10_18","003_10_18","EXO","10","18","18","At tinaynan Moses nan ali, ya nunluwalun Apo Dios ta mumbagah badang. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EX10_19","003_10_19","EXO","10","19","19","At binalliyang Apo Dios nan puo' ta hay appit hi a'unugan di algaw di nangipluyana ta iyaddibnan amin din dudun hinan Mumbolah an Baybay, at mi'id ah ohah na'angang hi dudun ad Egypt. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EX10_20","003_10_20","EXO","10","20","20","Mu impahelot Apo Dios goh di nomnom nan ali ta omod unna agguy inyabulut di akakan nan holag Israel. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EX10_21","003_10_21","EXO","10","21","21","Ya inalin Apo Dios ay Moses di, “Ita'nangmu nan ngamaymud daya ta humelong an ay tipot hinad Egypt ta ahi'ap'apu'ap nan tatagu.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EX10_22","003_10_22","EXO","10","22","22","At inta'nang Moses di hul'udna, ya hemmelong ahan an amin nan abablubabluy ad Egypt hi tuluy algaw. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EX10_23","003_10_23","EXO","10","23","23","At nan tataguh ad Egypt ya agguyda nuntitiggawan, ya agguyda goh limmahlahun hinan numpunhituwanda ti pa'ahhelong ahan. Mu nan awadan di nunhituwan nan holag Israel ya mapatal. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EX10_24","003_10_24","EXO","10","24","24","At ipa'ayag goh han alih Moses, ya inalinay, “Umuy ayu mahkay an mundayaw ay Apo Dios an ta\"on unyu itnud nan binabai ya nan imbabaluyyu! Mu adiyu itnud nan baka, ya kalnilu, ya gandeng ta diday mataynan hitu.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EX10_25","003_10_25","EXO","10","25","25","Ya inalin Moses ay hiyay, “Mahapul ahan an waday e'nongmih Onong an Moghob ta e'nongmin Apo Dios hinan pundayawanmin Hiya. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EX10_26","003_10_26","EXO","10","26","26","At an amin nan a'animalmi an mi'id ahan ah ma'ang'ang ta way e'nongmih nan pundayawanmin Apo Dios, ya agguymi ahan inilay e'nongmin Apo Dios ta nangamung hi un ami umatam hidi.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EX10_27","003_10_27","EXO","10","27","27","Mu impahehelot Apo Dios nan nomnom din ali, at hiyaat unna adi iyabulut di akakanda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EX10_28","003_10_28","EXO","10","28","28","At inalinan Moses di, “Makak'a ta taynana'! Ya adi'a ahan mahkay mumpatpatigaw ay ha\"in! Ti gulat ta mipattig'an ha\"in ya ipapatoy da'a!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EX10_29","003_10_29","EXO","10","29","29","Ya inalin Moses di, “At umat ay hinay panapitmu at adia' mipatpattig ay he\"ah enggana!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EX11_1","003_11_1","EXO","11","1","1","Ya waday impanomnom Apo Dios ay Moses an inalinay, “Hiyah te mahkay di angunuhnah pummolta' hinan ali ya nan tataguna. At malpah ay henen ma'at at iyabulutnay akakanyu, ya hay atonan mamakak ay da'yu ya punhunihun da'yu ta punnaudonay akakanyun ten babluy. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EX11_2","003_11_2","EXO","11","2","2","At ad ugwan ya alyom hinan linala'i ya binabain holag Israel ta mun'adawdah nan gina'un nan heneggonda an nan gina'un di odol an balitu' ya silver.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EX11_3","003_11_3","EXO","11","3","3","Hi Apo Dios ya indatnay pange'gonan nan i'Egypt hinan holag Israel ti ta\"on un nan u'upihyal ya nan tatagu ya ibilangdan hi Moses ya ongol di abalinana. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EX11_4","003_11_4","EXO","11","4","4","At intuluy Moses an ni'hapit hinan ali ya un mahkay makak an inalinay, “Hiyah te inalin Apo Dios an inalinay, Hi lumabi ya le'do' an amin tun ad Egypt. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EX11_5","003_11_5","EXO","11","5","5","Ya an amin nan papangpangullun linala'in imbabaluy nan i'Egypt ya mun'atoydan mete\"ah nan pangpangullun lala'in imbaluymun mamnoh hi haadmu ta nangamung hinan pangpangullun imbaluy nan tatagalam an binabain hay tamuda ya un munggelgeleng hi bogah. Ya mun'atoy goh an amin nan nun'ahhun an imbabaluy nan a'animalyu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EX11_6","003_11_6","EXO","11","6","6","Ya an amin nan abablubabluy hitud Egypt ya ma\"adngol di ahingungulngul an mid ah at hinah na'at hidin penghana ya hi awnih udum di algaw goh. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EX11_7","003_11_7","EXO","11","7","7","Mu nan holag Israel ya mi'id al'alin ta\"on nan ahu, ya mi'id ah mun'aluul ta way panginnilaanyun Ha\"in an hi Apo Dios ya agguy numpaddung di pangat'uh nan holag Israel ya nan i'Egypt. Hiyah ne inalin Apo Dios.” Ya intuluy Moses an himmapit, ya inalinay, “Inila' nan ma'at ti ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EX11_8","003_11_8","EXO","11","8","8","an amin nan u'upihyalmu ya umalidan munluung an mangal'alu' ay ha\"in an alyonday, Ekakmun amin nan tatagum! Ta nalpah ay an inalida ya unna' mahkay makak.” Ya nidugah di bimmubungtan Moses hidin nanaynanah nan ali. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EX11_9","003_11_9","EXO","11","9","9","Ya gun tuwali alyon Apo Dios ay Moses di, “Manu ay adi da'a dongdonglon hinan ali ya ta way inat'un nangat hinan do'ol an umipanoh'ad Egypt.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EX11_10","003_11_10","EXO","11","10","10","Ya da Moses ay Aaron ya gunda inat an amin hanan umipanoh'ah nan wadan nan ali, mu impahehelot damdaman Apo Dios di nomnomna ta omod unna agguy inyabulut di akakan nan holag Israel hinan babluyda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EX12_1","003_12_1","EXO","12","1","1","Ya ni'hapit goh hi Apo Dios ay da Moses ay Aaron hidid Egypt an alyonay, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EX12_2","003_12_2","EXO","12","2","2","“Mete\"ad ugwan ya heten bulan di ibilangyuh hopap di bulan di hintawon hinan holag Israel. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EX12_3","003_12_3","EXO","12","3","3","At mahapul an pun'ibagayun amin hinan holag Israel ta nan miyapulun algaw ad ugwan an bulan ya an amin nan linala'in o'ommod nan ohan pamilya ya way ohaan pilionay ohah nan uyaw an kalnilu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EX12_4","003_12_4","EXO","12","4","4","Ya gulat ta nan nahnot an pamilya ta iniladan mi'id ologdan mangihdan amin hinan paltionda ya mahapul an mi'hapitdah nan ohan pamilyan heneggonda ta milammungdan didan mangihdan de han ohan mapalti. At mabalin an aminondan ihda ta mi'id ah ma'angang. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EX12_5","003_12_5","EXO","12","5","5","Hay pilionda ya nan uyaw an kalnilu unu gandeng an ohay tawona an buta'al an mi'id ah ganitna. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EX12_6","003_12_6","EXO","12","6","6","Ya ilahhinda nan uyaw ta engganah nan mahdom eden miyapulu ta opat an algaw nen bulan, ya daden hinohhan pamilyan holag Israel ya dedehhonondan golton nan kalniluda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EX12_7","003_12_7","EXO","12","7","7","Ya alanda nan dalan nan mapalti, ya inlamuhdah nan gaub hinan numpinangngel an paneddeng, ya nan alegeng di pantaw, ya nan bagtun di pantaw nan abung eden wadan di pangihdandah nan napalti. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EX12_8","003_12_8","EXO","12","8","8","Ya henen mahdom ya mahapul an mihdan amin nan mipagan dotag nan mapalti, ya hay onondah pangihidaandah nan nipagan dotag ya nan tinapay an agguy nabino'bo'an ya nan halawhaw an mumpait. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EX12_9","003_12_9","EXO","12","9","9","Ya adiyu ihda nan ma'ata unu nan mihaang an nonong nan na'imul, ya impagayun middum nan uluna, ya hu'ina, ya an amin nan minalutuna. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EX12_10","003_12_10","EXO","12","10","10","Ya mahapul an mi'id ahan ah ma'angang hinan mabiggat, ta wada ay di ma'angang hi adiyu ihda ya mahapul an gohbonyu ya un mawa'ah. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EX12_11","003_12_11","EXO","12","11","11","Ya alyom ay dida ta mundadaanda, ya egtomday gina'uda, ya numbalikisda, ya idadaanday hul'udda, ya nunhapatusda ta midadaandan mumbaat, ya punnaudondan mangan ti hiyah ne gutud di pamaliwan Apo Dios ay da'yu.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EX12_12","003_12_12","EXO","12","12","12","Ya inalin goh Apo Dios di, “Ya henen mahdom ya le'do' an amin nan abablubabluy ad Egypt ta pumpatoy'un amin nan pangpangullun imbabaluy nan i'Egypt ya ta\"on nan a'animalda. Ya pa\"io' an amin nan bulul an dayawon nan i'Egypt ta ipattig'un Ha\"in nan immannung an Dios. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EX12_13","003_12_13","EXO","12","13","13","Ya nan dalan nilamuh hinan abalubaluy ya hiyay pangimmatuna' hinan numpunhituwanyu, ya tigo' ay nan dala ya linauha' da'yu ta adi ayu mitagam hinan pummoltaa' hinan i'Egypt. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EX12_14","003_12_14","EXO","12","14","14","Ya heden algaw di panginomnomanyuh nan namaliwa' ay da'yu, at Ha\"in an Dios di ibehtaanyuh atawotawon ta nangamung.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EX12_15","003_12_15","EXO","12","15","15","Ya inalin goh Apo Dios ay da Moses di, “Adiyu onon nan nabino'bo'an an tinapay hi pituy algaw. Ya henen hopap di algaw ya mahapul an itapalyun amin nan bino'bo' an wah nan numpunhituwanyu. Mu gulat ta henen gutud di pituy algaw ya waday ohan da'yuh mangan hinan nabino'bo'an an tinapay ya mahapul an mapogpog di ibilanganah nan holag Israel. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EX12_16","003_12_16","EXO","12","16","16","Ya nan hopap di algaw ya ma'amung ayu ta mundayaw ayun Ha\"in, ya umat goh hinay atonyuh nan miyapituh algaw. Ya henen algaw ya adi ayu muntamu an ammunay ononyuh ihaangyu ya anggay. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EX12_17","003_12_17","EXO","12","17","17","At gunyu ngilinon an egtadan heten algaw an agguyyu nanganan hi agguy nabino'bo'an an tinapay ti hiyah ne gutud di nangekaka' ay da'yud Egypt. At gunyu aton heteh atawotawon hi enggana, ya ipaboltanyuh nan holagyu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EX12_18","003_12_18","EXO","12","18","18","Ya mete\"ah munhinag hinan miyapulu ta opat di algaw eden hopap di bulan ta engganah nan munhinag hinan miyaba'inti ta han ohay algaw di adiyu ahan panganan hinan tinapay an nabino'bo'an. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EX12_19","003_12_19","EXO","12","19","19","At henen pituy algaw ya mahapul an mi'id ah mipatpatang hi bino'bo' hinan numpunhituwanyu, ya umat goh hinan bunag. Mu gulat ta wadan da'yuy mangan hinan tinapay an nabino'bo'an ya mahapul an mapogpog di ibilanganah holag Israel an ta\"on un hiya ya bunag unu nitungaw eden babluy. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EX12_20","003_12_20","EXO","12","20","20","Ya adiyu onon di nabino'bo'an ta hay ononyuh nan a'abungyu ya nan agguy nabino'bo'an an tinapay.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EX12_21","003_12_21","EXO","12","21","21","At impa'ayag Moses an amin nan a'ap'apun nan holag Israel, ya inalinan diday, “An amin ayu ya punnaudonyun pilion nan uyaw an kalnilu unu uyaw an gandeng an mun'olog ay da'yun hina\"ama, ya paltionyu ta way ihdayuh nan pamaliwan Apo Dios ay da'yu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EX12_22","003_12_22","EXO","12","22","22","Ya tayaonyuy dalanah nan duyu, ya innalyu nan holo' an hyssop an ay hanganga, ya bento'yu, ya intamolyuh nan dala, ya inlamuhyuh nan numpinangngel an paneddeng, ya nan alegeng hinan bagtun di pantaw nan a'abungyu. Mu an amin ayu ya mi'id ahan ah pumitaw ta nangamung mawa'ah hinan helhelong. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EX12_23","003_12_23","EXO","12","23","23","Ya gulat ta maluh hi Apo Dios hinan umuyna pumpamatayan hinan papangpangullun linala'in imbabaluy nan i'Egypt ya tigona ay ta waday dalah nilamuh hinan bagtun di pantaw ya nan paneddeng di a'abungyu ya hiyay pangimmatunan Apo Dios at lauhanay a'abungyu ta adi da'yu pi'tagam an pi'patoy. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EX12_24","003_12_24","EXO","12","24","24","At hiyah ne atonyuh atawotawon, ya mahapul an itugunyuh nan imbabaluyyu ta gunda aton heteh un madatngan nan gutud di a'atana. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EX12_25","003_12_25","EXO","12","25","25","Ya ta\"on un ayu dumatong hinan lutan ipaboltan Apo Dios ay da'yuh pumbabluyanyu ya mahapul an inaynayunyun gun ngilinon an egtadan heten algaw hi enggana. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EX12_26","003_12_26","EXO","12","26","26","Ya wa ay ta hanhanan nan imbabaluyyun alyonday, Anaad heten ngilin? ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EX12_27","003_12_27","EXO","12","27","27","ya hay pambalyu ya alyonyuy, Manu ay ngilinon an egtadan heten algaw ti hiyah te panginomnoman tu'uh nan nangiwangan Apo Dios hinan numpunhituwanmin holag Israel hi awadanmid Egypt ti numpatoynay i'Egypt, mu agguy da'mi.” At numpunhippi nan holag Israel, ya inyungyungda ta dayawondah Apo Dios. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EX12_28","003_12_28","EXO","12","28","28","At nabu'alda ta immuyda inat nan inalin da Moses ay Aaron hi immandal Apo Dios ay dida. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EX12_29","003_12_29","EXO","12","29","29","Ya heden limmabi ya numpatoy Apo Dios nan papangpangullun linala'in imbabaluy nan i'Egypt an nihipun hinan imbaluy nan ali an mamoltan hinan haadna ta engganah nan imbabaluy nan nibalud hinan na'uhu' an lutan baludan, ya ta\"on nan nun'ahhun an imbabaluy nan a'animal. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EX12_30","003_12_30","EXO","12","30","30","At bimmangon nan ali, ya nan u'upihyalna, ya nan i'Egypt an ahikikilada ti an amin hinan numpunhituwanda ya waday natoy hi imbaluydah lala'in pangpangullu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EX12_31","003_12_31","EXO","12","31","31","At heden nahdom ya impa'ayag nan ali da Moses ay Aaron, ya inalinay, “Makak ayu! Makak ayu! Ya itnudyun amin nan holag Israel ta umuy ayu mundayaw ay Apo Dios an hiyay ilupityun gun ibaga! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EX12_32","003_12_32","EXO","12","32","32","Ya pun'alayun amin nan animalyun baka, ya gandeng, ya kalnilu, ya impadehyu! Ya pi'luwaluyu ni' ahan ay Apo Dios ta wagahana'!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EX12_33","003_12_33","EXO","12","33","33","At numpakak nan i'Egypt nan holag Israel ta punnaudondan makak hinan babluyda ti alyonday, “Ma'amin amin mun'atoy hi un ayu adi makak!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EX12_34","003_12_34","EXO","12","34","34","At nun'alan nan holag Israel an amin nan na'angang an miyammah tinapay an agguy nabino'bo'an, ya inittudah nan duyun pungkiwalan hi tinapay, ya nunteplagandah lubungda, ya nun'ipi'ugda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EX12_35","003_12_35","EXO","12","35","35","Ya inunud nan holag Israel an amin din inalin Moses an mahapul hi atonda. At nun'adawdah nan i'Egypt hi gina'un buung an silver, ya balitu', ya lubung ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EX12_36","003_12_36","EXO","12","36","36","ti hi Apo Dios ya indatnay pange'gonan nan i'Egypt hinan tatagun holag Israel, at nun'idatda nan penhoddah odowon. At binoltanda nan gina'un di i'Egypt. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EX12_37","003_12_37","EXO","12","37","37","At hidid Rameses di nala\"uyan nan holag Israel ta ipluydad Sukkoth. Nan linala'i ya nahuluk hi onom di gahut di libu, ya agguy ni'bilang nan binabai ya nan ung'ungungnga. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EX12_38","003_12_38","EXO","12","38","38","Ya do'olday udumnah tatagun niddum an nitnud ay dida, ya nan do'ol an kalnilu, ya gandeng, ya baka. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EX12_39","003_12_39","EXO","12","39","39","Ya hay gutud di gunda anganan ya inhaangda din inodnandan balunda an agguy nabino'bo'an an din innaldad Egypt. Manu ay agguy nabino'bo'an ya unda napakak ti mi'id inatdan nanod hi bumladan nan nakiwal an alena. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EX12_40","003_12_40","EXO","12","40","40","Ya hay uyap di tawon hi ni'hituwan nan holag Israel ad Egypt ya opat di gahut ya han tulumpulu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EX12_41","003_12_41","EXO","12","41","41","Ya heden immannung an angunuh di algaw den opat di gahut ta han tulumpulun tawon ya an amin nan tatagun Apo Dios ya nun'akakdad Egypt. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EX12_42","003_12_42","EXO","12","42","42","Ya heden nahdom di pento' Apo Dios hi pamakakanah nan tatagunad Egypt, at mahapul an gunda ibehtaan hi atawotawon ta panginomnomandah namaliwan Apo Dios ay dida. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EX12_43","003_12_43","EXO","12","43","43","Ya inalin Apo Dios ay da Moses ay Aaron di, “Hiya hatuy uldin hi ma'at hinan pumbehtaanyu. Mahapul an mi'id ah bunag hi me\"an ay da'yu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EX12_44","003_12_44","EXO","12","44","44","(Mu wada ay di himbutyu an bunag ya mahapul an kugitonyuh mahhun ya un me\"an.) ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EX12_45","003_12_45","EXO","12","45","45","Mu nan timpolary an bunag an ni'hitun da'yu ya nan timpolary goh an tagalayu ya adida me\"an. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EX12_46","003_12_46","EXO","12","46","46","Ya mahapul an hay baluy di pangananyun amin hinan ma'an, ya mi'id milahun hinan ihdayu, ya adiyu ahan ipungon nan tungal di dotag. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EX12_47","003_12_47","EXO","12","47","47","Ya an amin nan holag Israel ya mahapul an ibehtaandah ten algaw. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EX12_48","003_12_48","EXO","12","48","48","Ya gulat ta waday bunag an mangilih immiyan ta pohdonda ay an middum ay da'yun nen atonyu ya mahapul an kugitonyun amin nan linala'i ta mibilangdan umat hinan holag Israel. Ya mahapul an nan tagun agguy nakugit ya adida me\"an. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EX12_49","003_12_49","EXO","12","49","49","Hay punhulbian ten uldin ya nan holag Israel ya ta\"on nan bunag an ni'hitun da'yu.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EX12_50","003_12_50","EXO","12","50","50","At inunud nan holag Israel an amin nan inalin Apo Dios ay da Moses ay Aaron hi atonda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EX12_51","003_12_51","EXO","12","51","51","At henen algaw ya enekak Apo Dios an amin nan holag Israel ad Egypt an na'uhi'uhigdan ahimpahimpangapu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EX13_1","003_13_1","EXO","13","1","1","Inalin goh Apo Dios ay Moses di, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EX13_2","003_13_2","EXO","13","2","2","“Idawatyun amin ay Ha\"in nan pangpangullun mitungaw an lala'ih nan holag Israel an tagu unu animal ta bagi'.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EX13_3","003_13_3","EXO","13","3","3","Ya inalin Moses mah hinan tataguy, “Adiyu al'aliwan heten algaw ti hiyay nakakan tu'ud Egypt hi nangipaligligatandan ditu'u, ya nakak tu'un dumalat nan nidugah an abalinan Apo Dios. Ya mi'id mangan hinan tinapay an nabino'bo'an. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EX13_4","003_13_4","EXO","13","4","4","At ad ugwan an bulan di Aviv di akakanyu ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EX13_5","003_13_5","EXO","13","5","5","an hiyay pumbehtaanyuh tinawon ti hiyah te algaw hi pangiyayan Apo Dios ay da'yuh nan lutan di iCanaan, ya iJebus, ya nan himpampun an holag Heth, ya holag Amor, ya holag Hiv. Henen luta an din intulag Apo Dios hidin o'ommod tu'uh din penghanan idatnan da'yu ya lo'eh an luta, at ma'almuy do'ol hi mitanom. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EX13_6","003_13_6","EXO","13","6","6","Ya hay onon tu'uh nan pituy algaw ya nan tinapay an agguy nabino'bo'an, ya henen miyapitun algaw di pumbehtaan tu'uh pundayawan tu'un Apo Dios. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EX13_7","003_13_7","EXO","13","7","7","Ya henen pituy algaw ya adi tu'u ahan onon nan tinapay an nabino'bo'an, ya mahapul an mi'id ahan ah bino'bo' hi miwalwallang hinan abungyu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EX13_8","003_13_8","EXO","13","8","8","Ya gulat ta mete\"a nan behta ya ulgudonyuh nan linala'in imbabaluyyun alyonyuy, Manu ay ma'at hatu ti dumalat nan abalinan Apo Dios, ya enekak da'mid Egypt. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EX13_9","003_13_9","EXO","13","9","9","Ya henen behta ya hiyay mangipanomnom ya pangitigan an umat hi malkah ngamayyu ya uluyu ta nan Uldin Apo Dios di unudonyu ya hapitonyu. Ti dumalat nan nidugah an abalinan Apo Dios ya enekak da'mid Egypt. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EX13_10","003_13_10","EXO","13","10","10","At gunyu aton heten behtah atawotawon hi un madatngan nan gutudna. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EX13_11","003_13_11","EXO","13","11","11","Ya gulat ta idatong da'yun Apo Dios hinan lutan di iCanaan an din intulagnan ditu'u ya nan a'apu tu'u ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EX13_12","003_13_12","EXO","13","12","12","ya mahapul an ilahhinyu nan pangpangullun imbaluyyun lala'i ta bagin Apo Dios. Ya ta\"on nan mahhun an buta'al unu manilhig an i'lum nan animal ya milahhin goh. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EX13_13","003_13_13","EXO","13","13","13","Mu mahapul an huwalonyuh uyaw an buta'al an kalnilu nan mahhun hi mi'lum an uyaw an manilhig an dongki, mu adiyu ay huwalon ya mahapul an ipungonyuy bagangna. Ya mahapul an huwalonyu goh an amin nan pangpangullun imbaluyyun lala'i. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EX13_14","003_13_14","EXO","13","14","14","Ya udum di algaw hi un way pangibagan nan imbabaluyyun linala'in alyonday, Hay itudun te nin han behta? ya alyonyun diday, Manu ay ya dumalat nan nidugah an abalinan Apo Dios, ya enekak da'mid Egypt hidin nipaligligatanmi! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EX13_15","003_13_15","EXO","13","15","15","Ti hidin pangiyadiyan nan alih akakanmi ya numpatoy Apo Dios an amin nan papangpangullun linala'in holag nan i'Egypt an ta\"on nan a'animalda. At hiyaat un mahapul an midawat an amin nan mahhun an mi'lum an animal ay Apo Dios ta bagina, mu mahapul an waday huwal nan pangpangullun mitungaw an lala'i. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EX13_16","003_13_16","EXO","13","16","16","Ya heten behta ya hiyay mangipanomnom ya pangitigan an umat hi malkah nan ngamayyu ya uluyu ta nan Uldin Apo Dios di unudonyu ya hapitonyu. Ti dumalat nan nidugah an abalinana ya enekak da'yud Egypt.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EX13_17","003_13_17","EXO","13","17","17","Ya unat goh inyabulut nan ali an makakda nan holag Israel ad Egypt ya agguy inipluy Apo Dios didah nan lugal di iPhilistia an ta\"on un balah'at an dalan. Ti alyonay, “Gulat ta waday pi'gubatanda at mun'innomnom nan tatagu, at mumbangngaddad Egypt.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EX13_18","003_13_18","EXO","13","18","18","At hay nangipluyanah nange'wanda ya nan nalikaw an dalan hinan mapulun an midoo' hinan Mumbolah an Baybay. At nan holag Israel ya nakakdad Egypt an na'uhi'uhigdan mundaldalan, ya enegtomday almasdan hinohha. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EX13_19","003_13_19","EXO","13","19","19","Ya inta'in Moses din tungal Joseph ti hiyah ne inalin Joseph ay didan holag Israel. Ti inalinay, “Hi awnih pangekakan Apo Dios ay da'yud Egypt ya pi'yekakyu nan tungal'un ten babluy.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EX13_20","003_13_20","EXO","13","20","20","At hidin nakakandad Sukkoth ya inipluydad Etham ta hidiy immiyanandah nan pingit nan mapulun. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EX13_21","003_13_21","EXO","13","21","21","Ya hi Apo Dios di nangipangpangulun dida, at wa ay ta nan mapatal ya linidumana dida, at waday damunan bunut an pa\"ongol an ay tu'ud an mamahhun ta hiyay unudonda. Ya wa ay ta nan mahdom ya mundalang heden bunut ta waday pundilagda, at ta\"on un nan mahdom ya mumbaatda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EX13_22","003_13_22","EXO","13","22","22","Ya nunnonngon Apo Dios heden bunut an ay tu'ud hinan pumbaatandah nan mapatal ya mahdom. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EX14_1","003_14_1","EXO","14","1","1","Ya inalin Apo Dios ay Moses di, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EX14_2","003_14_2","EXO","14","2","2","“Alyom hinan holag Israel ta mumbangngad ayu ta hidiy umapalanyuh nan neheggon ad Pi Hahiroth an numbattanan ad Migdol ya nan baybay an neheggon ad Ba'al Zephon. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EX14_3","003_14_3","EXO","14","3","3","Ta hay ninomnom nan ali atog ya alyonay, Nan holag Israel ya matengtengawda ti napogpog nan dalan, at mi'id pange'wandah nan mapulun! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EX14_4","003_14_4","EXO","14","4","4","Ya ipa'odhol'u goh di nomnom nan ali, at ipapdug da'yu ta way aton nan ali ya nan titindalun mangipabagtun Ha\"in. Ya hiyay panginnilaan nan i'Egypt an immannung an Ha\"in di Ap'apun nan holag Israel.” Henen imbagan Apo Dios di inunud nan holag Israel hi pange'wanda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EX14_5","003_14_5","EXO","14","5","5","Ya unat goh impa'inniladah nan alid Egypt nan nakakan nan holag Israel ya muntutuyu an ta\"on un nan u'upihyalnah nan nangiyabulutandan akakan nan tatagu. Ya inaliday, “Anaad tuwali ta pinakak tu'u dida? Tigonyu an mi'id mah di babbaalon tu'u!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EX14_6","003_14_6","EXO","14","6","6","At impidadaan nan ali nan kalesanan punluganan di mi'gubat ta hiyay mangipangpanguluh nan akakanda, ya imbaganah nan tindaluna ta mundadaanda ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EX14_7","003_14_7","EXO","14","7","7","ta mitnuddan munlugan nan u'upihyal di tindalu an mepongdan milugan hinan onom di gahut an ma\"aphod an lugan, ya nan udum an punluganan. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EX14_8","003_14_8","EXO","14","8","8","Ti hi Apo Dios ya immannung an impa'odholnay nomnom nan ali, at pindugda nan holag Israel an natuliddan nunlinggo. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EX14_9","003_14_9","EXO","14","9","9","At do'ol nan kabayun nan Alin hi Pharaoh, ya nan lugana, ya nan u'upihyalna an namdug hinan holag Israel, ya inah'upanda nan holag Israel hinan immapalandah nan pingit di baybay an neheggon hi ad Pi Hahiroth an dammang ad Ba'al Zephon. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EX14_10","003_14_10","EXO","14","10","10","Ya unat goh na'uy an ataman nan i'Egypt dida ya inamang nan holag Israel daden tindalun mamdug ay dida, ya ma'atta'otda ahan, at ahipopokawdan mumpabadang ay Apo Dios. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EX14_11","003_14_11","EXO","14","11","11","Ya inalidan Moses di, “Undan dumalat di ami'idan di lubu' hi ad Egypt at hiyaat un da'miy inyalih tun mapulun ta hiyay atayanmi? Tigom adyay ma'ma'at hinan nangekakam ay da'mid Egypt! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EX14_12","003_14_12","EXO","14","12","12","Unmi dan agguy inalin he\"ah din awadan tu'ud Egypt hi onaynah un da'mi taynan an ta\"on un ami munnononnong hi baal nan i'Egypt? Ti odolnah un da'mi baalon hinan i'Egypt ya un han matoy hituh tun mapulun!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EX14_13","003_14_13","EXO","14","13","13","Ya tembal Moses an inalinah nan tataguy, “Adi ayu tuma'ot ta un ayuat duminong ta tigonyuy aton Apo Dios an mamaliw ay ditu'ud ugwan an algaw! Ti danen i'Egypt an titiggonyud ugwan ya adiyu dida mahkay tigon! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EX14_14","003_14_14","EXO","14","14","14","At okod hi Apo Dios an mangubat ay dida, at hay maphod hi atonyu ya un nonong ya dimminong ayu!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EX14_15","003_14_15","EXO","14","15","15","Ya inalin Apo Dios ay Moses di, “Anaad ta pumkaw'an mumpabadang ay Ha\"in? Alyom hinan tatagu ta inaynayundan umuy. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EX14_16","003_14_16","EXO","14","16","16","Ya eldongmu nan hul'udmuh nan appit di baybay, at munhiyan an matob'a' nan danum ta nan mamagan lutay dalanon nan holag Israel an bumad'ang. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EX14_17","003_14_17","EXO","14","17","17","Mu ipa'odhol'uy nomnom nan i'Egypt ta way atondan mangilulud an mangunud ay da'yuh nan gagwan di baybay ta hiyay a'innilaan di anabagbagtu' an dumalat nan pangabaka' hinan ali, ya nan titindaluna, ya nan u'upihyalna, ya nan pama\"ia' hinan kalesan numpunlugananda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EX14_18","003_14_18","EXO","14","18","18","Ya nan pangabaka' ay diday panginnilaan nan i'Egypt an Ha\"in hi Apo Dios.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EX14_19","003_14_19","EXO","14","19","19","Ya nan Anghel Apo Dios an din gun mangipanguluh nan holag Israel ya nahlig an nebnog ay dida, ya ta\"on goh nan ma'ugtul an bunut an nangipangpangulun dida ya nahlig an nebnog ay dida ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EX14_20","003_14_20","EXO","14","20","20","ta nibattan hinan immapalan nan holag Israel ya nan immapalan nan titindalun di i'Egypt. At helong hinan wadan di i'Egypt, ya mapatal hinan wadan di holag Israel, at hiyanan agguy inataman nan titindalu dida. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EX14_21","003_14_21","EXO","14","21","21","Ya inta'nang Moses an eneldong din hul'udnah nan way baybay, ya impatuyup Apo Dios nan mabi'ah an tuyup an nalpuh nan buhu'an di algaw, at inlablabinan hinubuhubuudan nan danum. Ya natob'a' nan danum, at mattig nan luta. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EX14_22","003_14_22","EXO","14","22","22","At ene'wan nan holag Israel hinan mamagan lutah nan way natob'a'an di danum an ay nida'lig hi numpinangngel. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EX14_23","003_14_23","EXO","14","23","23","Ya din titindalun di i'Egypt, ya nan do'ol an kabayun di ali, ya nan kalesan lugan goh di ali, ya nan udumnan numpungkabayu ya nangun'unudda an pudugonda didah nan gagwan di baybay. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EX14_24","003_14_24","EXO","14","24","24","Ya unat goh wan mun'awawa'ah ya inuhdungan Apo Dios nan titindalun di i'Egypt ti wagwah dih nan way bunut an ay apuy, ya hinaliwana dida. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EX14_25","003_14_25","EXO","14","25","25","At nungkumhunay pilid di nunlugananda, at adida mahlig. Ya inalin nan i'Egypt di, “Un tu'uat mumbangngad ti ini an hi Apo Dios di mi'gubat ay ditu'uh mangibaliw hinan holag Israel!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EX14_26","003_14_26","EXO","14","26","26","Ya unat goh wan dimmammang nan holag Israel hinan baybay ya inalin goh Apo Dios ay Moses di, “Ita'nangmuy hul'udmu, ya eneldongmuh nan baybay ta mun'addum nan danum ta mun'alnongda nan kalesan nunluganan di i'Egypt, ya nan nunluganan di u'upihyal, ya nan numpungkabayu.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EX14_27","003_14_27","EXO","14","27","27","At inta'nang Moses di hul'udna, ya eneldongnah nan baybay, at unat goh wan mawa'ah ya nun'addum din danum an numbangngad hidin aatna tuwali. At nan i'Egypt ya numbangngadda an limmayaw, mu hi Apo Dios ya nunlonongona didah nan gagwan di baybay. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EX14_28","003_14_28","EXO","14","28","28","At nun'addum nan danum, ya nun'ahe'nob an amin din numpungkabayu, ya an amin din titindalun di i'Egypt an namdug hinan holag Israel hinan baybay, ya mi'id ah ohah matagun dida. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EX14_29","003_14_29","EXO","14","29","29","Mu nan holag Israel ya dinalanda nan mamagan lutah nan gagwan di baybay an nada'ligan hi danum di numpinangngel. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EX14_30","003_14_30","EXO","14","30","30","At heden algaw ya binaliwan Apo Dios nan holag Israel hi namdugan nan i'Egypt. Ya tinnigdan nun'atoy nan i'Egypt an nun'ihaba'lagdah nan pingit di baybay. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EX14_31","003_14_31","EXO","14","31","31","At tinnig nan holag Israel nan nidugah an abalinan Apo Dios hi nangabakanah nan i'Egypt at ta'tanda mahkay hi Apo Dios, ya wada mahkay di pangulugdan Hiya, ya unudonda goh hi Moses an baalna. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EX15_1","003_15_1","EXO","15","1","1","Ya ingkantan da Moses ya nan holag Israel nan kantah nundayawdan Apo Dios an inalinay, “Ikantaa' hi Apo Dios an Hiyay nabagbagtun me'gonan ti nan kabayu ya nan numpuntakay ya nun'ipalnongna didah nan baybay! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EX15_2","003_15_2","EXO","15","2","2","Hi Apo Dios di nangidat hi bi'ah'u ya nan abalina', at Hiyay ikantaa', ya Hiya goh di namaliw ay ha\"in, ya Hiyay Dios an ipabagtu' ya dayawo' an dinayaw din o'ommod'u! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EX15_3","003_15_3","EXO","15","3","3","Hi Apo Dios di ngadan nan mangab'abak hinan gubat, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EX15_4","003_15_4","EXO","15","4","4","ya inubahna nan tindalu ya nan kalesan punluganan di alid Egypt hinan baybay, ya ta\"on nan nabagbagtun u'upihyal di tindalu ya nun'alnongdah nan Mumbolah an Baybay. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EX15_5","003_15_5","EXO","15","5","5","Hene'nob nan maluhung an baybay dida, at ayda batun numpunlonong hi bunolna. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EX15_6","003_15_6","EXO","15","6","6","Nan agwan an ngamaymu, Apo Dios, ya nidugah di abalinanan mangam'ameh ti numpuhitmuy binuhulmu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EX15_7","003_15_7","EXO","15","7","7","Dumalat nan nidugah an abalinam ya inabakmu nan binuhulmu. Nan bungotmu ya ay apuy, at gohbona dida an ay ulut. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EX15_8","003_15_8","EXO","15","8","8","Ya unmu hinodohdaan ya natob'a' nan danum hi baybay, ya nida'lig hinan numpinangngel an ay gaub. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EX15_9","003_15_9","EXO","15","9","9","Ya alyon nan mi'buhul di, Pudugo' ta ah'upa' dida, ya hinamham'un amin nan gina'uda, ya godwo' ta ala' nan pohdo', ya nan hanggap'uy pamatoy'un dida! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EX15_10","003_15_10","EXO","15","10","10","Mu hinapudan Apo Dios nan baybay, ya nun'he'nob nan atata'ot an danum nan i'Egypt hinan atata'ot an danum an umat hi batun di bungwit an nunlonong. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EX15_11","003_15_11","EXO","15","11","11","Ya mid hinan udumnan dios di nipaddung ay He\"a, Apo Dios, hinan aatmu! Ti He\"a ya anggay di ma\"aphod di anahamadna, ya He\"ay mangat hinan umipanoh'a, ya mata'tan'an dumalat nan anabagtum! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EX15_12","003_15_12","EXO","15","12","12","Ya unmu eneldong nan agwanmu, ya inubah tun lutay binuhulmi. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EX15_13","003_15_13","EXO","15","13","13","Dumalat nan adi mapogpog an pamhodmu ya impangulum nan binaliwam an tatagu, ya hinalimunam ta inyuymu didah nan maphod an luta. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EX15_14","003_15_14","EXO","15","14","14","Ya unat goh dengngol nan tataguh nan abablubabluy ya womogwogdah ta'otda, ya umat goh hinan iPhilistia. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EX15_15","003_15_15","EXO","15","15","15","Ya timma'otda goh nan a'ap'apud Edom, ya womogwog nan mumpumpapto' hinan iMoab, ya nan tatagud Canaan ya limmungtuydah ta'otda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EX15_16","003_15_16","EXO","15","16","16","Ya nidugah di ta'otda, at nun'ahemongda, ya dumalat nan nidugah an abalinam, Apo Dios, an tinnigda ya namolda an paddungnay umatdah batu ta engganah un naluh nan tatagum an pento'mu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EX15_17","003_15_17","EXO","15","17","17","Ta iyuymu didah nan duntug an idatmun dida ta banohda, ya hidiy pangiyammaam hinan Timplu an punhituwam. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EX15_18","003_15_18","EXO","15","18","18","Immannung an hi Apo Dios di mun'alih mid pogpogna!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EX15_19","003_15_19","EXO","15","19","19","Nan holag Israel ya linauhanda nan baybay an nan mamagay nange'wanda. Ya inunud nan u'upihyal an numpunlugan hinan kabayu ya nan udum an titindalu, mu nun'addumon Apo Dios nan danum, at nun'alnongda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EX15_20","003_15_20","EXO","15","20","20","Ya nan babain propetan hi Miriam an agin Aaron ya innalna din tambourine ta impagangohna, ya nangunud an amin nan binabain numpangdon goh hi tambourine, ya nanayawda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EX15_21","003_15_21","EXO","15","21","21","Ya ingkantaan Miriam didan inalinay, “Ikantaanyuh Apo Dios an Hiyay nabagbagtun me'gonan ti nan kabayu ya nan numpuntakay ya nun'ipalnongna didah nan baybay!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EX15_22","003_15_22","EXO","15","22","22","Ya impang'un goh Moses nan holag Israel ta tinaynanda nan Mumbolah an Baybay ta immuydah nan mapulun hi ad Shur. Ya tuluy algaw di dimmanallanandah nan mapulun, ya mi'id ah inah'upandah danum. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EX15_23","003_15_23","EXO","15","23","23","Ya la'tot ya nidatongdad Marah, mu adi mabalin an ma'inum nan danum hidi ti mumpait (at hiyanan nangadnan hi ad Marah). ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EX15_24","003_15_24","EXO","15","24","24","At nan tatagu ya tayubtubandah Moses an alyonday, “Hay pangngalan tu'uh inumon mah?” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EX15_25","003_15_25","EXO","15","25","25","At init'u' Moses an nunluwalun numpabadang ay Apo Dios, ya intudun Apo Dios han penton ta ipa'wahnah nan obob, at numbalin heden danum hi maphod an ma'inum. Ya hidid Marah di nangidatan Apo Dios hi uldin an mahapul hi unudonda, ya hidi goh di nanapngan Apo Dios ay didan ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EX15_26","003_15_26","EXO","15","26","26","inalinay, “Donglonyu ay an nahamad nan hapito', ya atonyu nan maphod, ya unudonyu nan maphod an intugun'u at adi' da'yu moltaon hinan dogoh an umat hinan nummolta' hinan i'Egypt ti Ha\"in hi Apo Dios an Mangiyadaog hinan Pundoghanyu.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EX15_27","003_15_27","EXO","15","27","27","Ya impadehda goh ta nangamung unda nidatong ad Elim hi wadan nan himpulu ta duwan obob, ya wada goh di palma an napituy puu, at hidiy immapalandah nan way neheggon hinan obob. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EX16_1","003_16_1","EXO","16","1","1","Ya hidid Elim di nangila\"uyan nan holag Israel ta numbaatda, ya nidatongdah nan palantag an Mapulun an Sin an numbattanan ad Elim ya ad Sinai, ya heden dimmatngandah di ya miyapulu ta leman algaw eden miyadwan bulan hi nakakandad Egypt. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EX16_2","003_16_2","EXO","16","2","2","Ya hay wadandan de han mapulun ya tinayubtuban nan tatagu da Moses ay Aaron ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EX16_3","003_16_3","EXO","16","3","3","an inaliday, “Onaynah un da'mi numpatoy ay Apo Dios hi awadanmid Egypt ti hidi ya waday dotag hi mihda, ya do'ol di ma'an, at ma\"abhug ami! Ya ten un da'miy inyalih tun mapulun ta hay hinaangmiy iyatoymin amin!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EX16_4","003_16_4","EXO","16","4","4","Ya inalin Apo Dios ay Moses di, “Ad ugwan ya ipa'ali' di ma'an an malpud abuniyan an umat hi udan ta way ononyun amin. At alyom hinan tatagu ta binigat ya umuyda amungon di mun'olog hi onondan den algaw ya ammuna. Ya tapnga' dida ta panniga' hi unda unudon nan intugun'un dida. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EX16_5","003_16_5","EXO","16","5","5","Ya nan miyonom hi algaw ya mahapul an amungonyuy mun'olog hi ononyuh duway algaw.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EX16_6","003_16_6","EXO","16","6","6","At inalin da Moses ay Aaron hinan tataguy, “Hi mapuyaw di panginnilaanyun hi Apo Dios di nangekak ay da'yud Egypt, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EX16_7","003_16_7","EXO","16","7","7","ya hi helhelong ya tigonyuy na'abbagbagtun abalinan Apo Dios ti dengngolna din umamuyuanyun Hiya. Ti undan tuwaliy way abalinanmi ta da'miy umamuyuanyu?” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EX16_8","003_16_8","EXO","16","8","8","At inalin goh Moses di, “Hi mapuyaw ya lumuwon Apo Dios di dotag hi ihdayu, ya nan helhelong ya malmuy nidugah an do'ol an ma'an ta way ononyu ti dengngol Apo Dios nan pangamuyuanyun Hiya. Immannung an bo'on da'miy inamuyuanyu ti hi Apo Dios!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EX16_9","003_16_9","EXO","16","9","9","At inalin Moses ay Aaron di, “Ayagam an amin nan holag Israel ta umalidan ma'amung hinan wadan Apo Dios ti dengngolna nan umamuyuanda.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EX16_10","003_16_10","EXO","16","10","10","At heden na'amungan an amin nan holag Israel ya ni'hapit hi Aaron hinan tatagu ta hagangonday appit hi mapulun. Ya hin'alina ya waday humilin benang Apo Dios an nalpuh nan way bunut. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EX16_11","003_16_11","EXO","16","11","11","Ya himmapit hi Apo Dios ay Moses an inalinay, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EX16_12","003_16_12","EXO","16","12","12","“Dengngol'u nan umamuyuan nan holag Israel. At alyom ay diday, Hi mapuyaw hinan munhinag ya mawaday dotag hi ihdayu, ya nan mabiggat hi helhelong ya mawaday do'ol hi ma'an hi ononyu ta nangamung un ayu ma\"abhug. Ya manu ay ato' di umat hina ya ta way panginnilaandan Ha\"in an hi Apo Dios di manalimun ay dida.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EX16_13","003_16_13","EXO","16","13","13","Ya heden napuyaw ya nalmuy do'ol ahan an bagit ta lennapanda nan immapalanda. Ya unat goh nabiggat hi helhelong ya dimmulnun amin nan nunlene'woh hinan apal. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EX16_14","003_16_14","EXO","16","14","14","Ya unat goh namaganan din dulnu ya waday tinnigdah ahipapaha' an i\"itang hinan luta. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EX16_15","003_16_15","EXO","16","15","15","Ya unat goh tinnig nan holag Israel at mumbabaggaandan alyonday, “Hay ngadana?” Ya manu ay hiyah ne nangalida ti mi'id iniladah aatna. Ya inalin Moses ay diday, “Hiya hatuy ma'an hi indat Apo Dios hi ononyu! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EX16_16","003_16_16","EXO","16","16","16","At hiyah te immandal Apo Dios hi atonyu ta an amin ayu ya mahapul an hay mun'olog hi ononyun hina\"amah ohay algaw di amungonyu. At nan ohan tagu ya godwan di halub di bingayna.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EX16_17","003_16_17","EXO","16","17","17","At hiyah ne inat nan holag Israel, at do'ol di inamung nan udumna ya un nan udumna. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EX16_18","003_16_18","EXO","16","18","18","Ya unat goh hinalubda ya nan nangngal hi do'do'ol ya nun'olog, ya nan nangngal hi itang ya nun'olog goh ti henen inamungda ya mun'olog hi onon di ohay taguh hin'algaw. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EX16_19","003_16_19","EXO","16","19","19","At padanan Moses didan inalinay, “Mi'id ah ang'angonyuh nan ma'an hi nomnomonyuh ononyuh ma'et!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EX16_20","003_16_20","EXO","16","20","20","Mu nan udumna ya agguyda inat nan inalin Moses, ya inang'angday udumnah nan ma'an. Ya unat goh nabiggat hi helhelong ya tinnigdan nun'abigihan ya ahi'a'agub an nun'adogom, at ma'abbungot hi Moses ay dida. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EX16_21","003_16_21","EXO","16","21","21","Ya binigat an way ohaan amungonay mun'olog hi onona. Mu nan agguy na'ala ya wa ay ta hum'it nan potang ya mun'a'ubahda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EX16_22","003_16_22","EXO","16","22","22","Ya nan miyonom an algaw ya nun'udmanday amungondah nan ma'an an hinohhay halub ta mun'olog hi onon di hinohhah duway algaw. Ya immuy nan mangipangpanguluh nan himpampun an mangihudhudol ay Moses eden inatda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EX16_23","003_16_23","EXO","16","23","23","Ya inalin Moses ay diday, “Hi Apo Dios di nangali an hi bigat an miyapituh algaw ya ngilin hi pun'eblayan tu'u ta dayawon tu'u Hiya. At ad ugwan an miyonom an algaw ya idadaanyuy ma'an, ya malgom di atonyun munhaang, mu ta do'lonyuy ihaangyu ta way ma'angang hi ononyuh nan mabiggat.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EX16_24","003_16_24","EXO","16","24","24","At heden inalin Moses di inat nan tatagu ti intaleponday nahawal hinan nalutu ta way ononda. Ya unat goh nabiggat ya agguy nadogom, ya agguy goh nabigihan heden intaleponda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EX16_25","003_16_25","EXO","16","25","25","At inalin Moses ay diday, “Ononyud ugwan ti hiyah te miyapituh algaw an ngilin ta hi Apo Dios di dayawon tu'u. At mi'id di amungonyuh ma'an ad ugwan an algaw. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EX16_26","003_16_26","EXO","16","26","26","At nan miyonom hi algaw di pangamunganyuh ma'an, mu nan miyapitun algaw ya hiyah ne algaw hi pun'eblayan, at mi'id ma'an hi midat.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EX16_27","003_16_27","EXO","16","27","27","Mu heden miyapitun algaw ya wadada damdamay udumnah umuy an mantong hi ma'an, mu mi'id ah am'amungit hi inah'upanda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EX16_28","003_16_28","EXO","16","28","28","Ya inalin Apo Dios ay Moses di, “Anuud mah nin di pangunudan nan tatagu ya pangatandah nan immandal'un dida? ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EX16_29","003_16_29","EXO","16","29","29","Adiyu aliwan an Ha\"in an hi Apo Dios ya inabulut'u an un ohay algaw hi pun'eblayanyu, at hiyaat un wa ay ta nan miyonom hi algaw ya idat'uy mun'olog hi ononyuh duway algaw ta nan miyapitun algaw ya mahapul an adi ayu malaa' hinan awadanyu!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EX16_30","003_16_30","EXO","16","30","30","At hiyay inat nan tatagu an wa ay ta nadatngan nan miyapitun algaw ya mun'eblayda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EX16_31","003_16_31","EXO","16","31","31","Ya hay nungngadan di holag Israel eden ma'an ya manna. Ya hay tigawna ya umat hinan mumpaha' an bugwa, ya hay tamtamna ya umat hinan mayapit an tinapay an nihaang hi nalamutan hi danum di alig. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EX16_32","003_16_32","EXO","16","32","32","Ya inalin Moses di, “Hiyah te immandal Apo Dios hi aton tu'u ti mahapul an italepon tu'uy ohay halub hinan manna ta way tigon di a'apu tu'uh pidwa ta innilaondan hiyah ne indat Apo Dios hi intanud tu'uh din awadan tu'uh nan mapulun hi nangekakanan ditu'ud Egypt.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EX16_33","003_16_33","EXO","16","33","33","At inalin Moses ay Aaron di, “Alam ah it'ittang hi tibung, ya inittum di hinhalub hinan manna, ya inyuymun italepon hinan way pundayawan ay Apo Dios ta way tigon di a'apu tu'uh udum di algaw.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EX16_34","003_16_34","EXO","16","34","34","At inat Aaron nan inalin Moses, at inittuna nan manna hinan it'ittang an tibung, ya intaleponah nan way hinagang nan Kahon an Nittuwan di Uldin hinan Nidugah an Me'gonan an Kuwaltu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EX16_35","003_16_35","EXO","16","35","35","Ya nan holag Israel ya hay mannay intanuddah awadandah nan mapulun hi napat di tawon ta nangamung unda nidatong ad Canaan ta hiyay nunhituwanda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EX16_36","003_16_36","EXO","16","36","36","Ya hay nipaddungan di nanalubdah nan manna ya duwan litlo. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EX17_1","003_17_1","EXO","17","1","1","Ya tinaynan nan holag Israel nan Mapulun an Sin ta innaynayundan numbaat hinan abablubabluy hi pangipanguluan Apo Dios ay dida. Ya immapaldad Rephidim, mu mi'id danum hi inumon nan tatagu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EX17_2","003_17_2","EXO","17","2","2","At inamuyuandah Moses an inaliday, “Umidat'ah danum hi inumonmi!” Ya inalin Moses ay diday, “Anaad ta amuyuana'? Unyu dan tapngan hi Apo Dios?” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EX17_3","003_17_3","EXO","17","3","3","Mu nan tatagu ya nun'a'uwawda ahan, at gunda amuyuan hi Moses an alyonday, “Undan hiyah te nangekakam ay da'mid Egypt ta un da'miy patayon an middum an amin nan imbabaluymi, ya ta\"on nan a'animalmin dumalat di inuwawmi?” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EX17_4","003_17_4","EXO","17","4","4","At nunluwaluh Moses an inyal'alu'nan Apo Dios ta mumpabadang an alyonay, “Hay ato' mah nin ay daten tatagu? Ti ten niyayanah unna' puntapa!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EX17_5","003_17_5","EXO","17","5","5","Ya inalin Apo Dios ay Moses di, “Itnudmu nan mumpumpapto' hinan holag Israel ta ipangpang'uyu ya unda mitnud nan tatagu, ya ita'inmu din hul'ud an din nanaplatmuh nan Wangwang an Nile. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EX17_6","003_17_6","EXO","17","6","6","Ya wagwadaa' an manod ay da'yuh nan way ongol an batud Horeb. Ya dolta'om nan batu, at bumuhu' di danum ta way inumon nan tatagu.” At inat Moses, ya teten'ol nan mumpumpapto' hinan holag Israel an ni'yibbana. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EX17_7","003_17_7","EXO","17","7","7","Ya nginadnanah den babluy ta hi Massah ya Meribah ti dumalat nan umamuyuan nan holag Israel ya nan nanapngandan Apo Dios an inaliday, “Halimunan ditu'u nin ay Apo Dios unu adi ditu'u?” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EX17_8","003_17_8","EXO","17","8","8","Ya hidih awadan nan holag Israel ad Rephidim ya immuy ginubat nan holag Amalek dida. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EX17_9","003_17_9","EXO","17","9","9","Ya inalin Moses ay Joshua di, “Pot'om di udum hinan linala'i ta da'yuy umuy an mi'gubat hinan holag Amalek hi ma'et, ya ha\"in ya umuya' hinan tulid di duntug, ya tuma'doga' ta ita'nang'u nan hul'ud an din inalin Apo Dios hi itata'in'u.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EX17_10","003_17_10","EXO","17","10","10","At inat Joshua din inalin Moses ay hiyah atona, ya immuy ni'gubat hinan holag Amalek. Ya da Moses, ya hi Aaron, ya hi Hur ya immuydah nan tulid di duntug. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EX17_11","003_17_11","EXO","17","11","11","Ya hidin nunggugubatanda ya wa ay ta inta'nang Moses nan ngamayna ya nan holag Israel di mangab'abak, mu wa ay ta yo'nonay ngamayna ya nan holag Amalek di mangab'abak. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EX17_12","003_17_12","EXO","17","12","12","Mu unat goh na\"ablay hi Moses an nangitata'nang hidin hul'ud at inyuy da Aaron ay Hur han batu ta umbunana. Ya numpinangngeldan nanamdon hi ngamay Moses ta nitata'nang nan hul'ud ta nangamung na'unug nan algaw. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EX17_13","003_17_13","EXO","17","13","13","At hiyah de nangabakan da Joshua hinan holag Amalek. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EX17_14","003_17_14","EXO","17","14","14","Ya inalin goh Apo Dios ay Moses di, “Itudo'muh teh nan liblu ta panginomnoman ta adi ma'aliwan, ya ilupitmu an alyon ay Joshua an Ha\"in ya ubaho' an amin nan holag Amalek ta ma'aliwandah tun luta.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EX17_15","003_17_15","EXO","17","15","15","At inyamman Moses han pun'onngan, ya nginadnana ta Hi Apo Dios di ay Bantila. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EX17_16","003_17_16","EXO","17","16","16","Ya manu ay nginadnanah ne ti intata'nang Moses nan hul'ud an ay bantila ta way atonan mumpabadang ay Apo Dios. Ya inalina goh di, “Immannung an hi Apo Dios di okod an bumadang hinan a'ap'apu tu'u, at Hiya goh di mananggah nan holag Amalek hi udum di algaw.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EX18_1","003_18_1","EXO","18","1","1","Ya hi Jethro an padid Midian an hi aman ahawan Moses ya dengngolnan amin nan namadangan Apo Dios ay da Moses ya nan tataguna an holag Israel an nete\"ah din nangekakanan didad Egypt. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EX18_2","003_18_2","EXO","18","2","2","Ya initnud Jethro hi Zipporah an ahawan Moses ti numbangngad hi abung da amana, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EX18_3","003_18_3","EXO","18","3","3","ya ni'bangngad goh nan duwan linala'in imbabaluyna. Ya hay ngadan di nahhun ya hi Gershom ti hi Moses ya imbilangnay odolnah un mangilin bunag eden babluy, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EX18_4","003_18_4","EXO","18","4","4","ya hay ngadan di miyadwa ya hi Eliezer ti inalinay, “Hi Apo Dios an dinayaw din o'ommod'uy bimmadang ay ha\"in ta agguya' pinatoy hinan alid Egypt.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EX18_5","003_18_5","EXO","18","5","5","Ya hi Jethro an hi aman ahawan Moses ya nitnud ay Zipporah ya hinan duwan imbabaluynah nan immapalan da Moses hinan duntug ta immuydah nan duntug hi mapulun an wadan Apo Dios. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EX18_6","003_18_6","EXO","18","6","6","Mu impaadna tuwalih nahhun ay Moses an inalinay, “Umalia' an mumbihhitan he\"a, ya itnud'u nan ahawam ya nan duwan imbabaluymun linala'i.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EX18_7","003_18_7","EXO","18","7","7","At hiyaat un immuy hi Moses ta damuwonah aman ahawanan hi Jethro, ya nunluung hi hinagangna ta e'gonana hiya, ya nun'apngada, ya innayundan umuy hinan tuldan Moses. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EX18_8","003_18_8","EXO","18","8","8","Ya inulgud Moses ay Jethro an amin di ina'inat Apo Dios hinan ali ya nan i'Egypt ta way inatnan namaliw hinan holag Israel, ya inulgudna goh di aat nan hinoltapdah nan enengwada ya hay inat Apo Dios an namadang ay dida. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EX18_9","003_18_9","EXO","18","9","9","Ya unat goh dengngol Jethro an amin hanan maphod an inat Apo Dios hinan holag Israel ya ma\"am'amlong, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EX18_10","003_18_10","EXO","18","10","10","ya inalinay, “Mipabagbagtuh Apo Dios an namaliw ay da'yuh nan ina'inat di ali ya nan tatagunah ad Egypt, ya mipabagbagtu goh hi Apo Dios ti enekak da'yuh nan nipaligligatanyu! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EX18_11","003_18_11","EXO","18","11","11","At ad ugwan mahkay ya inila' an hi Apo Dios di na'abbagbagtu ya un nan udum an dios ti binaliwan da'yuh nan ina'inat di i'Egypt ya nan nangipaligligatandan da'yu!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EX18_12","003_18_12","EXO","18","12","12","Ya inyuy Jethro nan e'nongnan Apo Dios an Onong an Moghob ya nan udum goh an e'nongnan Hiya. Ya nitnud da Aaron ya nan mumpumpapto' hinan holag Israel ta umuydan mi'dayaw ay Apo Dios. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EX18_13","003_18_13","EXO","18","13","13","Ya heden nabiggat ya inumbun hi Moses hinan umbunan di munhumalya ta ipanuhna nan pumbobohholan nan tatagu, ya timmata'dog nan tataguh hinagangnan nete\"ah helhelong ta engganah nahdom. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EX18_14","003_18_14","EXO","18","14","14","Ya unat goh tinnig Jethro nan inat Moses ya inalinay, “Hay umatan nen inatmuh nan tatagu? Anaad ta he\"a ya anggay di inumbun an mangipanuh hinan diklamun nan tatagu, ya ten unda tumata'dog an mete\"ah helhelong ta engganay mahdom?” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EX18_15","003_18_15","EXO","18","15","15","Ya tembal Moses an inalinay, “Mahapul an ato' hina ti nan tatagu ya ha\"in di umaliandan mummahmah hinan aton Apo Dios hinan diklamuda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EX18_16","003_18_16","EXO","18","16","16","Ti gulat ta han duwan tagu ta mumbohholda ya umalidan ha\"in ta ha\"in di okod an mangipanuh ta ma'innilay numbahol ay dida. Ya inayun'un ipa'innilan dida nan Tugun ya Uldin Apo Dios.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EX18_17","003_18_17","EXO","18","17","17","Ya inalin Jethro ay hiyay, “Henen atom ya adi maphod ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EX18_18","003_18_18","EXO","18","18","18","ti un hay odolmuy boloyom ya nan nitnud ay he\"a! Ti henen tamum ya na'alligat, at adim abalinan an ohhaan an aton. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EX18_19","003_18_19","EXO","18","19","19","Hay maphod ya donglom tun itugun'u, at hi Apo Dios di bumadang ay he\"a. Ti he\"ay mangihapit hinan tatagun Apo Dios, at an amin nan pumbobohholan nan tatagu ya ipa'innilam ay Apo Dios. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EX18_20","003_18_20","EXO","18","20","20","Ya itudum ay dida nan Tugun Apo Dios, ya nan Uldina, ya nan atondan mangunud, at pumhod di ugalida. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EX18_21","003_18_21","EXO","18","21","21","Mu mahapul an piliom nan nanomnoman an linala'in mangita'ot ay Apo Dios an adi munlayah ya adi ummal hi bayad an mili\"ud ta diday mumbalin hi mumpapto' hinan himpampun an tatagu an hinlilibuy bilangda, unu hinggagahut, unu hinnanabongle, unu himpupulu ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EX18_22","003_18_22","EXO","18","22","22","ta diday mumpanuh hinan way pumbobohholan nan tatagu. Mu wada ay di naligat an adida abalinan an mangipanuh ya hiyay iyalidan he\"a ta nan madadawoh ya mabalin an okoddan mangipanuh. Ya umat ay hinay atom at adi'a maligatan ti mahngan di tamum ti mumbabaddangan ayu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EX18_23","003_18_23","EXO","18","23","23","Ya unudom ay henen intugun'uh atom ya iyabulut goh Apo Dios henen atom at manghan di ablayam, ya umat goh hinan tatagun malenggopdan umanamut.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EX18_24","003_18_24","EXO","18","24","24","At inunud Moses an amin nan intugun Jethro an ommod ahawana. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EX18_25","003_18_25","EXO","18","25","25","At pento'nay udum hinan linala'in holag Israel an waday abalinandan mumpanuh hi diklamu ta diday mumpapto' hinan hinlilibun tatagu, unu hinggagahut, unu hinnanabongle, unu himpupulun tatagu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EX18_26","003_18_26","EXO","18","26","26","Ta diday okod an gun mangipanuh hinan madadawoh an diklamun di tatagu, ta nan naligat an adida abalinan di hiyay iyuydan Moses. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EX18_27","003_18_27","EXO","18","27","27","Ya intulud Moses hi Jethro an hi aman ahawanah nan owon hi pumbangngadanah babluyda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EX19_1","003_19_1","EXO","19","1","1","Ya heden hopap di algaw eden miyatlun bulan hi nakakan nan holag Israel ad Egypt ya nidatongdah nan Mapulun an Sinai, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EX19_2","003_19_2","EXO","19","2","2","ya nalpudad Rephidim ta nidatongdah dih nan Mapulun an Sinai. Ya hidiy immapalan nan holag Israel hinan way hinagang di Duntug an Sinai. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EX19_3","003_19_3","EXO","19","3","3","Ya nunti'id hi Moses ta umuy mi'hapit ay Apo Dios. Ya nun'alih Apo Dios ay hiya an wah nan duntug, ya inalinay, “Hiyah te alyom hinan himpampun an holag Israel an nan tatagun holag Jacob: ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EX19_4","003_19_4","EXO","19","4","4","Da'yu ya tinnitinnigyu nan ina'inat'uh nan i'Egypt, ya hay inat'un nanalimun ay da'yun umat hinan aton nan agila an manalimun hinan pangitayapanah nan buyana, ya umat hinay inat'un da'yu ta engganah nidatong ayuh tu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EX19_5","003_19_5","EXO","19","5","5","At gulat ta ihamadyun unudon nan Uldin'u ya nan intulag'u at da'yuy pot'o' hi ilahhin'uh nabalul an tatagu' ti Ha\"in ya bagi' tuwalin amin tun luta. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EX19_6","003_19_6","EXO","19","6","6","Ya da'yuy pento\"uh tagu' an me'gonan an himpamabluy, ya umat ayuh nan papadi ta Ha\"in itamuanyu. Hiyatuy hapitom hinan holag Israel.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EX19_7","003_19_7","EXO","19","7","7","At nundadyuh Moses, ya inayagana nan a'ap'apun mumpapto' hinan tatagu ta ma'amungda, ya inulgudnan amin din immandal Apo Dios hi alyonan dida. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EX19_8","003_19_8","EXO","19","8","8","Ya an amin nan tatagu ya nundedehhandan nambal an alyonday, “Atonmin amin nan immandal Apo Dios!” At nunti'id goh hi Moses ta immuyna imbaag nan nambal nan tatagu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EX19_9","003_19_9","EXO","19","9","9","Ya inalin Apo Dios ay Moses di, “Umalia' ay he\"a, mu midduma' hinan ma'ugtul an bunut ta way aton nan tatagun mangngol hi pi'hapita' ay he\"a, ya ta kulugon da'ah enggana.” At hi Moses ya imbagana goh ay Apo Dios nan nambal nan tatagu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EX19_10","003_19_10","EXO","19","10","10","Ya inalin goh Apo Dios ay Moses di, “Umuy'ah nan tatagu ta ibagam ay didaan idadaanday odolda ta itutuyudan amin di baholda, ya idawatday odolda, ya alyom goh an mahapul an iloba'day lubungda ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EX19_11","003_19_11","EXO","19","11","11","ta midadaandah ohhandi, ti henen algaw di umalia' hinan Duntug an Sinai ta an amin di tatagu ya tigona'. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EX19_12","003_19_12","EXO","19","12","12","At mahapul an ulihonyuy igad hi nunlene'woh eten duntug, ya padanam nan tatagu ta mi'id ah bumahhel hinan igad an munti'id an umuy hinan duntug, ya adida goh ahan meheggon hinan igad ti nan umuy meheggon eten duntug ya mahapul an patayonyu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EX19_13","003_19_13","EXO","19","13","13","Ya adiyu goh dapoon hinan pamatayanyu ti unyu puntapa unu unyu panaon, mu adi ammuna nan taguh mapatoy ti ta\"on nan animal hi unda bumahhel hinan igad. Mu awni ta donglonyun gumangoh nan tangguyub an umat hi talampet ya un mabalin an umuy nan tataguh nan puun di duntug.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EX19_14","003_19_14","EXO","19","14","14","At nundadyuh Moses, ya inalinah nan tatagu ta itutuyuda nan baholda ta malenehda, ya nun'iloba'day lubungda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EX19_15","003_19_15","EXO","19","15","15","Ya inalin goh Moses ay diday, “Mahapul an midadaan ayu enen miyatlun algaw, at adiyu elo' nan ahawayu.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EX19_16","003_19_16","EXO","19","16","16","Ya heden helhelong eden miyatluh algaw ya mun'idul an gun mun'ilat, ya waday ma'ugtul hi bunut an niho'nap hinan duntug, ya waday ma'aggangoh hi talampet. At nan tatagun wah nan immapalanda ya wimmogwogdah ta'otda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EX19_17","003_19_17","EXO","19","17","17","At initnud Moses nan tatagu an nalpudah nan immapalanda ta damuwondah Apo Dios, mu inta'dogdah nan aluhahad di duntug. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EX19_18","003_19_18","EXO","19","18","18","Ya heden Duntug an Sinai ya naho'napan hi ahu' ti hidiy nun'ohpan Apo Dios an ay apuy. At nunheglay ahu' an umu'utyu' an tumuluh nan duntug. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EX19_19","003_19_19","EXO","19","19","19","Ya nan ma'aggangoh an talampet ya gunna iyal'allay gangohna. Ya himmapit hi Moses, ya immidul ta hiyay tembal Apo Dios. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EX19_20","003_19_20","EXO","19","20","20","At nun'ohop hi Apo Dios hinan tulid di duntug, ya inalina ta munti'id hi Moses hi wadana. At nunti'id hi Moses ta umuy. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EX19_21","003_19_21","EXO","19","21","21","Ya inalin Apo Dios ay hiyay, “Mundadyu'a ta eka padanan nan tatagu ta adida ahan ilulud an munti'id an umalin mannig ay Ha\"in an hi Apo Dios ti ini ya do'ol di mun'atoy ay dida! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EX19_22","003_19_22","EXO","19","22","22","Ya nan papadi an umalin meheggon ay Ha\"in ya ma'ahhapul an hamadonday aatdah un maleneh, ti adida ay ya nunheglay pummoltanan dida!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EX19_23","003_19_23","EXO","19","23","23","Ya inalin Moses ay Apo Dios di, “Adi umalih tu nan tatagu ti ina'allim tuwalih din hopapnay, Ulihonyu nan nunlene'woh ta hiyay igadna ti henen duntug ya me'gonan!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EX19_24","003_19_24","EXO","19","24","24","Ya inalin Apo Dios di, “Ginalom, ya nundadyu'a ta eka ayagan hi Aaron, ya numbangngad ayuh tu. Mu nan tatagu ya nan papadi ya alyom ta adida ahan bumahhel hinan igad an umalin mannig ay Ha\"in, ti atonda ay ya mapatoyda!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EX19_25","003_19_25","EXO","19","25","25","At nundadyu mah hi Moses hinan awadan nan tatagu, ya imbaganah den inalin Apo Dios. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EX20_1","003_20_1","EXO","20","1","1","Hiya hatuy hinapit Apo Dios an inalinay, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EX20_2","003_20_2","EXO","20","2","2","“Ha\"in hi Apo Dios an Dios an dayawonyu an nangekak ay da'yuh ad Egypt hidin abaalyu an ay ihunay un ayu himbut. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EX20_3","003_20_3","EXO","20","3","3","Ya mi'id ah udum hi dayawonyu an dios an anggay Ha\"in. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EX20_4","003_20_4","EXO","20","4","4","Ya adi ayu mun'ammah bululyu an meyengngoh di tigawdah nan wad abuniyan, unu nan wah tun luta, unu nan wah nan danum an wad dolom. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EX20_5","003_20_5","EXO","20","5","5","Ya mahapul an adiyu dayawon ya itamuan nan malgom an bulul ti Ha\"in an hi Apo Dios ya nidugah an mun'annela' hi un waday udum hi dayawonyuh miyengngoh ay Ha\"in, ya moltao' nan adi mangunud ay Ha\"in. Ya pi'molta' goh nan holag nan mamohol ay Ha\"in ta engganah nan miyapat hi a'apuda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EX20_6","003_20_6","EXO","20","6","6","Ya ipattig'uy homo\"uh nan do'ol an tatagun mamhod ay Ha\"in ya nan mangunud hi Uldin'u ta engganah nan miyahinlibuh a'apuda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EX20_7","003_20_7","EXO","20","7","7","Ya adi malgom di panapitanyuh ngadan'u an hi Apo Dios ti moltao' nan mangelgom an manapit hi ngadan'u. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EX20_8","003_20_8","EXO","20","8","8","Ya adiyu aliwan an ngilinon an egtadan nan miyapituh algaw ta pun'eblayanyu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EX20_9","003_20_9","EXO","20","9","9","Ya onom di algaw hi panamuanyuh nan tamuyu, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EX20_10","003_20_10","EXO","20","10","10","mu nan miyapitun algaw ya hiyah ne pun'eblayanyu ta pundayawanyun Ha\"in an hi Apo Dios. At mahapul an mi'id ah muntamun da'yu an ta\"on nan imbabaluyyu, ya nan baalyun bumo'la, ya nan a'animalyu, ya nan mangiliyu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EX20_11","003_20_11","EXO","20","11","11","Ti Ha\"in ya onom di algaw hi nunlumuwa' hitun luta, ya ad daya, ya nan baybay, ya an amin nan wah tun luta, mu nan miyapitun algaw ya nun'eblaya'. At pento\"uh nen algaw ta mangilin an bagi'. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EX20_12","003_20_12","EXO","20","12","12","Ya e'gonanyuh amayu ya hi inayu ta ud'udma' di pi'taguanyuh tun lutan indat'un da'yu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EX20_13","003_20_13","EXO","20","13","13","Adi ayu pumatoy. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EX20_14","003_20_14","EXO","20","14","14","Adi ayu umilugtap. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EX20_15","003_20_15","EXO","20","15","15","Adi ayu mangakaw. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EX20_16","003_20_16","EXO","20","16","16","Adiyu ipabahol nan agguy immannung hinan ibbayuh nan pun'ihtiguanyu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EX20_17","003_20_17","EXO","20","17","17","Adiyu amnawan nan gina'un wah nan abung nan heneggonyu, ya adiyu goh amnawan di a'ahawada unu baalda, ya adi ayu goh uma'amoh hinan baka, ya dongki, ya nan numbino'ob'on an udumnan gina'uda.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EX20_18","003_20_18","EXO","20","18","18","Ya unat goh dengngol nan tatagu an mun'idul, ya mun'ilat, ya magangoh nan talampet, ya tinnigda goh an umu'utyu' nan ahu' hinan duntug at wimmogwogdah ta'otda, ya bimmataandan timma'dog. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EX20_19","003_20_19","EXO","20","19","19","Ya inalidan Moses di, “He\"a ay di humapit, ya donglonmi! Mu adim ni' pahapiton hi Apo Dios ay da'mi ti ini ya mun'atoy ami!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EX20_20","003_20_20","EXO","20","20","20","Ya tembal Moses an inalinay, “Adi ayu tuma'ot ti manu ay umalih Apo Dios ya un da'yu tapngan ta Hiyay ita'otyu ta adi ayu mumbahol.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EX20_21","003_20_21","EXO","20","21","21","Ya timmata'dogda nan tatagu ta hi Moses di immuy neheggon hinan way munhehellong ya ma'ugtul an bunut hinan wadan Apo Dios. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EX20_22","003_20_22","EXO","20","22","22","Ya inalin Apo Dios ay Moses di, “Alyom hinan holag Israel di, Tinnigyuy inat'un hi Apo Dios an nalpud abuniyan an himmapit ay da'yu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EX20_23","003_20_23","EXO","20","23","23","Ya adi ayu mun'ammah bulul an silver unu balitu' hi pangdumyuh nan pundayawanyun Ha\"in. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EX20_24","003_20_24","EXO","20","24","24","Ya nan lutay iyammayuh pun'onnganyun Ha\"in ta hiyay pange'nonganyuh nan kalniluyu, ya gandengyu, ya bakayu ta Onong an Moghob ya Onong di Pi'lenggopanyu. Ya an amin di lugal hi pohdo' hi pundayawanyun Ha\"in ya umalia' ta wagaha' da'yu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EX20_25","003_20_25","EXO","20","25","25","Mu gulat ta nan batuy iyammayuh pun'onnganyun Ha\"in ya adiyu iyamma nan nahilhilan an batu ti nan nanelhelyu ya hiyay namuhih nan batu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EX20_26","003_20_26","EXO","20","26","26","Ya adiyu ata'nangon di iyammayuh pun'onngan ta adi ayu huma'yab an umuy mun'onong ti tangadonda, at tigonday nitaguanyu.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EX21_1","003_21_1","EXO","21","1","1","Ya inalin goh Apo Dios ay Moses di, “Ipa'innilam goh hatun Uldin hinan holag Israel: ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EX21_2","003_21_2","EXO","21","2","2","Gulat ta waday mambut hinan Hudyu, ya henen himbut ya mahapul an muntamuh onom di tawon ay hiya, mu nan miyapitun tawon ya mabalin an makak an mi'id ah bayadana. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EX21_3","003_21_3","EXO","21","3","3","Ya gulat ta agguy nangahawah din nahbutana ya hay akakana ya mi'id goh ahawana. Mu gulat ta nangahawah din nahbutana ya itnudnan ekak nan ahawana. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EX21_4","003_21_4","EXO","21","4","4","Mu gulat ta ipalhin han nambut ay hiya ta nahlag ya lala'i unu babai, ya nan babain ahawana ya nan imbabaluyda ya mumbalinda goh hi himbut nan nambut ay hiya, at nan lala'in nahbut di makak ya anggay. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EX21_5","003_21_5","EXO","21","5","5","Mu gulat ta henen himbut ta alyonay, Ongol di namhod'uh nan nambut ay ha\"in, ya nan ahawa', ya nan imbabaluy'u, at adi' pohdon an makak! at mabalin. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EX21_6","003_21_6","EXO","21","6","6","At iyuy nan nambut ay hiyah nan munhumalya, ya iyuyna goh hiyah pantaw unu nan delloh di tu'ud nan pantaw di lugal an pundayawan, ya usalonay lu'ulu' ta tol'onay ohah nan ingana. Ya dumalat henen ma'at ya mahapul an itamuana nan nambut ay hiya ta engganah un matoy. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EX21_7","003_21_7","EXO","21","7","7","Ya gulat ta han babai ya ihbut amana ta mumbalin hi baal ya adi mabalin hi un nonong ya nakak an umat hinan lala'in himbut. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EX21_8","003_21_8","EXO","21","8","8","Mu gulat ta mi'id pamhod nan lala'in nambut ay hiya an mangalih ahawaona ya iyabulutnan bangngadon amana. Ti adi mabalin an ihbutnah nan mangili, ti atona ay ya ibahhawna din ni'hapitanan den babai. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EX21_9","003_21_9","EXO","21","9","9","Mu gulat ta han lala'i ta hubutonay babai ta ipa'ahawanah nan imbaluyna ya mahapul an ibilangna goh heden babaih imbaluyna. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EX21_10","003_21_10","EXO","21","10","10","Ya gulat ta han lala'i ta mangahawa goh hi ohah miyadwa ya mahapul an adina idinong an mangidat hi onon ya gina'un din nahhun an ahawana ya nan mahapulna ti ahawana. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EX21_11","003_21_11","EXO","21","11","11","Ya gulat ta adina unudon an idat nan mahapul nen babai ya mabalin hiyan makak an mi'id ah midat hi pihhuh bayadna.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EX21_12","003_21_12","EXO","21","12","12","Ya inalin goh Apo Dios ay Moses di, “Nan mamang'ul hi ibbanan tagu ta matoy ya mahapul an mapatoy goh hiya. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EX21_13","003_21_13","EXO","21","13","13","Mu agguyna ay ginulat ya pimmatoy hi tagu ti hi Apo Dios di nangabulut ta ma'at ya mabalin an lumayaw hiya ta umuy hinan lugal an pento' Apo Dios hi ipo\"oyana. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EX21_14","003_21_14","EXO","21","14","14","Mu gulat ta han tagu ya pinatoynay ibbanah tagu ti dumalat nan planu ya ta\"on un umuy mipo\"oy hinan way pun'onnganyun Ha\"in ya umuyyu dapopon ta patayonyu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EX21_15","003_21_15","EXO","21","15","15","Ya nan manudpa' ay amana ya hi inana ya mahapul an mapatoy. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EX21_16","003_21_16","EXO","21","16","16","Ya wada ay di mangilayaw hi tagu ta umuyna ihbut unu pumbalinonah baalna ya mahapul an ipapatoyyu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EX21_17","003_21_17","EXO","21","17","17","Ya nan mangidut ay amana ya hi inana ya mahapul an ipapatoyyu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EX21_18","003_21_18","EXO","21","18","18","Ya gulat ta waday munhongngel ta nan oha ya tempanah den pi'hongngelna unu unna hinudpa', mu agguy natoy an un malili'uh hinan olo'ana, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EX21_19","003_21_19","EXO","21","19","19","mu gulat ta henen nahugatan ya bumangon, ya munhuhul'ud an munle'le'od hinan gettaw, ya nan tagun nanudpa' ay hiya ya adi mamolta, mu bayadanay algaw hi adi puntamuan den hinudpa'na, ya halimunana goh ta nangamung un pumhod. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EX21_20","003_21_20","EXO","21","20","20","Ya gulat ta han tagu ya haplatonay tagalanan lala'i unu babai ta matoy ya mahapul an mamolta. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EX21_21","003_21_21","EXO","21","21","21","Mu gulat ta heden tagala ya tumaguh oha unu duway algaw ya adi mamoltah den apuna ti hiyay ad himbut. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EX21_22","003_21_22","EXO","21","22","22","Ya gulat ta waday duwah linala'in mumpattoy, ya nitagam an nahudpa' han babai an nunhabi, ya hiyay dimmalat hi nuntungawana mu maphod damdama nan ung'ungnga, ya henen nanudpa' ay hiya ya mamolta, mu hay pohdon nan iyahawan den babai ya bayadanah un malpah an iyabulut nan huwis. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EX21_23","003_21_23","EXO","21","23","23","Mu gulat ta natoy heden babai ya hay moltan nan nanudpa' ya mapatoy. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EX21_24","003_21_24","EXO","21","24","24","Nan pumilok ya miballoh ta mapilok, ya nan pumengaw ya mapengawan, ya nan pumungud hi ngamay ya mapungudan, ya nan pumungud hi hu'i ya mapungudan goh, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EX21_25","003_21_25","EXO","21","25","25","ya nan gumhob ya mahapul gohbon, ya nan humugat ya hugaton goh, ya nan duminul ya dinulon goh. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EX21_26","003_21_26","EXO","21","26","26","Ya gulat ta han tagu ta hudpa'onay himbutnah lala'i unu babai ta napilok di matana ya iyabulutnay akakan nan himbut ta hukat nan napilokana. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EX21_27","003_21_27","EXO","21","27","27","Ya gulat ta hudpa'ona nan himbut an lala'i unu babai ta mapengawan ya iyabulutnay akakana ta hiyay pallog nan na'aanan di babana. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EX21_28","003_21_28","EXO","21","28","28","Ya gulat ta way ha'gion nan buta'al an bakah tagu an babai unu lala'i ta matoy ya mahapul an madotnay hi batu nan baka ta nangamung un matoy, mu adi mihday lamohna. Mu nan ad baka ya adi mamolta. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EX21_29","003_21_29","EXO","21","29","29","Mu gulat ta henen baka ya waday hina'ginah tagu, ya binaganda nan ad bakah nan na'at, mu agguyna inluhudan, ya la'tot ya waday oha goh an taguh hina'gina ta natoy ya mahapul an pundotnay hi batuh nen baka ta nangamung un matoy, ya pi'patoyda goh nan ad baka. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EX21_30","003_21_30","EXO","21","30","30","Mu gulat ta miyabulut an un bayadan nan ad bakah pihhuh den natoy ya mahapul an ma'unud nan na'alih midat hi bayadna, at bayadana ay an amin at adida hiya pi'patoy. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EX21_31","003_21_31","EXO","21","31","31","Gulat ta hay ung'ungngan lala'i unu babai patayon nan baka ya numpaddung di uldin hi ma'at. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EX21_32","003_21_32","EXO","21","32","32","Ya gulat ta nan lala'i unu babai an himbut di patayon nan baka at bayadan nan ad baka nan ad himbut hinan natoy hi tulumpuluh palatan pihhu, ya nundotnayda nan baka ta nangamung un matoy. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EX21_33","003_21_33","EXO","21","33","33","Ya gulat ta han tagu ya anonay alub nan nalu\"ungan unu un munlut'u', ya gulat goh ta na'aliwanan aluban ta waday nakuhbung hi baka unu dongki ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EX21_34","003_21_34","EXO","21","34","34","ya mahapul an bayadana nan nakuhbung, ya idatnay bayad hinan ad baka, ya bagina nan natoy. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EX21_35","003_21_35","EXO","21","35","35","Ya gulat ta nan bakan buta'al ya pinatoynay buta'al an bakan di ohan tagu ya danen duwan tagu ya unda ila'uh nen matagun baka, ya ginodwaday la'unah pihhu, ya ginodwada goh nan natoy an baka. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EX21_36","003_21_36","EXO","21","36","36","Mu gulat ta nundongol an un mahanhana'gih nen baka ya adi ipapto' nan ad baka ya mahapul an huwolonay ohah bakah matagu, ya bagina nan natoy an baka.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EX22_1","003_22_1","EXO","22","1","1","Ya inalin goh Apo Dios ay Moses di, “Ya gulat ta nan tagu ya inakawnay ohah baka unu kalnilu ta pinaltina unu unna inla'u ya mahapul an hukatanah lemay baka nan ohah baka ya opat hi kalniluy hukat nan ohan kalnilu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EX22_2","003_22_2","EXO","22","2","2","Ya gulat ta nan mangakaw ya hinumgop hinan baluy, ya na'ah'upan an unda pinang'ulan ta pinatoyda, ya han namatoy ay hiya ya mid baholna, at adida hiya patayon. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EX22_3","003_22_3","EXO","22","3","3","Mu gulat ta nan mapatal di nangakawana ta pinatoyna ya mabaholan nan pimmatoy, at mipapatoy goh ti maphod hi unna agguy pinatoy ta unna moltaon. Ya gulat ta mid pamayad nan mangakaw ya mihbut hiya ta nan hubutnay pumbayadnah nan moltana. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EX22_4","003_22_4","EXO","22","4","4","Ya gulat ta nan tagu ya inakawna nan baka, unu dongki, unu kalnilu ta ma'ah'upan ay hinan nunhituwana, ya agguy natoy henen baka, unu dongki, unu kalnilu ya mahapul an ma'okpan di huwalna. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EX22_5","003_22_5","EXO","22","5","5","Ya gulat ta han tagu ta ibo'tanay animalnah nan payawna ta panganona, mu wa ay ta bumahheldah nan payaw unu galden di udumnah tatagu ta pun'a'anday nihabal ya mahapul an hukatanah nan ma\"aphod an inhabalna an na'alah payawna unu galdena. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EX22_6","003_22_6","EXO","22","6","6","Ya gulat ta nan tagu ya numpuul hi umana, ya nun'ehelat nan apuy nan uman di udumna ta nun'oghob di nihabal at mahapul an bayadanan amin nan noghob an nihabal. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EX22_7","003_22_7","EXO","22","7","7","Ya gulat ta way taguh nangipitalepon hi pihhuna unu nan mapla'an an gina'unah nan heneggona, ya gulat goh ta ma'akaw enen abung an nitalepnana, ya gulat ta na'ah'upan henen nangakaw ya mahapul an okpana nan ibangngadnan inakawna. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EX22_8","003_22_8","EXO","22","8","8","Mu gulat ta adi ma'ah'upan nan nangakaw ya heden ad abung an nangitalepon ya mahapul an umuy hinan punhumalyaan ta munhapatan Apo Dios ta ipa'innilana an bo'on hiyay nangngal hinan nipitalepon ay hiya, at okod nan huwis an mumpanuh hi ma'at. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EX22_9","003_22_9","EXO","22","9","9","An amin nan midiklamu an hay aat di umam'am hi baka, unu dongki, unu kalnilu, unu lubung, ya nan udum an gina'u ta alyonay un hiyay ad bagi ya mahapul an umuydan duwah nan huwis ta nan alyon nan huwis hi numbahol di mumbayad, mu okpanay idatnah nan ad bagi. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EX22_10","003_22_10","EXO","22","10","10","Ya gulat ta nan tagu ya iyuyna ipahalimun hinan heneggona nan animalnan dongki, unu baka, unu kalnilu, unu nan udum an animalna, mu matoy ay, unu mahugatan, unu ma'akaw, ya mi'id ah mun'ihtiguh nan na'at, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EX22_11","003_22_11","EXO","22","11","11","ya henen na'at ya mahapul an umuydan duwah nan lugal an hinagang di awadan Apo Dios ta ihapatan nan nanalimun hinan animal an mi'id baholna, at nan ad bagi ya abulutonan un na'utaw, at adina pabayad. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EX22_12","003_22_12","EXO","22","12","12","Mu gulat ta immannung an nan animal ya na'akaw at bayadan nen nanalimun hinan animal. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EX22_13","003_22_13","EXO","22","13","13","Mu gulat ta un pinatoy nan animal hi inalahan ya mahapul an iyuyna nan lamoh nan natoy ta way panginnilaandan immannung, at adi mumbayad hi moltana. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EX22_14","003_22_14","EXO","22","14","14","Gulat ta han tagu ta bonhona nan animal di heneggona ta mahugatan unu matoy ya mi'id nan ad bagi an agguyna tinnig di na'at, ya mahapul an bayadanah nen animal. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EX22_15","003_22_15","EXO","22","15","15","Mu gulat ta wagwada nan ad animal ta titinnignay na'at hi natayan unu nahugatan nan nabnoh an animal ya adi mahapul an mumbayad nan binumnoh. Mu na'abangan ay nan nabnoh an animal ya mun'olog henen abangnah bayadana.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EX22_16","003_22_16","EXO","22","16","16","Ya inalin goh Apo Dios ay Moses di, “Ya gulat ta nan lala'i ta ihaphapitana han babai an agguy niyali ta elo'na hiya ya mahapul an ukatonan amin di madawat, ya inahawana hiya. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EX22_17","003_22_17","EXO","22","17","17","Mu gulat ta adi ahan iyabulut nan ommod nan babai an ipiyahawa nan imbaluyna ya mahapul an mumbayad damdama nan lala'i, at idatnan amin di uyap nan madawatna. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EX22_18","003_22_18","EXO","22","18","18","Ya nan way te'omna, ya buyun, unu duhongna ya mahapul an mipapatoy. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EX22_19","003_22_19","EXO","22","19","19","Ya wa ay goh di tagun mangundul hinan animal ya mahapul an mipapatoy. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EX22_20","003_22_20","EXO","22","20","20","Ya nan mun'onong hinan udumnan dios an bo'on hi Apo Dios di pun'onngana ya mahapul an mipapatoy. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EX22_21","003_22_21","EXO","22","21","21","Ya adiyu paligaton nan bunag ti nomnomonyu adya an un ayu goh bunag hidin wadanyud Egypt. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EX22_22","003_22_22","EXO","22","22","22","Ya umat goh hinan umu'utun ya nan nguhu an adiyu paligaton. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EX22_23","003_22_23","EXO","22","23","23","Ya gulat ta paligatonyu dida ta donglo' didan mumpabadang ay Ha\"in ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EX22_24","003_22_24","EXO","22","24","24","ya bumungota' ahan, at nan hanggap di pamatoy'un da'yu, at mun'abaluy a'ahawayu, ya nun'anguhu nan imbabaluyyu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EX22_25","003_22_25","EXO","22","25","25","Ya gulat ta pa'utanganyuh pihhu nan nun'awotwot an nangabulut ay Ha\"in ya adiyu ipatakap ta adiyu iyunnud hinan aton nan udumnan mumpatakap. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EX22_26","003_22_26","EXO","22","26","26","Ya gulat ta alanyu nan lubung di ibbayu ta pangedonanyu ya mahapul an ibangngadyuh mahhun ya un malimuh nan potang ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EX22_27","003_22_27","EXO","22","27","27","ti un anggaynah ne ay hi lubungna at hay ilubungna mah hi un molo'? Mu gulat ta adiyu ibangngad ta way donglo' hi mumpabadang ay Ha\"in ya badanga' hiya ti ma'ahhimo'a'. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EX22_28","003_22_28","EXO","22","28","28","Ya adiyu hapiton di nappuhih aat Apo Dios ta adiyu bainon Hiya. Ya adiyu idutan nan mumpapto' ay da'yun tatagu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EX22_29","003_22_29","EXO","22","29","29","Ya mahapul an idatyun Ha\"in nan mun'ahhun an bungan di intamuyu ya nan bungan di greyp ya oliboh unyu pugahon. Ya idawatyu nan pangpangullun imbabaluyyun lala'i ta Ha\"in ad bagi. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EX22_30","003_22_30","EXO","22","30","30","Ya umat hinay atonyu goh hinan bakayu ya nan kalniluyu. Ya iddumyun inanah pituy algaw, ya nan miyawaluy algaw ya idawatyun Ha\"in. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EX22_31","003_22_31","EXO","22","31","31","Ya da'yuy nahamad hi nilahhin an tatagu', at mahapul an adiyu ihday animal an patayon nan animal hi inalahan. Mu idatyuh nan ahu ta diday mangihda.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EX23_1","003_23_1","EXO","23","1","1","Ya inalin goh Apo Dios ay Moses di, “Adiyu umuy ulgu'ulgudon nan agguy immannung an ulgud, ya adiyu goh badangan nan tagun numbahol hinan pun'ihtiguanyuh pangulgudanah nan agguy immannung. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EX23_2","003_23_2","EXO","23","2","2","Ya adiyu iyunnud hinan aton di tatagun nibahhaw an ta\"on hi unda do'ol, ya adi ayu goh mun'ihtiguh nan agguy immannung an diklamu ta adi mahunni nan mihumalya. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EX23_3","003_23_3","EXO","23","3","3","Ya adiyu ipangngel di pangatyuh nan tagun nawotwot hinan diklamuna. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EX23_4","003_23_4","EXO","23","4","4","Ya gulat ta way tigonyuh limmayaw hi baka unu dongkin bagin nan pi'bohholyu ya innalyu ta iyuyyun hiya. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EX23_5","003_23_5","EXO","23","5","5","Ya wa ay ta tigonyu nan dongkin nan mamohol ay da'yu ta nidupig ti dumalat nan madamot an kalgana ya mahapul an adiyu taynan ta badanganyu ta tuma'dog. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EX23_6","003_23_6","EXO","23","6","6","Ya adiyu ipangngel nan panumalyayuh nan tagun nawotwot hinan diklamuna. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EX23_7","003_23_7","EXO","23","7","7","Ya adiyu ipabahol nan agguy immannung, ya adiyu ipapatoy nan tagun mi'id baholna ti moltao' nan tagun mangat hi umat hinah nappuhi. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EX23_8","003_23_8","EXO","23","8","8","Ya adiyu alan nan mili\"ud an lagbu ti hiyay paddungnay mamulaw hinan tatagun nala'eng ta omod unna hunnion nan nepto' an hapiton nan maphod di nomnomnan tagu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EX23_9","003_23_9","EXO","23","9","9","Ya adiyu paligaton nan bunag ti da'yu ya ene'damyuy aat di bunag hi wadanyud Egypt.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EX23_10","003_23_10","EXO","23","10","10","Ya inalin goh Apo Dios ay Moses di, “Ya onom di tawon di pangihabalanyuh nan lutayu ya pangamunganyun amin hinan ma'alah nan inhabalyu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EX23_11","003_23_11","EXO","23","11","11","Mu nan miyapitun tawon ya adiyu tamman ta mabattanan. Ya wa ay di humangaw an ma'an di bungana ya adiyu ahan alan ta nan nun'awotwot di mangngal ta way ononda, ya wa ay goh di ma'angang ya ta way onon nan a'animal hi inalahan. Ya umat hina goh di atonyuh nan lutan puntammanyuh nan greyp ya nan olibo. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EX23_12","003_23_12","EXO","23","12","12","Ya onom hi algaw di puntamuanyu, mu nan miyapitun algaw ya mun'eblay ayu. Ya ta\"on nan himbutyu, ya nan bunag an puntamuonyu, ya nan a'animalyu ya mun'eblayda goh ta pumpumhod di aatda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EX23_13","003_23_13","EXO","23","13","13","Ya ihamadyun donglon an amin nan alyo' ay da'yu. Adi ayu ahan munluwaluh nan udumnan dios hitun luta, ya adiyu ahan bugwaon di ngadanda.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EX23_14","003_23_14","EXO","23","14","14","Ya inalin goh Apo Dios di, “Ya mumpitluh hintawon an munggotad ayu ta way pange'gonanyun Ha\"in. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EX23_15","003_23_15","EXO","23","15","15","Ya nan bulan di Aviv an hiyay bulan hi nakakanyud Egypt, ya egtadanyu nan Behtan di Agguy Nabino'bo'an an Tinapay ta pituy algaw di pangananyuh nan agguy nabino'bo'an an tinapay ti hiyah ne din immandal'un da'yuh atonyu. Ya nan umalianyun mundayaw ya mahapul an waday e'nongyun Ha\"in. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EX23_16","003_23_16","EXO","23","16","16","Ya ibehtaanyu goh nan Behtan di Udol hinan pangudlanyuh nan bungan di intanomyuh nan payawyu, ya nan Behtan di Pugah hi angunuh di tawon hinan pamugahanyuh nan bungan di intanomyun greyp ya nan udum an bunga. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EX23_17","003_23_17","EXO","23","17","17","Ya mumpitluh hintawon di gun umalian an amin nan linala'in mundayaw ay Ha\"in an na'abbagtun Dios. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EX23_18","003_23_18","EXO","23","18","18","Ya adiyu iddum nan nabino'bo'an an tinapay hinan pange'nonganyuh animal ay Ha\"in. Ya nan taban di animal an e'nongyu ya mi'id ah ma'angang ta engganah helhelong. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EX23_19","003_23_19","EXO","23","19","19","Ya nan ma\"aphod an bot'onyuh nan mahhun an bungan di intanomyuh nan lutayuy iyuyyuh nan Abung Apo Dios an dayawonyu. Ya wa ay ta ihaangyu nan uyaw an gandeng ya adiyu pananum nan gatas an malpun inana.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EX23_20","003_23_20","EXO","23","20","20","Ya inalin goh Apo Dios ay Moses di, “Tigonyu ta innilaonyun honogo' nan Anghel'u ta hiyay mangipangulu ya manalimun ay da'yuh nan pumbaatanyu ta engganah un da'yu idatong hinan babluy an indadaan'uh ihinanyu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EX23_21","003_23_21","EXO","23","21","21","At mahapul an ihamadyun donglon ya unudonyun amin nan alyonan da'yu. Ya adiyu ngohoyon ti adina aliwan nan adiyu pangunudan ay Hiya ti wagwadaa' ay Hiya. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EX23_22","003_23_22","EXO","23","22","22","Ya gulat ta ihamadyun donglon di alyona ya inunudyu goh an amin nan immandal'u at Ha\"in mananggah nan mi'buhul ay da'yu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EX23_23","003_23_23","EXO","23","23","23","Ti nan Anghel'u ya ipang'u da'yu ta engganay un da'yu idatong hinan lutan nan himpampun an holag Amor, ya holag Heth, ya holag Periz, ya holag Hiv, ya nan iJebus, ya iCanaan, ya ubaho' didan amin. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EX23_24","003_23_24","EXO","23","24","24","Mu adiyu ahan dayawon unu itamuan nan diosda, ya adiyu enghon nan atondan mundayaw. Ya pumpa\"iyun amin an pumpuhit nan bululda ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EX23_25","003_23_25","EXO","23","25","25","ta Ha\"in an hi Apo Dios di dayawonyu, at wagaha' da'yuh ma'an ya ma'inum. Ya ipa'adaog'un amin nan dogohyu, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EX23_26","003_23_26","EXO","23","26","26","ya mi'id di mamolwang ya mabahig hinan lutan ihinanyu, ya udma' di pi'taguanyu ta du'du\"oy. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EX23_27","003_23_27","EXO","23","27","27","Ya pata'to' hi mahhun an amin nan pi'buhulyu, at an amin di ah'upanyu ya manongngo'da, ya an amin nan mi'buhul ay da'yu ya pumbangngado' ta mumpangalayawda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EX23_28","003_23_28","EXO","23","28","28","Ya ipa'ali' nan Iyu'an ta diday mumpamakak hinan himpampun an nan holag Hiv, ya nan holag Heth, ya nan iCanaan an buhulyu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EX23_29","003_23_29","EXO","23","29","29","Mu adi' punnaudon didan pakakon eden hintawon ta adi mabukawan nan luta ti ini ya dumo'ol nan a'animal hi inalahan ya un da'yu! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EX23_30","003_23_30","EXO","23","30","30","Mu un'u ahinuton an mamakak ay dida ta engganah un dumo'ol di holagyu ta da'yuy munhituh mamoltan enen luta. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EX23_31","003_23_31","EXO","23","31","31","Ya uliho' nan igad hinan lutayun mipalpuh nan Mumbolah an Baybay ta nangamung hinan Baybay an Mediterranean an wah nan pingit di babluy nan iPhilistia, ya mete\"ah nan mapulun ta nangamung hinan Wangwang an Euphrates. Ya idat'uy abalinanyu ta ologyun manu'wit hinan nunhitun nen luta ta makakda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EX23_32","003_23_32","EXO","23","32","32","Ya adi ayu ahan mi'tulag ay dida unu nan diosda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EX23_33","003_23_33","EXO","23","33","33","Ya adiyu abuluton ta mi'hitudah nan lutayu ta bo'on diday dumalat hi pumbaholanyun Ha\"in ti gulat ta middum ayun mi'dayaw hinan diosda at hiyay dumalat hi pumuhianyu.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EX24_1","003_24_1","EXO","24","1","1","Ya inalin Apo Dios ay Moses di, “Awitom da Aaron ay Nadab ya hi Abihu, ya nan napitun a'ap'apun nan holag Israel ta umali ayun mundayaw ay Ha\"in, mu mahapul an mibataan ayun mundayaw. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EX24_2","003_24_2","EXO","24","2","2","Mu he\"a, Moses, ya anggay di meheggon ay Ha\"in, mu nan udum ya adida ahan umalin meheggon. Ya tigom ta nan tatagu ya adida munti'id an mitnud ay he\"a.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EX24_3","003_24_3","EXO","24","3","3","Ya immuy hi Moses hinan tatagu ta imbaganan amin nan Uldin hi unudonda an inalin Apo Dios ay hiya. Ya inabulutdan amin an inaliday, “Oo, atonmin amin nan inalin Apo Dios!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EX24_4","003_24_4","EXO","24","4","4","At intudo' Moses an amin nan inalin Apo Dios. Ya heden nabiggat hi helhelong ya inyamman Moses di pun'onngan hidih nan puun di duntug, ya nunle'wohonan inammaan hi himpulu ta duwan batu an mangipattig hinan himpulu ta duwan tribon holag Israel. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EX24_5","003_24_5","EXO","24","5","5","Ya hennagna nan ungungan linala'in holag Israel ta umuyda e'nong nan Onong an Moghob ay Apo Dios, ya ene'nongda goh di uyaw an buta'al an baka ta Onong di Pi'lenggopan nan tatagun Apo Dios. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EX24_6","003_24_6","EXO","24","6","6","At ginodwan Moses nan dala an ne'nong ta inittunay godwanah nan ohan malukung an duyu, ya inyuyna inwalhi nan godwanah nan pun'onngan. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EX24_7","003_24_7","EXO","24","7","7","Ya innalna din Liblun Nitud'an di Ni'tulagan nan Hudyun Apo Dios, ya enlotnan nangibahah din tatagu. Ya unat goh nalpah an imbahana ya inalin din tataguy, “Oo, atonmin amin nan inalin Apo Dios, ya unudonmi Hiya.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EX24_8","003_24_8","EXO","24","8","8","At innal goh Moses din godwan di dala, ya nun'iwalhinah nan tatagu, ya inalinay, “Hiyah te dala an mangipa'innilah nan pi'tulagan Apo Dios ay da'yu.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EX24_9","003_24_9","EXO","24","9","9","Ya nunti'id da Moses, ya hi Aaron, ya hi Nadab, ya hi Abihu, ya nan napitun a'ap'apun di holag Israel hinan duntug. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EX24_10","003_24_10","EXO","24","10","10","At hidiy nannigandan Apo Dios an dayawon nan holag Israel an hay timma'dogana ya nan ay batun sapphire an umat ad dayay tigawna an mumpugagaw ya ma'apattal. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EX24_11","003_24_11","EXO","24","11","11","Ya ta\"on un tinnig nan a'ap'apun nan holag Israel hi Apo Dios ya agguyna dida pinatoy, at ne\"anda ya ni'yinumdan Hiya. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EX24_12","003_24_12","EXO","24","12","12","Ya inalin Apo Dios ay Moses di, “Munti'id'ah tun duntug an awada', ya hodom ta idat'u tun duwan ikab an batun nangitud'a' an amin hinan Uldin ya nan udumnan Uldin hi ma'at ta itudum hinan tatagu.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EX24_13","003_24_13","EXO","24","13","13","At nundadaan mah da Moses ay Joshua an bumadang ay hiya ta umuydah nan duntug an awadan Apo Dios. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EX24_14","003_24_14","EXO","24","14","14","Ya inalin Moses hinan a'ap'apu di, “Hodon da'mih tu ta nangamung un ami mumbangngad. Ya wah tu da Aaron ay Hur an mannig ay da'yu. At wada ay di pumbobohholanyu ya diday pangiyayanyu ta ipanuhda.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EX24_15","003_24_15","EXO","24","15","15","Ya unat goh nunti'id da Moses hinan Duntug an Sinai ya hino'napan di bunut nan duntug, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EX24_16","003_24_16","EXO","24","16","16","ya nan benang Apo Dios di nanophop hinan Duntug an Sinai. Ya onom di algaw hi nahoho'napan nan duntug hi bunut, ya nan miyapitun algaw ya mun'alih Apo Dios an wah nan bunut ay Moses. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EX24_17","003_24_17","EXO","24","17","17","Ya hay nannig nan holag Israel hinan benang Apo Dios ya umat hi apuy an gumelageladaw hinan tulid di duntug. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EX24_18","003_24_18","EXO","24","18","18","At inayun Moses an nunti'id ta immuy hinan naho'napan hi bunut. At nihinah dih napat di algaw ya napat di nahdom. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EX25_1","003_25_1","EXO","25","1","1","Ya inalin Apo Dios ay Moses di, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EX25_2","003_25_2","EXO","25","2","2","“Alyom hinan holag Israel ta iyaliday e'nongdan Ha\"in, ya malgom hinan mipanomnom hi pohdondan idat di hiyay amungonyu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EX25_3","003_25_3","EXO","25","3","3","Ya datey midat hi e'nong nan tatagu an hay balitu', ya silver, ya nan gambang, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EX25_4","003_25_4","EXO","25","4","4","ya nan linen an munggudla, ya mumpugagaw, ya mumbolah, ya mumpaha' an napinun hinulid, ya nan dutdut di gandeng, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EX25_5","003_25_5","EXO","25","5","5","ya nan up'up di buta'al an kalnilu an nelbog ta mumbolah, ya nan up'up di ongol an animal hinan baybay an ma'alih dugong, ya nan ayiw an akasya, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EX25_6","003_25_6","EXO","25","6","6","ya nan lanan di olibon mittuh nan punhilaw, ya nan middum an holo' hinan lana an ma'usal hinan way midawat, ya nan maphod di hunghungnan incense, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EX25_7","003_25_7","EXO","25","7","7","ya nan nanginan batu an ma'alih onyx, ya nan udumnan nanginan batu an miyammah al'altin di lubung nan padin an ephod ya nan hophop di palagpag an lubung di padi. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EX25_8","003_25_8","EXO","25","8","8","Ya ipiyammam hinan tatagu nan Tuldan Abung ta way ihina' hi idduma' ay dida. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EX25_9","003_25_9","EXO","25","9","9","Ya alyo' an amin ay he\"ay aat di lukud nan iyammayu an Tuldan Abung ya nan lukud di alimatungna, at hiya ahan di unudonyuh un ayu munha\"ad.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EX25_10","003_25_10","EXO","25","10","10","Ya inalin goh Apo Dios ay Moses di, “Ya ipiyammam ay dida nan kahon an hay miyamma ya nan ayiw an akasya. Ya hay inadu\"oyna ya napat ta han lemay pulgada. Ya hay inabellogna ya ba'inti ta pituy pulgada, ya hay inata'nangna ya ba'inti ta pituy pulgada. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EX25_11","003_25_11","EXO","25","11","11","Ya hay namahmah an balitu' di miyamyud hinan tu'yapna ya nan bunolna, ya hay namahmah goh an balitu' di miyammah nan nunlene'woh hi pingit den kahon ta ay balina. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EX25_12","003_25_12","EXO","25","12","12","Ya hay balitu' goh di miyammah nan opat an natalegonggong hi pangipahduan hinan attang an mepong an miyammah nan duguna ta mahindudwah nan numpinangngel. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EX25_13","003_25_13","EXO","25","13","13","Ya mangamma ayuh attang an akasya, ya inamyudanyuh balitu'. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EX25_14","003_25_14","EXO","25","14","14","Ya impahduyu nan attang hinan natalegonggong an wah nan numpinangngel di kahon ta way pangedonan nan mangiyattang. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EX25_15","003_25_15","EXO","25","15","15","Ya henen attang ya mahapul an adi ma'ma'aan hinan nipapahduanan natalegonggong hinan kahon. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EX25_16","003_25_16","EXO","25","16","16","Ya ittum hinan kahon nan duwan ikab an nitud'an nan Uldin an idat'un he\"a. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EX25_17","003_25_17","EXO","25","17","17","Ya mun'amma ayuh alub di kahon hi namahmah an balitu' an napat ta han lemay pulgadah inadu\"oyna ya ba'inti ta pituh pulgaday inabellogna. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EX25_18","003_25_18","EXO","25","18","18","Ya iyammayu goh di duwah cherubim an hay namahmah an balitu' di mahibug hi miyamma ta mumbinnohwahdah nan alub. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EX25_19","003_25_19","EXO","25","19","19","At ihinayuy ohah cherubim hinan bongwah nan alub di kahon, ta nan oha ya ihinayuh nan bongwahna goh. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EX25_20","003_25_20","EXO","25","20","20","Ya nan duwan cherubim ya papayadonday paya'da ta hophopanda nan alub di kahon an nunhaggangandan mangu'uhdung hinan alub di kahon. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EX25_21","003_25_21","EXO","25","21","21","Ya ittum nan idat'un he\"an Uldin hinan kahon, ya inyalubyu nan kahon. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EX25_22","003_25_22","EXO","25","22","22","Ya hinan numbattanan di duwan cherubim hinan way alub di kahon di umbunan nan Ma'ahhimo', at hiyay awada' hi pi'hapita' ay he\"a ta ipa'innila' an amin nan Uldin'uh nan holag Israel.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EX25_23","003_25_23","EXO","25","23","23","Ya inalin goh Apo Dios di, “Ya iyammayu goh nan ayiw an akasya hi lamehaan. Ya hay lukudna ya tulumpulu ta onom di pulgaday inadu\"oyna, ya himpulu ta waluy pulgadah inabellogna, ya ba'inti ta pituy pulgadah inata'nangna, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EX25_24","003_25_24","EXO","25","24","24","ya inamyudanyuh nan namahmah an balitu', ya hay iyammayuh balinah nan nunlene'woh ya nan namahmah an balitu'. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EX25_25","003_25_25","EXO","25","25","25","Ya hay miyammah nan pingit di lamehaan ya balitu' an tuluy pulgadah inabellogna. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EX25_26","003_25_26","EXO","25","26","26","Ya balitu' goh di iyammayuh nan opat an natalegonggong ta mepong hinan opat an dugunah nan way tu'ud. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EX25_27","003_25_27","EXO","25","27","27","Ya meheggon hinan ampan di bali ta hiyay pangipahduan hinan attang. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EX25_28","003_25_28","EXO","25","28","28","Ya hay akasya di iyammayuh attang, ya inamyudanyuh balitu' ta hiyay pangattang hinan lamehaan. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EX25_29","003_25_29","EXO","25","29","29","Ya mangamma ayuh duyu, ya ha'lung, ya tibung, ya malukung, ya alub an hay miyamma ya nan namahmah an balitu'. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EX25_30","003_25_30","EXO","25","30","30","Ya nan tinapay an mangipa'innilan wagwadaa' ay da'yu ya ipattu'yuh nan lamehaan hinan hinagang'u ta munnonong hidi.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EX25_31","003_25_31","EXO","25","31","31","Ya inalin goh Apo Dios ay Moses di, “Ya mun'amma ayu goh hi ipattu'an di hilaw an hay namahmah an balitu' di hibugonyuh miyamma an waday ipabunana ya nan maha\"ad an odolna. Ya ma'al'altian hi paddungnay habhabung, ya waday umat hi malukung hinan tu'yapna an ittuwan di hilaw. Ya nan odolna ya na'ungta'ungtan. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EX25_32","003_25_32","EXO","25","32","32","Ya nan odolna ya waday onom hi hapangna an numpopotto'dan nun'ahintutluh numpinangngel. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EX25_33","003_25_33","EXO","25","33","33","Ya danen onom an hapang an mahintutluh mumpinangngel ya ma'al'altian hi umat hi bungan di almond, ya nan pumbattananda ya waday umat hi nabe'lag an habhabung. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EX25_34","003_25_34","EXO","25","34","34","Ya nan odol di ipattu'an di hilaw ya ma'al'altian hi opat an umat hi bungan di almond an waday habhabungnah nan numpumbattananda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EX25_35","003_25_35","EXO","25","35","35","Ya mepong di habhabung hinan onom an hapang di odol an ipattu'an di hilaw. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EX25_36","003_25_36","EXO","25","36","36","Ya nan habhabung ya nan hapangna ya un ma'ohha an hay namahmah an balitu' di miyamma. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EX25_37","003_25_37","EXO","25","37","37","Ya miyammay pituh umat hi malukung hinan tu'yap di hinohhan hapang ya nan odolna ta pangittuwan hi punhilaw ta ipapatalnan amin nan hinagangna. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EX25_38","003_25_38","EXO","25","38","38","Ya miyamma goh di pangipit hi olhang ya nan ittuwan di dapul, ya nan namahmah an balitu' di miyamma. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EX25_39","003_25_39","EXO","25","39","39","Hay damot di miyammah nan ipattu'an di hilaw ya an amin nan alimatungna ya tulumpulu ta opat di kiluh nan namahmah an balitu'. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EX25_40","003_25_40","EXO","25","40","40","Ya ihamadmu ta ma'unud an amin din aat nan impattig'un he\"ah wadan tu'uh nan duntug.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EX26_1","003_26_1","EXO","26","1","1","Ya inalin goh Apo Dios ay Moses di, “Ya hay miyammah nan Tuldan Abung'u an Dios ya nan himpulun kultina an napinuy abolnan linen an lo'ob. Ya nan numbino'ob'on di kololda an munggudla, ya mumpugagaw, ya mumbolah di iboldan nan nala'eng an mumbolda ta iboldanay cherubim hinan kultina. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EX26_2","003_26_2","EXO","26","2","2","Ya nan kultina ya mumpapaddung di lukudda an himpulu ta opat di yaldah inadu\"oyda, ya duway yaldah inabellogda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EX26_3","003_26_3","EXO","26","3","3","Ya nan leman kultina ya pundada\"ugonyu ta ma'ohha, ya umat goh hinay atonyuh nan leman miyadwah mada\"ug. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EX26_4","003_26_4","EXO","26","4","4","Ya nan munggudlay miyammah punggo'dan hinan pingit nan hinohhan mada\"ug an lo'ob ta way pangigo'dan hinan punda\"uganda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EX26_5","003_26_5","EXO","26","5","5","Ya miyammay nabongleh punggo'dan hinan mahhun an mada\"ug, ya miyamma goh di nabongleh punggo'dan hinan miyadwan da\"ug, ya munggogoppong di iyammaanda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EX26_6","003_26_6","EXO","26","6","6","Ya miyammay nabonglen kawit an balitu' ta hiyay pana\"ug an mikawit hinan duwan mada\"ug an lo'ob ta ma'ohha an miyammah Tuldan Abung'u an Dios. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EX26_7","003_26_7","EXO","26","7","7","Ya hay miyamma goh hi atap di Tuldan Abung'u an Dios ya himpulu ta ohay lo'ob hi madada\"ug an nalpuh dutdut di gandeng. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EX26_8","003_26_8","EXO","26","8","8","Ya hay lukudda ya mumpapaddung an himpulu ta lemay yaldan di inadu\"oyda, ya duway yaldah inabellogda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EX26_9","003_26_9","EXO","26","9","9","Ya pundada\"ugonyu nan lema ta ma'ohha, at umat goh hinay atonyuh nan onom ta ma'ohha goh. Ya nan miyonom an lo'ob hinan miyadwan mada\"ug ya mikupin ta manophop hinan pantaw di Tuldan Abung. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EX26_10","003_26_10","EXO","26","10","10","Ya miyamma goh di nabongleh punggo'dan hi pingit nan ohan mada\"ug, ya nabongle goh hinan miyadwan mada\"ug. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EX26_11","003_26_11","EXO","26","11","11","Ya miyamma goh di nabongleh kawit an gambang ta mepong an mikawit hinan punggo'dan hinan duwan nada\"ug ta ma'ohhah atap. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EX26_12","003_26_12","EXO","26","12","12","Ya nan mahawal hinan miyatap ya ma'uy'uy hinan agwid di Tuldan Abung ta hophopna. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EX26_13","003_26_13","EXO","26","13","13","Ya hinggogodway yaldah inadu\"oy di mahawal ta ma'uy'uy hinan numpinangngel ta mida'lig hinan Tuldan Abung. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EX26_14","003_26_14","EXO","26","14","14","Ya miyamma goh di duwah migottap hinan atap an nan oha ya malpuh up'up di kalnilu an niyupol ta mumbolah, ya nan oha ya nan ma\"aphod an lalat di ma'alih dugong an nan ma'alah baybay ta hiyay muntu'yap hi migottap hinan atap. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EX26_15","003_26_15","EXO","26","15","15","Ya hay maha\"ad hi tabla an miyammah nan Tuldan Abung ya nan ayiw an akasya. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EX26_16","003_26_16","EXO","26","16","16","Ya hay inadu\"oy di ohah tabla ya himpulu ta lemay umpi, ya ba'inti ta pituy pulgadah inabellogda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EX26_17","003_26_17","EXO","26","17","17","Ya ma'aitan nan puun di tabla ta ma'amman di duwah mipatlo' ta maphod an migtim. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EX26_18","003_26_18","EXO","26","18","18","Ya midadaan di ba'intih tabla ta way miyammah appit hi agwan hi un hagangon di buhu'an di algaw. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EX26_19","003_26_19","EXO","26","19","19","Ya miyamma goh di napat hi ipabunan nan tabla an hay silver di miyamma, ya mahindudway miyammah umbunan di ohah tabla. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EX26_20","003_26_20","EXO","26","20","20","Ya midadaan goh di ba'intih tabla ta way miyammah appit hi iggid hi un hagangon di buhu'an di algaw. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EX26_21","003_26_21","EXO","26","21","21","Ya napat di ipabunan nan tabla an hay silver di miyamma, ya muntu'un di duwan na'aitan ta mahindudway silver ta ipabunan nan hinohhan tabla. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EX26_22","003_26_22","EXO","26","22","22","Ya midadaan goh di onom an tablah miyammah nan appit hi alimuhan di algaw, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EX26_23","003_26_23","EXO","26","23","23","ya idadaanyu goh di duwah tablah miyammah nan duguna. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EX26_24","003_26_24","EXO","26","24","24","Ya hay pangiyammanyun ne han duwan tablah nan dugun di Tuldan Abung ya punda\"itonyuh puuna ta nangamung hi uddu'na. At hiyah ne goh atonyuh nan ohan duguna. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EX26_25","003_26_25","EXO","26","25","25","At walun tablay idadaanyuh miyammah nan duguna, ya himpulu ta onom di ipabunandan hay silver di miyamma ta mahindudwah nan ohan tabla. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EX26_26","003_26_26","EXO","26","26","26","Ya idadaanyuy himpulu ta lemah mibalangon an ayiw an akasya an umat hituy aatda: lemay mibalangon hinan ohan haba' di Tuldan Abung, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EX26_27","003_26_27","EXO","26","27","27","ya lema goh di mibalangon hinan pangngelna, ya umat goh hinan ohan haba'nah appit di alimuhan di algaw. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EX26_28","003_26_28","EXO","26","28","28","Ya nan migagwan mibalangon an tabla ya da'puhonay numpiningit. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EX26_29","003_26_29","EXO","26","29","29","Ya ma'amyudan hi balitu' nan tabla, ya nan balitu' di miyammah ipahduan nan mibalangon. Ya amyudanyu goh hi balitu' nan mibalangon. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EX26_30","003_26_30","EXO","26","30","30","Nan Tuldan Abung an iyammayu ya miyunnudan hidin aat din impattig'un he\"ah din wadantah nan duntug. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EX26_31","003_26_31","EXO","26","31","31","An hay miyammah kultina ya nan lo'ob an munggudla, ya mumpugagaw, ya mumbolah, ya nan ma\"aphod di abolna, ya ipaboldam di cherubim hinan na'alla'eng an mumbolda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EX26_32","003_26_32","EXO","26","32","32","Ya miyammay opat an kawit an balitu', ya opat an tu'ud an akasya an ma'amyudan hi balitu' ta pangitayunan hi kultina. Ya nan ipabunan nan tu'ud ya silver. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EX26_33","003_26_33","EXO","26","33","33","Ya mitayun nan kultinah nan kawit hinan tu'ud. Ya henen kultina ya hiyay pumbattanan di Me'gonan an Kuwaltuh nan Nidugah an Me'gonan an Kuwaltu. Ya ihinam nan Kahon an Nittuwan di Uldin hinan delloh di kultinan nan Nidugah an Me'gonan an Kuwaltu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EX26_34","003_26_34","EXO","26","34","34","Ya eh'apmu nan alub di Kahon an Nittuwan di Uldin. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EX26_35","003_26_35","EXO","26","35","35","Ya nan lamehaan ya ihinam hinan pangngel di kultinan nan Me'gonan an Kuwaltuh appit hi iggid hi un hagangon di buhu'an di algaw, ya nan ipattu'an di hilaw ya ihinam hinan appit hi agwan hi un hagangon di buhu'an di algaw hi potto' di lamehaan. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EX26_36","003_26_36","EXO","26","36","36","Ya hay miyammah kultinan di pantaw nan Tuldan Abung ya nan mundongngol an lo'ob an nan munggudla, ya mumpugagaw, ya mumbolah, ya nan ma\"aphod di abolnan linen ya maboldaan. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EX26_37","003_26_37","EXO","26","37","37","Ya miyammay kawit ta pangitayunan hinan kultina, ya miyammay lemah tu'ud an akasya an ma'amyudan hi balitu', ya hay gambang di miyammah ipabunan nan tu'ud.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EX27_1","003_27_1","EXO","27","1","1","Ya inalin goh Apo Dios di, “Ya mun'amma ayuh pun'onngan an nan ayiw an akasya di miyamma. Ya pitu ya han godway umpih inadu\"oyna, ya umat goh hinay inabellogna an pitu ya han godway umpi. Ya hay inata'nangna ya opat ta han godway umpi. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EX27_2","003_27_2","EXO","27","2","2","Ya mun'amma ayuh umat hi ha'gud ta mepongdah nan opat an duguna, ya hanan ha'gud ya mihahalamung hinan pun'onngan. Ya ma'amyudan nan pun'onngan hi gambang. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EX27_3","003_27_3","EXO","27","3","3","Ya gambang goh di miyammah nan alimatung di pun'onngan an nan duyun ittuwan di dapul, ya daludun di dapul, ya nan malukung, ya nan nunhappang an tuwi', ya nan bangan ittuwan di bala. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EX27_4","003_27_4","EXO","27","4","4","Ya miyamma goh di gambang hi pun'apuyan an natalaggang di ammana, ya miyamma goh di opat hi nun'atalegonggong hi pangipahduan hinan attang an gambang ta mepong an miyammah nan opat an dugun nan pun'onngan. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EX27_5","003_27_5","EXO","27","5","5","Ya mipa'ayudu' hinan pun'onngan, ya mipatulu ta umatam hinan gagwana. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EX27_6","003_27_6","EXO","27","6","6","Ya miyamma goh di attang an akasya, ya ma'amyudan hi gambang, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EX27_7","003_27_7","EXO","27","7","7","ya mipahdu nan attang hinan nun'atalegonggong hinan numpinangngel an dugun di pun'onngan. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EX27_8","003_27_8","EXO","27","8","8","Ya henen pun'onngan ya hay ayiw di miyamma ta malu'angan di bunolna an umat hidin impattig'un he\"ah aatnah dih nan Duntug an Sinai.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EX27_9","003_27_9","EXO","27","9","9","Ya inalin goh Apo Dios ay Moses di, “Ya iyammayuy gettaw di Tuldan Abung, ya nabongley yaldah inadu\"oy di mikultinah appit hi agwan hi un hagangon di buhu'an di algaw an nan napinun linen. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EX27_10","003_27_10","EXO","27","10","10","Ya hay gambang di miyammah ba'inti an tu'udna, ya ba'inti goh di ipabunanda, ya nan pana'ul, ya nan mundilig, ya silver di miyamma. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EX27_11","003_27_11","EXO","27","11","11","Ya mipaddung di atonyuh nan tu'ud hi pangngelnah appit hi iggid hi un hagangon di buhu'an di algaw an hay mikultina ya nabongley yaldah inadu\"oyna, ya ba'intiy tu'udna, ya ba'inti goh di ipabunanda. Ya nan pana'ul an wah nan tu'ud ya nan itayunan di kultina ya silver di miyamma. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EX27_12","003_27_12","EXO","27","12","12","Ya hay kultinah appit di alimuhan di algaw ya ba'inti ta lemay yaldah inadu\"oyna, ya waday himpuluh tu'udna, ya himpulu goh di ipabunanda, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EX27_13","003_27_13","EXO","27","13","13","ya hay appit di buhu'an di algaw hinan wadan di pantaw ya hay mikultina goh ya ba'inti ta lemay yaldah inadu\"oyna. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EX27_14","003_27_14","EXO","27","14","14","At nan pangngel di pantaw hinan agwan ya pitu ya han godway yaldah inadu\"oy nan mikultina ya tuluy tu'ud, ya tulu goh di ipabunanda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EX27_15","003_27_15","EXO","27","15","15","Ya umat goh hinan pangngel di pantaw an pitu ya han godway yaldah inadu\"oy nan mitayun an kultina, ya tuluy tu'ud, ya tulu goh di ipabunanda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EX27_16","003_27_16","EXO","27","16","16","Ya nan pantaw nan gettaw ya himpuluy yalday inadu\"oy nan mitayun an kultina an nan napinuy abolnan linen ya mundongngol an lo'ob an hay kololda ya munggudla, ya mumpugagaw, ya mumbolah, ya mibolday al'altina. Ya wada goh di opat an tu'udna, ya opat goh hi ipabunanda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EX27_17","003_27_17","EXO","27","17","17","Ya an amin nan tu'udnah nan nunlene'woh ya hay silver di miyammah tulidda an ta\"on nan pana'ulda ya silver goh. Ya nan ipatlo'an di tu'udda ya gambang di miyamma. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EX27_18","003_27_18","EXO","27","18","18","At hay inadu\"oy nan luhud ya nabongle di mitlus, ya ba'inti ta lemay mitlus hi inabellogna, ya duwa ta han godway mitlus hi inata'nangna. Ya umat goh hinay lukud di mikultina an nan mundongngol an lo'ob. Ya hay gambang di ipattu'an nan tu'udda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EX27_19","003_27_19","EXO","27","19","19","Ya an amin di alimatung hi miyammah nan Tuldan Abung ya nan luhudna ya gambang.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EX27_20","003_27_20","EXO","27","20","20","Ya inalin goh Apo Dios di, “Ya mandalom nan holag Israel ta idatan da'ah nan ma\"aphod an lanan di olibon ma'usal hi hilaw ta hiyay punhilawyu ta adi maddang an un bubumnang. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EX27_21","003_27_21","EXO","27","21","21","Ya hi Aaron ya nan imbabaluynay manalimun hinan hilaw an wah nan pangngel nan kultina an awadan nan Kahon an Nittuwan di Uldin Apo Dios. Ya henen hilaw ya mahapul an bubumnang hi abigabigat ya amahdomahdom. Ya hiyatuy mandal hinan holag Israel ya nan holagda ta gunda inaynayun an ato'aton ta nangamung.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EX28_1","003_28_1","EXO","28","1","1","Inalin goh Apo Dios ay Moses di, “Ipa'ayagmuh Aaron an hi agim, ya nan imbabaluyna an da Nadab, ya hi Abihu, ya hi Eleazar, ya hi Ithamar ta inlahhinmu didah nan holag Israel ta diday mumpadin munhulbin Ha\"in. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EX28_2","003_28_2","EXO","28","2","2","Ya ipiyammam di nob'on an lubung agim an hi Aaron an nan ma\"aphod di tigawnan lubung ta me'gonan hiya. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EX28_3","003_28_3","EXO","28","3","3","Ya alyom hinan nun'ala'eng an indata' di abalinanda ta iyammaday lubung Aaron ta hiyay ilubungnah nan idawatanan mumpadi ta Ha\"in di itamuana. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EX28_4","003_28_4","EXO","28","4","4","Ya umat hituy aat di miyammah lubung di padi: nan mihophop hi palagpag, ya nan ephod, ya nan lubung an mi'id ngamayna, ya nan lubung an adu\"oy di ngamayna, ya magayad an maboldaan, ya nan mibalikis, ya nan miyuklup an ma'alih turban. At hiyanay miyammah me'gonan an lubung agim an hi Aaron ya nan imbabaluyna ta hiyay ilubungdah nan pangitamuandan Ha\"in. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EX28_5","003_28_5","EXO","28","5","5","Ya hay miyammah lubungda ya nan muntitiba an umat hi balitu', ya nan lo'ob an munggudla, ya mumpugagaw, ya mumbolah, ya nan napinun linen.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EX28_6","003_28_6","EXO","28","6","6","Ya inalin goh Apo Dios di, “Ya hay iyammayuh nan ephod ya hay muntitiba an umat hi balitu', ya nan munggudla, ya mumpugagaw, ya mumbolah an lo'ob, ya nan napinu an linen, ya ipaboldam hinan nala'eng ta maphod di al'altina. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EX28_7","003_28_7","EXO","28","7","7","Ya miyammay duwah go'od hinan numpinangngel ta way mihi'gut hi pundittumanda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EX28_8","003_28_8","EXO","28","8","8","Ya nan balikis di ephod ya umat goh hinan niyamman niboldah nan ephod. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EX28_9","003_28_9","EXO","28","9","9","Ya ummal'ah duwan batu an onyx ta ihelhelmu nan ngadan nan linala'in imbabaluy Israel. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EX28_10","003_28_10","EXO","28","10","10","Ya onom an ngadan di ihelhelmuh nan ohan batu, ya onom goh hinan miyadwan batu, ya mahapul mete\"ah nan pangpangullu ta engganah nan udidian di mihelhel. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EX28_11","003_28_11","EXO","28","11","11","Ya ihelhelmu nan himpulu ta duwan ngadan nan imbabaluy Israel hinan duwan batu an umat hinan aton di mangammah malka, ya punle'wohom an ihelhel nan balitu' hinan duwan batu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EX28_12","003_28_12","EXO","28","12","12","Ya ihinayuh nan way pu'ol di ephod ta way panginomnoman hinan imbabaluy Israel. Ya hay pangilubungan Aaron hinan ephod ya paddungnay unna intata'in di ngadanda ta way panginomnoman Apo Dios ay dida. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EX28_13","003_28_13","EXO","28","13","13","Ya ipiyammam di duwah balitu' hi pangigo'dan, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EX28_14","003_28_14","EXO","28","14","14","ya ipiyammam goh di duwan kanhel an balitu', ya eneg'odmuh nan duwan pangigo'dan.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EX28_15","003_28_15","EXO","28","15","15","Ya inalin goh Apo Dios ay Moses di, “Ya mumpa'amma'a goh hi hophop di palagpag ta way miyammah palagpag hi panginnilaan hinan ipa'innila'. Ya nan nala'eng di mangiyamma an umat hi amman nan ma\"aphod an amman di ephod, ya hay miyamma ya balitu', ya nan munggudla, ya mumpugagaw, ya mumbolah, ya nan napinuy abolnan linen. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EX28_16","003_28_16","EXO","28","16","16","Hete an mihophop ya mikupin ta mapapaddung di inabellogna ya inadu\"oyna an hinhihyam hi pulgada. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EX28_17","003_28_17","EXO","28","17","17","Ya nan opat an linya ya hintutluy nun'anginan batuh mi'al'alti. Ya hay mahhun an linya ya hay mi'al'alti ya nan ruby, ya topaz, ya beryl. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EX28_18","003_28_18","EXO","28","18","18","Ya nan miyadwan linya ya hay mi'al'alti ya nan turquoise, ya sapphire, ya emerald. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EX28_19","003_28_19","EXO","28","19","19","Ya nan miyatlun linya ya nan opal, ya agate, ya amethyst. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EX28_20","003_28_20","EXO","28","20","20","Ya nan miyapat an linya ya chrysolite, ya onyx, ya jasper. Ya hanan nun'anginan batu ya waday balitu' hi al'altin ipatlo'anda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EX28_21","003_28_21","EXO","28","21","21","Ya danen hinohhan nun'anginan batu ya miyunnud an mahayhaynod an mihelhel nan ngadan di himpulu ta duwan tribon hihakup di i'Israel. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EX28_22","003_28_22","EXO","28","22","22","Ya iyammayu goh di balitu' an kanhel ta meg'od hinan pingit di lubung an nan hophop di palagpag hinan way pu'ol. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EX28_23","003_28_23","EXO","28","23","23","Ya iyammayu goh di duwah natalegonggong hi punggo'dan hinan way numpiningngit hinan hophop di palagpag an kanhel. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EX28_24","003_28_24","EXO","28","24","24","At meg'od nan balitu' an kanhel hinan natalegonggong an punggo'dan hinan hophop di palagpag, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EX28_25","003_28_25","EXO","28","25","25","ya meg'od goh nan bongwah di kanhel hinan way punggo'dan hi pu'ol di ephod. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EX28_26","003_28_26","EXO","28","26","26","Ya mangamma ayu goh hi duwah natalegonggong an punggo'dan an balitu' ta miyammah nan pingit nan nundalinat an hophop di palagpag an nida\"op hinan ephod. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EX28_27","003_28_27","EXO","28","27","27","Ya mangamma ayu goh hi duwah natalegonggong an punggo'dan an balitu' ta miyammah nan nundalinat an pingit di ephod hinan bagtun di balikisna. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EX28_28","003_28_28","EXO","28","28","28","Ya nan munggudlan go'od di meg'od hinan niyamman punggo'dan di hophop nan palagpag, ya meg'od goh hinan punggo'dan di ephod ta way mamdon hinan mihophop hi palagpag an mida\"op hinan ephod. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EX28_29","003_28_29","EXO","28","29","29","At wa ay ta humgop hi Aaron hinan Me'gonan an Kuwaltu ya ilubungna nan hophop di palagpag an nihelhelan di ngadan nan linala'in imbabaluy Israel an hiyay panginomnom ay didah enggana. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EX28_30","003_28_30","EXO","28","30","30","Ya ihinam nan hanin di palagpag nan Urim ya Thummim ta mipotto' hinan puhun Aaron ya un humigup an mi'hapit ay Ha\"in. At nan umayanan mi'hapit ya ilubungnah nen hophop di palagpag ta way atonan manginnilah nan pohdo' an ipa'innilah nan holag Israel.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EX28_31","003_28_31","EXO","28","31","31","Ya inalin goh Apo Dios di, “Ya mumpa'amma'a goh hi namahig an munggudla an magayad an lubung an milubung hi mahhun ya un nan ephod. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EX28_32","003_28_32","EXO","28","32","32","Ya miyammay pangihu'luban hi ulu, ya mahapul an miyadyugu nan pingitna ta adi mahekhek. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EX28_33","003_28_33","EXO","28","33","33","Ya nan lupit di lubung ya matayunan hi umat hi bungan di ayiw an pomegranate an hay kololda ya munggudla, ya mumpugagaw, ya mumbolah. Ya nan numpumbattananda ya matayunan hi balitu' an kengkeng. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EX28_34","003_28_34","EXO","28","34","34","Ya mibattabattan di kengkeng an balitu' an umat hi bungan di pomegranate ta munle'woh hinan lupit di lubung an magayad. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EX28_35","003_28_35","EXO","28","35","35","Ya hiyay ilubung Aaron hinan humgopanah nan Me'gonan an Kuwaltu ta Ha\"in itamuana. At wa ay ta humigup unu pumitaw hi Aaron ya kumeleng nan balitu' an kengkeng ta adi hiya matoy. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EX28_36","003_28_36","EXO","28","36","36","Ya ipiyammam di namahmah an balitu' an pangitud'an ya inhelhelmu nan hapit an alyonay, MEꞋGONAN HI APO DIOS. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EX28_37","003_28_37","EXO","28","37","37","Ya go'dam hi munggudlan hinulid ta mitayun hinan turban an mipotto' hinan tu'paw Aaron. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EX28_38","003_28_38","EXO","28","38","38","Ya e'epngot Aaron hi tu'pawna ta Ha\"in an Dios ya abuluto' an amin nan e'nongnan malpuh nan holag Israel an ta\"on un nan e'nongdan dumalat hi ibahhawanda. Ya memepngot hi uluna ta abuluton Apo Dios dida. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EX28_39","003_28_39","EXO","28","39","39","Ya ipiyammam nan lubung Aaron an magayad, ya adu\"oy di ngamayna an hay miyamma ya nan ma\"aphod an linen. Ya umat goh hinay miyammah nan turban. Ya nan mibalikis ya ma'al'altian. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EX28_40","003_28_40","EXO","28","40","40","Ya mun'amma ayu goh hi magayad ya adu\"oy di ngamayna an lubung nan linala'in imbabaluy Aaron, ya nan balikisda, ya headband ta maphod di tigawda, at me'gonanda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EX28_41","003_28_41","EXO","28","41","41","Ya ipilubungmun da Aaron an hi agim ya nan linala'in imbabaluyna hanan lubung. Ya nalpah ay ya hiitam di uludah nan lanan olibo, ya indawatmu dida ta milahhinda ta midat di haaddan mumpadi ta Ha\"in di itamuanda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EX28_42","003_28_42","EXO","28","42","42","Ya miyamma goh di putut an pantelondan meppong hi gitangda ta engganah ulpuda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EX28_43","003_28_43","EXO","28","43","43","Ya hiyay ipantalon Aaron ya nan linala'in imbabaluynah unda humigup hinan Tuldan Abung ta muntamudah nan pun'onnganyun Ha\"in, ta way atondan adi mumbahol, at adida matoy. Hiyah te Uldin hi unudon da Aaron hi enggana ya ta\"on nan holagda.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EX29_1","003_29_1","EXO","29","1","1","Ya inalin goh Apo Dios ay Moses di, “Hiyah te atom ay da Aaron ya nan linala'in imbabaluynah unmu idawat dida ta midat di haaddan padi ta Ha\"in itamuanda. At ummal'ah me'nong an ohah manilhig an baka ya duwan buta'al hi kalnilu an mi'id ganitna. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EX29_2","003_29_2","EXO","29","2","2","Ya nan mapmaphod an alena an agguy nabino'bo'an di milamut hi mantika ta mihaang an miyammah tinapay, ya cake, ya wafer an tinapay an namantikaan goh di tu'yapna. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EX29_3","003_29_3","EXO","29","3","3","Ya ittum danen tinapay hinan bahkit ta iddummun e'nong ay Ha\"in hi unmu e'nong nan manilhig an baka ya nan duwan buta'al an kalnilu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EX29_4","003_29_4","EXO","29","4","4","Ya iyuymu da Aaron ya nan linala'in imbabaluynah nan pantaw di Tuldan Abung, ya inihuam didah danum. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EX29_5","003_29_5","EXO","29","5","5","Ya ipilubungmun Aaron nan magayad an adu\"oy di ngamayna, ya nan magayad an lubung an ipa'pa'an di ephod, ya nan ephod, ya nan mihophop hi palagpag, ya inhamadmu nan balikis di ephod. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EX29_6","003_29_6","EXO","29","6","6","Ya ipiyuklupmu nan turban, ya epepngotmu nan balitu' an nitud'an di hapit an alyonay, MEꞋGONAN HI APO DIOS. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EX29_7","003_29_7","EXO","29","7","7","Ya innalmu nan lana, ya inhiitmuh uluna, ya indawatmu hiya. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EX29_8","003_29_8","EXO","29","8","8","Ta nalpah ay an nidawat hi Aaron ya initnudmu goh nan linala'in imbabaluyna, ya impilubungmun dida nan magayad an adu\"oy di ngamayna. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EX29_9","003_29_9","EXO","29","9","9","Ya ipiyuklupmun dida nan headband di padi, ya pumbalikisom dida. At umat hinay atom an mangidawat ay da Aaron ya nan linala'in imbabaluyna ta dida ya nan a'apuday manginaynayun hinan Uldin di aton an mumpadi.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EX29_10","003_29_10","EXO","29","10","10","Ya inalin goh Apo Dios di, “Ya ipiyuymu nan manilhig an bakah nan pantaw di Tuldan Abung'u an Dios, ya inalim ay da Aaron ya nan linala'in imbabaluyna ta eh'adah nan ulun nen baka. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EX29_11","003_29_11","EXO","29","11","11","Ya genlotmu nan manilhig an bakah nan hinagang'u an Dios hinan way pantaw di Tuldan Abung. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EX29_12","003_29_12","EXO","29","12","12","Ya alam di udumnah nan dalan di baka ta ilamuh nan galaygaymuh nan ha'gud di pun'onngan, ya nan udumnan dala ya ihiitmuh nan puun di pun'onngan. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EX29_13","003_29_13","EXO","29","13","13","Ya anom an amin nan taban nida\"op hinan minalutu, ya ta\"on nan taban niyunanit hinan oltay, ya nan duwan batin ya genhobmuh nan pun'onngan. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EX29_14","003_29_14","EXO","29","14","14","Mu an amin nan lamoh, ya up'up, ya nan putu, ya nan galutna ya ekakdah nan immapalanda ya unda gohbon ti hiyah ne Onong di Bahol.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EX29_15","003_29_15","EXO","29","15","15","Ya inalin goh Apo Dios ay Moses di, “Ya alam goh di ohah nan buta'al an kalnilu, ya inalim ay da Aaron ya nan linala'in imbabaluyna ta eh'adah nan uluna. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EX29_16","003_29_16","EXO","29","16","16","Ya genlotmu, ya innalmuy dalana, ya inwalhim hinan nunlene'woh hinan pun'onngan. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EX29_17","003_29_17","EXO","29","17","17","Ya pinhitmu nan kalnilu, ya ginogodmu, ya dinaluham nan putu, ya inulaham nan hu'ina, ya inyuhunmuh nan ulu ya nan udumnan nagogod ta malammung. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EX29_18","003_29_18","EXO","29","18","18","Ya genhobmun amin nan dotag di buta'al an kalniluh nan pun'onngan ta Onong an Moghob an me'nong ay Apo Dios ta maphod hi hunghungo' ti hiyay onong an mipagah nan apuy. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EX29_19","003_29_19","EXO","29","19","19","Ya innalmu goh nan ohan buta'al an kalnilu, ya inalim ay da Aaron ya nan linala'in imbabaluyna ta eh'adah uluna. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EX29_20","003_29_20","EXO","29","20","20","Ya genlotmuh nen kalnilu, ya inummal'ah dalana ta edenehmuh nan agwan di tamuy di ingan da Aaron ya nan linala'in imbabaluyna, ya deneham goh nan am'ama\"ah agwan di ngamayda, ya nan am'ama\"ah agwan di hu'ida. Ya nan udumnan dala ya inwalhim hinan nunlene'woh hinan pun'onngan. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EX29_21","003_29_21","EXO","29","21","21","Ya alam di udumnah nan dalah nan pun'onngan, ya inudmam hinan lana, ya inwalhim ay Aaron, ya nan lubungna, ya nan linala'in imbabaluyna, ya nan lubungda goh. At hiyah ne mangipa'innila an da Aaron, ya nan linala'in imbabaluyna, ya nan lubungda an nidawatdan Ha\"in. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EX29_22","003_29_22","EXO","29","22","22","Ya anom an amin nan taban di kalnilu an wah nan way iwitna, ya nan nida\"op hinan putuna, ya nan niyunanit hinan oltayna, ya anom nan duwan batina ya nan wah nan agwan an ulpuna. Ma'innila an hiyah ne kalnilun me'nong. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EX29_23","003_29_23","EXO","29","23","23","Ya innalmuy hinohhan tinapay an wah nan bahkit an din ne'nong ay Ha\"in, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EX29_24","003_29_24","EXO","29","24","24","ya ipadonmun da Aaron ya nan linala'in imbabaluyna ta ilayatda an e'nong ta hiyay Milayat an Onong ay Ha\"in an Dios. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EX29_25","003_29_25","EXO","29","25","25","Ya wa ay ta nalpah ya innalmu nan inodnanda, ya genhobmuh nan pun'onngan ta middum hinan Onong an Moghob, ta nan maphod an hunghungnay mangipadenol ay Ha\"in ti hiyah ne Onong an Moghob. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EX29_26","003_29_26","EXO","29","26","26","Ya innalmu nan boga' nan kalnilun din ne'nong hi nidawatan Aaron, ya inlayatmun mange'nong ay Ha\"in an Dios, ya henen nilahhin ya bagim. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EX29_27","003_29_27","EXO","29","27","27","Ya midawat nan boga' an milayat, ya umat goh hinan ulpun din ne'nong an kalnilun bagin da Aaron ya nan linala'in imbabaluyna. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EX29_28","003_29_28","EXO","29","28","28","Ya hiyah ne bagin da Aaron ya nan linala'in imbabaluynah munnononnong an malpuh nan gun ipe'nong nan holag Israel ay Ha\"in an hi Apo Dios hi Onong di Pi'lenggopan hi i'ibba. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EX29_29","003_29_29","EXO","29","29","29","At nan me'gonan an lubung Aaron ya miboltan hinan linala'in imbabaluynah un matoy ta diday mangilubung ya mahiitandah lana ta midawatdan mumpadi. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EX29_30","003_29_30","EXO","29","30","30","Ya nan mihukat ay hiya ta mumpadi ya ilubungnah nen lubung hi pituy algaw hinan humgopanah nan Tuldan Abung an pundayawan ta muntamuh nan Me'gonan an Kuwaltu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EX29_31","003_29_31","EXO","29","31","31","Ya nan dotag di ne'nong hi nidawatan Aaron ya nan linala'in imbabaluyna ya alam ta ihaangmuh nan wadan di lugal an me'gonan. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EX29_32","003_29_32","EXO","29","32","32","Ya hidih nan way pantaw di Tuldan Abung di panganan da Aaron ya nan linala'in imbabaluyna ta ihdada nan lamoh nan kalnilu, ya ononda nan tinapay an nan mittuh bahkit. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EX29_33","003_29_33","EXO","29","33","33","Ya da Aaron ya nan linala'in imbabaluyna ya anggay di mangan hinan ne'nong an mananih baholdah din nahiitandah lana ta midawatda, ya mi'id udum hi me\"an ti me'gonan an nidawat ay Ha\"in. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EX29_34","003_29_34","EXO","29","34","34","Ya gulat ta way ma'angang hinan dotag di ne'nong an kalnilu ya nan tinapay ta engganah mabiggat ya gohbonyu. Ya adiyu onon ti paniaw an ne'nong ay Ha\"in. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EX29_35","003_29_35","EXO","29","35","35","At hiyah te atom an mangidawat ay da Aaron ya nan linala'in imbabaluyna, an hiyah ne tuwali din immandal'un he\"ah atom. Ya pituy algaw di pangatam hi pangidawatam ay dida. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EX29_36","003_29_36","EXO","29","36","36","Ya heden pituy algaw ya abigabigat ya e'nongmuy ohah manilhig an baka ta Onong an Baholda. Ya henen onong di munleneh hinan pun'onngan ya hiitam hi lanan di olibo ta me'gonan. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EX29_37","003_29_37","EXO","29","37","37","Ya onngam hi pituy algaw nan pun'onngan ta me'gonan ahan, at nan manapah nan pun'onngan ya me'gonan goh.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EX29_38","003_29_38","EXO","29","38","38","Ya inalin goh Apo Dios di, “Hay mahapul hi e'nongmuh nan pun'onngan hi binigat ya duway kalnilun hinohhay tawonda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EX29_39","003_29_39","EXO","29","39","39","Nan oha ya e'nongmuh nan helhelong, ya nan oha ya nan mapuyaw. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EX29_40","003_29_40","EXO","29","40","40","At heden mahhun an kalnilu an me'nong ya iddummun e'nong nan oha ya han godwan bahuh nan ma'adyamu' an alenan ma'udman hi ohay bahuh nan mantikan di olibo, ya nan ohah bahuh bayah ta Onong an Ma'inum. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EX29_41","003_29_41","EXO","29","41","41","Ya heden miyadwan kalnilu ya e'nongmuh nan mapuyaw, ya umat goh hinay atonyuh din nahhun an waday alenah middum, ya wada goh di bayah an Onong an Ma'inum. Ya manu ay atonyu ta nan angilitday mangipa'amlong ay Ha\"in an hi Apo Dios. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EX29_42","003_29_42","EXO","29","42","42","Ya heten Onong an Moghob an gunyu ato'aton hinan way pantaw di Tuldan Abung ya minaynayun ta nangamung nan a'apuyuh pidwa. Ya henen lugal an awada' di pi'dammuwa' ay he\"a ta mi'hapita' ay he\"a, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EX29_43","003_29_43","EXO","29","43","43","ya hidi goh di panamuwa' hinan holag Israel. At henen lugal ya malenehan ta me'gonan ti dumalat nan benang'u. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EX29_44","003_29_44","EXO","29","44","44","Ya pumbalino' hi maleneh nan Tuldan Abung ya nan pun'onngan, at me'gonan. Ya da Aaron ya nan linala'in imbabaluyna ya midawatda ta way atondan me'gonan, ta diday mumpadi, ta Ha\"in di itamuanda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EX29_45","003_29_45","EXO","29","45","45","Ya mimidduma' hinan holag Israel ta Ha\"in di Dios hi dayawonda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EX29_46","003_29_46","EXO","29","46","46","Ya hiyah ne panginnilaanyun Ha\"in an hi Apo Dios di nangiyabulut hi nakakanyud Egypt, at mimidduma' ay da'yu ti immannung an Ha\"in hi Apo Dios an dayawonyu.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EX30_1","003_30_1","EXO","30","1","1","Ya inalin goh Apo Dios ay Moses di, “Ya hay iyammayuh nan pun'onngan ya nan ayiw an akasya ta way panghobanyuh nan incense. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EX30_2","003_30_2","EXO","30","2","2","Ya hay lukud di inabellogna ya nan inadu\"oyna ya mumpapaddung an hinohha ya han godway umpi, ya hay lukud di inata'nangna ya tuluy umpi. Ya iyammayuy opat an ha'gud hinan opat an duguna. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EX30_3","003_30_3","EXO","30","3","3","Ya ma'amyudan hi namahmah an balitu' nan tu'yapna, ya nan opat an ha'gudna ya nan opat an numpinangngel ya ma'al'altian hi namahmah an balitu' hi nunlene'woh. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EX30_4","003_30_4","EXO","30","4","4","Ya mahindudway miyammah natalegonggong an balitu' hinan way numpinangngel hinan pun'onngan an meheggon hinan ampan di lehton ta way ipahduan di attang. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EX30_5","003_30_5","EXO","30","5","5","Ya hay iyammayuh attang ya nan ayiw an akasya, ya ma'amyudan hi balitu'. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EX30_6","003_30_6","EXO","30","6","6","Ya ipabunyu nan pun'onngan hinan way hinagang di kultina an wah potto' di Kahon an Nittuwan di Himpulun Uldin ti hidiy awada' hi panamuwa' ay he\"a. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EX30_7","003_30_7","EXO","30","7","7","Ya mahapul an gohbon Aaron nan incense hinan way pun'onngan hi ahelhehelhelong hinan ayanan manalimun hinan hilaw. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EX30_8","003_30_8","EXO","30","8","8","At wa ay ta tolgan Aaron nan hilaw hinan munhinag ya gohbona goh nan incense. Ya mahapul an hiyah ne minaynayun hi enggana an gunyu ato'aton, ya ta\"on nan holagyuh awni. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EX30_9","003_30_9","EXO","30","9","9","Ya adiyu e'nong nan nat'on an incense, unu nan nat'on an animal hi me'nong an moghob, unu nan nat'on an alena, ya adiyu ihiit hidi nan nat'on an bayah hi me'nong. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EX30_10","003_30_10","EXO","30","10","10","Ya mamenghan hi ohay tawon di pangiyamyudan Aaron hinan dalan di Onong di Bahol hinan ha'gud di pun'onngan ta malenehan an me'gonan. Ya mahapul an minaynayun an gun aton nan holagyuh enggana ti heten pun'onngan ya me'gonan ahan.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EX30_11","003_30_11","EXO","30","11","11","Ya inalin Apo Dios ay Moses di, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EX30_12","003_30_12","EXO","30","12","12","“Wa ay ta uyapom nan holag Israel ta panginnilaan hi unda atna ya way oha ay didaan idatday bayad nan pi'taguandah nan aluhandah pamilangam ay dida ta adi' moltaon dida. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EX30_13","003_30_13","EXO","30","13","13","Ya hiyah te idat di hinohhah a'yapanda an onom di gramos an silver an umat hinan silver me'nong hinan Tuldan Abung. Ya henen onom di gramos di hiyay onongdan Apo Dios. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EX30_14","003_30_14","EXO","30","14","14","At an amin di ma'yap an mete\"ah ba'intiy tawona unu nahuluk ya mahapul an idatda nan onongdan Apo Dios. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EX30_15","003_30_15","EXO","30","15","15","At nan adangyan ya adida udman, ya nan nawotwot ya adida kudangan nan onom di gramos hinan pangidatandah nan onongdan Ha\"in ta way bayad di pi'taguanda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EX30_16","003_30_16","EXO","30","16","16","At amungom nan bayad di pi'taguan an idat nan holag Israel ta way ma'usal hinan Tuldan Abung, at henen bayadda ya hiyay panginomnoma' an Dios hinan holag Israel an nabayadan di pi'taguanda.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EX30_17","003_30_17","EXO","30","17","17","Ya inalin Apo Dios ay Moses di, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EX30_18","003_30_18","EXO","30","18","18","“Iyammayuy pamahan, ya gambang goh di tu'ud di ipattu'ana ta hiyay pun'ihuan. Ya ihinayuh nan numbattanan di Me'gonan an Kuwaltu ya nan pun'onngan, ya inittuwanyuh danum. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EX30_19","003_30_19","EXO","30","19","19","Ta hiyay pun'ihuan da Aaron ya nan linala'in imbabaluynah ngamayda ya hu'ida. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EX30_20","003_30_20","EXO","30","20","20","At wa ay ta humgopdah nan Me'gonan an Kuwaltu unu umuyda mun'onong hinan onong an mipaga ta me'nong ay Apo Dios ya mahapul an mun'ihudan nen danum ta adida matoy. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EX30_21","003_30_21","EXO","30","21","21","At ihuanday ngamayda ya hu'ida ta adida matoy. Ya hiyah te Uldin ay didah minaynayun ta nangamung di holagdah awni.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EX30_22","003_30_22","EXO","30","22","22","Ya inalin goh Apo Dios ay Moses di, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EX30_23","003_30_23","EXO","30","23","23","“Ummal'ah nan ma\"aphod an miyammah bangbanglu an hay alam ya tuluh kiluh nan myrrh, ya hinohha ya han godwah kiluh nan cinnamon, ya nan kanela an mapmaphod di hunghungda, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EX30_24","003_30_24","EXO","30","24","24","ya tuluy kiluh nan cassia an miyunnudan hinan kilun nan me'nong hinan Tuldan Abung. Ya inudmam hi opat di litloh lanan di olibo. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EX30_25","003_30_25","EXO","30","25","25","At hiyanay ipiyammam hinan nala'eng an mun'ammah lana ta ma'amman hi me'gonan an lana ta ma'usal hinan way midawat ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EX30_26","003_30_26","EXO","30","26","26","ta hiyay ihiitmuh nan Tuldan Abung an pi'dammuwa' ay he\"a, ya nan Kahon an Nittuwan di Uldin, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EX30_27","003_30_27","EXO","30","27","27","ya nan lamehaan ya nan alimatungna, ya nan pangipattu'an hi hilaw ya nan alimatungna goh, ya nan pun'onngan hi incense, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EX30_28","003_30_28","EXO","30","28","28","ya nan pun'onngan hi moghob ya nan alimatungna, ya nan pamahan, ya nan tu'udna. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EX30_29","003_30_29","EXO","30","29","29","Ya idawatmu dane ta ma\"e'gonanda, at nan manapa ya me'gonanda goh. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EX30_30","003_30_30","EXO","30","30","30","At hiitam hi Aaron ya nan linala'in imbabaluynah nan lana, ya indawatmu dida ta mumpadida ta Ha\"in itamuanda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EX30_31","003_30_31","EXO","30","31","31","Ya alyom hinan holag Israel di, Me'gonan heten lana an ma'usal hinan way midawat, ya hiyay usalonyuh enggana an ta\"on nan holagyu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EX30_32","003_30_32","EXO","30","32","32","Ya adi mihiit hinan malgom an tagu, ya adiyu goh enghon an iyammay paddungna ti ma\"e'gonan, at e'gonanyu goh. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EX30_33","003_30_33","EXO","30","33","33","Ya wada ay di mangiyengngoh an mangiyamma eten lana unu mangihiit hinan malgom an tagu ya mahapul an pakakon nan tatagun niddumana.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EX30_34","003_30_34","EXO","30","34","34","Ya inalin Apo Dios ay Moses di, “Ummal'ah nan numbino'ob'on an mapmaphod di hunghungda, ya mapapaddung di damotda an nan stacte, ya onycha, ya galbanum, ya nan frankincense. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EX30_35","003_30_35","EXO","30","35","35","Ya lammungom an amin, ya inyammam hi bangbanglun incense an umat hi aton nan mun'ammah bangbanglu. Ya ahinam hi itang ta henen incense ya namahmah, at me'gonan. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EX30_36","003_30_36","EXO","30","36","36","Ya gimu'om di udumna ta mapinu, ya inhinam hinan hinagang nan Kahon an Nittuwan di Uldin hinan Me'gonan an Kuwaltu an pi'dammuwa' ay he\"a. Ya henen bangbanglu ya na'ahhamad an incense, at e'gonanyu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EX30_37","003_30_37","EXO","30","37","37","Ya adiyu enghon an iyammah ten incense hi un ayu mun'ammah usalonyu ti me'gonan ahan an Ha\"in an Dios ya anggay di ad bagi. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EX30_38","003_30_38","EXO","30","38","38","Ti nan mangiyammah umat hina ta usalondah odolda ya pakakonyu ta mapogpog di iddumanan da'yu.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EX31_1","003_31_1","EXO","31","1","1","Ya inalin Apo Dios ay Moses di, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EX31_2","003_31_2","EXO","31","2","2","“Ipa'innila' ay he\"a an pento\"uh Bezalel an imbaluy Uri ya ap'apun Hur an holag Judah, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EX31_3","003_31_3","EXO","31","3","3","ya impiyodol'un hiya nan Na'abuniyanan an Lennawa, at nanomnoman ya nala'eng an abalinanan mangat hi an amin hinan mipiyamma, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EX31_4","003_31_4","EXO","31","4","4","ya nala'eng goh an mangiyal'altih nan iyammanan balitu', ya silver, ya gambang. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EX31_5","003_31_5","EXO","31","5","5","Ya abalinana goh an manabat hinan nanginan batu, ya helhilana an tud'an nan batu, ya mumpa'ot hi ayiw, ya abalinanan amin nan naligat an miyamma. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EX31_6","003_31_6","EXO","31","6","6","Ya pento\"u goh hi Oholiab an imbaluy Ahisamak an holag Dan ta bumadang ay Bezalel. Ya nan tatagun way abalinana ya nanomnoman di pangidata' hi la'eng ta abalinandan iyamman amin nan immandal'un he\"an ipiyammam. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EX31_7","003_31_7","EXO","31","7","7","At diday mangiyammah nan Tuldan Abung an a'amungan nan tatagu, ya nan Kahon an Ittuwan nan Himpulun Uldin, ya nan alubnan ihinan nan Ma'ahhimo', ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EX31_8","003_31_8","EXO","31","8","8","ya nan lamehaan ya nan alimatungna, ya nan balitu' an ipattu'an di hilaw ya nan alimatungna, ya nan pun'onngan hinan incense, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EX31_9","003_31_9","EXO","31","9","9","ya nan pun'onngan hinan Onong an Moghob ya nan alimatungna, ya nan pamahan ya nan tu'udna, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EX31_10","003_31_10","EXO","31","10","10","ya nan lo'ob an pami'lug hinan gina'u, ya nan me'gonan an numbino'ob'on an lubung nan Nabagtun Padin hi Aaron ya nan linala'in imbabaluynah unda itamu nan tamun di padi, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EX31_11","003_31_11","EXO","31","11","11","ya nan lanan mihiit hinan way midawat, ya nan incense an maphod di hunghungnan ma'usal hinan Me'gonan an Kuwaltu. Ya mahapul an unudondan amin nan immandal'un he\"ah atondan mangiyamma.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EX31_12","003_31_12","EXO","31","12","12","Ya inalin goh Apo Dios ay Moses di, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EX31_13","003_31_13","EXO","31","13","13","“Alyom hinan holag Israel an mahapul an ngilinonda nan miyapitun algaw an nun'eblaya' ti hiyah ne pangimmatunanyu ya nan holagyun Ha\"in an nan nuntulaganta ya hiyay panginnilaanyun Ha\"in an hi Apo Dios di nangilahhin ay da'yu ta tagu'. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EX31_14","003_31_14","EXO","31","14","14","At ngilinonyu nan miyapitun algaw ti hiyah ne inlahhin'un algaw hi pun'eblayanyu. At nan tagun manewa'el hinan ngilin ya mapatoy, ya nan tagun muntamun den algaw ya mapogpog di pi'taguanah nan tatagu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EX31_15","003_31_15","EXO","31","15","15","Ya onom di algaw hi puntamuanyu, mu nan miyapitun algaw ya mun'eblay ayu ti hiyay me'gonan an algaw an bagi' an hi Apo Dios. At nan muntamuh nan miyapitun algaw ya mahapul an mapatoy. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EX31_16","003_31_16","EXO","31","16","16","At da'yun holag Israel ya mahapul an ngilinonyu nan miyapitun algaw, ya ato'aton goh nan holagyuh enggana ta mangipanomnom hinan nitulag. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EX31_17","003_31_17","EXO","31","17","17","Ti hiyah te pangimmatunanyuh ni'tulaga' hinan holag Israel hi mid pogpogna ti onom di algaw hi nunlumuwa' ad daya ya tun luta, ya nan miyapitun algaw ya indinong'un muntamu ta nun'eblaya'.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EX31_18","003_31_18","EXO","31","18","18","Ya unat goh nalpah an ni'hapit hi Apo Dios ay Moses hinan Duntug an Sinai ya indatnan hiya han duwan mun'ayapit an batun nangitud'an Apo Dios hinan Himpulun Uldina an hay tudtudunay nuntudo'na. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EX32_1","003_32_1","EXO","32","1","1","Ya nabayag hi Moses hidih nan duntug an agguy nundaddadyu, ya iyahupan nan tatagu. At immuydan Aaron, ya inaliday, “Iyammam di dios ta waday mangipangpangulun ditu'u ti henen hi Moses an nangekak ay ditu'ud Egypt ya agguy tu'u inilay na'at ay hiya!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EX32_2","003_32_2","EXO","32","2","2","Ya inalin Aaron ay diday, “Anonyu nan balitu' an inhihingat nan a'ahawayu ya nan imbabaluyyu, ya inyaliyun ha\"in.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EX32_3","003_32_3","EXO","32","3","3","At an amin din tatagu ya nun'aanday hingatda, ya inyuydan Aaron. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EX32_4","003_32_4","EXO","32","4","4","Ya innalna nan indatda ta hinibugnah bulul an umat hi bu'tot an baka. Ya la'tot ya inaliday, “Hiyah te dios tu'u an holag Israel an nangekak ay ditu'ud Egypt!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EX32_5","003_32_5","EXO","32","5","5","Ya unat goh tinnig Aaron an amlo'amlongan nan tatagu ya inyammanay pun'onngan hinan way hinagang nan bulul, ya inalinay, “Hi ma'et ya ibehtaan tu'uh Apo Dios!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EX32_6","003_32_6","EXO","32","6","6","At nabiggat ya ag'aga ya bimmangonda nan tatagu, ya inyuyda nan a'animal ta nun'onongdah nan Onong an Moghob an midat hinan dios, ya nan udumna goh an a'animal an Onong di Pi'lenggopan hi pi'pohhodan. Ya nalpah hede ya inumbunda ta manganda, ya nanginumda ta nun'abutongda, ya umipabain di atonda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EX32_7","003_32_7","EXO","32","7","7","Ya inalin Apo Dios ay Moses di, “Mundadyu'a ti nan tatagun enekakmud Egypt ya numbaholda! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EX32_8","003_32_8","EXO","32","8","8","Ti himbumagga ya din'ugda din intugun'un dida! Ti nunhibugdah bulul an ay baka, ya dinayawda, ya inyuyday e'nongda, ya inonngandan inaliday, Tayay dios nan holag Israel an nangekak ay ditu'ud Egypt!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EX32_9","003_32_9","EXO","32","9","9","Ya inalin goh Apo Dios di, “Tinnig'u daden tatagu, ya nunheglan adida ahan matugun, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EX32_10","003_32_10","EXO","32","10","10","at nunheglay bungot'un didan pohdo' an ma'ubahda! At okoda' an mangat ene an adim ipagol ta he\"ay pumbalino' hi do'ol di holagna ta ohay himpamabluy!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EX32_11","003_32_11","EXO","32","11","11","Mu inal'alu' Moses hi Apo Dios an inalinay, “Anaad ahan ta ubahon di bungotmu nan tatagum an enekakmud Egypt an dumalat nan nidugah an abalinam? ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EX32_12","003_32_12","EXO","32","12","12","Ya undan adi alyon nan i'Egypt hi unmu enekak ta iyalim an patayon didah tuh tun duntug ta ma'ubahdah tun luta? Aliwam ni' ahan nan nidugah an bungotmu, ya adim ni' ahan idat di ligat nan tatagum! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EX32_13","003_32_13","EXO","32","13","13","Ya nomnomom ni' ahan nan baalmun da Abraham, ya hi Isaac, ya hi Jacob an nangitulagam an pumbalinom nan holagda ta nidugah an do'ol an umat hi bilang nan bittuan hi ad daya, ya idatmuh nan holagdan amin heten lutan intulagmun dida ta banohdah enggana!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EX32_14","003_32_14","EXO","32","14","14","At inaliwan Apo Dios ta agguyna inat din alyonah atonan na\"appuhin ligat nan tataguna. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EX32_15","003_32_15","EXO","32","15","15","Ya nundadyuh Moses eden duntug, ya inodnana nan duwan mun'ayapit an batun nitud'an di Uldin an nitudo' hi numbinallin. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EX32_16","003_32_16","EXO","32","16","16","Ya nan mun'ayapit an batu ya hi Apo Dios di nangiyamma ya nangitudo' hinan Uldin an nihelhel hinan batu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EX32_17","003_32_17","EXO","32","17","17","Ya unat goh dengngol Joshua nan tatagun tumungog ya bumanugaw ya inalinan Moses di, “Ay paddungnay donglo' an waday munggugubat hinan way apal!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EX32_18","003_32_18","EXO","32","18","18","Ya inalin Moses di, “Han donglo' ya bo'on hay mangabak ya na'abak ti nan donglo' ya unda mungkanta.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EX32_19","003_32_19","EXO","32","19","19","Ya unat goh wan umatam da Moses hinan way kampu ya tinnigna han niyamman bulul an ay uyaw an baka ya nan manayaw at ma'abbungot, ya impuhitna din ino'odnanan mayapit an batu ta nun'agimu' ede han puun den duntug. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EX32_20","003_32_20","EXO","32","20","20","Ya innalnah de han bulul, ya inapuyana, ya nunggimu'na ta napinu', ya ingkiwalnah nan danum, ya impa'inumnah nan holag Israel. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EX32_21","003_32_21","EXO","32","21","21","Ya inalin Moses ay Aaron di, “Hay ngadan di inat nan tatagun he\"a ta omod hi unmu intudtuduy ongol hi numbaholanda?” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EX32_22","003_32_22","EXO","32","22","22","Ya inalin Aaron di, “Adi'a ni' bumungot, apu', ti ta\"on he\"a ya i'innilam an gunda mumbahol nan tatagu! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EX32_23","003_32_23","EXO","32","23","23","Ti inalidan ha\"in di, Mahapul an iyammam di dios tu'u ta waday mangipangpangulun ditu'u ti hi Moses an nangekak ay ditu'ud Egypt ya agguy tu'u inilay na'at ay hiya! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EX32_24","003_32_24","EXO","32","24","24","At inali' ay diday, Nan waday gina'unah balitu' ya iyaliyun ha\"in, ya intapal'uh nan apuy, at hiyah te an bakay na'ammaana!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EX32_25","003_32_25","EXO","32","25","25","Ya tinnig Moses nan nunheglan umipabain an mid poto' di ato'aton nan tatagu ti inabulut Aaron nan ato'atonda, at gulat ta gubaton nan binuhulda dida at ma'abakda! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EX32_26","003_32_26","EXO","32","26","26","At timma'dog hi Moses hinan way pantaw di immapalanda, ya inalinay, “Da'yun mangunud ay Apo Dios ya umali ayuh appit ay ha\"in!” Ya an amin din holag Levi ya numpapanguydan hiya. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EX32_27","003_32_27","EXO","32","27","27","Ya inalinan diday, “Hiyah te inalin Apo Dios an dayawon nan holag Israel: An amin ayun hinohha ya pun'eh'otyu nan hanggapyu ta le'donyun amin nan apal ta pumpatoyyu nan linala'in a'agiyu, ya nan liligwayu, ya nan heneggonyu an wah di!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EX32_28","003_32_28","EXO","32","28","28","Ya inat nan holag Levi nan inalin Moses, at hede han algaw ya hi'itangan tuluy libuy linala'ih nun'atoy. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EX32_29","003_32_29","EXO","32","29","29","Ya inalin Moses di, “Paddungnay ilahhinyun idawat nan odolyu ta bagin Apo Dios ad ugwan an algaw hi numpamatayanyuh nan imbabaluyyu ya a'agiyu. At mete\"ad ugwan ya wagahan da'yun Apo Dios.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EX32_30","003_32_30","EXO","32","30","30","Ya unat goh nabiggat ya inalin Moses hinan tataguy, “Ongol di numbaholanyu, mu umuya' ad ugwan ay Apo Dios ta ibaga' ay Hiya ta olom ya iyabulutnay a'aliwan nan numbaholanyu.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EX32_31","003_32_31","EXO","32","31","31","At numbangngad hi Moses ay Apo Dios, ya inalinay, “Ongol di numbaholan nan tatagu ti inyammaday balitu' hi dios ta dayawonda! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EX32_32","003_32_32","EXO","32","32","32","Mu aliwam ni' di numbaholanda. Ti adim ay ya nan ngadan'u an nitudo' hinan liblum di hiyay anom!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EX32_33","003_32_33","EXO","32","33","33","Ya tembal Apo Dios, ya inalinay, “Nan tagun numbahol di hiyay ano' di ngadanah nan liblu'! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EX32_34","003_32_34","EXO","32","34","34","At mumbangngad'a ta ipangpangulum nan tatagu ta umuy ayuh nan lugal an din inali' ay he\"a ya nan anghel'uy mangitnud ay da'yu. Mu nan gutud di pummoltaa' ya umannung an moltao' dida an dumalat nan numbaholanda!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EX32_35","003_32_35","EXO","32","35","35","Ya minoltan Apo Dios didah ligat ti dumalat nan impiyammadan bulul an ay bu'tot an bakan hinibug Aaron. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EX33_1","003_33_1","EXO","33","1","1","Ya inalin Apo Dios ay Moses di, “Itnudmu nan tatagun enekakmud Egypt ta taynanyuh te han lugal ta umuy ayuh nan lutan intulag'un da Abraham, ya hi Isaac, ya hi Jacob an inali' ay diday, Idat'uh nan holagyu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EX33_2","003_33_2","EXO","33","2","2","Ya honogo' nan anghel ta ipangulu da'yu ta pakakona nan ahimpahimpangapun holag Amor, ya holag Heth, ya holag Periz, ya holag Hiv, ya nan iJebus, ya nan iCanaan. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EX33_3","003_33_3","EXO","33","3","3","Ya henen luta ya malumong ya damuna an ma\"almuy mihabal, at nidugah an do'ol di ma'an. Ya adia' mi'yalin da'yu ti nunhegla ahan di adiyu umunudan, at la'tot ya inubah'u da'yuh nan dalan!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EX33_4","003_33_4","EXO","33","4","4","Ya unat goh dengngol nan tatagu nan na\"appuhin hinapit Apo Dios ya nunheglay kilada, at ingnganuydan nangigina'uh nan mun'apla'an an gina'uda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EX33_5","003_33_5","EXO","33","5","5","Ti inalin Apo Dios ay Moses di, “Alyom hinan holag Israel di, Nunhegla ahan an adi ayu umunud an tatagu! Ti gulat nin ta mimitnuda' ay da'yu at la'tot ya inubah'u da'yu! At anonyu nan mun'apla'an an gina'uyu ta nomnomo' di ato' ay da'yu.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EX33_6","003_33_6","EXO","33","6","6","At nan holag Israel ya nun'aandan amin nan gina'uda ede han Duntug an Sinai. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EX33_7","003_33_7","EXO","33","7","7","Ya hin'umu'udduman impiha\"ad Moses nan tulda ta ibataanah nan immapalanda, ya nginadnana ta Me'gonan an Kuwaltun Pi'dammuwan. Ta wa ay di mamhod an mi'hapit ay Apo Dios ya umuy ede han tuldan abung. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EX33_8","003_33_8","EXO","33","8","8","Ya wa ay ta umuy hi Moses ede han tuldan abung ya numpangata'dogda nan tataguh nan way pantaw di a'abungdan tulda ta amangondah Moses ta nangamung un humigup. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EX33_9","003_33_9","EXO","33","9","9","Ya wa ay ta hinumgop hi Moses ya nan bunut an ay ongol an tu'ud ya mun'ohop an naha\"ad hinan pantaw den tuldan abung hi un mi'hapit hi Apo Dios ay Moses. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EX33_10","003_33_10","EXO","33","10","10","Ya unat goh tinnig nan tatagu han bunut hinan pantaw di tuldan abung ya way ohaan timma'dogdah nan pantaw di nuntuldaanda, ya inyungyungdan nundayaw ay Apo Dios. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EX33_11","003_33_11","EXO","33","11","11","Ya hi Apo Dios ya ni'haggangan an ni'hapit ay Moses an umat hinan pi'hapitan nan tagun ligwana. Ta nalpah ya numbangngad hi Moses hinan immapalanda, mu nan bumadbadang ay hiyan hi Joshua an imbaluy Nun ya na'angang hinan tuldan abung. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EX33_12","003_33_12","EXO","33","12","12","Ya inalin Moses ay Apo Dios di, “Inalim di ha\"in di mangipangpangulun date han tatagu, mu engganad ugwan ya agguymu impa'innilay ngadan di honogom hi bumadang ay ha\"in. Ya inalim goh di hinamadmuy aat'u, ya umamlong'ah nan inat'u. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EX33_13","003_33_13","EXO","33","13","13","Ya gulat ta impa'amlong'u He\"a ya itudum nan pohdom hi ato' ta innilao' ta hiyay unudo', ta minaynayun di ato' an mangipa'amlong ay He\"a. Ya nomnomom an date han himpampun ya tatagum.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EX33_14","003_33_14","EXO","33","14","14","Ya tembal Apo Dios ya inalinay, “Wagwadaa' an mimitnud ay he\"a, ya idat'uy lumenggopam.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EX33_15","003_33_15","EXO","33","15","15","Ya inalin Moses ay Hiyay, “Gulat ta adi'a mitnud ay da'mi ya adi da'mi pala\"uyon hitu ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EX33_16","003_33_16","EXO","33","16","16","ti hay pangimmatunan mah nan tataguh un'a mundenol hinan inatmih un'a adi mitnud ay da'mi? Ti nan itnudam ay da'miy pangimmatunan an waday nun'abhiwanmih nan tataguh tun luta.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EX33_17","003_33_17","EXO","33","17","17","Ya inalin Apo Dios ay Moses di, “Unudo' nan alyom hi ato' ti impa'amlonga' ay he\"a, ya hinamad'uy aatmu.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EX33_18","003_33_18","EXO","33","18","18","Ya inalin Moses di, “Akkay ni' mumpattig'an ha\"in!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EX33_19","003_33_19","EXO","33","19","19","Ya tembal Apo Dios hi Moses an inalinay, “Ipattig'un amin di amaphod'un he\"a, ya ipa'innila' goh di aat'u an Ha\"in di na'ahhamad an Dios. Ya ma'ulaya' hinan tagun pohdo', ya igohgoha' nan pohdo' an igohgohan. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EX33_20","003_33_20","EXO","33","20","20","Mu adi mabalin an tigom di angah'u ti nan mannig ay Ha\"in ya matoyda!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EX33_21","003_33_21","EXO","33","21","21","Ya inalin goh Apo Dios di, “Wada han batun neheggon hinan wada' an mabalin hi tuma'dogam. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EX33_22","003_33_22","EXO","33","22","22","Ta wa ay ta maluha' ya impo\"oy'u he\"an de han lingab hinan batu, ya hinania' he\"ah ngamay'u ta engganay maluha'. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EX33_23","003_33_23","EXO","33","23","23","Ya un'u mahkay anon di ngamay'u ta hay bonog'uy tigom ta adim tigon di angah'u.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EX34_1","003_34_1","EXO","34","1","1","Ya inalin goh Apo Dios ay Moses di, “Habatam di duwah mun'ayapit an batun umat hidin nahhun ta pangitud'a' hinan Uldin an din nitudo' hidin impolahmun nagimu' an Uldin'u. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EX34_2","003_34_2","EXO","34","2","2","Ya mundadaan'a ta hi ma'et hinan helhelong ya nunti'id'ah dih nan Duntug an Sinai ta mundammuta. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EX34_3","003_34_3","EXO","34","3","3","Ya mahapul an mi'id ah mi'ti'id ay he\"a, ya mahapul goh an mi'id ah munle'le'od eden duntug an ta\"on nan a'animal, ya mi'id ah mipahtul eden aluhadhad di duntug.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EX34_4","003_34_4","EXO","34","4","4","At hi Moses ya hinabatanay duwah mayapit an batun umat hidin nahhun. Ya unat goh nabiggat hi helhelong ya inodnanah den duwan batu ta iti'idnah nan Duntug an Sinai an hiyah ne din immandal Apo Dios ay hiya. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EX34_5","003_34_5","EXO","34","5","5","Ya nun'ohop hi Apo Dios an niddum hinan bunut, ya ni'ta'dog ay hiyah di. Ya imbaagnay ngadanan Hiyah Apo Dios. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EX34_6","003_34_6","EXO","34","6","6","Ya naluh hinan way hinagang Moses ya inalinay, “Ha\"in hi Apo Dios an ma'ahhimo' ya ma'aggohgoh, ya adia' mabanbannungot, ya nahamad nan pamhod'u, ya makulug nan hapito', ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EX34_7","003_34_7","EXO","34","7","7","ya mid pogpog di homo\"uh nan linibun tatagu, ya aliwa' nan nibahhawanda, ya nan numbaholanda, ya nan na\"appuhin ina'inatda. Mu moltao' damdama nan mumbahol an imbabaluyyu, ya minaynayun ta nangamung hinan miyatlu unu miyapat an holagda.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EX34_8","003_34_8","EXO","34","8","8","Ya himbumagga ya nunhippih Moses hinan luta, ya inyungyungna ta dayawona Hiya. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EX34_9","003_34_9","EXO","34","9","9","Ya inalinay, “Immannung ay an ipa'amlong'u He\"a, Apo Dios, at He\"ay mi'yali ni' an ta\"on hi un ngumhay nan tatagun umunud ay He\"a! Ya aliwam ni' ahan di numbaholanmi, ya abuluton da'mi ni' hi tatagum!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EX34_10","003_34_10","EXO","34","10","10","Ya inalin Apo Dios ay Moses di, “Ad ugwan ya mi'tulaga' ay he\"a ta ipattig'uh nan holag Israel nan umipanoh'a an ato' an mi'id ahan na'atanah tun luta. At an amin nan tatagun initnudmu ya tigonda nan nidugah an umipanoh'an atata'ot an ato' an hi Apo Dios. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EX34_11","003_34_11","EXO","34","11","11","At mahapul an unudonyu nan imandal'un da'yud ugwan, at Ha\"in mahkay di okod an mamakak hinan himpampun an holag Amor, ya holag Heth, ya holag Periz, ya holag Hiv, ya nan iCanaan, ya nan iJebus hinan babluy an dumatnganyu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EX34_12","003_34_12","EXO","34","12","12","At padana' da'yu ta emayaanyu ta adi ayu mi'tulag hinan tataguh nan lutan umayanyu ti atonyu ay at ini ya mabalbaliyan ayu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EX34_13","003_34_13","EXO","34","13","13","Mu unyuat pumpa\"in amin nan pun'onnganda, ya nan dayawondan bulul an umat ay Asherah, ya nan udum an dayawonda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EX34_14","003_34_14","EXO","34","14","14","Ya mahapul an mi'id ahan udum hi dios an dayawonyu ti Ha\"in an hi Apo Dios ya ma\"annela', at adi' ahan pohdon hi un waday udumnah dios an dayawonyu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EX34_15","003_34_15","EXO","34","15","15","Ya emayaanyu ta adi ayu mi'tulag hinan tataguh nan babluy an umayanyu. Ti wa ay ta mundayawdah nan bulul ya onnganda ya umannung an ayagan da'yu ta me\"an ayun didah nan ene'nongdah nan bulul. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EX34_16","003_34_16","EXO","34","16","16","Ya adiyu abuluton nan imbabaluyyun linala'in mi'yahawah nan binabain den babluy ti ini ya al'alu'on nan binabai nan imbabaluyyun linala'i, ya niddumdan mi'dayaw hinan bululda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EX34_17","003_34_17","EXO","34","17","17","Ya adi ayu munhibug hinan gumo' hi iyammayuh bululyu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EX34_18","003_34_18","EXO","34","18","18","Ya nonomnomonyu ta adiyu aliwan an ibehtaan nan algaw an Adiyu Panganan hi Agguy Nabino'bo'an an Tinapay. An hiyah ne din intugun'un da'yu an hay ononyuh nan pituy algaw hinan bulan di Aviv ya nan agguy nabino'bo'an an tinapay. Ti hiyah ne gutud di bulan hi nakakanyud Egypt. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EX34_19","003_34_19","EXO","34","19","19","Ya an amin nan mahhun an lala'in mitungaw ya bagi', ya bagi' goh nan mahhun an i'lum nan baka, ya dongki, ya kalniluh un buta'al. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EX34_20","003_34_20","EXO","34","20","20","Ya huwalonyu nan mahhun an mitungaw an dongki ya nan uyaw an kalnilu, mu adiyu ay pohdon an huwalon ya genlotyu. Ya huwalonyuh animal an amin nan papangpangullun linala'in imbabaluyyu. Ya mi'id umalih nan wada' hi un mi'id iyalinah e'nongnan Ha\"in. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EX34_21","003_34_21","EXO","34","21","21","Ya onom di algaw hi puntamuanyu. Ya nan miyapitun algaw ya mun'eblay ayun ta\"on hi un gutud di ahitamu unu gutud di boto'. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EX34_22","003_34_22","EXO","34","22","22","Ya gunyu ibehtaan di iwang an ma'alih Behtan di aDumiduminggu hi unyu ete\"an bot'on nan nahhun an enebgayyu. Ya ibehtaanyu goh di pamugahanyuh nan bungbungaan hinan angunuh di tawon. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EX34_23","003_34_23","EXO","34","23","23","Ya mahapul an mumpitluh ohay tawon di umalian an amin nan linala'in holag Israel ta dayawona' an hi Apo Dios. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EX34_24","003_34_24","EXO","34","24","24","Ya pakako' nan tatagun nunhituh nan lutan heneggonyu ta ma'udman an dumamuna nan lutayu, ya mi'id ah mangubat ya mangipatna an mamloh hinan lutayuh nan mumpitlu an gunyu umalian an mundayaw ay Ha\"in hi hintawon. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EX34_25","003_34_25","EXO","34","25","25","Ya mun'onong ayu ay hi animal ay Ha\"in ya adiyu iddum nan nabino'bo'an an tinapay. Ya nan Behtan di Panginomnomanyuh Nangekaka' ay Da'yud Egypt ya mi'id ahan ma'angang hi mipatang ta nangamung hi helhelong. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EX34_26","003_34_26","EXO","34","26","26","Ya nan ma\"aphod an mahhun an bot'onyuh nan intanomyuh nan lutayuh hintawon ya mahapul an iyuyyuh nan Tuldan Abung'u an Dios an dayawonyu. Ya wa ay ta ihaangyu nan uyaw an gandeng ya adiyu pananum nan gatas an malpuh huhun inana.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EX34_27","003_34_27","EXO","34","27","27","Ya inalin goh Apo Dios ay Moses di, “Itudo'mu hatu nan hapito' ti hiyay mangipa'innilah ni'tulaga' ay he\"a ya nan holag Israel.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EX34_28","003_34_28","EXO","34","28","28","At hi Moses ya ni'yi'ibbanah Apo Dios hi napat di algaw ya labi an agguy nangnangan ya immin'inum hi danum. Ya hi Apo Dios di nangitudo' hinan Himpulun Uldinah nan duwan mayapit an batu an hiyah ne nan Himpulun Uldina. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EX34_29","003_34_29","EXO","34","29","29","Ya unat goh nundadyuh Moses an nalpuh nan Duntug an Sinai an ino'odnana nan duwan mun'ayapit an batun nitud'an nan Himpulun Uldin ya agguyna inila an hay angahna ya humili ti han ni'hapitanan Apo Dios. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EX34_30","003_34_30","EXO","34","30","30","Ya unat goh tinnig Aaron ya nan holag Israel nan humilin angah Moses ya timma'otdan meheggon ay hiya. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EX34_31","003_34_31","EXO","34","31","31","Mu inayagan Moses dida. At hi Aaron ya nan a'ap'apun mangipapto' hinan holag Israel ya numbangngaddan hiya ta donglonda nan alyon Moses ay dida. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EX34_32","003_34_32","EXO","34","32","32","Ya unat goh wan neheggondan Moses ya imbaagnan dida an amin nan Uldin Apo Dios an din imbaganan hiyah din awadanah nan Duntug an Sinai. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EX34_33","003_34_33","EXO","34","33","33","Ya unat goh nalpah an ni'hapit hi Moses ay dida ya hinophopanay angahna, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EX34_34","003_34_34","EXO","34","34","34","mu wa ay ta humgop hinan Me'gonan an Kuwaltun Pi'dammuwan ta mi'hapit ay Apo Dios ya inaanay hophop di angahna ta engganay bumuhu' an umuy mangibaag hinan holag Israel hinan inalin Apo Dios ay hiya. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EX34_35","003_34_35","EXO","34","35","35","Ya tinnig nan holag Israel nan angah Moses an humili, ya hinophopana mah goh nan angahna ta awni ta nan umuyna pi'hapitan ay Apo Dios ya unna anon. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EX35_1","003_35_1","EXO","35","1","1","Ya impa'ayag Moses an amin nan holag Israel ta na'amungda, ya inalinan diday, “Hiyatuy Uldin Apo Dios hi immandalna an mahapul hi unudon tu'u. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EX35_2","003_35_2","EXO","35","2","2","Muntamu tu'uh onom hi algaw, ya hay miyapitun algaw ya ngilinon tu'u ti hiyah ne me'gonan hi algaw Apo Dios hi pun'eblayan tu'u. At nan muntamun de han miyapitun algaw ya mahapul an mapatoy. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EX35_3","003_35_3","EXO","35","3","3","Ya mahapul an adi ayu mun'apuy hinan nunhituwanyuh nan ngilin an Habadu.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EX35_4","003_35_4","EXO","35","4","4","Ya inalin goh Moses hinan holag Israel di, “Hiyah te goh di immandal Apo Dios: ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EX35_5","003_35_5","EXO","35","5","5","An amin ayu ya mahapul an waday iyuyyuh e'nongyun Apo Dios. At nan way pamhodnan umidat ya idatnay e'nongna an balitu', ya silver, ya gambang, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EX35_6","003_35_6","EXO","35","6","6","ya nan lo'ob an mumpugagaw, ya munggudla, ya mumbolah, ya nan napinuy abolna an linen, ya nan dutdut di gandeng an niyammah lo'ob, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EX35_7","003_35_7","EXO","35","7","7","ya nan niyupol an up'up di buta'al an kalnilu, ya nan lalat di ma'alih dugong an nalpuh nan ma'alah baybay, ya nan ayiw an akasya, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EX35_8","003_35_8","EXO","35","8","8","ya nan lanan olibon ma'usal hi hilaw, ya nan maphod di hunghungnan middum hinan niyammah lanan ma'usal hinan way midawat, ya nan ma\"aphod di hunghungnan incense, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EX35_9","003_35_9","EXO","35","9","9","ya hay onyx an batu, ya nan udum an mapla'an an batun miyal'altih nan ephod an lubung di padi an mihophop hi palagpagna.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EX35_10","003_35_10","EXO","35","10","10","Ya intuluy Moses an inalinay, “Ya an amin ayun waday la'engnan inilanan muntamu ya umali ayu ta tamuan tu'u nan immandal Apo Dios ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EX35_11","003_35_11","EXO","35","11","11","hi aat nan Tuldan Abung an waday duwan kuwaltunah bunolna an nan Me'gonan an Kuwaltu ya nan Nidugah an Me'gonan an Kuwaltu, ya nan da'ligna, ya miyammay pana'ul, ya nan mibalangon, ya nan tu'udna, ya nan ipatlo'an di tu'ud. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EX35_12","003_35_12","EXO","35","12","12","Ya miyamma goh nan Kahon an Nittuwan di Uldin, ya nan attangna, ya nan alubna an awadan nan Ma'ahhimo', ya nan kultinan mibolda' ta adi mattig heden Kahon, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EX35_13","003_35_13","EXO","35","13","13","ya nan lamehaan, ya nan alimatungna, ya nan attangna, ya nan tinapay an me'nong ay Apo Dios. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EX35_14","003_35_14","EXO","35","14","14","Ya miyamma goh nan ipattu'an di hilaw, ya nan alimatungna, ya nan panul, ya nan lanan mittuh nan panul ta humilaw. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EX35_15","003_35_15","EXO","35","15","15","Ya miyamma goh nan pun'onngan hinan panghoban hi incense, ya nan attangna, ya nan lanan ma'usal hinan way midawat, ya nan maphod di hunghungnan incense, ya nan kultinah nan pantaw di Tuldan Abung. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EX35_16","003_35_16","EXO","35","16","16","Ya miyamma goh nan pun'onngan hinan moghob an me'nong an hay gambang di miyammah pangiyapuyan an nadala\"ang di ammana, ya nan attangna, ya an amin di alimatungna, ya nan pamahan an pun'ihuan, ya nan ipabunana. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EX35_17","003_35_17","EXO","35","17","17","Ya dida goh di mangiyammah kultinan nan nunlene'woh an luhud di Tuldan Abung, ya nan itayunan di kultina, ya nan tu'udna, ya nan ipabunan di tu'ud, ya nan kultinan di pantaw hinan luhud, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EX35_18","003_35_18","EXO","35","18","18","ya nan palo' di Tuldan Abung, ya palo' di luhud, ya nan talin an go'od. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EX35_19","003_35_19","EXO","35","19","19","Ya miyamma nan lubung di papadi ta way ilubungdah unda humigup hi panamuandah nan ipatamun Apo Dios an nan me'gonan an lubung Aaron an Nabagtun Padi ya nan lubung nan linala'in imbabaluyna ta way ilubungdah nan panamuandah tamun di padi.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EX35_20","003_35_20","EXO","35","20","20","Ya unat goh nalpah an dengngol nan holag Israel nan inalin Moses ya numpanga'anamutdah nan tuldada. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EX35_21","003_35_21","EXO","35","21","21","Ya an amin nan namhod an bumadang ya inyaliday gina'uh badangdan Apo Dios an nan miyammah Tuldan Abung, ya nan alimatungna, ya nan miyammah me'gonan an lubung di padi. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EX35_22","003_35_22","EXO","35","22","22","Ya an amin nan linala'i ya binabai ya nun'iyaliday numbino'ob'on an gina'uda an balitu' an umat hi hengheng, ya hingat, ya nan buung ta midat hi bagin Apo Dios ta hay balitu' di Milayat an Onong ay Hiya. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EX35_23","003_35_23","EXO","35","23","23","Ya nan waday mumbolah, ya mumpugagaw, ya gadyang an lo'ob, ya nan linen, ya nan lo'ob an nalpuh dutdut di gandeng, ya nan nipabolah an up'up di buta'al an kalnilu, ya nan lalat di ma'alih dugong an nalpuh nan ma'alah baybay ya nun'iyalida. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EX35_24","003_35_24","EXO","35","24","24","Ya nun'iyalida goh nan silver, ya nan gambang, ya nan ayiw an akasya ta midat an bagin Apo Dios. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EX35_25","003_35_25","EXO","35","25","25","Ya nan binabain nanginnilan mun'abol ya nun'iyaliday inaboldan mumpugagaw, ya gadyang, ya mumbolah, ya nan linen. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EX35_26","003_35_26","EXO","35","26","26","Ya nan binabain nanginnilan mun'abol ya inabulutda ta diday mangiyabol hinan dutdut di gandeng. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EX35_27","003_35_27","EXO","35","27","27","Ya nan a'ap'apu ya nun'iyaliday nun'anginan batun umat hi onyx ya nan udum an batu an nangina ta way nun'iyal'altidah nan lubung an ephod an hophop di palagpag nan Nabagtun Padi. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EX35_28","003_35_28","EXO","35","28","28","Ya nun'iyalida goh nan numbino'ob'on an maphod di hunghungnan middum hinan incense, ya nan lana an panilaw, ya nan lanan ma'usal hinan way midawat. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EX35_29","003_35_29","EXO","35","29","29","At an amin nan holag Israel an namhod an umidat ay Apo Dios ya nun'iyaliday mahapul hinan ipatamun Apo Dios ay Moses hi immandalnah aton nan tatagu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EX35_30","003_35_30","EXO","35","30","30","Ya inalin goh Moses hinan holag Israel di, “Hi Apo Dios ya pento'nah Bezalel an imbaluy Uri an han ap'apun Hur an holag Judah ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EX35_31","003_35_31","EXO","35","31","31","ta niyodol ay hiya nan Na'abuniyanan an Lennawa, at nala'eng hiya, ya nanginnila, ya abalinanan mangat hinan way ma'al'altian. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EX35_32","003_35_32","EXO","35","32","32","Ya nala'eng goh hiyan mun'al'altih nan miyamma an balitu', ya silver, ya nan gambang, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EX35_33","003_35_33","EXO","35","33","33","ya abalinana goh an manabat hinan nanginan batu, ya nan ayiw, ya do'ol di udum hi inilanah tamu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EX35_34","003_35_34","EXO","35","34","34","Ya indatan goh Apo Dios dida ay Oholiab an hina' Ahisamak an nalpuh holag Dan hi abalinandan muntudu ta itududah nan udumna nan inilada. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EX35_35","003_35_35","EXO","35","35","35","Ya indat Apo Dios di la'engdan mangat hinan numbino'ob'on an tamu an umat hinan mun'al'alti, ya nan munhibug hinan numbino'ob'on an miyamma, ya mun'abol hinan lo'ob an mumpugagaw, ya gadyang, ya mumbolah, ya nan linen, ya nan mumbolda. At nala'engdan munnomnom an mangat hinan numbino'ob'on an tamu.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EX36_1","003_36_1","EXO","36","1","1","Ya intuluy Moses an inalinay, “At da Bezalel ay Oholiab ya nan udum an indatan Apo Dios hi abalinanda ya la'engdan manginnilan mun'amman amin hinan matamuan hinan Tuldan Abung ya diday mangiyammah nan imandal Apo Dios hi iyammada.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EX36_2","003_36_2","EXO","36","2","2","Ya impa'ayag Moses da Bezalel, ya hi Oholiab, ya nan udum an indatan Apo Dios hi la'eng, ya nan udum an mamhod an bumadang hinan tamu ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EX36_3","003_36_3","EXO","36","3","3","ta indatnan dida nan numbino'ob'on an nun'iyuy nan holag Israel ta miyammah Tuldan Abung. Ya nan holag Israel ya innaynayundan gun mangidat ay Moses hi abigabigat hinan e'nongda an idatdah miyamma. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EX36_4","003_36_4","EXO","36","4","4","Ya an amin din nun'ala'eng an muntamuh nan Tuldan Abung ya immuyda, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EX36_5","003_36_5","EXO","36","5","5","ya inalidan Moses di, “Do'ol ahan di inyalin nan tatagu an mahawal hi miyammah nan imbagan Apo Dios hi ipatamuna!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EX36_6","003_36_6","EXO","36","6","6","At pinaadan Moses an amin nan tatagun wah nan immapalanda ta idinongdan mun'idat hinan onongdan miyammah nan Tuldan Abung. At nan tatagu ya indinongdan gun mangiyuy hinan miyamma ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EX36_7","003_36_7","EXO","36","7","7","ti nan nun'iyuyda ya do'ol an mahawal hi miyamma. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EX36_8","003_36_8","EXO","36","8","8","Ya wadaday nun'ala'eng an linala'i ay daden nangiyammah nan Tuldan Abung ta diday nangiyammah nan himpulun kultina, an hay inyammada ya nan napinuy abolnan lo'ob an mumpugagaw, ya gadyang, ya mumbolah, ya inyammada goh di nun'apaya'an an cherubim an maphod di ammana ta al'altina. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EX36_9","003_36_9","EXO","36","9","9","Ya an amin nan kultina ya napapaddung di lukuddan himpulu ta opat di yaldah inadu\"oyda, ya duway yaldah inabellogda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EX36_10","003_36_10","EXO","36","10","10","Ya nundada\"ugonda nan leman kultina ta na'ohha, ya umat goh hinay inatdah nan leman kultina. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EX36_11","003_36_11","EXO","36","11","11","Ya inyammaday munggudlan lo'ob hi punggo'dan an natalegonggong ta way pangeg'odan an miyammah nan pingit nan hinohhan nada\"ug an kultina, ya umat goh hinay na'at hidin miyadwan nada\"ug an kultina. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EX36_12","003_36_12","EXO","36","12","12","Ya nabongley punggo'dan di inyammada goh hinan nahhun an nada\"ug an kultina, ya nabongle goh di punggo'dan hinan pingit nan miyadwan nada\"ug an kultina, ya nunggogoppongonda nan punggo'dan. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EX36_13","003_36_13","EXO","36","13","13","Ya inyammada goh di nabonglen balitu' an kawit ta mikawit hinan punggo'dan ede han duwan haba' an kultina ta ma'ohha an miyammah Tuldan Abung. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EX36_14","003_36_14","EXO","36","14","14","Ya iyammada goh di himpulu ta ohah kultina an nalpuh dutdut di gandeng ta miyammah atap nan Tuldan Abung. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EX36_15","003_36_15","EXO","36","15","15","Ya napapaddungda an himpulu ta lemay yaldah inadu\"oyda, ya duway yaldah inabellogda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EX36_16","003_36_16","EXO","36","16","16","Ya nundada\"ugonda nan leman kultina ta ma'ohha, ya umat goh hinay inatdah nan onom an kultina. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EX36_17","003_36_17","EXO","36","17","17","Ya inyammada goh di nabonglen natalegonggong an punggo'dan hinan pingit di nada\"ug, ya nabongle goh hinan pingit nan miyadwan nada\"ug. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EX36_18","003_36_18","EXO","36","18","18","Ya inyammaday nabonglen kawit an gambang ta way pana\"it ta ma'ohhah miyatap. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EX36_19","003_36_19","EXO","36","19","19","Ya inyammada goh di migottap an miyatap hinan Tuldan Abung an nan up'up di buta'al an kalnilu an nakololan hi mumbolah, ya ginottapanda goh hinan lalat di ma'alih dugong an nalpuh nan na'alah baybay. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EX36_20","003_36_20","EXO","36","20","20","Ya inyammaday tabla an akasya ta way mida'lig hinan Tuldan Abung. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EX36_21","003_36_21","EXO","36","21","21","Ya an amin nan tabla ya himpulu ta lemay umpih inadu\"oyda, ya ba'inti ta pituy pulgadah inabellogda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EX36_22","003_36_22","EXO","36","22","22","Ya nan ohan tabla ya inyammaday duwah numbattan hi natulidan hinan pingitna ta way mipahduh nan oha goh an tabla, ya ta way atondan madada\"it. Ya an amin nan tabla ya miyammay umat hina. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EX36_23","003_36_23","EXO","36","23","23","Ya ba'intiy tablah miyammah appit hi agwan hi un hagangon di buhu'an di algaw. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EX36_24","003_36_24","EXO","36","24","24","Ya silver di inyammadah napat an ipattu'an nan ba'intin tabla, at duway ipattu'an di ohan tabla ta duway natulidan hinan tablan mipado' hinan ipattu'ana. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EX36_25","003_36_25","EXO","36","25","25","Ya ba'intin tabla goh di miyammah inyammada ta mida'lig hi appit di iggid hi un hagangon di buhu'an di algaw. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EX36_26","003_36_26","EXO","36","26","26","Ya napat goh an silver di inyammadah ipabunanda an mahindudwah hinohhan tabla. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EX36_27","003_36_27","EXO","36","27","27","Ya onom hi tablay niyamma ta mida'lig hinan appit hi a'unugan di algaw, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EX36_28","003_36_28","EXO","36","28","28","ya hindudway niyammah tablah nan duwan dugun nan Tuldan Abung. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EX36_29","003_36_29","EXO","36","29","29","At nun'akkuponda nan duwan tabla ta hidih nan puun nan duwan tabla ya inhu'lubda nan mun'olog an natalegonggong ta way mangdon, ya umat goh hinay inatdah nan uddu'na. Ya hiyah ne goh di inatdah nan ohan duguna. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EX36_30","003_36_30","EXO","36","30","30","Ya waluy tablah inyammada, ya himpulu ta onom di ipabunanda an silver ta hindudway ipabunan di ohan tabla. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EX36_31","003_36_31","EXO","36","31","31","Ya inyammada goh di akasya an tabla ta way mibalangon, at lemay mibalangon hinan ohan haba' nan Tuldan Abung, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EX36_32","003_36_32","EXO","36","32","32","ya lema goh di mibalangon hinan pangngelna, ya lema goh hi appit di alimuhan di algaw. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EX36_33","003_36_33","EXO","36","33","33","Ya nan mun'ibalangon ya mipahduh bangwahna ta nangamung unna da'puhon hi engganah nan pangngelna. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EX36_34","003_36_34","EXO","36","34","34","Ya inamyudandah balitu' nan tabla ya nan tablan nibalangon, ya hay balitu' di inyammadah pangihu'luban hinan mibalangon ta way mamdon. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EX36_35","003_36_35","EXO","36","35","35","Ya hay inyammadah kultina an holda' di kuwaltu ya nan napinun hinulid an mumpugagaw, ya gadyang, ya nan mumbolah di na'abol, ya naboldaan hi cherubim. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EX36_36","003_36_36","EXO","36","36","36","Ya inyammaday opat an tu'ud an akasya ta way mamdon hinan kultina, ya inamyudandah balitu'. Ya inyammaday opat an balitu' an pana'ul, ya nipatlo' hinan tu'ud. Ya nan silver di inyammadah ipabunan nan tu'ud. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EX36_37","003_36_37","EXO","36","37","37","Ya nan pantaw di Tuldan Abung ya inyammaday napinuy abolnan lo'ob an mumpugagaw, ya gadyang, ya mumbolah hi kultina, ya binolda'anda ta way mikultinah nan pantaw di Tuldan Abung. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EX36_38","003_36_38","EXO","36","38","38","Ya inyammaday lemay tu'ud an waday pana'ulna ta mangdon hinan kultina, ya inamyudanday ngamngamnah balitu', ya umat goh hinan itayunan nan kultina. Ya nan ipabunanda ya nan gambang di niyamma. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EX37_1","003_37_1","EXO","37","1","1","Ya nan tablan akasyay inyamman Bezalel hi kahon an napat ta lemay pulgadah inadu\"oyna, ya ba'inti ta pituy pulgadah inabellogna, ya ba'inti ta pituy pulgadah inata'nangna. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EX37_2","003_37_2","EXO","37","2","2","Ya inamyudanah nan namahmah an balitu' di tu'yapna, ya balitu' goh di lehton nan kahon hinan nunliniblib, ya inaltianah ay bali an balitu' di nunlene'woh hinan kahon. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EX37_3","003_37_3","EXO","37","3","3","Ya nan namahmah an balitu' di hinibugnah opat an natalegonggong ta mepong hinan opat an dugun nan kahon, at mahindudway miyammah nan numpinangngel ta ipahduan di attang. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EX37_4","003_37_4","EXO","37","4","4","Ya nan tablan akasyay inyammana goh hi duwan attang, ya inamyudanah balitu', ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EX37_5","003_37_5","EXO","37","5","5","ya impahdunah nan nun'atalegonggong hinan numpinangngel an wah nan kahon ta pangiyattangan. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EX37_6","003_37_6","EXO","37","6","6","Ya hinibugda goh di namahmah an balitu' hi alubnan ihinan nan Ma'ahhimo' an napat ta han lemay pulgadah inadu\"oyna, ya ba'inti ta pituy pulgadah inabellogna. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EX37_7","003_37_7","EXO","37","7","7","Ya hinibugday balitu' ta inyammanay duwan anghel an cherubim, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EX37_8","003_37_8","EXO","37","8","8","ya nipata'dog hinan numbinnongwah hinan alub di kahon. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EX37_9","003_37_9","EXO","37","9","9","Ya nan duwan anghel ya pinapayadday paya'da ta nahophopan nan alub di kahon an nunhahagganganda an mangu'uhdung hinan alub. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EX37_10","003_37_10","EXO","37","10","10","Ya nan tablan akasyay inyamman goh da Bezalel hi lamehaan an tulumpulu ta onom di pulgadah inadu\"oyna, ya himpulu ta waluy pulgadah inabellogna, ya ba'inti ta pituy pulgadah inata'nangna. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EX37_11","003_37_11","EXO","37","11","11","Ya inamyudandah namahmah an balitu', ya inaltiandah ay bali an balitu' di nunlene'woh nan lamehaan. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EX37_12","003_37_12","EXO","37","12","12","Ya inyammada goh di tuluy pulgadah inabellogna an balitu', ya nunlene'wohondah nan lamehaan ta al'altina, ya inammaanda goh hi balinah balitu'. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EX37_13","003_37_13","EXO","37","13","13","Ya balitu' di hinibugdah opat an natalegonggong ta nipatlo' hinan opat an dugun nan lamehaan hinan awadan nan hu'ina. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EX37_14","003_37_14","EXO","37","14","14","Ya heden nun'atalegonggong an ipahduan di attang di lamehaan ya nan ampan di balina. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EX37_15","003_37_15","EXO","37","15","15","Ya nan akasyay inyammada goh hi attang nan lamehaan, ya inamyudandah balitu'. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EX37_16","003_37_16","EXO","37","16","16","Ya nan namahmah an balitu' di inyammada goh hi gina'un nan lamehaan an nan duyu, ya iduh, ya nan alubda an hay balitu' di miyamma. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EX37_17","003_37_17","EXO","37","17","17","Ya hinibugda goh nan namahmah an balitu' ta inyammaday ipattu'an di hilaw an nihahalamung hinan ipabunana, ya nan odolna, ya nan ay hapangnan na'al'altian hi habhabung an ay malukung, ya agguy nabe'lag, ya nan na'abbe'lag. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EX37_18","003_37_18","EXO","37","18","18","Ya onom di niyammah hapangna ta hintutluy numpopotto' hinan numpinangngel an odolna. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EX37_19","003_37_19","EXO","37","19","19","Ya nan ohan hapang ya tuluy habhabung an natogwa' an umat hi habung nan almond, ya tulu goh di namahmah an natallundug, ya tulu goh di na'abbe'lag an habhabung. Ya an amin nan onom an hapang ya umat hinan amin di al'altida. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EX37_20","003_37_20","EXO","37","20","20","Ya nan odolnan nigagwa ya opat di malukung an ay habhabung, ya nan natallundug, ya nan nabe'lag an habhabung. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EX37_21","003_37_21","EXO","37","21","21","Ya nan na'imul an natallundug di nundittuman nan nahhun an hapang, ya umat goh hinay nundittuman nan duwan nunhappang. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EX37_22","003_37_22","EXO","37","22","22","At an amin nan al'altin nan ipattu'an di hilaw ya un nihahalamung nan namahmah an balitu' an nahibug. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EX37_23","003_37_23","EXO","37","23","23","Ya inyammada goh nan pitun punhilawan an nipattu', ya nan pangdop, ya nan daludu, ya nan pangittuwan hi dapul, ya ammunay namahmah an balitu' di inusalda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EX37_24","003_37_24","EXO","37","24","24","Ya hay damot nan nahibug an namahmah an balitu' an niyammah ipattu'an di hilaw ya tulumpulu ta opat di kilu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EX37_25","003_37_25","EXO","37","25","25","Ya nan akasyay inyammada goh hi pun'onngan ta panghoban hinan maphod di hunghungna an incense. Ya hay lukud di inadu\"oyna ya inabellogna ya numpapaddung an hinohha ya han godway umpi, ya hay lukud di inata'nangna ya tuluy umpi. Ya inyammada goh di opat an ha'gudna ta mahinohha nan opat an duguna. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EX37_26","003_37_26","EXO","37","26","26","Ya inamyudadah namahmah an balitu' nan tu'yapna, ya nan nunlene'woh, ya nan opat an ha'gudna. Ya inal'altiandah ay balih namahmah an balitu' nan nunlene'woh. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EX37_27","003_37_27","EXO","37","27","27","Ya hinibugda goh di duwah natalegonggong an pangipahduan hinan attang ta nahindudwah nan numbinnongwah an duguna an numpumpotto' an neheggon hi ampan nan balina ta way ipahduan di attangna. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EX37_28","003_37_28","EXO","37","28","28","Ya nan akasyay inyammadah attang, ya inamyudandah balitu'. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EX37_29","003_37_29","EXO","37","29","29","Ya inyammada goh nan me'gonan an lanan milanah nan way midawat, ya nan namahmah an maphod di hunghungnan incense an umat hi aton nan nala'eng an mun'ammah bangbanglu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EX38_1","003_38_1","EXO","38","1","1","Ya nan akasyay inyamman goh da Bezalel hi pun'onngan hinan Onong an Moghob. Ya hay lukudna ya numpapaddung an pitu ta han godwan umpiy inadu\"oyna, ya umat goh hinay inabellogna an opat ta han godway umpi, ya nan inata'nangna goh. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EX38_2","003_38_2","EXO","38","2","2","Ya nun'inayundan inyammay nun'atulidan hinan duguna, ya inamyudandah gambang nan pun'onngan. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EX38_3","003_38_3","EXO","38","3","3","Ya inyammada goh di alimatung nan pun'onngan an nan duyu an ittuwan di dapul, ya nan daludun di dapul, ya nan malukung an duyu, ya nan nunhappang an tuwi', ya nan ittuwan di bala, ya an amin date ya gambang di niyamma. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EX38_4","003_38_4","EXO","38","4","4","Ya inyammada goh di holda' nan pun'onngan an hay nitutub an niha\"ad hinan bunol di pun'onngan an gambang di niyamma, ya nadala\"ang di ammana. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EX38_5","003_38_5","EXO","38","5","5","Ya enepongdan inyammah nan opat an duguna nan nahibug an nun'atalegonggong an gambang ta pangipahduan hinan attang. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EX38_6","003_38_6","EXO","38","6","6","Ya nan tablan akasyay inyammadah attang, ya inamyudandah gambang. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EX38_7","003_38_7","EXO","38","7","7","Ya impahduda nan attang an akasyah nan nun'atalegonggong an wah nan numpinangngel hinan pun'onngan. Nan pun'onngan ya hay ayiw di niyamma, ya nalu'angan di bunolna. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EX38_8","003_38_8","EXO","38","8","8","Ya hinibugda nan gambang ta niyammay pamahan ya nan ipabunana, ya henen hinibugda ya nalpuh nan daggal di binabain muntamuh nan pantaw di Tuldan Abung. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EX38_9","003_38_9","EXO","38","9","9","Ya inyamman goh da Bezalel nan kultina ta luhud di gettaw nan Tuldan Abung, ya hay niyamma ya nan napinuy abolna an lo'ob. Ya hay mikultinah nan appit hi agwan hi un hagangon di buhu'an di algaw ya nabongley yaldah inabellogna. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EX38_10","003_38_10","EXO","38","10","10","Ya ba'intiy niyammah tu'udna, ya ba'inti goh di ipato'ana an gambang, ya nan kawit unu pana'ul hinan tu'ud ya nan pangipattu'an hinan nitayunan di kultinana ya silver. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EX38_11","003_38_11","EXO","38","11","11","Ya hidih appit hi agwan hi un hagangon di buhu'an di algaw ya hay niyammah kultina ya nabongley yalda, ya ba'intiy tu'udna, ya ba'inti goh di nipato'ana. Ya nan pana'ul hinan tu'ud ya nan pangipattu'an hinan nitayunan di kultina ya silver. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EX38_12","003_38_12","EXO","38","12","12","Ya hay kultinan di appit hi alimuhan di algaw ya ba'inti ta lemay yaldah inadu\"oyna, ya waday himpuluh tu'udna, ya nan ipatlo'ana ya nepong di pana'ul an silver hinan tu'udna. Ya nan pana'ul unu kawit ya nan pangipattu'an hinan nitayunan nan kultina ya silver goh di niyamma. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EX38_13","003_38_13","EXO","38","13","13","Ya nan appit di buhu'an di algaw an pantawna ya hay lukud di mikultina ya ba'inti ta lemay yaldah inabellogna. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EX38_14","003_38_14","EXO","38","14","14","At hay kultinan di pangngelna ya pitu ya han godway yalda, ya tuluy tu'udna, ya tulu goh di ipatlo'ana. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EX38_15","003_38_15","EXO","38","15","15","Ya pitu ta han godway yaldah inadu\"oy di kultinah nan nundinammang, ya hintutlu goh nan tu'udda, ya hintutulu goh nan ipatlo'anda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EX38_16","003_38_16","EXO","38","16","16","At an amin nan kultinah nan nunlene'woh den gettaw ya nan napinuy abolnay niyamma. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EX38_17","003_38_17","EXO","38","17","17","Ya nan ipatlo'an di tu'ud ya gambang di niyamma, ya nan pana'ul an itayunan di kultina ya nan punggo'dan hinan ngamngam di tu'ud ya na'amyudan hi silver. Ya an amin nan tu'ud hinan nunlene'woh ya nahogwod hinan kablin silver di niyamma. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EX38_18","003_38_18","EXO","38","18","18","Ya hay kultinan nan pantaw di gettaw ya nan napinuy abolnan lo'ob, ya naboldaan hinan mumpugagaw, ya gadyang, ya mumbolah an hinulid. Ya hay inadu\"oyna ya himpuluy yalda, ya duwa ta han godway yaldan di inata'nangna an mipaddung hinan kultinan niluhud. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EX38_19","003_38_19","EXO","38","19","19","Ya opat di tu'ud ya opat goh nan ipatlo'anda an hay gambang di niyamma. Ya nan pana'ul ya nan puntayunan hi ngamngam nan tu'ud ya hay silver di niyamma, ya nan itayunanda ya silver goh. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EX38_20","003_38_20","EXO","38","20","20","Ya an amin nan o\"ongol an lanhan nan nunlene'woh hinan luhud ya gambang di niyamma. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EX38_21","003_38_21","EXO","38","21","21","Ya hiyah ten amin di na'yapan di niyammah nan Tuldan Abung an nihinan nan Uldin Apo Dios an immandal Moses ta itudo' nan holag Levi an impangpangulun Ithamar an imbaluy Aaron an padi. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EX38_22","003_38_22","EXO","38","22","22","(Hi Bezalel an imbaluy Uri an ap'apun Hur an nalpuh holag Judah ya inatnan amin nan immandal Apo Dios ay Moses hi ma'at. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EX38_23","003_38_23","EXO","38","23","23","Ya nan bimmadang ay hiya ya hi Oholiab an imbaluy Ahisamak an nalpuh holag Dan an nala'eng an mumpa'ot, ya mun'al'alti, ya mangiboldah nan hinulid an mumpugagaw, ya gadyang, ya mumbolah ya napinun hinulid.) ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EX38_24","003_38_24","EXO","38","24","24","Ya an amin nan balitu' an nidat ay Apo Dios an niyammah nan Tuldan Abung ta Milayat an Onong ya hinlibu ta han opat di kiluh damotna an nikiluh nan kiluan hinan Tuldan Abung. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EX38_25","003_38_25","EXO","38","25","25","Ya hay damot nan silver an inamung nan tataguh din na'yapan nan tatagun holag Israel ya nikiluh nan kiluan hinan Tuldan Abung ya tuluy libu ya han opat di gahut ta han tulumpuluy kilu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EX38_26","003_38_26","EXO","38","26","26","Ya hay bayad di ohay taguh din nangyapandah nan linala'in mete\"ah ba'intiy tawona ta han nahuluk ya onom di gramos an nikiluh nan kiluan hinan Tuldan Abung, ya onom di gahut ta han tuluy libu ya han lemay gahut ta nabongley bilangdan amin. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EX38_27","003_38_27","EXO","38","27","27","Ya tuluy libu ya han nabonglen kilun silver di niyammah ipatlo'an nan tu'ud di Tuldan Abung ya nan tu'ud di itayunan di kultina. Ya hinggahut di niyammah ipatlo'an di tu'ud, at hay ohan tu'ud ya tulumpulu ta pitu ya han godway kilu di niyamma. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EX38_28","003_38_28","EXO","38","28","28","Ya nan na'angang an silver an tulumpuluy kilu ya inyaman da Bezalel hi pana'ul, ya nan itayunan di kultina, ya inyamyuddah nan ngamngam di tu'ud. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EX38_29","003_38_29","EXO","38","29","29","Ya an amin nan gambang an nidawat ay Apo Dios hi Milayat an Onong ya duway libu ta han opat di gahut ya han ba'inti ta lemay kiluh damotna. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EX38_30","003_38_30","EXO","38","30","30","At hiyah ne inyammanah nan ipatlo'an nan tu'ud di pantaw nan Tuldan Abung, ya nan gambang an pun'onngan, ya nan holda' nan nibalangon, ya an amin nan alimatung nan pun'onngan, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EX38_31","003_38_31","EXO","38","31","31","ya nan ipatlo'an an amin nan tu'ud di luhud hinan nunlene'woh, ya nan tu'ud di pantaw, ya an amin nan palo' nan kabli an namdon hi tu'ud nan nunlene'woh an luhud di gettaw nan Tuldan Abung. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EX39_1","003_39_1","EXO","39","1","1","Ya nan mumpugagaw, ya gadyang, ya mumbolah an lo'ob di inyammadah lubung ta hiyay ilubung nan muntamuh nan Tuldan Abung. Ya inyammada goh nan me'gonan ta lubung Aaron ti hiyah ne immandal Apo Dios ay Moses. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EX39_2","003_39_2","EXO","39","2","2","Ya inyammada goh di ephod an hay inyammada ya nan balitu', ya nan lo'ob an mumpugagaw, ya gadyang, ya mumbolah, ya nan napinun lo'ob an linen. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EX39_3","003_39_3","EXO","39","3","3","Ya hinibugda nan balitu' ta pinitpitda ta ma'adyapit, ya kinaltibda ta napinu an umat hi hinulid an linen, ya maphod di inatdan nangiyamma. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EX39_4","003_39_4","EXO","39","4","4","Ya waday duwah inyammadah go'odna ta way mihi'gut hinan potto' di pu'ol. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EX39_5","003_39_5","EXO","39","5","5","Ya nan mibalikis hinan ephod ya maphod goh di na'ablana an mipaddung hinan ephod di na'abol ti hiyah ne immandal Moses hi atonda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EX39_6","003_39_6","EXO","39","6","6","Ya nun'ipatlo'da nan batu an onyx hinan balitu', ya inhelhelda nan ngadan nan himpulu ta duwan imbabaluy Israel ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EX39_7","003_39_7","EXO","39","7","7","ta miyammah nan bagtun di balikis hinan way palagpag, ya eneg'oddah nan go'od nan pu'ol di ephod ta mangipanomnom hinan himpulu ta duwan tribon Israel, ya hiyah ne immandal Apo Dios hi atonda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EX39_8","003_39_8","EXO","39","8","8","Ya inyammaday hophop di palagpag an maphod di tigawna an umat hinan ephod di niyabol an niyamma an nan hinulid an balitu', ya nan mumpugagaw, ya nan mumbolah, ya nan munggudla, ya nan gadyang di niyamma. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EX39_9","003_39_9","EXO","39","9","9","Ya nakupin an hay lukudna ya numpaddung an hiyam di pulgadah inadu\"oyna ya inabellogna. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EX39_10","003_39_10","EXO","39","10","10","Ya nun'ipatlo'da nan nanginan batu ta opat an linya. Ya hay hopap di linya ya ruby, ya topaz, ya un nan beryl, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EX39_11","003_39_11","EXO","39","11","11","ya nan miyadwan linya ya turquoise, ya sapphire, ya emerald, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EX39_12","003_39_12","EXO","39","12","12","ya nan miyatlun linya ya jacinth, ya agate, ya amethyst, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EX39_13","003_39_13","EXO","39","13","13","ya nan miyapat an linya ya chrysolite, ya onyx, ya jasper. Ya an amin hanan batu ya mun'ipatlo' hinan balitu'. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EX39_14","003_39_14","EXO","39","14","14","Ya hanan himpulu ta han duwan batu ya nihelhel nan ngadan nan hinohhan himpulu ta duwan imbabaluy Jacob ta mangipa'innilah nan himpulu ta duwan holagna. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EX39_15","003_39_15","EXO","39","15","15","Ya inyammaday namahmah hi balitu' an umat hi nalulug an buung ta go'od nan hophop di palagpag. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EX39_16","003_39_16","EXO","39","16","16","Ya inyammada goh di balitu' hi pangipatlo'an, ya nan duwan hengheng an balitu' ta punggo'dan hinan way dugun nan hophop di palagpag an neheggon hi way pu'ol. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EX39_17","003_39_17","EXO","39","17","17","Ya eneg'odda nan duwan umat hi nalulug an buung hinan duwan hengheng hinan way dugun nan hophop di palagpag an neheggon hi pu'ol. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EX39_18","003_39_18","EXO","39","18","18","Ya impatlo'da nan bangwah nan kawit hinan way neheggon hi pu'ol nan ephod hinan hinagangna. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EX39_19","003_39_19","EXO","39","19","19","Ya inyammaday duwa goh hi balitu' an punggo'dan, ya inhinadah nan duwan nangngampan dugun nan hophop di palagpag hinan way go'od di pu'ol an nihagang hinan ephod an bagtun di balikis. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EX39_20","003_39_20","EXO","39","20","20","Ya inyammada goh di balitu' hi duwah punggo'dan ta inyammadan den go'od di pu'ol nan lubung an ephod hinan nihagang an bagtun nan balikis. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EX39_21","003_39_21","EXO","39","21","21","Ya nan mumpugagaw ya eneg'oddah nan hengheng di hophop di palagpag ya hinan hengheng di ephod ta mida\"op hi nahamad, ya meg'od goh hinan balikis ta nan hophop di palagpag ya adi mayay hinan ephod. At inatdan amin nan immandal Apo Dios ay Moses hi atonda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EX39_22","003_39_22","EXO","39","22","22","Ya nan lubung an mundalinat hinan ephod ya hay niyamma ya nan namahmah an mumpugagaw. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EX39_23","003_39_23","EXO","39","23","23","Ya niyammay ihu'luban di ulu, ya niyadyugu nan pingitna ta adi mahekhek. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EX39_24","003_39_24","EXO","39","24","24","Ya nan lupit di lubung ya natayunan hi umat hi bungan di ayiw an pomegranate an hay niyamma ya nan munggudla, ya mumpugagaw, ya mumbolah, ya nan linen, ya natayunan hi balitu' an kengkeng nan numpumbattananda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EX39_25","003_39_25","EXO","39","25","25","Ya inyammaday namahmah an balitu' hi kengkeng ta way nibetabeta' hinan umat hi bungan di ayiw an pomegranates hinan lupit di lubung. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EX39_26","003_39_26","EXO","39","26","26","At nibetabeta' nan kengkeng hinan umat hi bungan di promegranate hinan nunlene'woh hinan lupit di lubung di padi an ilubungdah unda itamuan hi Apo Dios ti hiyah ne immandalnan Moses. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EX39_27","003_39_27","EXO","39","27","27","Ya inyammada goh nan napinun nilubid an linen hi magayad ya adu\"oy di ngamayna an lubung da Aaron ya nan linala'in imbabaluyna. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EX39_28","003_39_28","EXO","39","28","28","Ya linen goh di niyammah nan uklupda an turban, ya headband, ya nan putut an pantalonda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EX39_29","003_39_29","EXO","39","29","29","Ya nan linen goh di niyammah balikisda an nan mumpugagaw, ya gadyang, ya mumbolah di nibolda an hiyah ne immandal Apo Dios ay Moses. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EX39_30","003_39_30","EXO","39","30","30","Ya inyammada nan namahmah an balitu' hinan mepngot, ya inhelhelda nan hapit an alyonay, MEꞋGONAN HI APO DIOS. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EX39_31","003_39_31","EXO","39","31","31","Ya enepngotda nan munggudlan lo'ob ta nihamad an nipaut hinan turban an uklup. Hiyah ne immandal Apo Dios ay Moses hi ma'at. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EX39_32","003_39_32","EXO","39","32","32","At an amin nan tamun nan Tuldan Abung ya nalpah ti inatdan amin nan immandal Apo Dios ay Moses. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EX39_33","003_39_33","EXO","39","33","33","At inyuydan amin ay Moses nan niyammah nan Tuldan Abung ya nan alimatungna an umat hinan da'lig, ya pana'ul, ya nan mibalangon, ya nan tu'ud, ya nan ipatlo'an di tu'ud, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EX39_34","003_39_34","EXO","39","34","34","ya nan miyatap an up'up di buta'al an kalnilu an mumbolah, ya nan lalat di ma'alih dugong an up'up, ya nan kultina, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EX39_35","003_39_35","EXO","39","35","35","ya nan Kahon an Nittuwan di Himpulun Uldin, ya nan akasyan attang, ya nan alub di Kahon an ihinan nan Ma'ahhimo', ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EX39_36","003_39_36","EXO","39","36","36","ya nan lamehaan, ya an amin di alimatungna, ya nan tinapay an ne'nong ay Apo Dios, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EX39_37","003_39_37","EXO","39","37","37","ya nan namahmah an balitu' an ipattu'an di hilaw, ya nan hilaw, ya an amin nan alimatungna, ya nan lanan panilaw, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EX39_38","003_39_38","EXO","39","38","38","ya nan balitu' an pun'onngan, ya nan lanan ma'usal hinan way midawat, ya nan ma\"aphod di hunghungna an incense, ya nan kultinan di pantaw nan Tuldan Abung, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EX39_39","003_39_39","EXO","39","39","39","ya nan gambang an pun'onngan, ya nan natalaggang an pun'apuyan, ya nan attangna, ya an amin nan alimatungna, ya nan pamahan, ya nan ipabunana, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EX39_40","003_39_40","EXO","39","40","40","ya nan kultinan di luhud, ya nan tu'ud, ya nan ipatlo'anda, ya nan kultinan di pantaw di luhud, ya nan talin an hogwod, ya nan palo', ya an amin nan gina'un ma'usal hinan Tuldan Abung an a'amungan nan tatagu, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EX39_41","003_39_41","EXO","39","41","41","ya nan ma\"aphod an igina'un di padih nan pangatandah tamudah nan Tuldan Abung, ya nan me'gonan an lubung Aaron an Nabagtun Padi, ya nan lubung nan linala'in imbabaluyna an mangitamuh tamun di padi. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EX39_42","003_39_42","EXO","39","42","42","Ya didan holag Israel ya intamudan amin nan immandal Apo Dios ay Moses. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EX39_43","003_39_43","EXO","39","43","43","Ya hi Moses ya hinamadnan amin nan inatda, ya tinnignan inunuddan inat an amin nan immandal Apo Dios hi atonda. At hi Moses ya winagahana. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EX40_1","003_40_1","EXO","40","1","1","Ya inalin Apo Dios ay Moses di, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EX40_2","003_40_2","EXO","40","2","2","“Nan hopap di algaw hinan hopap di bulan ya hiyah ne gutud di pangiyammanyuh nan Tuldan Abung an a'amungan nan tatagu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EX40_3","003_40_3","EXO","40","3","3","Ya inhinam hidi nan Kahon an Nittuwan di Uldin, ya inyammam di kultinah nan hinagangna. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EX40_4","003_40_4","EXO","40","4","4","Ya ehgopmu nan lamehaan, ya nun'ipattu'mun panuhon nan gina'una. Ya ehgopmu goh nan ipattu'an di hilaw, ya tinolgam nan hilaw. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EX40_5","003_40_5","EXO","40","5","5","Ya inhinam nan balitu' an pun'onngan hi panghoban hinan incense hinan way hinagang di Kahon, ya kinultinaam nan pantaw di Tuldan Abung. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EX40_6","003_40_6","EXO","40","6","6","Ya inhinam nan pun'onngan hi moghob hinan hinagang di pantaw di Me'gonan an Kuwaltu an a'amungan nan tatagu, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EX40_7","003_40_7","EXO","40","7","7","ya inhinam nan pamahan hinan numbattanan nan Me'gonan an Kuwaltu an a'amungan nan tatagu ya nan pun'onngan, ya inittuwam hi danum. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EX40_8","003_40_8","EXO","40","8","8","Ya iyammam nan kultinan luhud hi nunlene'woh, ya kinultinaam nan pantaw di luhud. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EX40_9","003_40_9","EXO","40","9","9","Ya alam nan lanan ma'usal hinan midawat ay Apo Dios ta iwalhim hinan Tuldan Abung ya an amin nan wadah di an alimatungna ta idawatmu ta me'gonan. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EX40_10","003_40_10","EXO","40","10","10","Ya hiitam goh hi lana nan pun'onngan hi moghob ya an amin nan alimatungna, ya indawatmu ta nidugah an me'gonan. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EX40_11","003_40_11","EXO","40","11","11","Ya hiitam goh hi lana nan pamahan ya nan ipabunana, ya indawatmu goh. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EX40_12","003_40_12","EXO","40","12","12","Ya inyalim da Aaron ya nan linala'in imbabaluynah nan way pantaw di Tuldan Abung an a'amungan nan tatagu ta ihuam dida. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EX40_13","003_40_13","EXO","40","13","13","Ya nunlubungom hi Aaron hinan me'gonan an lubung, ya hiitam hi lana, ya indawatmu ta midat di haadnan mumpadi ta Ha\"in di itamuana. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EX40_14","003_40_14","EXO","40","14","14","Ya iyalim goh nan linala'in imbabaluyna, ya nunlubungom didah nan lubung di padi, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EX40_15","003_40_15","EXO","40","15","15","ya hiitam didah lana, ya indawatmu dida an umat hi inatmun amada ta midat di haaddan mumpadi, ta Ha\"in itamuandah engganah nan holagda.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EX40_16","003_40_16","EXO","40","16","16","At hi Moses ya inatnan amin nan immandal Apo Dios. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EX40_17","003_40_17","EXO","40","17","17","Ya nan hopap di algaw hinan hopap di bulan hinan miyadwan tawon hi nalpahan di nakakandad Egypt ya nalpah an nipata'dog nan Tuldan Abung. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EX40_18","003_40_18","EXO","40","18","18","Ya heden nangipata'dogan Moses eden Tuldan Abung ya nun'iyammana nan ipattu'ana, ya nan ipabunana, ya inhu'lubna nan tabla, ya binalangnana, ya hina\"adna nan tu'ud. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EX40_19","003_40_19","EXO","40","19","19","Ya bene'lagna nan lo'ob, ya inyatapnah nan duwan kuwaltu an nan Me'gonan an Kuwaltu ya nan Nidugah an Me'gonan an Kuwaltu. Ya inggottapna nan udumna an inyatap ta way muntu'yap an hiyah ne din immandal Apo Dios hi atona. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EX40_20","003_40_20","EXO","40","20","20","Ya innalna nan duwan batun nitud'an nan Himpulun Uldin, ya inittunah nan Kahon, ya impahduna nan attang hinan ingan di Kahon, ya inalubanah nan alub an ihinan nan Ma'ahhimo'. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EX40_21","003_40_21","EXO","40","21","21","Ya inhigupna nan Kahon hinan Nidugah an Me'gonan an Kuwaltu, ya kinultinaana ta haniana nan Kahon an Nittuwan di Himpulun Uldin an hiyah ne immandal Apo Dios ay hiyah atona. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EX40_22","003_40_22","EXO","40","22","22","Ya inhinan goh Moses nan lamehaan hinan Me'gonan an Kuwaltuh appit hi iggid hi un hagangon di buhu'an di algaw hinan pangngel nan niholda' an kultina. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EX40_23","003_40_23","EXO","40","23","23","Ya impattu'na nan tinapay an ne'nong ay Apo Dios hinan lamehaan an hiyah ne immandal Apo Dios ay hiyah atona. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EX40_24","003_40_24","EXO","40","24","24","Ya inhinana nan ipattu'an di hilaw hidi goh hinan appit hi agwan hi un hagangon di buhu'an di algaw an potto' di lamehaan. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EX40_25","003_40_25","EXO","40","25","25","Ya tinolgana nan hilaw hinan awadan Apo Dios an hiyah ne immandal Apo Dios ay hiyah atona. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EX40_26","003_40_26","EXO","40","26","26","Ya inhinan Moses nan balitu' an pun'onngan hinan way hinagang di kultina, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EX40_27","003_40_27","EXO","40","27","27","ya inyapuyana nan maphod di hunghungna an incense an hiyah ne immandal Apo Dios ay hiyah atona. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EX40_28","003_40_28","EXO","40","28","28","Ya intayuna nan kultinah nan pantaw di Tuldan Abung. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EX40_29","003_40_29","EXO","40","29","29","Ya inhinana nan pun'onngan hi moghob hinan way pantaw di Tuldan Abung, ya ene'nongna nan Onong an Moghob ya Onong an Ma'an an hiyah ne din immandal Apo Dios ay Moses. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EX40_30","003_40_30","EXO","40","30","30","Ya inhinana nan pamahan hinan numbattanan di pantaw di a'amungan nan tataguh nan pun'onngan, ya inittuwanah danum, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EX40_31","003_40_31","EXO","40","31","31","at hi Moses, ya hi Aaron, ya nan linala'in imbabaluyna ya nun'ihudah ngamayda ya hu'ida. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EX40_32","003_40_32","EXO","40","32","32","Ya wa ay ta humigupdah nan way Tuldan Abung an a'amungan nan tatagu unu umuydah nan pun'onngan ya mahapul an mun'ihuda ti hiyah ne immandal Apo Dios hi atonda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EX40_33","003_40_33","EXO","40","33","33","At enelpah Moses an inyamma nan kultinan di luhud hinan nunlene'woh hinan Tuldan Abung an awadan di pun'onngan, ya kinultinaana nan pantaw di luhud. At lempah Moses nan tamuna. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EX40_34","003_40_34","EXO","40","34","34","Ya hin'alina ya hino'napan nan bunut hinan Tuldan Abung, ya nipattig nan humili an benang Apo Dios hidi. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EX40_35","003_40_35","EXO","40","35","35","Ya mi'id inat Moses an hinumgop ti nun'olog nan benang Apo Dios hidi. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EX40_36","003_40_36","EXO","40","36","36","Ya wa ay ta tumulu nan bunut an niho'nap hinan Tuldan Abung ya numbotan nan holag Israel an inta'inda nan Tuldan Abung. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EX40_37","003_40_37","EXO","40","37","37","Ya wa ay ta adi tumulu nan bunut ya adi goh mumbotan danen holag Israel ta nangamung hi un tumulu nan bunut. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EX40_38","003_40_38","EXO","40","38","38","Ya an amin nan gun pumbotanan nan holag Israel ya gunda tigon nan bunut an miho'nap hinan Tuldan Abung hinan mapatal, ya bumnang hinan mahdom.");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LV1_1","004_1_1","LEV","1","1","1","Ya inayagan Apo Dios hi Moses an hidih nan Tuldan Abung di himmapitanan inalinay, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LV1_2","004_1_2","LEV","1","2","2","“Mi'hapit'ah nan holag Israel ta alyom ay diday, Gulat ta waday oha ay da'yuh mamhod an mangiyalih onongna ta e'nongnan Apo Dios ya hay iyalina ya ohah nan baka, unu nan kalnilu, unu gandeng.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LV1_3","004_1_3","LEV","1","3","3","Ya inalina goh di, “Ya gulat ta e'nongnay Onong an Moghob ya mahapul an nan manilhig an bakan mi'id ah ganitna. Ya hiyay okod an mange'nong hinan way pantaw nan Me'gonan an Kuwaltu an a'amungan an awadan Apo Dios. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LV1_4","004_1_4","LEV","1","4","4","Hay atona ya eh'anah nan ulun di bakan Onong an Moghob, at ma'abulut henen e'nongna ta way a'aliwan di baholna. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LV1_5","004_1_5","LEV","1","5","5","Ya geneto'na nan uyaw an manilhig hinan way hinagang di wadan Apo Dios. Ya nan papadin imbabaluy Aaron di okod an mangiyuy hinan dala ta iwalhidah nan nunlene'woh di pun'onngan an wah nan hinagang di pantaw nan Me'gonan an Kuwaltun a'amungan. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LV1_6","004_1_6","LEV","1","6","6","Ya lalatona nan up'up di ne'nong, ya numpuhitna. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LV1_7","004_1_7","LEV","1","7","7","At nan papadin imbabaluy Aaron ya pinanuhda nan ayiw hinan pun'onngan, ya inapuyanda ta gumaba nan apuy. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LV1_8","004_1_8","LEV","1","8","8","Ya pinanuhdan ipulu' nan naphit an dotag an nan ulu ya tabah nan tu'yap di nitungu an ayiw hinan pun'onngan. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LV1_9","004_1_9","LEV","1","9","9","Mu nan numbino'ob'on an minalutu ya nan hu'i ya ipaphod nan nange'nong an ulahan ya un alan nan padi ta pun'ipulu'nan amin hinan pun'onngan ta Onong an Moghob an mipulu' hinan apuy ta magbu ta nan maphod an hunghungnay mangipa'amlong ay Apo Dios. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LV1_10","004_1_10","LEV","1","10","10","Ya gulat ta hay e'nongna ya hay kalnilu unu gandeng ta Onong an Moghob ya mahapul an nan buta'al an mi'id ah ganitna. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LV1_11","004_1_11","LEV","1","11","11","Ya goltonah nan way delloh di pun'onngan ay Apo Dios hi appit hi iggid hi un hagangon di buhu'an di algaw hi awadan Apo Dios. At alan nan papadin imbabaluy Aaron nan dala ta iwalhidah nan nunlene'woh di pun'onngan. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LV1_12","004_1_12","LEV","1","12","12","Ya pumpuhitna an middum nan ulu ya taba ta alan nan padi, ya pinanuhnan pun'iyuhun an amin nan naphit an dotag hinan gimmaban niyapuy hinan pun'onngan. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LV1_13","004_1_13","LEV","1","13","13","Mu mahapul an daluhana nan minalutu, ya inulahana goh nan hu'i ya un alan nan padi ta gohbonah nan pun'onngan. Ti hiyah ne onong an nipulu' hi apuy ta moghob ta nan maphod an hunghungnay mangipa'amlong ay Apo Dios. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LV1_14","004_1_14","LEV","1","14","14","Ya gulat ta han tagu ya nan hamutiy e'nongnan Apo Dios hi Onong an Moghob ya mahapul an nan balug unu nan bunun an putta di iyalina, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LV1_15","004_1_15","LEV","1","15","15","ya alan nan padi nan me'nong, ya inyuynah nan pun'onngan, ya entelonay bagangna, ya impulu'nah nan pun'onngan ta moghob. Ya enepto'nan itidtid nan dalah nan bane'leng nan pun'onngan ta nangamung un matidtidan. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LV1_16","004_1_16","LEV","1","16","16","Ya anona nan bintuulna ya dutdutna, ya impa'wahnah nan pangngel di pun'onngan hinan appit hi buhu'an di algaw an nan puntapalan hinan dapul. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LV1_17","004_1_17","LEV","1","17","17","Ya hinokwa'na nan paya'na an agguyna nunhiyanon. Ya ipulu' nan padih nan gimmaban nitungun ayiw hinan pun'onngan. Hiyah ne Onong an Moghob an mipulu' hi apuy ta magbu ya nan maphod an hunghungnay mangipa'amlong ay Apo Dios.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LV2_1","004_2_1","LEV","2","1","1","Ya inalin goh Apo Dios ay Moses di, “Ya wada ay di mangiyalih nan Onong an Ma'an hi e'nongnan Ha\"in an Dios ya nan ma\"aphod an alenay e'nongna, ya udmanah mantika ya nan incense. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LV2_2","004_2_2","LEV","2","2","2","Ya inyuynah nan papadin imbabaluy Aaron, ya oha ay diday ummal hi hinggamal hinan alena, ya itang an mantika, ya itang goh hinan incense, ya genhobnah de ta panginomnoman hinan pun'onngan ta nan maphod an hunghungnay mangipa'amlong ay Ha\"in an Dios. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LV2_3","004_2_3","LEV","2","3","3","Ya nan na'angang hinan Onong an Ma'an ya bagin da Aaron ya nan linala'in imbabaluyna, ya me'gonan ahan hene ti uddum nan ne'nong ay Ha\"in an nipulu' hinan apuy.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LV2_4","004_2_4","LEV","2","4","4","Ya inalin goh Apo Dios di, “Ya gulat ta waday mangiyalih e'nongnah ma'an an nan tinapay an agguy nabino'bo'an an nihaang ya mahapul an nan ma'adyamu' an alenay mihaang an namantikaan unu nan mayapit an tinapay an na'amyudan hi mantika, ya mi'id goh di bino'bo'na. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LV2_5","004_2_5","LEV","2","5","5","Ya gulat ta nan ma'an an e'nongyu ya hay kawaliy ihaangana ya hay miyamma ya nan ma'adyamu' an alena, ya malamutan hi mantika, ya mi'id di bino'bo'na. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LV2_6","004_2_6","LEV","2","6","6","Ya puhitonyu, ya hiniitanyuh mantika ta hiyah ne Onong an Ma'an. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LV2_7","004_2_7","LEV","2","7","7","Ya gulat ta hay e'nongyu ya nan ma'an an nihaang hinan kawali ya hay miyamma ya nan ma'adyamu' an alena, ya mamantikaan. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LV2_8","004_2_8","LEV","2","8","8","Ya iyuyyu nan Onong an Ma'an an umat hi ohan danen nihaang ta me'nong ay Ha\"in an Dios, ya idatyuh nan padi ta hiyay mangiyuy hinan pun'onngan. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LV2_9","004_2_9","LEV","2","9","9","Ya umala nan padih itang hinan ma'an an me'nong ta way panginomnoman, ya genhobnah nan pun'onngan ta Onong an Moghob an nipulu' hinan apuy ta nan maphod an hunghungnay mangipa'amlong ay Ha\"in. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LV2_10","004_2_10","LEV","2","10","10","Ya nan ma'angang hinan Onong an Ma'an ya bagin da Aaron ya nan linala'in imbabaluyna. Ya me'gonan ahan henen onong an me'nong ay Ha\"in an Dios an nipulu' hinan apuy. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LV2_11","004_2_11","LEV","2","11","11","Ya an amin nan iyaliyu an Onong an Ma'an ay Ha\"in ya mahapul an hay agguy nabino'bo'an ti adi mabalin hi unyu gohbon nan waday bino'bo'na unu nan ma'udman hi alig. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LV2_12","004_2_12","LEV","2","12","12","Ya nan onongyu an malpuh nan hopap di bungan nan mihabal ya e'nongyun Ha\"in an Dios, mu adiyu ahan gohbon hinan pun'onngan ta ipahunghungyun Ha\"in. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LV2_13","004_2_13","LEV","2","13","13","Ya an amin nan Onong an Ma'an ya ahinanyu, ya adiyu ahan ibahhaw an mangahin. Ti henen ahin ya hiyay mangipanomnom hinan ni'tulaganyun Ha\"in an Dios, at mahapul an amin di e'nongyu ta Onong an Ma'an ya ahinanyu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LV2_14","004_2_14","LEV","2","14","14","Ya gulat ta iyaliyuy ma'an hi e'nongyun Ha\"in an nan hopap di bungan nan inhabalyu ya hay e'nongyu ya mahapul an nan pa\"ala an gahhilang, ya nahanglag, ya nabayu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LV2_15","004_2_15","LEV","2","15","15","Ya mantikaanyu, ya udmanyu goh hinan incense ti hiyah te aat di Onong an Ma'an. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LV2_16","004_2_16","LEV","2","16","16","Ya umala nan padih itang hinan ma'an an nahanglag ta panginomnoman, ya gohbona an e'nong ay Ha\"in an Dios.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LV3_1","004_3_1","LEV","3","1","1","Ya inalin goh Apo Dios di, “Ya gulat ta han tagu ya hay baka di iyalina hi Onong di Pi'lenggopana ya hay bulug unu obay an mi'id ah ganitna di e'nongnan Ha\"in an Dios. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LV3_2","004_3_2","LEV","3","2","2","Ya eh'anah ulun nan e'nongna, ya geneto'nah nan way pantaw di Me'gonan an Kuwaltun a'amungan. Ya alan nan imbabaluy Aaron an papadi nan dala ta iwalhidah nan nunlene'woh di pun'onngan. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LV3_3","004_3_3","LEV","3","3","3","Ya alan nan ad onong nan Onong di Pi'lenggopan ay Ha\"in nan taban niyunanit hinan putu ta moghob an me'nong ay Ha\"in an Dios ta Onong an Mipulu' hinan apuy. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LV3_4","004_3_4","LEV","3","4","4","Ya iddumda goh an anon nan duwan batin an middum nan tabana, ya nan taban di inawa', ya nan taban niyunanit hi oltay. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LV3_5","004_3_5","LEV","3","5","5","Ya nan papadin imbabaluy Aaron di manghob hinan way pun'onngan an pun'iyuhundah nan Onong an Moghob an miyu'uhun hinan gimmagaban bala ta Onong an Mipulu' hi apuy ta nan maphod an hunghungnay mangipa'amlong ay Ha\"in an Dios. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LV3_6","004_3_6","LEV","3","6","6","Ya gulat ta waday mangiyalih kalniluh Onong di Pi'lenggopan ay Ha\"in ya hay iyalina ya buta'al unu tenna an kalnilun mi'id ah ganitna. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LV3_7","004_3_7","LEV","3","7","7","Ya gulat ta hay kalniluy iyalinah onongna ya hiyay mange'nong hinan awada' an Dios, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LV3_8","004_3_8","LEV","3","8","8","at ho\"onay ulun nan e'nongna, ya genlotnah nan way Me'gonan an Kuwaltun a'amungan. Ya nan linala'in imbabaluy Aaron di mangiwalhih nan dalah nan nunlene'woh di pun'onngan. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LV3_9","004_3_9","LEV","3","9","9","Ya alana nan tabana, ya nan taban di iwit an mehedpol hinan taligtigna, ya nan taban nanophop hinan putu, ya nan taban di putun nan Onong di Pi'lenggopan ta Onong an Mipulu' hinan apuy ta me'nong ay Ha\"in an Dios. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LV3_10","004_3_10","LEV","3","10","10","Ya nan duwan batin an middum di tabada, ya nan taban di inawa', ya nan taban niyunanit hi oltay ya ma'aan hanan taba ta middum hinan batin. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LV3_11","004_3_11","LEV","3","11","11","At alan nan padi ta gohbonah nan pun'onngan. Hene ya ma'an an mipulu' hinan apuy ta me'nong ay Ha\"in an Dios. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LV3_12","004_3_12","LEV","3","12","12","Ya gulat ta hay onongna ya gandeng di iyalina ya e'nongnah nan awada' an Dios, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LV3_13","004_3_13","LEV","3","13","13","ya ho\"onay ulun nan e'nongna, ya genlotnah nan way hinagang di Me'gonan an Kuwaltun a'amungan, ya nan linala'in imbabaluy Aaron di mangiwalhih nan dalah nan nunlene'woh di pun'onngan. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LV3_14","004_3_14","LEV","3","14","14","Ya alana nan taban niyunanit hinan putu, ya hiyay mange'nong hinan Onong an Mipulu' hinan apuy ta me'nong ay Ha\"in an Dios, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LV3_15","004_3_15","LEV","3","15","15","ya nan duwan batin an middum di tabada, ya nan taban di inawa', ya nan taban niyunanit hinan oltay, ya hanan taba ya ma'aan an middum hinan batin. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LV3_16","004_3_16","LEV","3","16","16","Ya alan nan padi ta gohbonah nan pun'onngan. An hene ya ma'an an mipulu' hinan apuy ta maphod hi mahunghung ti an amin nan taba ya bagi' an Dios. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LV3_17","004_3_17","LEV","3","17","17","At mahapul an adiyu ahan ihday taba unu dala. Ti hiyah te uldin an adi mapogpog ta minaynayun hi unudon nan holagyuh nan pi'hituwanyu.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LV4_1","004_4_1","LEV","4","1","1","Ya inalin goh Apo Dios ay Moses di, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LV4_2","004_4_2","LEV","4","2","2","“Alyom hinan holag Israel di, Hiyatuy ma'at hinan ohan tagu mu agguyna inamtan an nangat hinan immandal'u an Dios hi adi ma'at, ya imbahhawnay oha: ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LV4_3","004_4_3","LEV","4","3","3","Gulat ta nan Nabagtun Padiy mumbahol ta omod hi un lummuh pumbaholan nan tatagu ya mahapul an iyalinay Onong di Baholna an hay manilhig an bakan mi'id ah ganitna ta Onong di Baholnan Ha\"in an Dios. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LV4_4","004_4_4","LEV","4","4","4","Ya iyalinah nan way pantaw di Me'gonan an Kuwaltun a'amungan. Ya ho\"onay ulun nan baka, ya geneto'nah nan awada' an Dios. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LV4_5","004_4_5","LEV","4","5","5","Ya alan nan Nabagtun Padi nan dalan nan baka, ya inyuynah nan Me'gonan an Kuwaltun a'amungan. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LV4_6","004_4_6","LEV","4","6","6","Ya ihiwhiwnay galaygaynah nan dala, ya inwalhinah mumpapituh nan hinagang di awada' an Dios ya nan kultinan nan Me'gonan an Kuwaltu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LV4_7","004_4_7","LEV","4","7","7","Ya ilamuhnay udum an dalah nan ha'gud di pun'onngan hinan incense an maphod di hunghungna an wah nan Me'gonan an Kuwaltun awada' an Dios. Ya nan udum an dala ya ihiitnah nan puun di pun'onngan hinan Onong an Moghob an wah nan hinagang din pantaw nan Me'gonan an Kuwaltun a'amungan. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LV4_8","004_4_8","LEV","4","8","8","Ya heden baka an Onong di Bahol ya nan taban niyunanit hinan putu ya anonan amin, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LV4_9","004_4_9","LEV","4","9","9","ya nan duwan batin an middum di tabada, ya nan taban di inawa', ya nan taban niyunanit hinan oltay ta hanan taba ya ma'aan an middum hinan duwan batin. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LV4_10","004_4_10","LEV","4","10","10","Ya danen na'aan hinan baka an Onong di Pi'lenggopan di alan nan padi ta gohbonah nan pun'onngan ta Onong an Moghob. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LV4_11","004_4_11","LEV","4","11","11","Mu nan up'up nan baka, ya nan lamohna, ya nan uluna, ya nan hu'ina, ya nan minalutuna, ya nan galutna, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LV4_12","004_4_12","LEV","4","12","12","ya an amin nan alimatung nan bakan na'angang hinan Onong an Moghob ya ekaknah nan nungkampuanda ta iyuynah nan mibilang hi maleneh an lugal hinan puntaptapalandah dapul, ya nun'iyuhunah nan ayiw an gimmaba ta moghob. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LV4_13","004_4_13","LEV","4","13","13","Ya gulat ta an amin nan holag Israel ya numbahol ti inatda nan immandal'un Dios hi adi ma'at, mu agguyda inamtan, ya mi'id ah nanamad hinan inatda, mu numbaholda damdama. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LV4_14","004_4_14","LEV","4","14","14","Ya wa ay ta na'innila nan numbaholanda ya mahapul an iyaliday manilhig an baka ta Onong di Baholda, ya iyuydah nan hinagang di Me'gonan an Kuwaltun a'amungan. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LV4_15","004_4_15","LEV","4","15","15","Ya nan mangipangpanguluh nan ahimpahimpangapun holag Israel di mangeh'ah nan ulun nan baka, ya geneto'dah nan hinangang di awada' an Dios. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LV4_16","004_4_16","LEV","4","16","16","Ya iyuy nan nahiitan an nidawat an padi nan udum an dala, ya enehgopnah nan Me'gonan an Kuwaltu an pi'hapitan ay Ha\"in an Dios. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LV4_17","004_4_17","LEV","4","17","17","Ya inhiwhiwnay galaygaynah nan dala, ya inwalhinah mumpapituh nan hinagang di awada' an Dios ya ta\"on nan kultinan nan Me'gonan an Kuwaltu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LV4_18","004_4_18","LEV","4","18","18","Ya ilamuhnay udum an dalah nan ha'gud nan pun'onngan an wah nan hinagang di awada' an Dios hinan Me'gonan an Kuwaltun a'amungan. Ya nan udum an dala ya ihiitnah nan puun nan pun'onngan hinan Onong an Moghob an wah nan pantaw di Me'gonan an Kuwaltun a'amungan. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LV4_19","004_4_19","LEV","4","19","19","Ya anona goh an amin nan tabana, ya genhobnah nan pun'onngan, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LV4_20","004_4_20","LEV","4","20","20","ya umat hi nangatna hinan nahhun an baka an Onong di Bahol di atona goh ete han onong, ya hiyah ne aton nan padin mange'nong ta way aton nan baholdan ma'aan ya ma'aliwan. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LV4_21","004_4_21","LEV","4","21","21","Ya ekakna nan baka ta iyuynah nan nibataan hinan nuntuldaanda ya unna gohbon an umat hinan inatnah din ohan nahhun. Ya hiyah ne aat di Onong di Bahol nan tatagun holag Israel. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LV4_22","004_4_22","LEV","4","22","22","Ya gulat ta hanan ap'apu di numbahol ti inatnay oha ay daten Uldin an immandal'un Dios hi adi aton, mu agguyna inamtan ya numbahol hiya damdama, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LV4_23","004_4_23","LEV","4","23","23","at wa ay di mangipa'innilan hiya an numbahol ya mahapul an waday iyalinah e'nongnah buta'al an gandeng an mi'id ah ganitna. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LV4_24","004_4_24","LEV","4","24","24","Ya ho\"onay ulun nan gandeng, ya genlotnah nan way lugal hinan pamatayandah nan Onong an Moghob hinan way hinagang di awada' an Dios ti hiyah ne Onong di Bahol. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LV4_25","004_4_25","LEV","4","25","25","Ya nan padi ya ihiwhiwnay galaygaynah nan dala, ya inlamuhnah nan ha'gud di pun'onngan hinan Onong an Moghob, ya inhiitna nan udum an dalah nan puun di pun'onngan. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LV4_26","004_4_26","LEV","4","26","26","Ya gohbonan amin nan tabanah nan pun'onngan an umat hi na'at hinan taban nan Onong di Pi'lenggopan ay Ha\"in an Dios. Ya henen aton di padiy mangaan hinan numbaholan nan ap'apu, at aliwa' an Dios di baholna ti inatna nan immandal'un Dios hi adi aton. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LV4_27","004_4_27","LEV","4","27","27","Ya wa ay ta han nawotwot an taguy numbahol mu agguyna inamtan ya inatna nan immandal'un Dios hi adi ma'at ya numbahol hiya damdama, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LV4_28","004_4_28","LEV","4","28","28","mu gulat ta nipa'innilan hiya nan bahol an inatna ya mahapul an iyalinay tennah gandeng an mi'id ah ganitna ta Onong di Baholna. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LV4_29","004_4_29","LEV","4","29","29","Ya ho\"onay ulun nan gandeng an Onong di Baholna, ya genlotnah nan way pun'onngan hinan Onong an Moghob. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LV4_30","004_4_30","LEV","4","30","30","Ya alan nan padiy dalana ta ihiwhiwnay galaygaynah nan dala, ya inlamuhnah nan ha'gud nan pun'onngan hinan Onong an Moghob, ya inhiitna nan na'angang an dalah nan puun nan pun'onngan. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LV4_31","004_4_31","LEV","4","31","31","Ya anona an amin nan taban nan gandeng an umat hi na'at hinan taban nan Onong di Pi'lenggopan, ya gohbon nan padih nan pun'onngan ta nan maphod an hunghungnay mangipa'amlong ay Ha\"in an Dios, ya henen ene'nong nan padiy mangaan hi bahol nen tagu, at ma'aliwan nan baholna. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LV4_32","004_4_32","LEV","4","32","32","Ya gulat ta hay kalniluy iyalinah Onong di Baholna ya mahapul an hay tenna an mi'id ah ganitna. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LV4_33","004_4_33","LEV","4","33","33","Ya ho\"onay ulun nan kalnilu an Onong di Baholna, ya genlotnah nan way pamatayandah nan Onong an Moghob. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LV4_34","004_4_34","LEV","4","34","34","Ya nan padi ya ihiwhiwnay galaygaynah nan dalan nan Onong di Bahol, ya inlamuhnah nan ha'gud di pun'onngan hinan Onong an Moghob, ya inhiitna nan na'angang an dalah nan puun di pun'onngan. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LV4_35","004_4_35","LEV","4","35","35","Ya anonan amin nan taba an umat hi na'at hinan kalnilun Onong di Pi'lenggopan an na'aan an amin di tabana. Ya gohbon nan padih nan pun'onngan ta middum hinan onong an mipulu' ta me'nong ay Ha\"in an Dios. Ya henen ene'nong nan padiy mangaan hi bahol nen tagu, at ma'aliwan.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LV5_1","004_5_1","LEV","5","1","1","Ya intuluy Apo Dios an inalinay, “Ya wa ay ta ma'ayagan nan tagu ta mun'ihtiguh nan inilana, unu dengngolna, unu tinnignan na'at ya adina ibaag di immannung at hiyay mabaholan. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LV5_2","004_5_2","LEV","5","2","2","Ya wa ay ta agguyna inamtan han tagu ya dinapana nan ma'alih adi maleneh an umat hinan odol nan natoy an animal unu nan odol di malgom an ahi'ada'adap hinan luta ya ma'ali hiya goh hi adi maleneh ya mabaholan. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LV5_3","004_5_3","LEV","5","3","3","Ya wa ay goh ta agguyna inamtan ya dinapana nan agaga\"ihaw an bumuhu' hi odol di tagu unu nan malgom an bumuhu' ay hiya ya nipa'innilan hiyah nen inatna at mabaholan. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LV5_4","004_5_4","LEV","5","4","4","Ya wa ay goh ta nan tagu ya agguyna inamtan an adina hamadon an nomnomon nan hapitona ya un nonong ya inhapatana an atona an ta\"on un maphod unu nappuhi mu unat goh nipa'innilan hiya nan hinapitna at mabaholan damdama. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LV5_5","004_5_5","LEV","5","5","5","Ya wa ay ta inamtanan hiya ya numbahol ay daten pumbaholan ya mahapul an nan inatna ya itutuyuna an hiya ya numbahol. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LV5_6","004_5_6","LEV","5","6","6","Ya hay moltana ya iyalinay ohan tennan kalnilu unu gandeng ta e'nongnan Ha\"in an Dios ta Onong di Baholna. Ya nan padiy mange'nong ta way mangaan eden baholna. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LV5_7","004_5_7","LEV","5","7","7","Ya wa ay ta mi'id pangngalanah uyaw an kalnilu ya mabalin an hay duwah balug unu duwah bunun an putta di iyalina ta me'nong ay Ha\"in an Dios, at nan oha ya Onong di Baholna, ya nan oha ya Onong an Moghob. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LV5_8","004_5_8","LEV","5","8","8","At iyuynah nan padi ta hunnonan e'nong nan oha ta Onong di Bahol, at edonah nan ulun nan hamuti, ya entelonay bagangna, mu adina punhiyanon, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LV5_9","004_5_9","LEV","5","9","9","ya inwalhinay udum an dalan nan Onong di Bahol hinan da'lig nan pun'onngan, ya nan udum an dala ya itidtidnah nan puun nan pun'onngan. Hiyah ne aat di Onong di Bahol. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LV5_10","004_5_10","LEV","5","10","10","Ya la'tot ya e'nong goh nan padi nan miyadwan hamuti ta Onong an Moghob an umat hidin atona tuwali. Ya nan padiy mangat ta way aton nan baholnan mahanian, at ma'aliwan henen baholna. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LV5_11","004_5_11","LEV","5","11","11","Mu wa ay ta mi'id pangngalan nan numbahol hinan duwan balug unu duwan bunun an putta ya hay iyalinah Onong di Baholna ya waluy bahuh nan na'adyamu' an alena. Ya adina mantikaan unu udman hinan incense ti hiyah ne Onong di Bahol. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LV5_12","004_5_12","LEV","5","12","12","Ya iyuynah nan padi, at alan nan padiy hinggamal ta mangipanomnom an onong ay Ha\"in an Dios, ya genhobnah nan pun'onngan ta middum hinan onong an nipagah apuy ta me'nong ay Ha\"in an Dios. Hiyah ne Onong di Bahol. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LV5_13","004_5_13","LEV","5","13","13","Ya nan padiy mange'nong hinan onongna ta way mangaan hinan bahol an inatna an date nan pumbaholan ay Ha\"in an Dios, at ma'aliwan di baholna. Ya nan ma'angang hinan alena ya bagin nan padi an umat hinan Onong an Ma'an.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LV5_14","004_5_14","LEV","5","14","14","Ya ni'hapit goh hi Apo Dios ay Moses an inalinay, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LV5_15","004_5_15","LEV","5","15","15","“Wa ay di ohan tagu an adina amtan ya numbahol hi agguyna nangidatan hinan niyali an midat ay Ha\"in an Dios ya mahapul an iyalinay buta'al an kalnilun mi'id ah ganitna ta me'nong ay Ha\"in ta hiyay moltana. Ya hay balul nan e'nongna ya mipaddung hinan damot nan palatan silver an wah nan Me'gonan an Kuwaltu ti hiyah ne aat di Onong di Nibahhawan. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LV5_16","004_5_16","LEV","5","16","16","Ya mahapul an bayadana nan imbahhawnan agguyna indat ay Ha\"in an Dios, ya inokpanah ba'intih porcento nan ibayadna, ya idatnah nan padi ta hiyay mange'nong hinan Onong an Nibahhawan ta ma'aliwan. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LV5_17","004_5_17","LEV","5","17","17","Ya gulat ta han ohan tagu ya numbahol ti inatna nan immandal'un Dios hi adi ma'at ya ta\"on unna agguy inamtan di nangatana mu numbahol, at mamolta damdama. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LV5_18","004_5_18","LEV","5","18","18","At mahapul an iyuynah nan padiy Onong di Nibahhawanah buta'al an kalnilun pinilinah nan pahtu, ya mi'id ah ganitna an hay balulna ya mun'olog hi Onong di Nibahhawan. Ya nan padiy mange'nong ta way mangaan hinan baholnan agguyna inamtan hi nangatana, at ma'aliwan. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LV5_19","004_5_19","LEV","5","19","19","Ya hiyah te Onong di Nibahhawan. Ti immannung an numbahol hiyan Ha\"in an Dios.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LV6_1","004_6_1","LEV","6","1","1","Ya ni'hapit goh hi Apo Dios ay Moses an alyonay, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LV6_2","004_6_2","LEV","6","2","2","“Gulat ta mumbahol di ohan da'yu ti imbahhawna nan Uldin'un Dios an ilayahana nan heneggona an alyonay unda inakaw unu na'utaw nan impatalepondan hiya, unu nan impahalimundan hiya, unu balbaliyana nan heneggona, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LV6_3","004_6_3","LEV","6","3","3","unu way dotngonah nan gina'u ya adina ipa'innila unu ihapatanan agguyna tinnig, ya malgom ay date atona at hiya ya mabaholan. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LV6_4","004_6_4","LEV","6","4","4","Ya wa ay ta numbahol di ohay tagu ay date ta nun'innomnom an ininnilanan numbahol ya mahapul an ibangngadna nan impatalepondan hiya, unu nan impahalimundan hiya, unu nan inakawna, unu nan penlohna, ya nan gina'un dentongna, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LV6_5","004_6_5","LEV","6","5","5","unu din gina'un inhapatanan inhaut. Ya mahapul an ibangngadnan amin nan innalna, ya inokpanah ba'intih porcento, ya indatnah nan ad bagi eden gutud di algaw an pange'nonganah Onong di Nibahhawana. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LV6_6","004_6_6","LEV","6","6","6","At mahapul an iyalinan Ha\"in an Dios nan Onong di Nibahhawana nan napilin buta'al an kalnilun mi'id ah ganitna, ya indatnah nan padi. Ya hay balulna ya mun'olog hi balul di Onong di Nibahhawan, ya e'nong nan padin Ha\"in an Dios ta way a'aliwan nan malgom an numbaholana. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LV6_7","004_6_7","LEV","6","7","7","Ya nan padiy mange'nong hinan onongnan Ha\"in an Dios ta way mangaan hinan nibahhawana ta ma'aliwan di baholna.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LV6_8","004_6_8","LEV","6","8","8","Ya inalin Apo Dios ay Moses di, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LV6_9","004_6_9","LEV","6","9","9","“Imandalmu ay da Aaron ya nan linala'in imbabaluyna an alyom di, Hiyah te atonyuh nan uldin di Onong an Moghob. Manu ay Onong an Moghob ti mahapul an lumanablabin mipupulu' hinan pun'onngan ta nangamung mabiggat, ya nan apuy ya gumagaban dumaladalang hinan pun'onngan. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LV6_10","004_6_10","LEV","6","10","10","Ya nan mabiggat ya ilubung nan padi nan napinuy abolnan lubung, ya ipantalona nan putut an pantalon di padi ya unna anon nan dapul din Onong an Moghob hinan pun'onngan, ya impatangnah nan pangngel nan pun'onngan. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LV6_11","004_6_11","LEV","6","11","11","Ta nalpah ay ya inaana nan inlubungna, ya nunlubung hi nat'on ya unna alan nan dapul, ya enekaknah nan immapalanda ta iyuynah nan nibataan hinan maleneh an lugal. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LV6_12","004_6_12","LEV","6","12","12","Ya nan apuy hinan pun'onngan ya mahapul an bubumnang an adi madmaddop, ya nan padi ya gunna tunguwan hinan ahelhehelhelong, ya panuhonan pun'iyuhun nan Onong an Moghob, ya gohbona goh nan taban di Onong di Pi'lenggopan. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LV6_13","004_6_13","LEV","6","13","13","At nan apuy hinan pun'onngan ya bubumnang an adi madmaddop.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LV6_14","004_6_14","LEV","6","14","14","Ya inalin goh Apo Dios di, “Ya hiyatuy uldin hi ma'at hinan Onong an Ma'an. Nan linala'in imbabaluy Aaron di mange'nong hinan way pun'onngan an awada' an Dios. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LV6_15","004_6_15","LEV","6","15","15","Ya alanday hinggamal hinan na'adyamu' an nangeleng an bogah, ya nan mantika, ya nan incense an niddum hinan Onong an Ma'an ta panginomnoman, ya genhobnah nan pun'onngan ta nan maphod an hunghungnay mangipa'amlong ay Ha\"in an Dios. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LV6_16","004_6_16","LEV","6","16","16","Ya nan na'angang hinan Onong an Ma'an ya da Aaron ya nan linala'in imbabaluynay mangan. Mu adida udman hi bino'bo' nan tinapay an ononda, ya hidih nan me'gonan an lugal di panganandah nan way gettaw nan Me'gonan an Kuwaltun pi'hapitan ay Ha\"in an Dios. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LV6_17","004_6_17","LEV","6","17","17","Ya mahapul an adida ahan udman hi bino'bo' nan tinapay an ihaangda ti hiyah ne idat'un didah bingaydah nan ne'nong ay Ha\"in an nipaga. Ya hene ya nidugah an me'gonan an umat hinan Onong di Bahol ya nan Onong di Nibahhawan. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LV6_18","004_6_18","LEV","6","18","18","Ya an amin nan linala'in holag Aaron ya diday mangan ene. Ya hiyah ne uldin hi ato'aton nan holagyuh minaynayun hi engganah nan onong an mipaga. At an amin nan manapa ene ya me'gonanda goh.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LV6_19","004_6_19","LEV","6","19","19","Ya inalin goh Apo Dios ay Moses di, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LV6_20","004_6_20","LEV","6","20","20","“Hiyah te onong da Aaron ya nan linala'in imbabaluynah iyalidan e'nong ay Ha\"in an Dios eden algaw an idawatanah ihiitan nan lana. Hay ma'usal hinan Onong an Ma'an ya oha ya han godwan kiluh nan na'adyamu' an alena ta Ma'an an Onong, ya magodwa ta nan godwana ya me'nong hinan helhelong ya nan godwana ya hinan mahdom. Hiyah te gun na'at hi enggana. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LV6_21","004_6_21","LEV","6","21","21","Ya malamutan hi mantika ya un mihaang hinan nadapyag an kawali. Ta malutu ay ya unna mahkay ehgop, ya puhitona nan ma'an ya unna e'nong ta nan maphod an hunghungnay mangipa'amlong ay Ha\"in an Dios. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LV6_22","004_6_22","LEV","6","22","22","Ya nan linala'in holag Aaron an midawat ta mipallog ay hiyan mumpadiy mange'nong hinan ma'an, ya gohbonan amin. Ya minaynayun heten ma'at hi enggana. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LV6_23","004_6_23","LEV","6","23","23","Ya an amin nan Onong an Ma'an an onon di padi ya mahapul an moghob an amin, ya adi mabalin hi onon.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LV6_24","004_6_24","LEV","6","24","24","Ya inalin Apo Dios ay Moses di, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LV6_25","004_6_25","LEV","6","25","25","“Alyom goh ay da Aaron ya nan linala'in imbabaluynay, Hiyatuy uldin nan Onong di Bahol. Nan Onong di Bahol ya maglot hinan hinagang di awadan Apo Dios an aglotan nan Onong an Moghob, at hiyanan me'gonan ahan. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LV6_26","004_6_26","LEV","6","26","26","Ya nan padin mange'nong hi Onong di Bahol di mangihdah nan e'nongnah dih nan me'gonan an lugal hinan way gettaw hinan Me'gonan an Kuwaltun awadan Apo Dios. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LV6_27","004_6_27","LEV","6","27","27","Ya an amin nan mideneh hinan dotag ya me'gonanda. Ya nan lubung an mapahi'an hinan dalan den me'nong ya mahapul an maloba'an hinan me'gonan an lugal an napahi'ana. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LV6_28","004_6_28","LEV","6","28","28","Ya nan lutan bangan ihaangan nan dotag ya mahapul an maphal. Mu wa ay ta nan gumo' an bangay ihaangana ya mahapul an magadgadan ta mihamad an ma'egwahan. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LV6_29","004_6_29","LEV","6","29","29","Ya an amin nan linala'in imbabaluy nan padi ya mabalin hi ihdada, ya hene ya me'gonan ahan. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LV6_30","004_6_30","LEV","6","30","30","Mu adi mabalin hi ihda nan Onong di Bahol an nehgop di dalanah nan kuwaltun me'gonan hinan Me'gonan an Kuwaltu ti ne'nong ta way a'aliwan di bahol. At henen animal ya mahapul an moghob an amin.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LV7_1","004_7_1","LEV","7","1","1","Ya inalin goh Apo Dios ay Moses di, “Hiyah te uldin hi Onong di Nibahhawan an nidugah an me'gonan. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LV7_2","004_7_2","LEV","7","2","2","Nan Onong di Nibahhawan ya maglot hinan way aglotan nan Onong an Moghob, ya nan dalana ya miwalhih nan nunlene'woh hinan pun'onngan. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LV7_3","004_7_3","LEV","7","3","3","Ya an amin nan tabana ya e'nongna an umat hi taban di iwit, ya nan taban di putu, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LV7_4","004_7_4","LEV","7","4","4","ya ma'aan goh nan duwan batin an middum nan tabada, ya nan taban di inawa', ya nan taban niyunanit hi oltay. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LV7_5","004_7_5","LEV","7","5","5","Ya gohbon nan padih nan pun'onngan ta me'nong ay Ha\"in an Dios nan onong an mipagah apuy. Hiyah ne aat di Onong di Nibahhawan. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LV7_6","004_7_6","LEV","7","6","6","Ya an amin nan linala'in imbabaluy nan padi ya mabalin hi ihdada nan bingaydah nan me'nong. Mu mahapul an nan me'gonan an lugal di pangihdanda ti henen onong ya nidugah an me'gonan. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LV7_7","004_7_7","LEV","7","7","7","Ya mumpaddung nan uldin hi ma'at hinan Onong di Bahol ya Onong di Nibahhawan ti nan dotag nan me'nong ya bagin nan padin mange'nong hi a'aanan di bahol. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LV7_8","004_7_8","LEV","7","8","8","Ya nan padin mange'nong hinan epe'nong di tagu an Onong an Moghob ya baginay up'up di ene'nongna. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LV7_9","004_7_9","LEV","7","9","9","Ya an amin nan Onong an Ma'an an mihaang hinan punhaangan hi tinapay, unu mihaang hinan kawali, unu nan banga ya bagin goh nan padin nange'nong. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LV7_10","004_7_10","LEV","7","10","10","Mu an amin nan Onong an Ma'an an namantikaan unu agguy ya mapapaddung an punggogodwon nan linala'in imbabaluy Aaron.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LV7_11","004_7_11","LEV","7","11","11","Ya inalin goh Apo Dios di, “Ya hiyatuy uldin hi ma'at hinan Onong di Pi'lenggopan ay Ha\"in an Dios. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LV7_12","004_7_12","LEV","7","12","12","Ya gulat ta nan epe'nongna ya un hay punyamanana ya hay e'nongnah nan Onong di Punyamanan ya nan namantikaan an tinapay an mi'id bino'bo'na, ya tinapay an ma'amyudan, ya nahiitan hi mantikan mi'id bino'bo'na, ya nan tinapay an hay niyamma ya nan na'adyamu' an alena, ya namantikaan, ya nipulitu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LV7_13","004_7_13","LEV","7","13","13","Ya iyalina goh nan tinapay an mabino'bo'an ta middum an me'nong hinan Onong di Punyamananah nan Onong di Pi'lenggopana. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LV7_14","004_7_14","LEV","7","14","14","Ya alanay hinohhah nan tinapay ta Milayat an Onong ay Ha\"in an Dios, ya hiyatuy bagin nan padin mangiwalhih nan dalan nan Onong di Pi'lenggopan ay Ha\"in an Dios. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LV7_15","004_7_15","LEV","7","15","15","Ya nan dotag nan epe'nongnah Onong di Pi'lenggopanan Ha\"in ya mahapul an mihda an amin ede han algaw an e'nongana, ya mi'id ah ma'angang hi engganah mabiggat. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LV7_16","004_7_16","LEV","7","16","16","Mu wa ay ta nan epe'nongna ya un hay onong an mangipa'annung hinan mihapata unu unna tuwali ninomnom an mun'onong ya mahapul an mihda an amin eden algaw an e'nongana, mu gulat ta waday ma'angang ya mabalin hi mihdah nan mabiggat. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LV7_17","004_7_17","LEV","7","17","17","Mu wada ay di ma'angang damdama ya adi mabalin hi mihdah nan atlun di algaw, at mahapul an mipulu' ta moghob. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LV7_18","004_7_18","LEV","7","18","18","Ya wa ay ta nan dotag nan Onong di Pi'lenggopan ya nan atlun di algaw di pangihdandah nan ma'angang ya adi ahan ma'abulut heden nangepe'nong, ya ta\"on nan impe'nongna. Ti henen ma'at ya agaga\"ihaw ahan, at nan mangihda di hiyay mabaholan. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LV7_19","004_7_19","LEV","7","19","19","Ya wa ay ta medeneh nan dotag hinan ma'alih adi maleneh ya adi mabalin hi mihda, at mahapul an mipulu' hi apuy ta moghob. Ya nan udum an dotag ya mabalin hi ihdan nan tagun ma'alih maleneh. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LV7_20","004_7_20","LEV","7","20","20","Mu gulat ta waday tagun ma'alih adi maleneh an mangihdah nan dotag an me'nong ay Ha\"in an Dios an Onong di Pi'lenggopan ya mapogpog di iddumanah nan holag Israel. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LV7_21","004_7_21","LEV","7","21","21","Ya wa ay goh di manapah nan ma'alih adi maleneh an nan nalugit an ipabuhu' di tagu, unu nan ma'alih adi maleneh an o\"ongol an animal, unu nan malgom an agaga\"ihaw an ma'alih adi maleneh ta ihdana nan dotag an Onong di Pi'lenggopan ya mapogpog di iddumanah nan tatagu.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LV7_22","004_7_22","LEV","7","22","22","Ya inalin goh Apo Dios ay Moses di, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LV7_23","004_7_23","LEV","7","23","23","“Alyom hinan holag Israel di, Adiyu ihday taban nan baka, ya kalnilu, unu gandeng. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LV7_24","004_7_24","LEV","7","24","24","Ya ta\"on nan taban nan animal an mapihti unu nan taban di animal an pinatoy di ibbanan animal ya mabalin hi usalonyuh nan malgom an ma'at, mu adiyu ipadah an ihda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LV7_25","004_7_25","LEV","7","25","25","Ti nan mangihdah nan taban nan animal an e'nong di taguh onong an mipagah apuy ta dumalang ya me'nong ay Apo Dios ya mapogpog di ibilanganah tagun Apo Dios. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LV7_26","004_7_26","LEV","7","26","26","Ya ta\"on hinan nunhituwanyu ya mahapul an adiyu ahan ihday dalan nan hamuti unu animal. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LV7_27","004_7_27","LEV","7","27","27","Ti nan mangihdah dala ya mapogpog di iddumanah nan tagun Apo Dios.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LV7_28","004_7_28","LEV","7","28","28","Ya inalin goh Apo Dios ay Moses di, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LV7_29","004_7_29","LEV","7","29","29","“Alyom hinan holag Israel di, Wa ay di nun'onong hinan Onong di Pi'lenggopanan Apo Dios ya mahapul an iyuynay e'nongna ta me'nong ay Apo Dios. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LV7_30","004_7_30","LEV","7","30","30","Ya hiyay manimung an mangiyuy an mange'nong ay Apo Dios hinan onong an mipagah nan apuy. Ya iyuyna nan taba an middum nan boga', ya ilayatna nan boga' ta Onong an Milayat ay Apo Dios. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LV7_31","004_7_31","LEV","7","31","31","Ya nan padiy manghob hinan tabah nan pun'onngan, mu nan boga' ya bagin da Aaron ya nan linala'in imbabaluyna. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LV7_32","004_7_32","LEV","7","32","32","Ya nan agwan an ulpun di e'nongyuh Onong di Pi'lenggopan ya idatyuh nan padi ta bagina ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LV7_33","004_7_33","LEV","7","33","33","ta nan imbabaluy Aaron di mangngal hinan agwan an ulpu ta bagida ti diday mange'nong hinan dala ya nan taban di Onong di Pi'lenggopan. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LV7_34","004_7_34","LEV","7","34","34","Nan boga' an nilayat ya nan ulpun nan ne'nong ya inaan'uh nan e'nong nan holag Israel hinan Onong di Pi'lenggopandan Apo Dios ta midat ay Aaron an padi ya nan linala'in imbabaluyna. Ya hiyah ne minaynayun hi aton nan holag Israel hi enggana. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LV7_35","004_7_35","LEV","7","35","35","Ya hiyah ne milalahhin an midat ta bagin da Aaron ya nan linala'in imbabaluyna an nalpuh nan ne'nong ay Apo Dios an mipadalang hi apuy eden algaw an nidawatanda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LV7_36","004_7_36","LEV","7","36","36","Ti hi Apo Dios di nangimandal hinan holag Israel an hiyah ne midat ay dida eden algaw an ahiitandah nan lana ta mumpadida. Hiyah ne niyuldin hi ato'atondah minaynayun hi enggana. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LV7_37","004_7_37","LEV","7","37","37","Ya hiyatuy aat nan uldin di Onong an Moghob, ya Onong an Ma'an, ya Onong di Bahol, ya Onong di Nibahhawan, ya Onong hi Pangidawatan, ya Onong di Pi'lenggopan ay Apo Dios ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LV7_38","004_7_38","LEV","7","38","38","an immandal Apo Dios ay Moses hi wadandah nan Duntug an Sinai hidin nummandalanah nan holag Israel ta iyuyday e'nongdan Apo Dios hinan mapulun.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LV8_1","004_8_1","LEV","8","1","1","Ya inalin Apo Dios ay Moses di, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LV8_2","004_8_2","LEV","8","2","2","“Umuy ayu ay da Aaron ya nan linala'in imbabaluynah nan way pantaw di Me'gonan an Kuwaltun a'amungan, ya inodnanyu nan lubungda, ya nan lanan mihiit, ya ohay manilhig an bakan Onong di Bahol, ya duwan buta'al an kalnilu, ya ohay bahkit hi tinapay an mi'id bino'bo'na, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LV8_3","004_8_3","LEV","8","3","3","ya alyonyu ta an amin nan tataguh di ya amungondah nan way pantaw di Me'gonan an Kuwaltu.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LV8_4","004_8_4","LEV","8","4","4","At inunud da Moses nan immandal Apo Dios ay hiya. At nahayup nan tataguh nan way pantaw di Me'gonan an Kuwaltu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LV8_5","004_8_5","LEV","8","5","5","Ya inalin Moses hinan na'amung di, “Hiyah te immandal Apo Dios hi ma'at.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LV8_6","004_8_6","LEV","8","6","6","At inayagana da Aaron ya nan linala'in imbabaluyna, ya innalnay danum, ya emmohna dida. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LV8_7","004_8_7","LEV","8","7","7","Ya impilubungnan Aaron nan lubung an magayad, ya impibol'ohna nan bol'oh, ya impilubungnan hiya nan lubung an ma\"aphod di abolna ya nan lubung di Nabagtun Padi an ephod, ya binol'ohana goh hinan bol'oh di ephod an napinuy abolna. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LV8_8","004_8_8","LEV","8","8","8","Ya inyammana nan hanin di palagpag, ya inhab'itna nan ma'alih Urim ya Thummim hinan hanin di palagpag. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LV8_9","004_8_9","LEV","8","9","9","Ya impiyuklupna nan uklup di padin ma'alih turban, ya empepngotna nan balitu' an nitud'an di hapit ti hiyah ne immandal Apo Dios ay Moses. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LV8_10","004_8_10","LEV","8","10","10","Ya innal Moses nan lanan mihiit hinan way midawat, ya inwalhinah nan Me'gonan an Kuwaltu, ya an amin nan alimatungna ya indawatnan amin. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LV8_11","004_8_11","LEV","8","11","11","Ya winalhiana goh hi numpapitu nan pun'onngan, ya hiniitana goh nan pun'onngan ya nan alimatungna an pamahan ya nan ipabunana ta midawatda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LV8_12","004_8_12","LEV","8","12","12","Ya inhiitna nan lanah ulun Aaron, ya indawatna ta malenehan an milahhin hiya. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LV8_13","004_8_13","LEV","8","13","13","Ya inayagana goh nan linala'in imbabaluy Aaron, ya impilubungnan dida nan lubung di padi an magayad, ya binalikisana didah nan bol'oh, ya inuklupana didah nan uklup di padi ti hiyah ne din immandal Apo Dios ay Moses. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LV8_14","004_8_14","LEV","8","14","14","Ya ginuyud Moses nan manilhig an baka an Onong di Bahol, ya eneh'an da Aaron ya nan linala'in imbabaluynah nan uluna. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LV8_15","004_8_15","LEV","8","15","15","Ya genlot Moses, ya innalna nan dala, ya nunlene'wohonan ilamuh hinan ha'gud di pun'onngan ta malenehan nan pun'onngan. Ya inhiitna nan udum an dalah nan puun nan pun'onngan, ya indawatna ta me'gonan an ma'aan di lugitna. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LV8_16","004_8_16","LEV","8","16","16","Ya inaan Moses an amin nan taban di putu, ya nan taban niyunanit hinan oltay, ya nan duwan batin an niddum nan taba, ya genhobnah nan pun'onngan. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LV8_17","004_8_17","LEV","8","17","17","Mu nan up'up di baka, ya nan lamohna, ya nan galutna ya ekakna ta mibataan hinan immapalanda ya unna gohbon ti hiyah ne immandal Apo Dios. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LV8_18","004_8_18","LEV","8","18","18","Ya innal goh Moses nan ohan buta'al an kalnilu an Onong an Moghob, ya eneh'an da Aaron ya nan linala'in imbabaluynah nan uluna. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LV8_19","004_8_19","LEV","8","19","19","Ya genlot Moses, ya inwalhina nan dalah nan nunlene'woh di pun'onngan. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LV8_20","004_8_20","LEV","8","20","20","Ya binu'lina, ya numpuhitna nan kalnilu, ya genhob Moses nan naphit an niddum nan ulu ya nan taba. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LV8_21","004_8_21","LEV","8","21","21","Ya dinaluhana nan putu, ya inulahana nan hu'i, ya genhob Moses an amin heden kalniluh nan pun'onngan. Ti hiyah ne Onong an Moghob an maphod di hunghungna an onong an mipaga ta me'nong ay Apo Dios. Ti hiyah ne din immandal Apo Dios ay Moses. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LV8_22","004_8_22","LEV","8","22","22","Ya innal goh Moses nan miyadwan buta'al an kalnilu an Onong di Pangidawatan, ya eneh'an da Aaron ya nan linala'in imbabaluynah nan ulun di kalnilu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LV8_23","004_8_23","LEV","8","23","23","Ya genlot Moses nan kalnilu, ya tendo'na nan dalana, ya indenehnah agwan hi ingan Aaron, ya nan agwan an am'ama\"an di ngamayna, ya nan agwan an am'ama\"an di hu'ina goh. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LV8_24","004_8_24","LEV","8","24","24","Ya inayagana goh nan linala'in imbabaluy Aaron, ya indenehna goh nan dalah nan agwan di ingada, ya nan agwan an am'ama\"an di ngamayda, ya nan agwan an am'ama\"an di hu'ida. Ya inwalhin Moses nan udum an dalah nan nunlene'woh di pun'onngan. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LV8_25","004_8_25","LEV","8","25","25","Ya inaana goh nan taban nan wah iwitna, ya an amin nan taban di putu, ya nan taban niyunanit hinan oltay, ya nan duwan batin an niddum nan tabada, ya nan agwan an ulpu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LV8_26","004_8_26","LEV","8","26","26","Ya innalnay ohah din tinapay an agguy nabino'bo'an an nittuh nan bahkit an wah nan hinagang di awadan Apo Dios, ya innalna goh din ohan tinapay an na'amyudan hi mantika ya ohah din muymuyammi an tinapay, ya nun'iyuhunah nan taba ya nan agwan an ulpu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LV8_27","004_8_27","LEV","8","27","27","Ya impadonan amin hatu ay da Aaron ya nan linala'in imbabaluyna, ya inlayatna ta Onong an Milayat. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LV8_28","004_8_28","LEV","8","28","28","Ya nun'alan goh Moses nan nun'ipadonan dida, ya genhobnah nan pun'onngan an nun'iyuhunah nan Onong an Moghob ti hene ya Onong di Pangidawatan an mipadalang hi apuy ta nan hunghungnay mangipa'amlong ay Apo Dios. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LV8_29","004_8_29","LEV","8","29","29","Ya innal goh Moses nan boga', ya inlayatna ta Onong an Milayat hi way hinagang Apo Dios. Ti hete ya datag Moses hinan Onong di Pangidawatan an hiyah ne immandal Apo Dios ay Moses. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LV8_30","004_8_30","LEV","8","30","30","Ya innal goh Moses nan lanan mihiit hinan way midawat, ya nan dalah nan pun'onngan, ya inwalhina ay Aaron, ya nan lubungna, ya nan linala'in imbabaluyna, ya nan lubungda goh, ya indawatna goh hi Aaron, ya nan lubungna, ya nan linala'in imbabaluyna, ya nan lubungda goh ta maleneh di aatda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LV8_31","004_8_31","LEV","8","31","31","Ya inalin Moses ay da Aaron ya nan linala'in imbabaluynay, “Ihaangyu nan dotag hinan way pantaw di Me'gonan an Kuwaltun a'amungan, ya hidi goh di pangihdaanyu ya pangananyuh nan tinapay an wah nan bahkit an Onong di Pangidawatan ti hiyah ne din immandal'un da'yu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LV8_32","004_8_32","LEV","8","32","32","Ya nan ma'angang hinan dotag ya tinapay ya gohbonyu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LV8_33","004_8_33","LEV","8","33","33","Ya mahapul an adi ayu lumahlahun hinan pantaw di Me'gonan an Kuwaltun a'amungan hi pituy algaw ta engganay unyu pungpungon nan algaw an idawatanyu. Ti pituy algaw di bilang nan pangidawatan ay da'yu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LV8_34","004_8_34","LEV","8","34","34","Ya nan na'at ad ugwan ya hiyah ne immandal Apo Dios hi ma'at ta malenehan di aatyu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LV8_35","004_8_35","LEV","8","35","35","Ya mahapul an nan pantaw di a'amungan ya anggay di ipogpoganyuh pituy algaw ya pituy mahdom, ya unudonyu nan pohdon Apo Dios hi ma'at ta way atonyun adi matoy ti hiyah ne immandalnan ha\"in.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LV8_36","004_8_36","LEV","8","36","36","At inat da Aaron ya nan linala'in imbabaluyna an amin nan immandal Apo Dios ay Moses. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LV9_1","004_9_1","LEV","9","1","1","Ya din awalun di algaw ya impa'ayag Moses da Aaron, ya nan linala'in imbabaluyna, ya nan mangipangpanguluh nan holag Israel. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LV9_2","004_9_2","LEV","9","2","2","Ya inalinan Aaron di, “Iyalim di ohan manmannilhig an baka ta Onong di Baholmu, ya nan ohan buta'al an kalnilun mi'id ganitna ta Onong an Moghob, ya ene'nongmuh nan way hinagang Apo Dios. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LV9_3","004_9_3","LEV","9","3","3","Ya pun'iyalim hinan holag Israel, ya alyom ta iyaliday ohah buta'al an uyaw an gandeng ta Onong di Bahol, ya nan hinohhay tawona an baka ya kalnilun mid ganitda ta Onong an Moghob, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LV9_4","004_9_4","LEV","9","4","4","ya oha goh hi baka ya ohan buta'al an kalnilu ta Onong di Pi'lenggopan ta me'nong hinan way hinagang Apo Dios. Ya iddumda goh nan tinapay an ma'amyudan hi mantika ta Onong an Ma'an. Ti ad ugwan ya mumpattig hi Apo Dios ay da'yu.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LV9_5","004_9_5","LEV","9","5","5","Ya inyuydan amin nan immandal Moses an miyuy hinan way hinagang di Me'gonan an Kuwaltun a'amungan, ya nahlig an amin nan na'amung an tatagu, ya numpangata'dogdah nan way hinagang Apo Dios. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LV9_6","004_9_6","LEV","9","6","6","Ya inalin Moses di, “Hiyah te immandal Apo Dios hi atonyu ta way aton nan benang Apo Dios an mumpattig ay da'yu.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LV9_7","004_9_7","LEV","9","7","7","Ya inalina goh ay Aaron di, “Umuy'ah nan pun'onngan ta e'nongmu nan Onong di Baholmu ya nan Onong an Moghob ta he\"ay mangipa'aan hi baholmu ya nan bahol di tatagu ta ma'aliwan nan baholmu. Ya e'nongmu goh nan onong di tatagu ta way a'aliwan di baholda ti hiyah ne din immandal Apo Dios.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LV9_8","004_9_8","LEV","9","8","8","At immuy hi Aaron hinan way pun'onngan, ya genlotna din baka an Onong di Baholna. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LV9_9","004_9_9","LEV","9","9","9","Ya indat nan linala'in imbabaluynan hiya nan dala, ya inhiwhiwnay galaygaynah nan dala, ya inlamuhnah nan ha'gud di pun'onngan, ya inhiitna nan udum an dalah nan puun di pun'onngan. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LV9_10","004_9_10","LEV","9","10","10","Ya nan taba, ya nan batin, ya nan taban niyunanit hinan oltay den Onong di Bahol ya genhobnah nan pun'onngan an hiyah ne immandal Apo Dios ay Moses hi ma'at. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LV9_11","004_9_11","LEV","9","11","11","Mu nan lamoh ya nan up'up ya genhobnah nan way nibataan hi immapalanda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LV9_12","004_9_12","LEV","9","12","12","Ya genlot goh Aaron nan Onong an Moghob, ya indat nan linala'in imbabaluynan hiya nan dala ta inwalhinah nan nunlene'woh di pun'onngan. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LV9_13","004_9_13","LEV","9","13","13","Ya inohha'ohhadan indawdaw ay hiya nan Onong an Moghob an nun'aphit an middum nan ulu, ya genhobnah nan pun'onngan. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LV9_14","004_9_14","LEV","9","14","14","Ya dinaluhana nan putu, ya inulahana din hu'i, ya inyuhuna ta middum an moghob hinan Onong an Moghob hinan pun'onngan. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LV9_15","004_9_15","LEV","9","15","15","Ya enehod Aaron nan onong nan tatagu, at innalna din gandeng an Onong di Baholda, ya genlotna, ya ene'nongna an umat hidin inatnah din nahhun an Onong di Bahol. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LV9_16","004_9_16","LEV","9","16","16","Ya ene'nongna goh din Onong an Moghob, ya inunudna nan uldin hi aton hinan Onong an Moghob ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LV9_17","004_9_17","LEV","9","17","17","ya unna goh e'nong nan Onong an Ma'an, ya innalnay hinggamal hinan ma'an, ya genhobnah nan pun'onngan an nedelloh hinan Onong an Moghob an me'nong hinan helhelong. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LV9_18","004_9_18","LEV","9","18","18","Ya genlotna goh nan baka ya nan buta'al an kalnilu an me'nong ta Onong di Pi'lenggopan nan tatagu. Ya indat nan linala'in imbabaluy Aaron nan dalan hiya ta inwalhinah nan nunlene'woh di pun'onngan. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LV9_19","004_9_19","LEV","9","19","19","Ya nan taban nan baka ya nan kalnilun ma'alah nan way iwit, ya nan taban di putu, ya nan taban niyunanit hinan oltay, ya nan batin ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LV9_20","004_9_20","LEV","9","20","20","ya nun'iyuhunda nan tabah nan boga', ya genhob Aaron hana nan tabah nan pun'onngan. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LV9_21","004_9_21","LEV","9","21","21","Mu inlayat Aaron din boga' ya nan agwan an ulpu ta Onong an Milayat hinan nihagang hi awadan Apo Dios. Ti hiyah ne immandal Moses. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LV9_22","004_9_22","LEV","9","22","22","Ya unat goh enelpah Aaron an ene'nong nan Onong di Bahol, ya Onong an Moghob, ya Onong di Pi'lenggopan ay Apo Dios ya inta'nangnay ngamayna an inhagangnah nan tatagu ta wagahana dida, ya limmuh'uh nan pun'onngan. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LV9_23","004_9_23","LEV","9","23","23","Ya hinumgop da Moses ay Aaron hinan Me'gonan an Kuwaltun awadan Apo Dios. Ya unat goh pimmitawda ya winagahanda goh nan tatagu. Ya numpattig nan benang Apo Dios hinan tatagu ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LV9_24","004_9_24","LEV","9","24","24","an nalpuh nan awadan Apo Dios nan apuy ta genhobnan amin nan Onong an Moghob ya din taban wah nan pun'onngan. Ya unat goh tinnig an amin nan tatagu ya bimmugawdah amlongda, ya numpunhippidan nunluung ta niyatam di angahdan nan lutah pange'gonandan Apo Dios. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LV10_1","004_10_1","LEV","10","1","1","Nan linala'in imbabaluy Aaron an da Nadab ay Abihu ya way ohan didaan innalday duyu, ya inittuwandah nan bimmalan apuy ya nan incense, ya ene'nongdan Apo Dios, mu nan apuy an nanghobdah nan incense ya bo'on nan apuy an me'nong ay Apo Dios. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LV10_2","004_10_2","LEV","10","2","2","At waday apuy an nalpuh nan wadan Apo Dios an nanghob ay dida ta natoydah di. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LV10_3","004_10_3","LEV","10","3","3","Ya inalin Moses ay Aaron di, “Hiyah te din hinapit Apo Dios an inalinay, Ha\"in ya me'gonana' an dumalat nan umalian nan tatagun meheggon ay Ha\"in, ya hidih nan hinagang di tatagu ya mattig di benang'u.” Ya unat goh dengngol Aaron henen inalin Moses ya un didindinong an agguy himmapit. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LV10_4","004_10_4","LEV","10","4","4","Ya inayagan Moses da Mishael ay Elzaphan an linala'in imbabaluy han ulitaon Aaron an hi Uzziel, ya inalinan diday, “Umali ayuh tu ta ekayu alan nan nun'atoy an kasinsinyuh nan way hinagang nan Me'gonan an Kuwaltu ta ibataanyuh nan immapalanyu.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LV10_5","004_10_5","LEV","10","5","5","At immuyda, ya nan lubung nan nun'atoy an magayad di nangedonandan nangekak ta imbataandah nan immapalanda ti hiyah ne immandal Moses ay dida. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LV10_6","004_10_6","LEV","10","6","6","Ya inalin Moses ay Aaron ya nan linala'in imbabaluynan da Eleazar ya hi Ithamar di, “Adiyu guguyabon, ya adiyu goh hekhekon di lubungyu, ti atonyu ay at matoy ayu, ya nunheglay bimmungtanah nan holag Israel. Mu an amin nan i'ibbayun holag Israel ya mabalin hi ilungdayaanda da Nadab ay Abihu an genhob Apo Dios. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LV10_7","004_10_7","LEV","10","7","7","Ya adi ayu lumahlahun hinan pantaw nan Me'gonan an Kuwaltun a'amungan ta adi ayu goh matoy ti nan lanan nidawat ay Apo Dios ya nilanan da'yu.” At inunudda nan inalin Moses. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LV10_8","004_10_8","LEV","10","8","8","Ya inalin Apo Dios ay Aaron di, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LV10_9","004_10_9","LEV","10","9","9","“He\"a ya nan imbabaluymun linala'i ya adi ayu uminum hi bayah unu nan malgom an napgot an ma'inum hi un ayu humgop hinan Me'gonan an Kuwaltun a'amungan ta adi ayu matoy. Ya hiyah te mandal an minaynayun hi gun ato'aton goh nan holagyuh enggana. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LV10_10","004_10_10","LEV","10","10","10","Ya mahapul an immatunanyuy nun'abhiwan nan me'gonan ya nan adi me'gonan, ya nan nun'abhiwan nan maleneh ya nan ma'alih adi maleneh. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LV10_11","004_10_11","LEV","10","11","11","Ya mahapul an ituduyun amin nan Uldin an din immandal'un Moses hinan holag Israel.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LV10_12","004_10_12","LEV","10","12","12","Ya inalin Moses ay Aaron ya nan na'angang an linala'in imbabaluynan da Eleazar ya hi Ithamar di, “Alanyu nan Onong an Ma'an an din na'angang hinan ne'nong ay Apo Dios an nipagah nan apuy, ya inyammayuh tinapay an adiyu udman hi bino'bo' ya unyu onon hinan pangngel di pun'onngan ti henen ma'an ya me'gonan ahan. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LV10_13","004_10_13","LEV","10","13","13","At hay me'gonan an lugal di pangananyu ti hiyah ne bagim ya bagin goh nan imbabaluymuh nan onong an ne'nong ay Apo Dios an mipagah nan apuy. Ti hiyah ne nimandal ay ha\"in. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LV10_14","004_10_14","LEV","10","14","14","Mu nan boga' an nilayat ya nan ulpu an nilayat ay Apo Dios ya mabalin an ihdayun hina\"aman middum nan binabain imbabaluymu, ya nan ma'alih maleneh an lugal di pangihdanyu ti hiyah ne nidat ay he\"a ya nan linala'in imbabaluymuh bagiyu an nalpuh nan Onong di Pi'lenggopan ay Apo Dios an impe'nong nan holag Israel. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LV10_15","004_10_15","LEV","10","15","15","Ya nan ulpu an nilayat ya nan boga' an Onong an Milayat ya mahapul an middum hinan na'aan an taba an nan Onong an Pi'lenggopan nan apuy ta milayat an me'nong ay Apo Dios. Ya hiyah ne midat ay he\"a ya nan linala'in imbabaluymuh enggana ti hiyah ne immandal Apo Dios.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LV10_16","004_10_16","LEV","10","16","16","Ya inhamad Moses an minahmahan nan aat din gandeng an Onong di Bahol. Ya unat goh tinnigna an noghob ya ma'abbungot ay da Eleazar ya hi Ithamar an din na'angang hinan linala'in imbabaluy Aaron. Ya inalinan diday, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LV10_17","004_10_17","LEV","10","17","17","“Anaad ta agguyyu inihda nan bingayyu an nan Onong di Bahol hinan way me'gonan an lugal? Inilayu an hene ya me'gonan ahan an nidat ay da'yu ta way mangaan hinan bahol nan tatagu ta ma'aliwan! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LV10_18","004_10_18","LEV","10","18","18","Ya agguy nehgop nan dalanah nan Me'gonan an Kuwaltu, at hiyanan onaynah un hidiy nangihdanyuh nan me'gonan an lugal an umat hidin immandal'u!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LV10_19","004_10_19","LEV","10","19","19","Ya tembal Aaron an inalinan Moses di, “Ad ugwan an algaw ya ene'nongda nan Onong di Baholda ya nan Onong an Moghob hinan way hinagang Apo Dios, ya anaad ta ma'at henen nappuhin ha\"in? Ya gulat ta waday na'at hi umat hina ta inihda' ad ugwan nan Onong di Bahol ya undan hiya dan un abuluton Apo Dios?” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LV10_20","004_10_20","LEV","10","20","20","Ya unat goh dengngol Moses henen inalin Aaron ya ma\"amlong, at dindinong. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LV11_1","004_11_1","LEV","11","1","1","Ya inalin goh Apo Dios ay da Moses ay Aaron di, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LV11_2","004_11_2","LEV","11","2","2","“Alyonyuh nan holag Israel di, Umat hituy aat di a'animal an wah tun lutah ihdayu: ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LV11_3","004_11_3","LEV","11","3","3","nan animal an nadi\"ang di dapana ya nan mangag'al hi onona. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LV11_4","004_11_4","LEV","11","4","4","Mu waday udum an animal an mangag'al hi onona mu agguy nadi\"ang di dapada, unu ta\"on un nadi\"ang di dapanda mu adida gag'alon di ononda. Ya didanay mahapul hi adiyu ihda ti mibilangdah adi maleneh an umat hinan kamilu an gag'alonday ononda mu agguy nadi\"ang di dapanda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LV11_5","004_11_5","LEV","11","5","5","Ya adiyu goh ihda nan buwoh an mangag'al hi anonda mu agguy nadi\"ang di dapanda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LV11_6","004_11_6","LEV","11","6","6","Ya ta\"on nan kunihuh unda gag'alon di ononda mu agguy nadi\"ang di dapanda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LV11_7","004_11_7","LEV","11","7","7","Ya nan babuy an ta\"on hi un nadi\"ang di dapanda mu adida gag'alon di ononda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LV11_8","004_11_8","LEV","11","8","8","Ya mahapul an adiyu ihda nan lamohda, ya adiyu goh dapoon unda matoy ti didanay mapaniaw hi adi mihda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LV11_9","004_11_9","LEV","11","9","9","Ya an amin nan nunhituh nan danum an wah nan baybay ya nan wangwang ya hay ihdayu ya nan way ipayna ya nalahipan. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LV11_10","004_11_10","LEV","11","10","10","Ya an amin nan wadah nan baybay ya nan wangwang an mi'id ipayna unu lahipna ya ta\"on nan mabuluh hinan danum ya nan malgom an wah nan danum ya adiyu ihda ti niyuldin an mapaniaw ay da'yu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LV11_11","004_11_11","LEV","11","11","11","Ya didanay mipawa an adi maleneh ay da'yu, at mahapul an adiyu ihda unu dapoon nan natoy an umat hina. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LV11_12","004_11_12","LEV","11","12","12","At an amin nan wah nan danum an mi'id di ipayna ya lahipna ya mapaniaw, at adiyu ihda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LV11_13","004_11_13","LEV","11","13","13","Ya umat goh hinan hamuti an waday adiyu ihda an umat hinan agila, ya nan ti'gi, ya nan taptaplon, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LV11_14","004_11_14","LEV","11","14","14","ya nan lawin, ya nan udum an taptaplon an nan numbino'ob'on di kololda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LV11_15","004_11_15","LEV","11","15","15","Ya nan numbino'ob'on goh an gayang, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LV11_16","004_11_16","LEV","11","16","16","ya nan ongol an hamuti an bannug, ya nan guup, ya nan udum an umat hi bannug. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LV11_17","004_11_17","LEV","11","17","17","Ya nan i\"itang an guup, ya nan akup, ya nan pa\"ongol an hulin, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LV11_18","004_11_18","LEV","11","18","18","ya nan mumpaha' an tu'u'an, ya nan akup hinan inalahan, ya nan pelikan, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LV11_19","004_11_19","LEV","11","19","19","ya nan kulung an adu\"oy di hu'ina ya hobatna, ya an amin di numbino'ob'on an kulung, ya nan dolwa', ya nan panni'i, ya littalit. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LV11_20","004_11_20","LEV","11","20","20","Ya adiyu goh ahan ihda nan i\"itang an tumayap ya nan umadap an opat di hu'ida ti niyuldin nan mapaniaw hi adi maleneh. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LV11_21","004_11_21","LEV","11","21","21","Mu waday udumnah nan i\"itang an nun'apaya'an ya umadap an mabalin hi ihdayu an nan waday hu'ida ya lumattu'da. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LV11_22","004_11_22","LEV","11","22","22","Ya hiya hatuy ihdayu an nan numbino'ob'on an dudun, ya talimpugu, ya battat, ya pepellah. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LV11_23","004_11_23","LEV","11","23","23","Mu nan udum an tumayap ya nan umadap an opat di hu'ida ya adiyu ihda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LV11_24","004_11_24","LEV","11","24","24","Ya didanay dumalat hi ibilanganyuh adi maleneh. At nan manapa ay danen natoy ya mibilang hi adi maleneh hi engganay mahdom. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LV11_25","004_11_25","LEV","11","25","25","Ya nan mangdon hinan natoy ay dane ya mahapul an iloba'nay lubungna, ya mibilang hiyah adi maleneh hi engganay mahdom. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LV11_26","004_11_26","LEV","11","26","26","Ya an amin nan nadi\"ang di dapanda ya nan adi mangag'al hi ononda ya mibilangdah mapaniaw ay da'yu. At nan manapah nan matoy ay dane ya mibilang goh hi adi maleneh. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LV11_27","004_11_27","LEV","11","27","27","Ya an amin nan animal an opat di hu'ina mu waday u\"ulung di hu'ida an idalanda ya mibilang hi adi maleneh, ya nan manapah nan matoy ay dane ya mibilang hi adi maleneh hi engganay mahdom. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LV11_28","004_11_28","LEV","11","28","28","Ya wa ay di mangdon unu mami'ug hinan matoy an umat hina ya mahapul an iloba'nay lubungna, ya mibilang hiyah adi maleneh hi engganay mahdom. Ti immannung an didanay mibilang hi adi maleneh ay da'yu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LV11_29","004_11_29","LEV","11","29","29","Ya nan animal an ahi'ada'adap hinan luta ya mibilangda goh hi adi maleneh ay da'yu an umat hi buwoh, ya bu'at, ya nan o\"ongol an baniah, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LV11_30","004_11_30","LEV","11","30","30","ya tecca, ya banbanaggaw, ya bulbula'ot, ya nan allugu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LV11_31","004_11_31","LEV","11","31","31","An amin hanan ahi'ada'adap hinan luta ya mibilang hi adi maleneh ay da'yu. At nan manapah nan matoy ay dane ya mibilang goh hi adi maleneh hi engganay mahdom. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LV11_32","004_11_32","LEV","11","32","32","Ya wada ay di matoy hinan umat hina ta magah hinan malgom an gina'u an umat hi ayiw, unu lo'ob, unu lalat, unu langgut ya nan epto'ana ya mibilang hi adi maleneh. Mu hay atonyuh nan gina'un nagahana ya iyupolyuh nan danum ta engganay mahdom ya un mibilang hi maleneh. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LV11_33","004_11_33","LEV","11","33","33","Ya gulat goh ta way matoy ay dane ya nagah ya nepto' hinan lutan banga ya an amin nan nittuh nan banga ya mibilang hi adi maleneh, at mahapul an mapohla' nan banga. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LV11_34","004_11_34","LEV","11","34","34","Ya wa ay ta danum di mittun nen banga ta midanum hinan malgom an ma'an ya nan mangan ene ya mibilang goh hi adi maleneh, ya umat goh hinan manginum hinan mittun danum an mibilang goh hi adi maleneh. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LV11_35","004_11_35","LEV","11","35","35","Ya an amin nan epto'an di agahan nan matoy an umat hina ya mibilang hi adi maleneh. At wa ay ta magah hinan punhaangan hi tinapay unu nan lutan banga ya mahapul an mapohla' ti mibilangdah adi maleneh. At immannung an hana ya mibilang hi adi maleneh ay da'yu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LV11_36","004_11_36","LEV","11","36","36","Ya wa ay ta nan obob unu abu\"ul an do'ol di danumna di hiyay agahan nan natoy an umat hina ya maleneh nan danum, mu nan manapah nan natoy di hiyay mibilang hi adi maleneh. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LV11_37","004_11_37","LEV","11","37","37","Ya wa ay di magah an ta\"on un itang an lamoh hinan oho' an nan meho' ya mibilang hi maleneh. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LV11_38","004_11_38","LEV","11","38","38","Mu wa ay ta miyupol nan oho' ya un magah di lamoh nan natoy an umat hina ya mibilang hi adi maleneh. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LV11_39","004_11_39","LEV","11","39","39","Ya wa ay ta nan animal an mihda di matoy ya wada ay di manapah nan natoy ya mibilang hi adi maleneh hi engganay mahdom. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LV11_40","004_11_40","LEV","11","40","40","Ya wa ay di mangihda ya mangdon hinan natoy ya mahapul an iloba'nay lubungna, ya mibilang hi adi maleneh hi engganay mahdom. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LV11_41","004_11_41","LEV","11","41","41","Ya an amin nan ahi'iwi'iwi ya ahi'ada'adap hitun luta ya mapaniaw, at adiyu ahan ihda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LV11_42","004_11_42","LEV","11","42","42","Ya umat goh hinan mabuluh, unu nan opat di hu'ina, unu nan do'ol di hu'ina an umadap hinan luta ya didanay adiyu ihda ti mapaniaw. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LV11_43","004_11_43","LEV","11","43","43","Ya adiyu puhion di odolyu an dumalat hi pangihdanyun dane han ahi'ada'adap, ya adiyu abuluton an diday dumalat hi ibilanganyuh adi maleneh. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LV11_44","004_11_44","LEV","11","44","44","Ti Ha\"in an nabagbagtun Apuyu an hi Apo Dios di nangali. At mahapul an maleneh di nitaguanyu ta me'gonan ti Ha\"in ya me'gonana'. At elanyu ta adi dumalat di panapaanyuh nan ahi'iwi'iwi ya ahi'ada'adap hitun lutay ibilanganyuh adi maleneh. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LV11_45","004_11_45","LEV","11","45","45","Ti Ha\"in hi Apo Dios an nangekak ay da'yuh ad Egypt, at Ha\"in di dayawonyu. At mahapul an me'gonan ayu ti Ha\"in ya me'gonana'. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LV11_46","004_11_46","LEV","11","46","46","Ya hiyatuy uldin hi aat nan animal, ya hamuti, ya an amin nan mun'iwi'iwi an wah nan danum, ya nan mun'ad'adap an wah tun luta. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LV11_47","004_11_47","LEV","11","47","47","Ta way aton tu'un mangimmatun hinan niyuldin an mibilang hi maleneh ya nan adi maleneh, ya nan animal an mabalin hi mihda ya nan adi mihda.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LV12_1","004_12_1","LEV","12","1","1","Ya inalin goh Apo Dios ay Moses di, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LV12_2","004_12_2","LEV","12","2","2","“Alyom hinan holag Israel di, Wa ay ta munhabi nan babai ta lala'iy intungawna ya mibilang hiyah adi maleneh hi pituy algaw an umat hinan pumpa'ahwanganah binulan. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LV12_3","004_12_3","LEV","12","3","3","Ya nan miyawalun algaw nan ung'ungnga ya mahapul an makugit. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LV12_4","004_12_4","LEV","12","4","4","Ya nan nuntungaw ya munhood hi tulumpulu ta tuluy algaw ya un mahkay mibilang hi naleneh nan dala an nalpuh odolnah din nuntungawana. At heden punhoodanah alenehana ya adi hiya mabalin hi mundapdapah nan malgom an me'gonan, ya adi goh umuy hinan Tuldan Abung ta engganay pungpungona nan algaw an alenehana. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LV12_5","004_12_5","LEV","12","5","5","Ya wa ay ta muntungaw, ya babai, ya un duway dumingguy ibilanganah adi maleneh an umat hinan pumpa'ahwanganah binulan an mibilang hiyah adi maleneh. Ya pungpungona ta magtud di nanom ta han onom di algaw ya un mahkay ma'ali hiyah maleneh hinan dala an nalpuh odolnah din nuntungawana. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LV12_6","004_12_6","LEV","12","6","6","Ya wa ay ta nagtud an napungpung nan algaw an ibilanganah maleneh hinan nangitungawanah nan babai unu lala'i ya mahapul an iyalinay ohah kalnilu an ohay tawona, ya indatnah nan padi ta me'nong hinan way hinagang di pantaw di Me'gonan an Kuwaltun a'amungan ta Onong an Moghob, ya iyalina goh di ohah bunun an putta unu balug ta Onong di Bahol. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LV12_7","004_12_7","LEV","12","7","7","Ta e'nong nan padi ay Apo Dios ta onong an mangulah hinan adina alenehan hinan nuntungawana ta mibilang hi maleneh hinan bumuhu' an din dalan nalpuh odolna. Hiyatuy uldin hinan binabai an muntungaw hi lala'i unu babai. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LV12_8","004_12_8","LEV","12","8","8","Ya wa ay ta nan nuntungaw ya adina abalinan an mange'nong hi ohah uyaw an kalnilu ya mabalin di duwah putta unu duwah balug ta nan oha ya Onong an Moghob, ya nan oha ya Onong di Bahol. At nan padi ya e'nongna ta way atonan mibilang hi maleneh.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LV13_1","004_13_1","LEV","13","1","1","Ya inalin Apo Dios ay da Moses ay Aaron di, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LV13_2","004_13_2","LEV","13","2","2","“Wa ay di nabdu', unu pogha, unu binumlah hinan up'up di tagu ta numbalin hi loghap unu palla' ya mahapul an miyuy hinan Nabagtun Padin hi Aaron unu nan ohah nan linala'in imbabaluynan padi. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LV13_3","004_13_3","LEV","13","3","3","Ya hamadon nan padiy aat nan poghan nan up'up. Ya gulat ta nan dutdut hinan way pogha ya pimmaha' ya mattig an linumnod nan pogha, at hene ya palla', at hamadon nan padi ya unna alyon an mibilang hiyah adi maleneh. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LV13_4","004_13_4","LEV","13","4","4","Mu gulat ta nan dogoh di up'up ya mumpaha' an agguy linumnod ya nan dutdutna ya agguy pimmaha' ya un ilahhin nan padi nan tagun way dogohnah pituy algaw. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LV13_5","004_13_5","LEV","13","5","5","Ya nan apitun di algaw ya hamadon goh nan padiy aat nan poghah nan up'up nen tagu. Ya gulat ta hay pannig nan padih nan pogha ya un hihidya an agguy dimmala'da' ya ilahhina damdama hiya goh hi pituy algaw. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LV13_6","004_13_6","LEV","13","6","6","Ya nan apitun goh di algaw ya hamadon goh nan padi nan dogohna. Ya gulat ta nan poghana ya na'giman an agguy dimmala'da' ya unna mahkay alyon di hiya ya mibilang hi maleneh. Ti nan dogohna ya un pogha ya anggay. At henen tagu ya mahapul an iloba'nay lubungna, at mibilang hiyah maleneh. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LV13_7","004_13_7","LEV","13","7","7","Mu gulat ta nalpah an inalin nan padi an hiya ya maleneh mu dimmala'da' nan poghana ya mahapul an mumbangngad hinan padi. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LV13_8","004_13_8","LEV","13","8","8","Ta hamadon goh nan padi an biliyon nan dogoh, ya gulat ta dimmala'da' at alyon goh nan padi an henen tagu ya mibilang hi adi maleneh ti nan dogoh di up'upna ya umalin. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LV13_9","004_13_9","LEV","13","9","9","Ya gulat ta nan tagu ya nundogoh hi palla' ya mahapul an miyuy hinan padi ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LV13_10","004_13_10","LEV","13","10","10","ta nan padi ya hamadona nan dogohna. Ya gulat ta pimmaha' nan poghah nan up'upna, ya pimmaha' goh nan dutdut, ya waday mungngengelah nan pogha ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LV13_11","004_13_11","LEV","13","11","11","ya mattig an hene ya nabayag an palla' di up'up di odolna, at nan padi ya alyonay, He\"a ya mibilang hi adi maleneh. Mu adi hiya milahhin ti na'innilaan an waday palla'na. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LV13_12","004_13_12","LEV","13","12","12","Ya gulat ta dimmala'da' nan palla' hinan up'upna ta hay pannig nan padi ya nalipuh nan odolna an nete\"ah uluna ta engganay hu'ina ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LV13_13","004_13_13","LEV","13","13","13","ya mahapul an ihamad nan padi an biliyon hi un immannung an nan dogohna ya linipuhnay odolna ya unna alyon di ma'ali hiyah maleneh. Ti an amin nan odolna ya pimmaha' an na'giman nan poghana, at hiya ya mibilang hi maleneh. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LV13_14","004_13_14","LEV","13","14","14","Mu gulat ta waday limmutngingih mungngengelah nan lamoh ya mibilang hiyah adi maleneh. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LV13_15","004_13_15","LEV","13","15","15","At tigon ay nan padi an waday mungngengelah nan lamoh ya alyonay mibilang hiyah adi maleneh. Ti nan mungngengela ya mibilang hi adi maleneh, at henen dogohna ya palla'. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LV13_16","004_13_16","LEV","13","16","16","Ya gulat ta napoyanan nan mungngengela an lamoh ta numbalin hi mumpaha' ya mahapul goh an umuy hinan padi ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LV13_17","004_13_17","LEV","13","17","17","ta nan padi ya hamadona goh nan poghana. Ya gulat ta nan poghah nan up'up ya pimmaha' at nan padi ya alyonay, Maleneh heten tagun way dogohna! Ya mibilang hi maleneh ti napoyanan di poghana. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LV13_18","004_13_18","LEV","13","18","18","Ya gulat ta waday poghan nan up'up, mu napoyanan, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LV13_19","004_13_19","LEV","13","19","19","ya nan bilat an poyan nan pogha ya waday mabdu' an mumpaha' unu mumbolah ya mahapul an umuyna ipattig hinan padi. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LV13_20","004_13_20","LEV","13","20","20","At hamadon nan padiy aat nan pogha, ya gulat ta linumnod ya nan dutdut hinan pogha ya pimmaha' at alyon nan padih mibilang hiyah adi maleneh. Ti hene ya umalin an dogoh di up'up an nete\"ah nan bilat an poyan nan pogha. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LV13_21","004_13_21","LEV","13","21","21","Mu gulat ta nan padi ya hinamadna ta mi'id mumpaha' hi dutdut hinan pogha, ya agguy pimmaha', ya agguy goh linumnod, an un ma'giman ya ilahhin nan padi hiyah pituy algaw. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LV13_22","004_13_22","LEV","13","22","22","Mu gulat ta dumala'da' hinan up'up ya alyon nan padiy mibilang hiyah adi maleneh ti hene ya umalin an dogoh. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LV13_23","004_13_23","LEV","13","23","23","Mu gulat ta nan mumbolah an nabdu' ya agguy nalumluman di aatna an agguy dimmala'da' an un tuwali poghah nan bilat at alyon mahkay nan padiy mibilang hiyah maleneh. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LV13_24","004_13_24","LEV","13","24","24","Ya gulat ta nan tagu ya waday timmubuh nabdu' hinan bilat hinan up'up ta pumaha' unu bumlah nan lamoh ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LV13_25","004_13_25","LEV","13","25","25","ya mahapul an hamadon nan padi an biliyon nan pogha. Ya gulat ta nan dutdut hinan pogha ya pimmaha' ya mattig goh an linumnod heden pogha ya umalin nan umat hinan dogoh an unna ingga'id hinan pimmoghaana. At nan padi ya alyonay mibilang hiyah adi maleneh ti umalin nan dogohna. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LV13_26","004_13_26","LEV","13","26","26","Mu gulat ta hinamad nan padi, ya mi'id di mumpaha' an dutdut hinan way pogha, ya agguy linumnod an na'uy an ma'giman ya un ilahhin nan padi hiyah pituy algaw. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LV13_27","004_13_27","LEV","13","27","27","Ya nan apitun di algaw ya hamadon goh nan padi nan poghana. Ya gulat ta dimmala'da' hinan up'up ya alyon nan padih mibilang hiyah adi maleneh. Ti hene ya umalin an dogoh. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LV13_28","004_13_28","LEV","13","28","28","Mu gulat ta un hihidyay aatna an agguy dimmala'da' hinan up'up an un na'giman at un tuwali hay pimmogha ya anggay, at nan padi ya alyonay ma'ali hiyah maleneh. Ti un tuwali poghah nan bilat di up'up. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LV13_29","004_13_29","LEV","13","29","29","Ya gulat ta nan lala'i unu babai ya waday poghah uluna unu pangalna ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LV13_30","004_13_30","LEV","13","30","30","ya hamadon nan padi an biliyon nan pogha. Ya gulat ta linumnod hinan up'up ya nan buu' ya muntittitilaw ya yimmapit at alyon nan padiy mibilang hiyah adi maleneh. Ti hene ya umalin an dogoh di ulu unu pangal. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LV13_31","004_13_31","LEV","13","31","31","Mu gulat ta hinamad nan padi nan umalin an dogoh hinan ulu ta agguy linumnod ya mi'id di mangmangitit hi buu' hinan pogha, ya un ilahhin nan padi hiyah pituy algaw. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LV13_32","004_13_32","LEV","13","32","32","Ya nan apitun di algaw ya hamadon goh nan padi an biliyon nan pimmogha. Ya gulat ta agguy dimmala'da', ya mi'id muntittitilaw hi buu' hinan pogha, ya agguy linumnod hinan up'up ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LV13_33","004_13_33","LEV","13","33","33","ya mahapul an gidgidanda hiya, mu adida nan awadan di poghah nan uluna, ya ilahhin goh nan padi hiyah pituy algaw. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LV13_34","004_13_34","LEV","13","34","34","Ya heden apitun di algaw ya hamadon goh nan padi nan poghana, ya gulat ta agguy dimmala'da' hinan up'up ya agguy linumnod ya alyon nan padin hiya ya mibilang hi maleneh. Ya mahapul an iloba'na nan lubungna, at malenehan hiya. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LV13_35","004_13_35","LEV","13","35","35","Mu gulat ta nan pogha ya dimmala'da' hi nalpahan di nangalyan nan padi an hiya ya maleneh ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LV13_36","004_13_36","LEV","13","36","36","ya hamadon goh nan padi an biliyon hiya. Ya gulat ta dimmala'da' hinan up'up ya adi mahapul hi un tigon nan padih un waday muntittitilaw hi buu' hinan pogha ti henen tagu ya adi maleneh. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LV13_37","004_13_37","LEV","13","37","37","Ya gulat ta hay pannig nan padi ya agguy nalumluman di aatna ya waday timmubuh mangmangitit an buu' at nan pogha ya napoyanan. Ya alyon nan padiy ma'ali hiyah maleneh. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LV13_38","004_13_38","LEV","13","38","38","Ya gulat ta nan lala'i unu babai ta waday ahipapaha' hinan up'upna ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LV13_39","004_13_39","LEV","13","39","39","ya hamadon nan padi. Ya gulat ay ta adi ma'appaha' an un mun'oldap at un tuwaliy kolol nan up'up, at maleneh hiya. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LV13_40","004_13_40","LEV","13","40","40","Ya gulat ta nan lala'i ya nun'a'agah di buu'na ta matuga'an mu maleneh hiya. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LV13_41","004_13_41","LEV","13","41","41","Ya gulat ta nun'a'agah di buu' hinan tu'paw nan lala'in natuga'an mu ma'ali hiyah maleneh. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LV13_42","004_13_42","LEV","13","42","42","Mu gulat ta bumlah an mumpahpaha' an nabdu' hinan natuga'an an uluna unu tu'tu'na ya hene ya umalin an dogoh an nalmuh uluna unu nan tu'pawna. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LV13_43","004_13_43","LEV","13","43","43","At nan padi ya hamadona nan nabdu'. Ya gulat ta henen nabdu' hinan uluna an natuga'an unu tu'pawna ya mumbolah an mumpahpaha' an umat hinan umalin an dogoh di up'up ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LV13_44","004_13_44","LEV","13","44","44","ya heden tagu ya napalla', at mibilang hiyah adi maleneh. At nan padi ya alyonay mibilang hiyah adi maleneh ti dumalat nan nabdu' hinan uluna unu tu'pawna. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LV13_45","004_13_45","LEV","13","45","45","Ya nan tagun waday palla'na ya umalin nan dogohna ya mahapul an hay nun'abi\"i an lubung di ilubungna. Ya adi munhugud, ya hophopanay godwan di angahna, ya it'u'nan mangalih, Adia' maleneh! Adia' maleneh! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LV13_46","004_13_46","LEV","13","46","46","Ya gulat ta hihidyay dogohna an adi ma'aan at adi hiya mibilang hi maleneh, at mahapul an mun'ohhan munhitu. Ya hay punhituwana ya nan nibataan hinan immapalanda ta engganay un umadaog nan umalin an dogohnan palla'.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LV13_47","004_13_47","LEV","13","47","47","Ya himmapit hi Apo Dios goh ay da Moses ay Aaron an inalinay, “Gulat ta nabutan nan lubung an wool, unu linen, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LV13_48","004_13_48","LEV","13","48","48","unu nan na'abol, unu nan malgom an lalat di niyamma, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LV13_49","004_13_49","LEV","13","49","49","ya gulat ta nan mabutan an lubung, unu lalat, unu nan na'abol, unu na'ekot ta munlangta unu mumbolbolah nan nabutan ya hiyah ne han dumala'da', at mahapul an mipattig hinan padi. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LV13_50","004_13_50","LEV","13","50","50","At nan padi ya hamadona nan nabutan, ya inlahhinah pituy algaw. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LV13_51","004_13_51","LEV","13","51","51","Ya nan apitun di algaw ya hamadona goh. Ya gulat ta dimmala'da' hinan lubung, unu na'abol, ya na'ekot, unu nan lalat an gina'u ya mibilang hi adi maleneh ti nan nabutan ya adi maleneh. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LV13_52","004_13_52","LEV","13","52","52","At mahapul an gohbona nan nabutan an lubung, unu na'abol, unu nan na'ekot, unu nan wool, unu linen, unu lalat. Ti nan umat hinan buut ya puma\"i, at mahapul an ma'apuyan ta moghob. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LV13_53","004_13_53","LEV","13","53","53","Mu gulat ta hinamad ay nan padi an nan nabutan ya agguy dimmala'da' hinan lubung, unu nan na'abol, unu nan na'ekot, unu nan lalat ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LV13_54","004_13_54","LEV","13","54","54","ya ipaloba' nan padi nan gina'u, ya inlahhina goh hi pituy algaw. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LV13_55","004_13_55","LEV","13","55","55","Ya ihamad nan padi an biliyon nan gina'u an naloba'an. Ya gulat ta nan nabutan ya agguy nalumluman di kololna ya agguy dimmala'da' ya mibilang hi adi maleneh. Ya mahapul an gohbonah apuy an ta\"on hi un hay tu'yapna unu hay balinay nabutan ya anggay. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LV13_56","004_13_56","LEV","13","56","56","Ya gulat ta hamadon nan padi ta nan nabutan ya immuphat hidin nalpahan di niloba'ana at pi\"ion nan padi nan nabutan hinan lubung ta ma'aan, unu nan lalat, unu nan inabol, unu nan na'ekot. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LV13_57","004_13_57","LEV","13","57","57","Mu gulat ta mabutan goh ta dimmala'da' hinan lubung, unu nan lo'ob an na'abol, unu nan na'ekot, unu nan gina'un lalat ya mahapul an gohbon nan ad bagih nan apuy ta magbu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LV13_58","004_13_58","LEV","13","58","58","Ya nan lubung, unu nan lo'ob, unu nan na'ekot, unu nan numbino'ob'on an gina'un lalat an niyamma ya gulat ta niloba' ta na'aan nan nabutan ya mahapul an mipidwan miloba' goh ya un mibilang hi maleneh. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LV13_59","004_13_59","LEV","13","59","59","Ya hiyatuy uldin hi ma'at hinan mabutan an wool, unu linen an lubung, ya nan na'abol, unu nan na'ekot, unu nan niyamman nalpuh lalat ya unda ma'alih mibilang hi maleneh unu adi maleneh.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LV14_1","004_14_1","LEV","14","1","1","Ya inalin goh Apo Dios ay Moses di, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LV14_2","004_14_2","LEV","14","2","2","“Hiyatuy uldin hi ma'at hinan tagun napalla' hi gutud di alenehanah nan dogohna. Hiya ya mahapul an miyuy hinan padi. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LV14_3","004_14_3","LEV","14","3","3","Ya ibataan nan padi hiyah nan immapalanda ya unna hamadon an biliyon nan way dogohnah palla' hi un immannung an napoyanan, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LV14_4","004_14_4","LEV","14","4","4","ya ipa'alan nan padiy duwah matagun hamuti an maleneh, ya hay ayiw an cedar, ya hay mumbolah an linubid, ya hay holo' an hanganga an ma'alih hyssop. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LV14_5","004_14_5","LEV","14","5","5","Ya imandal nan padi ta goltonda nan ohan hamutih nan lutan bangan nittuwan hi danum an nahagub hi obob. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LV14_6","004_14_6","LEV","14","6","6","Ya alana nan matagun hamuti, ya nan ayiw an cedar, ya nan mumbolah an linubid, ya nan holo' an hanganga an ma'alih hyssop, ya inhawhawna didah nan dalan nan hamutin naglot hinan bangan nittuwan hi danum an nahagub hi obob. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LV14_7","004_14_7","LEV","14","7","7","Ya impapituna an iwalhi nan dalah nan tagun malenehan hinan dogohnan palla' ya unna mahkay alyon an ma'ali hiyah maleneh. Ya innayuna an ipatayap din matagun hamuti hinan payaw. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LV14_8","004_14_8","LEV","14","8","8","Ya heden tagun nalenehan ya iloba'nay lubungna, ya ginidgidanan amin di buu'na, ya nun'amoh ya un ma'ali an hiya ya maleneh. Ya nalpah ay hene ya mabalin mahkay an umuy hinan immapalanda, mu adi humgop hinan abungna ta nan gettaw di ihihinnanah pituy algaw. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LV14_9","004_14_9","LEV","14","9","9","Ya nan apitun di algaw ya mahapul an gidgidana goh an amin di buu'na, ya hamayna, ya idoyna, ya nan udumnan buu' hi odolna. Ya inloba'nay lubungna, ya nun'amoh, at ma'ali an hiya ya maleneh. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LV14_10","004_14_10","LEV","14","10","10","Ya nan awalun di algaw ya mahapul an iyalinay duwah bubuta'al an kalniluh mi'id ah ganitna ya ohah tennan ohay tawonan uyaw an kalnilun mi'id ah ganitna. Ya iyalina goh di onom ya han godway kiluh nan na'adyamu' an alenan mantikaana, ya godwah litron mantikan di olibo. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LV14_11","004_14_11","LEV","14","11","11","Ya nan padiy mangiyuy eden tagun malenehan ya nan e'nongnah nan way hinagang di pantaw nan Me'gonan an Kuwaltun awada' an Dios. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LV14_12","004_14_12","LEV","14","12","12","Ya alan nan padiy ohah nan buta'al an kalnilu ta Onong di Nibahhawan ya unna alan nan godwan litron mantika, ya inlayatnan Ha\"in an Dios ta Onong an Milayat. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LV14_13","004_14_13","LEV","14","13","13","Ya genlotna nan kalniluh nan me'gonan an lugal an aglotan nan Onong di Bahol ya Onong an Moghob. Ti henen Onong di Nibahhawan ya bagin nan padi an umat hinan Onong di Bahol, ya me'gonan dane. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LV14_14","004_14_14","LEV","14","14","14","Ya alan goh nan padiy udum an dalan nan Onong di Nibahhawan, ya endenehnah agwan di ingan nan tagun ma'alih malenehan, ya edho'na goh hinan agwan di am'ama\"an di ngamayna ya nan agwan goh nan am'ama\"an di hu\"ina. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LV14_15","004_14_15","LEV","14","15","15","Ya alan nan padiy godwan di litron lana, ya inhiitnah iggid di ngamayna an tinapayana. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LV14_16","004_14_16","LEV","14","16","16","Ya inhiwhiw nan padi nan agwan an tudunah nan lana ta iwalhinah mumpapituh nan hinagang di awadan Apo Dios. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LV14_17","004_14_17","LEV","14","17","17","Ya nan udum an lanan tinapayana ya endenehnah nan nangidenehanah dalan di Onong di Nibahhawan hinan ingan nan ma'alih malenehan, ya nan agwan di am'ama\"an di ngamayna, ya nan hu'ina. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LV14_18","004_14_18","LEV","14","18","18","Ya nan lanan tinapayana ya ihiitnah ulun nan tagun malenehan. At henen inat nan padiy hiyay munleneh eden taguh a'aliwan di numbaholana ta malenehan hinan numbaholanan Ha\"in an Dios. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LV14_19","004_14_19","LEV","14","19","19","Ya e'nong nan padi nan Onong di Bahol, ya henen e'nong nan padiy mangaliw hi bahol nan ma'alin malenehan hinan dogohna. Ya malpah ay hene ya unna mahkay golton nan Onong an Moghob. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LV14_20","004_14_20","LEV","14","20","20","Ya e'nong nan padih nan pun'onngan nan Onong di Bahol an middum nan Onong an Ma'an, at henen aton nan padiy a'aliwan di bahol nen tagu, at ma'ali hiyah maleneh. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LV14_21","004_14_21","LEV","14","21","21","Mu gulat ta hay nawotwot an adina abalinan an mun'onong hi umat hinan nangina ya iyalina damdamay ohah buta'al an kalnilu ta Onong di Nibahhawan ta way a'aliwan di baholna. Ya middum goh nan duway kilun na'adyamu' an alena ya namantikaan ta Onong an Ma'an, ya nan godwah litron mantika. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LV14_22","004_14_22","LEV","14","22","22","Ya iyalina goh di abalinanan e'nong an duwah balug unu duwah bunun an putta. Ta nan oha ya Onong di Bahol, ya Onong an Moghob nan oha. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LV14_23","004_14_23","LEV","14","23","23","Ya nan awalun di algaw an ma'ali hiyah maleneh ya iyuyna hatuh nan padih nan way hinagang di pantaw nan Me'gonan an Kuwaltun pundayawan nan tatagu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LV14_24","004_14_24","LEV","14","24","24","Ta alan nan padi nan uyaw an kalnilu an Onong di Nibahhawana ya nan godwan di litron mantika, ya inlayatnan Ha\"in an Dios ta Onong an Milayat. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LV14_25","004_14_25","LEV","14","25","25","Ya golton nan padiy kalnilu, ya innalnay udumnan dalana ta edenehnah nan agwan an ingan nen ad onong, ya nan agwan di am'ama\"an di ngamayna, ya nan ongol an galaygay hinan agwan an hu'ina. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LV14_26","004_14_26","LEV","14","26","26","Ya alan nan padiy godwan di litron lana, ya inhiitnah iggid di ngamayna an tinapayana. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LV14_27","004_14_27","LEV","14","27","27","Ya inhiwhiw nan padi nan agwan an tudtudunah nan lana ta iwalhinah mumpapituh nan hinagang di wada' an Dios. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LV14_28","004_14_28","LEV","14","28","28","Ya nan udum an lanan tinapayana ya endenehnah nan nangidenehanah nan dalan nan Onong di Nibahhawanah nan agwan an ingan nan ma'alih malenehan, ya nan agwan di am'ama\"an di ngamayna, ya nan ongol an galaygay hinan agwan an hu'ina. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LV14_29","004_14_29","LEV","14","29","29","Ya nan na'angang an lanan tinapayana ya ihiitnah ulun nan tagun malenehan. At henen inat nan padiy munleneh eden taguh numbaholana ta malenehan hinan numbaholanan Ha\"in an Dios. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LV14_30","004_14_30","LEV","14","30","30","Ya ene'nongna nan balug unu nan bunun an putta an hiyah ne abalinanan iyalin e'nong ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LV14_31","004_14_31","LEV","14","31","31","ta nan oha ya Onong di Bahol, ya Onong an Moghob goh nan oha an middum hinan Onong an Ma'an. Ya henen e'nong nan padiy a'aliwan di numbaholanan Ha\"in an Dios, at malenehan goh di dogohna. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LV14_32","004_14_32","LEV","14","32","32","Ya hiyanay uldin hi aton nan nawotwot an way dogohnah palla' an mid pangngalanah e'nongnah nan onong di alenehan ta ma'ali hiyah maleneh.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LV14_33","004_14_33","LEV","14","33","33","Ya ni'hapit hi Apo Dios ay da Moses ay Aaron an inalinay, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LV14_34","004_14_34","LEV","14","34","34","“Wa adya ta dumatong ayuh nan lutad Canaan an idat'un da'yu ta lutayu, ya inyabulut'uy abuutan nan abung eden luta, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LV14_35","004_14_35","LEV","14","35","35","ya nan nunhitu eden abung an nabuutan ya umuyna ibagah nan padi an alyonay, Waday tinnig'un ay ihunay buut hinan abung'u. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LV14_36","004_14_36","LEV","14","36","36","Ya mandalon nan padi dida ta ipalahundan amin nan gina'un wah nan abung ta adida mitagam an ma'alih adida mibilang hi adi maleneh ya unna umuy hamadon. Ya nalpah ay an nilahun an amin nan gina'u ya un mahkay humgop nan padi ta bilbiliyona nan abung. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LV14_37","004_14_37","LEV","14","37","37","Ta hamadonay aat nan nabuutan hinan dedeng ta gulat ay ta munlangta unu mumbobbobollah nan nete\"aana ya linumnod hinan dedeng ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LV14_38","004_14_38","LEV","14","38","38","ya bumuhu' nan padih nan abung, ya intangobna, ya mahapul an adi mibugbughul henen abung hi pituy algaw. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LV14_39","004_14_39","LEV","14","39","39","Ya nan apitun di algaw ya mumbangngad nan padi ta hamadona goh nan abung. Ya gulat ta nan buut ya dimmala'da' hinan dedeng ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LV14_40","004_14_40","LEV","14","40","40","ya ipa'aan nan padi nan dedeng an nabuutan, ya ekakdah nan babluy ta ipitapalnah nan ma'alih adi maleneh an nibataan hinan babluy. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LV14_41","004_14_41","LEV","14","41","41","Ya mahapul an ipa'uh'uhnan amin di numpunliniblib nan dedeng hi bunol nan abung ya nan nun'a'uh'uhan an na'aan hinan dedeng, ya ipitapalnah nan ma'alih adi maleneh an lugal an nibataan hinan babluy. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LV14_42","004_14_42","LEV","14","42","42","Ya inummaldah udum an batu ta ihukatdah nan inaandan batu, ya innalda goh nan pa\"alan uklit, ya linitada nan dedeng nan abung. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LV14_43","004_14_43","LEV","14","43","43","Ya gulat ta malpah an nahukatan nan nabuutan an batu ya na'uh'uhan nan numpunliniblib an dedeng ya nalita goh mu numbangngad ay nan buut hinan baluy ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LV14_44","004_14_44","LEV","14","44","44","ya mahapul an mumbangngad goh nan padi ta hamadona nan abung. Ya gulat ta dimmala'da' nan nabuutan at ma'alih nen abung hi adi maleneh. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LV14_45","004_14_45","LEV","14","45","45","At mahapul hi ipaba'ahna nan abung ta an amin nan niyammah alimatungna an nan batu, ya nan ayiw, ya an amin nan nilita ya mekak hinan babluy ta miyuy hinan ma'alih adi maleneh an lugal. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LV14_46","004_14_46","LEV","14","46","46","Ya an amin nan humgop enen abung hidin nangipitangoban nan padi ya ma'alidah adi maleneh hi engganay mahdom. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LV14_47","004_14_47","LEV","14","47","47","Ya nan mangan unu molo' enen abung ya mahapul an iloba'nay lubungna. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LV14_48","004_14_48","LEV","14","48","48","Mu gulat ta nalpah ay an nalita nan dedeng di abung ya mumbangngad nan padi ta hamadona ta agguy ay dimmala'da' nan buut ya alyonay, Maleneh nan abung ti mi'id mahkay nan buut! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LV14_49","004_14_49","LEV","14","49","49","Ya ta ma'alih maleneh heden abung ya mahapul an idat nan ad abung hinan padiy duwah hamuti ya hay penpenton an cedar, ya hay mumbolah an linubid, ya nan holo' an hanganga an ma'alih hyssop ta hiyay punlenehnah nan abung. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LV14_50","004_14_50","LEV","14","50","50","Ya golton nan padiy ohah nan hamutih nan tungul nan lutan bangan nittuwan nan pa'ahhagub an danum. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LV14_51","004_14_51","LEV","14","51","51","Ya innalna nan penpenton an cedar, ya nan holo' an hanganga an ma'alih hyssop, ya nan mumbolah an linubid, ya nan matagun hamuti, ya inhawhawna danen amin hinan dalan nan naglot an hamutih nan bangan nittuwan nan pa'ahhagup an danum, ya inwalhinah mumpapituh nan abung. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LV14_52","004_14_52","LEV","14","52","52","Ya lenehana nan abung hinan dalan di hamuti, ya nan pa'ahhagub an danum, ya nan matagun hamuti, ya nan penpenton an cedar, ya nan holo' an hanganga an ma'alih hyssop, ya nan mumbolah an linubid. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LV14_53","004_14_53","LEV","14","53","53","Ya impatayap nan padi din matagun hamuti ta ipluynah nan payaw ya nan ongol an babluy, ya henen atonay munleneh enen abung ta malenehan. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LV14_54","004_14_54","LEV","14","54","54","Ya hiyanay uldin hi ma'at hi un way umalin hi dogoh an palla', ya nan udum an dogoh, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LV14_55","004_14_55","LEV","14","55","55","ya nan umat hinan nabuutan an lubung unu abung, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LV14_56","004_14_56","LEV","14","56","56","ya umat hinan way nun'abdu' unu nan loghap, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LV14_57","004_14_57","LEV","14","57","57","ta way pangimmatunan hinan maleneh ya adi maleneh. Hiyatuy uldin hi ma'at hinan dogoh an palla' di up'up ya nan mabuutan.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LV15_1","004_15_1","LEV","15","1","1","Ya ni'hapit hi Apo Dios ay da Moses ay Aaron an alyonay, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LV15_2","004_15_2","LEV","15","2","2","“Alyonyuh nan holag Israel di, Wada ay di lala'i an waday nappuhin bumuhu' hi odolna ya henen bumuhu' hi odolna ya ma'ali an adi maleneh. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LV15_3","004_15_3","LEV","15","3","3","Ya hiyah te aat nan gun bumuhu' hinan odol an ta\"on un dimminong unu minaynayun an gun bumuhubuhu', ya ma'ali an hiya ya adi maleneh. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LV15_4","004_15_4","LEV","15","4","4","Ya an amin nan olo'an nan lala'in way nappuhin bumuhu' hi odolna ya heden nolo'ana ya ma'alih adi maleneh, ya an amin nan umbunana goh ya adi maleneh. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LV15_5","004_15_5","LEV","15","5","5","Ya nan manapah nan nolo'ana ya mahapul an iloba'nay lubungna, ya mun'amoh, mu adi damdama hiya ma'alih maleneh hi engganay mahdom. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LV15_6","004_15_6","LEV","15","6","6","Ya nan umbun hinan malgom an inumbunan nan lala'in waday nappuhin bumuhu' hi odolna ya mahapul an iloba'nay lubungna ya nun'amoh, mu adi damdama hiya ma'alih maleneh hi engganay mahdom. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LV15_7","004_15_7","LEV","15","7","7","Ya nan manapah nan tagun waday nappuhin bumuhu' hi odolna ya mahapul an iloba'nay lubungna ya nun'amoh, mu adi damdama hiya ma'ali an maleneh hi engganay mahdom. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LV15_8","004_15_8","LEV","15","8","8","Ya gulat ta nan tagun way nappuhin bumuhu' hi odolna ya tinugpaana nan maleneh an tagu ya henen tagu an natukpaan ya mahapul an iloba'nay lubungna ya nun'amoh, mu adi damdama hiya ma'ali an maleneh hi engganay mahdom. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LV15_9","004_15_9","LEV","15","9","9","Ya nan inumbunan nan taguh nan puntakayana ya ma'ali an adi maleneh, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LV15_10","004_15_10","LEV","15","10","10","ya nan manapah nan malgom an inumbunana ya ma'ali an hiya ya adi maleneh, ya nan mangdon ay danen inumbunana ya mahapul an iloba'nay lubungna ya nun'amoh, mu adi damdama hiya ma'alih maleneh hi engganay mahdom. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LV15_11","004_15_11","LEV","15","11","11","Ya nan tagun waday nappuhin bumuhu' hi odolna an agguyna inihuan di ngamayna ya dinapana han tagu ya heden dinapana ya mahapul an iloba'nay lubungna ya nun'amoh, mu adi damdama hiya ma'alih maleneh hi engganay mahdom. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LV15_12","004_15_12","LEV","15","12","12","Ya nan lutan bangan dapoon nan tagun waday bumuhu' hi odolna ya mahapul an mapohla', ya umat goh hinan malgom an ayiw di niyamma, ya mahapul an ma'ulahan hi danum. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LV15_13","004_15_13","LEV","15","13","13","Ya wa adya ta dimminong nan bumuhu' hi odolna ya mahapul an pungpungonay pituy algaw ya unna mahkay iloba' di lubungna, ya nun'amoh hinan pa'ahhagub an danum ya un ma'ali an hiya ya maleneh. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LV15_14","004_15_14","LEV","15","14","14","Ya nan awalun di algaw ya mahapul an iyalinay duwah balug unu duwah bunun an putta, ya inyuynah nan way hinagang di awadan Apo Dios hinan pantaw nan Me'gonan an Kuwaltun a'am'amungan, ya idatnah nan padi. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LV15_15","004_15_15","LEV","15","15","15","Ta nan padiy mange'nong ta nan oha ya Onong di Bahol, ya nan oha ya Onong an Moghob. Ya henen e'nong nan padi ay Apo Dios di munleneh hinan tagu an waday nappuhin bumuhu' hi odolna. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LV15_16","004_15_16","LEV","15","16","16","Ya gulat ta waday bumuhu' hinan bagin nan lala'i ya nan lala'i ya mahapul an mun'amoh, mu adi damdama hiya maleneh hi engganay mahdom. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LV15_17","004_15_17","LEV","15","17","17","Ya malgom nan lubung unu gina'un lalat an natidtidan eden bimmuhu' eden lala'i ya mahapul an miloba', ya ma'ali an adi damdamah maleneh hi engganay mahdom. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LV15_18","004_15_18","LEV","15","18","18","Ya wa adya ta elo' nan lala'i nan babai ta waday bumuhu' eden lala'i ya mahapul an mun'amohdan duwah nan danum, ya ma'ali an adida damdama maleneh hi engganay mahdom. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LV15_19","004_15_19","LEV","15","19","19","Ya wa adya ta mumpa'ahwang nan babai ya ma'ali an adi hiya maleneh hi pituy algaw, ya wa adyay manapan hiya ya adi hiya maleneh hi engganay mahdom. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LV15_20","004_15_20","LEV","15","20","20","Ya nan malgom an olo'ana eden pumpa'ahwangana ya adi goh maleneh, ya nan malgom goh an umbunana ya adi goh maleneh. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LV15_21","004_15_21","LEV","15","21","21","Ya nan manapah nan nolo'ana ya mahapul an iloba'nay lubungna ya nun'amoh, ya adi hiya damdama maleneh hi engganay mahdom. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LV15_22","004_15_22","LEV","15","22","22","Ya nan manapah nan malgom an umbunana ya mahapul an iloba'nay lubungna ya nun'amoh, ya adi hiya damdama maleneh hi engganay mahdom. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LV15_23","004_15_23","LEV","15","23","23","Ya malgom hinan nolo'ana unu inumbunana ta waday manapa ya ma'ali an hiya ya adi maleneh hi engganay mahdom. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LV15_24","004_15_24","LEV","15","24","24","Ya gulat ta elo' nan lala'i nan babai ta mideneh nan dala an impa'ahwangna ay hiya ya ma'alin adi goh maleneh heden lala'ih pituy algaw, ya amin nan olo'ana ya adi goh maleneh. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LV15_25","004_15_25","LEV","15","25","25","Ya wada ay di babain waday bumuhu' hi dalah odolna, mu bo'on tuwali nan binulan an pumpa'ahwangana, unu mumpa'ahwang hinan binulan tuwali mu un adi dumindinong eden angunuh di pumpa'ahwangana ta un minaynayun ya heden babai ya ma'alin adi maleneh an umat hinan pumpa'ahwangana. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LV15_26","004_15_26","LEV","15","26","26","Ya an amin nan olo'ana ya ma'alih adi maleneh an umat hinan olo'anah nan gutud di binulan an pumpa'ahwangana tuwali, ya an amin goh nan umbunana ya ma'alih goh hi adi maleneh an umat goh hinan binulan an pumpa'ahwangana. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LV15_27","004_15_27","LEV","15","27","27","Ya nan manapah nan nolo'ana unu inumbunana ya mibilang hi adi maleneh, at mahapul an iloba'nay lubungna ya nun'amoh ya un mahkay ma'ali an hiya ya maleneh hi engganay mahdom. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LV15_28","004_15_28","LEV","15","28","28","Ya hay atdu'an nan bumuhu' hi odolna ya mahapul an pungpungonay pituy algaw ya un ma'ali hiyah maleneh. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LV15_29","004_15_29","LEV","15","29","29","Ya hinan awalun di algaw ya mahapul an alanay duwah balug unu duwah bunun an putta, ya inyuynah nan padih nan way pantaw nan Me'gonan an Kuwaltun a'am'amungan. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LV15_30","004_15_30","LEV","15","30","30","Ta nan padi ya e'nongnay oha ta Onong di Bahol, ya nan oha ya Onong an Moghob. Ya henen ene'nong nan padin Apo Dios di munleneh eden babai ta malenehan nan bumuhu' hi odolna. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LV15_31","004_15_31","LEV","15","31","31","Ya mahapul an halimunanyu nan holag Israel hinan pangatandah nan ipawan di Uldin, ti adiyu ay aton ya matoydah unda puhion nan Me'gonan an Kuwaltu an wagwadan dida. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LV15_32","004_15_32","LEV","15","32","32","At hiyanay uldin hi mahapul an ma'at hinan lala'in waday nappuhin bumuhu' hi bagina, unu nan bumuhu' an nan mumpaha' hinan bagina, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LV15_33","004_15_33","LEV","15","33","33","ya nan babain mundogoh an dumalat nan pumpa'ahwangana, ya nan lala'i unu babai an waday bumuhu' hi odolna, ya nan lala'in mangelo' hinan babain adi maleneh.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LV16_1","004_16_1","LEV","16","1","1","Ya ni'hapit hi Apo Dios ay Moses hidin nalpahan di natayan nan duwan imbabaluy Aaron hidin himmigupandah nan awadan Apo Dios ya natoyda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LV16_2","004_16_2","LEV","16","2","2","Ya inalin Apo Dios ay Moses di, “Alyom ay agim an hi Aaron ta adi un nonong ya himmigup hinan Nidugah an Me'gonan an Kuwaltuh nan pangngel di kultina an awadan nan Kahon an Nittuwan nan Himpulun Uldin ta adi hiya goh matoy. Ya manu ay umat hina ti wagwadaa' hinan bunut an nipopotto' hinan alub hi awadan nan Ma'ahhimo' an wah nan Kahon. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LV16_3","004_16_3","LEV","16","3","3","At heden algaw an humgopan Aaron hinan Nidugah an Me'gonan an Kuwaltu ya mahapul an iyuynay ohah manilhig an bakah Onong di Baholyu ya buta'al an kalnilu ta Onong an Moghob. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LV16_4","004_16_4","LEV","16","4","4","Ya omhonan amin di odolnah mahhun ya unna ilubung nan me'gonan an lubungna an nan magayad, ya nan putut an pantalon, ya ibol'ohna nan napinuy abolna, ya iyuklupna goh nan napinuy abolna an uklup. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LV16_5","004_16_5","LEV","16","5","5","Ya idat nan holag Israel ay hiyay duwah buta'al an gandeng ta nan oha ya Onong di Baholna, ya nan ohan buta'al an kalnilu ya Onong an Moghob. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LV16_6","004_16_6","LEV","16","6","6","Ya iyuy Aaron nan manilhig an baka ta Onong di Baholna, ya e'nongna ta way a'aliwan di baholna ya didan hina\"ama. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LV16_7","004_16_7","LEV","16","7","7","Ya alana nan duwan gandeng ta iyuynah nan way hinagang di awada' an Dios hinan way pantaw nan Me'gonan an Kuwaltun a'amungan. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LV16_8","004_16_8","LEV","16","8","8","Ya iyamman Aaron di duwan ma'u'nuh ta panginnilaan hi un ngadan ay daden duwan gandeng di midat ay Ha\"in an Dios, ya hay ngadan ay diday mipalayaw. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LV16_9","004_16_9","LEV","16","9","9","At alan Aaron nan gandeng an na'u'nuh hi midat ay Ha\"in an Dios ta e'nongnah Onong di Bahol. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LV16_10","004_16_10","LEV","16","10","10","Mu nan gandeng an mipalayaw ya nonong heden matagun gandeng ya inyalidah nan awadan di hinagang'u an Dios ta a'aliwan di baholda ya unda ipalayaw hinan mapulun. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LV16_11","004_16_11","LEV","16","11","11","Ya iyalin Aaron di manilhig an baka ta Onong di Baholna, ya geneto'na, ya ene'nongna ta ma'aliwan di baholna ya didan hina\"ama. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LV16_12","004_16_12","LEV","16","12","12","Ya alana han duyun napnuh munggalangagang an balan nalpuh nan pun'onngan hinan way hinagang di wada' an Dios, ya inakupna nan nagimu' an incense an maphod di hunghungna, ya enehgopnah nan Nidugah an Me'gonan an Kuwaltu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LV16_13","004_16_13","LEV","16","13","13","Ya inittuna nan incense hinan munggalangagang an balah nan way hinagang'un Dios ta umahu' heden incense, at haniana nan alub hi awadan nan Ma'ahhimo' an wah nan Kahon an Nittuwan di Himpulun Uldin Apo Dios ta way atonan adi matoy. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LV16_14","004_16_14","LEV","16","14","14","Ya umalah nan dalan nan ene'nongnan manilhig an baka, ya inhiwhiwna nan galaygaynah nan dala, ya inwalhinah nan balitu' an alub hi awadan nan Ma'ahhimo' an wah nan Kahon ya unna walhian goh hi mumpapitu nan hinagang di Kahon an Nittuwan di Himpulun Uldin. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LV16_15","004_16_15","LEV","16","15","15","Ya goltona goh nan gandeng an Onong di Bahol di tatagu, ya inyuyna nan dalah nan Nidugah an Me'gonan an Kuwaltu an wada' an Dios, ya atona goh din inatnah din dalan nan manilhig an baka an iwalhinah nan balitu' an alub hi awadan nan Ma'ahhimo' an wah nan Kahon hinan way hinagang'u. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LV16_16","004_16_16","LEV","16","16","16","Ya mun'onong nan Nabagtun Padi ta munleneh hinan Nidugah an Me'gonan an Kuwaltu an awada' an Dios ti dumalat nan adi umunudan nan holag Israel an gunda pangipa'odholan hi nomnomda, at nabaholanda. Ya umat goh hinay atonah nan Me'gonan an Kuwaltun a'amungan an wagwadaa' ay didah nan immapalanda an ta\"on unda nabaholan. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LV16_17","004_16_17","LEV","16","17","17","Ya mahapul an mi'id ahan ah tatagun humigup hinan Me'gonan an Kuwaltun a'amungan hinan humgopan Aaron an umuy mun'onong ta malenehan nan Nidugah an Me'gonan an Kuwaltu, ya engganay un lumahun hi pangelpahanan mun'onong ta a'aliwan di baholna, ya didan hina\"ama, ya an amin nan holag Israel. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LV16_18","004_16_18","LEV","16","18","18","Ya lumahun mahkay ta umuy goh hinan pun'onngan an wah nan hinagang di wada' an Dios, ya onngana goh nan pun'onngan ta malenehan. Ya umalah nan dalan nan baka ya dalan goh nan gandeng, ya inlamuhnah nan ha'gud ya nan nunlene'woh hinan pun'onngan. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LV16_19","004_16_19","LEV","16","19","19","Ya ihiwhiwna nan galaygaynah nan dala, ya winalhiana nan pun'onngan hi mumpapitu ta malenehan an ma'aan nan bahol di tatagun holag Israel, at nan pun'onngan ya me'gonan mahkay. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LV16_20","004_16_20","LEV","16","20","20","Ya wa ay ta enelpah Aaron an lenenehan nan Nidugah an Me'gonan an Kuwaltu, ya nan Me'gonan an Kuwaltun a'amungan, ya nan pun'onngan ya unna iyuy nan matagun gandeng. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LV16_21","004_16_21","LEV","16","21","21","Ya eh'an Aaron nan duwan ngamaynah nan ulun nan matagun gandeng, ya intutuyunan amin di bahol ya nan adida umunudan an holag Israel ta ipabnohnah nan ulun nan gandeng nan bahol nan tatagu, ya impalayawna nan gandeng, at dulunon nan tagun ad tamu ta ipluynah nan mapulun. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LV16_22","004_16_22","LEV","16","22","22","At impalayaw nan tagu nan gandeng hinan mapulun ta inlayawna nan bahol nan tagu an nipaboltan ay hiya ta inyuynah nan pa\"adagwin babluy an mi'id ah nunhitu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LV16_23","004_16_23","LEV","16","23","23","Ya humgop hi Aaron hinan Me'gonan an Kuwaltun a'amungan, ya inaana nan inlubungnah din hinumgopanah nan Nidugah an Me'gonan an Kuwaltu, ya impatangnah di. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LV16_24","004_16_24","LEV","16","24","24","Ya nun'amoh hinan pun'amhan hidih nan me'gonan an lugal, ya inlubungna din lubungna tuwali, ya limmahun ta e'nongna nan Onong an Moghob ta ma'aliwan di baholna, ya e'nongna goh nan ohan Onong an Moghob ta ma'aliwan di bahol di tatagu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LV16_25","004_16_25","LEV","16","25","25","Ya gohbona goh hinan pun'onngan an amin nan taban nan Onong di Bahol. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LV16_26","004_16_26","LEV","16","26","26","Ya nan pento'dan tagun nangipalayaw hidin gandeng hinan mapulun ya mahapul an iloba'nay lubungna, ya nun'amoh ya un umuy hinan immapalanda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LV16_27","004_16_27","LEV","16","27","27","Ya nan baka ya nan gandeng an Onong di Bahol an nan ad dalah nan nehgop hinan Nidugah an Me'gonan an Kuwaltu an ne'nong hi a'aliwan di bahol ya mahapul an mekak ta mibataan hinan immapalanda ta nan up'upda, ya lamohda, ya nan minalutuda ya mahapul an gohbondan amin. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LV16_28","004_16_28","LEV","16","28","28","Ya nan tagun manghob ya mahapul an iloba'nay lubungna ya nun'amoh ya un mumbangngad an humigup hinan immapalanda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LV16_29","004_16_29","LEV","16","29","29","Ya heten uldin ya unudonyuh enggana ti nan apulun di algaw hi apitun di bulan ya mahapul an ilangduanyu, ya adi ayu muntamu. Ya an amin ayun holag Israel an ta\"on nan bo'on holag Israel an ni'hitun da'yu ya hiyay atonyu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LV16_30","004_16_30","LEV","16","30","30","Ti hiyah ne algaw hi pun'onngan nan Nabagtun Padi ta way a'aliwan di baholyu ta maleneh an mi'id baholyuh nan way hinagang'u an Dios. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LV16_31","004_16_31","LEV","16","31","31","Ya hiyah te algaw hi pun'eblayanyu, at mahapul an ilangduanyu ti hiyah te uldin hi gunyu aton hi mi'id pogpogna. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LV16_32","004_16_32","LEV","16","32","32","Ya nan padin nahiitan hi lana ya nidawat an mihukat ay amana an Nabagtun Padi ta hiyay mange'nong hinan Onong di Bahol, at hay atona ya ilubungna nan napinuy abolnan lubung, ya nan me'gonan an lubung, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LV16_33","004_16_33","LEV","16","33","33","ya nun'onong ta malenehan nan Nidugah an Me'gonan an Kuwaltu, ya nan Me'gonan an Kuwaltun a'amungan, ya nan pun'onngan, ya onngana goh nan papadi ya an amin nan tatagu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LV16_34","004_16_34","LEV","16","34","34","Ya hiyah te inyuldin'uh inaynayunyun aton hi mamenghan hi hintawon ta way a'aliwan ya alenehan di baholyun holag Israel.” At inunuddan inat nan immandal Apo Dios ay Moses. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LV17_1","004_17_1","LEV","17","1","1","Ya ni'hapit hi Apo Dios ay Moses an alyonay, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LV17_2","004_17_2","LEV","17","2","2","“Alyom ay da Aaron, ya nan linala'in imbabaluyna, ya an amin nan holag Israel di, Hiyah te immandal Apo Dios: ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LV17_3","004_17_3","LEV","17","3","3","Malgom hinan holag Israel an mangeto' hi baka, unu kalnilu, unu gandeng hinan immapalanda unu nibataan hinan immapalanda ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LV17_4","004_17_4","LEV","17","4","4","ta adina iyuy hinan way pantaw nan Me'gonan an Kuwaltun a'amungan ta e'nongnah nan way hinagang nan wadan Apo Dios ya hene han tagu ya mamolta an dumalat nan dalan nan nageto', ya mapogpog di iddumanah nan tatagu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LV17_5","004_17_5","LEV","17","5","5","Ya manu ay umat hinay ma'at ya ta way aton nan holag Israel an tuma'ot, at adi mahkay malgom di panglotandah nan gunda e'nong, ta iyuydah nan awadan Apo Dios, ya indatdah nan padih nan way pantaw nan Me'gonan an Kuwaltun a'amungan ta henen padiy mange'nong ay Apo Dios ta Onong hi Pi'lenggopan hi i'ibba. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LV17_6","004_17_6","LEV","17","6","6","Ya iwalhin nan padi nan dalah nan pun'onngan ay Apo Dios hinan way pantaw nan Me'gonan an Kuwaltun a'amungan, ya genhobna nan taba ta nan maphod an angilitnay mangipadenol ay Apo Dios. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LV17_7","004_17_7","LEV","17","7","7","Ya manu ay umat hinay inyuldin Apo Dios ya ta way aton nan tatagun mangipogpog ta adida e'nong nan onongdah nan dimunyu an dayawonda ti paddungnay inlugtapandah Apo Dios an dumalat nan bululda an umat hi gandeng di tigawna. At nan holag Israel ya mahapul an henen niyuldin di unudonda, ya minaynayun an gun aton goh di holagdah udum di algaw hi enggana. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LV17_8","004_17_8","LEV","17","8","8","Ya alyom ay diday, Nan tagun niddum hinan holag Israel unu nan ni'hitun dida an bunag di mun'onong hi Onong an Moghob unu udumnan kalahin di onong ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LV17_9","004_17_9","LEV","17","9","9","ya adina iyuy hinan way pantaw nan Me'gonan an Kuwaltun a'amungan ta e'nongnan Apo Dios ya hene han tagu ya pogpogonyuy iddumanah nan tatagun Apo Dios. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LV17_10","004_17_10","LEV","17","10","10","Ya nan holag Israel unu nan himpangilin bunag an ni'hitun dida an mangihdah dala ya du'gona ahan, ya pogpogonay iddumanah nan tataguna. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LV17_11","004_17_11","LEV","17","11","11","Ti immannung an nan dalay aptan hi ataguan, at hiyanan hay dalay a'aliwan di bahol. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LV17_12","004_17_12","LEV","17","12","12","At hiyah ne dumalat hi pangipawaan Apo Dios hi pangihdan nan holag Israel hinan dala, ya ta\"on nan himpangilin bunag an ni'hitun dida ya mipawa goh ta adida ihda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LV17_13","004_17_13","LEV","17","13","13","Ya malgom goh hinan tagun holag Israel unu nan himpangilin bunag an ni'hitun dida an umuy manganup ya wada ay di inanupandah nan animal unu hamuti, ya gulat ta ihdada ya goltondah mahhun ta matidtidan di dalana, ya ginabunandah luta. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LV17_14","004_17_14","LEV","17","14","14","Ti manu ay matagu nan malgom an animal ya hamuti ya nan dalay dumalat hi ataguanda. At hiyah ne dumalat hi nangiyuldinan Apo Dios hinan holag Israel an adida ahan ihday dala ti nan dala ya hiyay mangidat hi pi'taguan, at hiyaat un nan mangihdah dala ya mahapul an mapogpog di iddumanah nan taguna. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LV17_15","004_17_15","LEV","17","15","15","Ya an amin nan mangihdah nan nanattoy an animal unu un pinatoy di animal hi inalahan ya mahapul an iloba'nay lubungna ya nun'amoh, mu adi damdama hiya ma'alih maleneh hi engganay mahdom. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LV17_16","004_17_16","LEV","17","16","16","Mu adina ay iloba' di lubungna ya adi goh mun'amoh ya hiyay okod an munholtap hi moltana.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LV18_1","004_18_1","LEV","18","1","1","Ya ni'hapit hi Apo Dios ay Moses an alyonay, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LV18_2","004_18_2","LEV","18","2","2","“Mi'hapit'ah nan holag Israel ta alyom ay diday, Ha\"in hi Apo Dios an Diosyu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LV18_3","004_18_3","LEV","18","3","3","Ya adiyu enghon nan ato'atondad Egypt an din babluy an ni'hituwanyu, ya adiyu enghon nan ato'aton nan tatagud Canaan an babluy hi pangiyaya' ay da'yu. Ya adiyu unudon nan ato'atonda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LV18_4","004_18_4","LEV","18","4","4","At mahapul an unudonyu nan imandal'uh atonyu, ya imayaanyu ta atonyu nan inyuldin'u ti Ha\"in hi Apo Dios an dayawonyu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LV18_5","004_18_5","LEV","18","5","5","Ya mahapul an unudonyu nan immandal'u ya nan Uldin'u ti nan tatagun mangat ya mangunud ya mid al'alin dida, at mataguda. Ti Ha\"in an hi Apo Dios di nangali. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LV18_6","004_18_6","LEV","18","6","6","Ya adiyu elo' nan babain neheggon di nitulanganan da'yu ti Ha\"in an hi Apo Dios di nangali. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LV18_7","004_18_7","LEV","18","7","7","Ya adiyu bainon hi amayuh nan pangelo'anyu ay inayu ti hiyah inayu, at adiyu elo'. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LV18_8","004_18_8","LEV","18","8","8","Ya adiyu goh elo' nan ahawan amayu ti hene mamain ay amayu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LV18_9","004_18_9","LEV","18","9","9","Ya adiyu elo' nan babain pogtangyu an nan imbaluy amayu unu imbaluy inayu an ta\"on hi un nitungaw hi abungyu unu nan udum an babluy. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LV18_10","004_18_10","LEV","18","10","10","Ya adiyu elo' nan ap'apuyu an nan imbaluy nan lala'in imbaluyyu unu imbaluy nan babain imbaluyyu ti hene ya mabainan ayu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LV18_11","004_18_11","LEV","18","11","11","Ya adiyu elo' nan babain imbaluy nan ahawan amayu ti imbaluy amayu, at hiya ya pogtangyu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LV18_12","004_18_12","LEV","18","12","12","Ya adiyu elo' nan antiyu ti pogtang amayu, at hiya ya tulangyu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LV18_13","004_18_13","LEV","18","13","13","Ya adiyu elo' nan babain pogtang inayu ti hiyah antiyu goh. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LV18_14","004_18_14","LEV","18","14","14","Ya adiyu bainon nan ulitaoyu an pogtang amayu, at adiyu elo' nan ahawana ti hiya ya hi antiyu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LV18_15","004_18_15","LEV","18","15","15","Ya adiyu elo' nan inapuyun babai ti hiya ya ahawan nan imbaluyyun lala'i, at adiyu elo' hiya. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LV18_16","004_18_16","LEV","18","16","16","Ya adiyu elo' nan ahawan nan pogtangyun lala'i ti henen atonyu ya mabainan nan pogtangyu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LV18_17","004_18_17","LEV","18","17","17","Ya adiyu elo' nan imbaluy unu binabain a'apun nan babain enelo'yu. Ti munhina\"agida, at hene ya na\"appuhi ahan. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LV18_18","004_18_18","LEV","18","18","18","Ya adiyu goh ahawaon nan pogtang di ahawayu ta iyadwayuh un mataguh ahawayu ti mumpattoyda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LV18_19","004_18_19","LEV","18","19","19","Ya adiyu umuy elo' nan babaih nan awadan nan binulan an pumpa'ahwangana. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LV18_20","004_18_20","LEV","18","20","20","Ya adiyu elo' nan ahawan nan heneggonyu ti puhionyuy odolyu an dumalat nan inatyu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LV18_21","004_18_21","LEV","18","21","21","Ya adiyu iyabulut nan imbaluyyu an me'nong ay Molek ti bainona' ahan an Dios an dayawonyu. Ti Ha\"in an hi Apo Dios di nangali. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LV18_22","004_18_22","LEV","18","22","22","Ya adiyu elo' nan ibbayun lala'i an umat hinan atonyun mangelo' hinan babai ti hene ya agaga\"ihaw ahan an umipabain. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LV18_23","004_18_23","LEV","18","23","23","Ya adiyu undulon nan animal ti puhionyuy odolyu. Ya nan babai ya mahapul an adi umuy mumpa'undul hinan animal ti hene ya na\"appuhin ma'at an umipanoh'a. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LV18_24","004_18_24","LEV","18","24","24","Ya adiyu puhion di odolyuh nan malgom an umat hitun ma'at ti hiyatuy namuhih nan tatagun datnganyu an pinakak'u ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LV18_25","004_18_25","LEV","18","25","25","an ta\"on nan luta ya pimmuhi. At moltao' an dumalat nan bahol, at mun'akak nan tatagu an paddungnay utaon nan luta nan numpunhituh di. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LV18_26","004_18_26","LEV","18","26","26","Ya mahapul an unudonyu nan imandal'u ya nan Uldin'u. At da'yun holag Israel ya nan himpangilin bunag an ni'hitun da'yu ya mahapul an adiyu aton nan agaga\"ihaw an umat hina ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LV18_27","004_18_27","LEV","18","27","27","ti an amin hatu ya hiyay ina'inat nan tatagun nunhituh nan lutan umayanyu, at nan luta ya nalugit an pimmuhi. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LV18_28","004_18_28","LEV","18","28","28","At gulat ta puhionyu nan luta at paddungnay utaon goh da'yu an umat hinan na'at hinan tatagun nunhituh nan lutan umayanyu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LV18_29","004_18_29","LEV","18","29","29","Ya wa adyay mangat hinan umat hitun agaga\"ihaw ya henen tagu ya mahapul an mapogpog ta adi middum hinan tatagu'. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LV18_30","004_18_30","LEV","18","30","30","At unudonyu nan Uldin'u ta adiyu unudon nan agaga\"ihaw an ugalin nan tatagun nunhituh nan lutan umayanyu ta adiyu puhion di odolyuh nan pangatanyuh nan umat hina. Ti Ha\"in hi Apo Dios an dayawonyu.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LV19_1","004_19_1","LEV","19","1","1","Ya ni'hapit goh hi Apo Dios ay Moses an alyonay, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LV19_2","004_19_2","LEV","19","2","2","“Alyom an amin hinan tatagun holag Israel an na'amung di, Mahapul an me'gonan ayu ti Ha\"in an hi Apo Dios an dayawonyu ya me'gonana'. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LV19_3","004_19_3","LEV","19","3","3","Ya way ohan da'yu ya e'gonanah inana ya hi amana, ya ngilinonyu nan algaw an pun'eblayan. Ti Ha\"in hi Apo Dios an dayawonyu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LV19_4","004_19_4","LEV","19","4","4","Ya adiyu dayawon nan bulul, ya adi ayu munhibug hi gumo' ta diosyu. Ti Ha\"in hi Apo Dios an na'abbagbagtu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LV19_5","004_19_5","LEV","19","5","5","Ya wa adya ta mun'onong ayun Ha\"in an Dios hi Onong di Pi'lenggopanyu ya unudonyu nan aat di onong ta way aton nan e'nongyun ma'abulut. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LV19_6","004_19_6","LEV","19","6","6","Ya mihdan amin nan dotagna ede han algaw an ne'nongana unu hinan mabiggat, mu wa ay di ma'angang hinan miyatlun algaw ya ipulu'yu ta moghob. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LV19_7","004_19_7","LEV","19","7","7","Ya gulat ta waday mangihdah nan atlun di algaw ya ma'alih adi maleneh, at adi ma'abulut. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LV19_8","004_19_8","LEV","19","8","8","Ya nan mangihda ya hiyay ma'amuyuan, at mamolta ti agguyna ene'gonan nan ne'nong ay Ha\"in, at henen tagu ya mahapul hi mapogpog di iddumanah nan tatagu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LV19_9","004_19_9","LEV","19","9","9","Ya wa ay ta mumboto' ayu ya adiyu pi'yala nan wah nan numpumpiningit hinan payawyu, ya adiyu goh umuy bangngadon an bot'on nan nalauhan an paguy. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LV19_10","004_19_10","LEV","19","10","10","Ya pinugahyu ay nan greypyu ya adiyu goh bangngadon an umuy alan nan na'angang unu alan nan nagah, at taynanyu ta bagin nan nawotwot ya nan himpangilin ni'hitun da'yu. Ti Ha\"in hi Apo Dios an dayawonyuy ad mandal. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LV19_11","004_19_11","LEV","19","11","11","Ya adi ayu mangakaw. Ya adi ayu munlayah. Ya adi ayu bumalbalih ibbayu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LV19_12","004_19_12","LEV","19","12","12","Ya adiyu ihapatah ngadan'u nan adiyu ipa'annung ti henen inatyu ya unyu adi e'gonan nan ngadan'u. Ti Ha\"in hi Apo Dios an na'abbagbagtu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LV19_13","004_19_13","LEV","19","13","13","Ya adiyu paligaton nan heneggonyu unu polhon nan gina'uda. Ya idatyu nan bino'lan nan puntamuonyu, ya adiyu dida punhoodon hi engganah mabiggat. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LV19_14","004_19_14","LEV","19","14","14","Ya adiyu idutan nan napu'it unu iyammay ihalibdudan nan nabulaw hinan way pange'wanda, mu ta'tana' an Dios. Ti Ha\"in hi Apo Dios an nabagbagtu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LV19_15","004_19_15","LEV","19","15","15","Ya adiyu pikuwon di ma'andong ta adiyu ipangngel di pamanuhyuh nan nawotwot unu nan adadangyan. Mu hay maphod ya nan nahamad di pamanuhyuh nan heneggonyu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LV19_16","004_19_16","LEV","19","16","16","Ya adiyu iwa'at an hapiton nan agguy immannung an pa'leh hinan tatagu. Ya adi malgom di atonyuh dumalat hi atayan nan ni'tunglubyu. Ti Ha\"in hi Apo Dios an nabagbagtu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LV19_17","004_19_17","LEV","19","17","17","Ya adiyu abohlan nan a'agiyu, mu unyuat tugunon didah nan nappuhin inatda. Ti ihingalmu ay at adi'a middum hinan numbaholanda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LV19_18","004_19_18","LEV","19","18","18","Ya adiyu ibolloh unu nonomnomon nan boholyuh nan i'ibbayu, mu hay maphod ya pohpohdonyu nan heneggonyu an umat hinan pamhodyuh odolyu. Ti Ha\"in hi Apo Dios an nabagbagtu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LV19_19","004_19_19","LEV","19","19","19","Ya mahapul an unudonyu nan Uldin'u. Ya adiyu ipa'undul nan animal hinan nob'on an animal. Ya adiyu tamman nan payawyuh duwah numbino'ob'on an oho'. Ya adiyu ilubung nan duway numbino'ob'on an hinulid hi na'abol. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LV19_20","004_19_20","LEV","19","20","20","Ya gulat ta elo' han lala'i nan baalnan babain niyalih ohah lala'i ta ahawaona, mu agguy napalgan ya agguy nidatan hi biyangna ta ma'alin bo'on mahkay hiya himbut ya mahapul an mamoltada. Mu adida patayon didan duwa ti heden babai ya himbutna. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LV19_21","004_19_21","LEV","19","21","21","Mu nan lala'i ya mahapul an iyalinay buta'al an kalnilu ta iyuynah nan way pantaw nan Me'gonan an Kuwaltun a'amungan ta e'nongnan Ha\"in an Dios di Onong di Nibahhawana. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LV19_22","004_19_22","LEV","19","22","22","Ya e'nong nan padi nan buta'al an kalniluh nan way hinagang'un Dios ta Onong di Nibahhawana ta way a'aliwan di baholna, at ma'aliwan. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LV19_23","004_19_23","LEV","19","23","23","Ya hay dumatnganyuh nan lutad Canaan ya muntanom ayuh numbino'ob'on an ayiw an ma'an di bungada, ya wa ay ta bumungada ya hanan bungada ya mapaniaw. Ya ibilangyuh mapaniaw hi tuluy tawon, at mahapul an adiyu onon. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LV19_24","004_19_24","LEV","19","24","24","Ya nan miyapat an tawon hi bumungaanda ya me'gonan di bungada ta Onong di Pundayawanyun Ha\"in an Dios. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LV19_25","004_19_25","LEV","19","25","25","Mu nan miyaleman tawon hi bumungaanda ya mabalin mahkay hi ononyu, ya hiyah te ma'at ta way aton nan bungadan dumo'do\"ol. Ti Ha\"in hi Apo Dios an nabagbagtu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LV19_26","004_19_26","LEV","19","26","26","Ya adiyu ihday dotag an agguy na'aan di dalana. Ya adi ayu mumbuyun unu mun'adal hi te'om. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LV19_27","004_19_27","LEV","19","27","27","Ya adiyu ipa'lot nan numpinangngel an buu' hi uluyu, ya adiyu goh ipaputol nan uddu' di hamayyu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LV19_28","004_19_28","LEV","19","28","28","Ya adiyu gunihan di odolyu an gapuh nan punlungdayaanyuh un way natoy, ya adiyu ipabato' di odolyu. Ti Ha\"in hi Apo Dios. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LV19_29","004_19_29","LEV","19","29","29","Ya adiyu puhion nan binabain imbabaluyyu ta ila'uday odoldah pihhu ta adida mabainan. Ti abulutonyu ay at hiyanan dumo'ol di munla'uh odoldah tun luta, at dumo'olda goh di mumbahol hitun luta. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LV19_30","004_19_30","LEV","19","30","30","Ya unudonyu nan Uldin hi ma'at hinan algaw an pun'eblayan, ya e'gonanyu goh nan Tuldan Abung an wada'. Ti Ha\"in hi Apo Dios an nabagbagtu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LV19_31","004_19_31","LEV","19","31","31","Ya adi ayu umuy mumpabadang hinan mammalad ya nan tagun mun'utung an hay lennawan di matoy di nihuhu'lung ti puhionday nitaguanyu. Ti Ha\"in hi Apo Dios an nabagbagtu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LV19_32","004_19_32","LEV","19","32","32","Ya tuma'dog ayuh un nan mina'ma'ilog di pi'hapitanyu ta ipattigyuy pange'gonanyun dida, ya ta'tana' an Dios. Ti Ha\"in an hi Apo Dios ya nabagbagtua'. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LV19_33","004_19_33","LEV","19","33","33","Ya wa ay di himpangilin bunag an ni'hitun da'yuh nan lutayu ya adiyu dida abohlan. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LV19_34","004_19_34","LEV","19","34","34","Ya hay atonyuh nan himpangilin bunag an ni'hitun da'yu ya ibilangyu didah paddungnay ibbayu. Ya pohdonyu dida an umat hinan pamhodyuh odolyu ti da'yu goh ya ni'hitu ayuh nan himpangilin babluy hi ad Egypt. Ti Ha\"in hi Apo Dios an nabagbagtu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LV19_35","004_19_35","LEV","19","35","35","Ya adi ayu munlayah hi un way ipalukuddan da'yu, unu ipakiludan da'yu, unu way ipagodwadan da'yu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LV19_36","004_19_36","LEV","19","36","36","Hay usalonyu ya nan nahamad an lukud, ya nahamad an kiluan, ya nan nahamad an hupa. Ti Ha\"in hi Apo Dios an nabagbagtuy nangekak ay da'yuh ad Egypt. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LV19_37","004_19_37","LEV","19","37","37","Ya unudonyun amin nan Mandal'u ya an amin nan Uldin'u ta hiyay atonyu. Ti Ha\"in hi Apo Dios an nabagbagtu.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LV20_1","004_20_1","LEV","20","1","1","Ya inalin Apo Dios ay Moses di, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LV20_2","004_20_2","LEV","20","2","2","“Alyom hinan holag Israel di, Wa adyay holag Israel unu himpangilin bunag an ni'hituh ad Israel an mangidat hinan imbabaluyna ta me'nong ay Molek ya mahapul an patayonyu, at nan tataguh nan babluy ya puntapada hiya. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LV20_3","004_20_3","LEV","20","3","3","Ya ta\"on un Ha\"in ya bumungota' enen tagu, ya pogpogo' di iddumanah nan tatagu' ti han nangidatanah nan imbaluynan Molek ya pinuhina ahan nan Nidugah an Me'gonan an Kuwaltun awada', ya impa'ampana nan me'gonan an ngadan'u. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LV20_4","004_20_4","LEV","20","4","4","Ya gulat ta nan tatagun nan babluy ya unda hintigtigon nan tagun mangidat hinan imbaluynan Molek mu adida hiya patayon ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LV20_5","004_20_5","LEV","20","5","5","at Ha\"in di bumungot enen tagu ya didan hina\"ama, ya pogpogo' dida ta adida middum hinan tatagu', ya iddum'u goh an amin nan mangunud ay hiyan numbahol hi nundayawandan Molek ti ay paddungnay inlugtapa'. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LV20_6","004_20_6","LEV","20","6","6","Ya bumungota' hinan tagun mumpabadang hinan lennawan nihu'lung ti paddungnay dayawondah nen lennawa, at pogpogo' di iddumandah nan tatagu'. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LV20_7","004_20_7","LEV","20","7","7","Ya ilahhinyuy odolyu ta mihamad di aatyu, at me'gonan ayu. Ti Ha\"in hi Apo Dios an me'gonan. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LV20_8","004_20_8","LEV","20","8","8","Ya adiyu aliwan nan Mandal'u ta hiyay unudonyu. Ti Ha\"in an hi Apo Dios di nangilahhin ay da'yu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LV20_9","004_20_9","LEV","20","9","9","Ya wa adyay mangidut ay amana unu hi inana ya mahapul an mapatoy ti inidutanah amana ya hi inana, at awahna. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LV20_10","004_20_10","LEV","20","10","10","Ya gulat ta han lala'iy umilugtap ta elo'nay ahawan nan lala'in heneggona ya didan duwan immilugtap ya mahapul an mapatoyda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LV20_11","004_20_11","LEV","20","11","11","Ya gulat ta nan lala'i ya elo'nay ahawan amana ya binainah amana, at didan duwa an nan lala'i ya nan babai ya mahapul an mapatoyda ta awahda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LV20_12","004_20_12","LEV","20","12","12","Ya gulat ta nan lala'i ya elo'na nan inapunan babai ya mahapul an mapatoydan duwa ti nan inatda ya na\"appuhi. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LV20_13","004_20_13","LEV","20","13","13","Ya gulat ta nan lala'i ya elo'na goh di paddungnah lala'in umat hinan aton nan lala'in mangelo' hinan babai ya henen inatda ya agaga\"ihaw ahan, at mahapul an mapatoydan duwa. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LV20_14","004_20_14","LEV","20","14","14","Ya gulat ta nan lala'i ya ahawaonay nunhin'ina ya umipabain ahan hene, at mahapul an gohbon didan tulu ta mi'id ah mangipabain ay da'yu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LV20_15","004_20_15","LEV","20","15","15","Ya gulat ta waday lala'ih mangundul hinan animal ya mahapul an mapatoy hiya, ya mahapul goh an mapatoy nan animal. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LV20_16","004_20_16","LEV","20","16","16","Ya gulat ta waday babaih umuy mumpa'undul hinan animal ya mahapul an mapatoy nan babai ya nan animal. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LV20_17","004_20_17","LEV","20","17","17","Ya gulat ta nan lala'i ya elo'nay babain pogtang di imbaluy goh amana unu imbaluy goh inanah ohah tagu ya binaina nan agina, at mahapul an mapogpog di iddumanah nan tatagu' ti binaina nan pogtangna, at hiyay ma'amuyuan hi ad bahol. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LV20_18","004_20_18","LEV","20","18","18","Ya gulat ta elo' han lala'i nan awadan di binulan an pumpa'ahwangan nan babai at binaina nan babai an dumalat di awadan nan matyamna. Ya gapu ta henen babai ya inabulutnay lala'i at mahapul an mapogpogdan duwah nan tatagu'. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LV20_19","004_20_19","LEV","20","19","19","Ya adiyu elo' nan babain pogtang inayu unu hi amayu ti mabainan nan neheggon an tutulangna, at didan duway ma'amuyuan an mabaholan. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LV20_20","004_20_20","LEV","20","20","20","Ya gulat ta nan lala'i ya elo'nay ahawan nan agin amana ya binaina hi ulitaona, at didan duway ma'amuyuan, at matoyda an mi'id imbaluyda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LV20_21","004_20_21","LEV","20","21","21","Ya gulat ta nan lala'i ya ahawaonay ahawan nan pogtangna ya nappuhi ahan henen ma'at ti binaina nan pogtangna, at mi'id ah holagda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LV20_22","004_20_22","LEV","20","22","22","Ya hay mahapul ya adiyu aliwan nan Mandal'u ya nan Uldin'u, ya hiyay unudonyu ta way atonyun adi mapakak hinan lutan pangiyaya' ay da'yuh punhituwanyu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LV20_23","004_20_23","LEV","20","23","23","Ya mahapul an adiyu eng'enghon nan ugalin nan tatagun pakako' hinan lutan umayanyu ti ina'inatdan amin hatun agaga\"ihaw, at hiyanan inabohla' dida. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LV20_24","004_20_24","LEV","20","24","24","At hay inali' ay da'yu ya boltanonyu nan lutada, ya idat'un da'yu ta lutayu, ya henen luta ya ma\"almuy mihabal, at do'ol ahan di ma'an. Ti Ha\"in hi Apo Dios an nabagbagtuy nangilahhin ay da'yuh nan tatagu ta adida middum ay da'yu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LV20_25","004_20_25","LEV","20","25","25","At mahapul an immatunanyu nan nun'abhiwan nan mapaniaw ya nan adi mapaniaw an animal ya nan hamuti. Ya puhionday itaguanyuh nan pangihdanyuh nan animal, ya nan hamuti, ya nan umadap hinan luta ti didanay inlahhin'uh mapaniaw hi adiyu ihda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LV20_26","004_20_26","LEV","20","26","26","Ya mahapul an me'gonan di aatyu ti Ha\"in an hi Apo Dios ya me'gonan di aat'u, ya inlahhin'u da'yuh nan atagutagu ta mihakup ayun Ha\"in. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LV20_27","004_20_27","LEV","20","27","27","Ya nan linala'i unu binabain mun'utung ta mihu'lung nan nappuhin lennawa unu nan mumpalad ya mahapul an mapatoyda, at pundotnayyuh batu dida ta awahda.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LV21_1","004_21_1","LEV","21","1","1","Ya inalin Apo Dios ay Moses di, “Mi'hapit'ah nan papadi an nan imbabaluy Aaron ta alyom ay diday, Nan padi ya mahapul an emayaana ta adina dapoon nan matoy an tutulangna ta adina puhion di itaguana. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LV21_2","004_21_2","LEV","21","2","2","Mu dapoonah un didan hina\"ama an umat ay inana, ya hi amana, ya nan imbaluynan babai unu lala'i, unu nan lala'in pogtangna, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LV21_3","004_21_3","LEV","21","3","3","unu nan ungan agguy nangahawan babain pogtangna an hiyay manalimun, ya mabalin an dapoona hiya an ta\"on un pumuhiy nitaguana. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LV21_4","004_21_4","LEV","21","4","4","Mu mahapul an emayaana ta adina puhion di nitaguanah nan pumbaholanah udum ti hiyay ap'apudan himpampun. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LV21_5","004_21_5","LEV","21","5","5","Ya nan papadi ya adida gidgidan di buu' di uluda unu gidgidan nan hamayda, unu odolda an dumalat di lungdayada. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LV21_6","004_21_6","LEV","21","6","6","Ya ihamadday ugalida ta adida ipa'ampay ngadan'un Dios ti didana nan gun mangiyuy hinan me'nong an ma'an an nan tinapay ya nan Onong an Moghob an me'nong ay Ha\"in an Dios, at mahapul an nahamad di ugalida. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LV21_7","004_21_7","LEV","21","7","7","Ya adida ahawaon nan babain waday lala'in nangelo' ay hiya unu nan ni'hiyan hinan ahawana ti hiyay padih mangitamuan hinan tatagu' an Dios, at mahapul an nahamad di ugalina ti Ha\"in an Dios di itamuana. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LV21_8","004_21_8","LEV","21","8","8","Ya ibilangyu didah me'gonan di aatda ti diday mange'nong hinan onong ay Ha\"in an Dios, ya ibilangyu didah nahamad di ugalida ti Ha\"in an hi Apo Dios di nangihamad hi ugalida ti na'ahhamad di aat'u. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LV21_9","004_21_9","LEV","21","9","9","Ya gulat ta nan babain imbaluy nan padi ya puhionay odolna ta mumputa at hi amanay bainona, at mahapul an gohbonyu hiyah nan apuy. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LV21_10","004_21_10","LEV","21","10","10","Ya nan Nabagtun Padin nahiitan hi lanay uluna ya nidawat ta ilubungna nan lubung di padi ya mahapul an adina inganuy an manugud hi buu'na unu adina pi\"ion di lubungnah punlungdayaana. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LV21_11","004_21_11","LEV","21","11","11","Ya mahapul an adina ahan umuy tigon nan malgom an natoy ta adina puhion di nitaguana an ta\"on un hi amana unu hi inanay natoy. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LV21_12","004_21_12","LEV","21","12","12","Ya adina ahan taynan nan Me'gonan an Kuwaltu ta umuyna dida tigon ti puhiona nan me'gonan an awada' an Dios ti hiya ya nidawat an nahiitan hinan lana' an Dios. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LV21_13","004_21_13","LEV","21","13","13","Ya mahapul an hay ahawaona ya babai an mi'id ahan nangelo'. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LV21_14","004_21_14","LEV","21","14","14","Ya adina ahan ahawaon nan nabalu, unu nan ni'hiyan an babai, unu nan do'ol di lala'in nangelo' ay hiya, mu hay ahawaona ya nan babaih nan ohan himpangapu an mi'id ahan ah nangelo' ay hiya ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LV21_15","004_21_15","LEV","21","15","15","ta maphod di a'al'alyan nan holagna an middum ay didan hina\"ama. Ti Ha\"in an hi Apo Dios di nangilahhin ay hiyah mumpadi.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LV21_16","004_21_16","LEV","21","16","16","Ya inalin Apo Dios ay Moses di, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LV21_17","004_21_17","LEV","21","17","17","“Alyom ay Aaron ta nan holagnad ugwan hi enggana ta wada ay di ganitda ya adida ahan umuy mun'onong hinan ma'an ay Ha\"in an Dios. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LV21_18","004_21_18","LEV","21","18","18","Ya adi ahan mabalin an umuy hinan awada' nan tatagun waday ganit di odolna an umat hinan linala'i an nabulaw, ya napilay, ya nan waday pa\"in di angahna, unu nakudangan di ni'atan di odolna, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LV21_19","004_21_19","LEV","21","19","19","ya umat goh hinan napungudan di dapana unu nan ngamayna, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LV21_20","004_21_20","LEV","21","20","20","unu nan nabu\"ung, ya nan he'he'dod an tagu, unu na'ulab di matana, unu nan way loghap di up'upna, ya nan napnahan an lala'i. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LV21_21","004_21_21","LEV","21","21","21","Ya nan holag Aaron an padin waday ganitna ya adi ahan mabalin an umuy mun'onong hinan Onong an Moghob an me'nong ay Ha\"in an Dios ti nan waday ganitna ya paniaw hi un umalin mun'onong hinan ma'an an onong'un Dios. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LV21_22","004_21_22","LEV","21","22","22","Mu mabalin an onona nan ma'an an ne'nong ay Ha\"in an nan nidugah an me'gonan ya nan me'gonan an ma'an. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LV21_23","004_21_23","LEV","21","23","23","Mu adi hiya mabalin an umuy hinan way kultina, ya adi goh umuy hinan way pun'onngan ti waday ganitna, at puhiona nan me'gonan an ihina'. Ti Ha\"in an hi Apo Dios di nangilahhin ay dane ta me'gonanda.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LV21_24","004_21_24","LEV","21","24","24","At inalin Moses an amin hatu ay Aaron, ya nan imbabaluyna, ya an amin nan holag Israel. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LV22_1","004_22_1","LEV","22","1","1","Ya inalin Apo Dios ay Moses di, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LV22_2","004_22_2","LEV","22","2","2","“Alyom ay da Aaron ya nan linala'in imbabaluyna ta e'gonanda nan onong an e'nong nan holag Israel an indawatda ta adida bainon di ngadan'u. Ti Ha\"in hi Apo Dios. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LV22_3","004_22_3","LEV","22","3","3","Ya wada ay di ohah nan holagyu an nan nappuhiy ataguna ta umuyna hegnon nan me'gonan an e'nong nan holag Israel an indawatdan Ha\"in ya henen tagu ya mahapul an mapogpog di iddumanan Ha\"in. Ti Ha\"in hi Apo Dios. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LV22_4","004_22_4","LEV","22","4","4","Ya gulat ta nan holag Aaron an waday palla'na unu waday nappuhin bumuhu' hi odolna ya adina onon unu ihda nan me'nong ay Ha\"in hi engganay un mapoyanan nan poghana ta maleneh hiya. Ya wada ay di medeneh hinan odol di natoy, unu nan lala'i an waday bumuhu' hinan bagina, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LV22_5","004_22_5","LEV","22","5","5","unu gulat ta way dapoonah nan malgom an mapaniaw an mun'ada'adap ya pumuhiy ataguna, unu nan tagun manapah nan way dogohna ya miyalin ay hiya, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LV22_6","004_22_6","LEV","22","6","6","ya nan manapah nan umat hitu ya adi hiya maleneh hi engganay mahdom. Ya mahapul an adina ihda unu onon nan me'gonan an ne'nong hi engganay un mun'amoh ta malenehan hiya. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LV22_7","004_22_7","LEV","22","7","7","Ya wa ay ta na'unug nan algaw ya maleneh mahkay hiya, at mabalin an onona ya ihdana nan me'gonan an me'nong ti hiyah ne tuwaliy onona. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LV22_8","004_22_8","LEV","22","8","8","Ya mahapul an adina ihda nan natoy an animal unu nan animal an pinatoy di udum an animal ti ihdana ay at hiyay dumalat hi alugitan di ataguna. Ti Ha\"in hi Apo Dios. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LV22_9","004_22_9","LEV","22","9","9","Ya nan papadi ya mahapul an unudondan amin nan imbaga' hi atonda ti adida ay at mumbaholda, ya matoyda an dumalat di adida pangunudan hinan mahapul hi atonda. Ti Ha\"in hi Apo Dios an nangilahhin ay dida ta mihamad di ugalida. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LV22_10","004_22_10","LEV","22","10","10","Ya hay mangihda unu mangan hinan me'gonan an dotag ya da Aaron ya nan pamilyana ya anggay ya mi'id ah udum, an ta\"on nan mangilin nan papadi unu nan tagalana ya adi mabalin. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LV22_11","004_22_11","LEV","22","11","11","Mu nan himbut nan padin penla'na ta baalna unu nan baal an nitungaw hi abung nan padiy hiyay mabalin hi me\"an unu mi'ihdah nan padi. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LV22_12","004_22_12","LEV","22","12","12","Ya gulat ta nan babain holag nan padi ta bo'on holag Levi di ahawaona ya adi hiya mabalin hi me\"an unu mi'ihdah nan ne'nong an me'gonan. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LV22_13","004_22_13","LEV","22","13","13","Mu gulat ta nan babain imbaluy nan padi ya nabalu unu ni'hiyan ya mi'id di imbaluyna ya numbangngad an mi'hituh abung amana an umat hidin abalahangna ya mabalin an me\"an unu mi'ihdah nan onon amana. Mu adi mabalin ahan an me\"an nan tagun mangali. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LV22_14","004_22_14","LEV","22","14","14","Ya gulat ta waday nibahhaw an agguyna ginulat ya inana nan me'gonan an ne'nong ya mahapul an bayadanah den ne'nong, ya indatnah nan padi, ya inokpanah ba'intih porcento nan balulna. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LV22_15","004_22_15","LEV","22","15","15","Ya mi'id ah tagun mamuhih nan me'gonan an onong nan holag Israel an ene'nongdan Ha\"in an Dios. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LV22_16","004_22_16","LEV","22","16","16","At nan pangiyabulutanda ta onon nan mangili nan me'gonan an onong di hiyay dumalat hi abaholanda. Ti Ha\"in an hi Apo Dios di mangihamad hi ugalida.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LV22_17","004_22_17","LEV","22","17","17","Ya inalin Apo Dios ay Moses di, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LV22_18","004_22_18","LEV","22","18","18","“Mi'hapit'a ay da Aaron, ya nan linala'in imbabaluyna, ya an amin nan holag Israel ta alyom ay diday, Gulat ta wadan da'yun holag Israel unu nan himpangilin ni'hitun da'yuy mamhod an mangiyuy hi onongna ta mun'onong ay Apo Dios hinan Onong an Moghob ta mangipa'annung hinan inhapatana unu unna tuwali ninomnom an mun'on'onong ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LV22_19","004_22_19","LEV","22","19","19","ya hay ma'abulut hi iyaliyuh e'nongyu ya nan mi'id ah ganitnan manilhig an baka, unu buta'al an kalnilu, unu gandeng. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LV22_20","004_22_20","LEV","22","20","20","Ya adiyu iyaliy malgom hinan way ganitna ti adi ma'abulut nan e'nongyu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LV22_21","004_22_21","LEV","22","21","21","Ya wa ay di mun'onong hi Onong di Pi'lenggopan hi i'ibba ta mangipa'annung hinan inhapatana unu unna tuwali ninomnom an mun'on'onong ya hay e'nongna ya hay baka unu kalnilun mi'id ah ganitna ta way atonan ma'abulut. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LV22_22","004_22_22","LEV","22","22","22","Ya adiyu ahan e'nong ay Apo Dios nan nabulaw, unu nan way na'ipung, unu napilay, unu nabilatan, unu nan waday poghana, unu nan way butigna, unu way nabdu'. Adiyu ahan iyuy hinan pun'onngan nan malgom an umat hina ta e'nongyuh Onong an Moghob hi me'nong ay Apo Dios. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LV22_23","004_22_23","LEV","22","23","23","Ya unyu ay tuwali ninomnom an mun'onong ya mabalin hi e'nongyu nan napilay unu nabilatan an baka unu kalnilu, mu adi ma'abulut hi un me'nong hi Onong di Ni'tulagan. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LV22_24","004_22_24","LEV","22","24","24","Ya mahapul an adiyu ahan e'nong ay Apo Dios nan animal an nahugatan, unu napnahan, unu napilayan, unu nagunihan. Mahapul an adiyu ahan e'nong di umat hituh nan babluyyu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LV22_25","004_22_25","LEV","22","25","25","Ya adiyu ahan abuluton an alan nan animal an iyalin nan himpangili ta ay ma'an an hiyay e'nongyun Apo Dios. Ti adi ma'abulut nan e'nongyu ti nappuhi, ya waday ganitna.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LV22_26","004_22_26","LEV","22","26","26","Ya inalin Apo Dios ay Moses di, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LV22_27","004_22_27","LEV","22","27","27","“Wada ay di mitungaw an baka, unu kalnilu, unu gandeng ya mahapul an mimiddum ay inanah pituy algaw. Ya mete\"ah awalun di algawna ya un mabalin hi ma'abulut an moghob an me'nong ay Ha\"in an Dios. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LV22_28","004_22_28","LEV","22","28","28","Ya adiyu pundehhonon an e'nong nan nunhin'ina an baka unu kalniluh ohay algaw. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LV22_29","004_22_29","LEV","22","29","29","Ya wa adya ta mun'onong ayuh Onong di Punyamananyun Ha\"in an Dios ya hamadonyu ta da'yuy ad nomnom hinan atonyu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LV22_30","004_22_30","LEV","22","30","30","Ya ihdayun amin nan ene'nongyu eden algaw an nange'nonganyu ta mi'id ah ma'ang'angang hinan mabiggat ti Ha\"in hi Apo Dios. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LV22_31","004_22_31","LEV","22","31","31","Ya adiyu al'alliwan nan immandal'u, mu unyuat unudon ti Ha\"in hi Apo Dios. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LV22_32","004_22_32","LEV","22","32","32","Ya adiyu aton nan umipabain ta adia' mabainan, ya da'yun holag Israel ya me'gonan di pannigyun Ha\"in. Ti Ha\"in hi Apo Dios an nangilahhin ay da'yu ta me'gonan ayu goh, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LV22_33","004_22_33","LEV","22","33","33","ya Ha\"in di nangekak ay da'yuh ad Egypt ta Ha\"in an Dios di dayawonyu.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LV23_1","004_23_1","LEV","23","1","1","Ya inalin Apo Dios ay Moses di, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LV23_2","004_23_2","LEV","23","2","2","“Ipa'innilam hinan holag Israel di, Hatuy pento\"un algaw an pumbehtaandan Ha\"in, at ipa'innilayuh nan me'gonan an ahayhayupanyu.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LV23_3","004_23_3","LEV","23","3","3","Ya intuluy Apo Dios an inalinay, “Ya onom di algaw hi puntamuanyu, mu nomnomonyu an nan miyapitun algaw ya hiyah ne algaw an pun'eblayan. At adi ayu muntamu ti hiyah ne algaw hi a'amunganyun mundayaw ay Ha\"in an Dios ti hiyah ne algaw hi pun'eblayanyuh nan malgom an wadan di numpunhituwanyu, ya hiyay atonyu.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LV23_4","004_23_4","LEV","23","4","4","Ya inalina goh di, “Ya hiyatuy algaw hi pento\"un Dios hi pumbehtaanyu ta hiyay me'gonan an ahayhayupanyu, at gunyu ipa'innilah un madatngan nan gutudna. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LV23_5","004_23_5","LEV","23","5","5","Ya hay gutud di Punnomnoman hi Namaliwa' an Dios ya mete\"ah a'unugan di algaw eden miyapulu ta opat di algaw hinan hopap di bulan.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LV23_6","004_23_6","LEV","23","6","6","Ya inalina goh di, “Ya nan mabiggat an miyapulu ta lemay algaw ya hiyay ete\"an di Pumbehtaanyun Ha\"in an Dios hinan Agguy Nabino'bo'an an Tinapay, ya pituy algaw di adiyu panganan hinan agguy nabino'bo'an an tinapay. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LV23_7","004_23_7","LEV","23","7","7","Ya nan hopap di algaw ya hiyah ne me'gonan, at hiyay ahayhayupanyu ta dayawona' an Dios, ya mahapul an mi'id ah muntamu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LV23_8","004_23_8","LEV","23","8","8","Ya pituy algaw di pange'nonganyuh nan moghob an me'nong ay Ha\"in an Dios, ya nan apitun di algaw ya adi ayu goh muntamu ta mahayup ayu ta mundayaw ayu goh ay Ha\"in.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LV23_9","004_23_9","LEV","23","9","9","Ya inalin goh Apo Dios ay Moses di, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LV23_10","004_23_10","LEV","23","10","10","“Mi'hapit'ah nan holag Israel ta alyom ay diday, Wa ay ta dumatong ayuh nan lutan idatna ay da'yu ya hay hopap di pumbot'anyu ya iyuyyuy himboto' hinan padi ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LV23_11","004_23_11","LEV","23","11","11","ta ilayatna nan himboto' ay Apo Dios, at umamlong, at abulutona. Ya hay algaw hi pangilayatan nan padi ya hay mabiggat an nan algaw an pun'eblayan. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LV23_12","004_23_12","LEV","23","12","12","Ya hede han algaw an ilayatan nan himboto' an paguy ya iddumyun e'nong nan uyaw an kalnilun ohay tawona an mi'id ah ganitna ta Onong an Moghob an me'nong ay Apo Dios. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LV23_13","004_23_13","LEV","23","13","13","Ya iddumyuy nahuluk hi opat di litroh nan ma'adyamu' an alenan nalamutan hi mantika ta moghob an me'nong ay Apo Dios ta nan angilitnay mangipa'amlong ay Hiya. Ya hay me'nong goh ta Onong an Ma'inum ya ohah litron bayah. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LV23_14","004_23_14","LEV","23","14","14","Ya ta\"on un nihanglag nan paguy, ya nalangu nan gahhilang, unu malgom an bungan nan intanomyu ya adiyu onon ta engganah unyu e'nong ay Apo Dios. Ya heten uldin ya mahapul an ato'aton nan holagyuh enggana an ta\"on un malgom di lugal hi numpunhituwanda.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LV23_15","004_23_15","LEV","23","15","15","Ya inalin goh Apo Dios di, “Ya mete\"a eden mabiggat hi alpahan di Habadu ya heden algaw an nangiyayanyu ta nilayat an ne'nong nan nahhun an bento'yu ya ete\"ayun mumbilang ta engganay magtud di pituy duminggu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LV23_16","004_23_16","LEV","23","16","16","Ya mete\"ah nan mabiggat hi alpahan di ngilin an algaw ya ete\"ayun mumbilang goh hi nabongley algaw, ya e'nongyu goh ay Ha\"in an Dios di pa\"alah paguy. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LV23_17","004_23_17","LEV","23","17","17","Ya da'yun amin an numbino'ob'on di numpunhituwanyu ya iyaliyuy hindudwah milayat an tinapay an hay niyamma ya nahuluk hi opat di litroh na'adyamu' an alena, ya ma'udman hi bino'bo', ya inhaangyu ta midat an Milayat an Onong'un Dios. Hiyah ne onong di hopap di bungan di mitanom. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LV23_18","004_23_18","LEV","23","18","18","Ya hay middum hinan tinapay an me'nong ya pituy bubuta'al an hinohhay tawonan kalnilun uyaw ya mi'id ganitda, ya oha goh hi manilhig an baka, ya duwah buta'al an kalnilu ta diday Onong an Moghob ay Ha\"in an Dios an middum nan tinapay ya nan bayah ta moghob an me'nong goh ay Ha\"in ta nan maphod an angilitnay mangipa'amlong ay Ha\"in. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LV23_19","004_23_19","LEV","23","19","19","Ya e'nongyuy ohay hintawonah buta'al an gandeng hi Onong di Bahol ya duwan kalnilun uyaw an hinohhay tawonda ta Onong di Pi'lenggopan. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LV23_20","004_23_20","LEV","23","20","20","Ya ilayat nan padi an e'nong ay Ha\"in an Dios nan duwan uyaw an kalnilun middum nan tinapay an hopap di bungan nan nitanom. Hatun nidawat an Milayat an Onong ya bagin nan padi. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LV23_21","004_23_21","LEV","23","21","21","Ya hete an ahayhayupan ya me'gonan, at ngilinonyu, ya adi ayu umuy muntamu. Ya hete han uldin ya adi mapogpog an ta\"on un malgom di pi'hituwan nan holagyu, ya mahapul an ato'atondah enggana. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LV23_22","004_23_22","LEV","23","22","22","Ya wa adya ta mumboto' ayu ya adiyu bot'on nan paguy an wadah nan numpumpiningit, ya adiyu balluwon nan agguy na'ala ta waday alan nan tatagun nawotwot, ya nan himpangilin ni'hitun da'yu. Ti Ha\"in hi Apo Dios.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LV23_23","004_23_23","LEV","23","23","23","Ya ni'hapit hi Apo Dios ay Moses an inalinay, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LV23_24","004_23_24","LEV","23","24","24","“Mi'hapit'ah nan holag Israel ta alyom ay diday, Nan hopap di algaw hi apitun di bulan ya ngilinonyu ta pun'eblayanyu. Ya ta panginomnomanyuh nan me'gonan hi ahayupanyu ya ipa'innilayuh nan pangipagangohanyuh nan talampet. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LV23_25","004_23_25","LEV","23","25","25","Ya adi ayu umuy muntamu, mu un ayu mun'onong hinan moghob an me'nong ay Apo Dios.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LV23_26","004_23_26","LEV","23","26","26","Ya inalin Apo Dios ay Moses di, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LV23_27","004_23_27","LEV","23","27","27","“Nan miyapulun algaw hi apitun di bulan ya hiyay algaw hi pun'onngan ta a'aliwan di bahol. Ya henen a'amunganyu ya me'gonan, at mahayup ayu, ya impa'ampayuy odolyu, ya nun'onong ayun Ha\"in an Dios hinan moghob an me'nong. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LV23_28","004_23_28","LEV","23","28","28","Ya adi ayu muntamu eden algaw ti henen algaw di hiyay pun'onnganyun Ha\"in an Dios ta way a'aliwan di baholyu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LV23_29","004_23_29","LEV","23","29","29","At wa ay di adi mangipa'ampah odolna eden algaw ya mahapul an mapogpog di iddumanah nan tataguna, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LV23_30","004_23_30","LEV","23","30","30","ya wada ay goh di muntamu eden algaw ya ubaho' hiyah nan niddumanan tatagu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LV23_31","004_23_31","LEV","23","31","31","Ya ta\"on un malgom an tamu ya hete han uldin ya minaynayun an ato'aton nan holagyuh enggana an ta\"on un malgom di pi'hituwanda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LV23_32","004_23_32","LEV","23","32","32","Ti hete ya Habadu an pun'eblayanyu, at mahapul an ipa'ampayuy odolyu. Ya mete\"ah nan miyahiyam an algaw hinan bulan ta nangamung mahdom hinan mabiggat ya mahapul an ngilinonyu nan pun'eblayanyu.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LV23_33","004_23_33","LEV","23","33","33","Ya ni'hapit goh hi Apo Dios ay Moses an alyonay, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LV23_34","004_23_34","LEV","23","34","34","“Mi'hapit'ah nan holag Israel ta alyom ay dida an nan miyapulu ta lemay algaw hinan miyapitu an bulan ya hiyay gutud di behta an pun'ammanyuh nan a'al'allung, ya mahapul an mumbehta ayuh pituy algaw. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LV23_35","004_23_35","LEV","23","35","35","Ya nan hopap di algaw ya me'gonan an ahayupanyu, at adi ayu muntamu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LV23_36","004_23_36","LEV","23","36","36","Ya pituy algaw di umonnga'onnganyuh nan moghob an me'nong ay Apo Dios, ya nan awalun di algaw ya me'gonan an ahayupanyu, at mun'onong ayuh nan moghob an me'nong ay Apo Dios, at mahapul an mi'id ah umuy muntamu ti hiyay angunuh an ahayupanyu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LV23_37","004_23_37","LEV","23","37","37","Ya hiyatuy behtah pento' Apo Dios hi ipa'innilayu an date ya me'gonan an ahayupanyu ta e'nongyu nan onongyu an moghob ay Apo Dios an nan Onong an Moghob, ya nan Onong an Ma'an, ya nan udum an goltonyuh e'nong, ya nan Onong an Ma'inum, ya atonyu daten amin eten ohan algaw. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LV23_38","004_23_38","LEV","23","38","38","Ya nat'on tuwali nan gunyu e'nong ay Apo Dios hinan algaw an pun'eblayanyu, ya nan udum an pohdonyun idat tuwali, ya nat'on goh tuwali nan inhapatayu, ya nat'on goh nan unyu tuwali ninomnom an mun'onong ay Apo Dios. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LV23_39","004_23_39","LEV","23","39","39","Ya hede goh an miyapulu ta leman algaw hi apitun di bulan hi alpahan di numbot'anyuh nan inhabalyuh nan lutayu ya nomnomonyu ta ibehtaanyuh Apo Dios hi pituy algaw, ya nan hopap di algaw ya hiyay pun'eblayanyu, ya nan awalun di algaw ya hiyay pun'eblayanyu goh. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LV23_40","004_23_40","LEV","23","40","40","Ya heden hopap di algaw ya alanyu nan mun'aphod an bungan nan ayiw an intanomyu, ya inummal ayu goh hinan tubun nan palma, ya nan hapang di ayiw an abebellog di tubuna, ya nan ayiw an poplar, at hiyanay inusaldan nundayaw ay Apo Dios hi pituy algaw. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LV23_41","004_23_41","LEV","23","41","41","Ya gunyu aton heten behta an behtan Apo Dios hinan miyapituy algaw hi apitun di bulan hi atawotawon. Ya heten uldin ya adi mapogpog, at minaynayun an ato'aton nan holagyuh engganah un madatngan nan apitun di bulan. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LV23_42","004_23_42","LEV","23","42","42","Ya an amin nan mitungaw an holag Israel tuwali ya munhitu ayuh nan allung hi pituy algaw ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LV23_43","004_23_43","LEV","23","43","43","ta way panginnilaan nan holagyu an da'yun holag Israel ya nunhitu ayuh nan allung hidin nangekakana ay da'yuh ad Egypt.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LV23_44","004_23_44","LEV","23","44","44","At impa'innilan Moses hinan tatagun amin din immandal Apo Dios hi atondan mumbehta. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LV24_1","004_24_1","LEV","24","1","1","Ya ni'hapit hi Apo Dios ay Moses an inalinay, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LV24_2","004_24_2","LEV","24","2","2","“Mandalom nan tatagu ta iyalida nan namahmah an lana an malpuh nan olibon maphod di ammana ta way mittuh nan panul an panilaw, ta way aton nan apuy an adi madmaddop. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LV24_3","004_24_3","LEV","24","3","3","At amahdomahdom ya gun tolgan Aaron nan panul ta lumanablabi an bumenabenang hi engganay mapatal heden hilaw an wah dih nan pangngel nan kultinan di niha\"adan nan Kahon an Nittuwan di Himpulun Uldin hinan Me'gonan an Kuwaltu. Ya heten uldin ya minaynayun hi ato'aton nan holagyuh enggana. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LV24_4","004_24_4","LEV","24","4","4","Ya gun halimunan Aaron ta bumenabenang nan hilaw an nun'ipattu' hinan namahmah an balitu' hidih nan wada' an Dios.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LV24_5","004_24_5","LEV","24","5","5","Ya inalin goh Apo Dios di, “Ya alanyuy na'adyamu' an alena, ya inhaangyu ta ma'amman di himpulu ta duwah tinapay, ya opat ya han godway litro an miyammah ohay tinapay. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LV24_6","004_24_6","LEV","24","6","6","Ya pun'ipattu'yu nan tinapay an hin'o'nom hi numpinangngel hinan lamehaan an namahmah an balitu' hinan way hinagang di awada' an Dios. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LV24_7","004_24_7","LEV","24","7","7","Ya ha\"adonyu nan duwan nalinyan tinapay hinan namahmah an maphod di hunghungnan incense hinan tinapay ta hiyay mangipanomnom hi unda e'nong ta moghob an onong ay Ha\"in an Dios. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LV24_8","004_24_8","LEV","24","8","8","Ya heden algaw an gunda pun'eblayan ya ep'ephod Aaron nan tinapay an gun idat nan holag Israel hinan way hinagang'un Dios, ya hiyah te ato'aton nan holag Israel hi enggana. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LV24_9","004_24_9","LEV","24","9","9","Ya nan tinapay ya bagin da Aaron ya nan linala'in holagna, ya nan me'gonan an lugal di pangananda ti henen ma'an ya me'gonan ti nalpuh bingayda an gunda alan nan ne'nong ay Ha\"in an Dios an moghob.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LV24_10","004_24_10","LEV","24","10","10","Ya wada han lala'i an hi inana ya nalpuh holag Israel, ya hi amana ya holag di i'Egypt, ya hede han lala'i ya ni'pattoy hinan ohan lala'in holag Israel hidih nan immapalanda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LV24_11","004_24_11","LEV","24","11","11","Ya heden lala'in imbaluy nan holag Israel an babai ya ente\"anan mangidut ya mamahiw ay Apo Dios, at inyuydan Moses. (Ya hi inan nen lala'i ya hi Shelomith an imbaluy Dibri an nalpuh holag Dan.) ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LV24_12","004_24_12","LEV","24","12","12","Ya impaguwalyada hiya ta engganay henodday inalin Apo Dios hi atondan hiya. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LV24_13","004_24_13","LEV","24","13","13","Ya unat goh himmapit hi Apo Dios ay Moses, ya inalinay, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LV24_14","004_24_14","LEV","24","14","14","“Ekakyuh ne han lala'in nun'idut hinan immapalanyu, ya da'yu an nangngol hi nun'idutana ya ho\"onyuy uluna ta ihtiguanyu an numbahol hiya, ya an amin ayun tatagu ya taponyu hiya ta engganay matoy. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LV24_15","004_24_15","LEV","24","15","15","Ya alyom hinan holag Israel di, Nan mamahiw ay Apo Dios ya hiyay ma'amuyuan hi mamolta. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LV24_16","004_24_16","LEV","24","16","16","At wa adyay tagu ta adina e'gonan hi Apo Dios ta idutana Hiya ya mahapul an mapatoy, ya an amindan na'amung ya mahapul an taponda hiya an ta\"on un nan himpangili unu holag Israel, ta wa adya ta agguyna ene'gonan hi Apo Dios ya mahapul hi mapatoy. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LV24_17","004_24_17","LEV","24","17","17","Ya gulat ta waday mamatoy hi ibbanah tagu ya mahapul an mapatoy goh, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LV24_18","004_24_18","LEV","24","18","18","ya nan mamatoy hinan animal di ohah ibbanan tagu ya mahapul an hukatana goh hi animal. Ti hay aatna ya animal ay di pinatoyna ya animal goh di bayadna. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LV24_19","004_24_19","LEV","24","19","19","Ya gulat ta han tagu ya ginunihana nan heneggona ya henen inatnan ne han ibbanan tagu ya mahapul an hiya goh di ma'at ay hiya. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LV24_20","004_24_20","LEV","24","20","20","Ya gulat ta immipung hi hu'i ya ma'ipung goh di hu'ina, ya gulat ta pimmilok ya mapilok goh di matana, ya gulat ta pimmengaw hi baba ya mapengawan goh di ohah babana. Ti nan inatnah nan ibbana ya mahapul an hiya goh di ma'at ay hiya. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LV24_21","004_24_21","LEV","24","21","21","Ya wa adyay pumatoy hi animal ya mahapul an hukatana nan animal, mu wa adyay pumatoy hi tagu ya mahapul an mapatoy goh hiya. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LV24_22","004_24_22","LEV","24","22","22","Nen un ohay uldin hi unudonyun amin, at ta\"on un nan himpangilin ni'hitun da'yu unu da'yun holag Israel ya mapapaddung di panugun nen uldin ay da'yu. Ti hi Apo Dios ya nabagbagtu.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LV24_23","004_24_23","LEV","24","23","23","Ya unat goh inalin Moses hete hinan tatagu ya enekakda din lala'ih nan immapalanda, ya nuntapada hiya ta engganay un natoy. Ya hiyah te na'at ta way inat nan tatagun Israel an nangunud hinan immandal Apo Dios ay Moses. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LV25_1","004_25_1","LEV","25","1","1","Ya ni'hapit hi Apo Dios ay Moses hi wadanah nan Duntug an Sinai an alyonay, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LV25_2","004_25_2","LEV","25","2","2","“Mi'hapit'ah nan holag Israel ta alyom ay dida an wa ay ta dumatong ayuh nan lutan idat'un da'yu ya mahapul an pun'eblayonyu nan luta ta Ha\"in an hi Apo Dios di dayawonyu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LV25_3","004_25_3","LEV","25","3","3","At onom di tawon hi panammanyuh nan payawyu, ya onom goh di tawon di panalimunanyuh pangaananyuh nan nappuhin halepeng nan greypyu, ya pamugahanyuh nan bungada, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LV25_4","004_25_4","LEV","25","4","4","mu nan miyapitun tawon ya hiyah ne me'gonan an ngilin an pun'eblayan nan lutayu ta heden tawon ya midawat nan lutan Ha\"in an Dios. At adiyu tamman nan lutayu, ya adiyu halimunan nan greypyu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LV25_5","004_25_5","LEV","25","5","5","Ya adiyu alan nan bungan nan humangaw hinan lutayu, ya adiyu pugahon nan bungan nan nidawat an greypyun nidawat ay Ha\"in an Dios. Ti nan luta ya mahapul an pun'eblayonyuh hintawon. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LV25_6","004_25_6","LEV","25","6","6","Ya nan bungan nan humangaw hinan miyapitun tawon an pun'eblayan nan lutayu ya alanyu ta ononyu, mu mi'yala goh nan linala'i ya binabain baalyu, ya nan puntamuonyu, ya nan ni'hitun da'yu an mangiliyu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LV25_7","004_25_7","LEV","25","7","7","Ya ta\"on goh nan a'animalyu ya nan a'animal an wadah nan lutayu ya ononda nan bungan nan humangaw.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LV25_8","004_25_8","LEV","25","8","8","Ya inalin goh Apo Dios di, “Ya bilangonyuy mumpapituy pituh tawon an pun'eblayan nan lutayu ta hay lammungnan amin ya napat ya han hiyam di tawon. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LV25_9","004_25_9","LEV","25","9","9","Ya nan apulun di algaw hi apitun di bulan an ma'alih Algaw an Pun'i'innaliwan ya paganghonyu nan talampet hinan abablubabluy hi ad Israel. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LV25_10","004_25_10","LEV","25","10","10","At e'gonanyu nan miyanabonglen tawon, ya ipa'innilayun amin hinan tatagun numpunhituh nan abablubabluy ta mun'amlongda. Ti heden tawon ya nan enepla'da an luta ya mibangngad ay didan hina\"aman ad luta tuwali. Ya nan himbut ya mumbangngaddah nan pamilyada tuwali. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LV25_11","004_25_11","LEV","25","11","11","Ya nan miyabonglen tawon ya hiyay tawon hi pumbehtaanyu, at adiyu tamman nan lutayu, ya adiyu goh alan nan bungan nan humangaw hinan lutayu unu pugahon nan bungan nan agguyyu hinalimunan an greypyu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LV25_12","004_25_12","LEV","25","12","12","Ti hiyay gutud di pumbehtaanyu, at ngilinonyu ti me'gonan, at hay ononyu ya nan bungan di inhabalyuh nan lutayu an din i'innalyu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LV25_13","004_25_13","LEV","25","13","13","Ya henen Tawon di Pumpangibangngadan hinan lutan lina'uanyuh nan ad luta tuwali. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LV25_14","004_25_14","LEV","25","14","14","Ya gulat ta ila'uyu nan lutayuh nan ohan ibbayu unu luma'u ayuh nan lutan di ibbayu ya adi ayu himbabalbali. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LV25_15","004_25_15","LEV","25","15","15","Gulat ta munla'u ayu unu luma'u ayuh nan luta ya bilangonyuy atnay tawon ya un madatngan nan Tawon di Pangibangngadan, ya bilangonyu goh di atnay tawon hi bumungaan nan nitanom, ya hiyay balul di punla'uyu unu pangila'uyu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LV25_16","004_25_16","LEV","25","16","16","Ya gulat ta do'do\"ol di tawon hi punhabalan nan luma'u ya un madatngan nan Tawon di Pangibangngadan ya ong'ongngol di la'una, ya gulat ta un itang di na'angang hi tawon ya itang goh di bayadna. Ti hay mabayadan ya nan bilang di tawon hi punhabalan hinan luta. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LV25_17","004_25_17","LEV","25","17","17","Ya adi ayu himbabalbali, mu ta'tana' an Dios. Ti Ha\"in hi Apo Dios an nabagbagtu.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LV25_18","004_25_18","LEV","25","18","18","Ya inalin goh Apo Dios di, “Ya unudonyu nan Uldin'u, ya emayaanyu ta atonyu nan immandal'u, at mid al'alih pi'hituwanyuh tun luta. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LV25_19","004_25_19","LEV","25","19","19","Ti nan luta ya pumhod an malmuy mihabal, at do'ol di ma'an hi ononyu, at malenggop ayun munhitu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LV25_20","004_25_20","LEV","25","20","20","Ya gulat ta wadan da'yuy mangalih, Hay onon mah ede han miyapitun tawon? Ti adi tamman nan luta ya adi alan nan bungan nan nitanom! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LV25_21","004_25_21","LEV","25","21","21","Mu hede han miyonom an tawon ya wagaha' nan luta ta pumhod di bungana ta umanay hi ononyuh tuluy tawon. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LV25_22","004_25_22","LEV","25","22","22","At hede han miyawalun tawon an punhabalanyuh nan luta ya wada nan baa' hi ononyun munhabal an magi'od hi ononyuh engganay alanyuy bungan nan intanomyun de han miyahiyam an tawon.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LV25_23","004_25_23","LEV","25","23","23","Ya inalin goh Apo Dios di, “Ya nan luta an la'uanyu ya bo'on bagiyuh enggana ti bo'on da'yuy immannung hi ad luta ti luta' an Dios, ti da'yu ya un ayu umat hinan bunag an un ayu ni'hithituh tun luta. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LV25_24","004_25_24","LEV","25","24","24","At wada ay di ad luta an pohdonan mamangngad hinan lutana an lina'uanyu ya mahapul an iyabulutyu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LV25_25","004_25_25","LEV","25","25","25","Ya gulat ta mumbalin hi nawotwot di ohah nan ibbayu ta mapilitan an mangila'uh nan lutana, ya umali ay nan nehegheggon di nitulanganan hiya ya mabalin an hiyay mamangngad hinan lutan inla'un nan agina. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LV25_26","004_25_26","LEV","25","26","26","Ya gulat ta mi'id di a'aginan mamangngad hinan lutana mu wada ay di pihhunah udum di tawon ya hiyay mamangngad. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LV25_27","004_25_27","LEV","25","27","27","Ya bilangonay atnay naluh hi tawon hi nangila'uana ta nan bayad di tawon an ma'angang di hiyay ibangngadana eden tagun nangila'uana, at nan luta ya bagina mahkay. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LV25_28","004_25_28","LEV","25","28","28","Mu mi'id ay di pamangngadna ya nan nunla'uh nan lutay okod hi engganay madatngan nan Tawon di Pangibangngadan hi luta ya un mahkay mibangngad ay hiya nan lutana tuwali. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LV25_29","004_25_29","LEV","25","29","29","Ya gulat ta waday lala'in mangila'uh abungna an nunlene'woh di allupna an wah nan siudad ya waday biyangnan mamangngad eden abungnah ohay tawon an nangila'uana. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LV25_30","004_25_30","LEV","25","30","30","Mu adina ay umuy bangngadon ta naluh di ohay tawon ya mid mahkay biyangnan mamangngad, at nan abung ya bagin mahkay nan nunla'u ya nan holagnah enggana, ya adi mibangngad hinan nangila'uh un madatngan nan Tawon an Pangibangngadana. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LV25_31","004_25_31","LEV","25","31","31","Mu nan abung an agguy na'allup ya uddum nan lutan di payaw at mabalin hi mabangngad an umat hinan lutan nila'u, ya mibangngad goh hi un madatngan nan Tawon an Pangibangngadan. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LV25_32","004_25_32","LEV","25","32","32","Mu nan holag Levi ya waday biyangda ti ta\"on un malgom hi tawon ya mabalin an bangngadonda nan gina'udan nila'u ti diday ad babluy eden lutan nidat ay didah bagida. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LV25_33","004_25_33","LEV","25","33","33","Mu gulat ta han tagu ya luma'uh abung di holag Levi ya heden Tawon an Pumpangibangngadan ya mibangngad ti nan abung ya munnononnong an gina'un nan holag Levi hinan ni'babluyandah nan holag Israel. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LV25_34","004_25_34","LEV","25","34","34","Mu nan payaw hinan way pumpahtulanda an wah nan siudad ya adi mabalin hi ila'uda ti hiyah ne banohdah enggana, at umuy hinan udumna.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LV25_35","004_25_35","LEV","25","35","35","Ya inalin goh Apo Dios di, “Ya gulat ta waday ibbayuh holag Israel an nawotwot ahan ta adina olog an mananud hi odolna ya mahapul an idatyuy mahapulna an umat hinan pangatyuh nan mangiliyu, ta way atonan adi makak. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LV25_36","004_25_36","LEV","25","36","36","Ya adiyu ipatakap nan malgom an imbadangyun hiya, mu e'gonana' an Dios ta way atonan adi makak, ta way tunglubonyu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LV25_37","004_25_37","LEV","25","37","37","Adim ipatakap nan pihhun ipa'utangmun hiya, ya umat hinan ma'an an ila'uyun hiya. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LV25_38","004_25_38","LEV","25","38","38","Ti Ha\"in hi Apo Dios an dayawonyu an nangekak ay da'yuh ad Egypt, di nangidat ay da'yuh nan lutad Canaan ta Ha\"in di dayawonyu.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LV25_39","004_25_39","LEV","25","39","39","Ya inalin goh Apo Dios di, “Ya gulat ta waday ibbayun holag Israel an nunhegla ahan an nawotwot ta ihbutdan da'yu ta mumbalin hi baalyu ya adiyu hiya puntamuon hi tamun di himbut. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LV25_40","004_25_40","LEV","25","40","40","Mu hay atona ya mihinan da'yu an umat hinan bumo'la unu umat hinan mangiliyu ta engganay madatngan heden Tawon an Pangibangngadan. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LV25_41","004_25_41","LEV","25","41","41","Ya heden gutud di akakanan he\"a an ta\"on nan imbabaluyna ta mumbangngaddah nan pamilyada ya umuydah nan lutan bangngadonda an lutan nan o'ommodda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LV25_42","004_25_42","LEV","25","42","42","Ti dida nan holag Israel an baal'u an enekak'ud Egypt, at adi mabalin hi mihbutda ta mumbalindah himbut. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LV25_43","004_25_43","LEV","25","43","43","Ya nan pamaalanyun dida ya adiyu dida paligaton, mu e'gonana' an Dios. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LV25_44","004_25_44","LEV","25","44","44","Ya pohdonyu ay an ummal hi linala'i ya binabai ta himbutyu ya hay hubutonyu ya nan tatagun nunhituh nan babluy an wah nan nunlene'woh hinan numbabluyanyu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LV25_45","004_25_45","LEV","25","45","45","Ya mabalin an humbut ayuh nan imbabaluy nan bunag an ni'hitun da'yu, ya nan holagdan nitungaw hinan numbabluyanyu di hiyay hubutonyu ta bagiyu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LV25_46","004_25_46","LEV","25","46","46","Ya mabalin an ipaboltanyu didah nan imbabaluyyu ta boltanonda, at bagida ta baalonda didah enggana, mu nan pamaalanyuh nan ibbayun holag Israel ya mahapul an adiyu paligaton dida. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LV25_47","004_25_47","LEV","25","47","47","Ya gulat ta waday himpangilin ni'hitun da'yu, ya immadangyan, ya wada goh di holag Israel an numbalin hi nawotwot ta inihbutnay odolnah nan adangyan an himpangilin ni'hitun da'yu unu baal nan holagna ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LV25_48","004_25_48","LEV","25","48","48","ya ta\"on hi un nila'u mu wada damdamay biyangnan mabangngad ti bangngadon nan ohah nan tutulangna. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LV25_49","004_25_49","LEV","25","49","49","Mabalin an hi ulitaona, unu hay kasinsina, unu hay malgom an tulangna di mamangngad ay hiya, ya ta\"on un hiyah un way pihhuna ya hiyay mamangngad hi odolna. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LV25_50","004_25_50","LEV","25","50","50","At hay atona ya mi'hapit hinan nambut ay hiya ta bilangonday atnay tawon hi nambutanan hiya ya un madatngan heden tawon an alibliana. Ya hay bayadana ya nan tawon an punhulbianan hiya ya un madatnangan heden tawon. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LV25_51","004_25_51","LEV","25","51","51","Ya gulat ta do'do\"ol ay di bilang di tawon ya un madatngan nan alibliana ya do'do\"ol goh di bayad di abangngadana. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LV25_52","004_25_52","LEV","25","52","52","Ya gulat ta un itang ay di tawon hi na'angang ya itang goh di bayad di abangngadana. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LV25_53","004_25_53","LEV","25","53","53","Ya ibilangna hiyah umat hinan ohan baalna eden tawon an ihinanan hiya, ya adina paligaton hiyah nan tamuna. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LV25_54","004_25_54","LEV","25","54","54","Ya gulat ta mi'id abalinanan mamayad hi alibliana ya mehod hi engganay madatngan din tawon an alibliana ya nan imbabaluyna ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LV25_55","004_25_55","LEV","25","55","55","ti nan holag Israel ya baal'u. Dida ya baal'u an enekak'uh ad Egypt, ya Ha\"in hi Apo Dios an dayawonyu.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LV26_1","004_26_1","LEV","26","1","1","Ya intuluy Apo Dios an ni'hapit ay Moses an inalinay, “Ya adi malgom di dayawonyu, ya adi ayu goh mangammah bulul unu munha\"ad hi bulul an batuh nan babluyyu ta way dayawonyu ti Ha\"in an hi Apo Dios di dayawonyu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LV26_2","004_26_2","LEV","26","2","2","Ya mahapul an ngilinonyu nan Habadu, ya e'gonanyu nan Tuldan Abung an awada' ti Ha\"in hi Apo Dios. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LV26_3","004_26_3","LEV","26","3","3","Ya gulat ta unudonyu ya atonyu nan immandal'u ya nan Uldin'u ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LV26_4","004_26_4","LEV","26","4","4","at ipa'udan'uh nan gutud di puntammanyu ta way aton nan intanomyuh nan lutan pumhod di bungana ya bumunga goh nan bungbungaan an ayiw. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LV26_5","004_26_5","LEV","26","5","5","Ya gun ayu mumboto' ta engganay madatngan di apugahan di greyp, ya gun ayu mumpugah hi greyp ta engganay ahitanom. At do'ol di ma'an hi pohdonyuh onon, at munlenot ayun munhitun den babluy. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LV26_6","004_26_6","LEV","26","6","6","Ya idat'uy lenggopyu eden luta ta malenggop ayuh nan olo'anyu, ya mi'id ah ta'tanyu. Ti ubaho' nan atata'ot an a'animal hinan lutayu, ya adi' iyabulut an waday mangubat ay da'yu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LV26_7","004_26_7","LEV","26","7","7","At pumpudugyu nan binuhulyu, ya numpatoy'u dida. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LV26_8","004_26_8","LEV","26","8","8","Ti ta\"on un ayu lema ya mabalin an gubatonyuy hinggahut, ya ta\"on un ayu hinggahut ya mabalin an gubatonyuy himpuluy libu, ya pumpatoyyu nan binuhulyu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LV26_9","004_26_9","LEV","26","9","9","Ya halimuna' da'yu, at munholag ayu ta dumo'ol di bilang di holagyu, ya ipa'annung'u goh nan intulag'un da'yu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LV26_10","004_26_10","LEV","26","10","10","Ya hay baa' an bento'yud tawonad di ono'ononyu, ya pun'ipabuhu'yuy udumna ta way pangiponponanyuh nan pa\"abto'. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LV26_11","004_26_11","LEV","26","11","11","Ya mi'hituwa' ay da'yuh nan Tuldan Abung, ya adi' da'yu pahiwon. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LV26_12","004_26_12","LEV","26","12","12","Ya mimidduma' ay da'yu ta Ha\"in di Diosyu, ya da'yuy tagu'. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LV26_13","004_26_13","LEV","26","13","13","Ya Ha\"in hi Apo Dios an dayawonyu an nangekak ay da'yuh ad Egypt ta bo'on ayu mahkay baal nan i'Egypt ti paddungnay inaan'u nan bahangalyu, at mi'id mahkay di abainanyuh nan pundaldallananyu.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LV26_14","004_26_14","LEV","26","14","14","Ya inalin goh Apo Dios di, “Ya adiyu ay donglon nan alyo' ta ibahhawyun aton nan immandal'u, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LV26_15","004_26_15","LEV","26","15","15","ya gulat ta du'gonyu nan inyuldin'u, ya adiyu pohdon nan panugun'u, ya adiyu unudon an amin nan immandal'u, at ibahhawyu ay nan intulag'un da'yu ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LV26_16","004_26_16","LEV","26","16","16","ya hiyah te ato' ay da'yu: Moltao' da'yuh nan atata'ot an dogoh, at mundogoh ayu ta engganay un mangpuh di odolyu, ya nunheglay lahun di odolyu ta bulawon da'yu, at maligatan ayu. Ya mid hulbiyun munhabal ti nan binuhulyuy mumpangan. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LV26_17","004_26_17","LEV","26","17","17","Ya du'go' da'yu ta way aton nan binuhulyun mangabak ay da'yu ta diyay mangipapto' ay da'yu, at lumayaw ayu an ta\"on un mid ah mamdug ay da'yu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LV26_18","004_26_18","LEV","26","18","18","Ya gulat ta ma'at an amin hatun da'yu ya adia' damdama unudon at udma' di moltayuh mumpapitu ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LV26_19","004_26_19","LEV","26","19","19","ta engganay ipa'ampayuy odolyuh nan nunheglan pumbagtuanyu, ya adi' iyabulut di udan ta nan ad dayan bagtun di wadanyu ya ay gumo', ya nan lutan gopa'onyu ya umat hinan gambang. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LV26_20","004_26_20","LEV","26","20","20","Ya mid hulbin di bi'ahyun muntamu ti adi tummol nan inhabalyu, ya adi bumunga nan intanomyun bungbungaan an ayiw. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LV26_21","004_26_21","LEV","26","21","21","Ya gulat ta du'gonyu nan panugun'u ya adiyu donglon nan hapito' at udma' nan moltayu ta mumpapituy ligat hi holtaponyu an dumalat nan baholyu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LV26_22","004_26_22","LEV","26","22","22","Ya honogo' nan atata'ot an a'animal hi inalahan ta patayonda nan imbabaluyyu ya nan a'animalyu, at umitang ayu, ya matawan nan dalanyu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LV26_23","004_26_23","LEV","26","23","23","Ya ta\"on un umat hituy ma'at ay da'yu mu adi ayu damdama magilat ti dudu'gonyu ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LV26_24","004_26_24","LEV","26","24","24","at ta\"on Ha\"in ya bumungota', ya du'go' da'yu, at moltao' da'yu an dumalat nan baholyu, at iyal'alla' an udman hi mumpapituy aat di punligatanyu ya un din nahhun. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LV26_25","004_26_25","LEV","26","25","25","Ya iyabulut'un gubaton da'yu ta miballoh nan adiyu pangunudan hinan intulag'un da'yu. Ya gulat ta ihi'ugyun mumpo\"oy hinan na'allup an siudad ya ipiyali' di dogoh ta mumpundogoh ayu, at abakon da'yuh nan binuhulyu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LV26_26","004_26_26","LEV","26","26","26","Ya pa\"io' nan alpuwan di ononyu ta way aton nan himpulun binabain munlalammung hi ihaangdah tinapay ta un ohay punhaanganda. Ya kiluonday ipiyapongdan da'yuh ma'an, mu adi ayu damdama mabhug. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LV26_27","004_26_27","LEV","26","27","27","Ya ta\"on un ma'at an amin hatun da'yu mu adiyu damdama donglon nan alyo' ti unna' at goh du'gon ay da'yu, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LV26_28","004_26_28","LEV","26","28","28","at bumungota' hi nidugah, ya du'go' da'yu, at Ha\"in ya moltao' da'yuh ligat hi mumpapitu an dumalat nan baholyu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LV26_29","004_26_29","LEV","26","29","29","At nunheglay punhinaanganyu ta la'tot ya ihdayuy imbabaluyyu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LV26_30","004_26_30","LEV","26","30","30","Ya pumpa\"i' nan o\"ongol an abung an pundayawanyuh nan bulul, ya numpuhit'u nan bululyu, ya nun'iyuhun'u nan nun'atoy an odolyuh nan bululyu. Ya pahiwo' ahan da'yu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LV26_31","004_26_31","LEV","26","31","31","Ya pa\"io' nan siudadyu ta mun'akakda nan tatagu, ya umat goh hinan lugal an inlahhinyuh pundayawanyu ta mabau, ya adi' mahkay abuluton nan e'nongyun maphod di hunghungna. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LV26_32","004_26_32","LEV","26","32","32","Ya punhegloo' an pumpa\"i nan lutayu ta manoh'a nan binuhulyun nunhituh di an mannig hi apa\"iana. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LV26_33","004_26_33","LEV","26","33","33","Ya pun'iwa'at'u da'yuh nan numbino'ob'on an abablubabluy, ya ipangunud'uy ligatyu, at mataynan nan lutayu, ya nan nunhituwanyun siudad ya mun'apa\"i. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LV26_34","004_26_34","LEV","26","34","34","Ya ta way aton nan lutayun mun'a\"alenawan mun'eblay ti tinaynanyu, ya immuy ayuh nan lutan nan binuhulyu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LV26_35","004_26_35","LEV","26","35","35","Ya heden tawon an atawanan nan luta di hiyay pun'eblayana ti agguy nun'eblay hidin nunhituwanyuh di. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LV26_36","004_26_36","LEV","26","36","36","Ya da'yu an hinhinnohhan mataguh nan abablubabluy di binuhulyu ya pata'to' da'yu ta ammunah nan mun'al'alaha'ah an tubun di ayiw an matuyupan ya numpangalayaw ayu, ya tumagtag ayun paddungnay waday mamdug ay da'yuh pumatoy, ya munlu'bub ayu an ta\"on hi un mi'id mangunud ay da'yu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LV26_37","004_26_37","LEV","26","37","37","Ya munhuhuggit ayun lumayaw ta mun'igatin di udumnan da'yu an ta\"on un mi'id mamdug ay da'yu. Ya mid ologyun mi'gubat hinan binuhulyu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LV26_38","004_26_38","LEV","26","38","38","Ya nan babluy an iwa'atanyuy hiyay atayanyu an nan lutan di binuhulyu. At hidiy ilubu'anyu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LV26_39","004_26_39","LEV","26","39","39","Ya da'yun ma'angang an adi matoy ya ma'inu'inut ayu damdaman ma'ubah hinan babluy di binuhulyu ti dumalat nan baholyu ya nan bahol goh nan o'ommodyu an mi'yubah goh ay dida. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LV26_40","004_26_40","LEV","26","40","40","Mu gulat ta muntutuyu nan holagyuh nan numbaholanda ya umat goh hinan numbaholan nan o'ommodda (an nan agguyda nangunudan ay Ha\"in ti din'ugda nan Uldin'u ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LV26_41","004_26_41","LEV","26","41","41","ta omod un'u goh din'ug dida, ya inwa'at'u didah nan lutan nan binuhulda), mu ipa'ampada ay nan aatdan mumpabagtu, ya inabulutda nan moltadan dumalat di baholda ya din nan'ugandan Ha\"in ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LV26_42","004_26_42","LEV","26","42","42","ya un'u nomnomon din intulag'un da Jacob, ya hi Isaac, ya hi Abraham, ya pi'nomnom'u goh din intulag'un luta. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LV26_43","004_26_43","LEV","26","43","43","Ti heden luta ya taynanda, at ma\"alenawa nan luta ti mun'eblay eden tawon an natawanana. Ya hiyah te moltadah agguyda nangabulutan hinan Uldin'u ya nan nan'ugandah nan Mandal'u. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LV26_44","004_26_44","LEV","26","44","44","Ya ta\"on hi unda inat hatu ya hidih nan awadandah lutan nan binuhulda ya adi' ahan tagwa dida inganuy ya du'gon ta adida mun'a'ubah ti adi' pa\"ion din intulag'un dida. Ti Ha\"in hi Apo Dios an dayawonda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LV26_45","004_26_45","LEV","26","45","45","Ya diday dumalat ya nomnomo' din intulag'uh nan o'ommodda an din enekak'ud Egypt an toto'lon nan tataguy nakakanda ta Ha\"in di dayawonda. Ti Ha\"in hi Apo Dios.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LV26_46","004_26_46","LEV","26","46","46","Ya hiyanay Uldin ya Mandal an indat Apo Dios ay Moses hinan Duntug an Sinai hi ni'tulaganah nan holag Israel. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LV27_1","004_27_1","LEV","27","1","1","Ya inalin Apo Dios ay Moses di, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LV27_2","004_27_2","LEV","27","2","2","“Alyom hinan holag Israel di, Wada ay di ohan da'yun mangilahhin hi ohay tagu ta idawatnan Apo Dios ya mabalin an hay pihhuy ipallognan idat. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LV27_3","004_27_3","LEV","27","3","3","Ya umat hituy bayadda: nan lala'in muntawon hi ba'intih engganay nanom ya hay balul di mibayad ya ba'intiy gramos hi silver, mu mipaddung di damotnah nan pungkilun di Tuldan Abung. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LV27_4","004_27_4","LEV","27","4","4","Ya gulat ta babai an umat hinay tawona ya un himpulu ta duway gramos hi silver. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LV27_5","004_27_5","LEV","27","5","5","Ya nan tagun muntawon hi lemah engganay ba'inti ya hay balul di bayadan di lala'i ya un waluy gramos hi silver, ya hay babai ya un opat hi gramos hi silver. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LV27_6","004_27_6","LEV","27","6","6","Ya nan tagun un himbulan ta engganay lemay tawona ya hay balul hi bayad di lala'i ya duway gramos hi silver, ya hay babai ya un ohay gramos hi silver. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LV27_7","004_27_7","LEV","27","7","7","Ya nan tagun nanom di tawona unu nahuluk ya hay balul hi bayad di lala'i ya onom hi gramos hi silver, ya hay babai ya un opat hi gramos hi silver. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LV27_8","004_27_8","LEV","27","8","8","Ya gulat ta nan tagu an nawotwot ta adina olog an mamayad hinan na'alih balul hi bayadana ya miyuy hinan padi ta oyhonay balul di bayadana ta miyunnudan hinan abalinana. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LV27_9","004_27_9","LEV","27","9","9","Ya gulat ta hay mitulag ya hay ongol an animal at hiyay me'nong ay Apo Dios, ya henen animal an nidat ya mumbalin hi me'gonan. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LV27_10","004_27_10","LEV","27","10","10","Ya adi mabalin hi unna hukatan nan indawatna an maphod an animal hinan nappuhin animal, unu hukatana nan nappuhin animal hinan maphod an animal. Mu gulat ta hukatana nan animal hi animal goh ya heden mahukatan ya nan nihukat ya me'gonandan duwa. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LV27_11","004_27_11","LEV","27","11","11","Ya gulat ta hay mitulag ya nan animal an ma'alih adi maleneh an adi mabalin hi me'nong ay Apo Dios ya mahapul an miyuy hinan hinagang di padi. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LV27_12","004_27_12","LEV","27","12","12","Ta nan padi ya tigonay aat nan animal hi un nappuhi unu maphod ya binalulana, ya nan pumbalul nan padi ya hiyay balulna. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LV27_13","004_27_13","LEV","27","13","13","Mu gulat ta pohdonan bangngadon ya takapanah ba'intih porcento nan balulna. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LV27_14","004_27_14","LEV","27","14","14","Ya itulag ay han tagu han abungnan Apo Dios ta me'gonan an adaw ya tigon nan padiy aat nan abung hi un nappuhi unu maphod, ya nan pumbalul nan padi ya hiyay ma'unud. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LV27_15","004_27_15","LEV","27","15","15","Ya gulat ta pohdon nan nangidawat hi abungnan Apo Dios an bangngadon nan impa'dawna ya takapanah ba'intih porcento nan ibayadna, at mibangngad nan abungnan hiya. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LV27_16","004_27_16","LEV","27","16","16","Ya gulat ta itulag nan tagun Apo Dios di itang hinan lutana ya hay pumbalulda ya hay bilang di oho' an mun'olog hi mitanom hinan luta, ya hay bayad di ohay kaban hi oho' ya himpuluy palatan silver. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LV27_17","004_27_17","LEV","27","17","17","Ya gulat ta itulag nan tagu nan lutana eden Tawon an Behtan di Pangibangngadan ya hay pumbalulda ya hay balul nan luta tuwali. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LV27_18","004_27_18","LEV","27","18","18","Mu gulat ta nalpah nan Tawon an Behtan di Pangibangngadan ya unna idawat nan luta ya hay aton nan padin mumbalul ya hay bayadana ya nan bilang di tawon ya un madatngan nan Tawon an Behtan di Pangibangngadan, at waday itang hi ma'aan hinan balulna. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LV27_19","004_27_19","LEV","27","19","19","Ya gulat ta nan mangitulag hinan luta ya pohdonan bangngadon ya bayadana nan balul nan luta, ya inokpanah ba'intih porcento. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LV27_20","004_27_20","LEV","27","20","20","Ya gulat ta agguyna binangngad nan lutana ya nila'uh udum an tagu ya mi'id mahkay di biyangnan mamangngad. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LV27_21","004_27_21","LEV","27","21","21","At madatngan ay heden Tawon an Behtan di Pangibangngadan ya nan payaw ya me'gonan an adaw Apo Dios, at nilahhin an payaw. At bagin nan papadih den luta. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LV27_22","004_27_22","LEV","27","22","22","Ya gulat ta waday mangidawat ay Apo Dios hinan lutan penla'na an bo'on lutadan hina\"ama tuwali ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LV27_23","004_27_23","LEV","27","23","23","ya nan padiy mangalih un atnay balul nan lutah bayadana ya un madatngan nan Tawon an Behtan di Pangibangngadan, ya idat de han tagu nan bayadna eden algaw ta nan pihhuy midat hi me'gonan an adaw Apo Dios. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LV27_24","004_27_24","LEV","27","24","24","At madatngan ay nan Tawon an Behtan di Pangibangngadan ya mibangngad nan lutah nan ad luta tuwali. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LV27_25","004_27_25","LEV","27","25","25","Ya an amin nan balul nan pamangngadyu ya mahapul an miyunnudan hinan pungkiluan di Tuldan Abung. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LV27_26","004_27_26","LEV","27","26","26","Ya an amin nan mun'ahhun an i'lum nan o\"ongol an animal ya babbagin Apo Dios tuwali ti an amin di mahhun ya bagina, at adi mabalin an idawat an ta\"on un nan uyaw an baka unu kalnilu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LV27_27","004_27_27","LEV","27","27","27","Mu nan mahhun an i'lum nan ma'alih adi maleneh an animal ya mabalin hi mabangngad hi unna bayadan nan na'alih balulna, ya inokpanah ba'intih porcento. Mu adina ay bayadan ya mila'uh nan balulna an na'ali. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LV27_28","004_27_28","LEV","27","28","28","Ya an amin nan nilalahhin tuwali an nun'ahhun an gina'un di tagun Apo Dios an nan tagu, ya animal, ya nan nihabal hinan lutayu ya adi mabalin an mila'u ya mabangngad, ti an amin nan nidawat ya me'gonan ahan ti bagin Apo Dios. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LV27_29","004_27_29","LEV","27","29","29","Ya ta\"on hi un tagu an ni'tulag ya adi mabalin hi mabangngad, at hay atonda ya unda patayon. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LV27_30","004_27_30","LEV","27","30","30","Ya an amin nan bungan nan nihabal hinan luta an umat hi paguy ya nan ayiw an bungbungaan ya bagin Apo Dios, at mahapul an idatyu nan himpulun porcento ta bagina. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LV27_31","004_27_31","LEV","27","31","31","Ya wada adyay mamhod an mamangngad hinan indatna an bagin Apo Dios ya bayadanay balulna, ya inokpanah ba'intih porcento. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LV27_32","004_27_32","LEV","27","32","32","Ya nan miyamiyapuluh nan a'animal ya bagin Apo Dios, at mabilang ay nan baka, unu kalnilu, ya nan udum an pinanganyun animal, ya nan miyapulu ya bagin Apo Dios. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LV27_33","004_27_33","LEV","27","33","33","Ya nan ad animal ya adina tigon heden idatnah un nappuhi nan animal ta ihukatna, mu gulat ta hukatanah den nahhun an animal ya heden nahukatan ya nan hukatna ya me'gonandan duwa, at adi mabalin hi mabangngad.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LV27_34","004_27_34","LEV","27","34","34","Ya hiyatuy Uldin hi indat Apo Dios ay Moses hinan Duntug an Sinai an miyuldin hinan holag Israel.");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NU1_1","005_1_1","NUM","1","1","1","Ya nan hopap di algaw hinan miyadwan bulan hinan miyadwan tawon hi nakakan nan holag Israel ad Egypt ya ni'hapit hi Apo Dios ay Moses hinan wadanah dih nan Tuldan Abung hi wadan Apo Dios hinan Mapulun an Sinai an inalinay, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NU1_2","005_1_2","NUM","1","2","2","“Da'yu ay Aaron ya uyaponyuh unda atnay holag Israel an mete\"an didan himpangapu ta engganah nan papamilyada, ya itudo'yu nan ngadanda, ya lahhinonyun itudo' nan ngadan an amin nan linala'i. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NU1_3","005_1_3","NUM","1","3","3","Ya da'yun Aaron ya itudo'yun amin nan ahimpahimpangapun linala'in muntawon hi ba'inti ya han nahuluk an way olognan muntindaluh ad Israel. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NU1_4","005_1_4","NUM","1","4","4","Ya ta waday bumadang ay he\"a ya malpuy ohan lala'ih nan hinohhan himpangapu, ya mahapul an hiyay ap'apudan himpangapu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NU1_5","005_1_5","NUM","1","5","5","At hiyatuy ngadan danen linala'in bumadang ay he\"a: An hay holag Reuben hi middum ay da'yu, ya hi Elizur an hina' Shedeur, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NU1_6","005_1_6","NUM","1","6","6","ya hay holag Simeon ya hi Shelumiel an hina' Zurishaddai, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NU1_7","005_1_7","NUM","1","7","7","ya hay holag Judah ya hi Nahshon an hina' Amminadab, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NU1_8","005_1_8","NUM","1","8","8","ya hay holag Issachar ya hi Nethanel an hina' Zuar, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NU1_9","005_1_9","NUM","1","9","9","ya hay holag Zebulun ya hi Eliab an hina' Helon, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NU1_10","005_1_10","NUM","1","10","10","ya hay holag Joseph an nalpun Ephraim ya hi Elishama an hina' Ammihud, ya hay holag Manasseh ya hi Gamaliel an hina' Pedahzur, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NU1_11","005_1_11","NUM","1","11","11","ya hay holag Benjamin ya hi Abidan an hina' Gideoni, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NU1_12","005_1_12","NUM","1","12","12","ya hay holag Dan ya hi Ahiezer an hina' Ammishaddai, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NU1_13","005_1_13","NUM","1","13","13","ya hay holag Asher ya hi Pagiel an hina' Okran, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NU1_14","005_1_14","NUM","1","14","14","ya hay holag Gad ya hi Eliasaph an hina' Deuel, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NU1_15","005_1_15","NUM","1","15","15","ya hay holag Naphtali ya hi Ahira an hina' Enan.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NU1_16","005_1_16","NUM","1","16","16","Didanay linala'in hinohhah napto' hinan tatagun i'Israel an diday mumpapto' ay didan himpangapu, ya diday ap'apuh nan do'ol an holag Israel. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NU1_17","005_1_17","NUM","1","17","17","Ya inamung da Moses ay Aaron nan linala'in nitudo' di ngadanda, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NU1_18","005_1_18","NUM","1","18","18","ya inamungdan amin nan tatagu, ya eden hopap di algaw hinan miyadwan bulan ya impitudo' di hinohhay ngadanda, ya hay ad holag ay dida, ya nan tutulangda, ya didan hina\"ama, ya na'ohha'ohhan nitudo' di ngadandan nilahhin nan linala'in nuntawon hi ba'inti ya han nahuluk. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NU1_19","005_1_19","NUM","1","19","19","Ti hiyah ne immandal Apo Dios ay Moses hi atona. At hidih nan Mapulun an Sinai di nangyapanah nan tatagu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NU1_20","005_1_20","NUM","1","20","20","Ya hiya hatuy holag Reuben an nan pangpangullun holag Israel: an amin nan linala'in muntawon hi ba'inti ya han nahuluk an olognan muntindalu ya na'yapda ya un na'ohha'ohhan nitudo' di ngadanda, ya hay ad holag ay didan himpangapu, ya didan hina\"ama. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NU1_21","005_1_21","NUM","1","21","21","Ya hay uyap nan holag di a'apun Reuben ya napat ta onom di libu ya han lemay gahut. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NU1_22","005_1_22","NUM","1","22","22","Ya hiya hatuy holag Simeon: an amin nan linala'in nuntawon hi ba'inti ya han nahuluk di tawondan ologdan muntindalu ya inohha'ohhadan intudo' di ngadanda, ya hay ad holag ay didan himpangapu, ya didan hina\"ama. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NU1_23","005_1_23","NUM","1","23","23","Ya hay uyap nan holag di a'apun Simeon ya nalema ta han hiyam di libu ta han tuluy gahut. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NU1_24","005_1_24","NUM","1","24","24","Ya hiya hatuy holag Gad: an amin nan linala'in mete\"ah ba'inti, ya han nahuluk di tawondan olognan muntindalu ya na'yapda, ya inohha'ohhadan intudo' di ngadanda, ya hay ad holag ay didan himpangapu, ya didan hina\"ama. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NU1_25","005_1_25","NUM","1","25","25","Ya hay uyap nan holag di a'apun Gad ya napat ta han lemay libu ya han onom di gahut ta nabongle. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NU1_26","005_1_26","NUM","1","26","26","Ya hiya hatuy holag di a'apun Judah: an amin nan linala'in mete\"ah ba'inti ya han nahuluk di tawondan ologdan muntindalu ya na'yapda, ya inohha'ohhadan intudo' di ngadanda, ya nan ad holag ay didan himpangapu, ya didan hina\"ama. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NU1_27","005_1_27","NUM","1","27","27","Ya hay uyap nan holag di a'apun Judah ya napitu ta opat di libu ya han onom di gahut. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NU1_28","005_1_28","NUM","1","28","28","Ya dida hatuy holag ya a'apun Issachar: an amin nan linala'in mete\"ah ba'inti ya han nahuluk di tawondan ologdan muntindalu ya inohha'ohhadan intudo' di ngadanda, ya nan ad holag ay didan himpangapu, ya didan hina\"ama. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NU1_29","005_1_29","NUM","1","29","29","Ya danen na'yap ya nan udum an holag ya a'ap'apun Issachar ya nabongle ta opat di libu ya han opat di gahut. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NU1_30","005_1_30","NUM","1","30","30","Ya dida hatuy holag ya a'ap'apun Zebulun: an amin nan linala'in mete\"ah ba'inti ya han nahuluk di tawondan ologdan muntindalu ya na'yap, ya inohha'ohhadan intudo' di ngadanda, ya nan ad holag ay didan himpangapu, ya didan hina\"ama. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NU1_31","005_1_31","NUM","1","31","31","Ya danen na'yap ya nan udum an holag di a'ap'apun Zebulun ya nabongle ta pituy libu ya han opat di gahut. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NU1_32","005_1_32","NUM","1","32","32","Ya dida hatuy holag ya a'ap'apun Joseph an nangadnan hi Ephraim: an amin nan linala'in mete\"ah ba'inti ya han nahuluk di tawondan ologdan muntindalu ya na'yapda, ya inohha'ohhadan intudo' di ngadanda, ya nan ad holag ay didan himpangapu, ya didan hina\"ama. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NU1_33","005_1_33","NUM","1","33","33","Ya danen na'yap ya nan udum an holag ya a'ap'apun Ephraim ya napat di libu ya han lemay gahut. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NU1_34","005_1_34","NUM","1","34","34","Ya dida hatuy holag ya a'ap'apun Manasseh: an amin nan linala'in mete\"ah ba'inti ya han nahuluk di tawondan ologdan muntindalu ya na'yapda, ya inohha'ohhadan intudo' di ngadanda, ya nan ad holag ay didan himpangapu, ya didan hina\"ama. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NU1_35","005_1_35","NUM","1","35","35","Ya danen na'yap ya nan udum an holag di a'ap'apun Manasseh ya tulumpulu ta duway libu ya han duway gahut. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NU1_36","005_1_36","NUM","1","36","36","Ya dida hatuy holag ya a'ap'apun Benjamin: an amin nan linala'in mete\"ah ba'inti ya han nahuluk di tawondan ologdan muntindalu ya inohha'ohhadan intudo' di ngadanda, ya nan ad holag ay didan himpangapu, ya didan hina\"ama. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NU1_37","005_1_37","NUM","1","37","37","Ya danen na'yap ya nan udum an holag ya a'ap'apun Benjamin ya tulumpulu ta lemay libu ya han opat di gahut. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NU1_38","005_1_38","NUM","1","38","38","Ya dida hatuy holag ya a'ap'apun Dan: an amin nan linala'in mete\"ah ba'inti ya han nahuluk di tawondan ologdan muntindalu ya na'yapda, ya inohha'ohhadan intudo' di ngadanda, ya nan ad holag ay didan himpangapu, ya didan hina\"ama. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NU1_39","005_1_39","NUM","1","39","39","Ya danen na'yap ya nan udum an holag ya a'ap'apun Dan ya nanom ta han duway libu ya han pituy gahut. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NU1_40","005_1_40","NUM","1","40","40","Ya hay holag ya a'ap'apun Asher: an amin nan linala'in mete\"ah ba'inti ya han nahuluk di tawondan ologdan muntindalu ya inohha'ohhadan intudo' di ngadandan, ya nan ad holag ay didan himpangapu, ya didan hina\"ama. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NU1_41","005_1_41","NUM","1","41","41","Ya danen na'yap ya nan udum an holag ya a'ap'apun Asher ya napat ya han ohay libu ta han lemay gahut. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NU1_42","005_1_42","NUM","1","42","42","Ya hay holag ya a'ap'apun Naphtali: an amin nan linala'in mete\"ah ba'inti ya han nahuluk di tawondan ologdan muntindalu ya inohha'ohhadan intudo' di ngadanda, ya nan ad holag ay didan himpangapu, ya didan hina\"ama. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NU1_43","005_1_43","NUM","1","43","43","Ya danen na'yap ya nan udum an holag ya a'ap'apun Naphtali ya nabongle ta tuluy libu ta han opat di gahut. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NU1_44","005_1_44","NUM","1","44","44","Ya didanay enyap da Moses ay Aaron an intudo'da, ya nan himpulu ta duwan a'ap'apun mangipangpanguluh nan holag Israel ya way ohan didaan impapto'na didan himpangapu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NU1_45","005_1_45","NUM","1","45","45","Ya umat goh hinan linala'in ahimpahimpangapun holag Israel ti an amin nan way olognan muntindalu ya na'yapda goh. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NU1_46","005_1_46","NUM","1","46","46","Ya hay lammung an amin di uyapda ya onom di gahut ta han tuluy libu ya han lemay gahut ta nabongle. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NU1_47","005_1_47","NUM","1","47","47","Mu an amin nan ahimpahimpangapu an holag Levi ya agguyda niddum an na'yap. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NU1_48","005_1_48","NUM","1","48","48","Ti inalin Apo Dios ay Moses di, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NU1_49","005_1_49","NUM","1","49","49","“Ya hay mahapul ya adim pi'yuyap nan holag Levi unu iddum hinan na'yap an udumnan holag Israel. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NU1_50","005_1_50","NUM","1","50","50","Mu hay atom ya pot'om nan holag Levi ta diday okod an manalimun hinan Tuldan Abung hi wada' an Dios an nihinan nan Uldin ya an amin nan alimatungna. Ya diday mami'ug hinan Tuldan Abung ya nan alimatungna, ya dida goh di manalimun an mangipapto'. At hay ihinan nan puntuldaanda ya nan nunlene'woh di Tuldan Abung hi wada' an Dios. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NU1_51","005_1_51","NUM","1","51","51","Ya wa ay ta mumbotan ayu ya mahapul an nan holag Levi di okod an mama'ah, ya dida goh di okod an mangipata'dog hinan Tuldan Abung hi wada' an Dios an puntuldaandah nan aha\"adana. Ya wa ay di umuy meheggon hinan Tuldan Abung an bo'on holag Levi ya mahapul an mapatoy. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NU1_52","005_1_52","NUM","1","52","52","Ya an amin nan holag Israel ya ma'uhi'uhig di umapalanda ti way ohah nan himpangapu ya waday bantiladah nan puntuldaanda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NU1_53","005_1_53","NUM","1","53","53","Mu nan holag Levi ya umapaldah nan nunlene'woh nan Tuldan Abung hi wada' an Dios ta diday manalimun ya mungguwalya ta mi'id ah tagun umuy meheggon ta adi' moltaon nan holag Israel.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NU1_54","005_1_54","NUM","1","54","54","At an amin nan immandal Apo Dios ay Moses ya hiyay inunud nan holag Israel. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NU2_1","005_2_1","NUM","2","1","1","Ya ni'hapit hi Apo Dios ay da Moses ay Aaron an inalinay, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NU2_2","005_2_2","NUM","2","2","2","“Ya way ohah nan holag Israel ya iyammaday tuldah ihinandah nan way bantilada ta pangimmatunan ay didan ohan himpangapu. Ya ibataanday pangiyammandah nan tuldada, mu punlene'wohondah nan Abung an Tuldan awada' an Dios.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NU2_3","005_2_3","NUM","2","3","3","Ya hidih nan appit hi buhu'an di algaw di nihinan nan bantilan di holag Judah, at hidiy puntuldaan nan titindaluna. Ya hay mangipangpanguluh nan tatagun Judah ya hi Nahshon an lala'in imbaluy Amminadab. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NU2_4","005_2_4","NUM","2","4","4","Ya hay lammung di uyap nan tatagu ya napitu ta opat di libu ya han onom di gahut. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NU2_5","005_2_5","NUM","2","5","5","Ya hay mehnod ay dida an muntulda ya nan himpangapun holag Issachar, ya hay mangipangpangulun dida ya hi Nethanel an hina' Zuar. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NU2_6","005_2_6","NUM","2","6","6","Ya hay lammung di uyapda ya nabongle ta opat di libu ya han opat di gahut. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NU2_7","005_2_7","NUM","2","7","7","Ya hay mehnod ay Issachar an umapal ya nan a'apun Zebulun, ya hay mangipangpangulun dida an a'apun Zebulun ya hi Eliab an hina' Helon. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NU2_8","005_2_8","NUM","2","8","8","Ya hay lammung di uyapda ya nabongle ta pituy libu ya han opat di gahut. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NU2_9","005_2_9","NUM","2","9","9","Ya an amin hanan tatagun napto' an immapal an a'apun da Judah ya hay lammung di uyapdan amin ya hinggahut ta han nawalu ta han onom di libu ya han opat di gahut. Ya wa ay ta mumbotanda ya diday mahhun hi mangipangpang'uh nan akakanda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NU2_10","005_2_10","NUM","2","10","10","Ya hidih nan appit hi agwan hi un hagangon di buhu'an di algaw di niha\"adan nan bantilan Reuben, at hidiy puntuldaan nan titindaluna. Ya hay mangipangpangulun dida ya hi Elizur an lala'in hina' Shedeur. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NU2_11","005_2_11","NUM","2","11","11","Ya hay lammung di uyapda ya napat ta han onom ya han lemay gahut. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NU2_12","005_2_12","NUM","2","12","12","Ya hay mun'apal hi mehnod ay Reuben ya nan a'apun Simeon, ya hay mangipangpangulun dida ya hi Shelumiel an hina' Zurishaddai. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NU2_13","005_2_13","NUM","2","13","13","Ya hay lammung di uyapda ya nabongle ta hiyam di libu ya han tuluy gahut. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NU2_14","005_2_14","NUM","2","14","14","Ya hay mehnod an muntulda ya nan himpangapu an dana' Gad. Ya hay mangipangpangulun dida ya hi Eliasaph an lala'in hina' Deuel. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NU2_15","005_2_15","NUM","2","15","15","Ya hay lammung di uyapda ya napat ta han lemay libu ya han onom di gahut ta han nabongle. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NU2_16","005_2_16","NUM","2","16","16","Ya hiyah te uyap an amin nan tindalun nalpuh nan appit di nuntuldaan da Reuben, ya hay lammung di uyap an amin nan tindalu ya hinggahut ta han nabongle ta ohay libu ya han opat di gahut ta nabongle. Ya wa ay ta mumbotanda ya diday mehnod an mi'bulog hinan a'apun Judah. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NU2_17","005_2_17","NUM","2","17","17","Ya wa ay ta mekak nan Tuldan Abung hi wadan Apo Dios ya nan holag Levi ya diday migagwah nan duwan himpampun hinan pumbotananda. Ya mipaddung hi aat di napanuhan di nuntuldaanday aat goh di panuh nan pumbotananda an way ohaan mihihinnadah nan wadan di bantilada. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NU2_18","005_2_18","NUM","2","18","18","Ya hidih appit di alimuhan di algaw di niha\"adan nan bantilan Ephraim, at hidiy nuntuldaanda. Ya hay mangipangpangulun dida ya hi Elishama an lala'in hina' Ammihud. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NU2_19","005_2_19","NUM","2","19","19","Ya hay lammung di uyapda ya napat di libu ta han lemay gahut. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NU2_20","005_2_20","NUM","2","20","20","Ya hay mehnod goh hi muntulda ya nan himpangapu an dana' Manasseh. Ya hay mangipangpangulun dida ya hi Gamaliel an lala'in hina' Pedahzur. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NU2_21","005_2_21","NUM","2","21","21","Ya hay lammung di uyapdan na'uhig ya tulumpulu ta duway libu ta han duway gahut. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NU2_22","005_2_22","NUM","2","22","22","Ya hay mehnod goh an muntulda ya dana' Benjamin. Ya hay mangipangpangulun dida ya hi Abidan an lala'in hina' Gideoni. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NU2_23","005_2_23","NUM","2","23","23","Ya hay lammung di uyapdan na'uhig ya tulumpulu ta han lemay libu ta han opat di gahut. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NU2_24","005_2_24","NUM","2","24","24","Ya hay na'yap hi lammung nan tatagun nuntuldah nan awadan dana' Ephraim ya hinggahut ta han waluy libu ya han hinggahut. Ya diday miyatluh mi'bulog an umuy mumbotan. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NU2_25","005_2_25","NUM","2","25","25","Ya hay muntuldah appit hi iggid hi un hagangon di buhu'an di algaw ya dana' Dan hinan wadan di bantilada. Ya hay mangipangpangulun dida ya hi Ahiezer an hina' Ammishaddai. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NU2_26","005_2_26","NUM","2","26","26","Ya hay uyapdan amin ya nanom ta han duway libu ya han pituy gahut. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NU2_27","005_2_27","NUM","2","27","27","Ya hay mehnod an umapal ya dana' Asher. Ya hay mangipangpangulun dida ya hi Pagiel an lala'in hina' Okran. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NU2_28","005_2_28","NUM","2","28","28","Ya hay lammung di uyapdan amin ya napat ta han ohay libu ya han lemay gahut. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NU2_29","005_2_29","NUM","2","29","29","Ya hay mehnod an muntulda ya dana' Naphtali. Ya hay mangipangpangulu ya hi Ahira an lala'in hina' Enan. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NU2_30","005_2_30","NUM","2","30","30","Ya hay lammung di uyapda ya nabongle ta tuluy libu ta han opat di gahut. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NU2_31","005_2_31","NUM","2","31","31","Ya hay uyap an amin nan immapal hinan awadan nan a'apun Dan ya hinggahut ta han nabongle ta pituy libu ya han onom di gahut. Ya diday miyangunuh an mi'bulog an ipangulun nan bantilada. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NU2_32","005_2_32","NUM","2","32","32","Hiyanay uyap an amin di holag Israel an nan nalpuh nan ahimpahimpangapu. Hay uyapdan amin ya onom di gahut ta han tuluy libu ya han lemay gahut ta nabongle. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NU2_33","005_2_33","NUM","2","33","33","Mu nan holag Levi ya agguyda niddum an ne'e'yap hinan holag Israel ti hiyah ne immandal Apo Dios ay Moses. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NU2_34","005_2_34","NUM","2","34","34","At nan holag Israel ya inatdan amin nan immandal Apo Dios ay Moses. At hiyah ne inatda an way ohaan nuntuldah nan wadan di bantilada, ya umat goh hinay inatdan numbotan ti nalalammungda nan himpangapu an mabulog. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NU3_1","005_3_1","NUM","3","1","1","Ya hiya hatuy holag Aaron ya hi Moses hidin gutud di ni'hapitan Apo Dios ay Moses hinan Duntug an Sinai. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NU3_2","005_3_2","NUM","3","2","2","Ya hay ngadan nan linala'in imbabaluy Aaron ya hi Nadab an pangpangullu, ya un hi Abihu, ya un hi Eleazar, ya un hi Ithamar. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NU3_3","005_3_3","NUM","3","3","3","Hiya hanay ngadan nan linala'in imbabaluy Aaron an muntamuh tamun Apo Dios, ya nahiitandah nan lanan danum, ya nidawatda ta hi Apo Dios di itamuanda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NU3_4","005_3_4","NUM","3","4","4","Mu da Nadab ay Abihu ya natoyda ti dimmalat nan nibahhaw an nun'onngandan apuy ay Apo Dios hi awadandah nan Mapulun an Sinai. Ya mi'id holagdan duwa. At da Eleazar ay Ithamar di nihukat an numpadih din gutud di atagun Aaron an hi amada. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NU3_5","005_3_5","NUM","3","5","5","Ya inalin Apo Dios ay Moses di, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NU3_6","005_3_6","NUM","3","6","6","“Iyuymu nan holag Levi, ya impa'innilam didah nan Nabagtun Padin hi Aaron ta bumadangdan hiya. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NU3_7","005_3_7","NUM","3","7","7","Ya badangandah Aaron ya nan tataguh nan way hinagang di Tuldan Abung hi wada' an Dios ta diday mangitamuh nan matamuan hinan Me'gonan an Kuwaltu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NU3_8","005_3_8","NUM","3","8","8","Ya diday manalimun an amin hinan gina'un di Tuldan Abung hi wada' an Dios, ya diday mangitamuh nan matamuan hinan pundayawan nan holag Israel. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NU3_9","005_3_9","NUM","3","9","9","Ya nan holag Levi di bumadang ay Aaron ya nan linala'in imbabaluyna. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NU3_10","005_3_10","NUM","3","10","10","Ya pot'om hi Aaron ya nan linala'in imbabaluyna ta dida ya anggay di mangat hi tamun di papadi, ya wa ay di udumnah mangat eten tamu an bo'on holag Levi ya mahapul an mapatoy.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NU3_11","005_3_11","NUM","3","11","11","Ya inalin goh Apo Dios ay Moses di, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NU3_12","005_3_12","NUM","3","12","12","“Ha\"in ya pento\"uh Levi ya nan holagna ay didan holag Israel ta diday mipallog hinan linala'in papangpangullun itungaw nan binabain holag Israel, at hiyanan mihakup ay Ha\"in nan holag Levi. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NU3_13","005_3_13","NUM","3","13","13","Ti an amin di pangpangullun imbabaluyyu ya nilahhindah bagi'. Ti hidin numpamataya' hi an amin hinan papangpangullun linala'in imbabaluy di i'Egypt ya nan nahhun an ini'lum di a'animalda ya agguy'u ni'patoy di pangpangullun imbabaluy nan holag Israel ya nan nahhun an ini'lum nan a'animalda ti bagi' dida. Ti Ha\"in di na'abbagbagtun Dios.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NU3_14","005_3_14","NUM","3","14","14","Ya hidin awadan da Moses hinan Mapulun an Sinai ya ni'hapit hi Apo Dios ay Moses an inalinay, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NU3_15","005_3_15","NUM","3","15","15","“Itudo'mun amin nan linala'in holag Levi an mete\"ah nan hinohinohhan pamilya ya didan himpangapu, ya uyapom an mete\"ah nan ohay bulana ya han nahuluk.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NU3_16","005_3_16","NUM","3","16","16","Ya inat Moses nan inalin Apo Dios ay hiya, at enyapna dida. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NU3_17","005_3_17","NUM","3","17","17","At hiyatuy ngadan nan tulun linala'in imbaluy Levi an hi Gershon, ya hi Kohath, ya hi Merari. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NU3_18","005_3_18","NUM","3","18","18","Ya hiyatuy ngadan nan himpangapu an holag Gershon. At hay ngadan nan linala'in imbabaluy Gershon ya da Libni ay Shimei. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NU3_19","005_3_19","NUM","3","19","19","Ya hi Kohath ya opat di linala'in imbabaluyna an hi Amram, ya hi Izhar, ya hi Hebron, ya hi Uzziel. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NU3_20","005_3_20","NUM","3","20","20","Ya hi Merari ya duway linala'in imbabaluyna an da Mahli ay Mushi. Didanay holag di a'apun Levi an himpangapu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NU3_21","005_3_21","NUM","3","21","21","Ya duway napu'agan nan a'apun Gershon an nan himpangapun holag Libni ya nan himpangapun holag Shimei. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NU3_22","005_3_22","NUM","3","22","22","Ya hay lammung di nitudo' hi uyap nan linala'in holag Gershon an mete\"ah ohay bulan ya han nahuluk ya pituy libu ta han lemay gahut. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NU3_23","005_3_23","NUM","3","23","23","Ya nan himpangapun holag Gershon di mungkampuh way agwid nan Tuldan Abung hi wada' an Dios hi appit di alimuhan di algaw. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NU3_24","005_3_24","NUM","3","24","24","Ya hay mangipangpanguluh nan tatagun holag di a'apun Gershon ya hi Eliasaph an hina' Lael. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NU3_25","005_3_25","NUM","3","25","25","Ya hay tamun nan linala'in holag Gershon ya diday okod an manalimun hinan atap di Tuldan Abung'u an Dios, ya nan kultina, ya nan kultinan di pantaw nan Tuldan Abung, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NU3_26","005_3_26","NUM","3","26","26","ya nan kultinah nan luhud hi gettaw, ya nan kultinan di pantaw hinan luhud an nunlene'woh hinan Tuldan Abung. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NU3_27","005_3_27","NUM","3","27","27","Ya opat di himpangapuh napu'agan nan a'apun Kohath an dana' Amram, ya hi Izhar, ya hi Hebron, ya hi Uzziel. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NU3_28","005_3_28","NUM","3","28","28","Ya hay uyap an amin di linala'in mete\"ah ohay bulan ya han nahuluk ya waluy libu ta han onom di gahut. At diday okod an manalimun hinan Nidugah an Me'gonan an Kuwaltu ya nan Me'gonan an Kuwaltu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NU3_29","005_3_29","NUM","3","29","29","Ya hay ihinan di tuldan nan linala'in holag Kohath ya medelloh hinan Tuldan Abung'u an Dios hi appit hi agwan hi un hagangon di buhu'an di algaw. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NU3_30","005_3_30","NUM","3","30","30","Ya hay mangipangpanguluh nan holag di a'apun Kohath ya hi Elizaphan an lala'in imbaluy Uzziel. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NU3_31","005_3_31","NUM","3","31","31","Ya diday okod an manalimun hinan Kahon an Nittuwan di Himpulun Uldin, ya nan lamehaan, ya nan ipattu'an di hilaw, ya nan duwan pun'onngan, ya nan gina'uh nan Me'gonan an Kuwaltu, ya nan kultina, ya nan udum an matamuan. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NU3_32","005_3_32","NUM","3","32","32","Ya nan imbaluy Aaron an hi Eleazar di hiyay ap'apun an amin nan a'ap'apuh nan holag Levi, ya hiyay mangipapto' hinan muntamuh nan Me'gonan an Kuwaltu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NU3_33","005_3_33","NUM","3","33","33","Ya duwan himpangapuy napu'agan nan a'apun Merari an dana' Mahli ay Mushi. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NU3_34","005_3_34","NUM","3","34","34","Ya hay lammung di uyap nan linala'in holagda an mete\"ah ohay bulan ya han nahuluk ya onom di libu ya han duway gahut. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NU3_35","005_3_35","NUM","3","35","35","Ya hay ap'apun nan himpangapun dana' Merari ya hi Zuriel an hina' Abihail. Ya hay pangihinandah nan tuldan abungda ya nan pangngel di Tuldan Abung hi appit hi iggid hi un hagangon di buhu'an di algaw. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NU3_36","005_3_36","NUM","3","36","36","Ya hay itamun nan holag Merari ya diday okod hinan ayiw an niyammah nan da'lig di Tuldan Abung'u an Dios, ya nan tu'udna, ya nan modidi, ya nan ipattu'an di tu'ud, ya an amin nan alimatungna, at didan amin di okod ay danen tamuda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NU3_37","005_3_37","NUM","3","37","37","Ya dida goh di manalimun hinan tu'ud di nunlene'woh an luhud, ya nan ipabunanda an nan palo', ya nan talin an hogwod. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NU3_38","005_3_38","NUM","3","38","38","Ya da Moses ay Aaron ya nan linala'in imbabaluyday muntuldah appit di hinagang nan Tuldan Abung'u an Dios hi appit di buhu'an di algaw. Ya diday okod an manalimun hinan Me'gonan an Kuwaltu ya nan holag Israel. Ya wa ay di nat'on an tagun meheggon hinan Me'gonan an Kuwaltu ya mahapul an mapatoy. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NU3_39","005_3_39","NUM","3","39","39","Ya hay lammung di uyap an amin di linala'in mete\"ah ohay bulan ta han nahuluk hi enyap Moses ay didan na'uhi'uhig an ahimpahimpangapu ya ba'inti ta duway libu an hiyah ne immandal Apo Dios hi atonda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NU3_40","005_3_40","NUM","3","40","40","Ya inalin Apo Dios ay Moses di, “Uyapom an amin nan papangpangullun linala'in holag Israel an mete\"ah ohay bulan ya han nahuluk, ya intudo'muy ngadanda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NU3_41","005_3_41","NUM","3","41","41","Ya ilahhinmu nan holag Levi ta bagi' dida ta diday mihandih nan papangpangullun linala'in imbabaluy di holag Israel, ya nan a'animal di holag Levi ya diday mihandih nan mahhun an i'lum nan a'animal di holag Israel. Ha\"in hi Apo Dios.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NU3_42","005_3_42","NUM","3","42","42","At intudo' Moses an amin nan papangpangullun linala'ih nan holag Israel ti hiyah ne immandal Apo Dios ay hiya. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NU3_43","005_3_43","NUM","3","43","43","Ya hay lammung di uyap an amin nan papangpangullun linala'in mete\"ah ohay bulan ya han nahuluk an nitudo' di ngadanda ya ba'inti ta han duway libu ya han duway gahut ya napitu ta tulu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NU3_44","005_3_44","NUM","3","44","44","Ya ni'hapit goh hi Apo Dios ay Moses an inalinay, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NU3_45","005_3_45","NUM","3","45","45","“An amin nan holag Levi ya diday mihandih nan papangpangullun linala'in holag Israel, ya nan a'animal nan holag Levi di mihandih nan mahhun an i'lum nan a'animal di holag Israel. Ti Ha\"in ad bagih nan holag Levi ti Ha\"in hi Apo Dios an nabagbagtu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NU3_46","005_3_46","NUM","3","46","46","Ya hay mahandian ya duway gahut ta han napitu ta tuluh nan linala'in papangpangullun imbabaluy di tatagun holag Israel ti do'do\"ol di uyapda ya un nan holag Levi ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NU3_47","005_3_47","NUM","3","47","47","an hay bayad di ohah pangpangullu ya lemah silver an miyunnudan hinan kiluh nan Tuldan Abung. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NU3_48","005_3_48","NUM","3","48","48","Ya idatmun da Aaron ya nan linala'in imbabaluyna nan pihhu an bayad nan mahandian.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NU3_49","005_3_49","NUM","3","49","49","Ya inamung Moses nan pihhun mihandih nan nahawal an tatagun agguy hinandian Levi. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NU3_50","005_3_50","NUM","3","50","50","Ya hay lammung di kilun an amin nan inamungnan silver an handin nan papangpangullun imbabaluy di holag Israel ya hinlibu ta han tuluy gahut ta han nanom ta lema an miyunnudan hinan pungkilun nan Tuldan Abung. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NU3_51","005_3_51","NUM","3","51","51","At indat Moses ay da Aaron ya nan linala'in imbabaluynah den silver an bayad daden linala'i ti hiyay inalin Apo Dios ay Moses. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NU4_1","005_4_1","NUM","4","1","1","Ya inalin Apo Dios ay da Moses ay Aaron di. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NU4_2","005_4_2","NUM","4","2","2","“Uhigonyun itudo' nan linala'in imbabaluy nan holag Kohath, ya uyaponyu didan hinohhan hinhomolag an mete\"ah nan himpangapu ta nangamung hinan nunhina\"ama. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NU4_3","005_4_3","NUM","4","3","3","At mete\"ah muntawon hi tulumpulu ta engganah nabongle an way abalinandan muntamuh nan Tuldan Abung'u an Dios. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NU4_4","005_4_4","NUM","4","4","4","At hay tamun nan linala'in holag Kohath ya dida goh manalimun hinan me'gonan an gina'un nan Tuldan Abung. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NU4_5","005_4_5","NUM","4","5","5","Ya wa ay ta mitolman nan Tuldan Abung ya humgop da Aaron ya nan linala'in imbabaluynah nan Tuldan Abung ta anonda nan kultina an niholda' ya nan kultinan inhophopdah nan Kahon an Nittuwan di Himpulun Uldin. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NU4_6","005_4_6","NUM","4","6","6","Ya igottapdan ihophop nan ma\"aphod an lalat an nalpuh up'up di animal an dugong, ya enegtapda goh hinan tu'yapna nan mumpugagaw an lo'ob, ya impahduda nan attang hinan ipahduanda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NU4_7","005_4_7","NUM","4","7","7","Ya ap'apandah lo'ob an mumpugagaw nan lamehaan an ipattu'an di munnononnong an tinapay, ya duyu, ya nan malukung, ya nan alubna, ya nan ittuwan di danum, ya nan tinapay an mahapul an munnonong an mipapattang. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NU4_8","005_4_8","NUM","4","8","8","Ya hinophopandan amin hinan lo'ob an mumbobollah, ya inggottapdan ihophop nan lalat an nalpuh up'up di dugong ta nalpah ay ya impahduda nan attang. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NU4_9","005_4_9","NUM","4","9","9","Ya alanda nan lo'ob an mumpugagaw ta hophopanda nan ipattu'an di hilaw, ya nan hilawna, ya nan ipit, ya nan ittuwan di dapul, ya nan ittuwan di lana an panilaw. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NU4_10","005_4_10","NUM","4","10","10","Ya teneplagandan amin hanan gina'una, ya imbi'lugdah nan lalat an up'up di dugong, ya inhinadah nan ipahduan di attang. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NU4_11","005_4_11","NUM","4","11","11","Ya hophopandah nan mumpugagaw an lo'ob nan balitu' an pun'onngan, ya ginottapandah nan lalat an nalpuh up'up di dugong, ya impahduday attangna. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NU4_12","005_4_12","NUM","4","12","12","Ya alandan amin nan gina'un ma'usal hinan Me'gonan an Kuwaltu, ya teneplagandah nan lo'ob an mumpugagaw, ya ginottapandah nan lalat an nalpuh up'up di dugong, ya inhinadah nan way ipahduan di attang. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NU4_13","005_4_13","NUM","4","13","13","Ya anondah mahhun nan dapul hinan pun'onngan ya unda hophopan hinan mumpugagaw an lo'ob. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NU4_14","005_4_14","NUM","4","14","14","Ya impattu'dan amin nan gina'uh nan pun'onngan an nan ittuwan di dapul, ya nan tuwi', ya nan daludun di dapul, ya nan batya. Ya imbi'lugdah nan lalat an up'up di dugong, ya impahduday attangna an ayiw. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NU4_15","005_4_15","NUM","4","15","15","Ya unat goh lempah da Aaron ya nan linala'in imbabaluynan nami'lug hinan mun'a'e'gonan an gina'u ta ipadehdan mumbotan ya immuyda nan holag Kohath ta diday mangiyattang. Mu mahapul an adida ahan dapoon nan me'gonan an gina'u ti matoyda. At nan linala'in imbabaluy Kohath di mangiyattang an amin hinan alimatung nan Tuldan Abung'un Dios. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NU4_16","005_4_16","NUM","4","16","16","Ya hay tamun Eleazar an lala'in imbaluy Aaron an Nabagtun Padi ya hiyay manalimun hinan lanan ma'usal hinan hilaw, ya nan ma\"aphod di hunghungnan incense, ya nan me'nong hi abigabigat an Onong an Ma'an, ya nan lanan ma'usal hinan way midawat. Ya hiyay okod an manalimun hinan Tuldan Abung'un Dios, ya an amin nan ma'usal an wah di, ya nan Nidugah an Me'gonan an Kuwaltu, ya nan gina'una.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NU4_17","005_4_17","NUM","4","17","17","Ya inalin Apo Dios ay da Moses ay Aaron di, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NU4_18","005_4_18","NUM","4","18","18","“Adiyu pogpogon nan holag Kohath hi iddumandah nan holag Levi. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NU4_19","005_4_19","NUM","4","19","19","Ta adida matoy hinan eheggonandah nan me'gonan an alimatung ya umat hituy atonyun dida ta da Aaron ya nan imbabaluynan papadi ya umuydah nan Me'gonan an Kuwaltu, ya impiyapongday tamun di hinohhah mabalin hi odnanda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NU4_20","005_4_20","NUM","4","20","20","Mu nan holag Kohath ya mahapul an adida humgop an umuy tigon nan me'gonan an alimatung an ta\"on un na'amtang ti matoyda.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NU4_21","005_4_21","NUM","4","21","21","Ya inalin Apo Dios ay Moses di, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NU4_22","005_4_22","NUM","4","22","22","“Uyapom nan linala'in imbabaluy Gershon an mete\"an didan himpangapu ta nangamung hinan hinohhan pamilya. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NU4_23","005_4_23","NUM","4","23","23","Ya mete\"ah muntawon hi tulumpulu ta engganah muntawon hi nabongle ya itudo'mu nan way olognan muntamu ta muntamudah nan Tuldan Abung'un Dios. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NU4_24","005_4_24","NUM","4","24","24","At hiyah ne aton nan holag di a'apun Gershon ti diday muntamu ya mumpi'ug. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NU4_25","005_4_25","NUM","4","25","25","At diday mami'ug hinan kultinan di Tuldan Abung'un Dios an migottap hinan atapna, an nan ma\"aphod an lalat an up'up di animal an dugong, ya nan kultinan di pantaw nan Tuldan Abung, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NU4_26","005_4_26","NUM","4","26","26","ya nan kultinan di gettaw nan nunlene'woh hinan Tuldan Abung'un Dios, ya nan pun'onngan, ya nan talin, ya an amin nan udum an alimatungna an ma'usal. Ya nan holag Gershon di mangat an amin ay daten tamu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NU4_27","005_4_27","NUM","4","27","27","Ya da Aaron ya nan linala'in imbabaluynay okod an mangimandal hinan holag Gershon hi atonda ta itududay pi'ugondah nan puntamuanda. At imandalmu ay didan hinohhay tamu ta hiyay atonda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NU4_28","005_4_28","NUM","4","28","28","Ya hiya hatuy tamuan nan linala'in imbabaluy di holag Gershon hinan Tuldan Abung'un Dios. Ya hay mangimandal hinan tamuda ya hi Ithamar an lala'in imbaluy Aaron an Nabagtun Padi.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NU4_29","005_4_29","NUM","4","29","29","Ya inalin goh Apo Dios di, “Ya uyapom nan na'uhi'uhig an holag di a'apun Merari, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NU4_30","005_4_30","NUM","4","30","30","ya mete\"ah muntawon hi tulumpulu ta engganah muntawon hi nabongle ya itudo'mu nan way olognan muntamu ta diday muntamuh nan Tuldan Abung'un Dios an a'amungan. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NU4_31","005_4_31","NUM","4","31","31","At hiyah te tamudah nan Tuldan Abung an diday mami'ug hinan tablan nen abung, ya an amin nan modidina, ya nan tu'udna, ya nan palo', ya nan ipabunan di tu'ud. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NU4_32","005_4_32","NUM","4","32","32","Ya nan tu'ud di luhud nan nunlene'woh, ya nan nipabunan di tu'ud, ya nan palo', ya nan talin an hogwod, ya an amin nan udum an ma'usal hi puntamuanda. Ya ipiyapongmuy odnan di hinohha. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NU4_33","005_4_33","NUM","4","33","33","Hiyanay tamun nan linala'in imbabaluy dana' Merari hinan Tuldan Abung'un Dios an ipapto' Ithamar an hina' Aaron an Nabagtun Padi.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NU4_34","005_4_34","NUM","4","34","34","Ya da Moses ay Aaron ya nan a'ap'apun nan tatagu ya enyapda nan a'apun Kohath an na'uhi'uhig di nahlagandan pamilya. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NU4_35","005_4_35","NUM","4","35","35","Ya mete\"ah nan muntawon hi tulumpulu ta engganah nan muntawon hi nabongle an ologdan muntamu ta diday muntamuh nan Tuldan Abung hi wadan Apo Dios ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NU4_36","005_4_36","NUM","4","36","36","ya duway libu ya han pituy gahut ta nabongley uyapdan amin an himpangapu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NU4_37","005_4_37","NUM","4","37","37","Hiyah te uyap an amin di holag Kohath an muntamuh nan Tuldan Abung hi wadan Apo Dios an enyap da Moses ay Aaron ti hiyah ne din immandal Apo Dios ay Moses hi atona. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NU4_38","005_4_38","NUM","4","38","38","Ya hiyah ne na'yap hinan linala'in imbabaluy Gershon an didan himpangapu ta engganah nan munhina\"ama. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NU4_39","005_4_39","NUM","4","39","39","Ya mete\"ah muntawon hi tulumpulu ta engganah nan muntawon hi nabongle an olognan muntamu ta muntamudah nan Tuldan Abung hi wadan Apo Dios ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NU4_40","005_4_40","NUM","4","40","40","ya hay lammung di uyapdan amin an himpangapu ya duway libu ya han onom di gahut ta han tulumpulu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NU4_41","005_4_41","NUM","4","41","41","Hiyanay lammung di na'yap an linala'in holag di a'apun Gershon an muntamuh nan Tuldan Abung hi wadan Apo Dios. At enyap da Moses ay Aaron dida ti hiyah ne immandal Apo Dios. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NU4_42","005_4_42","NUM","4","42","42","Ya hiyah te na'yap hinan holag di a'apun Merari an didan himpangapu ta engganah nan nunhina\"ama ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NU4_43","005_4_43","NUM","4","43","43","an mete\"ah nan muntawon hi tulumpulu ta engganah muntawon hi nabongle an ologdan muntamu ta muntamudah nan Tuldan Abung hi wadan Apo Dios, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NU4_44","005_4_44","NUM","4","44","44","ya hay lammung di uyapdan amin an himpangapu ya tuluy libu ta han duway gahut. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NU4_45","005_4_45","NUM","4","45","45","Hiyah te lammung di uyap di holag di a'apun Merari an enyap da Moses ay Aaron an hiyah ne immandal Apo Dios ay Moses. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NU4_46","005_4_46","NUM","4","46","46","Ya hay lammung an amin nan holag Levi an enyap da Moses ay Aaron ya nan a'ap'apun di holag Israel an mete\"an didan himpangapu ta engganah nan munhina\"ama ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NU4_47","005_4_47","NUM","4","47","47","an nan mete\"ah nan muntawon hi tulumpulu ta engganah nan muntawon hi nabongle an immuy muntamu ya mun'attang hinan Tuldan Abung hi wadan Apo Dios ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NU4_48","005_4_48","NUM","4","48","48","ya hay lammung di uyapdan amin an linala'i ya waluy libu ta han lemay gahut ya han nawalu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NU4_49","005_4_49","NUM","4","49","49","Ya hiyah te immandal Apo Dios ay Moses, ya impiyapongnay tamun di hinohha ya nan pi'ugonda. At intudo' Moses didan amin ti hiyah ne immandal Apo Dios ay hiya. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NU5_1","005_5_1","NUM","5","1","1","Ya inalin Apo Dios ay Moses di, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NU5_2","005_5_2","NUM","5","2","2","“Mandalom nan holag Israel ta pakakondah nan immapalanda nan nun'apalla', ya nan way bumuhu' an dalan nalpuh odolna, ya an amin nan alyon di Uldin an nappuhiy odolda an dumalat di nanapaandah nan natoy. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NU5_3","005_5_3","NUM","5","3","3","Ya pakakonyu danen linala'i unu binabai ta ibataanyu didah nan immapalanyu ta adida puhion nan numpunhituwanyu ti wadaa' an middum ay da'yu.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NU5_4","005_5_4","NUM","5","4","4","Ya inunud nan holag Israel, at numpakakda didah nan immapalanda. At inatda ti hiyah ne immandal Apo Dios ay Moses. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NU5_5","005_5_5","NUM","5","5","5","Ya ni'hapit hi Apo Dios ay Moses an inalinay, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NU5_6","005_5_6","NUM","5","6","6","“Mi'hapit'ah nan holag Israel, ya alyom ay diday, Wa ay di lala'i unu babain mangat hi nappuhih nan ibbana ya agguyna inunud nan Uldin Apo Dios at henen tagu ya mabaholan. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NU5_7","005_5_7","NUM","5","7","7","At mahapul an itutuyuna nan numbaholana, ya bayadana nan moltan di baholna, ya inudmanah ba'intih porcento, ya indatnah nan tagun nangatanah nappuhi. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NU5_8","005_5_8","NUM","5","8","8","Mu gulat ta mi'id a'aginah pangidatanah nan bayad di baholna ya henen bayad ya bagi' an Dios, at midat hinan padi an middum hinan manilhig an kalnilu an me'nong ta Onong di Bahol. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NU5_9","005_5_9","NUM","5","9","9","Ya an amin nan nilahhin an e'nong nan holag Israel ay Ha\"in an Dios an midat hinan padi ya henen padiy ad bagih nan midat. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NU5_10","005_5_10","NUM","5","10","10","Ya nan milahhin an e'nong di hinohhan tagu ya bagin nan padi.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NU5_11","005_5_11","NUM","5","11","11","Ya ni'hapit hi Apo Dios ay Moses an inalinay, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NU5_12","005_5_12","NUM","5","12","12","“Alyom hinan tatagun holag Israel di, Wa ay di babai an nangilugtap hi ahawana ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NU5_13","005_5_13","NUM","5","13","13","ti enelo' di ohan lala'i, mu agguy inilan nan ahawana, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NU5_14","005_5_14","NUM","5","14","14","ya la'tot ya han ahawanan lala'i ya nipaddeh ya immilugtap unu nun'olom an ta\"on hi mi'id di inatnah nappuhi, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NU5_15","005_5_15","NUM","5","15","15","ya iyuy nan lala'i han ahawanah nan padi, ya odnanay e'nongna an ohay halub an alenah barle, mu adina udman hi mantika unu nan incense ti hiyah ne Onong di Annel, ya me'nong ta panginnilaan hi un numbahol henen babai. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NU5_16","005_5_16","NUM","5","16","16","At iyuy nan padih nen babai, ya eheggonah nan awada'. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NU5_17","005_5_17","NUM","5","17","17","Ya alan nan padi nan me'gonan an danum an nittuh nan pannuman, ya inummal hi hupu' hinan dotal di Tuldan Abung hi wada', ya inittunah nan danum. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NU5_18","005_5_18","NUM","5","18","18","Ya iyuy nan padi nan babai, ya inhagangna hiyah nan awada' an Dios, ya enyaynay buu'na, ya impadonan hiya nan onong an mangipanomnom an hiyah ne Onong di Annel, ya nan padiy mangdon hinan mun'aklit an danum an mangidat hi moltana. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NU5_19","005_5_19","NUM","5","19","19","Ya nunhapataon nan padih nen babain alyonan hiyay, Gulat ta immannung an mi'id nangelo' ay he\"ah udumnan lala'i ya agguymu inlugtapan hi ahawam at mi'id di baholmu at heten danum an umidat hi idut ya mi'id di nappuhih ma'at ay he\"a! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NU5_20","005_5_20","NUM","5","20","20","Mu gulat ta inlugtapam hi ahawam an waday nangelo' ay he\"ah udumnah lala'i ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NU5_21","005_5_21","NUM","5","21","21","at ma'idutan'a, at he\"ay pangipa'annunga' an Dios hinan idut ta pangitigan nan ni'babluyam hi un'a mabo'nan, ya adi'a umimbaluy! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NU5_22","005_5_22","NUM","5","22","22","At heten danum an mangidat hi molta ya umuy hi putum ta mabo'nan'a, ya hiyay dumalat hi adim pun'imbaluyan! Ya mahapul an tobalon han babain alyonay, Oo, mipa'annung. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NU5_23","005_5_23","NUM","5","23","23","Ya an amin hatun na'at an idut ya intudo' nan padih nan pepel, ya inulahanah nan mun'aklit an danum. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NU5_24","005_5_24","NUM","5","24","24","Ya mahapul an ipa'inumnan den babai nan danum an mun'aklit an umidat hi idut, at umuy hi putuna nan danum, ya malmuy nidugah an paddungnay holtapona. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NU5_25","005_5_25","NUM","5","25","25","Ya alan nan padi nan inodnan nan babai an bogah an Onong di Annel, ya inlayatnah den onong hinan hinagang'un Dios, ya inyuynah nan pun'onngan an e'nong. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NU5_26","005_5_26","NUM","5","26","26","Ya innal nan padiy hinggamal eden bogah an Onong an Ma'an ta mangipanomnom, ya genhobnah nan pun'onngan. Ya unat goh nalpah ya impa'inumnah nan babai nan danum. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NU5_27","005_5_27","NUM","5","27","27","Ya gulat ta immannung an numbahol heden babai ti inlugtapna han ahawana at heden danum an umidat hi idut an ininumna ya idatnay nunheglah munha'it. At heden putun den babai ya mabo'nan, ya adi mahlag. At innilaon nan ni'babluyana an hiya ya na'idutan. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NU5_28","005_5_28","NUM","5","28","28","Mu gulat ta nan babai ya agguy numbahol ti mi'id inatnah nappuhi at mi'id al'alin hiya, at dumo'ol di holagna. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NU5_29","005_5_29","NUM","5","29","29","At hiyah te uldin hi ma'at hi un way mun'annel ti wa ay ta nan babai ya inlugtapanah ahawana at mumbahol. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NU5_30","005_5_30","NUM","5","30","30","Unu gulat ta mun'annel han lala'i an e'lomnay un way enelo' nan ahawana at iyuyna nan ahawanah nan awadan di hinagang'un Dios ta nan padiy mangat hinan uldin di annel eden babai. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NU5_31","005_5_31","NUM","5","31","31","Ya henen lala'in ahawana ya agguy ni'bahol, mu han babain ahawanay numbahol, ya hiyay munholtap hinan molta.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NU6_1","005_6_1","NUM","6","1","1","Ya ni'hapit goh hi Apo Dios ay Moses an inalinay, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NU6_2","005_6_2","NUM","6","2","2","“Mi'hapit'ah nan holag Israel ta alyom ay diday, Gulat ta waday lala'i unu babaih mamhod an mangilahhin hi odolna ta midawat ay Apo Dios ta mibilang hi Nazirite ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NU6_3","005_6_3","NUM","6","3","3","ya mahapul an adi uminum hi bayah, ya adi goh ahan uminum hinan bumutong. Ya adi goh uminum hi danum di greyp an ta\"on un adi bumutong, ya adi goh uman hi bungana an ta\"on nan mamaganan. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NU6_4","005_6_4","NUM","6","4","4","Ya heden pangilahhinanah odolna ya adina goh onon di bungan nan greyp an ta\"on nan bugwana unu upa'na. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NU6_5","005_6_5","NUM","6","5","5","Ya henen nidawatanan Apo Dios ya adina ahan ipa'lot di buu'na ta engganah un magtud heden algaw an nangidawatanah odolnan Apo Dios. Ya heden nidawatana ya mahapul an me'gonan ya ipa'adu\"oyna nan buu'na. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NU6_6","005_6_6","NUM","6","6","6","Ya henen algaw an nidawatanan Apo Dios ya adina dapoon di odol di natoy an tagu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NU6_7","005_6_7","NUM","6","7","7","Ya ta\"on un hi amanay natoy, unu hi inana, unu nan a'agina, ya adina dapoon ta adi malugitan ti agguy nagtud heden algaw an nidawatanan Apo Dios hi tamuna. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NU6_8","005_6_8","NUM","6","8","8","At henen algaw hi nidawatana ya milahhin hi pannig Apo Dios. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NU6_9","005_6_9","NUM","6","9","9","Ya gulat ta himbumagga ya way matoy ya nedeneh ay hiya, ya dinapana, at nahewa'el heden nangidawatanah odolna. At mahapul an ipamukmuknay ulunah un magtud di pituy algaw an hiyah ne pangalyan di Uldin an pinumhod di odolna. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NU6_10","005_6_10","NUM","6","10","10","Ya nan miyawalun algaw ya mahapul an iyuynay duwah balug unu duwah bunun an putta ta idatnah nan padih nan pantaw di Tuldan Abung hi wadan Apo Dios. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NU6_11","005_6_11","NUM","6","11","11","Ya e'nong nan padiy ohan balug ta Onong di Bahol ya nan oha ya Onong an Moghob ta hiyay a'aliwan di bahol nen tagu an dumalat di nanapaanah nan natoy an tagu. Ya henen algaw ya mahapul an ipidwanan mangidawat ay Apo Dios hi odolna. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NU6_12","005_6_12","NUM","6","12","12","Ti din nangidawatanah odolnah din hopapna ya adi mibilang ti nilahulah an dumalat din natoy, at mahapul an ipidwana goh an mumbilang hi algaw an umat hi bilang din hopapna, at iyuynay kalniluh ohay tawona ta Onong di Nibahhawana. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NU6_13","005_6_13","NUM","6","13","13","Ya hiyah te uldin hinan nangidawat hi odolnan Apo Dios, ya wa ay ta nagtud heden algaw an nidawatana ya iyuy nan padi hiyah nan pantaw di Tuldan Abung hi wadan Apo Dios an a'amungan ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NU6_14","005_6_14","NUM","6","14","14","ta iyuyna e'nong daten tulun kalnilun mi'id ah ganitda, ya ohay tawonan manilhig an kalnilu ta hiyay Onong an Moghob, ya nan ohay tawonan tennan kalnilun mi'id ganitna ta hiyay Onong di Bahol, ya nan ohay tawonan manilhig an kalnilu ta hiyay Onong di Pi'lenggopan, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NU6_15","005_6_15","NUM","6","15","15","ya iddumda goh di ohay bahkit an agguy nabino'bo'an an tinapay an nan ma'adyamu' an alenay niyamma an nalamutan hi mantika, ya nan ma'an, ya ma'inum an me'nong ta diday Onong an Ma'an ya Onong an Ma'inum. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NU6_16","005_6_16","NUM","6","16","16","Ya an amin hana ya iyuy nan padih nan awadan di hinagang Apo Dios, ya e'nongna nan Onong di Bahol ya nan Onong an Moghob. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NU6_17","005_6_17","NUM","6","17","17","Ya e'nongna nan kalnilun Apo Dios ta Onong di Pi'lenggopan, ya iddumnan e'nong goh nan tinapay an nittuh nan bahkit. Ya e'nong goh nan padi nan ma'an ya ma'inum ta Onong an Ma'an ya Onong an Ma'inum. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NU6_18","005_6_18","NUM","6","18","18","Ya mukmukan den Nazirite nan nidawat an buu'nah nan pantaw di Tuldan Abung hi wadan Apo Dios, ya alana nan olot di buu'na an nidawat, ya impulu'nah nan nanghobandah nan Onong di Pi'lenggopan. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NU6_19","005_6_19","NUM","6","19","19","Ya nalpah ay an namukmukan henen Nazirite ya alan nan padi din nihaang an palpalang di kalnilu, ya inalna goh di ohan tinapay an agguy nabino'bo'an an nittuh bahkit, ya nan mayapit an tinapay an agguy nabino'bo'an ya impadonah nan nunhapata. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NU6_20","005_6_20","NUM","6","20","20","Ya inlayat nan padi ta e'nongnan Apo Dios ta Onong an Milayat. Ya daten nidawat ya midat hinan padi an middum nan nilayat an boga' ya nan ulpun di kalnilu. Ya nalpah ay ya mabalin an uminum hi bayah henen Nazirite. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NU6_21","005_6_21","NUM","6","21","21","Hiyanay uldin nan Nazirite an mangihapatan Apo Dios. Mu nan nunhapata an mun'onong hinan pangidawatanah odolna ya nan udum an intulagnah e'nongnan Apo Dios ya mahapul an ipa'annungna nan intulagna ta unudona nan uldin an ma'at hinan ilahhinana.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NU6_22","005_6_22","NUM","6","22","22","Ya ni'hapit hi Apo Dios ay Moses an alyonay, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NU6_23","005_6_23","NUM","6","23","23","“Mi'hapit'a ay da Aaron ya nan linala'in imbabaluyna ta alyom ay diday, Hiyah te atonyun munwagah hinan holag Israel, ya umat hituy hapitonyun dida: ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NU6_24","005_6_24","NUM","6","24","24","Wagahan da'yu, ya halimunan da'yun Apo Dios! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NU6_25","005_6_25","NUM","6","25","25","Ya hom'on da'yu, ya ipadutu' goh da'yu! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NU6_26","005_6_26","NUM","6","26","26","Ya maphod un da'yu halimunan, ya ipalenggop da'yu! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NU6_27","005_6_27","NUM","6","27","27","Ya umat hinay atonyun manapit hi ngadan'uh pungwagahyuh nan tatagun holag Israel, at wagaha' goh dida.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NU7_1","005_7_1","NUM","7","1","1","Ya heden algaw an nangelpahan Moses an nangipata'dog hinan Tuldan Abung hi wadan Apo Dios ya linamuhanah lana, ya indawatnan Apo Dios, ya indawatna goh an amin nan me'gonan an gina'unah di, ya nan pun'onngan, ya nan gina'una goh. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NU7_2","005_7_2","NUM","7","2","2","Ya nan a'ap'apun nan mangipapto' ay didan himpangapu an dida din nangipanuh hidin na'yapandan nun'onong. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NU7_3","005_7_3","NUM","7","3","3","Ya idatday e'nongdan Apo Dios an onom hi punluganan an kalesa an waday hophopna, ya himpulu ta han duwan baka, ya daden hindudwan ap'apu ya ohay kalesa di indatda, ya ohay bakah indat nan hinohhan ap'apu, ya inyuydah nan way hinagang di awadan Apo Dios. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NU7_4","005_7_4","NUM","7","4","4","Ya inalin Apo Dios ay Moses di, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NU7_5","005_7_5","NUM","7","5","5","“Abulutom nan e'nongda ta way ma'usal hinan Tuldan Abung'un Dios an a'amungan, ya indatmuh nan holag Levi ti hiyah ne mahapuldah nan tamuda.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NU7_6","005_7_6","NUM","7","6","6","At inyabulut Moses, ya innalna nan punluganan ya baka, ya indatnah nan holag Levi. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NU7_7","005_7_7","NUM","7","7","7","Ya indatnay duwah nan punluganan, ya opat an bakah nan linala'in imbabaluy Gershon ti hiyah ne mahapuldah nan tamuda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NU7_8","005_7_8","NUM","7","8","8","Ya indatnay opat an punluganan an kalesa ya walun bakah nan linala'in imbabaluy Merari ti mahapuldah nan tamuda. Ya hi Ithamar an hina' Aaron an Nabagtun Padiy mangipapto' ay dida. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NU7_9","005_7_9","NUM","7","9","9","Mu nan holag Kohath ya mi'id di nidat ay dida ti hay tamuda ya diday manalimun hinan me'gonan an gina'u an diday gun mami'ug. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NU7_10","005_7_10","NUM","7","10","10","Ya heden algaw an nangidawatandah nan pun'onngan ya inyuy nan a'ap'apuy onongda, ya impatangdah nan way hinagang di pun'onngan ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NU7_11","005_7_11","NUM","7","11","11","ti inalin Apo Dios ay Moses di, “Abigabigat ya ma'ohha'ohha nan a'ap'apun mangiyalih nan e'nongdah nan idawatan nan pun'onngan.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NU7_12","005_7_12","NUM","7","12","12","Ya hay mahhun an mangiyalih ene'nongnah nan hopap di algaw ya hi Nahshon an lala'in imbaluy Amminadab an holag di a'ap'apun Judah. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NU7_13","005_7_13","NUM","7","13","13","Ya hay ene'nongna ya ohan silver an duyun hay damotna ya ohay kilu ya han godwa, ya nan silver an malukung an hay damotnan nikiluh nan me'gonan an kiluan ya godway kilu (ya danen duwa ya nun'apnuh alena, ya nalamutan hi mantika an hiyah ne Onong an Ma'an), ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NU7_14","005_7_14","NUM","7","14","14","ya ohan duyun balitu' an hay damotna ya hinggahut ta han himpuluy gramo (ya napnuh incense), ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NU7_15","005_7_15","NUM","7","15","15","ya ohay uyaw hi manilhig an baka, ya ohay manilhig an kalnilu, ya oha goh an manilhig an uyaw an kalnilun ohay tawona ta Onong an Moghob, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NU7_16","005_7_16","NUM","7","16","16","ya oha goh hi buta'al an gandeng ta Onong di Bahol, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NU7_17","005_7_17","NUM","7","17","17","ya hay Onong di Pi'lenggopan ya duwah manilhig an baka, ya lemay manilhig an kalnilu, ya lemah buta'al an gandeng, ya lema goh hi uyaw an buta'al hi kalnilun hinohhay tawonda. At hiyanay ene'nong Nahshon an lala'in imbaluy Amminadab. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NU7_18","005_7_18","NUM","7","18","18","Ya hay miyadwah algaw ya hi Nethanel an lala'in imbaluy Zuar an mangipapto' hinan holag Issachar di mangiyuy hi onong. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NU7_19","005_7_19","NUM","7","19","19","Ya hay ene'nongna ya ohan silver an duyun hay damotna ya ohay kilu ya han godwa, ya nan silver an malukung an hay damotnan nikiluh nan me'gonan an kiluan ya godway kilu (ya danen duwa ya nun'apnuh alena, ya nalamutan hi mantika an hiyah ne Onong an Ma'an), ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NU7_20","005_7_20","NUM","7","20","20","ya ohan duyun balitu' an hay damotna ya hinggahut ta han himpuluy gramo (ya napnuh incense), ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NU7_21","005_7_21","NUM","7","21","21","ya ohay uyaw hi manilhig an baka, ya ohay manilhig an kalnilu, ya oha goh an manilhig an uyaw an kalnilun ohay tawona ta Onong an Moghob, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NU7_22","005_7_22","NUM","7","22","22","ya oha goh hi buta'al an gandeng ta Onong di Bahol, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NU7_23","005_7_23","NUM","7","23","23","ya hay Onong di Pi'lenggopan ya duwah manilhig an baka, ya lemay manilhig an kalnilu, ya lemah buta'al an gandeng, ya lema goh hi uyaw an buta'al hi kalnilun hinohhay tawonda. At hiyanay ene'nong Nathanel an lala'in imbaluy Zuar. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NU7_24","005_7_24","NUM","7","24","24","Ya hay miyatluh algaw ya hi Eliab an lala'in imbaluy Helon an mangipapto' hinan holag Zebulun di nangiyuy hi ene'nongna. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NU7_25","005_7_25","NUM","7","25","25","Ya hay ene'nongna ya ohan silver an duyun hay damotna ya ohay kilu ya han godwa, ya nan silver an malukung an hay damotnan nikiluh nan me'gonan an kiluan ya godway kilu (ya danen duwa ya nun'apnuh alena, ya nalamutan hi mantika an hiyah ne Onong an Ma'an), ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NU7_26","005_7_26","NUM","7","26","26","ya ohan duyun balitu' an hay damotna ya hinggahut ta han himpuluy gramo (ya napnuh incense), ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NU7_27","005_7_27","NUM","7","27","27","ya ohay uyaw hi manilhig an baka, ya ohay manilhig an kalnilu, ya oha goh an manilhig an uyaw an kalnilun ohay tawona ta Onong an Moghob, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NU7_28","005_7_28","NUM","7","28","28","ya oha goh hi buta'al an gandeng ta Onong di Bahol, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NU7_29","005_7_29","NUM","7","29","29","ya hay Onong di Pi'lenggopan ya duwah manilhig an baka, ya lemay manilhig an kalnilu, ya lemah buta'al an gandeng, ya lema goh hi uyaw an buta'al hi kalnilun hinohhay tawonda. Hiyanay ene'nong Eliab an lala'in imbaluy Helon. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NU7_30","005_7_30","NUM","7","30","30","Ya hay miyapat hi algaw ya hi Elizur an lala'in imbaluy Shedeur an mangipapto' hinan holag Reuben di nangiyuy hinan ene'nongna. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NU7_31","005_7_31","NUM","7","31","31","Ya hay ene'nongna ya ohan silver an duyun hay damotna ya ohay kilu ya han godwa, ya nan silver an malukung an hay damotna an nikiluh nan me'gonan an kiluan ya godway kilu (ya danen duwa ya nun'apnuh alena, ya nalamutan hi mantika an hiyah ne Onong an Ma'an), ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NU7_32","005_7_32","NUM","7","32","32","ya ohan duyun balitu' an hay damotna ya hinggahut ta han himpuluy gramo (ya napnuh incense), ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NU7_33","005_7_33","NUM","7","33","33","ya ohay uyaw hi manilhig an baka, ya ohay manilhig an kalnilu, ya oha goh an manilhig an uyaw an kalnilun ohay tawona ta Onong an Moghob, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NU7_34","005_7_34","NUM","7","34","34","ya oha goh hi buta'al an gandeng ta Onong di Bahol, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NU7_35","005_7_35","NUM","7","35","35","ya hay Onong di Pi'lenggopan ya duwah manilhig an baka, ya lemay manilhig an kalnilu, ya lemah buta'al an gandeng, ya lema goh hi uyaw an buta'al hi kalnilun hinohhay tawonda. Hiyanay ene'nong Elizur an lalal'in imbaluy Shedeur. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NU7_36","005_7_36","NUM","7","36","36","Ya nan miyalemah algaw ya hi Shelumiel an lala'in imbaluy Zurishaddai an mangipapto' hinan holag Simeon an didan himpangapuy nangiyuy hi ene'nongna. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NU7_37","005_7_37","NUM","7","37","37","Ya hay ene'nongna ya ohan silver an duyun hay damotna ya ohay kilu ya han godwa, ya nan silver an malukung an hay damotna an nikiluh nan me'gonan an kiluan ya godway kilu (ya danen duwa ya nun'apnuh alena, ya nalamutan hi mantika an hiyah ne Onong an Ma'an), ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NU7_38","005_7_38","NUM","7","38","38","ya ohan duyun balitu' an hay damotna ya hinggahut ta han himpuluy gramo (ya napnuh incense), ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NU7_39","005_7_39","NUM","7","39","39","ya ohay uyaw hi manilhig an baka, ya ohay manilhig an kalnilu, ya oha goh an manilhig an uyaw an kalnilun ohay tawona ta Onong an Moghob, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NU7_40","005_7_40","NUM","7","40","40","ya oha goh hi buta'al an gandeng ta Onong di Bahol, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NU7_41","005_7_41","NUM","7","41","41","ya hay Onong di Pi'lenggopan ya duwah manilhig an baka, ya lemay manilhig an kalnilu, ya lemah buta'al an gandeng, ya lema goh hi uyaw an buta'al hi kalnilun hinohhay tawonda. Hiyanay ene'nong Shelumiel lala'in imbaluy Zurishaddai. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NU7_42","005_7_42","NUM","7","42","42","Ya hay miyonom hi algaw ya hi Eliasaph an imbaluy Deuel an mangipapto' hinan holag Gad di nangiyuy hi ene'nongna. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NU7_43","005_7_43","NUM","7","43","43","Ya hay ene'nongna ya ohan silver an duyun hay damotna ya ohay kilu ya han godwa, ya nan silver an malukung an hay damotna an nikiluh nan me'gonan an kiluan ya godway kilu (ya danen duwa ya nun'apnuh alena, ya nalamutan hi mantika an hiyah ne Onong an Ma'an), ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NU7_44","005_7_44","NUM","7","44","44","ya ohan duyun balitu' an hay damotna ya hinggahut ta han himpuluy gramo (ya napnuh incense), ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NU7_45","005_7_45","NUM","7","45","45","ya ohay uyaw hi manilhig an baka, ya ohay manilhig an kalnilu, ya oha goh an manilhig an uyaw an kalnilun ohay tawona ta Onong an Moghob, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NU7_46","005_7_46","NUM","7","46","46","ya oha goh hi buta'al an gandeng ta Onong di Bahol, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NU7_47","005_7_47","NUM","7","47","47","ya hay Onong di Pi'lenggopan ya duwah manilhig an baka, ya lemay manilhig an kalnilu, ya lemah buta'al an gandeng, ya lema goh hi uyaw an buta'al hi kalnilun hinohhay tawonda. Ya hiyanay ene'nong Eliasaph an lala'in imbaluy Deuel. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NU7_48","005_7_48","NUM","7","48","48","Ya hay miyapituh algaw ya hi Elishama an imbaluy Ammihud an mangipapto' hinan holag Ephraim di nangiyuy hi ene'nongna. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NU7_49","005_7_49","NUM","7","49","49","Ya hay ene'nongna ya ohan silver an duyun hay damotna ya ohay kilu ya han godwa, ya nan silver an malukung an hay damotnan nikiluh nan me'gonan an kiluan ya godway kilu (ya danen duwa ya nun'apnuh alena, ya nalamutan hi mantika an hiyah ne Onong an Ma'an), ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NU7_50","005_7_50","NUM","7","50","50","ya ohan duyun balitu' an hay damotna ya hinggahut ta han himpuluy gramo (ya napnuh incense), ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NU7_51","005_7_51","NUM","7","51","51","ya ohay uyaw hi manilhig an baka, ya ohay manilhig an kalnilu, ya oha goh an manilhig an uyaw an kalnilun ohay tawona ta Onong an Moghob, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NU7_52","005_7_52","NUM","7","52","52","ya oha goh hi buta'al an gandeng ta Onong di Bahol, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NU7_53","005_7_53","NUM","7","53","53","ya hay Onong di Pi'lenggopan ya duwah manilhig an baka, ya lemay manilhig an kalnilu, ya lemah buta'al an gandeng, ya lema goh hi uyaw an buta'al hi kalnilun hinohhay tawonda. Hiyanay ene'nong Elishama an lala'in imbaluy Ammihud. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NU7_54","005_7_54","NUM","7","54","54","Ya hay miyawalun algaw ya hi Gamaliel an lala'in imbaluy Pedahzur an mangipapto' hinan holag Manasseh di nangiyuy hi ene'nongna. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NU7_55","005_7_55","NUM","7","55","55","Ya hay ene'nongna ya ohan silver an duyun hay damotna ya ohay kilu ya han godwa, ya nan silver an malukung an hay damotna an nikiluh nan me'gonan an kiluan ya godway kilu (ya danen duwa ya nun'apnuh alena, ya nalamutan hi mantika an hiyah ne Onong an Ma'an), ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NU7_56","005_7_56","NUM","7","56","56","ya ohan duyun balitu' an hay damotna ya hinggahut ta han himpuluy gramo (ya napnuh incense), ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NU7_57","005_7_57","NUM","7","57","57","ya ohay uyaw hi manilhig an baka, ya ohay manilhig an kalnilu, ya oha goh an manilhig an uyaw an kalnilun ohay tawona ta Onong an Moghob, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NU7_58","005_7_58","NUM","7","58","58","ya oha goh hi buta'al an gandeng ta Onong di Bahol, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NU7_59","005_7_59","NUM","7","59","59","ya hay Onong di Pi'lenggopan ya duwah manilhig an baka, ya lemay manilhig an kalnilu, ya lemah buta'al an gandeng, ya lema goh hi uyaw an buta'al hi kalnilun hinohhay tawonda. Hiyanay ene'nong Gamaliel an imbaluy Pedazur. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NU7_60","005_7_60","NUM","7","60","60","Ya hay miyahiyam hi algaw ya hi Abidan an lala'in imbaluy Gideoni an mangipapto' hinan holag Benjamin ya hiyay nangiyuy hi ene'nongna. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NU7_61","005_7_61","NUM","7","61","61","Ya hay ene'nongna ya ohan silver an duyun hay damotna ya ohay kilu ya han godwa, ya nan silver an malukung an hay damotnan nikiluh nan me'gonan an kiluan ya godway kilu (ya danen duwa ya nun'apnuh alena, ya nalamutan hi mantika an hiyah ne Onong an Ma'an), ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NU7_62","005_7_62","NUM","7","62","62","ya ohan duyun balitu' an hay damotna ya hinggahut ta han himpuluy gramo (ya napnuh incense), ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NU7_63","005_7_63","NUM","7","63","63","ya ohay uyaw hi manilhig an baka, ya ohay manilhig an kalnilu, ya oha goh an manilhig an uyaw an kalnilun ohay tawona ta Onong an Moghob, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NU7_64","005_7_64","NUM","7","64","64","ya oha goh hi buta'al an gandeng ta Onong di Bahol, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NU7_65","005_7_65","NUM","7","65","65","ya hay Onong di Pi'lenggopan ya duwah manilhig an baka, ya lemay manilhig an kalnilu, ya lemah buta'al an gandeng, ya lema goh hi uyaw an buta'al hi kalnilun hinohhay tawonda. Hiyanay ene'nong Abidan an lala'in imbaluy Gideoni. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NU7_66","005_7_66","NUM","7","66","66","Ya hay miyapuluh algaw ya hi Ahiezer an lala'in imbaluy Ammishaddai an mangipapto' hinan holag Dan di nangiyuy hi ene'nongna. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NU7_67","005_7_67","NUM","7","67","67","Ya hay ene'nongna ya ohan silver an duyun hay damotna ya ohay kilu ya han godwa, ya nan silver an malukung an hay damotnan nikiluh nan me'gonan an kiluan ya godway kilu (ya danen duwa ya nun'apnuh alena, ya nalamutan hi mantika an hiyah ne Onong an Ma'an), ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NU7_68","005_7_68","NUM","7","68","68","ya ohan duyun balitu' an hay damotna ya hinggahut ta han himpuluy gramo (ya napnuh incense), ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NU7_69","005_7_69","NUM","7","69","69","ya ohay uyaw hi manilhig an baka, ya ohay manilhig an kalnilu, ya oha goh an manilhig an uyaw an kalnilun ohay tawona ta Onong an Moghob, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NU7_70","005_7_70","NUM","7","70","70","ya oha goh hi buta'al an gandeng ta Onong di Bahol, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NU7_71","005_7_71","NUM","7","71","71","ya hay Onong di Pi'lenggopan ya duwah manilhig an baka, ya lemay manilhig an kalnilu, ya lemah buta'al an gandeng, ya lema goh hi uyaw an buta'al hi kalnilun hinohhay tawonda. Hiyanay ene'nong Ahiezer an lala'in imbaluy Ammishaddai. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NU7_72","005_7_72","NUM","7","72","72","Ya hay miyapulu ta ohay algaw ya hi Pagiel an lala'in imbaluy Okran an mangipapto' hinan holag Asher di nangiyuy hi ene'nongna. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NU7_73","005_7_73","NUM","7","73","73","Ya hay ene'nongna ya ohan silver an duyun hay damotna ya ohay kilu ya han godwa, ya nan silver an malukung an hay damotna an nikiluh nan me'gonan an kiluan ya godway kilu (ya danen duwa ya nun'apnuh alena, ya nalamutan hi mantika an hiyah ne Onong an Ma'an), ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NU7_74","005_7_74","NUM","7","74","74","ya ohan duyun balitu' an hay damotna ya hinggahut ta han himpuluy gramo (ya napnuh incense), ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NU7_75","005_7_75","NUM","7","75","75","ya ohay uyaw hi manilhig an baka, ya ohay manilhig an kalnilu, ya oha goh an manilhig an uyaw an kalnilun ohay tawona ta Onong an Moghob, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NU7_76","005_7_76","NUM","7","76","76","ya oha goh hi buta'al an gandeng ta Onong di Bahol, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NU7_77","005_7_77","NUM","7","77","77","ya hay Onong di Pi'lenggopan ya duwah manilhig an baka, ya lemay manilhig an kalnilu, ya lemah buta'al an gandeng, ya lema goh hi uyaw an buta'al hi kalnilun hinohhay tawonda. Hiyanay ene'nong Pagiel an lala'in imbaluy Okran. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NU7_78","005_7_78","NUM","7","78","78","Ya hay miyapulu ta duway algaw ya hi Ahira an lala'in imbaluy Enan an mangipapto' hinan holag Naphtali di nangiyuy hi ene'nongna. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NU7_79","005_7_79","NUM","7","79","79","Ya hay ene'nongna ya ohan silver an duyun hay damotna ya ohay kilu ya han godwa, ya nan silver an malukung an hay damotnan nikiluh nan me'gonan an kiluan ya godway kilu (ya danen duwa ya nun'apnuh alena, ya nalamutan hi mantika an hiyah ne Onong an Ma'an), ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NU7_80","005_7_80","NUM","7","80","80","ya ohan duyun balitu' an hay damotna ya hinggahut ta han himpuluy gramo (ya napnuh incense), ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NU7_81","005_7_81","NUM","7","81","81","ya ohay uyaw hi manilhig an baka, ya ohay manilhig an kalnilu, ya oha goh an manilhig an uyaw an kalnilun ohay tawona ta Onong an Moghob, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NU7_82","005_7_82","NUM","7","82","82","ya oha goh hi buta'al an gandeng ta Onong di Bahol, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NU7_83","005_7_83","NUM","7","83","83","ya hay Onong di Pi'lenggopan ya duwah manilhig an baka, ya lemay manilhig an kalnilu, ya lemah buta'al an gandeng, ya lema goh hi uyaw an buta'al hi kalnilun hinohhay tawonda. Hiyanay ene'nong Ahira an lala'in imbaluy Enan. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NU7_84","005_7_84","NUM","7","84","84","Ya hiya hanay ene'nong nan mumpumpapto' hinan holag Israel hidin nangidawatanda ya hiniitandah lana nan pun'onngan: an himpulu ta duwah silver an duyu, ya himpulu ta duwah silver an malukung, ya himpulu ta duwah balitu' an iduh. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NU7_85","005_7_85","NUM","7","85","85","Ya hay damot nan hinohhan silver an duyu ya ohay kilu ya han nahuluk hi godwa, ya hay damot nan hinohhan silver an malukung ya nahuluk hi godway kilu. Ya hay lammung di damot an amin nan silver an duyu ya himpulu ta onom di kilu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NU7_86","005_7_86","NUM","7","86","86","Ya hay damot nan hinohhan himpulu ta duwan balitu' an duyu ya nahuluk hi ohay kilu, ya hay lammung di damotdan amin ya himpulu ta lemay kilu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NU7_87","005_7_87","NUM","7","87","87","Ya hay lammung an amin nan a'animal ta Onong an Moghob ya himpulu ta duway manilhig an baka, ya himpulu ta duwan buta'al an kalnilu, ya himpulu ta duwan uyaw an kalnilun hinohhay tawonda (ya middum nan Onong an Ma'an). Ya hay lammung an amin nan a'animal ta Onong di Bahol ya himpulu ta duwan buta'al an gandeng. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NU7_88","005_7_88","NUM","7","88","88","Ya hay lammung an amin nan a'animal an Onong di Pi'lenggopan ya ba'inti ta opat hi manilhig an baka, ya nanom hi uyaw an kalnilu, ya nanom hi buta'al an kalnilun hinohhay tawonda. Hiya hanan amin di ne'nong hinan nangidawatandah nan pun'onngan hidin naniitandah lana. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NU7_89","005_7_89","NUM","7","89","89","Ya hinumgup hi Moses eden Tuldan Abung hi wadan Apo Dios an a'amungan ta ni'hapit ay Hiya, ya dengngolna nan himmapit an nalpuh nan numbattanan din duwan cherubim an wah nan alub nan Ma'ahhimo' an wadan nan Kahon an Nittuwan di Uldin, ya ni'hapit ay hiya. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NU8_1","005_8_1","NUM","8","1","1","Ya inalin Apo Dios ay Moses di, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NU8_2","005_8_2","NUM","8","2","2","“Mi'hapit'a ay Aaron ta alyom ay hiya ta tolgana nan pitu an hilaw, ya mahapul an mabnangan nan hinagang di ipattu'an nan hilaw.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NU8_3","005_8_3","NUM","8","3","3","At hi Aaron ya tinolgana nan hilaw, ya inhagangna ta nabnangan henen hinagang nan ipattu'an di hilaw ti hiyah ne immandal Apo Dios ay Moses. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NU8_4","005_8_4","NUM","8","4","4","Ya hiyah te aat di amman nan pangipattu'an hi hilaw an hay balitu' di nahibug hi niyamma an nete\"ah puuna ta engganah nan habhabung an niyunnud hinan aat di inalin Apo Dios ay Moses hi umatana. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NU8_5","005_8_5","NUM","8","5","5","Ya ni'hapit hi Apo Dios ay Moses an inalinay, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NU8_6","005_8_6","NUM","8","6","6","“Ilahhinmu nan holag Levi hinan holag Israel, ya leneham dida. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NU8_7","005_8_7","NUM","8","7","7","Ya umat hituy atom ay dida ta malenehanda: walhiam didah nan danum an a'aliwan di bahol, ya alyom ta ih'ihanday odolda, ya iloba'day lubungda ta way atondan malenehan. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NU8_8","005_8_8","NUM","8","8","8","Ya mun'odondah uyaw an baka, ya iniddumda nan Onong an Ma'an an nan alenan nalamutan hi mantika, ya nun'odonda goh hi ohah uyaw an baka ta Onong di Bahol. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NU8_9","005_8_9","NUM","8","9","9","Ya itnudmu nan holag Levi ta iyuymu didah nan hinagang di Me'gonan an Kuwaltu, ya amungom an amin nan holag Israel. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NU8_10","005_8_10","NUM","8","10","10","Ya inyuyna didah nan way hinagang di awada' an Dios ta ho\"on nan holag Israel di uluda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NU8_11","005_8_11","NUM","8","11","11","Ya indawat Aaron ay Ha\"in nan holag Levi an paddungnay Onong an Milayat ta midadaanda ta hay tamu' an Dios di itamuda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NU8_12","005_8_12","NUM","8","12","12","Ya ho\"on nan holag Levi nan ulun di duwan manilhig an baka. Ta nalpah ay ya e'nongmun Ha\"in an Dios ta nan oha ya Onong di Bahol ya nan oha ya Onong an Moghob ta way a'aliwan di bahol di holag Levi ta ma'aliwan. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NU8_13","005_8_13","NUM","8","13","13","Ya ipata'dogmu nan holag Levi hinan way hinagang da Aaron ya nan linala'in imbabaluyna, ya paddungnay e'nongyu dida ta Onong an Milayat an me'nong ay Ha\"in an Dios. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NU8_14","005_8_14","NUM","8","14","14","At ilahhinmu nan holag Levi hinan udumnah nan holag Israel ta nan holag Levi ya mihakupdan Ha\"in. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NU8_15","005_8_15","NUM","8","15","15","Ya nalpah ay an leneneham dida ya inlayatmun e'nong ay Ha\"in an Dios at humgopda mahkay an muntamuh nan Tuldan Abung an pundayawan. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NU8_16","005_8_16","NUM","8","16","16","Ti dida nan nilahhin hinan holag Israel ta nidawatdan Ha\"in, at bagi' dida ta diday mihukat hinan papangpangullun linala'in itungaw nan binabain holag Israel. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NU8_17","005_8_17","NUM","8","17","17","Ti hidin namataya' an amin hinan papangpangullun linala'in imbaluy di i'Egypt ya inlahhin'uh bagi' nan papangpangullun linala'in imbabaluy di holag Israel an ta\"on nan mahhun an i'lum nan a'animalda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NU8_18","005_8_18","NUM","8","18","18","At hiyanan pento\"u nan holag Levi ta diday hukat nan papangpangullun linala'in itungaw di holag Israel. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NU8_19","005_8_19","NUM","8","19","19","Ti nan holag Levi nan pento\"uh nan holag Israel ta middumdan Aaron ya nan linala'in imbabaluyna ta bumadangdah nan matamuan hinan Tuldan Abung'un Dios an a'amungan, ya diday mange'nong hinan Onong di Bahol nan holag Israel ta ma'aliwan di baholda, ta umuyda ay meheggon hinan Me'gonan an Kuwaltu ya mi'id al'alin didan adida matoy.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NU8_20","005_8_20","NUM","8","20","20","At indawat da Moses ay Aaron ya nan holag Israel da Levi an hina\"ama ti hiyah ne immandal Apo Dios hi atonda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NU8_21","005_8_21","NUM","8","21","21","At lenenehan nan holag Levi nan odolda, ya inloba'day lubungda, at indawat Aaron dida ta diday Milayat an Onong ay Apo Dios. Ya ene'nongna goh nan Onong di Bahol ta a'aliwan di baholda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NU8_22","005_8_22","NUM","8","22","22","Ya unat goh nalpah hanan na'at ya himmigup nan holag Levi hinan Tuldan Abung hi wadan Apo Dios ta muntamuda, at binadanganda da Aaron ya nan imbabaluynah nan matamuan. Ya inunud Moses nan immandal Apo Dios ay hiyah atonah nan holag Levi. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NU8_23","005_8_23","NUM","8","23","23","Ya ni'hapit hi Apo Dios ay Moses an inalinay, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NU8_24","005_8_24","NUM","8","24","24","“Hiyah te aton nan linala'in holag Levi an muntawon hi ba'inti ta lema ya han nahuluk ya mabalin an umuyda bumadang hinan Tuldan Abung'un Dios. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NU8_25","005_8_25","NUM","8","25","25","Mu wa ay ta muntawondah nabongle ya idinongdan muntamu an mapogpog di puntamuanda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NU8_26","005_8_26","NUM","8","26","26","Mu hay atonda ya unda bumadang ya ammunah nan tamun di i'ibbadan holag Levi ta atonda nan tamuda, mu adida mi'tamuh nan malgom an tamu. At hiyah ne uldin hi ma'at hi tamun nan holag Levi.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NU9_1","005_9_1","NUM","9","1","1","Ya heden hopap di bulan hinan miyadwan tawon hi nakakan nan tatagud Egypt hidin awadandah nan Mapulun an Sinai ya ni'hapit goh hi Apo Dios ay Moses an inalinay, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NU9_2","005_9_2","NUM","9","2","2","“Alyom hinan holag Israel an gunda nomnomon an ibehtaan heden algaw hi gutud di namaliwa' ay didah un madatngan. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NU9_3","005_9_3","NUM","9","3","3","At wa ay ta madatngan heden miyapulu ta opat an algaw eten bulan ya nan munhinag di hiyay pangatanyun amin hinan Uldin hi ma'at eden Punnomnomanyuh Namaliwa' ay da'yu.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NU9_4","005_9_4","NUM","9","4","4","At inalin Moses hinan holag Israel ta ibehtaanda din namaliwan Apo Dios ay dida. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NU9_5","005_9_5","NUM","9","5","5","At inunudda ta numbehtadan de han magadyuh mahdom eden miyapulu ta opat an algaw hinan hopap di bulan hidih nan Mapulun an Sinai. Ya inatdan amin henen immandal Apo Dios ay Moses hi atonda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NU9_6","005_9_6","NUM","9","6","6","Mu wadaday udumnan linala'in nanapah odol nan natoy, at alyon di Uldin an nappuhiy odolda, at agguyda ni'yamung hinan Behtan di Namaliwan Apo Dios ay dida, at immuydan da Moses ay Aaron ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NU9_7","005_9_7","NUM","9","7","7","an inaliday, “Nappuhiy odolmi an alyon di Uldin ti nedeneh amih nan natoy an tagu. Mu anaad ta adi mabalin an umiyuy amih onongmin Apo Dios?” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NU9_8","005_9_8","NUM","9","8","8","Ya tembal Moses an alyonay, “Hodonyu ta umuy'u innilaon di imandal Apo Dios hi atonyu.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NU9_9","005_9_9","NUM","9","9","9","Ya ni'hapit hi Apo Dios ay Moses an inalinay, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NU9_10","005_9_10","NUM","9","10","10","“Alyom hinan holag Israel di malgom ay da'yu unu nan holagyu an nappuhiy odolna an alyon di Uldin an dumalat di nanapaanah nan natoy an tagu unu nan way nalpuh adagwi ya mabalin an middumdan mi'behtan da'yu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NU9_11","005_9_11","NUM","9","11","11","Ya nan miyadwan bulan hinan miyapulu ta opat di algaw hinan munhinag di pangatanyu, ya iddumdan pe\"an nan agguy nabino'bo'an an tinapay ya nan mun'aklit an halawhaw. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NU9_12","005_9_12","NUM","9","12","12","Ya mi'id ang'angondah nan ma'an ya mihdah engganah mabiggat, ya adida ipungon nan tungal nan goltonda. Ya mahapul an unudondan amin nan ma'at hinan Punnomnomandah nan Namaliwan di Anghel'un Dios ay dida. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NU9_13","005_9_13","NUM","9","13","13","Mu nan tagun niyuldin an maphod di odolna ya nan agguy numbaat hi adagwi ya gulatonan adi umuy mi'behta ya henen tagu ya mahapul an mapogpog di ibilanganah tagu' ti mi'id di ene'nongnan Ha\"in hidin gutud di Punnomnomandah Namaliwan di Anghel'un Dios hinan Tatagu. At henen tagu ya mahapul an holtaponay ligat an dumalat di baholna. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NU9_14","005_9_14","NUM","9","14","14","Mu wa ay di bunag hi ni'hitun da'yu ta pohdonan mangat hinan atonyuh Punnomnomanyuh Namaliwan di Anghel'un Dios hinan Tatagu ya mahapul an unudonan aton an amin di Uldin hi ma'at hinan pumbehtaan. Ta mumpapaddung nan Uldin hi unudonyun amin an ta\"on un nan bunag ya nan holag Israel.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NU9_15","005_9_15","NUM","9","15","15","Ya unat goh nalpah an nipata'dog nan Tuldan Abung hi wadan Apo Dios an a'amungan ya naho'napan hi bunut nan Me'gonan an Kuwaltu, ya unat goh nahdom ya binumnang an ay apuy nan bunut hinan tungul di Me'gonan an Kuwaltu ta engganah nabiggat. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NU9_16","005_9_16","NUM","9","16","16","Ya minaynayun heten ma'at an wa ay ta mapatal ya nihoho'nap nan bunut, ya wa ay ta mahdom ya binumnang an ay apuy. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NU9_17","005_9_17","NUM","9","17","17","Ya wa ay ta tumulu nan bunut ad daya ya inaynayun nan holag Israel an mumbaat, ya heden lugal an duminngan nen bunut ya hiyay umapalan nan holag Israel hi ihinanda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NU9_18","005_9_18","NUM","9","18","18","Ya awni ta imandal Apo Dios ya un mumbotan nan holag Israel, ya awni ta imandal Apo Dios ya unda umapal. Ya wa ay ta adi ma'aan nan bunut hinan bagtun di Tuldan Abung hi wadan Apo Dios ya adi goh makmakkak nan holag Israel. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NU9_19","005_9_19","NUM","9","19","19","Ya wa ay ta do'ol di algaw hi ihihinnan den bunut hinan bagtun di Tuldan Abung hi wadan Apo Dios ya inunud nan holag Israel nan immandal Apo Dios, at agguyda naknakkak. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NU9_20","005_9_20","NUM","9","20","20","Mu hin'umu'uddum ya nahnot di algaw hi iho'napan nen bunut hinan bagtun di Tuldan Abung hi wadan Apo Dios. At imandal ay Apo Dios an adida mumbotan ya mihihinnadah di, ya wa ay ta imandal Apo Dios an mumbotanda ya unda makak. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NU9_21","005_9_21","NUM","9","21","21","Ya hin'umu'uddum ya miho'nap nan bunut hinan bagtun di Tuldan Abung hi wadan Apo Dios hinan mahdom, ya wa ay ta mabiggat ta timmulu nan bunut ad daya ya mumbotanda goh nan holag Israel. At ta\"on hi un mapatal unu labi ya mumbotandah un tumulu nan bunut hinan bagtun di Tuldan Abung hi wadan Apo Dios. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NU9_22","005_9_22","NUM","9","22","22","Ya gulat ta mihoho'nap nan bunut hinan bagtun di Tuldan Abung hi wadan Apo Dios hi duway algaw, unu ohay bulan, unu hintawon ya mihihinna goh nan holag Israel hidi an adida makmakkak, mu wa ay ta tumuluh nen bunut ya hiyay pumbotananda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NU9_23","005_9_23","NUM","9","23","23","Ya wa ay ta imandal Apo Dios an adida makmakkak ya nihihinnadah dih nan way tuldada, ya wa ay ta imandal Apo Dios ay dida ta mumbotanda ya unda makak. At inunuddan amin nan immandal Apo Dios ay Moses hi atonda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NU10_1","005_10_1","NUM","10","1","1","Ya inalin Apo Dios ay Moses di, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NU10_2","005_10_2","NUM","10","2","2","“Mumpa'amma'ah duwan talampet an hay mahibug ya nan silver ta way ipagangohmuh pangayagmuh nan tatagu ta ma'amungda, ya way ipagangohmuh unda ba'ahon nan tuldada ta makakda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NU10_3","005_10_3","NUM","10","3","3","At wa ay ta pundehhonondan ipagangoh nan duwan talampet ya umalidan ma'amung an amin nan tataguh nan way hinagangmuh nan way pantaw di Tuldan Abung hi wada' an Dios an a'amungan. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NU10_4","005_10_4","NUM","10","4","4","Ya wa ay ta un ohay talampet hi ipagangohda ya nan mumpumpapto' hinan ahimpahimpangapun holag Israel ya anggay di ma'amung hi umalin he\"a. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NU10_5","005_10_5","NUM","10","5","5","Ya wa ay ta un na'amtang di gumangohan di talampet ya nan numpunhituh appit hi buhu'an di algaw di mahhun an makak. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NU10_6","005_10_6","NUM","10","6","6","Mu wa ay ta mipidwa nan ho'ho'dod an gangoh di talampet ya nan numpunhituh appit hi agwan hi un hagangon di buhu'an di algaw di makak. At hay pangimmatunandah pama'ahandah nan nungkampuanda ya he'he'dod nan gumanghan di talampet. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NU10_7","005_10_7","NUM","10","7","7","Mu hay panginnilaan hi un ma'ayagan an amin nan tatagu ta ma'amungda ya ipagangohda nan duwan talampet, mu adu\"oy di gangohda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NU10_8","005_10_8","NUM","10","8","8","Ya nan linala'in imbabaluy Aaron an papadiy mangipagangoh hinan talampet. At hiyah te uldin hi unudonyu ta gun miboltan hinan a'apuyuh enggana. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NU10_9","005_10_9","NUM","10","9","9","Ya wa ay di umalih nan babluyyu nan mangubat ay da'yu ya impagangohyu nan talampet an panginnilaan hi un waday gumubat ay da'yu. At badanga' da'yu, at abakonyu nan mangubat ay da'yu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NU10_10","005_10_10","NUM","10","10","10","Ya umat goh hinan algaw an pun'am'amlonganyu, ya pumbehtaanyu, ya nan behtan di hopap di algaw hinan Akayangan di Bulan ya ipagangohyu nan talampet hinan pange'nonganyuh nan Onong an Moghob ya nan Onong di Pi'lenggopanyu ti henen atonyu ya badanga' da'yu. Ti Ha\"in di Ap'apuyun hi Apo Dios.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NU10_11","005_10_11","NUM","10","11","11","Ya heden miyaba'intih algaw hi miyadwah bulan eden miyadwan tawon ya timmulu din bunut an wah nan bagtun di Tuldan Abung hi wadan Apo Dios an nihinan nan Uldin. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NU10_12","005_10_12","NUM","10","12","12","At nan holag Israel ya numbotanda ta nakakdah nan Mapulun an Sinai, ya innayunayundan dimmalan ta engganay un dimminong nan bunut hinan Mapulun an Paran. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NU10_13","005_10_13","NUM","10","13","13","Ya hiyah ne hopap di numbotanandah nalpahan di nangidatan Apo Dios ay Moses hinan Uldin hi unudondah nan pumbaatanda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NU10_14","005_10_14","NUM","10","14","14","At hay nahhun an nangipangpangulun immuy ya nan holag Judah an na'uhi'uhigdan himpangapu, ya inodnanday bantilada. Ya hay nangipapto' ay didan himpangapu ya hi Nahshon an lala'in imbaluy Amminadab. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NU10_15","005_10_15","NUM","10","15","15","Ya hi Nathanel an lala'in imbaluy Zuar di mangipapto' hinan holag di a'apun Issachar, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NU10_16","005_10_16","NUM","10","16","16","ya hi Eliab an lala'in imbaluy Helon di mangipapto' hinan holag di a'apun Zebulun. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NU10_17","005_10_17","NUM","10","17","17","Ya bina'ahda nan Tuldan Abung hi wadan Apo Dios, at heden nangila\"uyanda ya pini'ug nan linala'in imbabaluy da Gershon ay Merari. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NU10_18","005_10_18","NUM","10","18","18","Ya hay nehnod an nangipadeh ya nan holag Reuben an didan himpangapu, at hay ap'apudan himpampun ya hi Elizur an imbaluy Shedeur. Ya inodnanday bantilada. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NU10_19","005_10_19","NUM","10","19","19","Ya hi Shelumiel an imbaluy Zurishaddai di ap'apun nan holag Simeon an didan himpangapu, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NU10_20","005_10_20","NUM","10","20","20","ya hi Eliasaph an imbaluy Deuel di ap'apun nan holag Gad an didan himpangapu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NU10_21","005_10_21","NUM","10","21","21","At nan a'apun Levi an holag Kohath di nangipi'ug hinan me'gonan an gina'u, at mahapul an nan Tuldan Abung hi wadan Apo Dios ya mipata'dog hi mahhun ya un umatam danen nangdon hi me'gonan an gina'u. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NU10_22","005_10_22","NUM","10","22","22","Ya hay mehnod an mumbotan ya nan himpampun an awadan di bantilan Ephraim an didan himpangapu. Ya hay ap'apudan himpampun ya hi Elishama an imbaluy Ammihud. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NU10_23","005_10_23","NUM","10","23","23","Ya hi Gamaliel an imbaluy Pedahzur di ap'apun nan holag Manasseh an didan himpangapu, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NU10_24","005_10_24","NUM","10","24","24","ya hi Abidan an imbaluy Gideoni di ap'apun nan holag Benjamin an didan himpangapu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NU10_25","005_10_25","NUM","10","25","25","Ya hay miyangunuh an mumbotan ya nan himpampun an awadan di bantilan Dan an didan himpangapu. Ya hay ap'apudan himpampun ya hi Ahiezer an imbaluy Ammishaddai. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NU10_26","005_10_26","NUM","10","26","26","Ya hi Pagiel an imbaluy Okran di ap'apun nan holag Asher an didan himpangapu, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NU10_27","005_10_27","NUM","10","27","27","ya hi Ahira an imbaluy Enan di ap'apun nan holag Naphtali an didan himpangapu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NU10_28","005_10_28","NUM","10","28","28","At hiyah ne aat di apanuhan di pumbotanan nan holag Israel an mangipadeh ta ma'uhi'uhigdan himpampun. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NU10_29","005_10_29","NUM","10","29","29","Ya inalin Moses ay Hobab an imbaluy Reuel an iMidian an hi aman ahawan Moses di, “Na'uy an gun tu'u meheggon hinan babluy an din inalin Apo Dios an idatnan ditu'u, at mi'yali'an da'mi, at halimunan da'a ti intulag Apo Dios an ipaphodnay holag Israel!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NU10_30","005_10_30","NUM","10","30","30","Ya tembal Hobab an alyonay, “Adia' mi'yali, at mumbangngada' hinan babluymi an wadan nan ni'babluya'.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NU10_31","005_10_31","NUM","10","31","31","Ya inalin Moses di, “Adi da'mi ni' taynan ay he\"a ti maphod un'a mi'yali ti inilam di mabalin hi umapalan tu'uh nan mapulun, at he\"ay mangipangpang'un da'mi. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NU10_32","005_10_32","NUM","10","32","32","Ya gulat ta mi'yali'an da'mi at an amin nan mun'aphod an idat Apo Dios ay da'mi ya mipaddung an midatan'a goh!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NU10_33","005_10_33","NUM","10","33","33","Ya tinaynanda nan Duntug an Sinai an me'gonan, ya tuluy algaw di dimmaladalananda. At danen nangiyattang hinan Kahon an Nittuwan di Himpulun Uldin ya inyun'unnada an umuy manganap hi pangiyammaandah nan tuldan a'ab'abbungda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NU10_34","005_10_34","NUM","10","34","34","Ya nan bunut ya wagwadan munlidum ay didah nan mapatal hi unda mumbotan. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NU10_35","005_10_35","NUM","10","35","35","Ya an amin hinan pangipadehan nan nangiyattang eden Kahon an Nittuwan di Uldin ya alyon Moses di, “Ipapto'mu, Apu, ta punhihiyanom nan binuhul ya nan mamohol ay He\"a ta mun'akakdah nan wadam!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NU10_36","005_10_36","NUM","10","36","36","Ya wa ay goh ta inta'dogda ya inalin Moses di, “Haggungom, Apo Dios, ta halimunam an ipapto' nan himpuluy libun holag Israel!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NU11_1","005_11_1","NUM","11","1","1","Ya unat goh ente\"an nan holag Israel an amuyuan hi Apo Dios ya dengngolna, at nunheglay bungotnan dida. At minoltan Apo Dios dida, at genhobna nan wah nan namingngit an nuntuldaanda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NU11_2","005_11_2","NUM","11","2","2","Ya ingkilan nan tatagun numpabadang ay Moses. Ya unat goh nunluwaluh Moses ay Apo Dios ya nadop henen apuy. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NU11_3","005_11_3","NUM","11","3","3","At nginadnanah nen babluy hi Taberah ti genhob nan apuy Apo Dios nan namingngit an nuntuldaanda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NU11_4","005_11_4","NUM","11","4","4","Ya wadada han himpampun an bunag an nitnud ay dida, ya nundugudah nan nat'on an ma'an, ya natalam nan holag Israel, at inte\"adan umamuyun alyonday, “Anuud nin goh di panamtaman tu'uh dotag? ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NU11_5","005_11_5","NUM","11","5","5","Ya adimi aliwan nan do'ol an ekan an inihdamih awadanmid Egypt an mid bayadna! Ya umat hinan do'ol an ma'an an ahimmun, ya pakwan, ya danggu, ya amput! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NU11_6","005_11_6","NUM","11","6","6","Mu ad ugwan ya mi'id bi'ah di odolmi ti mi'id di udum hi ma'an an anggay heten manna hi gunmi onon hi abigabigat!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NU11_7","005_11_7","NUM","11","7","7","(Ya hay aat den manna ya umat hinan it'ittang an bugwa an hay kololna ya muntitiba. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NU11_8","005_11_8","NUM","11","8","8","Ya abigabigat ya umuy amungon nan tataguh den bugwa, ya genelengda unu unda ibayu ta magimu' an umat hi alena, ya inhaangda unu iyammaday udumnah tinapay, ya hay tamtamna ya umat hinan tinapay an na'udman hi mantikan di olibo. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NU11_9","005_11_9","NUM","11","9","9","Ya wa ay ta nahdom ya dimmulnuh nan nuntuldaanda ya middum nan manna an mi'yagah.) ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NU11_10","005_11_10","NUM","11","10","10","Ya dengngol Moses nan kumilaan nan tatagu an numpangata'dogdah nan pantaw di a'abungda, ya ma'abbungot hi Apo Dios ay dida, ya binum'on goh hi Moses. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NU11_11","005_11_11","NUM","11","11","11","Ya inalin Moses ay Apo Dios di, “Anaad ta idatmun ha\"in di umat hitun naligat an tamu? Undan way numbahola' ay He\"a ta e'kodmun ha\"in an amin daten tatagu? ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NU11_12","005_11_12","NUM","11","12","12","Undan ha\"in di paddungnay nangihabin daten tatagu? Ya undan ha\"in di paddungnay nangitungaw ay dida ta alyom ay ha\"in di halimuna' dida an umat hi panalimun di ommod hinan ung'ungnga ta nangamung un'u iyatam dida eden lutan intulagmuh din o'ommodda? ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NU11_13","005_11_13","NUM","11","13","13","At hay pangngala' mah hi dotag hi mun'olog hi ipihda' ay daten amin an tatagu? Ti lumugwadan mangitugtugan mangalih idata' didah dotag hi ihdada! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NU11_14","005_11_14","NUM","11","14","14","Mid olog'un mangipapto' ay daten tatagu ti unna' oh'ohha, ya ten nidugah an do'olda! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NU11_15","005_11_15","NUM","11","15","15","At gulat ta umat hituy atom ay ha\"in ya hom'ona' ta punnaudom ya pinatoya' ta adi' ni' ahan holtapon nan punligligata'!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NU11_16","005_11_16","NUM","11","16","16","Ya tembal Apo Dios hi Moses an inalinay, “Pot'om di napitu an a'ap'apuh nan holag Israel an nan inilam an nanomnoman ay didan himpangapu, ya immali ayuh tuh nan Tuldan Abung'un Dios an a'amungan, ya inalim ay dida ta mi'ta'dogdan he\"a. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NU11_17","005_11_17","NUM","11","17","17","At mun'ohopa' ta mi'hapita' ay he\"ah di ta ano' nan udumnan abalinam an indat'un he\"a ta eyewel'un dida, ta way atondan mamadang ay he\"an mangipapto' hinan tatagu ta adim ohhaan. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NU11_18","005_11_18","NUM","11","18","18","At alyom hinan tatagu ta idadaanday odolda, at muntutuyuda ta pumhod di odolda ti hi ma'et ya waday dotag hi ihdada ti dengngol'un Dios nan pangikilaandan mumbagah dotag hi ihdada. Ti alyonyuy, Maphod di ononmih ad Egypt! At ad ugwan ya lumuwo' an hi Apo Dios di dotag hi ihdayu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NU11_19","005_11_19","NUM","11","19","19","Ya bo'on un ohay algaw ya anggay, unu duwa, unu lema, unu himpulu, unu ba'intih algaw di pangihdanyu ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NU11_20","005_11_20","NUM","11","20","20","mu himbulan di pangihda'ihdanyu ta nangamung un ayu ma'ahhengla, at mumpangabuhu' hinan olongyu, ya manu ay ma'at hete ti din'uga' an Dios an wagwadan da'yu, ya amuyuana' an alyonyuy, Anaad tuwali ta ekak da'mid Egypt?” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NU11_21","005_11_21","NUM","11","21","21","Ya inalin Moses di, “An amin hatun tatagun i'ibba' an onom di gahut hi libun linala'i ya anaad ta alyom hi idata' didah ihdadah ohay bulan? ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NU11_22","005_11_22","NUM","11","22","22","Ta\"on nin un maglot an amin nan do'ol an baka ya kalnilu ya undan mun'olog hi ihdadah abigabigat? Ya ta\"on un ma'ala nan ekan hi baybay ya undan mun'olog ay dida ti nidugah an do'olda?” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NU11_23","005_11_23","NUM","11","23","23","Ya tembal Apo Dios, ya inalinay, “Undan waday adi' abalinan hi aton? Ad ugwan ya tigom hi un ma'at unu adi nan inali' ay he\"a!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NU11_24","005_11_24","NUM","11","24","24","Ya pimmitaw hi Moses, ya imbaagnah nan tatagu nan inalin Apo Dios ay hiya. At inayaganay napitun linala'in a'ap'apu an nanomnoman an mumpumpapto' hinan tatagu, ya impata'dogna dida ta lini'ubda nan Tuldan Abung. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NU11_25","005_11_25","NUM","11","25","25","Ya nun'ohop nan bunut an awadan Apo Dios, at ni'hapit ay Moses, ya inyewelnay udumnah nan nidat ay hiya an abalinana ta impiyodolnah nan napitun linala'in nun'anomnoman. Ya unat goh niyodol nan abalinandan indat Apo Dios ya way ohaan himmanapitdah nan impa'innilan Apo Dios hi hapitonda. Mu agguy nabayag di na'atana. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NU11_26","005_11_26","NUM","11","26","26","Ya waday duwah nan linala'in ne'e'yap hinan napitu an da Eldad ay Medad, mu nataynandah nan abungda ti agguyda nitnud an immuy hinan Tuldan Abung hi wadan Apo Dios, mu niddumdan nidatan hi abalinanda, ya himmapihapitdah nan impa'innilan Apo Dios ay dida. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NU11_27","005_11_27","NUM","11","27","27","Ya dengngol han ungan lala'i, ya nunnaudonan immuy ay Moses, ya inalinay, “Da Eldad ay Medad ya himmapitdah nan impa'innilan Apo Dios ay didah di hi abungda!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NU11_28","005_11_28","NUM","11","28","28","Ya hi Joshua an imbaluy Nun an bumadbadang ay Moses an nete\"ah din a'ung'ungngana di nambal an inalinay, “Apu' Moses, padinngom dida!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NU11_29","005_11_29","NUM","11","29","29","Ya inalin Moses ay hiyay, “Umamoh'a ay ya adim ituduy ato' ti maphod hi un an amin nan tatagun Apo Dios ya umatdah nan propeta, at maphod hi un idatan Apo Dios didah abalinandan umat hinan propeta!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NU11_30","005_11_30","NUM","11","30","30","Ya immanamut hi Moses ya nan napitun mumpumpapto' hinan holag Israel hinan immapalanda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NU11_31","005_11_31","NUM","11","31","31","Ya himbumagga ya impiyalin Apo Dios di tuyup an nalpuh nan baybay, ya intuyupna nan do'ol ahan an hamuti an lallangeh, ya nun'agahdah nan way nuntuldaanda, ya paddungnay han ohan algaw an pundalanan di inadu\"oy di ado'oldah nan numpinangel hinan nuntuldaanda, ya tuluy umpiy inata'nang di natpunandah nan luta. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NU11_32","005_11_32","NUM","11","32","32","Ya inyal'algaw ya inlablabin nan tatagun nun'amung hinan lallangeh, ya hiya goh di inatdah din nabiggat. Ya nan nahnot di inamungna ya un hinlanggut ya anggay. Ya nun'ihapuydah nan udumnah nan nunlene'woh hinan abungda ta mapindang. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NU11_33","005_11_33","NUM","11","33","33","Mu alyon ta ihdada nan dotag, ya agguy napuh at ma'abbungot hi Apo Dios ay dida, at indatnay nidugah an nunligatanda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NU11_34","005_11_34","NUM","11","34","34","At hiyanan nginadnanah den lugal ta ad Kibroth Hattaavah ti heden lugal di nangilubu'andah nan tatagu an ma'alom hi dotag. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NU11_35","005_11_35","NUM","11","35","35","At tinaynan nan tatagud Kibroth Hattaavah ta numbotandad Hazeroth ta hidiy immapalanda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NU12_1","005_12_1","NUM","12","1","1","Ya unat goh inahawan Moses han babain i'Ethiopia ya pinahiw da Miriam ay Aaron. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NU12_2","005_12_2","NUM","12","2","2","Ya inaliday, “Undan hi Moses ya anggay di pi'hapitan Apo Dios? Undan agguy goh ni'hapit ay dita?” Ya dengngol Apo Dios nan inalida. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NU12_3","005_12_3","NUM","12","3","3","(Hi Moses ya mumpa'ampan tagu, ya nidugdugah din nangipa'ampaanah odolna ya un an amin nan tataguh tun luta.) ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NU12_4","005_12_4","NUM","12","4","4","Ya himbumagga ya ni'hapit hi Apo Dios ay da Moses, ya hi Aaron, ya hi Miriam an inalinay, “Da'yun tulu ya umuy ayuh nan way Tuldan Abung hi wada' an Dios!” At limmahundan tulu, ya immuyda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NU12_5","005_12_5","NUM","12","5","5","Ya nun'ohop han bunut an awadan Apo Dios an ay tu'ud, ya nihinah nan pantaw di Me'gonan an Kuwaltu, ya inayagana da Aaron ay Miriam. At immuyda ta neheggondan duwa, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NU12_6","005_12_6","NUM","12","6","6","ya inalinay, “Donglonyuh ten alyo'! Gulat ta honogo' nan propeta ta middum ay da'yu ya mumpa'innilaa' ay hiya ti nan pun'enapanday pi'hapita'. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NU12_7","005_12_7","NUM","12","7","7","Mu nat'on di ato' an mi'hapit ay Moses an baal'un na'na'unnud, at hiyay nange'koda' an amin hinan tatagu' an holag Israel. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NU12_8","005_12_8","NUM","12","8","8","Ti mi'hapita' ay ya mi'haggangana' ay hiya, ya ibaga' di pohdo' an alyon, ya innilaona ti bo'on hay nipa\"el di hapito' ay hiya. Ya anggay hiyah nannig hi aat'u. At anaad ta adi ayu tuma'ot ta hapitonyuy nappuhih aat Moses an baal'u?” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NU12_9","005_12_9","NUM","12","9","9","Ya ma'abbungot hi Apo Dios ay dida, ya tinaynana dida. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NU12_10","005_12_10","NUM","12","10","10","Ya unat goh na'ubah din bunut hidih nan pantaw di Me'gonan an Kuwaltu ya himbumagga ya napalla' hi Miriam an pimmaha' an ay dalallu. Ya unat goh tinnig Aaron hi Miriam an numbo'on di aatna ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NU12_11","005_12_11","NUM","12","11","11","ya inalin Aaron ay Moses di, “Apu, adim ni' ahan idat ay da'mih ten moltamin dumalat nan amanangpahmih numbaholanmi! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NU12_12","005_12_12","NUM","12","12","12","At adim ni' aton di umat hina ay hiyan matagu mu paddungnay nanattoy ti mi'id di pangngel di odolna!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NU12_13","005_12_13","NUM","12","13","13","Ya numpahpahmo' hi Moses ay Apo Dios an inalinay, “Apu an nabagbagtu! Ipa'adaogmu ni' ahan hiya!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NU12_14","005_12_14","NUM","12","14","14","At tembal Apo Dios hi Moses an inalinay, “Gulat ta binainan amana hiya ya undan adi mabainan at mipo\"oy hi pituy algaw? At okod hiyan milahhin hinan immapalanyuh pituy algaw ta malpah ay di pituy algaw ya unyu hiya pumbangngadon.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NU12_15","005_12_15","NUM","12","15","15","At inlahhindah Miriam hi pituy algaw, ya agguyda nakak hinan immapalanda, at nan tatagu ya agguyda nakak ta engganah un numbangngad hi Miriam ay dida. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NU12_16","005_12_16","NUM","12","16","16","Ya unat goh nalpah hene ya tinaynan nan tatagud Hazeroth ta impadehdan numbotan ta engganah unda dimmatong hinan Mapulun an Paran ta hidiy immapalanda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NU13_1","005_13_1","NUM","13","1","1","Ya ni'hapit hi Apo Dios ay Moses an inalinay, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NU13_2","005_13_2","NUM","13","2","2","“Honogom di linala'i ta umuyda hamadon an tigon nan lutad Canaan an idat'uh nan holag Israel. Ya an amin nan ahimpahimpangapu ya pot'om di ohah lala'in mangipapto' ay dida.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NU13_3","005_13_3","NUM","13","3","3","At inunud Moses henen immandal Apo Dios ay hiya, at hidih nan awadandah nan Mapulun an Paran di nannaganah nan linala'in nalpuh nan hinohhan mumpapto' hinan holag Israel. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NU13_4","005_13_4","NUM","13","4","4","At hiya hatuy ngadan nan nahnag: da Reuben an himpangapu ya hay napili ya hi Shammua an imbaluy Zakkur, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NU13_5","005_13_5","NUM","13","5","5","ya da Simeon an himpangapu ya hay napili ya hi Shaphat an imbaluy Hori, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NU13_6","005_13_6","NUM","13","6","6","ya da Judah an himpangapu ya hay napili ya hi Caleb an imbaluy Jephunneh, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NU13_7","005_13_7","NUM","13","7","7","ya da Issachar an himpangapu ya hay napili ya hi Igal an imbaluy Joseph, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NU13_8","005_13_8","NUM","13","8","8","ya da Ephraim an himpangapu ya hay napili ya hi Hoshea an imbaluy Nun, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NU13_9","005_13_9","NUM","13","9","9","ya da Benjamin an himpangapu ya hay napili ya hi Palti an imbaluy Raphu, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NU13_10","005_13_10","NUM","13","10","10","ya da Zebulun an himpangapu ya hay napili ya hi Gaddiel an imbaluy Sodi, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NU13_11","005_13_11","NUM","13","11","11","ya da Joseph an himpangapu (ya nalpudah holag di a'apun Manasseh) ya hay napili ya hi Gaddi an imbaluy Susi, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NU13_12","005_13_12","NUM","13","12","12","ya da Dan an himpangapu ya hay napili ya hi Ammiel an imbaluy Gemalli, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NU13_13","005_13_13","NUM","13","13","13","ya da Asher an himpangapu ya hay napili ya hi Sethur an imbaluy Michael, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NU13_14","005_13_14","NUM","13","14","14","ya da Naphtali an himpangapu ya hay napili ya hi Nahbi an imbaluy Vophsi, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NU13_15","005_13_15","NUM","13","15","15","ya da Gad an himpangapu ya hay napili ya hi Geuel an imbaluy Maki. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NU13_16","005_13_16","NUM","13","16","16","Hiyanay ngadan nan honogon Moses an umuy munhi'im an mangihamad hi aat nan luta. (Ya hinukatan Moses nan ngadan Hoshea an imbaluy Nun ta hi Joshua.) ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NU13_17","005_13_17","NUM","13","17","17","Ya hidin nannagan Moses hinan linala'i ta umuyda hamadon henen lutad Canaan ya inalinan diday, “Ti'idonyu ta e'wayuh did Negev ta nangamung hinan tulid di dudunduntug. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NU13_18","005_13_18","NUM","13","18","18","Ya tigonyuy aat nen babluy, ya hay aat nan tatagun numpunhituh dih unda mun'abi'ah unu mi'id di bi'ahda, ya unda itang unu do'olda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NU13_19","005_13_19","NUM","13","19","19","Ya tigonyu nan lutah un maphod unu nappuhi, ya nan babluy hi un agguy na'allup an nunhituwan nan tatagu unu maphod an waday allupna. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NU13_20","005_13_20","NUM","13","20","20","Ya tigonyu goh henen lutah un lo'eh unu adi, ya do'ol di ayiw unu mi'id. Ya adi ayu tuma'ot, at hay pumbangngadanyu ya ummal ayuh nan bungan nan ayiw an ma'an, ya inyaliyuh tu.” (Heden tawon an ayanda ya hiyay gutudnah aluman nan greyp). ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NU13_21","005_13_21","NUM","13","21","21","At impadeh nan linala'in munti'id an umuy hi appit hi iggid hi un hagangon di buhu'an di algaw, ya hinamadda nan luta an inte\"adah nan Mapulun an Zin ta engganad Rehob an neheggon hi ad Lebo Hamath. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NU13_22","005_13_22","NUM","13","22","22","Ya nunti'iddad Negev ta engganay immatamdad Hebron an awadan da Ahiman, ya hi Sheshai, ya hi Talmai an holag Anak. (Ad Hebron ya nahhun an babluy hi pituy tawon ya un mawada nan babluy an Zoan hi ad Egypt.) ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NU13_23","005_13_23","NUM","13","23","23","Ya unat goh immatamdah nan Hadog an Eschol ya hinobbatday ohan hapang nan greyp an nabungubungul di bungana, ya inyattang di duwan tagu, ya ni'yanamutda goh di bungan di ayiw an pomegranates ya figs. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NU13_24","005_13_24","NUM","13","24","24","Ya nginadnandah den lugal hi Hadog an Eschol ti dumalat nan nabungul an greyp an hinobbat nan holag Israel ta inyanamutda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NU13_25","005_13_25","NUM","13","25","25","Ya napat hi algaw di nangihamadandan nannig hinan luta ya unda mumbangngad. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NU13_26","005_13_26","NUM","13","26","26","Ya immuyda ay Moses, ya hi Aaron, ya an amin hinan holag Israel an na'amung hidid Kadesh hinan Mapulun an Paran. At imbaagdan amin di tinnigda, ya impattigda nan bungan di nitanom an innaldan den babluy. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NU13_27","005_13_27","NUM","13","27","27","Ya inalidan Moses di, “Immuy amin den lutan nannagam ay da'mi, ya immannung an ma\"aphod an luta an malmuy mihabal, at do'ol di ma'an hidi, at hiyah te bungan di nitanom an innalmi. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NU13_28","005_13_28","NUM","13","28","28","Mu nan tatagun numpunhituh di ya mun'abi'ahda, ya nan numpunhituwanda ya o\"ongol ya nun'a'allup, ya tinnigmi goh nan holag Anak hidi. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NU13_29","005_13_29","NUM","13","29","29","Ya hidid Negev di nunhituwan nan holag Amalek, ya nan holag Heth, ya nan holag Amor, ya nan iJebus ya nunhitudah nan dudunduntug, ya nan iCanaan ya nunhitudah nan neheggon hi pingit di Baybay an Mediterranean ya nan Wangwang an Jordan.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NU13_30","005_13_30","NUM","13","30","30","Ya impadinong Caleb danen tatagun tumayutayutub ay Moses, ya inalinay, “Munti'id tu'ud ugwan ta gubaton tu'u nan tatagu, at bagi tu'u nan luta ti abalinan tu'un abakon dida!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NU13_31","005_13_31","NUM","13","31","31","Mu danen linala'in ni'yibban Caleb an immuy ya inaliday, “Adi tu'u gubaton danen tatagu ti mi'id olog tu'un dida ti mabi'ahda ya un ditu'u!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NU13_32","005_13_32","NUM","13","32","32","At dida ya inulgudday agguy immannung hinan tatagun holag Israel hi aat nan lutan inaliday, “Henen lutan hinamadmin tinnig ya adi maphod ti nan tatagun nunhituh di ya o\"ongolda ya atata'nangda, at wa ay di umuy hidih tagu ya inu'mundan nonong di na'i'imulana! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NU13_33","005_13_33","NUM","13","33","33","Ya tinnigmi goh nan atata'nang an holag Anak! Ya mipaddung amih dudun hi pannigdan da'mi!” (Nan holag Anak ya holagda goh nan ma'alih Nephilim.) ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NU14_1","005_14_1","NUM","14","1","1","Ya heden labi ya an amin nan tatagu ya enlotdan ahikikila an dumalat nan lungdayada. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NU14_2","005_14_2","NUM","14","2","2","Ya inamuyuanda da Moses ay Aaron an inalin din tataguy, “Onaynah un ami natoy hi ad Egypt, ya bo'on ay ya onaynah un ami matoy hinan mapulun! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NU14_3","005_14_3","NUM","14","3","3","Anaad ta un da'mi inyalin Apo Dios eten babluy ta un da'mi ipapatoy hinan gubat? Ta omod unda polhon nan a'ahawami ya nan imbabaluymin ayda balud! Hay mabalin nin ya on'onaynah un ami mumbangngad hi ad Egypt!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NU14_4","005_14_4","NUM","14","4","4","Ya nunhahapitdan alyonday, “Pot'on tu'uy ohah ap'apu tu'u ta way mangipapto' ay ditu'u ta un tu'uat mumbangngad hi ad Egypt!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NU14_5","005_14_5","NUM","14","5","5","Ya nunlu'bub da Moses ay Aaron hinan hinagang nan tatagun na'amung hidi. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NU14_6","005_14_6","NUM","14","6","6","Ya da Joshua an imbaluy Nun ya hi Caleb an imbaluy Jephunneh an didan duwan ni'yuy nunhi'im an nanamad hinan luta ya pini\"iday lubungdah ha'it di punnomnomanda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NU14_7","005_14_7","NUM","14","7","7","Ya inalidah nan tataguy, “Heden lutan immuymi tinnig ya ma\"aphod di alutana! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NU14_8","005_14_8","NUM","14","8","8","Ya gulat ta pohdon Apo Dios an iyuy ditu'un nen lutan malumong an ma\"almuy mitanom at umannung an idatnan ditu'u! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NU14_9","005_14_9","NUM","14","9","9","At adiyu du'gon hi Apo Dios, ya adi ayu goh tuma'ot hinan tatagun den babluy ti abakon tu'u dida an ayda ma'an ti aminon tu'u didan ubahon! Ti wadah Apo Dios an mamadang ay ditu'u, at ma'abakda ti ingnganuy nan ma'nongandan mamaliw ay dida! At adiyu ta'tan dida!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NU14_10","005_14_10","NUM","14","10","10","Mu nunhahapit nan tatagu ta taponda dida. Himbumagga ya waday benang Apo Dios hinan way Tuldan Abung hi wadan Apo Dios. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NU14_11","005_14_11","NUM","14","11","11","Ya inalin Apo Dios ay Moses di, “Anuud nin di pangipogpogan nan tatagun man'ug ay Ha\"in? Ya anuud nin di pangulugandan Ha\"in ti ta\"on hi un do'ol di inat'uh umipanoh'an impattig'un dida? ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NU14_12","005_14_12","NUM","14","12","12","At punligato' didah nidugah, ya adi' idat ay dida nan intulag'un didan tawidda! Mu nan holagmuy punholago' ta nidugah an do'olda ya un dida, ya mabi'bi'ahda goh ya un dida!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NU14_13","005_14_13","NUM","14","13","13","Mu tembal Moses hi Apo Dios an inalinay, “He\"ay nangekak ay daten tataguh ad Egypt an dumalat nan abalinam! At gulat ay ta donglon nan i'Egypt nan atom an mumpamatoy ay dida ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NU14_14","005_14_14","NUM","14","14","14","at alyondah nan tatagun numpunhitun ten lutay, Danen tatagu ya iniladan He\"a an Dios ya wagwada'an da'mi an gun'a numpattig ay da'mih un duminong nan bunut hi tungulmi, ya He\"ay nangipangpangulun da'mih wadam hinan ma'ugtul an bunut hinan mapatal, ya waday ay tu'ud an apuy hinan mahdom! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NU14_15","005_14_15","NUM","14","15","15","Ya gulat ay ta pundedehhonom an patayon an amin nan tatagum at alyon nan tataguh nan udum an babluy an nangngol hi anabagtum di, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NU14_16","005_14_16","NUM","14","16","16","Manu ay numpatoyna didah nan mapulun ti adina abalinan an mangiyatam ay didah nan lutan intulagnan idat ay dida! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NU14_17","005_14_17","NUM","14","17","17","At ad ugwan, Apu, ya ihapita' ni' ahan He\"a ta ipattigmun da'mi nan nidugah an abalinam ta atom nan intulagmun da'mih din hopapna an alyom di, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NU14_18","005_14_18","NUM","14","18","18","Ha\"in an Dios ya ma'ma'ullaya', ya gun'u ipattig nan nidugah an pamhod'u, ya gun'u aliwan di bahol nan numbahol ya nan adi mangunud hinan Uldin'u. Mu moltao' nan imbabaluyyu ya nan a'ap'apuyu ta nangamung nan miyapat an holagyu an dumalat nan numbaholan di o'ommodyu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NU14_19","005_14_19","NUM","14","19","19","At aliwam ni' di numbaholan daten tatagu an dumalat nan nidugah an homo'mu an umat hi nangaliwam hi baholda an nete\"ah nakakandad Egypt ta nangamung ad ugwan!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NU14_20","005_14_20","NUM","14","20","20","Ya tembal Apo Dios an inalinay, “Dumalat nan nangihapitam ay Ha\"in ya aliwa' di baholda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NU14_21","005_14_21","NUM","14","21","21","Mu dumalat nan aat'u an wagwadaa' ya dumalat goh nan a'immannungan nan nun'onan an anabagbagtu' ya itulag'u ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NU14_22","005_14_22","NUM","14","22","22","ta an amin nan linala'in nannig hi anabagbagtu', ya nan nannig hi ina'inat'un umipanoh'an impattig'ud Egypt, ya nan nanapngan Ha\"in hi numpapuluh nan mapulun ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NU14_23","005_14_23","NUM","14","23","23","ya mid ah ohan didah umatam hinan lutan intulag'uh din o'ommodda. Ti adi' abuluton an nan nan'ug ay Ha\"in ya mabalin an umatamda! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NU14_24","005_14_24","NUM","14","24","24","Mu nan baal'un hi Caleb ya maphod di ugalina, at hiyay ipa'atam'uh nan lutan hinamadna ta ipatawidnah nan holagna ya banohdah nen luta ti inunud Caleb an amin di Tugun'u, ya agguya' din'ug ay hiya. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NU14_25","005_14_25","NUM","14","25","25","Ya nan nundotal an luta ya hiyay nunhituwan nan holag Amalek ya nan iCanaan, at hiyaat un hi ma'et ya mumbangngad ayu ta umuy ayuh nan mapulun ta ipluyyuh nan miyuy hinan Mumbolah an Baybay.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NU14_26","005_14_26","NUM","14","26","26","Ya ni'hapit hi Apo Dios ay da Moses ay Aaron, ya inalinay, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NU14_27","005_14_27","NUM","14","27","27","“Uya'a nin di pangipupulaha' hinan pangamuyuan daten nababaholan an tatagun Ha\"in? Ti dengngol'uy gun umamu'amuyuan nan holag Israel ay Ha\"in! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NU14_28","005_14_28","NUM","14","28","28","At ipa'innilam ay didah ten pohdo' an hapiton ay dida: Ha\"in an hi Apo Dios ya wagwadaa', at dedengngol'u nan inaliyun Ha\"in, at hiya goh di ato' ay da'yu! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NU14_29","005_14_29","NUM","14","29","29","At mun'iwa'at di tungalyuh tun mapulun ta mun'atoy ayu an mete\"ah nan nitudo' di ngadanda an muntawon hi ba'inti ya han nahuluk ya an amin nan nangamuyun Ha\"in! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NU14_30","005_14_30","NUM","14","30","30","Ya mi'id ahan ah ohan da'yuh umatam eden lutan intulag'uh punhituwanyu an anggay hi Caleb an imbaluy Jephunneh ya hi Joshua an imbaluy Nun di umatam eden luta! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NU14_31","005_14_31","NUM","14","31","31","Mu danen imbabaluyyun ung'ungungnga an din inaliyuh polhon an amin di binuhulyu at nappuhiy ma'at ay dida, ya diday umatam enen intulag'un luta, at diday munhitun nen lutan din'ugyu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NU14_32","005_14_32","NUM","14","32","32","Mu da'yu ya mun'atoy ayun ten mapulun! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NU14_33","005_14_33","NUM","14","33","33","At munhinagwangan nan imbabaluyyuh nan mapulun hi napat di tawon ta ibo'lada nan numbaholanyu ta engganah un ayu ma'unghiw an mun'atoy! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NU14_34","005_14_34","NUM","14","34","34","At hay uyap di algaw hi pundalananyun nen luta ya hay lammungna ya napat di tawon ti hay punholtapanyuh nan baholyuh ohay algaw ya ohay tawon di punligatanyu. Ya heden napat di tawon an punligatanyu ya hiyay panginnilaanyun din'ug'u da'yu! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NU14_35","005_14_35","NUM","14","35","35","Ti Ha\"in hi Apo Dios an nangali, at ipa'annung'un aton di umat hituh nan nunheglan nun'abaholan an tatagun na'amu'amung an namohol ay Ha\"in! At hituh tun mapulun di pun'atayanyu ta ma'ubah ayu!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NU14_36","005_14_36","NUM","14","36","36","At danen linala'in hennag Moses an immuy nanamad an dumalat hinan aat den luta ya numbangngadda ta hay agguy immannung di inulguddah nan tatagu ta hiyay dumalat hi nangamuyuan nan tatagu ay Apo Dios ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NU14_37","005_14_37","NUM","14","37","37","ya nunligaton Apo Dios dida, at ni'yatoyda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NU14_38","005_14_38","NUM","14","38","38","Ya danen himpulu ta duwan linala'in immuy nunhi'im hinan luta ya un anggay da Joshua an hina' Nun ya hi Caleb an hina' Jephunneh di na'angang an matagu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NU14_39","005_14_39","NUM","14","39","39","Ya unat goh imbaag Moses hinan holag Israel nan impa'innilan Apo Dios ya nunheglan ma'allungdayada. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NU14_40","005_14_40","NUM","14","40","40","At numpangabangondan den pa'ahhelhelong eden nabiggat, ya nundadaanda ta umuydah nan dudunduntug hinan babluy ad Canaan. Ya inaliday, “Ipadeh tu'u! Da'mi ya ininnilami an numbahol ami, mu ad ugwan ya nidadaan amin umuy hinan lutan intulag Apo Dios!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NU14_41","005_14_41","NUM","14","41","41","Mu inalin Moses di, “Undan engganad ugwan ya adiyu unudon nan immandal Apo Dios an inalinay, Mumbangngad ayuh nan mapulun? Mi'id hulbin nan ninomnomyun aton! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NU14_42","005_14_42","NUM","14","42","42","Adi ayu ahan umuy ti abakon da'yuh nan binuhulyu ti adi da'yu badangan ay Apo Dios! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NU14_43","005_14_43","NUM","14","43","43","Ti wah di nan holag Amalek ya nan iCanaan an mamannod ay da'yu, at pumpatoy da'yu! Ya manu ay adi da'yu badangan ay Apo Dios ti nan agguyyu nangunudan ay Hiya!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NU14_44","005_14_44","NUM","14","44","44","Mu nunti'idda damdamah nan dudunduntug an ta\"on hi un agguy nitnud hi Moses, ya agguyda inta'in din Kahon an Nittuwan di Uldin ti wah dih nan nuntuldaanda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NU14_45","005_14_45","NUM","14","45","45","At nan holag Amalek ya iCanaan an numpunhituh nan dudunduntug ya dinamuda dida, at numpatoyday udumna, ya numpudugday udumna ta nangamung immatamdad Hormah. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NU15_1","005_15_1","NUM","15","1","1","Ya inalin Apo Dios ay Moses di, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NU15_2","005_15_2","NUM","15","2","2","“Mi'hapit'ah nan holag Israel ta alyom ay diday, Wa ay ta umatam ayuh nan lutan idat Apo Dios ay da'yu ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NU15_3","005_15_3","NUM","15","3","3","ya mun'onong ayuh nan onong an mipulu' ta ipa'amlongyuh Apo Dios ya hay e'nongyu ya nan baka, unu kalnilu, ya gandeng ta me'nong hi onong an mipulu', unu onong an mangipa'annung hinan way inhapatayu, unu nan pohdonyun e'nong, unu nan onong hi pumbehtaanyuh tinawon. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NU15_4","005_15_4","NUM","15","4","4","Ya nan mangiyuy hi me'nong ay Apo Dios ya mahapul an okpanah Onong an Ma'an hi ohay kiluh nan na'adyamu' an alenan nalamutan hi ohay litron mantikan di olibo. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NU15_5","005_15_5","NUM","15","5","5","Ya udmanyuh duway litroh bayah ta Onong an Ma'inum ta middum hinan kalnilun Onong an Moghob. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NU15_6","005_15_6","NUM","15","6","6","Ya wa ay ta hay buta'al an kalniluy me'nong ya hay middum hi Onong an Ma'an ya duway kiluh alenan nalamutan hi ohay litron mantikan di olibo. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NU15_7","005_15_7","NUM","15","7","7","Ya nan Onong an Ma'inum ya ohay litro ta han godwah bayah di e'nongyu ta nan maphod an hunghungnay mangipa'amlong ay Apo Dios. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NU15_8","005_15_8","NUM","15","8","8","Ya wa ay ta hay uyaw hi manilhig an bakay e'nongyuh Onong an Moghob, unu nan mangipa'annung hinan nitulag, unu hay Onong di Pi'lenggopan ay Apo Dios ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NU15_9","005_15_9","NUM","15","9","9","ya udmanyu nan e'nongyu an uyaw an manilhig an bakah Onong an Ma'an an tuluy kilun alenan nalamutan hi duway litron mantikan di olibo, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NU15_10","005_15_10","NUM","15","10","10","ya udmanyuh Onong an Ma'inum an duway litron bayah ta Onong an Moghob ta nan hunghungnay mangipa'amlong ay Apo Dios. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NU15_11","005_15_11","NUM","15","11","11","Ya hanay mahapul hi middum hinan onong an ohay manilhig an baka, unu ohay buta'al an kalnilu, unu ohah gandeng. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NU15_12","005_15_12","NUM","15","12","12","Mahapul an da'yun hinohha ya hiyah ne atonyuh nan way e'nongyu, ya wa ay ta nahuluk hi ohah animal di e'nongyu ya ma'udman goh nan lukud di alena, ya bayah, ya mantika ta miyunnud hinan bilang nan animal an me'nong. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NU15_13","005_15_13","NUM","15","13","13","At an amin nan holag Israel ya mahapul an hiyah te atondah nan pun'onngandah nan onong an mipulu' ta nan maphod an hunghungnay mangipa'amlong ay Apo Dios. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NU15_14","005_15_14","NUM","15","14","14","Ya gulat ta waday bunag an ni'hitun da'yu ta pohdonan mange'nong hinan Onong an Moghob ta nan maphod an hunghungna ya ma'abulut an umipa'amlong ay Apo Dios mu mahapul an unudona nan atonyu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NU15_15","005_15_15","NUM","15","15","15","At an amin ayun tatagun na'amung ya un ohay Uldin ya Mandal hi unudonyu, ya hiya goh di unudon nan bunag an ni'hitun da'yu. Ti hay pannig Apo Dios ay da'yun amin ya nan bunag an ni'hitun da'yu ya numpapaddung. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NU15_16","005_15_16","NUM","15","16","16","Ti un ohay Uldin ya Mandal hi unudonyu, ya hiyah ne goh di unudon nan bunag an ni'hitun da'yu.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NU15_17","005_15_17","NUM","15","17","17","Ya inalin goh Apo Dios ay Moses di, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NU15_18","005_15_18","NUM","15","18","18","“Alyom hinan holag Israel di, Wa ay ta umatam ayuh nan lutan pangiyaya' ay da'yu ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NU15_19","005_15_19","NUM","15","19","19","ya an amin di ma'an hi ma'alan nen luta ya ononyu, mu mahapul an waday milahhin ta midat hi onong Apo Dios. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NU15_20","005_15_20","NUM","15","20","20","Ya e'nongyu nan iyammayun mihaang an tinapay an umat hi atonyun mange'nong hinan hopap di bento'yun ene'nong. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NU15_21","005_15_21","NUM","15","21","21","Ya gunyu e'nong ay Apo Dios henen hopap di iyammayun tinapay, ya ato'atonyu ta engganah nan a'apuyuh pidwa.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NU15_22","005_15_22","NUM","15","22","22","Ya inalin goh Apo Dios di, “Mu gulat ta mumbahol ayu ti agguyyu inunud daten Uldin an intugun'un Dios ay Moses, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NU15_23","005_15_23","NUM","15","23","23","ya gulat goh ta ibahhawyu ta adiyu unudon nan udum an immandal'un Dios ay Moses an mete\"ah din hopapna ta engganah nan holagyuh udum di algaw ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NU15_24","005_15_24","NUM","15","24","24","mu agguyyu ay inatta an inat at inilan nan tatagu, ya mahapul an amindan himpamabluy ya e'nongday ohah uyaw an bakan manilhig ta Onong an Moghob, ya middum nan Onong an Ma'an ya Onong an Ma'inum ta nan maphod an hunghungnay mangipa'amlong ay Ha\"in an Dios, ya e'nongda goh di ohah buta'al an gandeng ta Onong di Bahol. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NU15_25","005_15_25","NUM","15","25","25","Ya nan padiy mange'nong eden Onong di Bahol nan tatagun holag Israel ta ma'aliwan di baholda an agguyda inamtan an inat ti dumalat nan inyuydan onongda ta Onong an Moghob ta me'nong ay Ha\"in an Dios, ya nan Onong di Baholda an ne'nong hinan way hinagang'u. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NU15_26","005_15_26","NUM","15","26","26","At an amin nan holag Israel an ta\"on nan bunag an ni'hitun dida ya ma'aliwan nan baholda ti na'innilan an amin nan tatagu ya agguyda ginulat heden numbaholanda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NU15_27","005_15_27","NUM","15","27","27","Mu gulat ta han ohan tagu ya agguyna ginulat ya numbahol ya mahapul an iyuynay e'nongnah ohah tennan gandeng an ohay tawonah Onong di Bahol. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NU15_28","005_15_28","NUM","15","28","28","Ya nan padiy mange'nong hinan Onong di Bahol nen tagun Ha\"in an Dios ta way aton nan baholnan agguyna ginulat an ma'aliwan. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NU15_29","005_15_29","NUM","15","29","29","Ya un ohay Uldin hi ma'unud hinan ohan tagun agguyna ginulat ya numbahol an ta\"on un holag Israel unu nan bunag an ni'babluy ay dida. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NU15_30","005_15_30","NUM","15","30","30","Mu gulat ta way ohah tagu ya unna ginulat an nangat ya henen tagun numbahol ti unna' nginohoy an ta\"on un nan holag Israel unu nan bunag ya mahapul an mapogpog di iddumanah nan tataguna. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NU15_31","005_15_31","NUM","15","31","31","Ti din'ugna nan Uldin'un Dios, ya imbahhawnay Uldina, at henen tagu ya mapogpog ahan di iddumana ti hiyay ad bahol enen namatayandan hiya.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NU15_32","005_15_32","NUM","15","32","32","Ya hidin awadan nan holag Israel hinan mapulun ya inah'upanday ohan lala'in mangam'amung hi ayiw hinan ngilin an Habadu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NU15_33","005_15_33","NUM","15","33","33","At inyuy daden nangah'up ay hiya ay Moses, ya hi Aaron, ya nan na'amungan an amin nan tatagu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NU15_34","005_15_34","NUM","15","34","34","At imbaludda hiya ti mi'id nahahapit hi atondan hiya. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NU15_35","005_15_35","NUM","15","35","35","Ya la'tot ya inalin Apo Dios ay Moses di, “Henen lala'i ya mahapul an matoy, at iyuyyuh nan nibataan hinan nuntuldaanyu, ya an amin nan tatagu ya puntapayu ta engganah un matoy.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NU15_36","005_15_36","NUM","15","36","36","At an amin nan tatagu ya imbataandah nen taguh nan way tuldada, ya nuntapada ta nangamung un natoy ti hiyah ne immandal Apo Dios ay Moses. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NU15_37","005_15_37","NUM","15","37","37","Ya inalin goh Apo Dios ay Moses di, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NU15_38","005_15_38","NUM","15","38","38","“Alyom hinan holag Israel di, Tayunanyuh mangmangitit an balengbeng nan nayuy an pingit di lubungyu. Ya mahapul an minaynayun ta gunyu ato'aton ta nangamung hinan holagyuh pidwa. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NU15_39","005_15_39","NUM","15","39","39","Ya wa ay ta tigonyuh nen balengbeng hi pingit di lubungyu ya hiyay mangipanomnom hinan inyuldin Apo Dios ta hiyay atonyu, at adiyu mahkay unudon di pohpohdon nan odolyun aton. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NU15_40","005_15_40","NUM","15","40","40","At daney mangipanomnom ay da'yu ta atonyu nan immandalnan da'yuh unudonyu ta pumhod di ugaliyu, at mihakup ayun Hiya. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NU15_41","005_15_41","NUM","15","41","41","Ti hi Apo Dios an nangekak ay da'yud Egypt di dayawonyu, ti Hiyay Apuyu an Dios.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NU16_1","005_16_1","NUM","16","1","1","Ya wada han ohan algaw ya hi Korah (an imbaluy Izhar an holag Kohath an apun Levi), ya da Dathan ay Abiram (an imbabaluy Eliab an holag Reuben), ya hi On (an imbaluy Peleth an holag Reuben) ya immuyda numpahal ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NU16_2","005_16_2","NUM","16","2","2","hi Moses, ya initnudday duway gahut ta nabonglen nabagtun linala'in a'ap'apun di holag Israel. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NU16_3","005_16_3","NUM","16","3","3","Ya inalidan da Moses ay Aaron di, “Unyu ahan ipabagbagtuy odolyu an ta\"on unyu tigon an amin daten tatagun na'amung ya agguyda nabaholan? Ti wagwada goh hi Apo Dios ay dida! At anaad ta ipabagbagtuyuy odolyu ya un nan udum an tatagun Apo Dios?” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NU16_4","005_16_4","NUM","16","4","4","Ya unat goh dengngol Moses hene ya nunlu'bub hinan luta, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NU16_5","005_16_5","NUM","16","5","5","ya inalinan da Korah ya an amin hinan i'ibbanay, “Hi ma'et hinan helhelong ya ipa'innilan Apo Dios di immannung hi tataguna ya nan mi'id ah baholna. At nan pot'onah tataguna ya ayagana ta diday meheggon ay Hiya. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NU16_6","005_16_6","NUM","16","6","6","At he\"a, Korah, ya an amin danen i'ibbam ya mun'odon ayuh nan pangittuwan hi incense. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NU16_7","005_16_7","NUM","16","7","7","Ta hi ma'et ya inittuwanyuh bala ya incense, ya inyuyyuh nan way hinagang di awadan Apo Dios. Ya nan pot'on Apo Dios ay ditu'u ya diday mi'id baholna. Ti da'yu an holag Levi ya nidugah an mumpabagtu ayu!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NU16_8","005_16_8","NUM","16","8","8","Ya innaynayun Moses an inalin Korah di, “Donglonyuh te an da'yun holag Levi! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NU16_9","005_16_9","NUM","16","9","9","Undan unguhanyuh nen nangilahhinan Apo Dios ay da'yuh nan tatagun holag Israel ta way atonyun miheheggon ay Hiya, ya ta da'yuy muntamuh nan Tuldan Abung hi wadan Apo Dios? Ya da'yu goh di bumadang ya ta itamuanyu goh nan tatagu! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NU16_10","005_16_10","NUM","16","10","10","Ya nomnomonyu an hi Apo Dios di nangilahhin ay da'yu ya an amin nan a'agiyun holag Levi ta muntamu ayun Hiya! At anaad ta unguhanyu ta ta\"on nan tamun di papadi ya pohdonyu goh un da'yuy mangitamu? ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NU16_11","005_16_11","NUM","16","11","11","At hay binoholyu ya hi Apo Dios an dumalat nan nangamuyuanyun Aaron!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NU16_12","005_16_12","NUM","16","12","12","Ya impa'ayag goh Moses da Dathan ay Abiram an linala'in imbabaluy Eliab. Mu impaaddan inaliday, “Adi ami umali! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NU16_13","005_16_13","NUM","16","13","13","Ya unmu dan unguhan di nangekakam ay da'mih nan ma\"aphod an babluy ya do'ol di ma'an ta iyali da'mih tun mapulun ta hituy pamatayam ay da'mi? Ya undan goh gahin hi un'a mumpapto' ay da'mi? ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NU16_14","005_16_14","NUM","16","14","14","Ya hay oha goh ya engganad ugwan ya agguy goh da'mi inyatam hinan ma\"aphod an lutan ma\"almuy mihabal, at do'ol di ma'an, unu indatan hi payaw ya nan luta ta banohmi, ya nan nitamman di greyp ta banohmi! At undan alyom goh ta balbaliyam daten tatagu? Adi ami ahan umali!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NU16_15","005_16_15","NUM","16","15","15","Ya ma'abbungot hi Moses, at inalinan Apo Dios di, “Adim ahan abuluton di e'nong daten tatagu ti mi'id ahan ah inat'uh nappuhin dida, ya mi'id ah ohah innal'uh dongkida!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NU16_16","005_16_16","NUM","16","16","16","At inalin Moses ay Korah di, “He\"a ya nan i'ibbam ya umuy ayuh ma'et hinan Tuldan Abung hi wadan Apo Dios, ya mitnud goh nan duway gahut ta han nabongle, ya middum goh hi Aaron ay da'yu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NU16_17","005_16_17","NUM","16","17","17","Ya an amin ayun hinohha ya mun'odon ayuh pangittuwan hi incense an duway gahut ta han nabonglen amin, ya inittuwanyuh bala, ya immuy ayuh nan wadan di hinagang Apo Dios. Ya ta\"on hi Aaron ya mi'yodon hinan ittuwan di incense.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NU16_18","005_16_18","NUM","16","18","18","At hi na'et ya an amindan hinohha ya inodnanday pangittuwandah incense, ya nun'ittuwandah bala, ya inyuhunda nan incense, ya immuyda timma'dog hinan way pantaw di Me'gonan an Kuwaltu, ya ni'yuy goh da Moses ay Aaron. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NU16_19","005_16_19","NUM","16","19","19","Ya unat goh inamung Korah din i'ibbana ya an amin nan holag Israel ya timma'dogdah nan pantaw di Me'gonan an Kuwaltu ta hawananda da Moses ay Aaron. Ya himbumagga ya numpattig di benang Apo Dios ay didan na'amung. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NU16_20","005_16_20","NUM","16","20","20","Ya himmapit hi Apo Dios ay da Moses ay Aaron, ya inalinay, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NU16_21","005_16_21","NUM","16","21","21","“Bataananyu danen tatagu ti punnaudo' an ubahon dida!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NU16_22","005_16_22","NUM","16","22","22","Ya nunlu'bub da Moses ay Aaron hinan luta, ya nunluwaludan inaliday, “He\"a, Apo Dios an alpuwan di ataguan, undan wa ay ta numbahol di ohah tagu ya ilagatmun pi'bohol an amin nan tataguh nan bumungtam?” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NU16_23","005_16_23","NUM","16","23","23","At inalin Apo Dios ay Moses di, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NU16_24","005_16_24","NUM","16","24","24","“Alyom hinan tatagu ta bataananda nan a'abung da Korah, ya hi Dathan, ya hi Abiram!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NU16_25","005_16_25","NUM","16","25","25","At nala\"uy hi Moses, ya immuy hi awadan da Dathan ay Abiram, ya nitnud din a'ap'apun nan holag Israel ay hiya. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NU16_26","005_16_26","NUM","16","26","26","Ya inalinah nan tataguy, “Mahlig ayu ta adi ayu medelloh hinan a'abung daten nun'abaholan an tatagu! Ya adiyu dapoon nan malgom an gina'uda ti ini ya milagat ayun mi'yubah ay dida an dumalat nan baholda!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NU16_27","005_16_27","NUM","16","27","27","At nun'ahlig an amin nan nidelloh hinan a'abung da Korah, ya hi Dathan, ya hi Abiram. Ya bimmuhu' da Dathan ay Abiram hinan a'abungda, ya timma'dogdah nan way pantawna, ya ni'ta'dog goh daden a'ahawada ya imbabaluyda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NU16_28","005_16_28","NUM","16","28","28","Ya inalin Moses hinan tataguy, “Hiyah te panginnilaanyuh nannagan Apo Dios ay ha\"in an mangat an amin hi umat hitu ay dida an bo'on ha\"in ad nomnom eten ato'. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NU16_29","005_16_29","NUM","16","29","29","Ti gulat ta daten linala'i ya unda tuwali matoy hinan gutud di atayan di tagu unu matoyda an dumalat di pundoghanda ya immannung an bo'on ha\"in di hennag Apo Dios. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NU16_30","005_16_30","NUM","16","30","30","Mu gulat ta ma'at ay dida nan umipanoh'a ti manga' nan luta, ya mun'a'unugdan amin an ta\"on unda matagu, ya mun'iddum an amin nan gina'uda ta mun'ilubu'da ya hiyay panginnilaanyu an danen linala'i ya din'ugdah Apo Dios!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NU16_31","005_16_31","NUM","16","31","31","Ya unat goh nalpah henen himmapitana ya nanga' din lutan timmata'doganda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NU16_32","005_16_32","NUM","16","32","32","Ya nun'a'unugdan amin an hina\"ama, ya ni'yunug da Korah, ya an amin din linala'in niniddum ay Korah, ya an amin din gina'uda, ya nan abungda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NU16_33","005_16_33","NUM","16","33","33","At an aminda ya matattagudah na'unugandad dolom, ya mi'id mattig ay dida ti nundittum din nanga' an luta, at na'ubahda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NU16_34","005_16_34","NUM","16","34","34","At timma'otda nan holag Israel an wadah nan nunlene'woh, ya way ohaan numpangalayawdan ahikikila, ya alyonday, “Lumayaw tu'u ti ini ya mi'yunug tu'un dida!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NU16_35","005_16_35","NUM","16","35","35","Ya himbumagga ya waday apuy an nalpud daya, ya genhobna din duway gahut ta nabonglen linala'in nun'onong hi incense. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NU16_36","005_16_36","NUM","16","36","36","Ya inalin Apo Dios ay Moses di, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NU16_37","005_16_37","NUM","16","37","37","“Alyom ay Eleazar an imbaluy Aaron an Nabagtun Padi ta amungona nan pangittuwan hi incense an nun'iwallang hi awadan din linala'in nun'oghob ti danen pangittuwan ya me'gonanda, ya mitapal an miwa'at hinan adagwi nan bala. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NU16_38","005_16_38","NUM","16","38","38","Ya alam danen nangittuwandah incense an mumbalin hi me'gonan hidin nun'onngan nan linala'in nun'atoy an dumalat di baholda, ya ipabhalmu ta mun'ayapit ta way mihophop hinan pun'onngan an bagim ya ta way agilatan nan holag Israel hinan na'at ta ita'ota' an Dios.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NU16_39","005_16_39","NUM","16","39","39","At hi Eleazar an padi ya inamungna hadin gambang an pangittuwan hi incense, ya benhalna ta yumapit an miyammah hophop nan pun'onngan ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NU16_40","005_16_40","NUM","16","40","40","ta hiyay gun pangitigan nan holag Israel an adi miyabulut nan malgom an tagu ti mahapul an malpuh holag Aaron di umuy hinan pun'onngan an mange'nong hinan incense ay Apo Dios ta adi ma'at ay dida nan na'at ay da Korah ya nan i'ibbana. Ya inat Eleazar nan immandal Apo Dios ay Moses. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NU16_41","005_16_41","NUM","16","41","41","Ya heden nabiggat ya an amin nan tatagun holag Israel ya nunhahapitda, ya inamuyuanda da Moses ay Aaron an inaliday, “Pinatoyyu nan udumnan tatagun Apo Dios!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NU16_42","005_16_42","NUM","16","42","42","Ya hidin na'amungan din tatagu ta amuyuanda da Moses ay Aaron ya intigawdah nan Me'gonan an Kuwaltun a'amungan, ya hin'alina ya naho'napan hi bunut, ya nipattig nan benang Apo Dios. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NU16_43","005_16_43","NUM","16","43","43","Ya immuy da Moses ay Aaron, ya timma'dogdah nan way hinagang nan pantaw di Tuldan Abung hi wadan Apo Dios an a'amungan, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NU16_44","005_16_44","NUM","16","44","44","ya himmapit hi Apo Dios ay Moses an alyonay, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NU16_45","005_16_45","NUM","16","45","45","“Taynanyu nan na'amung an tatagu ta ubaho' didad ugwan!” Ya inlu'bubdan duwah nan luta. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NU16_46","005_16_46","NUM","16","46","46","Ya inalin Moses ay Aaron di, “Punnaudom an alan nan pangittuwan hinan incense, ya inittuwam hi balan malpuh nan pun'onngan, ya inittuwam hi incense, ya nunnaudom an umuy hinan tatagu ta e'nongmun Apo Dios an dumalat hinan baholda ta mibangngad di maphod hi niyatandan Hiya! Ti hi Apo Dios ya nidugah di bimmungtanan dida, at na'uy an ipa'alinay pumatoy an dogoh!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NU16_47","005_16_47","NUM","16","47","47","At inunud Aaron nan inalin Moses hi atona an innalna din duyun pangittuwan hi moghob an incense, ya nunnaudonan e'nong ay Apo Dios ta ma'aliwan di bahol nan tatagu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NU16_48","005_16_48","NUM","16","48","48","Ya timma'dog hi Aaron hinan numbattanan nan agguy natoy ya nan nun'atoy, at dimminong din pumatoy an dogoh. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NU16_49","005_16_49","NUM","16","49","49","At hay uyap di tatagu an nun'atoy ya himpulu ta opat di libu ta han pituy gahut, ya agguy ni'bilang din nun'atoy an i'ibban Korah enen ligat. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NU16_50","005_16_50","NUM","16","50","50","At numbangngad hi Aaron hi awadan Moses hinan way pantaw di Tuldan Abung hi wadan Apo Dios an a'amungan ti dimminong henen dogoh. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NU17_1","005_17_1","NUM","17","1","1","Ya himmapit hi Apo Dios ay Moses, ya inalinay, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NU17_2","005_17_2","NUM","17","2","2","“Alyom hinan holag Israel ta idatdan he\"ay himpulu ta duwan hul'ud nan a'ap'apun di hinohhan ahimpangapangapu, ya itudo'muy ngadan nen taguh nan hul'udna. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NU17_3","005_17_3","NUM","17","3","3","Ya intudo'mu goh di ngadan Aaron hinan hul'ud nan holag Levi. Atom hana ti mahapul an waday ohan mumpapto' hinan ohan himpangapu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NU17_4","005_17_4","NUM","17","4","4","Ya innalmu ta iyuymun amin hinan Me'gonan an Kuwaltu, ya impatangmuh nan way hinagang di Kahon an Nittuwan nan Himpulun Uldin an gun'u pi'hapitan ay he\"a. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NU17_5","005_17_5","NUM","17","5","5","Ya nan hul'ud di ohan tagun pot'o' ya humalepeng, at dumalat heten ato' ya padinngo' di umamuyuan nan i'ibbam an holag Israel ay he\"a.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NU17_6","005_17_6","NUM","17","6","6","At ni'hapit hi Moses hinan holag Israel, at an amin nan a'ap'apu ya nun'idatday hinohhah hul'ud di ohay himpangapu, at himpulu ta duwan amin, ya niddum goh nan hul'ud Aaron. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NU17_7","005_17_7","NUM","17","7","7","At inyuy Moses an amin din hul'ud, ya impatangnah nan awadan di hinagang Apo Dios an wadan nan nitudo' an Uldina. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NU17_8","005_17_8","NUM","17","8","8","Ya unat goh nabiggat ya himmigup hi Moses hinan Me'gonan an Kuwaltu, ya tinnignah den hul'ud Aaron an nangipangpanguluh nan holag Levi an himmalepeng, ya himmabung, ya bimmungah bungan di almond. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NU17_9","005_17_9","NUM","17","9","9","Ya innal Moses an amin din hul'ud, ya inlahuna ta impattignah nan holag Israel. At tinnigdan amin henen na'at, at innalda din hul'udda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NU17_10","005_17_10","NUM","17","10","10","Ya inalin Apo Dios ay Moses di, “Ibangngadmuh nen hul'ud Aaron hinan hinagang di Kahon an Nittuwan di Uldin ta mihinah di ta way agilatan nan tatagun holag Israel ta ipogpogdan umamuyu ta adida matoy.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NU17_11","005_17_11","NUM","17","11","11","Ya inat Moses nan inalin Apo Dios ay hiyah atona. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NU17_12","005_17_12","NUM","17","12","12","Ya inalin nan tatagun holag Israel ay Moses di, “At hiyah te atayanmi, ya a'ubahanmin amin! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NU17_13","005_17_13","NUM","17","13","13","Ti an amin nan meheggon hinan Me'gonan an Kuwaltu ya matoy! At an amin ami ya mun'atoy ami mah?” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NU18_1","005_18_1","NUM","18","1","1","Ya inalin Apo Dios ay Aaron di, “He\"a, ya nan linala'in imbabaluymu, ya nan i'ibbam an holag Levi di mabaholan hinan way mibahhaw hi ma'at hinan Tuldan Abung. Mu gulat ta nan mibahhaw hi ma'at hinan tamun di papadi ya he\"a ya nan imbabaluymu ya anggay di mabaholan. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NU18_2","005_18_2","NUM","18","2","2","Ya ayagam nan tutulangmun holag Levi ta badangan da'a, mu he\"a ya nan imbabaluymuy muntamuh nan Me'gonan an Kuwaltu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NU18_3","005_18_3","NUM","18","3","3","Ya atondan amin nan ipatamuyun dida ya nan way ipatamuyu goh hinan Tuldan Abung, mu mahapul an adida dinihon nan gina'un wadah nan Me'gonan an Kuwaltu ya nan pun'onngan ti matoyda, at mi'yatoy ayu goh ay dida. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NU18_4","005_18_4","NUM","18","4","4","Ya middumdan he\"a ta diday manamuh nan tamuh nan Me'gonan an Kuwaltu, mu mahapul an mi'id ah udumnan umalin meheggon ay he\"a. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NU18_5","005_18_5","NUM","18","5","5","Ya da'yu ya anggay di mangitamuh nan matamuan hinan Me'gonan an Kuwaltu ya nan pun'onngan. Ya gulat ta unudonyu hatun itugun'u ya adia' bumungot ta adi' mahkay moltaon nan holag Israel. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NU18_6","005_18_6","NUM","18","6","6","Ya Ha\"in di nanimung an namilih nan tutulangyun holag Levi hinan holag Israel ta badangan da'yuh nan tamuyu. Ya dida ya nidawatdan Ha\"in ta way atondan muntamuh nan Tuldan Abung an a'amungan. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NU18_7","005_18_7","NUM","18","7","7","At he\"a ya nan linala'in imbabaluymu ya anggay di mangitamuh nan tamun di papadih nan pun'onngan ya hinan Me'gonan an Kuwaltu. Ya henen haadyun papadi ya Ha\"in di nangidat ay da'yu, at nan udumnan tagun umalin middum ya mahapul ya mapatoy.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NU18_8","005_18_8","NUM","18","8","8","Ya inalin goh Apo Dios ay Aaron di, “Da'yun papadiy pangiyokoda' an mangipapto' hi an amin hinan me'nong ay Ha\"in an epe'nong nan holag Israel. Ya mahapul an adiyu aliwan an Ha\"in ya idat'un amin ay he\"a ya nan holagmu nan me'nong ay Ha\"in an nan adi moghob ta bingayyuh enggana. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NU18_9","005_18_9","NUM","18","9","9","Ya an amin nan onong an adi moghob hinan pun'onngan an epe'nongdan Ha\"in an umat hinan Onong an Ma'an, ya nan Onong di Nibahhawan, ya nan Onong di Bahol, ya nan udum an me'nong ay Ha\"in ya bagim, ya bagin goh nan linala'in imbabaluymu ti hana ya ma\"e'gonan. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NU18_10","005_18_10","NUM","18","10","10","Ya daten me'gonan an onong ya hinan me'gonan an lugal goh di pangananyu, ya hay linala'i ya anggay di mangan, ya emayaanyu ti me'gonan. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NU18_11","005_18_11","NUM","18","11","11","At nan Milayat an Onong an e'nong nan holag Israel ay Ha\"in ya idat'un he\"a ya nan imbabaluymu, ya minaynayun an hiyah ne ma'at hi enggana. Ya ta\"on nan ni'hitun he\"ah nan abungyu an niyuldin an maleneh nan odolda ya mabalin an me\"anda enen ma'an. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NU18_12","005_18_12","NUM","18","12","12","Ya idat'u goh ay he\"a an amin nan hopap di ma'alah nan bungan di nitanom an umat hinan maphod an mantikan di olibo, ya nan bayah, ya nan paguy an e'nong nan tatagun holag Israel ay Ha\"in. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NU18_13","005_18_13","NUM","18","13","13","Ya ta\"on un an amin nan hopap di bungan nan nitanom enen lutan nalum an idawatdan Ha\"in ya bagim. Ya an amin nan ni'hitun he\"a an niyuldin an maleneh di odolda ya mabalin an me\"anda enen ma'an. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NU18_14","005_18_14","NUM","18","14","14","At an amin nan milahhin ta midat ay Ha\"in ya idat'un he\"a ta bagim. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NU18_15","005_18_15","NUM","18","15","15","Ya an amin nan hopap di mitungaw an tagu ya mi'lum an animal an idawatdan Ha\"in ya bagim. Mu nan hopap di itungaw di tagu ya mahapul an bayadam, ya umat goh hinan hopap di i'lum nan animal an alyon di Uldin an mapaniaw hi me'nong ya bayadam goh. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NU18_16","005_18_16","NUM","18","16","16","Hay bayad nan ung'ungunga an ohay bulana ya lemay pihhun silver an miyunnudan hinan kiluh dih nan Tuldan Abung ta panandidan dida. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NU18_17","005_18_17","NUM","18","17","17","Mu nan hopap di i'lum nan baka, ya kalnilu, unu gandeng ya adim handian ti hana ya me'nong ay Ha\"in, at me'gonanda. At miwalhi nan daladah nan pun'onngan, ya mipulu' nan tabada ta Onong an Moghob ta nan maphod an hunghungnay mangipa'amlong ay Ha\"in. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NU18_18","005_18_18","NUM","18","18","18","Ya nan dotagda ya bagiyu an umat hinan boga' an Milayat an Onong, ya nan agwan an ulpu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NU18_19","005_18_19","NUM","18","19","19","At an amin nan me'gonan an nilayat an epe'nong nan holag Israel ay Ha\"in ya idat'un he\"a ya nan imbabaluymun linala'i ya binabai. At heten inali' ya minaynayun hi ma'at hi enggana an paddungnay gunyu ahinan nan pi'tulaganyu ya nan e'nongyu.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NU18_20","005_18_20","NUM","18","20","20","Ya inalin goh Apo Dios ay Aaron di, “He\"a ya mi'id midat hi banohmu an gina'u, ya mid goh di lutan mipabnoh hinan holag Israel. Ti Ha\"in an Dios di paddungnay banohyu.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NU18_21","005_18_21","NUM","18","21","21","Ya inalin goh Apo Dios ay Aaron di, “Ya idat'uh nan holag Levi an amin nan himpulu an idat nan holag Israel hi enetbaldah bagi' ta hiyay banohda. Ya hiyah ne paddungnay lagbudah nan puntamuandan Ha\"in ya nan panalimunandah nan Me'gonan an Kuwaltu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NU18_22","005_18_22","NUM","18","22","22","At mahapul an mi'id ahan ah ohah nan holag Israel hi meheggon hinan Me'gonan an Kuwaltun pi'happitana' ti mabaholanda, at matoyda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NU18_23","005_18_23","NUM","18","23","23","Mu anggay nan holag Levi di okod an muntamuh nan Me'gonan an Kuwaltu, ya diday okod an mamoltah un way ibahhawanda. At hiyah te minaynayun hi uldin an ma'at hi enggana. At nan holag Levi ya mi'id di banohda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NU18_24","005_18_24","NUM","18","24","24","Ti nan mun'iyapulu an idat nan holag Israel an ilayatdan e'nong ay Ha\"in ya idat'uh nan holag Levi ta banohda ti dida ya anggay hinan holag Israel di mi'id ah banohna.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NU18_25","005_18_25","NUM","18","25","25","Ya inalin Apo Dios ay Moses di, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NU18_26","005_18_26","NUM","18","26","26","“Alyom hinan holag Levi di, Wa ay ta alanyu nan mun'iyapulu an malpuh nan holag Israel an idat'un da'yuh banohyu ya anonyu goh nan mun'iyapulu ta e'nongyu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NU18_27","005_18_27","NUM","18","27","27","At henen idawatdan Ha\"in ya paddungnay un hiyah ne inhabalyu an pa\"abto'yun paguy ya pa\"amma an bayah. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NU18_28","005_18_28","NUM","18","28","28","At mahapul an da'yu goh di mange'nong ay Ha\"in an Dios hi miyapulun midat ay da'yu an malpuh nan holag Israel. Ya henen idawatyun Ha\"in ya mahapul an idatyuh nan Nabagtun Padin hi Aaron. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NU18_29","005_18_29","NUM","18","29","29","At an amin nan nidat ay da'yu ya pilionyu nan ma\"aphod ahan ta hiyay e'nongyun Ha\"in. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NU18_30","005_18_30","NUM","18","30","30","At alyom goh hinan holag Levi di, Nalpah ay an indawatyu nan ma\"aphod ya hiyah ne paddungnay nalpuh nan bento'yun paguy ya greyp an miyammah bayah. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NU18_31","005_18_31","NUM","18","31","31","Ya mabalin an malgom hinan lugal di pangananyun hina\"ama ti nidat ay da'yu ta lagbuyuh nan puntamuanyuh nan Me'gonan an Kuwaltu'. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NU18_32","005_18_32","NUM","18","32","32","Ya adi ayu mabaholan hi un hay pilionyu an onong ya nan ma\"aphod ahan an onong'un Dios. At adiyu puhion nan nidawat an indat nan holag Israel, at adi ayu matoy.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NU19_1","005_19_1","NUM","19","1","1","Ya inalin Apo Dios ay da Moses ay Aaron di, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NU19_2","005_19_2","NUM","19","2","2","“Hiyah te aat di ohan uldin'uh minaynayun: Alyonyuh nan holag Israel ta iyalidan da'yuy ohah mumbolah an kilaw hi bakan mi'id ah ganitna ya agguy nitamu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NU19_3","005_19_3","NUM","19","3","3","Ya idatyun Eleazar an padi ta ibataanah nan way nungkampuanyu, ya pinaltinah nan way hinagangna. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NU19_4","005_19_4","NUM","19","4","4","Ta malpah ya eneddo' Eleazar nan ga\"umutnah nan dalan nan kilaw, ya winalhiyanah mumpapitu nan hinagang nan Me'gonan an Kuwaltu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NU19_5","005_19_5","NUM","19","5","5","Ya me'nong henen bakan ma'i'imul, ya mipulu' ta moghob an amin nan up'upna, ya lamohna, ya dalana, ya minalutunah nan awadan Eleazar. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NU19_6","005_19_6","NUM","19","6","6","Ya ummal hi Eleazar hinan ayiw an ceder, ya nan hapang di hyssop, ya nan mumbolah an linubid, ya ipa'wahnah nan way dumaladalang an apuy an wadan di nipulu' an baka. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NU19_7","005_19_7","NUM","19","7","7","Ya nalpah ay hana ya iloba'na nan lubungna ya nun'amoh ya un mahkay humgop hinan nungkampuanda, mu alyon di Uldin an nappuhiy odolna damdama ta nangamung hi mahdom. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NU19_8","005_19_8","NUM","19","8","8","Ya heden tagun nanghob hinan baka ya mahapul an iloba'na goh di lubungna ya nun'amoh, mu niyuldin an munnanong an nappuhiy odolna ta nangamung hi mahdom. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NU19_9","005_19_9","NUM","19","9","9","At nan tagun alyon di Uldin an maleneh di odolnay hiyay mangamung hinan dapul nan noghob an baka ta ibataanah nan nungkampuanda ta italeponah nan alyon di Uldin an maphod an lugal hi ipatangana. Ya mitalepon ta way iddum nan holag Israel hinan danum an ma'usal hinan pangaliwan hi bahol. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NU19_10","005_19_10","NUM","19","10","10","Ya nan tagun mangamung hinan dapul nan uyaw an baka ya mahapul an iloba'nay lubungna, mu alyon nan Uldin an adi maleneh di odolna damdama ta nangamung un mahdom. Ya heten Uldin ya mahapul an hiyay minaynayun hi unudon nan holag Israel ya nan bunag an ni'hitun dida.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NU19_11","005_19_11","NUM","19","11","11","Ya inalin goh Apo Dios di, “Ya wada ay di manapah nan natoy an tagu ya alyon di Uldin an mituluy an adi maleneh di odolnah pituy algaw. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NU19_12","005_19_12","NUM","19","12","12","At mahapul an unudon nan niyuldin, at numpawalhih odolnah nan danum an umipaphod hi odolna, mu mahapul an atonah nan miyatlu ya nan miyapitun algaw. Mu gulat ta adina aton hinan miyatlu ya nan miyapitun algaw ya niyuldin an adi maleneh di odolna. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NU19_13","005_19_13","NUM","19","13","13","At an amin nan manapah nan odol di natoy an tagu ta agguy numpawalhih odolnah nan danum an umipaphod at niyuldin an mituluy an adi maleneh di odolna, ya puhiona nan Nidugah an Me'gonan an Kuwaltun Apo Dios. At henen tagu ya mapogpog di iddumanah nan holag Israel. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NU19_14","005_19_14","NUM","19","14","14","Ya hiyah te Uldin hi ma'at hi un way matoy hinan abungnan tulda. An amin nan tatagun wah di ya ta\"on nan humgop eden abung ya alyon di Uldin an matuluy an adi maleneh di odolnah pituy algaw. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NU19_15","005_19_15","NUM","19","15","15","Ya an amin nan bangan wah di an umat hinan tibung unu bahun mi'id alubna ya alyon di Uldin an mapaniaw hi ma'usal. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NU19_16","005_19_16","NUM","19","16","16","Ya gulat goh ta inah'upanyuh nan malgom an lugal an manghan di taguh nan tagun napatoy hi hanggap, unu nan natoy an dumalat hi dogoh, unu nan tungal di natoy, unu hay lubu' ya dinapayu at alyon di Uldin an matuluy an adi maleneh di odolyuh pituy algaw. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NU19_17","005_19_17","NUM","19","17","17","At hiyah te atonyuh nan tagun alyon di Uldin an agguy naleneh di odolna: Ummal ayuh dapul din noghob an baka, ya inittuyuh nan tibung, ya inittuwanyu goh hi pa'ahhagub an danum. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NU19_18","005_19_18","NUM","19","18","18","Ya nan tagun niyuldin an maleneh di odolnay hiyay ummal hinan holo' an hyssop an ay hanganga, ya itamolnah nan danum ta iwalhinah nan tulda, ya an amin goh hinan gina'un wah nan tulda, ya nan tatagun wah di, ya nan tagun nanapah nan pinatoydan tagu, unu tungal di tagu, unu un hay natoy an dumalat di dogoh, unu hay nanapah nan lubu'. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NU19_19","005_19_19","NUM","19","19","19","At nan miyatlu ya miyapitun algaw ya nan tagun maleneh di odolnan alyon di Uldin ya walhiana nan tagun alyon di Uldin an agguy naleneh di odolna. Ya nan miyapitun algaw ya henen tagun nawalhian ya iloba'nay lubungna, ya mun'amoh, at henen mahdom enen miyapituy algaw ya alyon di Uldin an maleneh di odolna mahkay. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NU19_20","005_19_20","NUM","19","20","20","Mu gulat ta nan tagun alyon di Uldin an agguy naleneh di odolna ya adina aton di mahapul ta pumhod di odolna ta maleneh an alyon di Uldin ya mapogpog di iddumanah nan tatagu' an Dios ti puhiona nan Nidugah an Me'gonan an Kuwaltu ti agguy numpawalhih odolnah nan danum an umipaphod. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NU19_21","005_19_21","NUM","19","21","21","Ya hiyah te Uldin hi mahapul an minaynayun hi atonyu. Nan tagun mangiwalhih nan danum an umipaphod ya mahapul goh an iloba'nay lubungna ti dumalat nan nanapaanah nan danum an mangipaphod enen tagu, ya mituluy an adi maleneh di odolna an alyon di Uldin hi engganah mahdom. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NU19_22","005_19_22","NUM","19","22","22","Ya an amin nan dapoon nan tagun alyon nan Uldin an agguy naleneh di odolna ya niyuldin an mapaniaw hi ma'usal. Ya an amin nan manapah nan dinapan den tagu ya niyuldin an adi maleneh di odolna ta nangamung un mahdom.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NU20_1","005_20_1","NUM","20","1","1","Hidin hopap di bulan ya an amin nan holag Israel ya immatamdah nan Mapulun an Zin, ya nungkampudad Kadesh. Ya hidiy gutud di natayan Miriam, ya hidi goh di nilubu'ana. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NU20_2","005_20_2","NUM","20","2","2","Ya heden lugal an nungkampuanda ya mi'id ah danum hi inumonda. At na'amung nan tatagu ta amuyuanda goh da Moses ay Aaron. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NU20_3","005_20_3","NUM","20","3","3","Ya immuydan Moses, ya ni'hongngeldan hiyan inaliday, “Un onaynah un ami ni'yatoy hidin i'ibba tu'un nun'atoy hinan hinagang Apo Dios! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NU20_4","005_20_4","NUM","20","4","4","Ya anaad tuwali ta itnud da'min iyalih tun mapulun ta hiyay atayanmin amin ya ta\"on tun a'animalmi? ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NU20_5","005_20_5","NUM","20","5","5","Ya anaad tuwali ta enekak da'mih ad Egypt ta inyali da'mih tun nappuhin luta? Ti heten luta ya adi ahan tummol di mitanom an mi'id di pangngalan hi bogah, unu figs, unu greyp, unu ayiw an pomegranate, ya mi'id goh di danum hi inumon!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NU20_6","005_20_6","NUM","20","6","6","At tinaynan da Moses ay Aaron nan tatagu ta immuydah nan way pantaw di Me'gonan an Kuwaltu ta nunlu'bubdah nan lutan nunluwalu. Ya numpattig ay dida nan benang Apo Dios. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NU20_7","005_20_7","NUM","20","7","7","Ya inalin Apo Dios ay Moses di, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NU20_8","005_20_8","NUM","20","8","8","“Alam din hul'udmu, ya amungonyun Aaron an amin nan holag Israel. Ya wa ay ta na'amung ayun amin ya himmapit'ah nan batu ta malmuy danum ta way ipa'inumyuh nan tatagu ya nan a'animalda.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NU20_9","005_20_9","NUM","20","9","9","At immuy innal Moses din hul'ud an nipatang hinan way Kahon an Nittuwan nan Uldin ti hiyah ne nimandal hi atona. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NU20_10","005_20_10","NUM","20","10","10","Ya la'tot ya inamung da Moses ay Aaron nan tataguh nan way hinagang di batu, ya inalin Moses ay diday, “Da'yun umamu'amuyu ya donglonyuh ten alyo'! Hay pohdonyu nin ya pabuhu'onmi nan danum an malpun ten batu?” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NU20_11","005_20_11","NUM","20","11","11","At inta'nang Moses nan hul'udna, ya impidwanan inhaplat hinan batu. Ya bimmuhu' di do'ol an danum, at imminum an amin din tatagu ya din a'animalda goh. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NU20_12","005_20_12","NUM","20","12","12","Mu bimmungot hi Apo Dios ay da Moses ay Aaron, ya inalinan diday, “Dumalat nan agguyyu nangunudan ay Ha\"in hinan agguyyu nangipattigan hinan nidugah an abalina' hinan holag Israel at bo'on da'yuy mangipangulun mangiyatam ay didah nan lutan din intulag'uh ipaboltan'un dida!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NU20_13","005_20_13","NUM","20","13","13","Ya hiyah te obob ad Meribah ti hidiy nangamuyuan nan holag Israel ay Apo Dios, ya hidiy nangipattigan Apo Dios an Hiya ya me'gonan. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NU20_14","005_20_14","NUM","20","14","14","Ya heden awadan nan holag Israel hidid Kadesh ya nunhonag hi Moses hi udumna ta immuy hinan alid Edom, ya inalin nan nahnag di, “Hay nannag ay da'mi ya nan tutulangmun holag Israel. Ya inilam an amin di ligat an hinoltapmi ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NU20_15","005_20_15","NUM","20","15","15","ti inilam di aat nan immayan nan o'ommodmih ad Egypt, ya hidiy ni'hituwanmih do'ol hi tawon, ya pinaligligat da'mi ya nan a'apumih nan i'Egypt. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NU20_16","005_20_16","NUM","20","16","16","Ya unat goh nunluwalu amin Apo Dios ta numpabadang ami ya dengngolnay luwalumi, at hennagna han Anghelna ta enekak da'mih ad Egypt. At ad ugwan ya ihna amih tud Kadesh an neheggon hinan babluyyu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NU20_17","005_20_17","NUM","20","17","17","Ya al'alu'onmi ni' he\"a ta iyabulutmu ni' di pange'wanmih nan babluyyu. Adimi ihingngi an e'wah nan payawyu unu nan nuntanomanyuh nan greyp, ya adimi goh inumon nan danum hinan bubunyu, mu hay pange'wanmi ya nan ma'alih Kulhan di Ali ta henen kulhay u'unudonmi ta nangamung unmi lauhan nan babluyyu.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NU20_18","005_20_18","NUM","20","18","18","Mu nan alid Edom ya tembalnan inalinay, “Adimi abuluton an e'wayuh tu! Ti atonyu ay ya gubatonmi da'yu!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NU20_19","005_20_19","NUM","20","19","19","Ya inalin nan holag Israel di, “E'wami ni', mu nan bagwaan an nadalanan an kulhay dalanonmi. Ya gulat ta way uminum ay da'mi unu nan a'animalmih nan danumyu ya bayadanmi. Hiyah ne ya anggay di ibagami, at iyabulutmu ni' di pange'wanmih nan igad di luta.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NU20_20","005_20_20","NUM","20","20","20","Mu nan holag Edom ya inya'addidan inaliday, “Adi ahan miyabulut an e'wayu!” Ya bimmuhu'da nan nun'ala'eng an tindalun nan holag Edom ta gubatonda nan holag Israel. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NU20_21","005_20_21","NUM","20","21","21","Ya dumalat nan agguy namhodan nan holag Edom hi pange'wan nan holag Israel hinan hakupda at hay nat'on di nange'wan nan holag Israel. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NU20_22","005_20_22","NUM","20","22","22","Ya tinaynan nan holag Israel ad Kadesh, ya impadehda ta nangamung unda nidatong hinan Duntug an Hor. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NU20_23","005_20_23","NUM","20","23","23","Ya himmapit hi Apo Dios ay da Moses ay Aaron hi awadandah nan Duntug an Hor hinan igad hinan babluy ad Edom, ya inalinay, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NU20_24","005_20_24","NUM","20","24","24","“He\"a, Aaron, ya umuy'a middum hinan o'ommodmuh penghana, at hiyanan adi'a umatam hinan lutan intulag'uh idat'uh nan holag Israel. Ti da'yu ya numbahol ayu ti agguyyu inunud nan immandal'un da'yuh nan danum ad Meribah.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NU20_25","005_20_25","NUM","20","25","25","At inalina goh di, “Ya he\"a, Moses, ya itnudmuh Aaron ya nan lala'in imbaluynan hi Eleazar ta munti'id ayuh tulid nan Duntug an Hor. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NU20_26","005_20_26","NUM","20","26","26","Ya anom nan magayad an inlubung Aaron ta ipilubungmun Eleazar ti hi Aaron ya hidiy atayana ta middum hidin nun'atoy an o'ommodyuh penghana.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NU20_27","005_20_27","NUM","20","27","27","At inunud Moses henen immandal Apo Dios hi atona. At nunti'iddah nan Duntug an Hor an wan a'amangon nan tatagu didah punti'idanda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NU20_28","005_20_28","NUM","20","28","28","Ya unat goh nidatongdah nan buludnah nan duntug ya nun'aan Moses din magayad an inlulubung Aaron, ya impilubungnan Eleazar an imbaluy Aaron. At natoy hi Aaron hidih nan buludnah nan duntug. Ya unat goh nalpah ya nundadyu da Moses ay Eleazar. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NU20_29","005_20_29","NUM","20","29","29","Ya unat goh dengngol an amin nan tatagun holag Israel an natoy hi Aaron ya nginuhuda hiyah himbulan. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NU21_1","005_21_1","NUM","21","1","1","Ya nan alid Arad an iCanaan hidid Negev ya dengngoldan na'uy nan holag Israel an wadadah nan kulhah ad Atharim ya immuy nan tindaluna ta ginubatda dida, at penlohday udum an holag Israel. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NU21_2","005_21_2","NUM","21","2","2","Ya ni'tulag nan holag Israel ay Apo Dios an inaliday, “Gulat ta ipa'abakmun da'mi daten tatagu at ubahonmi goh nan babluyda.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NU21_3","005_21_3","NUM","21","3","3","Ya inabulut Apo Dios nan inalida, at binadangana dida ta inabakda nan i'Arad. At numpatoyda didan amin, ya numpa\"idan amin nan siudadda. Ya nginadnandah nen babluy ta ad Hormah. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NU21_4","005_21_4","NUM","21","4","4","Ya tinaynan nan holag Israel nan Duntug an Hor ta ene'wadah nan dalan an miyuy hinan Mumbolah an Baybay, mu inlikawdah nan lutad Edom. Mu la'tot ya himmigada nan tatagun dumanallanan, ya nunlilida. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NU21_5","005_21_5","NUM","21","5","5","At numpahalda da Apo Dios ay Moses an inaliday, “Anaad ta enekak da'mih ad Egypt ta inyali da'mih tu ta hitun mapulun di atayanmi? Ya ten mi'id goh di ma'an, ya danum, ya ten la'tot ya nahengla amih nan gunmi onon!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NU21_6","005_21_6","NUM","21","6","6","At hennag Apo Dios di atata'ot an ulog hinan awadanda, at do'ol di nun'alatdah nan tatagun holag Israel, at do'ol di nun'atoy. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NU21_7","005_21_7","NUM","21","7","7","Ya immuy nan tatagun Moses, ya inaliday, “Numbahol ami ti nappuhiy hinapitmih aat Apo Dios ya umat goh ay he\"a! At ad ugwan ni' ya munluwalu'an Apo Dios ta pakakona nan do'ol an ulog!” At inluwaluan Moses nan tatagu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NU21_8","005_21_8","NUM","21","8","8","Ya inalin Apo Dios ay Moses di, “Iyammam nan gambang hi umat hi ulog, ya impautmuh nan utdu' di hul'ud, ya inluhadmu ta wa ay ta itangad nan na'alat enen nipaut an ulog ya pumhodda an adida matoy.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NU21_9","005_21_9","NUM","21","9","9","At inyamman Moses nan gambang hi umat hi ulog, ya impautnah nan utdu' di hul'ud ta wa ay ta itangad nan na'alat enen nipaut an ulog ya pumhodda an adida matoy. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NU21_10","005_21_10","NUM","21","10","10","Ya inaynayun nan holag Israel an numbaat ta nidatongdah ad Oboth, ya hidiy nungkampuanda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NU21_11","005_21_11","NUM","21","11","11","Ya impadehda goh ta tinaynandad Oboth ta dimmatongdah nan mapulun hi ad Iye Abarim, ya hidi goh di nungkampuandah nan hinagang ad Moab hi immapit hi buhu'an di algaw. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NU21_12","005_21_12","NUM","21","12","12","Ya numbotanda goh ta immuyda nungkampuh nan Hadog an Zered. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NU21_13","005_21_13","NUM","21","13","13","Ya numbotanda goh ta immuyda nungkampuh nan way pangngel di pingit nan Wangwang an Arnon an wah nan mapulun an nida\"it hinan hakup di holag Amor. (Nan Wangwang an Arnon ya igad hi numbattanan di iMoab ya nan holag Amor. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NU21_14","005_21_14","NUM","21","14","14","At hiyah te nitudo' hinan Liblun di Ni'gubagubatan Apo Dios an inalinay, “Hidi ya wada nan Waheb ad Suphah an nan daplah, ya hidi goh hinan Wangwang an Arnon. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NU21_15","005_21_15","NUM","21","15","15","Ya minaynayun hi engganah nan lihad hinan nundotalana, ya niyatam hi ad Ar, ya niyatam goh hinan igad hi ad Moab.”) ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NU21_16","005_21_16","NUM","21","16","16","Ya nakakdah di ta numbotanda ta immuydad Beer, ya hidiy awadan nan obob, at inalin Apo Dios ay Moses di, “Amungom nan tatagu ta idata' didah danum.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NU21_17","005_21_17","NUM","21","17","17","Ya hidiy nangikantaan nan holag Israel eten kanta: “Bubun, pun'ibuhu'muy danummu, at apngaon da'ah kanta. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NU21_18","005_21_18","NUM","21","18","18","Ikantamiy aat ten bubun an linhu'an nan imbabaluy di ali ti linhu'an nan a'ap'apu an hay hul'udday nunluhu'da.” Ya la'tot ya nakakdah nan mapulun ta immuydad Mattanah. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NU21_19","005_21_19","NUM","21","19","19","Ya numbotanda ta immuydad Nahaliel. Ya nakakdad Nahaliel, ya immuydad Bamoth. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NU21_20","005_21_20","NUM","21","20","20","Ya nakakdad Bamoth ta immuydah nan nundotalana an hakup ad Moab ta engganah nan buludnah nan Duntug an Pisgah an a'amangan din mapulun. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NU21_21","005_21_21","NUM","21","21","21","Ya nunhonag nan holag Israel hi umuy ay Sihon an alin di holag Amor, ya inaliday, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NU21_22","005_21_22","NUM","21","22","22","“Iyabulutmu ni' di pange'wanmih nan babluyyu. Ya adimi ibahhaw an e'wah nan way payawyu, unu nan nuntanomanyuh nan greyp. Ya adimi inumon di danum hinan bubunyu. Mu hay pange'wanmi ya nan Kulhan di Ali ta nangamung unmi lauhan nan babluyyu.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NU21_23","005_21_23","NUM","21","23","23","Mu agguy ahan inyabulut Sihon di nange'wan nan holag Israel hinan babluyda. At inamungna nan tindaluna ta immuyda ginubat nan holag Israel hinan mapulun ad Jahaz. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NU21_24","005_21_24","NUM","21","24","24","Mu nangabak nan holag Israel, at numpatoyda dida, at hinakupda nan lutada an nete\"ah nan Wangwang an Arnon ta engganah nan Wangwang an Jabbok, mu adida pa\"ahgop hinan babluy di holag Ammon ti nihamad di allup nan igad di babluyda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NU21_25","005_21_25","NUM","21","25","25","At hinakup nan holag Israel an amin nan siudad nan holag Amor, ya niddum ad Heshbon ya nan nun'eheggon hinan nunlene'woh an abablubabluy. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NU21_26","005_21_26","NUM","21","26","26","Ti ad Heshbon ya siudad an nunhituwan Sihon an alin di holag Amor an din nangubat hinan alin di iMoab, ya inabakna dida, at hinakupnan amin di lutada ta engganah nan Wangwang an Arnon. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NU21_27","005_21_27","NUM","21","27","27","At hiyaat un nan nangitudo' hi kanta ya alyonay, “Umali ayud Heshbon ta ipaphod tu'u nan napa\"in siudad Sihon! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NU21_28","005_21_28","NUM","21","28","28","Ti wada han apuy an nalpud Heshbon an dumaladalang hinan siudad Sihon, at immuy ta nunggohobna nan siudad ad Ar an hakup ad Moab an awadan nan atata'nang an duntug an ma'amang hinan Wangwang an Arnon. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NU21_29","005_21_29","NUM","21","29","29","Mahmo' nan iMoab ya da'yun tatagun mundayaw ay Chemosh ti inyabulutnan ipaploh nan linala'in limmayaw ya nan binabai ta himbut Sihon an alin di holag Amor! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NU21_30","005_21_30","NUM","21","30","30","Mu mabi'bi'ah ami ya un dida, at nun'a'ubahda ya ta\"on nan babluyda an nete\"ad Heshbon ta engganad Dibon! Ya nun'iwalitangmi didan mete\"ad Nophah ta engganah ad Medeba.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NU21_31","005_21_31","NUM","21","31","31","At nunhitu nan holag Israel hinan lutan di holag Amor. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NU21_32","005_21_32","NUM","21","32","32","Ya unat goh numbangngad din hennag Moses an immuy nunhi'im eden babluy ad Jazer ya ni'gubatda nan nun'eheggon an babluy, at nangabakda nan holag Israel, at penlohdah den siudad, ya numpakakda nan holag Amor an numpunhituh di. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NU21_33","005_21_33","NUM","21","33","33","Ya imbaweng nan holag Israel di nange'wanda ta nan kulha an miyuy ad Bashan di enengwada. Mu nan alid Bashan an hi Og ya initnudna nan tindaluna ta umuyda damuwon nan holag Israel ta gubatonda didad Edrei. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NU21_34","005_21_34","NUM","21","34","34","Ya inalin Apo Dios ay Moses di, “Adim ta'tan hi Og ti baliwa' da'yu! At an amin nan tataguna ya nan lutana ya idat'un da'yu. At hay atonyu ya umat hinan inatyun Sihon an alin di holag Amor an nunhitud Heshbon.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NU21_35","005_21_35","NUM","21","35","35","At pinatoyda nan Alin hi Og, ya ta\"on nan imbabaluyna, ya an amin nan tataguna. At mi'id ahan di na'angang hi ohah matagu. Ya hinakupdan amin an penloh nan numbabluyan Og. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NU22_1","005_22_1","NUM","22","1","1","Ya innaynayun nan holag Israel an numbotan ta nangamung unda nidatong ad Moab an neheggon hinan Wangwang an Jordan hinan dammang ad Jericho, ya nungkampudah dih nan nundotal an luta. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NU22_2","005_22_2","NUM","22","2","2","Ya tinnig Balak an lala'in imbaluy Zippor henen inat nan holag Israel hinan holag Amor, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NU22_3","005_22_3","NUM","22","3","3","ya ma'atta'ot heden ali ya an amin nan tatagunan iMoab ti do'ol nan holag Israel an wah di. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NU22_4","005_22_4","NUM","22","4","4","At ni'hapit nan alin di iMoab hinan a'ap'apun di iMidian an inalinay, “Na'uydan umali nan do'ol ahan an tatagun holag Israel! At un na'amtang di atonda ya numpa\"idan amin di logom an wah tun babluy tu'u an umat hinan aton di bakan mangan hi holo' hinan pumpahtulan!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NU22_5","005_22_5","NUM","22","5","5","Ya hennagnay udumnah nan tataguna ta umuyda ayagan hi Balaam an hina' Beor an nunhitud Pethor an neheggon hinan Wangwang an Euphrates an alyonay, “Wah tuda han do'ol ahan an tatagun nalpud Egypt! Ya hinakupdan amin tun lutan nunlene'woh hitun wada', ya ten pohdondan hakupon an amin tun luta'! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NU22_6","005_22_6","NUM","22","6","6","Ya do'do'ol daten tatagu ya un da'mi, at umali'a ni' ahan ta badangana' ta idutam daten tatagu ta olom ni' ya abakonmi dida ta lumayawda! Ti inila' an wa ay ta wagaham nan tatagu ya bumi'ahda, ya wa ay ta idutam dida ya mi'id bi'ahda.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NU22_7","005_22_7","NUM","22","7","7","Ya inla\"uy nan a'ap'apun di iMoab ya nan iMidian ta umuyda, ya inodnanday pumbayaddah nan idut. Ya unat goh nidatongdan Balaam ya inulgudda nan inalin Balak. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NU22_8","005_22_8","NUM","22","8","8","Ya inalin Balaam ay diday, “Umiyan ayuh tu ta awni ta maweet ya un'u ibaag di ma'at hi itudun Apo Dios ay ha\"in.” At immiyan nan a'ap'apuh abung Balaam. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NU22_9","005_22_9","NUM","22","9","9","Ya inalin Apo Dios ay Balaam di, “Ngadan danen linala'in immiyan?” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NU22_10","005_22_10","NUM","22","10","10","Ya tembal Balaam an inalinay, “Nan alih ad Moab an hi Balak an hina' Zippor di nannag ay dane an alyondan ha\"in di, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NU22_11","005_22_11","NUM","22","11","11","Wadada han tatagun nalpud Egypt an hinakupdan amin nan lutan nunlene'woh hinan babluy. At pohdo' ya umali'a ta idutam dida ta way ato' an mangabak ya numpakak'u dida.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NU22_12","005_22_12","NUM","22","12","12","Mu inalin Apo Dios ay Balaam di, “Adi'a mi'yuy ay dida, ya adim idutan danen tatagu ti winagaha' dida!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NU22_13","005_22_13","NUM","22","13","13","Ya unat goh nabiggat ya bimmangon hi Balaam, ya immuy hinan a'ap'apun hennag Balak, ya inalinay, “Mumbangngad ayuh babluyyu ti adi iyabulut Apo Dios an mi'yalia' ay da'yu.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NU22_14","005_22_14","NUM","22","14","14","At numbangngad nan hennag Balak, ya inalidan hiyay, “Adi pohdon Balaam an mitnud ay da'mi.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NU22_15","005_22_15","NUM","22","15","15","Mu nunhonag goh hi Balak hi do'do'ol an a'ap'apu, ya nun'abagtuy haadda ya un din nahhun. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NU22_16","005_22_16","NUM","22","16","16","Ya unat goh immatamda ay Balaam ya inaliday, “Hiyah te pohdon Balak an imbaluy Zippor an ibagan he\"a ta adim abuluton nan mangipawah umaliam ay ha\"in. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NU22_17","005_22_17","NUM","22","17","17","Mi'yali'a ni' ahan ta idutam daten tatagu! At do'ol di idat'un he\"ah lagbum, ya ato' an amin di alyom ay ha\"in.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NU22_18","005_22_18","NUM","22","18","18","Mu inalin Balaam ay danen baal Balak di, “Ta\"on un idat Balak nan palasyuna an napnuh balitu' ya silver ya adi mabalin hi un'u adi aton nan mandal Apo Dios! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NU22_19","005_22_19","NUM","22","19","19","At ta\"on ya umiyan ayuh tud ugwan an labi an umat hi inat din nahhun an immali ta innilao' goh di alyon Apo Dios ay ha\"in.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NU22_20","005_22_20","NUM","22","20","20","Ya henen nahdom ya himmapit hi Apo Dios ay Balaam, ya inalinay, “Gulat ta he\"ay awiton danen linala'in immali at mabalin an mitnud'a. Mu nan inali' ay he\"a ya anggay di atom.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NU22_21","005_22_21","NUM","22","21","21","Ya unat goh nabiggat ya nuntakay hi Balaam hinan tennan dongkina, at nitnud hinan a'ap'apun di iMoab. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NU22_22","005_22_22","NUM","22","22","22","Mu ma'abbungot hi Apo Dios an dumalat di itnudan Balaam, at heden gun pundaldallanan da Balaam ya nan duwan baalnan ni'yibbana ya hinawanan nan Anghel Apo Dios nan dalan an pange'wan da Balaam. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NU22_23","005_22_23","NUM","22","23","23","Ya tinnig nan dongkin Balaam din Anghel Apo Dios an timma'dog hinan dalan an ino'odnanay hanggap, ya imbawengna ta nan payaw di nange'wana. At hinuplit Balaam nan dongkina ta imbangngadnah nan kulha. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NU22_24","005_22_24","NUM","22","24","24","Mu immuy goh an timma'dog nan Anghel hinan na'ullipit an dalan an numbattanan di natamman hi greyp an na'allup di numpinnangngel. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NU22_25","005_22_25","NUM","22","25","25","Ya unat goh tinnig nan dongki nan Anghel ya nahlig ta nipaeng hinan tapeng, at nigadgad di hu'in Balaam, at hinuplitna goh nan dongkina. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NU22_26","005_22_26","NUM","22","26","26","Ya nahlig goh nan Anghel Apo Dios ta timma'dog hinan na'ullipit an dalan an mi'id di pangiyiwangan hi pange'wan hinan numpinangngel. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NU22_27","005_22_27","NUM","22","27","27","Ya unat goh tinnig nan dongki nan Anghel ya nunlu'bub. At ma'abbungot ahan hi Balaam, ya inhuplitna din hul'udnah nan dongki. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NU22_28","005_22_28","NUM","22","28","28","Ya impahapit Apo Dios heden dongki, ya inalinan Balaam di, “Hay inat'un he\"a ta hinuplita' hi numpitlu?” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NU22_29","005_22_29","NUM","22","29","29","Ya tembal Balaam an inalinay, “Manu ay ti gunna' linayahan ay he\"a! Ya gulat ta waday hanggap hi inodna' at patayo' he\"ad ugwan!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NU22_30","005_22_30","NUM","22","30","30","Ya inalin goh nan dongki di, “Undan bo'on ha\"in nan dongkim an gunmu nuntakatakayan an nete\"ah awada' ay he\"a ta nangamung ad ugwan? Ya undan waday inat'un he\"ah umat hinah din hopapna?” Ya inalin Balaam di, “Mi'id.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NU22_31","005_22_31","NUM","22","31","31","At indat Apo Dios di abalinan Balaam an mannig hinan Anghel an timmata'dog ya ino'odnanay hanggap. Ya unat goh tinnig Balaam ya nunhippi, ya inluungna ta nangamung immatam hinan lutay angahna. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NU22_32","005_22_32","NUM","22","32","32","Ya inalin nan Anghel Apo Dios ay hiyay, “Anaad ta hinuplitmuh ten dongkih numpitlu? Manu ay hinawana' he\"a ti adi' pohdon henen ninomnommun aton! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NU22_33","005_22_33","NUM","22","33","33","Mu tinniga' hinan dongkim, at hiyaat unna' iniwangan ay hiyah numpitlu. Mu gulat ta agguya' iniwangan at immannung an he\"ay pinatoy'u, at nan dongki di hiyay tinagu'!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NU22_34","005_22_34","NUM","22","34","34","Ya inalin Balaam hinan Anghel Apo Dios di, “Numbahola' ahan ay Apo Dios! Ti agguy'u ahan inilah unna' gun hawanan ay he\"ah nan owon! At gulat ay ta adim pohdon an umuya' ya mumbangngada' hi abung'u.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NU22_35","005_22_35","NUM","22","35","35","Ya tembal nan Anghel Apo Dios, ya inalinay, “Mabalin an mitnud'an daten linala'i, mu nan ibaga' ay he\"ay hapitom ya anggay.” At nitnud hi Balaam ay daden linala'in u'upihyal Balak. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NU22_36","005_22_36","NUM","22","36","36","Ya unat goh dengngol Balak an magadyuh dumatong hi Balaam ya immuy ta damuwona hiyah nan ohan siudad ad Moab an nan wah nan pingit di Wangwang an Arnon. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NU22_37","005_22_37","NUM","22","37","37","Ya hidin nundammuda ya inalin Balak ay Balaam di, “Undan ahan agguy numpidway nangipa'ayaga' ay he\"a ta umali'ah tu? Anaad ahan ta agguy'a ni'yalin dida? Undan hay ninomnommu ya mid olog'un mangidat hi pohdom hi lagbum?” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NU22_38","005_22_38","NUM","22","38","38","Ya tembal Balaam an inalinay, “Ten immalia' ad ugwan. Mu undan way abalina' ta nonong ya himmapita'? Ti ammuna nan alyon Apo Dios di hiyay hapito'.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NU22_39","005_22_39","NUM","22","39","39","At nitnud hi Balaam ay Balak ta immuydad Kiriath Huzoth. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NU22_40","005_22_40","NUM","22","40","40","Ya nun'onong hi Balak hi baka ya kalnilu, ya indatanah dotag hi Balaam ya nan a'ap'apun nitnud ay hiya ta ihdada. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NU22_41","005_22_41","NUM","22","41","41","Ya unat goh nabiggat ya initnud Balak hi Balaam ta immuydah nan Duntug an Bamoth Ba'al. Ya hidiy nangamangan Balaam hinan holag Israel. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NU23_1","005_23_1","NUM","23","1","1","Ya inalin Balaam ay Balak di, “Iyammam di pituh pun'onngan hitu, ya inyalim di pitun manilhig hi baka ya pitu goh an buta'al an kalnilu.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NU23_2","005_23_2","NUM","23","2","2","At impiyamman Balak henen inalin Balaam hi atona. Ya enepong da Balak ay Balaam an ene'nong di hinohhah baka ya kalnilu eden pun'onngan. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NU23_3","005_23_3","NUM","23","3","3","Ya inalin Balaam ay Balak di, “Tumata'dog'ah tun awadan di e'nongmu ta umuya' ta olom man ya umalih Apo Dios an mi'hapit ay ha\"in. Ya hay alyonan ha\"in di hiyay alyo' goh ay he\"a.” At immuy hinan ata'nang an duntug an mapulun. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NU23_4","005_23_4","NUM","23","4","4","At hidiy nanamuwan Apo Dios ay Balaam, at inalin Balaam di, “Indadaan'uy pitun pun'onngan, at ene'nong'uy hinohhah baka ya kalnilu.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NU23_5","005_23_5","NUM","23","5","5","Ya intudun Apo Dios ay Balaam di hapitonan alyonay, “Mumbangngad'a ay Balak, ya hiyah te ibagam.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NU23_6","005_23_6","NUM","23","6","6","At numbangngad hi Balaam, ya wagwah dih Balak an nunnanong an timmata'dog hinan awadan di ene'nongna. Ya ni'ta'dog goh ay hiya nan a'ap'apun di iMoab. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NU23_7","005_23_7","NUM","23","7","7","Ya himmapit hi Balaam an inalinay, “Hi Balak an alin di iMoab di nangipa'ayag ay ha\"in ad Aram hinan aduntuduntug hi appit di buhu'an di algaw an alyonay, Umali'a ta ipa'idut'un he\"a nan holag Israel, ya numpihulmu dida. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NU23_8","005_23_8","NUM","23","8","8","Mu hay ato' an mangidut ay didah un agguy inidutan Apo Dios, unu hay ato' an mamihul ay didah unda agguy napihul? ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NU23_9","005_23_9","NUM","23","9","9","Ya hidih nan way tulid di duntug ya inuhdunga' dida, ya tinnig'u dida, ya hay pannig'un dida ya nilahhindan tatagun adida pohdon an middum hinan abablubabluy an hakup di Hentil. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NU23_10","005_23_10","NUM","23","10","10","Ya undan udot waday way olognan manguyap hinan holag Jacob? Ti ta\"on di godwan nan uyapda ya mi'id ologdan mangyap! Ya hay pohdo' hi unna' matoy ya umata' ay danen tatagun mi'id baholda, ya hay angunuh di itagua' hi ataya' ya maphod hi unna' umat ay dida!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NU23_11","005_23_11","NUM","23","11","11","Ya inalin Balak ay Balaam di, “Anaad ta umat hinay inatmun ha\"in? Hay nangipa'ayaga' ay he\"ah tu ya ta idutam nan binuhul'u! Mu nat'on di inatmu ti unmuat goh winagahan dida!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NU23_12","005_23_12","NUM","23","12","12","Ya tembalnan inalinay, “Ma'ahhapul ahan an emayaa' di hapito' ta ammuna nan inalin Apo Dios di hiyay alyo'.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NU23_13","005_23_13","NUM","23","13","13","Ya inalin Balak ay Balaam di, “Mitnud'a ni' ay ha\"in ta umuytah nan ohan lugal ta hidiy pangamangam hinan holag Israel, mu adim tigon didan amin ti un anggay nan wah nan pingitna. Ya ta olom man ya hidiy pangidutam ay dida.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NU23_14","005_23_14","NUM","23","14","14","At initnudnah Balaam ta immuydah nan payaw hi ad Zophim hidih nan way nundodottal hinan tulid di Duntug an Pisgah. Ya inyamman goh Balak di pitun pun'onngan, ya enepongna goh an ene'nong nan manilhig an baka ya buta'al an kalnilu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NU23_15","005_23_15","NUM","23","15","15","Ya inalin goh Balaam ay Balak di, “Tuma'dog'ah tun awadan di ene'nongmu ta umuya' hidi an mi'hapit ay Apo Dios.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NU23_16","005_23_16","NUM","23","16","16","Ya dinamun Apo Dios ay Balaam, ya inalinay, “Itudu' di hapitom, at mumbangngad'an Balak.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NU23_17","005_23_17","NUM","23","17","17","Ya numbangngad hi Balaam, ya tinnignah Balak an wagwah din timmata'doganah nan awadan din ene'nongna. Ya ni'tata'dog goh ay hiya nan a'ap'apun di iMoab. Ya inalin Balak ay hiyay, “Hay inalin Apo Dios ay he\"a?” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NU23_18","005_23_18","NUM","23","18","18","Ya himmapit hi Balaam an inalinay, “Ihamadmu, Balak an imbaluy Zippor, ta donglom heten alyo'. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NU23_19","005_23_19","NUM","23","19","19","Hi Apo Dios ya adi umat hi tagu ti Hiya ya adi munlayah, ya bo'on goh imbaluy di tagu, at adina hukatan di ninomnomna. Undan way intulagna ya agguyna impa'annung? Ya undan way inalina ya agguyna inat? ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NU23_20","005_23_20","NUM","23","20","20","Ya hay intugunan ha\"in ya unna' munwagah, at winagahana ay ya adi' abalinan an lumonon! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NU23_21","005_23_21","NUM","23","21","21","Ya mi'id di tinnignah nappuhih aat Jacob, ya mi'id goh tinnignah numbaholan di holag Israel. Ya hi Apo Dios an dayawonda ya wagwadan dida, ya ibugawda an Hiyay alida. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NU23_22","005_23_22","NUM","23","22","22","Ya Hiyay nangekak ay didad Egypt, at nunheglay bi'ahdan mipaddung hinan atap an baka. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NU23_23","005_23_23","NUM","23","23","23","Ya mi'id di olog nan pumalliw an mamalliw ay Jacob unu mane'om ay hiya, ya mi'id goh olog nan halupe ya duhong an ba'in mama\"ih nan holag Israel. At hay alyondah aat Jacob ya nan holag Israel ya inaliday, Tigonyuy inat Apo Dios an mid al'alin dida! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NU23_24","005_23_24","NUM","23","24","24","Emayaanyu ti mabi'ah daten tatagu an umatdah nan layon, ya atata'otdan umatdah nan layon an adi duminong ta engganah unna aminon an ihda nan dempapna, ya ininumnan amin di dalan nan pinatoyna!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NU23_25","005_23_25","NUM","23","25","25","Ya inalin Balak ay Balaam di, “Adim ay dida idutan ya adim goh wagahan dida!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NU23_26","005_23_26","NUM","23","26","26","Mu tembal Balaam an inalinay, “Un'u dan agguy inalin he\"a an hay ibagan Apo Dios di hiyay ato' ya anggay?” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NU23_27","005_23_27","NUM","23","27","27","Ya inalin Balak ay Balaam di, “Umali'a ta itnud'u he\"a ta umuytah nan ohan lugal ta olom ya hidiy pangiyabulutan Apo Dios hi pangidutam ay dida!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NU23_28","005_23_28","NUM","23","28","28","At initnud Balak hi Balaam ta inyuynah nan tulid di Duntug an Peor an hay ma'amang ya nan mapulun. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NU23_29","005_23_29","NUM","23","29","29","Ya inalin Balaam ay Balak di, “Ipiyammam goh hituy pituh pun'onngan, ya inyalim di pituh manilhig an baka ya pitu goh hi buta'al an kalnilu.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NU23_30","005_23_30","NUM","23","30","30","Ya impiyamman Balak an amin nan inalin Balaam, at enepongnan ene'nong di hinohhan baka ya kalniluh nan pitun pun'onngan. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NU24_1","005_24_1","NUM","24","1","1","Mu i'innilan Balaam an nan holag Israel di pohdon Apo Dios an wagahan, at agguy mahkay immuy an ni'hapit ay Apo Dios an adi umat hidin numpidwan numba'iana. At hay inatna ya nunligguh ta inamangna nan mapulun. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NU24_2","005_24_2","NUM","24","2","2","Ya unat goh inyamang Balaam ya tinnigna nan holag Israel an na'uhi'uhig di nungkampuan di hinohhan himpangapu, ya niyo'odol nan Na'abuniyanan an Lennawan hiya. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NU24_3","005_24_3","NUM","24","3","3","At impahapit goh Apo Dios hiya, ya inalinay, “Hiyah te ipa'innilan Balaam an imbaluy Beor, ya hiyah te ipa'innilan han tagun mapatal an mabi'ah di panigawna, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NU24_4","005_24_4","NUM","24","4","4","ya hiyah te ipa'innilan han tagu an ay donglonay nolo'a', mu agguya' nalo' an dinidiat'u an titiggo' di ipa'innilan nan na'abbagbagtun Apo Dios ay ha\"in. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NU24_5","005_24_5","NUM","24","5","5","Anakkayah an mun'aphod di numpunhituwan nan holag Jacob an hi Israel! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NU24_6","005_24_6","NUM","24","6","6","Ya hay punhituwanda ya umat hinan ambibilog an numpundotal, ya umatdah nan galden hinan pingit di wangwang! Ya umat goh hinan ayiw an nabangluy hunghungna an intanom Apo Dios, ya umat goh hinan atata'nang an ayiw an cedar hinan pingit di danum! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NU24_7","005_24_7","NUM","24","7","7","Ya mawaday do'ol an udan, at do'ol di pananumdah nan intanomdah nan payaw, ya adi makudangan hi danum di itanomda! Ya nabagbagtu nan alida ya un hi Agag, ya hay pumpapto'ana ya mipabagbagtu! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NU24_8","005_24_8","NUM","24","8","8","Ya hi Apo Dios di nangekak ay didad Egypt, ya hay bi'ahda ya umat hinan bi'ah di atap an baka ta abalinandan abakon di binuhulda, ya pun'ipungday tungal di buhulda, ya hay pamatoydah nan buhulda ya nan panada! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NU24_9","005_24_9","NUM","24","9","9","Ya nan holag Israel ya umatdah nan ma'abbi'ah an buta'al an layon an munlulu'bub an nidadaan hi buhul, ya umatda goh hinan tennan layon an mi'id ah mangitulid an umuy mamangon ay hiya! At nan mungwagah hinan holag Israel ya mawagahan goh, ya nan mangidut ay dida ya ma'idutan goh!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NU24_10","005_24_10","NUM","24","10","10","Ya unat goh dengngol Balak an agguy damdama inidutan Balaam ya nunheglan ma'abbungot ahan ay Balaam, ya nunggomgomnay ngamaynah bungotna, ya init'u'nan inalinan Balaam di, “Impa'ayag da'a ta idutam danen binuhul'u! Ya unmuat goh tinuntunud an winagahan didah numpitlu! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NU24_11","005_24_11","NUM","24","11","11","At umanamut'aat hi nunhituwam! Alyo' at goh un da'a lagbuan hi ongol, mu agguy inyabulut Apo Dios di pangidata' hi lagbum!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NU24_12","005_24_12","NUM","24","12","12","Ya tembal Balaam an inalinay, “Undan agguy'u tuwali inali ay danen hennagmun mangawit ay ha\"in di, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NU24_13","005_24_13","NUM","24","13","13","Ta\"on un idat Balak ay ha\"in an amin di silver an pihhuna ya an amin nan balitu' an wah nan palasyuna ya adi ahan mabalin hi un'u ibahhaw nan intugun Apo Dios hi ato' an dumalat nan pangata' hinan logom! At nan inalin Apo Dios di hapito' ya anggay. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NU24_14","005_24_14","NUM","24","14","14","Ad ugwan ya ten mumbangngada' hinan babluymi, mu padana' he\"a ta ipa'innila' di aton nan holag Israel hinan tatagum hi udum di algaw!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NU24_15","005_24_15","NUM","24","15","15","Ya impahapit goh Apo Dios hiya, ya inalinay, “Hiyah te ipa'innilan Balaam an imbaluy Beor, ya hiyah te ipa'innilan han tagun mapatal an mabi'ah di panigawna, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NU24_16","005_24_16","NUM","24","16","16","ya hiyah te ipa'innilan han tagu an ay donglonay nolo'a', mu agguya' nolo' an dinidiat'u an titiggo' di ipa'innilan nan na'abbagbagtun Dios ay ha\"in. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NU24_17","005_24_17","NUM","24","17","17","Ya innilao' an udum hi algaw ya waday malpuh nan holag Israel hi ohan ali an umat hi ma\"abnang an bittuan. At pun'abakna nan a'ap'apun di iMoab, ya punggumi'nay ulun nan tatagud Sheth. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NU24_18","005_24_18","NUM","24","18","18","Ya nan holag Israel ya abakonda nan binuhulda an holag Edom, ya hinakupda nan babluyda ta diday munhituh di, ya iddumdan hakupon ad Seir. At dida an holag Israel di mangab'abak. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NU24_19","005_24_19","NUM","24","19","19","Ya malpuh nan holag Israel di ohan mumpamatoy hi an amin an na'angang hinan siudad.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NU24_20","005_24_20","NUM","24","20","20","Ya intigaw Balaam hinan holag Amalek, ya himmapit an inalinay, “Nan holag Amalek di hiyay ongol di abalinana ya un nan udum an babluy. Mu udum di algaw at mapogpog ti ma'ubahdah enggana.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NU24_21","005_24_21","NUM","24","21","21","Ya intigawnah nan holag Ken, ya hinapitna han nipa\"el an inalinay, “Nan lugal an nunhituwanyu ya na'ihhamad an mi'id di al'ali, ya nan nipabunan di abungyu ya nan gungit. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NU24_22","005_24_22","NUM","24","22","22","Mu udum di algaw at mun'atoy ayun holag Ken ti umali nan holag Ashur, ya hinakup da'yu ta iyuy da'yuh nan babluyda, ya pumbalinon da'yuh himbutda.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NU24_23","005_24_23","NUM","24","23","23","Hiyah te goh hinapit Balaam an nipa\"el an inalinay, “Undan nin way mataguh un ipa'annung Apo Dios di umat hina? ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NU24_24","005_24_24","NUM","24","24","24","Mu wadaday umalin nunlugan hi pupul an malpuh Cyprus, at gubatonda nan holag da Ashur ay Eber, mu ta\"on un dida ya ma'ubahda goh.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NU24_25","005_24_25","NUM","24","25","25","Ya unat goh nalpah nan hinapihapit Balaam ya numbangngad an umanamut hi babluyda, ya immanamut goh hi Balak. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NU25_1","005_25_1","NUM","25","1","1","Ya hidin awadandad Shittim ya ente\"an nan linala'in holag Israel an nangelo' hinan binabain iMoab. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NU25_2","005_25_2","NUM","25","2","2","Ti danen binabai ya inayaganda nan linala'in holag Israel hinan awadan di pun'onngandah bulul, ya ne\"andah nan ene'nongda, ya ni'dayawdah nan bulul an dayawon di iMoab. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NU25_3","005_25_3","NUM","25","3","3","Ya dumalat nan pi'dayawan nan holag Israel ay Ba'al hi ad Peor ya ma'abbungot hi Apo Dios ay didan holag Israel. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NU25_4","005_25_4","NUM","25","4","4","Ya inalin Apo Dios ay Moses di, “Ayagam an amin nan a'ap'apun nan holag Israel ta pun'ipapatoymu danen linala'ih nan way hinagang di awada' hinan munggawa ta way ato' an mangidinong an bumungot hinan holag Israel!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NU25_5","005_25_5","NUM","25","5","5","Ya inalin Moses hinan huhuwis hi ad Israel di, “Pumpatoyyu nan i'ibbayun linala'in immuy ni'dayaw hinan bulul an hi Ba'al hi ad Peor!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NU25_6","005_25_6","NUM","25","6","6","Ya wada han ohan lala'in holag Israel an nangitnud hi ohah babain iMidian, ya inyuynah nan nungkampuanda, ya tinnig Moses ya an amin nan na'amung an holag Israel an ahikikilah nan pantaw di Tuldan Abung hi wadan Apo Dios. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NU25_7","005_25_7","NUM","25","7","7","Ya unat goh tinnig Phinehas an lala'in imbaluy nan Nabagtun Padin hi Eleazar an ap'apun Aaron ya timma'dog, ya tinaynana daden na'amung, ya immuyna innal di gayangna, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NU25_8","005_25_8","NUM","25","8","8","ya inunudna din lala'ih nan abungna an hinumgupanda, ya ginayangna didan duwa. Ya nunhawang hi putun din babai, ya indohdohna ta nunta\"opdan natibi'. Ya henen na'at di hiyay nangidinngan Apo Dios an nummoltah nan holag Israel. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NU25_9","005_25_9","NUM","25","9","9","At hay uyap di natoy an minoltan Apo Dios ya ba'inti ta opat di libuy tatagun holag Israel. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NU25_10","005_25_10","NUM","25","10","10","Ya inalin Apo Dios ay Moses di, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NU25_11","005_25_11","NUM","25","11","11","“Dumalat henen inat Phinehas an imbaluy nan Nabagtun Padin hi Eleazar an ap'apun Aaron ya adia' mahkay bumungot hinan holag Israel ti mattig'u hiya an adina pohdon an waday udum an dios an anggay Ha\"in. At hiyaat un'u mahkay adi ituluy nan planu' hi pangubaha' ay dida an dumalat hinan bungot'u. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NU25_12","005_25_12","NUM","25","12","12","At alyom ay Phinehas di, Itulag'un mi'id al'alin hiyah enggana. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NU25_13","005_25_13","NUM","25","13","13","Ya itulag'un mi'id al'alih nan holagna ta diday minaynayun an mumpadi ti agguyna inyabulut an waday udum an dios an anggay Ha\"in. Ya henen inatnay a'aliwan di bahol nan holag Israel.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NU25_14","005_25_14","NUM","25","14","14","Ya hay ngadan din lala'in holag Israel an ni'yatoy hidin babain iMidian ya hi Zimri an lala'in imbaluy Salu an holag Simeon. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NU25_15","005_25_15","NUM","25","15","15","Ya hay ngadan nen babain iMidian an napatoy ya hi Kozbi an imbaluy Zur an hiyay ohan mangipangpanguluh nan iMidian. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NU25_16","005_25_16","NUM","25","16","16","Ya himmapit goh hi Apo Dios ay Moses an inalinay, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NU25_17","005_25_17","NUM","25","17","17","“Ibilangyu nan iMidian hi buhulyu, at gubatonyu, ya pumpatoyyu dida ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NU25_18","005_25_18","NUM","25","18","18","ti binalbaliyan da'yu, at dinayawyu nan bulul an hi Ba'al ad Peor an dimmalat hinan babain imbaluy han mangipangpanguluh nan iMidian an hi Kozbi an din napatoy hidin gutud di awadan nan nidugah an nunligatanyuh inatdad Peor.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NU26_1","005_26_1","NUM","26","1","1","Ya unat goh nalpah henen nidugah an dogoh ya inalin Apo Dios ay da Moses ay Eleazar an Nabagtun Padin imbaluy din hi Aaron an nahhun an Nabagtun Padiy, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NU26_2","005_26_2","NUM","26","2","2","“Uyaponyun amin di hinohhan himpangapun holag Israel an muntawon hi ba'inti ya han nahuluk an olognan muntindalu ta way umuy mi'gubat.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NU26_3","005_26_3","NUM","26","3","3","At heden awadandah nan nungkampuandah nan nundotal ad Moab hinan pingit di Wangwang an Jordan hinan dammang ad Jericho ya da Moses ay Eleazar an Nabagtun Padi ya intugundah nan a'ap'apun nan holag Israel di atondan mangyap hinan linala'in holag Israel. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NU26_4","005_26_4","NUM","26","4","4","Ya inalin Eleazar di, “Uyaponyun amin nan linala'in holag Israel an muntawon hi ba'inti ta han nahuluk di tawonda ti hiyah ne immandal Apo Dios ay Moses hi aton tu'u.” At hiyatuy nitudo' an uyap an amin nan holag Israel an nalpud Egypt: ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NU26_5","005_26_5","NUM","26","5","5","Hi Reuben di pangpangulluh lala'in imbaluy Israel, ya hay imbabaluy Reuben ya hi Hanok (an hiyay napu'agan nan himpangapun an ma'alih Hanok), ya hi Pallu (an hiyay napu'agan nan himpangapun ma'alih Pallu), ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NU26_6","005_26_6","NUM","26","6","6","ya hi Hezron (an hiyay napu'agan nan himpangapun ma'alih Hezron), ya hi Karmi (an hiyay napu'agan nan himpangapun ma'alih Karmi). ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NU26_7","005_26_7","NUM","26","7","7","At hiyanay napatadan nan holag Reuben an hay uyapdan amin ya napat ta han tuluy libu ya han pituy gahut ta han tulumpulu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NU26_8","005_26_8","NUM","26","8","8","Ya hay imbaluy Pallu ya hi Eliab ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NU26_9","005_26_9","NUM","26","9","9","an hi aman da Nemuel, ya hi Dathan, ya hi Abiram. Ya da Dathan ay Abiram di pento' nan tatagu ta mumpapto', mu inamuyuan da Moses ay Aaron, ya niddumdan da Korah hidin nungngohoyandan Apo Dios. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NU26_10","005_26_10","NUM","26","10","10","Mu nanga' nan luta, at nun'a'unugdad dolom, ya niddum hi Korah, at natoydan amin din nangunud ay Korah an genhob di apuy di duway gahut ya han nabonglen linala'i. Ya heden na'at ay diday pangitigan nan tatagu ta way atondan adi mangat hinan inatda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NU26_11","005_26_11","NUM","26","11","11","Mu nan imbabaluy Korah ya agguyda ni'yatoy. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NU26_12","005_26_12","NUM","26","12","12","Ya hiyatuy nahlagan nan imbabaluy Simeon an himpangapu an nan holag Nemuel (an hiyay napu'agan nan himpangapun ma'alih Nemuel), ya hi Jamin (an hiyay napu'agan nan himpangapun ma'alih Jamin), ya hi Jakin (an hiyay napu'agan nan himpangapun ma'alih Jakin), ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NU26_13","005_26_13","NUM","26","13","13","ya hi Zerah (an hiyay napu'agan nan himpangapun ma'alih Zerah), ya hi Shaul (an hiyay napu'agan nan himpangapun ma'alih Shaul). ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NU26_14","005_26_14","NUM","26","14","14","Hay uyap an amin nan linala'in holag Simeon ya ba'inti ta duway libu ya han duway gahut. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NU26_15","005_26_15","NUM","26","15","15","Ya hiya hatuy linala'in himpangapu an holag Gad an hi Zephon (an hiyay napu'agan nan himpangapun ma'alih Zephon), ya hi Haggi (an hiyay napu'agan nan himpangapun ma'alih Haggi), ya hi Shuni (an hiyay napu'agan nan himpangapun ma'alih Shuni), ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NU26_16","005_26_16","NUM","26","16","16","ya hi Ozni (an hiyay napu'agan nan himpangapun ma'alih Ozni), ya hi Eri (an hiyay napu'agan nan himpangapun ma'alih Eri), ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NU26_17","005_26_17","NUM","26","17","17","ya hi Arodi (an hiyay napu'agan nan himpangapun ma'alih Arodi), ya hi Areli (an hiyay napu'agan nan himpangapun ma'alih Areli). ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NU26_18","005_26_18","NUM","26","18","18","Ya hiyanay himpangapu an holag di a'apun Gad an hay uyapda ya napat di libu ya han lemay gahut. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NU26_19","005_26_19","NUM","26","19","19","Hi Er ya hi Onan di holag Judah, mu daten duwa ya natoydad Canaan. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NU26_20","005_26_20","NUM","26","20","20","Ya hay udumnah holag Judah ya hi Shelah (an hiyay napu'agan nan himpangapun ma'alih Shelah), ya hi Perez (an hiyay napu'agan nan himpangapun ma'alih Perez), ya hi Zerah (an hiyay napu'agan nan himpangapun ma'alih Zerah). ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NU26_21","005_26_21","NUM","26","21","21","Hay holag Perez ya hi Hezron (an hiyay napu'agan nan himpangapun ma'alih Hezron), ya hi Hamul (an hiyay napu'agan nan himpangapun ma'alih Hamul). ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NU26_22","005_26_22","NUM","26","22","22","Ya hay uyap daten himpangapu ya napitu ta onom di libu ya han lemay gahut an linala'i. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NU26_23","005_26_23","NUM","26","23","23","Ya hiyatuy holag Issachar an hi Tola (an hiyay napu'agan nan himpangapun ma'alih Tola), ya hi Puah (an hiyay napu'agan nan himpangapun ma'alih Puah), ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NU26_24","005_26_24","NUM","26","24","24","ya hi Jashub (an hiyay napu'agan nan himpangapun ma'alih Jashub), ya hi Shimron (an hiyay napu'agan nan himpangapun ma'alih Shimron). ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NU26_25","005_26_25","NUM","26","25","25","Ya hay uyap daten himpangapu ya nanom ta opat di libu ya han tuluy gahut an linala'i. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NU26_26","005_26_26","NUM","26","26","26","Ya hiyatuy holag Zebulun an hi Sered (an hiyay napu'agan nan himpangapun ma'alih Sered), ya hi Elon (an hiyay napu'agan nan himpangapun ma'alih Elon), ya hi Jahleel (an hiyay napu'agan nan himpangapun ma'alih Jahleel). ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NU26_27","005_26_27","NUM","26","27","27","Ya hay uyap daten himpangapu ya nanom di libu ya han lemay gahut an linala'i. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NU26_28","005_26_28","NUM","26","28","28","Ya hiyatuy holag Joseph an didana nan holag da Manasseh ay Ephraim. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NU26_29","005_26_29","NUM","26","29","29","Ya hay holag Manasseh ya hi Makir (an hiyay napu'agan nan himpangapun ma'alih Makir), ya hi Gilead (an hiyay napu'agan di himpangapun ma'alih Gilead). Hi Makir di hi aman Gilead. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NU26_30","005_26_30","NUM","26","30","30","Ya hay linala'ih holag Gilead ya hi Iezer (an hiyay napu'agan nan himpangapun ma'alih Iezer), ya hi Helek (an hiyay napu'agan nan himpangapun ma'alih Helek), ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NU26_31","005_26_31","NUM","26","31","31","ya hi Asriel (an hiyay napu'agan nan himpangapun ma'alih Asriel), ya hi Shechem (an hiyay napu'agan di himpangapun ma'alih Shechem), ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NU26_32","005_26_32","NUM","26","32","32","ya hi Shemida (an hiyay napu'agan nan himpangapun ma'alih Shemida), ya hi Hepher (an hiyay napu'agan nan himpangapun ma'alih Hepher). ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NU26_33","005_26_33","NUM","26","33","33","Ya hi Zelophehad an holag Hepher ya mi'id holagnah linala'i an anggay di binabai an hay ngadanda ya hi Mahlah, ya hi Noah, ya hi Hoglah, ya hi Milkah, ya hi Tirzah. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NU26_34","005_26_34","NUM","26","34","34","Ya hay uyap daten himpangapu ya nabongle ta duway libu ya han pituy gahut an linala'i. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NU26_35","005_26_35","NUM","26","35","35","Ya hiyatuy linala'in holag Ephraim an hi Shuthelah (an hiyay napu'agan nan himpangapun ma'alih Shuthelah), ya hi Beker (an hiyay napu'agan nan himpangapun ma'alih Beker), ya hi Tahan (an hiyay napu'agan nan himpangapun ma'alih Tahan). ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NU26_36","005_26_36","NUM","26","36","36","Ya waday holag Shuthelah an hi Eran (an hiyay napu'agan nan himpangapun ma'alih Eran). ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NU26_37","005_26_37","NUM","26","37","37","Ya hay uyap daten himpangapu ya tulumpulu ta duway libu ya han lemay gahut an linala'i. Dida hanay holag Joseph. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NU26_38","005_26_38","NUM","26","38","38","Ya hiyatuy linala'in holag Benjamin an hi Bela (an hiyay napu'agan nan himpangapun ma'alih Bela), ya hi Ashbel (an hiyay napu'agan nan himpangapun ma'alih Ashbel), ya hi Ahiram (an hiyay napu'agan nan himpangapun ma'alih Ahiram), ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NU26_39","005_26_39","NUM","26","39","39","ya hi Shupham (an hiyay napu'agan nan himpangapun ma'alih Shupham), ya hi Hupham (an hiyay napu'agan nan himpangapun ma'alih Hupham). ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NU26_40","005_26_40","NUM","26","40","40","Ya waday holag Bela an hi Ard (an hiyay napu'agan nan himpangapun ma'alih Ard), ya hi Naaman (an hiyay napu'agan nan himpangapun ma'alih Naaman). ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NU26_41","005_26_41","NUM","26","41","41","Ya hay uyap daten himpangapu ya napat ta lemay libu ya han onom di gahut. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NU26_42","005_26_42","NUM","26","42","42","Ya hiyatuy himpangapu an holag Dan an hi Shuham (an hiyay napu'agan nan himpangapun ma'alih Shuham). ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NU26_43","005_26_43","NUM","26","43","43","Ya hay uyapda ya nanom ta opat di libu ta han opat di gahut. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NU26_44","005_26_44","NUM","26","44","44","Ya hiyatuy holag Asher an hi Imnah (an hiyay napu'agan nan himpangapun ma'alih Imnah), ya hi Ishvi (an hiyay napu'agan nan himpangapun ma'alih Ishvi), ya hi Beriah (an hiyay napu'agan nan himpangapun ma'alih Beriah). ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NU26_45","005_26_45","NUM","26","45","45","Ya hay holag Beriah ya hi Heber (an hiyay napu'agan nan himpangapun ma'alih Heber), ya hi Malkiel (an napu'agan nan himpangapun ma'alih Malkiel). ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NU26_46","005_26_46","NUM","26","46","46","Ya wada goh di holag Asher an babai an mungngadan hi Serah. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NU26_47","005_26_47","NUM","26","47","47","Ya hay uyap daten himpangapu ya nabongle ta tuluy libu ya han opat di gahut. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NU26_48","005_26_48","NUM","26","48","48","Ya hiyatuy holag Naphtali an hi Jahzeel (an hiyay napu'agan nan himpangapun ma'alih Jahzeel), ya hi Guni (an hiyay napu'agan nan himpangapun ma'alih Guni), ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NU26_49","005_26_49","NUM","26","49","49","ya hi Jezer (an hiyay napu'agan nan himpangapun ma'alih Jezer), ya hi Shillem (an hiyay napu'agan nan himpangapun ma'alih Shillem). ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NU26_50","005_26_50","NUM","26","50","50","Ya hay uyap daten himpangapu ya napat ta han lemay libu ya han opat di gahut. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NU26_51","005_26_51","NUM","26","51","51","Ya hay uyap an amin di linala'i an holag Israel ya onom di gahut ta han ohay libu ya han pituy gahut ta tulumpulu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NU26_52","005_26_52","NUM","26","52","52","Ya inalin goh Apo Dios ay Moses di, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NU26_53","005_26_53","NUM","26","53","53","“Punggogodwom nan luta ta ipiyapongmuh nan hinohhan himpangapun na'yap an miyunnudan hinan ado'do'ol di uyapda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NU26_54","005_26_54","NUM","26","54","54","At nan do'do'ol di uyapda ya ambilog di idatmuh banohda, ya danen nahnot di uyapda ya nahnot goh di idatmuh banohda. At an amin nan hinohhan dida ya miyunnudan hinan uyapday midat an banohda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NU26_55","005_26_55","NUM","26","55","55","Ya ihamadmu ta unyu iyu'nuh di atom hinan lutan mipiyapong an banohda, ya miyunnudan hinan nitudo' an uyapdan himpangapu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NU26_56","005_26_56","NUM","26","56","56","At nan mipiyapong an banohda ya miyunnudan hinan ado'olda ya nan anahnotda.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NU26_57","005_26_57","NUM","26","57","57","Ya hiyatuy na'yap an nalpuh holag Levi an hi Gershon (an hiyay napu'agan nan himpangapun ma'alih Gershon), ya hi Kohath (an hiyay napu'agan nan himpangapun ma'alih Kohath), ya hi Merari (an hiyay napu'agan nan himpangapun ma'alih Merari). ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NU26_58","005_26_58","NUM","26","58","58","Ya hiyatuy holag Levi an nan himpangapun Libni, ya nan himpangapun ma'alih Hebron, ya nan himpangapun ma'alih Mahli, ya nan himpangapun ma'alih Mushi, ya nan himpangapun ma'alih Korah. (Ya hi Kohath di napu'agan nan ad holag ay Amram. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NU26_59","005_26_59","NUM","26","59","59","Ya hay ngadan nan ahawan Amram ya hi Jochebed an babain holag Levi an nitungaw hi ad Egypt. Ta nunholagda ya da Aaron ay Moses ya hi Miriam an babai. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NU26_60","005_26_60","NUM","26","60","60","Hi Aaron di hi aman da Nadab ay Abihu, ya hi Eleazar, ya hi Ithamar. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NU26_61","005_26_61","NUM","26","61","61","Mu da Nadab ay Abihu ya natoyda an dumalat di nange'nongandah nan agguy niyabulut an apuy hinan pun'onngan ay Apo Dios.) ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NU26_62","005_26_62","NUM","26","62","62","Ya an amin nan linala'in holag Levi hi na'yap an mete\"ah ohay bulana an ung'ungnga unu nahuluk ya hay lammungdan amin ya ba'inti ta tuluy libu. An dida ya agguyda iniddum hinan na'yap an holag Israel ti mi'id di banohdah nan luta. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NU26_63","005_26_63","NUM","26","63","63","Ya an amin hatun ahimpahimpangapu ya inuyap da Moses ay Eleazar an Nabagtun Padih din awadandah nan nundotal an lutad Moab an neheggon hinan Wangwang an Jordan hinan dammang ad Jericho. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NU26_64","005_26_64","NUM","26","64","64","Ya mi'id ah ohah lala'ih na'angang hi agguy inuyap da Moses ay Aaron an din Nabagtun Padih awadandah nan Mapulun an Sinai. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NU26_65","005_26_65","NUM","26","65","65","Ti inalin Apo Dios di matoydan amin hinan mapulun, at hiyanan mi'id ahan di ohah ma'angang ti anggay hi Caleb an imbaluy Jephunneh ya hi Joshua an imbaluy Nun di matagu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NU27_1","005_27_1","NUM","27","1","1","Ya wada han ohay algaw ya nun'ulu' nan binabain da Mahlah, ya hi Noah, ya hi Hoglah, ya hi Milkah, ya hi Tirzah an hi amadah hi Zelophehad (an lala'in imbaluy Hepher, an lala'in imbaluy Gilead, an imbaluy Makir, an imbaluy Manasseh, an hina' Joseph). ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NU27_2","005_27_2","NUM","27","2","2","Ya immuyda, ya timma'dogdah nan wadan da Moses ay Eleazar an Nabagtun Padi, ya nan a'ap'apu, ya amin nan tataguh nan pantaw di Tuldan Abung hi wadan Apo Dios, ya inaliday, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NU27_3","005_27_3","NUM","27","3","3","“Natoy hi amamih tuh nan mapulun an dimmalat nan numbaholana, ya mi'id ah tinaynanah lala'ih imbaluyna, mu agguy hiya niddum ay da Korah ya nan udum an ni'bohhol ay Apo Dios. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NU27_4","005_27_4","NUM","27","4","4","Ya anaad ta na'aan di ngadanah nan Nitud'an di Holag an nalpuwana an dumalat hi ami'id di holagnah lalai? At mi'bingay ami ni' hinan lutan banoh din a'agin amami!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NU27_5","005_27_5","NUM","27","5","5","At hi Moses ya imbaganan Apo Dios henen pohdondan ma'at. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NU27_6","005_27_6","NUM","27","6","6","At inalin Apo Dios ay hiyay, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NU27_7","005_27_7","NUM","27","7","7","“Immannung henen inalin danen binabain holag Zelophehad. At mahapul an midatandah nan lutan banoh din a'agin amada ta diday mamanoh hi bagin amada. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NU27_8","005_27_8","NUM","27","8","8","Ya alyom hinan holag Israel di, Gulat ta matoy di ohah lala'i ya mi'id ah lala'ih imbaluyna ya mabalin an bonhon nan binabain imbabaluyna nan banohna. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NU27_9","005_27_9","NUM","27","9","9","Ya gulat ta mi'id holagnah binabai ya mipabnoh hinan linala'in a'aginah nen banohna. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NU27_10","005_27_10","NUM","27","10","10","Ya gulat ta mi'id lala'ih a'agina ya mipabnoh hinan lala'in agin amana. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NU27_11","005_27_11","NUM","27","11","11","Ya gulat ta mi'id a'agin nan ommodna ya mipabnoh hinan neheggon an tulangna. At hiyah te uldin hi aton nan holag Israel.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NU27_12","005_27_12","NUM","27","12","12","Ya wada han ohay algaw ya inalin Apo Dios ay Moses di, “Ti'idom heten ohan duntug hinan aduntuduntug ad Abarim ta amangom henen lutan idat'uh nan holag Israel. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NU27_13","005_27_13","NUM","27","13","13","Ya nalpah ay an inamangmuh nen luta ya umuy'a mahkay an middum hinan o'ommodmuh penghana an nun'atoy an umat hi na'at ay agim an din hi Aaron. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NU27_14","005_27_14","NUM","27","14","14","Ti da'yun duwa ya agguyyu inunud din immandal'uh atonyuh din awadanyuh nan Mapulun an Zin, ya hidin nangamuyuan nan tatagun Ha\"in hidih nan way danum ya agguyyu impattig ay dida an Ha\"in ya me'gonana' hidin gutud di umamuyuandah dih nan way danum.” (Hiyah ne danum hi ad Meribah Kadesh hinan Mapulun an Zin.) ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NU27_15","005_27_15","NUM","27","15","15","Ya ni'hapit hi Moses ay Apo Dios an inalinay, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NU27_16","005_27_16","NUM","27","16","16","“He\"a, Apo Dios, di nangidat hi ataguan an amin di matagu, at pot'om ni' ahan di ohah taguh tun tatagu ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NU27_17","005_27_17","NUM","27","17","17","ta way mangipangpangullun didah nan pundalananda, ya wada goh di mangipangpangulun mangiyanamut ay dida, ya ta adida umat hinan kalnilun mi'id di mangipahtul ay dida!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NU27_18","005_27_18","NUM","27","18","18","At inalin Apo Dios ay Moses di, “Pot'om hi Joshua an hina' Nun ti hiyay nangidata' hinan Na'abuniyanan an Lennawa, ya eneh'am di ngamaymuh nan uluna. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NU27_19","005_27_19","NUM","27","19","19","Ya itnudmu hiyah nan way hinagang nan Nabagtun Padin hi Eleazar ya an amin nan tatagun na'amung, ya ipa'innilam an hiyay mihukat ay he\"a ta donglon nan tatagun wah di. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NU27_20","005_27_20","NUM","27","20","20","Ya ipaboltanmu nan haadmun hiya ta way aton an amin nan tatagun mangunud ay hiya. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NU27_21","005_27_21","NUM","27","21","21","Ya hay tuma'doganah nan way hinagang Eleazar an Nabagtun Padi ya innilaon Eleazar di pohdon Apo Dios hi aton Joshua hinan Urim an wah nan way hinagang'u an Dios. At gulat ta alyonay makakda ya an amin nan tatagu ya mi'yekakdan Joshua, ya wa ay ta alyonay adida makak ya an amin nan holag Israel ya adida goh makak.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NU27_22","005_27_22","NUM","27","22","22","At hi Moses ya inatnan amin nan immandal Apo Dios ay hiya. Ya initnudnah Joshua, ya impata'dognah nan way hinagang Eleazar an Nabagtun Padi ya nan way hinagang goh an amin nan na'amung an tatagu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NU27_23","005_27_23","NUM","27","23","23","At eneh'an Moses hi ulun Joshua, ya impa'innilana an hiyay mihukat ay hiya ti hiyah ne immandal Apo Dios hi atona. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NU28_1","005_28_1","NUM","28","1","1","Ya inalin goh Apo Dios ay Moses di, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NU28_2","005_28_2","NUM","28","2","2","“Imandalmuh teh nan holag Israel, ya alyom di, Nan e'nongyun Apo Dios an nan Onong an Moghob ya nan udum an onong an umat hi Onong an Ma'an an mipulu' hi apuy ta maphod hi hunghungona ya adiyu ahan aliwan an mange'nong un madatngan nan gutud hi pangatanyu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NU28_3","005_28_3","NUM","28","3","3","Ya alyom goh ay diday, Daten Onong an Moghob an me'nong ay Apo Dios hi abigabigat ya mahapul an minaynayun an umahu'ahu', at mahapul an duway manilhig an kalnilun kilaw an mi'id ah ganitna. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NU28_4","005_28_4","NUM","28","4","4","Ta henen oha ya me'nong hinan helhelong, ya nan oha ya me'nong hinan mapuyaw. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NU28_5","005_28_5","NUM","28","5","5","Ya edehhanyun e'nong di ohay kilun alena ta malamutan hi ohay litroh nan namahmah an mantikan di olibo ta Onong an Ma'an. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NU28_6","005_28_6","NUM","28","6","6","Ya abigabigat di pangatanyun ten onong ti hiyah ne nate\"an na'at hidin hopapnah nan Duntug an Sinai. Ya umipa'amlong ay Apo Dios di maphod an angilit nan Onong an Moghob. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NU28_7","005_28_7","NUM","28","7","7","At edehhanyun e'nong nan ohay litroh bayah ta Onong an Ma'inum ya nan hinohhan kalnilun me'nong. Ya iyuyyuh nan Me'gonan an Kuwaltu, ya ihiityuh nen bayah ta Onong an Ma'inum an me'nong ay Apo Dios. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NU28_8","005_28_8","NUM","28","8","8","Ya nan miyadwan kalnilu ya e'nongyuh nan mapuyaw ta edehhanyun e'nong nan Onong an Ma'an ya nan Onong an Ma'inum. Ya mipaddung di atonyuh nan inatyuh nan nahhun an ene'nongyuh nan helhelong. At e'nongyu ta Onong an Moghob ta nan maphod an angilitnay mangipa'amlong ay Apo Dios.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NU28_9","005_28_9","NUM","28","9","9","Ya inalin goh Apo Dios di, “Ya nan ngilin an Habadu ya e'nongyu goh di duwan kalnilun hinohhay tawondan mi'id ahan ah ganitda. Ya edehhanyun e'nong nan Onong an Ma'an an duway kiluh nan ma'adyamu' an alenan malamutan hi mantikan di olibo. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NU28_10","005_28_10","NUM","28","10","10","At hiyah ne Onong an Moghob hi gunyu e'nong hinan ngilin an Habadu. Ya middum hene an me'nong hinan Onong an Moghob ya nan Onong an Ma'inum hi abigabigat.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NU28_11","005_28_11","NUM","28","11","11","Ya inalin goh Apo Dios di, “Ya nan hopap di bulan ya gun ayu mun'onong hi Onong an Moghob ay Ha\"in an Dios. Ya hay e'nongyu ya nan duway kilaw an bakan manilhig, ya ohay buta'al hi kalnilu, ya pituy buta'al an kalnilun hinohhay tawonda. Ya an amin hatu ya mahapul an mi'id ahan ah ganitda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NU28_12","005_28_12","NUM","28","12","12","Ya hay to'op di ohay manilhig an baka ya nan Onong an Ma'an an nan ma'adyamu' an alenan malamutan hi mantikan di olibo. Ya hay to'op di ohay buta'al an kalnilu ya nan Onong an Ma'an an malamutan hi mantikan di olibo. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NU28_13","005_28_13","NUM","28","13","13","Ya hay to'op nan hinohhay tawonan kalnilu ya nan Onong an Ma'an an ohay kiluh alenan malamutan hi mantikan di olibo. At hiyah ne aat di Onong an Moghob, at umipa'amlong nan angilitnan Ha\"in an Dios. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NU28_14","005_28_14","NUM","28","14","14","Ya hay to'op goh nan hinohhan manilhig an baka ya duway litroh nan bayah ta Onong an Ma'inum, ya hay to'op goh nan buta'al an kalnilu ya nan Onong an Ma'inum an oha ya han godwah litroh bayah. Ya hay to'op nan hinohhay tawondan kalnilu ya ohay litro. Ya heten Onong an Moghob di e'nongyuh binulan hi atawotawon. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NU28_15","005_28_15","NUM","28","15","15","Ya oha goh hi buta'al an gandeng ta Onong di Bahol ya iddumyuh nan gunyu e'nong hi binulan an nan na'udman hi bayah.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NU28_16","005_28_16","NUM","28","16","16","Ya inalin goh Apo Dios di, “Ya nan miyapulu ta opat an algaw hinan hopap di bulan ya hiyah ne pumbehtaanyuh Punnomnomanyuh nan Namaliwan di Anghel'un Da'yu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NU28_17","005_28_17","NUM","28","17","17","Ya heden mabiggat di hiyay ete\"an di pitun algaw an pumbehtaanyu, at nan tinapay an agguy nabino'bo'an di hiyay ononyu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NU28_18","005_28_18","NUM","28","18","18","Ya nan hopap di algaw an behta ya mahapul an adi ayu ahan muntamuh nan malgom an tamu ta ma'amung ayu ta mundayaw ayun Ha\"in. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NU28_19","005_28_19","NUM","28","19","19","Ya mun'onong ayuh nan Onong an Moghob an duway uyaw an baka, ya ohay buta'al hi kalnilu, ya pituy buta'al hi kalnilun hinohhay tawonda an mi'id ahan ah ganitda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NU28_20","005_28_20","NUM","28","20","20","Ya hay Onong an Ma'an ya tuluy kiluh ma'adyamu' an alenan malamutan hi mantikan di olibo, ya hay to'op di ohay kilaw an baka ya tuluy kiluh alena, ya hay to'op di ohah nan buta'al an kalnilu ya duway kiluh alena, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NU28_21","005_28_21","NUM","28","21","21","ya hay to'op nan hinohhay tawondah kalnilu ya ohay kiluh alena. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NU28_22","005_28_22","NUM","28","22","22","Ya hay oha goh hi me'nong ya nan buta'al an gandeng ta Onong di Bahol ta way a'aliwan nan baholyu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NU28_23","005_28_23","NUM","28","23","23","Hiyanay gunyu iddum hinan e'nongyuh nan ahelhehelhelong. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NU28_24","005_28_24","NUM","28","24","24","At umat hinay atonyuh abigabigat hinan Onong an Ma'an an me'nong enen pituy algaw ta nan maphod an angilitnay mangipa'amlong ay Ha\"in an Dios. Ya danen e'nongyu ya middum hinan gunyu e'nong hi abigabigat an Onong an Moghob ya nan Onong an Ma'inum. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NU28_25","005_28_25","NUM","28","25","25","Ya nan miyapituy algaw ya me'gonan, at mahapul an gun ayu ma'amung an mundayaw ay Ha\"in an Dios, ya adi ayu ahan muntamuh nan tamuyu.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NU28_26","005_28_26","NUM","28","26","26","Ya inalin goh Apo Dios di, “Ya henen hopap di pitun algaw an Behtan di Hopap di Bungan di Nitanom ya iyuyyuy hopap di bungayu ta me'nong ay Ha\"in an Dios. Ya ma'amung ayu ta dayawona' an Dios, at mahapul an adi ayu ahan muntamu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NU28_27","005_28_27","NUM","28","27","27","Ya e'nongyu nan Onong an Moghob ta nan maphod an angilitnay mangipa'amlong ay Ha\"in. Ya hay e'nongyu ya duway kilaw an baka, ya ohay buta'al an kalnilu, ya pituy buta'al hinan kalnilun hinohhay tawonda, ya mi'id ah ganitda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NU28_28","005_28_28","NUM","28","28","28","Ya hay middum hi Onong an Ma'an ya tuluy kiluh ma'adyamu' an alenan nalamutan hi mantika ta to'op di ohay kilaw an baka, ya duway kilun alenay middum hi to'op di ohay buta'al an kalnilu, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NU28_29","005_28_29","NUM","28","29","29","ya ohay kiluh alenay middum hi to'op nan hinohhan kalnilu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NU28_30","005_28_30","NUM","28","30","30","Ya e'nongyu goh di ohah gandeng ta Onong di Bahol ta way a'aliwan nan baholyu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NU28_31","005_28_31","NUM","28","31","31","At e'nongyu date, mu tigonyu ta mi'id ahan ah ganitda an me'nong hinan abigabigat an gunyu e'nong ta Onong an Ma'an, ya Onong an Ma'inum, ya Onong an Moghob.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NU29_1","005_29_1","NUM","29","1","1","Ya intuluy Apo Dios an ni'hapit ay Moses an inalinay, “Ya nan hopap di algaw eden miyapitun bulan ya me'gonan, ya mahapul an ma'amung ayu ta mundayaw ayun Ha\"in an Dios. Ya mahapul an adi ayu ahan muntamu ti henen algaw di pangipaganghanyuh nan talampet. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NU29_2","005_29_2","NUM","29","2","2","Ya mahapul an e'nongyuy Onong an Moghob ta nan maphod an angilitnay mangipa'amlong ay Ha\"in. An hay e'nongyu ya ohay manilhig hi baka, ya ohay buta'al an kalnilu, ya pitun buta'al an kalnilun hinohhay tawonda, ya mi'id ahan ah ganitda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NU29_3","005_29_3","NUM","29","3","3","Ya middum di Onong an Ma'an an lemay kilu ya han nahuluk an alenan nalamutan hi mantika ta to'op di ohay manilhig an baka. Ya tulu ya han nahuluk hi godway kiluh alenay to'op di ohay buta'al an kalnilu, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NU29_4","005_29_4","NUM","29","4","4","ya oha ya han nahuluk hi godwah kiluy alena di to'op di hinohhah nan uyaw an kalnilu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NU29_5","005_29_5","NUM","29","5","5","Ya e'nongyu goh nan ohah buta'al an gandeng ta Onong di Bahol ta way a'aliwan nan baholyu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NU29_6","005_29_6","NUM","29","6","6","Ya dane ya un uddum nan gunyu tuwali e'nong hinan hopap di algaw, ya binigat an Onong an Moghob an middum hinan Onong an Ma'an, ya nan Onong an Ma'inum, ya e'nongyu ta nan maphod an angilitnay mangipa'amlong ay Ha\"in an Dios.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NU29_7","005_29_7","NUM","29","7","7","Ya inalin goh Apo Dios di, “Ya nan miyapuluy algaw hinan miyapitun bulan ya me'gonan, at ma'amung ayun mundayaw. Ya mahapul an edpolyu ta adi ayu mangan, ya adi ayu ahan muntamu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NU29_8","005_29_8","NUM","29","8","8","Ya mahapul an e'nongyuy Onong an Moghob ta nan maphod an angilitnay mangipa'amlong ay Ha\"in an Dios. Ya hay e'nongyu ya ohay uyaw an manilhig an baka, ya ohay buta'al an kalnilu, ya pituy buta'al an kalnilun hinohhay tawondan mi'id ahan ah ganitda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NU29_9","005_29_9","NUM","29","9","9","Ya middum nan Onong an Ma'an an nan lema ya han hi'itangan godwah kilun alenan nalamutan hi mantika ta to'op di ohay manilhig an baka, ya tulu ya han nahuluh hi godwah kiluh alenay to'op di ohay buta'al an kalnilu, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NU29_10","005_29_10","NUM","29","10","10","ya oha ya han nahuluk hi godway kiluh alenay to'op nan hinohhan uyaw an kalnilu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NU29_11","005_29_11","NUM","29","11","11","Ya e'nongyu goh nan ohah buta'al an gandeng ta Onong di Bahol ta middum hinan udum an onong an a'aliwan di bahol, ya nan gunyu e'nong hi binigat an Onong an Moghob an middum hinan Onong an Ma'an ya nan Onong an Ma'inum.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NU29_12","005_29_12","NUM","29","12","12","Ya inalin goh Apo Dios di, “Ya nan miyapulu ta leman algaw hinan miyapitun bulan ya ibehtaanyu nan Tuldan A'ab'abbung hi pituy algaw, ya ma'amung ayu ta mundayaw ayun Ha\"in an Dios, ya henen hopap di behta ya mi'id ahan ah muntamun da'yu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NU29_13","005_29_13","NUM","29","13","13","Ya ipe'nongyu nan Onong an Moghob ta nan maphod an angilitnay mangipa'amlong ay Ha\"in an Dios. Ya hay e'nongyuh hopap di algaw ya himpulu ta tuluh manilhig an baka, ya duwah nan buta'al an kalnilu, ya himpulu ta opat hinan buta'al an kalnilun hinohhay tawondan mi'id ahan ah ganitda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NU29_14","005_29_14","NUM","29","14","14","Ya middum nan Onong an Ma'an hi lemay kilu ya han godway ma'adyamu' an alenan nalamutan hi mantikan di olibo ta to'op di hinohhah nan himpulu ta tulun manilhig an baka, ya tulu ya han nahuluh hi godway kiluh alena, ya hindudway kiluh to'op di hinohhah nan buta'al an kalnilu, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NU29_15","005_29_15","NUM","29","15","15","ya oha ya han nahuluk hi godwah kiluh alenay to'op di hinohhah nan himpulu ta opat an uyaw an kalnilu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NU29_16","005_29_16","NUM","29","16","16","Ya hay oha goh hi me'nong ya nan buta'al an gandeng ta Onong di Bahol ta ma'aliwan di baholyu. Ya middum hinan gunyu e'nong hi abigabigat an Onong an Ma'an ya Onong an Ma'inum. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NU29_17","005_29_17","NUM","29","17","17","Ya nan miyadwan algaw eden behta ya e'nongyuy himpulu ta duwan uyaw an baka, ya duwah buta'al an kalnilu, ya himpulu ta opat hi kalnilun hinohhay tawonda, ya mi'id ahan ah ganitda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NU29_18","005_29_18","NUM","29","18","18","Ya nan gun middum tuwali an Onong an Ma'an ya Onong an Ma'inum an middum hi to'op nan baka, ya middum hi to'op nan kalnilu, ya nan middum hi to'op nan hinohhay tawondan kalnilu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NU29_19","005_29_19","NUM","29","19","19","Ya hay oha goh hi me'nong ya nan buta'al an gandeng ta Onong di Bahol ta middum hinan gunyu e'nong hi abigabigat an nan Onong an Moghob, ya nan Onong an Ma'an, ya Onong an Ma'inum. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NU29_20","005_29_20","NUM","29","20","20","Ya nan miyatlun algaw ya e'nongyuy himpulu ta ohah manilhig an baka, ya duwah buta'al an kalnilu, ya himpulu ta opat hi kalnilun hinohhay tawondan mi'id ahan ah ganitda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NU29_21","005_29_21","NUM","29","21","21","Ya nan gun middum tuwali an Onong an Ma'an ya nan Onong an Ma'inum an middum hi to'op nan hinohhan baka, ya nan hinohhah nan uyaw an kalnilu, ya nan middum hi to'op nan hinohhay tawondan kalnilu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NU29_22","005_29_22","NUM","29","22","22","Ya hay oha goh hi me'nong ya nan buta'al an gandeng ta Onong di Bahol ta middum hinan gunyu e'nong hi binigat an Onong an Moghob, ya Onong an Ma'an, ya Onong an Ma'inum. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NU29_23","005_29_23","NUM","29","23","23","Ya nan miyapat an algaw ya e'nongyu goh di himpuluh kilaw hi baka, ya duwah buta'al an kalnilu, ya himpulu ta opat hi buta'al an kalnilun hinohhay tawondan mi'id ahan ah ganitda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NU29_24","005_29_24","NUM","29","24","24","Ya nan gun middum tuwali an Onong an Ma'an ya nan Onong an Ma'inum an middum hi to'op nan hinohhan manilhig an baka, ya nan hinohhan buta'al an kalnilu, ya nan hinohhan kalnilun hinohhay tawonda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NU29_25","005_29_25","NUM","29","25","25","Ya hay oha goh hi me'nong ya nan buta'al an gandeng ta Onong di Bahol ta middum hinan gunyu tuwali e'nong an Onong an Moghob hi abigabigat, ya Onong an Ma'an, ya Onong an Ma'inum. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NU29_26","005_29_26","NUM","29","26","26","Ya nan miyaleman algaw ya e'nongyuy hiyam an uyaw hi baka, ya duwah buta'al an kalnilu, ya himpulu ta opat hi buta'al an kalnilun hinohhay tawondan mi'id ahan ah ganitda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NU29_27","005_29_27","NUM","29","27","27","Ya nan gun middum tuwali an Onong an Ma'an ya Onong an Ma'inum ta middum hi to'op nan hinohhan manilhig an baka, ya nan hinohhan buta'al an kalnilu, ya nan hinohhan kalnilun hinohhay tawonda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NU29_28","005_29_28","NUM","29","28","28","Ya hay oha goh hi me'nong ya nan buta'al an gandeng ta Onong di Bahol ta middum hinan gunyu e'nong hi binigat an nan Onong an Moghob, ya nan Onong an Ma'an, ya Onong an Ma'inum. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NU29_29","005_29_29","NUM","29","29","29","Ya nan miyonom an algaw ya e'nongyuy waluh uyaw an baka, ya duwah buta'al an kalnilu, ya himpulu ta opat hi buta'al an kalnilun hinohhay tawondan mi'id ahan ah ganitda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NU29_30","005_29_30","NUM","29","30","30","Ya nan gun middum tuwali an Onong an Ma'an ya Onong an Ma'inum ta middum hi to'op nan hinohhan manilhig an baka, ya nan hinohhan buta'al an kalnilu, ya nan hinohhan kalnilun hinohhay tawonda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NU29_31","005_29_31","NUM","29","31","31","Ya hay oha goh hi me'nong ya nan buta'al an gandeng ta Onong di Bahol ta middum hinan gunyu e'nong hi binigat an nan Onong an Moghob, ya nan gun middum an Onong an Ma'an, ya nan Onong an Ma'inum. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NU29_32","005_29_32","NUM","29","32","32","Ya nan miyapitun algaw ya e'nongyuy pituh uyaw hi manilhig an baka, ya duwah buta'al an kalnilu, ya himpulu ta opat hi buta'al an kalnilun hinohhay tawondan mi'id ahan ah ganitda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NU29_33","005_29_33","NUM","29","33","33","Ya nan gun middum tuwali an Onong an Ma'an ya Onong an Ma'inum ta middum hi to'op nan hinohhan uyaw an baka, ya nan hinohhan buta'al an kalnilu, ya nan hinohhan kalnilun hinohhay tawonda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NU29_34","005_29_34","NUM","29","34","34","Ya hay oha goh hi me'nong ya nan buta'al an gandeng ta Onong di Bahol ta middum hinan gunyu e'nong hi binigat an Onong an Moghob, ya nan Onong an Ma'an, ya Onong an Ma'inum. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NU29_35","005_29_35","NUM","29","35","35","Ya nan miyawalun algaw ya ma'amung ayu ta mundayaw ayun Ha\"in an Dios, ya adi ayu ahan muntamu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NU29_36","005_29_36","NUM","29","36","36","Ya e'nongyuy Onong an Moghob ta nan maphod an angilitnah mangipa'amlong ay Ha\"in. Hay e'nongyu ya ohay uyaw an baka, ya ohay buta'al an kalnilu, ya pituh buta'al an kalnilun hinohhay tawondan mi'id ahan ah ganitda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NU29_37","005_29_37","NUM","29","37","37","Ya nan gun middum tuwali an Onong an Ma'an ya Onong an Ma'inum ta middum hi to'op nan hinohhan manilhig an baka, ya middum hi to'op nan hinohhan buta'al an kalnilu, ya nan hinohhan kalnilun hinohhay tawonda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NU29_38","005_29_38","NUM","29","38","38","Ya hay oha goh hi me'nong ya nan buta'al an gandeng ta Onong di Bahol ta middum hinan e'nongyuh binigat an nan Onong an Moghob, ya nan Onong an Ma'an, ya Onong an Ma'inum. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NU29_39","005_29_39","NUM","29","39","39","At hiyatun amin di iddumyun e'nong ay Ha\"in an Dios hinan gutud di pumbehtaanyuh pituy algaw hinan intulagyun e'nong, ya nan unyu tuwali e'nong, ya nan Onong an Moghob, ya Onong an Ma'an, ya nan Onong an Ma'inum, ya Onong an Pi'lenggopanyun Ha\"in an Dios.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NU29_40","005_29_40","NUM","29","40","40","Intugun Moses hinan holag Israel an amin hanan immandal Apo Dios hi atona. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NU30_1","005_30_1","NUM","30","1","1","Ni'hapit hi Moses hinan mumpumpangipanguluh nan ahimpahimpampun an holag Israel an inalinay, “Hiyah te immandal Apo Dios hi aton tu'u: ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NU30_2","005_30_2","NUM","30","2","2","Gulat ta han ohan tagu ya waday intulagnan Apo Dios hi atona unu inhapatana nan intulagnan atona ya mahapul an ipa'annungnan aton nan hinapitna an adi munlayah. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NU30_3","005_30_3","NUM","30","3","3","Ya gulat goh ta waday balahang an ni'hituh nan abung di ommodna, ya waday alyonah atona, ya inhapatanan Apo Dios unu intulagnan atonah den inalina, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NU30_4","005_30_4","NUM","30","4","4","ya dengngol amana nan inhapatanah atona, mu un dindinong an adina ipawa ya ipa'annungnah nen intulagnan inalinah atona. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NU30_5","005_30_5","NUM","30","5","5","Mu gulat ta donglon amanah nen intulagnan atona ya ipawana at adi mipa'annung nan intulagna unu nan inhapatanah atona ti iyadin amana. At aliwan Apo Dios henen intulagnan inalinah atona. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NU30_6","005_30_6","NUM","30","6","6","Mu gulat ta nan balahang ya ni'tulag hinan nangihapataanah atona unu ihapatana an waday adina aton, ya nangahawa, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NU30_7","005_30_7","NUM","30","7","7","ya ininnilan nan inahawana nan intulagna, mu dindinong an adina ipaway pangatana at mahapul an ipa'annungna nan inalinan intulagna an nan inhapatanah atona. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NU30_8","005_30_8","NUM","30","8","8","Mu gulat ta heden nangngolan nan ahawana, ya ipawana hiyan mangat hinan intulagna, ya ta\"on hi unna adi aton henen intulagnan inalinah atona ya aliwan Apo Dios henen inalinah atona. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NU30_9","005_30_9","NUM","30","9","9","Ya gulat ta nan nabalu unu ni'hiyan an babai ya waday intulagnah atona ya mahapul an ipa'annungnan amin nan intulagna. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NU30_10","005_30_10","NUM","30","10","10","Mu gulat ta nan nalhin an babai ya waday itulagnah atona unu ihapatanan adina aton nan ma'at, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NU30_11","005_30_11","NUM","30","11","11","ya dengngol nen ahawana, mu un dindinong an adina ipawa nan atona at mahapul an ipa'annungna an amin nan inhapatana. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NU30_12","005_30_12","NUM","30","12","12","Mu gulat ta dengngol nan ahawana, ya ipawana at mabalin an adina aton henen inhapatana, ya adi ibilang Apo Dios an bahol hene. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NU30_13","005_30_13","NUM","30","13","13","Ti nan ahawan nan babai ya waday biyangnan mangipawa unu adi mangipawah nan pangatanah nan intulagna unu inhapatana. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NU30_14","005_30_14","NUM","30","14","14","Mu gulat ta ininnilan nan ahawanan lala'i ya un dindinong an adina ipawa at mahapul an atonah nen inhapatana. Hay panginnilaan hi unna inabulut ti heden algaw an nangngolana ya agguyna impawa. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NU30_15","005_30_15","NUM","30","15","15","Mu gulat ta maluh di hin'algaw ya un ipawan nan lala'ih pangatan ahawanah atona ya hiyay manoltap hinan moltan nan babaih agguyna nangipa'annungan hinan intulagna.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NU30_16","005_30_16","NUM","30","16","16","Hiyanay immandal Apo Dios ay Moses hi aton nan lala'ih nan ahawanan babai, ya hay aton nan ommod an lala'ih nan balahang an imbaluynan ni'hitun hiya. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NU31_1","005_31_1","NUM","31","1","1","Ya himmapit goh hi Apo Dios ay Moses an alyonay, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NU31_2","005_31_2","NUM","31","2","2","“Ibollohyu nan inat nan holag Midian ay da'yun holag Israel. Ya awni ta malpah hene ya un'a matoy ta umuy'a middum hinan a'agim an nun'atoy.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NU31_3","005_31_3","NUM","31","3","3","At inalin Moses hinan tataguy, “Mundadaan ayun udum an linala'i ta umuy ayu mi'gubat ta da'yuy mangibolloh hinan bungot Apo Dios an dumalat nan nappuhin inatdan ditu'un tatagun Apo Dios. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NU31_4","005_31_4","NUM","31","4","4","At honogon tu'uy hinohhay libun linala'in malpuh nan hinohhan ditu'un himpangapun holag Israel.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NU31_5","005_31_5","NUM","31","5","5","At piniliday hinohhay libun linala'ih nan hinohhan himpangapu. At hay lammungda ya himpulu ta duway libun amin nan linala'ih nundadaan an umuy mi'gubat. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NU31_6","005_31_6","NUM","31","6","6","Ya hennag Moses dida ta umuyda mi'gubat, ya hi Phinehas an imbaluy Eleazar an Nabagtun Padiy nangipangpang'un dida, ya hiyay nangdon hinan udum an me'gonan an gina'u ya nan talampet an mipagangoh ta way unudonda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NU31_7","005_31_7","NUM","31","7","7","Ya ginubatda nan holag Midian ti hiyah ne immandal Apo Dios ay Moses, at pinatoydan amin din linala'in holag Midian. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NU31_8","005_31_8","NUM","31","8","8","Ya iniddumdan ni'patoy din leman a'alin di iMidian an da Evi, ya hi Rekem, ya hi Zur, ya hi Hur, ya hi Reba. Ya ni'patoyda goh hi Balaam an imbaluy Beor. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NU31_9","005_31_9","NUM","31","9","9","Ya penloh nan holag Israel nan binabai ya nan ung'ungungngan imbabaluy di holag Midian, ya ni'yalada goh an amin nan a'animaldan umat hi baka ya kalnilu ya an amin nan mun'apla'an an gina'uda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NU31_10","005_31_10","NUM","31","10","10","Ya genhobdan amin nan babluy ya nan numpunhituwanda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NU31_11","005_31_11","NUM","31","11","11","At hinamhamdan amin nan gina'uda, ya nan a'animalda, ya an amin nan tatagu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NU31_12","005_31_12","NUM","31","12","12","At inyanamutdan amin nan hinamhamda ay da Moses, ya hi Eleazar an Nabagtun Padi, ya an amin nan na'amung an holag Israel hinan nungkampuandah nan nundotalandad Moab an neheggon hinan Wangwang an Jordan an dammang ad Jericho. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NU31_13","005_31_13","NUM","31","13","13","Ya pimmitaw da Moses, ya hi Eleazar an Nabagtun Padi, ya nan mangipangpanguluh nan tataguh nan nungkampuanda ta umuyda damuwon nan titindalu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NU31_14","005_31_14","NUM","31","14","14","Ya bimmungot hi Moses, ya inhingalnan amin nan u'upihyal ya a'ap'apun di tindalun numbangngad an din immuy ni'gubat. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NU31_15","005_31_15","NUM","31","15","15","Ya inalinan diday, “Anaad ta agguyyu pinatoy an amin nan binabai? ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NU31_16","005_31_16","NUM","31","16","16","Nomnomonyu an diday nangulug hinan intugun Balaam hi ad Peor, at intudulda nan holag Israel an mundayaw hinan dayawonda ta din'ugdah Apo Dios! At hiyay dimmalat hi nangidatan Apo Dios hinan dogoh an nunligatan nan tataguna! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NU31_17","005_31_17","NUM","31","17","17","At patayonyun amin nan ung'ungungngan linala'i ya nan binabain waday enelo'dah linala'i. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NU31_18","005_31_18","NUM","31","18","18","Mu adiyu nan ung'ungungngan binabai ya nan binabain mi'id ah nangelo' hi lala'i ta awitonyun itnud dida ta bagiyu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NU31_19","005_31_19","NUM","31","19","19","At da'yun pimmatoy unu nanapah odol nan natoy an tagu ya mibataan ayuh nan nungkampuanyuh pituy algaw. Ya henen miyatlu ya miyapitun algaw ya atonyu nan aat di alenehanyu. Ya ta\"on danen binabain penlohyu ya atonda goh. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NU31_20","005_31_20","NUM","31","20","20","Ya lenehanyun amin nan lubungyu, unu nan gina'un hay lalat di niyamma, unu nan gina'un hay dutdut di gandeng di niyamma, unu nan ayiw di niyamma.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NU31_21","005_31_21","NUM","31","21","21","Ya inalin Eleazar an Nabagtun Padi ay danen linala'in immuy ni'gubat di, “Hiyah te itudun nan Uldin hi ma'at an immandal Apo Dios ay Moses: ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NU31_22","005_31_22","NUM","31","22","22","An amin nan adi moghob an umat hi balitu', ya silver, ya gambang, ya gumo', ya lubay ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NU31_23","005_31_23","NUM","31","23","23","ya mahapul an ipa'wayuh nan apuy ta abuluton nan Uldin an ma'usal. Mu mahapul an mitamolda goh hinan danum an umipaphod hi gina'u. Ya an amin nan mabalin an moghob ya mahapul goh an mitamoldah nan danum an umipaphod hi gina'u. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NU31_24","005_31_24","NUM","31","24","24","Ya nan miyapitun algaw ya unudonyu nan Uldin, at iloba'yuy lubungyu ta mibilang an maleneh di odolyu, at mabalin mahkay an umuy ayuh nan nungkampuanyu.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NU31_25","005_31_25","NUM","31","25","25","Ya inalin goh Apo Dios ay Moses di, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NU31_26","005_31_26","NUM","31","26","26","“Da'yun Eleazar an Nabagtun Padi ya danen a'ap'apun di ahimpahimpangapu ya mahapul an uyaponyun amin nan gina'un nahamham hinan gubat an middum nan tatagun naploh an imbaludyu ya nan a'animal. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NU31_27","005_31_27","NUM","31","27","27","Ya punggodwonyu ta midat hinan titindalun immuy ni'gubat di godwana, ya midat hinan tatagu nan godwana. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NU31_28","005_31_28","NUM","31","28","28","Ya mahapul an anonyuy midat ay Ha\"in an Dios an malpuh nan bingay nan immuy ni'gubat. Ya hay ilahhinyun idat ya hinohinohhah nan hinlelmay gahut hinan tatagu, ya nan baka, ya dongki, ya kalnilu, ya gandeng ta idatyun Ha\"in. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NU31_29","005_31_29","NUM","31","29","29","Ya alanyuh den nilahhin an nalpuh nan bagin di titindalu ta idatyun Eleazar an Nabagtun Padi. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NU31_30","005_31_30","NUM","31","30","30","Ya henen godwan midat hinan tatagun holag Israel ya ilahhinyu goh di hinohinohhah nan hinnanabongle an tatagun naploh, ya baka, ya dongki, ya kalnilu, ya gandeng. Hana ya idatyuh nan holag Levi an mumpapto' hinan Tuldan Abung hi wada' an Dios.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NU31_31","005_31_31","NUM","31","31","31","At inunud da Moses ay Eleazar nan immandal Apo Dios hi atonda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NU31_32","005_31_32","NUM","31","32","32","At hay uyap an amin di na'angang an agguy inalan nan titindalun immuy ni'gubat ya onom di gahut ya han napitu ta lemay libun kalnilu, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NU31_33","005_31_33","NUM","31","33","33","ya napitu ta duway libun manilhig an baka, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NU31_34","005_31_34","NUM","31","34","34","ya nanom ta ohay libun buta'al an dongki, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NU31_35","005_31_35","NUM","31","35","35","ya tulumpulu ta duway libun babalahang an mi'id nangelo' hi lala'i. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NU31_36","005_31_36","NUM","31","36","36","Ya nan godwan date an tuluy gahut ta han tulumpulu ta pituy libu ta han lemay gahut an kalnilu ya nidat hinan tindalu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NU31_37","005_31_37","NUM","31","37","37","Ya hay midat ta onong Apo Dios ya onom di gahut ya han napitu ta leman kalnilu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NU31_38","005_31_38","NUM","31","38","38","Hay godwan nan baka ya tulumpulu ta onom di libu, at na'alay napitu ta duwa ta onong Apo Dios. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NU31_39","005_31_39","NUM","31","39","39","Ya hay godwan nan dongki ya tulumpuluy libu ya han lemay gahut, at hay nidat ta onong ay Apo Dios ya nanom ta oha. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NU31_40","005_31_40","NUM","31","40","40","Ya hay godwan nan tatagu an naploh ya himpulu ta onom di libu, at hay nidat ta onong ay Apo Dios ya tulumpulu ta duwa. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NU31_41","005_31_41","NUM","31","41","41","At indat Moses ay Eleazar an Nabagtun Padi danen midat ay Apo Dios ti hiyah ne immadal Apo Dios ay hiya. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NU31_42","005_31_42","NUM","31","42","42","Ya nan godwah din nidat hinan titindalu ya bagin danen holag Israel. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NU31_43","005_31_43","NUM","31","43","43","Ya hay uyap daden godwa an midat hinan tatagu ya tuluy gahut ta tulumpulu ta pituy libu ya han lemay gahut an kalnilu, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NU31_44","005_31_44","NUM","31","44","44","ya tulumpulu ta onom di libun baka, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NU31_45","005_31_45","NUM","31","45","45","ya tulumpuluy libu ya han lemay gahut an dongki, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NU31_46","005_31_46","NUM","31","46","46","ya himpulu ta onom di libun babbalahang an mi'id ah nangelo' hi linala'i. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NU31_47","005_31_47","NUM","31","47","47","Ya ta\"on nan nidat hinan tatagu ya inaan Moses di hinohhah nan mun'iyabonglen tatagu ya a'animal ta indatnah nan holag Levi an mumpapto' hinan Tuldan Abung ti hiyah ne immandal Apo Dios hi ma'at. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NU31_48","005_31_48","NUM","31","48","48","Ya danen u'upihyal an mummandal hinan titindalu an nan kapitan di linibu ya nan kapitan di hinggagahut ya immuydan Moses, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NU31_49","005_31_49","NUM","31","49","49","ya inalidan hiyay, “Inuyapmin amin nan tindalun ipapto'mi, ya wadadan amin an mi'id ah na'utaw an ta\"on un oha! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NU31_50","005_31_50","NUM","31","50","50","At te an inyalimiy udumna hatun bingay an innalmih nan ginubatmi an balitu' an hengheng, ya hingat, ya buung ta punyamananmin Apo Dios ta aliwanay baholmi.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NU31_51","005_31_51","NUM","31","51","51","Ya inabulut da Moses ay Eleazar an Nabagtun Padi, ya inalada nan indatda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NU31_52","005_31_52","NUM","31","52","52","Ya hay lammung di damot an amin nan na'amung an ene'nong danen ap'apun Apo Dios ya nahuluk hi duway gahut di kilu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NU31_53","005_31_53","NUM","31","53","53","Mu nan titindalu ya hinamhamday bingayda, ya agguyda inumdat. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NU31_54","005_31_54","NUM","31","54","54","At innal da Moses ay Eleazar an Nabagtun Padi nan indat nan u'upihyal nan titindalu ya nan kakapitan, ya inyuyda hanan balitu' hinan Tuldan Abung ta panginomnoman nan holag Israel ay Apo Dios. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NU32_1","005_32_1","NUM","32","1","1","Nan holag Reuben ya nan holag Gad ya do'ol ahan di a'animalda. Ya unat goh tinnigda nan lutad Jazer ya ad Gilead an maphod hi pumpahtulandah nan a'animalda ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NU32_2","005_32_2","NUM","32","2","2","ya immuyda ay da Moses ay Eleazar an Nabagtun Padi ya nan mumpumpapto' hinan tatagu, ya inaliday, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NU32_3","005_32_3","NUM","32","3","3","“Nan babluy ad Ataroth, ya ad Dibon, ya ad Jazer, ya ad Nimrah, ya ad Heshbon, ya ad Elealeh, ya ad Sebam, ya ad Nebo, ya ad Beon ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NU32_4","005_32_4","NUM","32","4","4","ya impa'abak Apo Dios hinan holag Israel ya ma\"aphod hi pumpahtulan hi a'animal! At da'mi ya dimmo'ol tun a'animalmi, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NU32_5","005_32_5","NUM","32","5","5","at wada ay ni' di gohgohmun da'mi ya idatmu ni' ay da'mih nen luta ta hiyay bumabluyanmih tu an ta\"on un ami adi bumad'ang hinan Wangwang an Jordan.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NU32_6","005_32_6","NUM","32","6","6","Ya tembal Moses an alyonah nan holag Reuben ya hi Gad di, “Hay pohdonyu mah ya da'yuy mihinah tu ta nan i'ibbayuy umuy mi'gubgubat? ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NU32_7","005_32_7","NUM","32","7","7","Ya anaad ta da'yuy mundismayah bumad'angan nan i'ibbayun holag Israel hinan Wangwang an Jordan ta umuydah nan lutan indat Apo Dios ay dida? ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NU32_8","005_32_8","NUM","32","8","8","Ya henen inatyu ya umat goh hidin inat din o'ommodyuh nannaga' ay didah din wadandad Kadesh Barnea hi nannaga' ay dida ta umuyda hamadon nan luta! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NU32_9","005_32_9","NUM","32","9","9","Ti immuyda, ya immatamdah nan Hadog an Eshkol, at tinnigda nan luta. Mu unat goh numbangngadda ya undaat goh dinismaya nan tatagu ta adida umuy hinan lutan indat Apo Dios ay dida! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NU32_10","005_32_10","NUM","32","10","10","At hiyah ne dimmalat hi bimmungtan Apo Dios eden algaw, at intulagnan inalinay, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NU32_11","005_32_11","NUM","32","11","11","Immannung ahan an daten tatagun nakak hi ad Egypt an mete\"ah muntawon hi ba'inti ta han nahuluk ya adida ahan tigon nan lutan intulag'un da Abraham, ya hi Isaac, ya hi Jacob an idat ti agguyda inunud di Uldin'u! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NU32_12","005_32_12","NUM","32","12","12","At ammuna da Caleb an lala'in imbaluy Jephunneh an ma'alih Keniz ya hi Joshua an lala'in imbaluy Nun di umatam hinan luta ti dida ya anggay di nangunud hinan Uldin'u. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NU32_13","005_32_13","NUM","32","13","13","At hi Apo Dios ya nunheglay bungotnah nan holag Israel, at unna dida nunle'le'don hinan mapulun hi napat di tawon ta nangamung unda nun'atoy an amin daden holag an nangipabohol ay Apo Dios ta na'ubahda! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NU32_14","005_32_14","NUM","32","14","14","Ya tigonyu an da'yuy nipallog an nanganung hinan o'ommodyu, mu inyal'allanay baholyu, at ma'ud'udman di bumungtan Apo Dios ay ditu'un holag Israel! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NU32_15","005_32_15","NUM","32","15","15","Ya gulat goh ta adiyu unudon hi Apo Dios an da'yun holag Reuben ya holag Gad ta bumungot ya adina halimunan nan tataguh tun mapulun at da'yuy ad bahol hinan a'ubahanda!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NU32_16","005_32_16","NUM","32","16","16","Ya immuyda neheggon ay Moses, ya inaliday, “Iyabulutyu ni' ta hay penhodmi kuman aton ya mangamma amih pu'od hi ihinan nan a'animalmi, ya inhamadmin allupon tun babluymi ta way ihinan nan a'ahawami ya imbabaluymi. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NU32_17","005_32_17","NUM","32","17","17","At wa ay ta malpah hanan atonmi ya middum amih nan i'ibbamin holag Israel an umuy mi'gubat ta nangamung unmi iyatam didah nan lutan nitulag hi banohda. Ya ta mihina nan pamilyamin ten na'alikup hi allup an babluy ta mabaliwandah un way nappuhih aton nan tatagun nunhitun ten luta. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NU32_18","005_32_18","NUM","32","18","18","Ya adi ami mumbangngad hi a'abungmi ta nangamung ma'ala nan babluy an midat ay dida. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NU32_19","005_32_19","NUM","32","19","19","At adi ami midatan hi banoh hinan lutan wah dammang di Wangwang an Jordan ti da'mi ya nalpah an nidat di lutah banohmih tu.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NU32_20","005_32_20","NUM","32","20","20","Ya inalin Moses ay diday, “Gulat ta atonyuh nen inaliyu ta hi Apo Dios di mangipangulun da'yu ta umuy ayu mi'gubat ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NU32_21","005_32_21","NUM","32","21","21","ya an amin nan tindaluyun umuy mi'gubat ta bad'angonda nan Wangwang an Jordan at hi Apo Dios di okod an mangidat hi abalinanyun mangabak hinan binuhul tu'u ta nangamung unda ma'abak ya numpakakna dida. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NU32_22","005_32_22","NUM","32","22","22","At henen luta ya mahakup, at mabalin an mumbangngad ayu ti nalpah mahkay di tamuyuh nangunudanyun Apo Dios ya nan badangyuh nan i'ibbayun holag Israel. At abuluton mahkay Apo Dios an heten luta ya midat ta banohyu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NU32_23","005_32_23","NUM","32","23","23","Mu gulat ta adiyu aton henen inaliyu ya ten padana' da'yu ti mumbahol ayun Apo Dios! Ya immannung ahan an nan baholyuy dumalat hi amoltaanyu! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NU32_24","005_32_24","NUM","32","24","24","At mabalin an mun'amma ayuh a'abungyu ta ihinan nan pamilyayu ya nan a'abung an ihi'ugan di kalnilu, mu ipa'annungyu ahan an aton nan inaliyu!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NU32_25","005_32_25","NUM","32","25","25","Ya inalin danen holag Gad ya holag Reuben ay Moses di, “Da'min baalmu ya atonmi nan immandalmu an ap'apu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NU32_26","005_32_26","NUM","32","26","26","At hatun imbabaluymi, ya nan a'ahawami, ya nan a'animalmi ya diday mataynan hituh tun babluy ad Gilead. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NU32_27","005_32_27","NUM","32","27","27","Mu an amin ami an baalmu ya nidadaan an mi'gubat, at bad'angonmi nan Wangwang an Jordan, ya hi Apo Dios di mangipangpangulun da'min umat hinan inalim!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NU32_28","005_32_28","NUM","32","28","28","At tinugun mahkay Moses hi Eleazar an Nabagtun Padi, ya hi Joshua an imbaluy Nun, ya nan a'ap'apun di ahimpahimpangapun holag Israel an alyonay, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NU32_29","005_32_29","NUM","32","29","29","“Gulat ta mundadaandan umuy mi'gubat nan holag Gad ya holag Reuben ta ipangulun Apo Dios dida ta mi'bad'angdan da'yuh nan Wangwang an Jordan ta badangan da'yun mi'gubat, ya mangabak ayu ta hakuponyu nan luta ya iyabulutyu ta idatyud Gilead ta banohda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NU32_30","005_32_30","NUM","32","30","30","Mu gulat ta adida mi'bad'ang an umuy mi'gubat ay da'yu ya mi'yebnohdan da'yuh nan lutad Canaan.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NU32_31","005_32_31","NUM","32","31","31","Ya tembal nan tatagun holag da Reuben ay Gad an alyonday, “Atonmi ti hiyah ne intugun Apo Dios ay da'min baalna. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NU32_32","005_32_32","NUM","32","32","32","Ya midadaan amin umuy an mi'gubat hi ad Canaan, at hi Apo Dios di mangipangulun da'mi. At heten lutan wah nan immapit hi buhu'an di algaw hinan Wangwang an Jordan ya hiyay pohdonmin midat hi banohmi.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NU32_33","005_32_33","NUM","32","33","33","At hay inat Moses ya ginogodwanan impiyapong hinan holag da Reuben ay Gad, ya nan godwan di holag Manasseh an hina' Joseph nan lutan hakup di numpapto'an Sihon an alin di holag Amor ya nan lutan numpapto'an Og an alin di iBashan. Ya niddum goh an amin nan siudad hinan nunlene'woh. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NU32_34","005_32_34","NUM","32","34","34","At nan holag Gad ya impaphodda nan nun'apa\"i an babluy ad Dibon, ya ad Ataroth, ya ad Aroer, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NU32_35","005_32_35","NUM","32","35","35","ya ad Atroth Shophan, ya ad Jazer, ya ad Jogbehah, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NU32_36","005_32_36","NUM","32","36","36","ya ad Beth Nimrah, ya ad Beth Haran. Ya nihamad an na'allup hi ata'nang an binattu danen babluy, ya inyammada goh di pangipu'odandah a'animalda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NU32_37","005_32_37","NUM","32","37","37","Ya nan holag Reuben ya impaphodda nan nun'apa\"ih nan babluy ad Heshbon, ya ad Elealeh, ya ad Kiriathaim, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NU32_38","005_32_38","NUM","32","38","38","ya ad Nebo, ya ad Ba'al Meon (mu hatun ngadan ya nun'ahukatan), ya ta\"on ad Sibmah. Ya nginadnandah nat'on an ngadan nan babluy an impaphodda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NU32_39","005_32_39","NUM","32","39","39","Ya immuy nan holag Makir an imbaluy Manasseh ta ginubatda nan iGilead, ya nangabakda, at numpakakda nan nunhituh di an holag Amor, at hinakupda nan lutada. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NU32_40","005_32_40","NUM","32","40","40","At indat Moses nan babluy ad Gilead ta lutan nan holag Makir ta hidiy nunhituwanda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NU32_41","005_32_41","NUM","32","41","41","Ya hi Jair an ohan lala'in holag Manasseh ya immuyna ginubat nan udumnan babluy ad Gilead, ya hinakupna, ya hinukatanay ngadana, ya nginadnana ta Havvoth Jair. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NU32_42","005_32_42","NUM","32","42","42","Ya hi Nobah ya immuyna ginubat nan iKenath, ya nginadnanah nen babluy ta ad Nobah an inyunnudnah nan ngadana. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NU33_1","005_33_1","NUM","33","1","1","Hiyatuy ngadan di babluy an gun nungkampuan nan holag Israel hi nakakandad Egypt an na'uhi'uhigdan impangpangulun da Moses ay Aaron. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NU33_2","005_33_2","NUM","33","2","2","Ya immandal Apo Dios ay Moses ta itudo'nan amin nan ngadan di babluy an gunda pungkampuan. At hiya hatuy ngadan nan babluy: ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NU33_3","005_33_3","NUM","33","3","3","Impadeh nan holag Israel an nakak hinan babluy ad Rameses hidin miyapulu ta lemay algaw eden hopap di bulan eden nabiggat hi nalpahan di Behtan nan Namaliwan di Anghel Apo Dios hinan Tatagun Holag Israel. Ya henen nakakanda ya mi'id di ta'otdah nangipadihanda an ta\"on un titiggon nan i'Egypt ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NU33_4","005_33_4","NUM","33","4","4","ti nipaddeh an gunda munlubu' hinan nun'atoy an papangpangullun imbabaluydan din numpatoy Apo Dios. Ya ni'moltan goh Apo Dios nan bulul an dayawondad Egypt. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NU33_5","005_33_5","NUM","33","5","5","Ya heden nakakan nan holag Israel ad Rameses ya nidatongdad Sukkoth, at nungkampudah di. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NU33_6","005_33_6","NUM","33","6","6","Ya nakakdad Sukkoth, ya nungkampudad Etham hinan pingit di mapulun. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NU33_7","005_33_7","NUM","33","7","7","Ya nakakdad Etham, ya imbangngaddan ene'wad Pi Hahiroth an nehnod hinan babluy ad Ba'al Zephon, ya hidih nan neheggon ad Migdol di nungkampuanda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NU33_8","005_33_8","NUM","33","8","8","Ya tinaynandad Pi Hahiroth, ya dinalanda ta binad'angda nan Mumbolah an Baybay ta nangamung unda immatam hinan mapulun. Ya tuluy algaw di nundalanandah nan Mapulun an Etham ya unda midatong ad Marah an nungkampuanda goh. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NU33_9","005_33_9","NUM","33","9","9","Ya nakakdad Marah ta immuydad Elim an hidiy awadan nan himpulu ta duwan obob ya napitun ayiw an palma. Ya nungkampudah di. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NU33_10","005_33_10","NUM","33","10","10","Ya nakakdad Elim, ya immatamdah nan Mumbolah an Baybay, at nungkampudah di. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NU33_11","005_33_11","NUM","33","11","11","Ya nakakdah nan Mumbolah an Baybay ta nangamung unda nidatong hinan Mapulun an Sin, at hidi goh di nungkampuanda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NU33_12","005_33_12","NUM","33","12","12","Ya nakakdah nan Mapulun an Sin, ya immuydad Dophkah ta hidiy nungkampuanda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NU33_13","005_33_13","NUM","33","13","13","Ya nakakdad Dophkah ta immuydad Alush, at hidiy nungkampuanda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NU33_14","005_33_14","NUM","33","14","14","Ya nakakdad Alush ta immuydad Rephidim, at hidiy nungkampuanda. Ya mi'id danum hi inumonda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NU33_15","005_33_15","NUM","33","15","15","Ya nakakdad Rephidim ta immuydah nan Mapulun an Sinai, at nungkampudah di. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NU33_16","005_33_16","NUM","33","16","16","Ya nakakdah nan Mapulun an Sinai, ya immuyda nungkampud Kibroth Hattaavah. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NU33_17","005_33_17","NUM","33","17","17","Ya nakakdad Kibroth Hattaavah ta immuyda nungkampud Hazeroth. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NU33_18","005_33_18","NUM","33","18","18","Ya nakakdad Hazeroth, at immuyda nungkampud Rithmah. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NU33_19","005_33_19","NUM","33","19","19","Ya nakakdad Rithmah ta immuyda nungkampud Rimmon Perez. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NU33_20","005_33_20","NUM","33","20","20","Ya nakakdad Rimmon Perez ta immuyda nungkampud Libnah. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NU33_21","005_33_21","NUM","33","21","21","Ya nakakdad Libnah ta immuyda nungkampud Rissah. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NU33_22","005_33_22","NUM","33","22","22","Ya nakakdad Rissah ta immuyda nungkampud Kehelathah. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NU33_23","005_33_23","NUM","33","23","23","Ya nakakdad Kehelathah ta immuyda nungkampuh nan Duntug an Shepher. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NU33_24","005_33_24","NUM","33","24","24","Ya nakakdah nan Duntug an Shepher ta immuyda nungkampud Haradah. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NU33_25","005_33_25","NUM","33","25","25","Ya nakakdad Haradah ta immuyda nungkampud Makheloth. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NU33_26","005_33_26","NUM","33","26","26","Ya nakakdad Makheloth ta immuyda nungkampud Tahath. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NU33_27","005_33_27","NUM","33","27","27","Ya nakakdad Tahath ta immuyda nungkampud Terah. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NU33_28","005_33_28","NUM","33","28","28","Ya nakakdad Terah ta immuyda nungkampud Mithkah. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NU33_29","005_33_29","NUM","33","29","29","Ya nakakdad Mithkah ta immuyda nungkampud Hashmonah. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NU33_30","005_33_30","NUM","33","30","30","Ya nakakdad Hashmonah ta immuyda nungkampud Moseroth. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NU33_31","005_33_31","NUM","33","31","31","Ya nakakdad Moseroth ta immuyda nungkampud Bene Jaakan. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NU33_32","005_33_32","NUM","33","32","32","Ya nakakdad Bene Jaakan ta immuyda nungkampud Hor Haggidgad. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NU33_33","005_33_33","NUM","33","33","33","Ya nakakdad Hor Haggidgad ta immuyda nungkampud Jotbathah. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NU33_34","005_33_34","NUM","33","34","34","Ya nakakdad Jotbathah ta immuyda nungkampud Abronah. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NU33_35","005_33_35","NUM","33","35","35","Ya nakakdad Abronah ta immuyda nungkampud Ezion Geber. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NU33_36","005_33_36","NUM","33","36","36","Ya nakakdad Ezion Geber ta immuyda nungkampuh nan Mapulun an Zin an hakup ad Kadesh. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NU33_37","005_33_37","NUM","33","37","37","Ya nakakdad Kadesh ta immuyda nungkampuh nan Duntug an Hor hinan pogpog nan lutad Edom. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NU33_38","005_33_38","NUM","33","38","38","Ya minandal Apo Dios hi Aaron an Nabagtun Padi ta nunti'id hinan Duntug an Hor ta hidiy natayanah din hopap di algaw hinan miyaleman bulan eden miyanapat di tawon hi nakakandad Egypt. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NU33_39","005_33_39","NUM","33","39","39","Ya heden natayan Aaron ya hinggahut ya han duwampulu ta tuluy tawona. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NU33_40","005_33_40","NUM","33","40","40","Ya nan alid Arad an nunhituh nan appit hi agwan hi un hagangon di buhu'an di algaw ad Canaan ya dengngolnan na'uyda nan holag Israel. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NU33_41","005_33_41","NUM","33","41","41","Ya nakakda goh nan holag Israel hinan Duntug an Hor ta immuyda nungkampud Zalmonah. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NU33_42","005_33_42","NUM","33","42","42","Ya nakakdad Zalmonah ta immuyda nungkampud Punon. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NU33_43","005_33_43","NUM","33","43","43","Ya nakakdad Punon ta immuyda nungkampud Oboth. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NU33_44","005_33_44","NUM","33","44","44","Ya nakakdad Oboth ta immuyda nungkampud Iye Abarim hinan pogpog di igad ad Moab. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NU33_45","005_33_45","NUM","33","45","45","Ya nakakdad Iye Abarim ta immuyda nungkampud Dibon Gad. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NU33_46","005_33_46","NUM","33","46","46","Ya nakakdad Dibon Gad ta immuyda nungkampud Almon Diblathaim. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NU33_47","005_33_47","NUM","33","47","47","Ya nakadad Almon Diblathaim ta immuyda nungkampuh nan aduntuduntug ad Abarim an neheggon hinan Duntug an Nebo. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NU33_48","005_33_48","NUM","33","48","48","Ya nakakdah nan aduntuduntug ad Abarim ta immuyda nungkampuh nan nundotal ad Moab hinan Wangwang an Jordan an dammang ad Jericho. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NU33_49","005_33_49","NUM","33","49","49","Ya hidih nan nundotal an lutad Moab di nungkampuandah nan way pingit di Wangwang an Jordan an nete\"ah ad Beth Jeshimoth ta nangamung ad Abel Shittim. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NU33_50","005_33_50","NUM","33","50","50","Ya himmapit hi Apo Dios ay Moses hidih nan awadandah nan nundotal hi ad Moab, ya inalinay, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NU33_51","005_33_51","NUM","33","51","51","“Mi'hapit'ah nan holag Israel ta alyom ay diday, Wa ay ta bumad'ang ayuh nan Wangwang an Jordan hi umayanyud Canaan ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NU33_52","005_33_52","NUM","33","52","52","ya mahapul an pakakonyun amin nan numpunhitun den luta an atamanyu. Ya pa\"ionyun amin nan batu ya gumo' an bululda, ya numba'ahyun amin di gunda pundayawan hinan bulul hinan nun'abagtun lugal. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NU33_53","005_33_53","NUM","33","53","53","Ya hakuponyuh nen luta, ya munhitu ayu ti indat'u tuwalih nen luta ta banohyu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NU33_54","005_33_54","NUM","33","54","54","Ya punggogodwonyuh nen luta, mu mahapul an iyu'nuhyu, at nan do'do\"ol an himpangapu ya do'do\"ol goh di midat hi banohda, ya nan nahnot an himpangapu ya nahnot goh di banohda. At nan nepto' ay da'yun luta ya hiyah ne banohyu ya ihinanyun himpangapu. At nan banohyu ya miyunnudan hinan ngadan nan ahimpahimpangapun holag din o'ommodyu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NU33_55","005_33_55","NUM","33","55","55","Mu gulat ta adiyu pakakon an amin danen tatagun numpunhitun nen luta ya danen udum an agguyyu pinakak di paddungnay mamutah matayu, ya paddungnay hubitda, at hubiton da'yu, at boholon da'yu eden lutan punhituwanyu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NU33_56","005_33_56","NUM","33","56","56","At adiyu ay pakakon dida ya da'yuy pangata' hinan ninomnom'uh ato' ay dida.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NU34_1","005_34_1","NUM","34","1","1","Ya inalin goh Apo Dios ay Moses di, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NU34_2","005_34_2","NUM","34","2","2","“Tugunom nan holag Israel ta alyom ay diday, Wa ay ta umatam ayud Canaan an hiyah ne midat ta banohyu ya hiya hatuy aat di igadna: ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NU34_3","005_34_3","NUM","34","3","3","An hay igad hi appit di agwan hi un hagangon di buhu'an di algaw ya mete\"ah nan Mapulun an Zin ta nangamung hinan igad ad Edom. Ya minaynayun an umuy hi appit di buhu'an di algaw ta nangamung hinan pogpog nan Ma'ahin an Baybay. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NU34_4","005_34_4","NUM","34","4","4","Ya nan igadyu ya elikkakunah nan Buludna an Akrabbim ta lauhanah nan Mapulun an Zin. Ya minaynayun ta nangamung hinan appit di agwan hi un hagangon di buhu'an di algaw hi ad Kadesh Barnea. Ya minaynayun an umuy hi ad Hazar Addar ta engganad Azmon. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NU34_5","005_34_5","NUM","34","5","5","Ya nipi'ut nan igad hi ad Azmon ta nangamung bumuhu' hinan Wangwang an Nile hi ad Egypt ta miho'gad hinan Baybay an Mediterranean. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NU34_6","005_34_6","NUM","34","6","6","Ya hay pogpog nan igad hi appit nan alimuhan di algaw ya nan pingit di Baybay an Mediterranean. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NU34_7","005_34_7","NUM","34","7","7","Ya hay pogpog nan igad hi appit hi iggid hi un hagangon di buhu'an di algaw ya mete\"ah nan Baybay an Mediterranean ta nangamung umatam hinan Duntug an Hor. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NU34_8","005_34_8","NUM","34","8","8","Ya mete\"ah nan Duntug an Hor ta engganad Lebo Hamath. Ya minayun nan igad ad Hamath ta nangamung miyatam ad Zedad. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NU34_9","005_34_9","NUM","34","9","9","Ya minaynayun nan igad ta nangamung ad Ziphron, ya minayun ta engganah un umatam ad Hazar Enan. Hiyah ne igadyuh appit hi iggid hi un hagangon di buhu'an di algaw. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NU34_10","005_34_10","NUM","34","10","10","Ya hay igad hi appit di buhu'an nan algaw ya mete\"ad Hazar Enan ta nangamung umatam hi ad Shepham. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NU34_11","005_34_11","NUM","34","11","11","Ya mundadyu ta nangamumg ad Riblah hi appit di buhu'an nan algaw hi ad Ain. Ya minayun an mundadyu ta nangamung miyatam hinan Lobong an Kinnereth. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NU34_12","005_34_12","NUM","34","12","12","Ya minaynayun henen igad an mundadyuh nan Wangwang an Jordan ta ibuhu'nah nan Ma'ahin an Baybay. Hiyanay pogpog di lutayu ya igad hi nunlene'woh.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NU34_13","005_34_13","NUM","34","13","13","Ya minandal goh Moses nan holag Israel an inalinay, “Hiyah te nan lutan banohyu an nagogodwan midat ay da'yu ti hiyah ne immandal Apo Dios hi midat hinan hiyam ta godwan himpangapu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NU34_14","005_34_14","NUM","34","14","14","Ti danen holag Reuben, ya holag Gad, ya danen godwan holag Manasseh ya nidatandah nan lutan banohda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NU34_15","005_34_15","NUM","34","15","15","At nalpah an nidatandah banohdah dih nan appit hi buhu'an di algaw hinan Wangwang an Jordan hinan dammang ad Jericho.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NU34_16","005_34_16","NUM","34","16","16","Ya inalin goh Apo Dios ay Moses di, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NU34_17","005_34_17","NUM","34","17","17","“Hiyatuy ngadan nan linala'in mangodwa ya mangipiyapong hinan lutan banohyu an da Eleazar an Nabagtun Padi ya hi Joshua an imbaluy Nun. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NU34_18","005_34_18","NUM","34","18","18","Ya pot'om goh di ohah mumpapto' hinan hinohhan himpangapun holag Israel ta way bumadang an mangodwah nan lutan banohyu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NU34_19","005_34_19","NUM","34","19","19","At hiyatuy ngadan danen linala'i: Hi Caleb an hina' Jephunneh an nalpuh nan himpangapun holag Judah, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NU34_20","005_34_20","NUM","34","20","20","ya hi Shemuel an hina' Ammihud an nalpuh nan himpangapun holag Simeon, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NU34_21","005_34_21","NUM","34","21","21","ya hi Elidad an hina' Kislon an nalpuh nan himpangapun holag Benjamin, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NU34_22","005_34_22","NUM","34","22","22","ya hi Bukki an hina' Jogli an nalpuh nan himpangapun holag Dan, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NU34_23","005_34_23","NUM","34","23","23","ya hi Hanniel an hina' Ephod an nalpuh nan himpangapun holag Manasseh, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NU34_24","005_34_24","NUM","34","24","24","ya hi Kemuel an hina' Shiphtan an nalpuh nan himpangapun holag Ephraim, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NU34_25","005_34_25","NUM","34","25","25","ya hi Elizaphan an hina' Parnak an nalpuh nan himpangapun holag Zebulun, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NU34_26","005_34_26","NUM","34","26","26","ya hi Paltiel an hina' Azzan an nalpuh nan himpangapun holag Issachar, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NU34_27","005_34_27","NUM","34","27","27","ya hi Ahihud an hina' Shelomi an nalpuh nan himpangapun holag Asher, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NU34_28","005_34_28","NUM","34","28","28","ya hi Pedahel an hina' Ammihud an nalpuh nan himpangapun holag Naphtali.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NU34_29","005_34_29","NUM","34","29","29","Ya didanay linala'in immandal Apo Dios hi pot'on Moses ta diday mangodwah nan lutad Canaan ta mipiyapong hinan holag Israel ta banohda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NU35_1","005_35_1","NUM","35","1","1","Ya din awadan nan holag Israel hinan nundotal an lutad Moab an neheggon hinan Wangwang an Jordan an dammang ad Jericho ya inalin goh Apo Dios ay Moses di, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NU35_2","005_35_2","NUM","35","2","2","“Mahapul an alyom hinan holag Israel ta henen lutan banohda ya mahapul an idatanda nan holag Levi hi siudad ta way punhituwanda. Ya idatanda goh hi lutah pumpahtulanda an nan lutan nunlene'woh hinan siudad. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NU35_3","005_35_3","NUM","35","3","3","At idatanyu dida ta waday babluy hi punhituwanda ya lugal hi pumpahtulanda ta pangihinandah nan a'animalda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NU35_4","005_35_4","NUM","35","4","4","Ya hay inabellog di idatyuh nan pumpahtulanda ya hinlibu ta lemay gahut hi umpi an mete\"ah nan allup di siudad. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NU35_5","005_35_5","NUM","35","5","5","Hay aat di lukud nan nunlene'woh ya numpapaddung an hintitluy libuy umpi. Ya hay appit hi agwan hi un hagangon di buhu'an di algaw ya tuluy libuh umpi. Ya umat goh hidiy lukud nan appit hi alimuhan di algaw ya hay appit hi iggid hi un hagangon di buhu'an di algaw. At henen siudad ya migagwa an adi mi'lukud. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NU35_6","005_35_6","NUM","35","6","6","Mahapul an idatanyu nan holag Levi hi onom an siudad ta hiyay punhi'ugan nan tagun pimmatoy. Ya udmanyu ta idatanyu goh didah napat ta han duwah siudad. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NU35_7","005_35_7","NUM","35","7","7","At hay uyap an amin di midat an siudad hinan holag Levi ya napat ta han walun amin. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NU35_8","005_35_8","NUM","35","8","8","Ya daden siudad an idatyuh nan holag Levi ya malpuh nan banoh nan holag Israel an luta. At wa ay ta belbellog nan lutan nidat ay daden himpangapun holag Israel ya do'do\"ol goh di idatda, ya wa ay ta nahnot ya nahnot goh di idatda.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NU35_9","005_35_9","NUM","35","9","9","Ya inalin goh Apo Dios ay Moses di, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NU35_10","005_35_10","NUM","35","10","10","“Alyom ay danen holag Israel di, Wa ay ta bumad'ang ayuh nan Wangwang an Jordan ta umuy ayud Canaan ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NU35_11","005_35_11","NUM","35","11","11","ya mahapul an waday ilahhinyuh udumnah nan siudad ta way punhi'ugan hi umayan nan tagun napilitan ya pimmatoy. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NU35_12","005_35_12","NUM","35","12","12","At hidiy umayan an ipo\"oyan nan pimmatoy ta mabaliwan hi un way mangiyawit hinan pinatoyna ta henen tagun pimmatoy ya adi matoy ta nangamung miyuy an mahumalyah nan na'amungan nan himpamabluy an tatagu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NU35_13","005_35_13","NUM","35","13","13","At henen idatyun onom an ma'alih Siudad an Punhi'ugan ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NU35_14","005_35_14","NUM","35","14","14","ya mahapul di tuluh nan appit hi buhu'an di algaw hinan Wangwang an Jordan ya tuluh nan siudad hi ad Canaan. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NU35_15","005_35_15","NUM","35","15","15","Ya danen siudad an nidadaan ya ipo\"oyan nan pumatoy an nan holag Israel, ya mangili, ya nan bunag an ni'hitun da'yu. Ta an amin nan pimmatoy an agguyna ginulat ya lumayawda ta hiyay pangihi'uganda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NU35_16","005_35_16","NUM","35","16","16","Mu gulat ta waday inusal nan taguh namatoyna an umat hi gumo' ya mibilang an pimmatoy, at mahapul an mapatoy goh. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NU35_17","005_35_17","NUM","35","17","17","Mu gulat ta hay batuy innalna ta ene'nanah nan ibbana ta natoy at hiya ya mibilang an pimmatoy, at mahapul an mapatoy goh. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NU35_18","005_35_18","NUM","35","18","18","Unu gulat ta hay ayiw di namang'ulnah nan tagu ta natoy at henen tagu ya mibilang an pimmatoy, at mahapul an mapatoy goh. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NU35_19","005_35_19","NUM","35","19","19","Ya hay tutulang nan napatoy ya waday biyangdan mangiyawit ay hiyah unda ah'upan nan pimmatoy, ya mabalin an patayonda goh. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NU35_20","005_35_20","NUM","35","20","20","Mu gulat ta unna intuldun heden tagu ti dumalat nan boholnan hiya, unu unna ninomnom an tapon hiya ta natoy, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NU35_21","005_35_21","NUM","35","21","21","unu unna nunhuntok ya natoy at hiya ya mibilang an pimmatoy. At nan tagun pimmatoy ya mahapul an mipapatoy goh. Ya nan a'agina unu nan tutulang nan natoy ya diday mangiyawit hi unda ah'upan nan pimmatoy, ya mabalin an patayonda goh hiya. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NU35_22","005_35_22","NUM","35","22","22","Mu gulat ta mi'id dumalat an unna tuwali intuldun heden tagu, unu unna ine'na' ay hiyay hay way malgom mu agguyna ninomnom an patayon heden tagu, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NU35_23","005_35_23","NUM","35","23","23","unu agguyna tinnig heden tagu ya inawidnay batu ya ne'na ay hiya ta natoy mu henen natoy ya na'innilan agguyda numbohhol unu mi'id di ninomnomnan mamatoy ay hiya ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NU35_24","005_35_24","NUM","35","24","24","at hay ma'at ya mahapul an hahapiton nan tatagun na'amung nan alyon di Uldin hi aton ta nangamung di ma'at hinan pimmatoy ya nan tutulang nan natoy an mangiyawit. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NU35_25","005_35_25","NUM","35","25","25","Ya danen na'amung an tatagu ya mahapul an baliwandah nen tagun pimmatoy ta ibangngaddan den Siudad an Punhi'ugan an din limmayawana, ya hidiy ihihinnana ta nangamung un matoy nan Nabagtun Padi. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NU35_26","005_35_26","NUM","35","26","26","Mu gulat ta henen tagun pimmatoy ya makak ta taynana nan Siudad an Punhi'ugan ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NU35_27","005_35_27","NUM","35","27","27","ta ah'upan danen mangiyawit an tutulang di pinatoyna at patayondah den pimmatoy ya adida mabaholan. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NU35_28","005_35_28","NUM","35","28","28","Ti henen tagun pimmatoy ya hay maphod tuwali ya nihihinnah nan Siudad an Punhi'ugan ta nangamung un matoy henen Nabagtun Padi, ya wa ay ta malpah an matoy heden Nabagtun Padi ya un mahkay mabalin an mumbangngad hinan wadan di lutan banohna. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NU35_29","005_35_29","NUM","35","29","29","At hiyanay Uldin hi unudonyuh engganah nan a'apuyuh udum di algaw an ta\"on un malgom di umuyyu punhituwan. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NU35_30","005_35_30","NUM","35","30","30","Ya gulat ta waday pimmatoy hi tagu ya mipapatoy goh an dumalat nan pangihtigun nan tatagun mangipa'annung. Mu adi mabalin an mapatoy hi un ohay mun'ihtigu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NU35_31","005_35_31","NUM","35","31","31","Ya nan tagun pimmatoy ya mahapul an mapatoy goh, at adiyu ahan alan di ibayad nan pimmatoy ta way atonan adi mapatoy. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NU35_32","005_35_32","NUM","35","32","32","Ya adiyu goh alan nan ibayad nan immalin nipo\"oy enen Siudad an Punhi'ugan ta abulutonyun mumbangngad ta mihinah nan lutana an nunhituwana an ta\"on un agguy natoy nan Nabagtun Padi. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NU35_33","005_35_33","NUM","35","33","33","Ya adiyu puhion nan lutan nunhituwanyu ti henen dalan di napatoy di mamuhih nan luta, ya mi'id mabalin hi mangaan hinan pimmuhian nen lutan natayan di tagu, ti anggay nan dalan nan tagun pimmatoy. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NU35_34","005_35_34","NUM","35","34","34","At adiyu puhion henen lutan punhituwanyu ti ta\"on un hi Apo Dios ya hiya goh nunhituwana, at hiyanan mimiddum ay ditu'un holag Israel.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NU36_1","005_36_1","NUM","36","1","1","Danen mangipapto' hinan pamilyan nan holag Gilead an imbaluy Makir an apun Manasseh an holag Joseph ya immuydan Moses ya nan udumnan mumpapto' hinan holag Israel. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NU36_2","005_36_2","NUM","36","2","2","Ya inaliday, “Hi Apo Dios di nangimandal ay he\"a, apumi, ta ipibinnunutmuy pangodwaam hinan luta ta iyapongmin holag Israel ta banohmi, ya inalina goh di idatmuy banoh danen tutulangmun binabain holag Zelophehad. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NU36_3","005_36_3","NUM","36","3","3","Ya gulat ta malhin danen binabaih nan udum an himpangapun holag Israel at henen banohda ya middum an mihakup hinan banoh danen linala'in inahawada, at nan lutan banohmi ya ma'aanan! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NU36_4","005_36_4","NUM","36","4","4","At hi awni an madatngan nan gutud di Tawon an Pumpangibangngadan at henen banoh di binabain holag Zelophehad ya ini ya middum hinan banoh di himpangapun ni'yappuanda, at ma'aanan nan banohmin himpangapu!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NU36_5","005_36_5","NUM","36","5","5","At immandal Moses hinan holag Israel nan inalin Apo Dios an alyonay, “Henen inalin nan himpangapun holag Joseph ya immannung. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NU36_6","005_36_6","NUM","36","6","6","Ya hiyah te inalin Apo Dios ay danen binabain holag Zelophehad an inalinay, Mabalin an malhindah nan pohdonda, mu hay ahawaonda ya didan himpangapu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NU36_7","005_36_7","NUM","36","7","7","Ta an amin nan banoh di hinohhan holag Israel ya adiyu ipabnoh hinan udum an himpangapu, at an amin nan holag Israel ya mahapul an halimunanda nan banohdan luta ta adi umuy hi udum an holag. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NU36_8","005_36_8","NUM","36","8","8","Ya an amin nan binabain holag Israel an waday banohna ya mahapul an hay ahawaonda ya nan linala'in didan himpangapu ta diday mamnoh hinan banoh din a'apuda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NU36_9","005_36_9","NUM","36","9","9","At henen banoh di ohay himpangapu ya mahapul an adi miboltan hinan udumnan himpangapu.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NU36_10","005_36_10","NUM","36","10","10","Ya inat danen binabain holag Zelophehad nan inalin Apo Dios an immandalnan Moses hi atonda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NU36_11","005_36_11","NUM","36","11","11","At da Mahlah, ya hi Tirzah, ya hi Hoglah, ya hi Milkah, ya hi Noah an binabain holag Zelophehad ya inahawada nan linala'in kasinsindah nan tutulang amadan ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NU36_12","005_36_12","NUM","36","12","12","linala'in holag Manasseh an imbaluy Joseph, at henen banohda ya nunnanong ay didan himpangapu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NU36_13","005_36_13","NUM","36","13","13","At hiyanay Uldin hi immandal Apo Dios ay Moses hi intugunah mahapul an unudon nan holag Israel hidin awadandah nan nundotal ad Moab hinan pingit di Wangwang an Jordan an dammang ad Jericho.");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("DT1_1","006_1_1","DEU","1","1","1","Hiyatuy nitudo' an inalin Moses hinan holag Israel hidin wadandah nan Mapulun an Arabah an neheggon hinan Wangwang an Jordan hi buhu'an di algaw ya hinan appit di agwan hi un hagangon di buhu'an di algaw an wah pangngelnad Suph an numbabattanan ad Paran, ya ad Tophel, ya ad Laban, ya ad Hazeroth, ya ad Dizahab hinan pangngelna. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("DT1_2","006_1_2","DEU","1","2","2","Mu hay inadagwinah un dalanon hi pange'wan hinan dudunduntug hinan babluy ad Edom ya himpulu ta ohay algaw an mete\"ah nan Duntug an Horeb ta nangamung hi ad Kadesh Barnea hi un mid humaliwa. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("DT1_3","006_1_3","DEU","1","3","3","Ya nan hopap di algaw hinan miyapulu ta ohay bulan hinan miyanapat an tawon hi nalpahan di nakakandad Egypt ya himmapit hi Moses hinan holag Israel ta ipa'innilanan amin nan aat di immandal Apo Dios ay dida. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("DT1_4","006_1_4","DEU","1","4","4","Hay na'atan hatu ya din nalpahan di namatayandan Sihon an alin nan holag Amor an nunhituh nan babluy ad Heshbon ya din namatayandad Edrei ay Og an alid Bashan an nangipapto' hinan siudad ad Ashtaroth. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("DT1_5","006_1_5","DEU","1","5","5","Ya hidin wadandah nan babluy ad Moab an neheggon hinan Wangwang an Jordan di nangete\"an Moses an nangulgud hinan aat di Uldin Apo Dios an alyonay: ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("DT1_6","006_1_6","DEU","1","6","6","“Hay wadan tu'uh nan Duntug an Horeb ya inalin Apo Dios di, Nadnoy di nunhituwanyun ten duntug. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("DT1_7","006_1_7","DEU","1","7","7","At mala\"uy ayu ta umuy ayuh nan dudunduntug hinan babluy nan holag Amor, ya an amin nan abablubabluy hinan neheggon hi Mapulun an Arabah, ya an amin nan aduntuduntug ya nan nundotal, ya ad Negev, ya nan pingit di Baybay an Mediterranean, ya nan lutan di iCanaan, ya ad Lebanon ta nangamung hinan way ongol an Wangwang an Euphrates. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("DT1_8","006_1_8","DEU","1","8","8","Ya idat'un amin hanan luta an hiyanay intulag'uh din a'apuyu an da Abraham, ya hi Isaac, ya hi Jacob hi boltanonyun holagda ya ta\"on nan holagyu goh. At umuy ayu ta hiyay iwa'atanyuh punhituwanyu ta hakuponyu!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("DT1_9","006_1_9","DEU","1","9","9","Ya inalin Moses hinan tataguy, “Hidin wadan tu'uh nan Duntug an Horeb ya inali' ay da'yun mid olog'un mangipapto' ay da'yuh unna' oh'ohha. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("DT1_10","006_1_10","DEU","1","10","10","Ti impado'ol Apo Dios di holagyu ta ad ugwan ya hay ado'olyu ya umat hinan ado'ol di bittuan ad daya. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("DT1_11","006_1_11","DEU","1","11","11","At hay maphod ya hi Apo Dios an dayawon din o'ommodyu ya pa'addo'lonay holagyun adi ma'yap, ya wagahan da'yu ti hiyah ne din intulagnah atona. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("DT1_12","006_1_12","DEU","1","12","12","Mu hay ato' mah ti unna' oh'ohha, ya do'ol ayu, at adi' abalinan an mangipanuh hi un ayu munhohongngel, ya umat hinan way diklamuyu? ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("DT1_13","006_1_13","DEU","1","13","13","At hay mah mahapul ya pot'onyu nan nala'eng, ya nan nanomnoman, ya nan maphod di pangatnan tatagun malpun da'yun ahimpahimpangapu ta diday idata' hi haaddan mangipanuh ay da'yu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("DT1_14","006_1_14","DEU","1","14","14","At inyabulutyu ti inaliyuy, Hiyah ne maphod hi ma'at! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("DT1_15","006_1_15","DEU","1","15","15","At hiyaat un'u inabulut hanan pento'yu an ap'apuyun ahimpahimpangapu an didanay nun'ala'eng an tatagu, ya maphod di pangatda, ya diday nangiyokoda' an mangipanuh an manumalyan da'yu. At nan udumna ya ipapto'day hinlibuh tatagu, ya nan udumna ya un hinggahut di ipapto'da, ya un nabongleh udum, ya un himpuluy ipapto' di udumna. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("DT1_16","006_1_16","DEU","1","16","16","Ya din nangabuluta' hinan pento'yu ya innayun'un tinugun dida an inali' di, Ihamadyun donglon nan diklamun iyalin nan tatagun da'yu, ya mahapul an ihamadyuy panumalyayuh nan midiklamu ta ta\"on un nan tataguh nan babluyyu unu nan bunag an ni'babluy ay da'yu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("DT1_17","006_1_17","DEU","1","17","17","Ti adi maphod hi unyu ipangngel di pamanuhyuh nan ohan tagu ti mahapul an mapapaddung di pamanuhyuh nan nawotwot unu adangyan, ya donglonyuy alyonda, ya adi ayu tuma'ot hi alyon di taguh nan pamanuhyu ti henen impanuhyun nepto' ya hi Apo Dios di nalpuwana. Mu gulat ta way na'alligat hinan midiklamu ta mid ologyun mangipanuh ya inyaliyun ha\"in ta ipanuh'u. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("DT1_18","006_1_18","DEU","1","18","18","Ya ina'alli' goh ay da'yu nan udumnah nan numbino'ob'on hi atonyu.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("DT1_19","006_1_19","DEU","1","19","19","Ya inalin goh Moses di, “At inunud tu'u nan immandal Apu tu'un hi Apo Dios, at tinaynan tu'u nan Duntug an Horeb ta dinalan tu'u nan damuna ya atata'ot an owon hinan mapulun an tinnig tu'un nange'wan tu'uh nan dalan an miyuy hinan dudunduntug di babluy nan holag Amor. Ya la'tot ya dimmatong tu'ud Kadesh Barnea. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("DT1_20","006_1_20","DEU","1","20","20","Ya inali' ay da'yuy, Nidatong tu'u mahkay hitun dudunduntug an babluy nan holag Amor an hiyah te idat Apu tu'un hi Apo Dios ay ditu'u! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("DT1_21","006_1_21","DEU","1","21","21","Hiyah te nan lutan indat Apo Dios ta hakuponyu, at umuy ayu ta pot'onyu nan pohdonyuh ihinan ti hiyah ne intulag Apo Dios an dinayaw din o'ommodyuh idatnan da'yu! At adi ayu tuma'ot, ya adi ayu munlungdaya! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("DT1_22","006_1_22","DEU","1","22","22","Mu immali ayun ha\"in, ya inaliyuy, Honogon tu'uh mahhun nan udum an linala'i ta umuyda wanwanon nan luta ta innilaonday aatna ta diday mangituduh maphod hi dalan hi pange'wan tu'u ya hay babluy hi dumatngan tu'u. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("DT1_23","006_1_23","DEU","1","23","23","Ya maphod henen imbagayuh aton tu'u, at pento\"uy himpulu ta duwah nan linala'in nalpuh nan hinohhah nan himpangapu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("DT1_24","006_1_24","DEU","1","24","24","At impadehda ta nunti'iddah nan dudunduntug eden babluy ta nangamung unda nidatong hinan Hadog an Eshkol, ya winanwanday aatna. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("DT1_25","006_1_25","DEU","1","25","25","Ya unat goh numbangngadda ya waday inyalidah ma'an an bunga ti do'ol di inah'upandah di. Ya inulgudday aat nan tinnigdan alyonday, Nan lutan idat Apo Dios ya ma\"aphod an malumong!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("DT1_26","006_1_26","DEU","1","26","26","Ya inalin goh Moses di, “Mu da'yu ya agguyyu inunud nan immandal Apo Dios ti agguyyu penhod an umuy enen luta. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("DT1_27","006_1_27","DEU","1","27","27","Ya un ayuat goh ahi'u'ulu' hinan nungkampuanyun alyonyuy, Adi ditu'u pohdon ay Apo Dios! Hiyanan un ditu'u enekak ad Egypt ta inyali ditu'uh tu an ipapatoy hinan holag Amor! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("DT1_28","006_1_28","DEU","1","28","28","Hay aton tu'un umuy hidi? Tuma'ot tu'un umuy ti hay inulgud nan linala'in nahnag ya alyonday, Nan tataguh di ya ma'abbi'ahda, ya atata'nangda ya un ditu'u! Ya nan siudad an numbabluyanda ya ata'nang an nitu'dul ad daya nan nunlene'woh an allupna! Ya wada goh di tinnigdah nan hihigante an holag Anak! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("DT1_29","006_1_29","DEU","1","29","29","Mu inali' ay da'yuy, Adi ayu wumigwig hi ta'otyun danen tatagu! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("DT1_30","006_1_30","DEU","1","30","30","Ti hi Apo Dios an mangipangpangulun da'yu ya Hiyay mangubat hinan binuhul tu'u, an umat hidin tinnigyun inatnan namaliw ay ditu'ud Egypt! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("DT1_31","006_1_31","DEU","1","31","31","Ya Hiya goh di inatnan ditu'uh nan mapulun ti titinnigyuy inat Apo Dios an nanalimun ay ditu'u ta nangamung un ditu'u indatong eten lugal, an umat hinan aton di ommod an lala'in mangibayagtutuh nan imbaluyna. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("DT1_32","006_1_32","DEU","1","32","32","Mu ta\"on unna inat hatun ditu'u ya agguyyu damdama kinulug hi Apo Dios ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("DT1_33","006_1_33","DEU","1","33","33","an ta\"on un ditu'u impangpang'u ta inyuy ditu'uh nan maphod an pungkampuan tu'u! Ya nan mahdom ya waday ongol an mabnang an apuy an manilag hinan owon tu'u, ya nan mapatal ya wada goh di ma'ugtul an bunut hi nunlidum ay ditu'u!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("DT1_34","006_1_34","DEU","1","34","34","Ya inalin goh Moses di, “Hi Apo Dios ya dengngolnay umamuyuanyu, at bimmungot, ya inhapatanan alyonay, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("DT1_35","006_1_35","DEU","1","35","35","Immannung ahan an ta\"on un oha ay daten linala'in nappuhin holag ad ugwan ya mi'id umatam hinan malumong an lutan intulag'uh idat'uh nan a'apuyu! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("DT1_36","006_1_36","DEU","1","36","36","Mu hay umatam ya ammunah Caleb an imbaluy Jephunneh ti hiya ya agguy nunduwaduwah aat di pangunudanan Ha\"in. At hiya ya nan holagnay pangidata' hinan luta an winanwana'. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("DT1_37","006_1_37","DEU","1","37","37","Ya da'yuy dimmalat hi bimmungtan goh Apo Dios ay ha\"in ti inalinay, Ta\"on un he\"a, Moses, ya adi'a goh umatam enen luta! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("DT1_38","006_1_38","DEU","1","38","38","Mu nan bumadang ay he\"a an hi Joshua an imbaluy Nun di umatam hidi, at tugunom hiya ti hiyay mangipanguluh nan holag Israel, at diday mamnoh hinan luta. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("DT1_39","006_1_39","DEU","1","39","39","Ya din inaliyun inung'ungungnga an pundapapdah nan gubat ya nan imbabaluyyun mid iniladan mangimmatun hinan maphod unu nappuhi ya diday umatam enen luta, at diday pangidata' ti diday mamnoh enen luta. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("DT1_40","006_1_40","DEU","1","40","40","Mu da'yun tatagu ya mumbangngad ayuh nan mapulun ta unudonyu nan dalan an miyuy hinan Mumbolah an Baybay! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("DT1_41","006_1_41","DEU","1","41","41","Mu hay nambalyu ya inaliyun ha\"in di, Numbahol amin Apo Dios, at muntutuyu ami! At ad ugwan ya abulutonmin umuy mi'gubat ta ma'at din immandal Apo Dios! At an amin ayu ya indadaanyun amin din mahapulyun immuy ni'gubat, ya ente\"ayun nunti'id hinan dudunduntug. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("DT1_42","006_1_42","DEU","1","42","42","Mu inalin Apo Dios ay ha\"in di, Padanam dida ta adida munti'id an umuy mi'gubat ti adia' mitnud ay dida, at abakon nan pi'buhulda dida. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("DT1_43","006_1_43","DEU","1","43","43","Ya imbaag'un amin ay da'yu nan inalin Apo Dios, mu agguyyu ahan dengngol an namamah nan agguyyu nangunudan ay Apo Dios, ti nonong ya impadehyun nunti'id hinan dudunduntug enen babluy. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("DT1_44","006_1_44","DEU","1","44","44","At numpangabuhu'da nan holag Amor an nunhituh nan dudunduntug, ya ginubat da'yu, ya umatdah iyu'an an numpudug da'yu, ya numpatoy da'yun mete\"ad Seir ta nangamung ad Hormah. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("DT1_45","006_1_45","DEU","1","45","45","Ya unat goh immanamut ayuh nalpahan nen na'at ya kimmila ayun numpabadang ay Apo Dios, mu agguyna inabulut nan inaliyu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("DT1_46","006_1_46","DEU","1","46","46","At hiyaat un ayu nabayag an nihihinnad Kadesh.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("DT2_1","006_2_1","DEU","2","1","1","Ya intuluy Moses an himmapit an inalinay, “At numbangngad tu'u, ya dinalan tu'u nan mapulun ta engganah un tu'u ene'wah nan dalan an mipluy hinan Mumbolah an Baybay ti hiyah ne din inalin Apo Dios ay ha\"in hi aton tu'u. Ya do'ol di tawon hi himmanagwangan tu'un limmane'le'od hinan dudunduntug ad Seir. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("DT2_2","006_2_2","DEU","2","2","2","At la'tot ya inalin Apo Dios ay ha\"in di, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("DT2_3","006_2_3","DEU","2","3","3","Ten do'ol di tawon hi himmanagwanganyuh tun dudunduntug, at ibangngadyun ipluy ta hay immapit hi iggid hi un hagangon di buhu'an di algaw di unudonyu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("DT2_4","006_2_4","DEU","2","4","4","At padanam nan tatagu ta alyom ay diday, Ten magadyuh an ihawang tu'uh nan babluy nan matmata'ot an i'Edom an tutulangyu an holag Esau an nunhitud Seir. Ya tuma'otdan da'yu, mu ta\"on ya enemayaanyu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("DT2_5","006_2_5","DEU","2","5","5","Ya adiyu ahan gubaton dida ti adi' idat ay da'yu nan lutada an ta\"on ah itang. Ti Ha\"in di nangidat hinan dudunduntug an babluy an ad Seir hinan a'ap'apun Esau ta banohda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("DT2_6","006_2_6","DEU","2","6","6","At un ayu luma'un didah ma'an hi ononyu ya danum hi inumonyu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("DT2_7","006_2_7","DEU","2","7","7","Ya nomnomnomon tu'u an hi Apo Dios ya winagahan ditu'un amin hinan ina'inat tu'u, ya hinalimunan ditu'uh din dimmaladalanan tu'uh nan ambilog an mapulun, ya wagwadan ditu'uh Apo Dios eten napat di tawon, at gintudnan amin di mahapul tu'u. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("DT2_8","006_2_8","DEU","2","8","8","At un tu'u tuwali ene'wah nan babluy nan tutulang tu'un holag Esau an numpunhitud Seir, ya innaynayun tu'un nundalan ta inu'unud tu'u nan miyuy ad Arabah, ya linauhan tu'u nan babluy ad Elath ya ad Ezion Geber, ya inhingngi tu'uh nan owon an mipluy ad Moab ta hidiy nange'wan tu'u. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("DT2_9","006_2_9","DEU","2","9","9","Ya inalin goh Apo Dios ay ha\"in di, Adiyu aton di logom hinan tatagun iMoab an holag Lot. Hay maphod ya adiyu gubaton dida ti diday nangidata' hinan babluy an ad Ar, ya adi' damdama idat ay da'yu nan lutadan ta\"on ah itang. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("DT2_10","006_2_10","DEU","2","10","10","Ya hay nunhituh dih din hopapna ya nan tatagun ma'alih Emim. Ya danen tatagu ya mun'abi'ahda, ya do'olda, ya atata'nangdan uhig di higante an umat hinan holag Anak. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("DT2_11","006_2_11","DEU","2","11","11","Ya umatdah nan hihigante an holag Anak goh, mu hay pungngadan nan iMoab ay dida ya Emim. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("DT2_12","006_2_12","DEU","2","12","12","Hidin hopapna ya ad Seir di nunhituwan nan holag Hor, mu un inameh nan holag Esau, ya numpakakda dida, ya numpa\"ida nan baluyda ta diday nihukat an nunhituh di. Ya umat goh hinay aton tu'un holag Israel hinan lutan indat Apo Dios ay ditu'u! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("DT2_13","006_2_13","DEU","2","13","13","Ya inalin goh Apo Dios di, Umuy ayu, ya ene'wayuh nan Hadog an Zered. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("DT2_14","006_2_14","DEU","2","14","14","Ya heden algaw ya hiyah ne miyatulumpulu ta walun tawon hi naluh hidin nakakan tu'ud Kadesh Barnea ya un tu'u e'wah nan Hadog an Zered. Ya hadin nun'apala\"uh an tawon ya an amin din linala'in ni'gubat ya nun'atoyda ti hiyah ne tuwali din inhapatan Apo Dios hi ma'at ay dida. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("DT2_15","006_2_15","DEU","2","15","15","Ti agguy binadangan Apo Dios dida, at hiyanan numpatoyna dida ta engganah unda na'amin an na'ubah ti dumalat nan agguyda nangunudan ay Apo Dios. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("DT2_16","006_2_16","DEU","2","16","16","Ya unat goh na'unghiw din angunuh an tagun mi'gubat an natoy ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("DT2_17","006_2_17","DEU","2","17","17","ya inalin Apo Dios ay ha\"in di, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("DT2_18","006_2_18","DEU","2","18","18","Ad ugwan mahkay ya mabalin an umuy ayu ta e'wayuh nan babluy ad Ar an hakup ad Moab. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("DT2_19","006_2_19","DEU","2","19","19","Ya wa ay ta nidatong ayuh nan lutan di holag Ammon an diday nalpuh nan holag Lot ya adiyu ta'ta'ton dida unu gubaton. Ti ta\"on ahan un ah itang an luta ya adi' ahan idat ay da'yu nan lutan di holag Ammon ti indat'uh nen luta ta boltan nan holag Lot. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("DT2_20","006_2_20","DEU","2","20","20","Ya henen luta ya ma'alin lutan nan hihigante ti diday nunhituh di tuwali, mu hay pungngadan nan holag Ammon ay dida ya Zamzummim. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("DT2_21","006_2_21","DEU","2","21","21","Ya danen tatagu ya atata'nangdan umatdah nan holag Anak. Ya nidugah an do'olda ahan, ya mun'abi'ahda goh. Mu nun'ipapatoy Apo Dios didah nan holag Ammon ta dida mahkay di nihukat an numpunhituh di. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("DT2_22","006_2_22","DEU","2","22","22","Ya umat goh hinay inat Apo Dios an namadang hinan i'Edom an nalpuh holag Esau ti numpatoyda nan tatagun holag Hor ta diday nihukat an nunhituh nan luta ta engganad ugwan. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("DT2_23","006_2_23","DEU","2","23","23","Ya umat goh hinay na'at hinan tatagun holag Av an nunhituh nan bababbabluy ta engganad Gaza an numpatoy nan tatagun nalpud Caphtor ti dumalat hinan badang Apo Dios ya inubahna, at diday nihukat an numpunhituh nan lutada. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("DT2_24","006_2_24","DEU","2","24","24","Ya inalin goh Apo Dios di, Mala\"uy ayu ta inaynayunyun umuy ya bad'angonyu nan Wangwang an Arnon. Ya umuyyu gubaton hi Sihon an alih ad Heshbon an ohan holag Amor, at pangabako' da'yu ta da'yuy mihukat hinan lutan numbabluyanda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("DT2_25","006_2_25","DEU","2","25","25","Ya mete\"ad ugwan an algaw ya lumuwo' di ta'ot an amin nan tataguh tun alutaluta ta an amin nan mangngol hi aatyun holag Israel ya wumogwogdah ta'otdan da'yu.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("DT2_26","006_2_26","DEU","2","26","26","Ya inalin goh Moses di, “Ya hidin wadan tu'uh nan mapulun ad Kedemoth ya wadaday hennag'u ta umuyda alyon ay Sihon ad Heshbon nan pangal'alu\"u ta alyondan hiyay, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("DT2_27","006_2_27","DEU","2","27","27","Iyabulutmu ay ni' ta e'wamih nan babluyyu, ya nan kulhay u'unudonmi, ya adimi e'wah nan miyuy hinan numpinangngel an dalan. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("DT2_28","006_2_28","DEU","2","28","28","Ya bayadanmi nan ma'an an idatyuh ononmi ya nan danum an idatyuh inumonmi ti hay pohdonmi ya anggay ya nan pange'wanmih nan babluyyu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("DT2_29","006_2_29","DEU","2","29","29","An umat hi inat nan holag Esau an nunhitud Seir ya nan iMoab an nunhitud Ar an inabulutday pange'wanmih nan babluyda ta nangamung unmi bad'angon nan Wangwang an Jordan ta umuy amih nan lutan inalin Apo Dios hi idatnan da'mi. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("DT2_30","006_2_30","DEU","2","30","30","Mu hi Sihon an alid Heshbon ya agguyna inabulut di pange'wan tu'uh nan babluyda. Ti impahelot Apo Dios di nomnomna, at hiyaat un ngumhay ta omod un hiyay dumalat hi pangabakan tu'un hiya an hiyah ne na'at ad ugwan. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("DT2_31","006_2_31","DEU","2","31","31","Ya inalin goh Apo Dios ay ha\"in di, Tigonyun impa'abak'un da'yu han Alin hi Sihon, at hinakupyu nan lutana ta bagiyu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("DT2_32","006_2_32","DEU","2","32","32","Ti unnaat goh initnud nan tindaluna ta immalidan nangubat ay da'yuh nan babluy ad Jahaz ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("DT2_33","006_2_33","DEU","2","33","33","ya Ha\"in an hi Apo Dios di bimmadang ta nangabak ayu, at pinatoyyu hiya, ya ta\"on nan imbabaluyna, ya an amin nan tataguna. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("DT2_34","006_2_34","DEU","2","34","34","Ya heden nunggugubatanyu ya inabakyu dida, at numpa\"iyun amin nan babluyda, ya numpatoyyun amin nan linala'i ya nan binabai, ya ta\"on nan ung'ungungnga, at mi'id ah na'angang hi matagu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("DT2_35","006_2_35","DEU","2","35","35","At innalyun amin nan a'animalda, ya hinamhamyu nan gina'un nan numbabluyanda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("DT2_36","006_2_36","DEU","2","36","36","Ya Ha\"in an hi Apo Dios di namadang ay da'yu ta inabakyu nan nahayhaynod an babluy an mete\"ad Aroer an babluy hinan pingit di Wangwang an Arnon, ya niddum nan siudad hinan gagwan nen nundotal an luta ta engganad Gilead. Ya mi'id ah ohah nan mabibi'ah an siudad hi agguyyu inameh. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("DT2_37","006_2_37","DEU","2","37","37","Mu agguy ayu immuy hinan hakup nan babluy nan holag Ammon, ya nan lutah nan pingit di Wangwang an Jabbok, ya nan abablubabluy hinan dudunduntug, unu hinan udumnan lutan inali' an Dios hi adiyu ayan.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("DT3_1","006_3_1","DEU","3","1","1","Ya intuluy Moses an himmapit an inalinay, “Hay nehnod hi inat tu'u ya inhingngi tu'uh nan miyuy hinan lutad Bashan. Ya nan alih di an hi Og ya initnudnan amin nan tindaluna ta immalidan nanamun nangubat ay ditu'uh nan lutad Edrei. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("DT3_2","006_3_2","DEU","3","2","2","Mu inalin Apo Dios ay ha\"in di, Adi ayu tuma'ot ay Og! Ti ipa'abak'u hiyan da'yu an middum an amin nan tataguna ya an amin nan lutana. Ya atonyu ay dida goh din inatyun nangabak ay da Sihon an alin nan holag Amor ad Heshbon. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("DT3_3","006_3_3","DEU","3","3","3","At hi Apo Dios ya impa'abaknan ditu'u nan Alin hi Og ad Bashan ya nan tataguna, at numpatoy tu'u didan amin an mi'id ah na'angang hi matagu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("DT3_4","006_3_4","DEU","3","4","4","Ya hinakup tu'un amin nan nanom an siudad hi ad Argob an hakup ad Bashan an numpapto'an Og ad Bashan. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("DT3_5","006_3_5","DEU","3","5","5","Ya danen siudad ya nun'ihamad di allupda an atata'nang, ya ta\"on nan pantawda ya ata'nang goh, ya gumo' di da'igda, ya do'ol goh an babluy di agguy na'allup. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("DT3_6","006_3_6","DEU","3","6","6","Ya numpa\"i tu'un amin nan siudad, ya numpatoy tu'un amin nan tataguh di an linala'i, ya binabai, ya nan ung'ungungnga an umat hidin inat tu'u ay Sihon an alid Heshbon. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("DT3_7","006_3_7","DEU","3","7","7","Ya hinamham tu'un amin nan wah siudad, ya an amin nan a'animalda ya innal tu'u. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("DT3_8","006_3_8","DEU","3","8","8","Ya heden gutud di na'atana ya penloh tu'uh nan duwan alin di holag Amor nan luta an niyappit hi buhu'an di algaw hinan Wangwang an Jordan an mete\"ah nan Wangwang an Arnon ta nangamung hinan Duntug an Hermon. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("DT3_9","006_3_9","DEU","3","9","9","Ya hay pungngadan nan iSidon ay nen duntug ya Duntug an Sirion, ya hay pungngadan nan holag Amor ya Duntug an Senir. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("DT3_10","006_3_10","DEU","3","10","10","Ya penloh tu'un amin nan babluy an hakup Og an alih did Bashan an nan siudad hinan way nundotal an luta, ya an amin nan lutad Gilead, ya ad Bashan ta nangamung hinan siudad ad Salekah ya ad Edrei. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("DT3_11","006_3_11","DEU","3","11","11","Ya nan Alin hi Og di angunuh an holag din hihigante an holag Repha, ya hay niyammah kamana ya gumo', ya hay lukud di inabellogna ya onom di umpi, ya hay lukud di inadu\"oyna ya nahuluk hi himpulu ta tuluy umpi. Ya ta\"on ad ugwan ya i\"ihnah nen kamanah did Rabbah hinan siudad di holag Ammon.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("DT3_12","006_3_12","DEU","3","12","12","Ya inalin goh Moses di, “Ya danen penloh tu'un luta an mete\"ah nan siudad hi ad Aroer an hakup nan Wangwang an Arnon an middum goh nan dudunduntug an babluy ad Gilead, ya an amin nan munisipyuh di ya indat'uh nan holag Reuben ya holag Gad. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("DT3_13","006_3_13","DEU","3","13","13","Ya nan na'angang an lutad Gilead ya ad Bashan an din numpapto'an Og hidin hopapna ya impiyapong'uh nan godwan di holag Manasseh. Ya an amin nan na'angang an babluy ad Bashan ya hiyah de babluy ad Argob an lutan nan hihigante an holag Repha. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("DT3_14","006_3_14","DEU","3","14","14","Nan ohan holag Manasseh an hi Jair di nanakup hi an amin an babluy ad Argob an mete\"ad Bashan ta nangamung hinan igad nan babluy nan holag Geshur ya holag Maacath. Ya impingadana nan ngadanah nan babluyna an Havvoth Jair, at hiyah ne ngadanah engganad ugwan. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("DT3_15","006_3_15","DEU","3","15","15","Ya hay nanakup hinan babluy ad Gilead ya nan holag Makir an holag goh Manasseh. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("DT3_16","006_3_16","DEU","3","16","16","Ya hay indat'u goh hinan holag Reuben ya nan holag Gad ya nan lutan mete\"ad Gilead ta engganah nan Wangwang an Arnon (ya nan godwan di wangwang di igadna) ta engganah nan Wangwang an Jabbok an hiyah ne igad di hakup nan holag Ammon. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("DT3_17","006_3_17","DEU","3","17","17","Ya niddum hinan lutada nan Mapulun an Arabah, ya umatam an megpong hinan Wangwang an Jordan ta engganah nan Lobong an Kinnereth ta engganah un miyatam hinan ma'alih Baybay an Arabah (unu nan Ma'ahin an Baybay) hinan puun di Duntug an Pisgah hi appit di buhu'an di algaw. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("DT3_18","006_3_18","DEU","3","18","18","Ya inali' goh ay da'yuy, Indat Apo Dios daten luta ay da'yu ta banohyu. Mu mahapul an, an amin nan tindaluyu ya bumad'angdah nan Wangwang an Jordan ta badanganda nan linala'in holag Israel an manakup hi dammangna. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("DT3_19","006_3_19","DEU","3","19","19","Mu adi mi'yuy nan a'ahawayu, ya imbabaluyyu, ya nan a'animalyu ta mataynandah nan siudad an indat'uh punhituwanyu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("DT3_20","006_3_20","DEU","3","20","20","At badanganyu nan ibbayun holag Israel ta nangamung un da'yu pangabakon ay Apo Dios ta hakuponyu nan lutan idatnan dida an wah appit di alimuhan nan algaw hinan Wangwang an Jordan. Ya awni ta mid al'alin didah nan punhituwanda an umat hinan na'at ay da'yu ya un ayu mahkay mumbangngad hinan lutan indat'un da'yu ta banohyu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("DT3_21","006_3_21","DEU","3","21","21","Ya heden gutudna ya inali' ay Joshua di, Tinnigmun amin nan inat Apo Dios hinan duwan ali an da Sihon ay Og. At umat goh hinay atonah an amin hinan a'alih nan pumpapto'andah lauhanyuh nan ayanyu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("DT3_22","006_3_22","DEU","3","22","22","Ya adi ayu tuma'ot ay dida ti hi Apo Dios ya badangan da'yun mi'gubat, at mangabak ayu!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("DT3_23","006_3_23","DEU","3","23","23","Ya inalin goh Moses di, “Ya heden timpu ya inyal'alu\"un nunluwalun Apo Dios an inali' di, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("DT3_24","006_3_24","DEU","3","24","24","Apo Dios an na'abbagbagtun dayawonmi, ya tene\"am an impattig ay ha\"in an baalmu nan nunheglan abalinam ya nan amabi'ahmu ti an amin nan wad abuniyan ya wah tun luta ya mi'id ah mabalin hi mangat hinan inatmu! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("DT3_25","006_3_25","DEU","3","25","25","Abulutom ni', Apu, ta mi'bad'anga' hinan Wangwang an Jordan ti pohdo' an tigon nan malumong an lutah dammangna, ya nan ma\"aphod an dudunduntug enen babluy, ya nan babluy ad Lebanon! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("DT3_26","006_3_26","DEU","3","26","26","Mu da'yun tataguy dimmalat hi bimmungtan Apo Dios ay ha\"in ta omod unna adi donglon nan iyal'alu\"un Hiya! Ya unnaat goh inalinan ha\"in di, Ammuna, ya adim ipidwan ibaga nan inalim! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("DT3_27","006_3_27","DEU","3","27","27","At umuy'ah nan tulid di Duntug an Pisgah, ya inamangmu nan nunlene'woh. Ya ihamadmu an pa'atiggon nan luta ti adi'a mabalin an mi'bad'ang eten Wangwang an Jordan! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("DT3_28","006_3_28","DEU","3","28","28","At pot'om hi Joshua, ya tugunom hiya, ya ipabi'ahmuy nomnomna ti hiyay mihukat ay he\"an mangipangpanguluh nan tatagu ta bumadang ay dida ta engganah unda bonhon hi awni. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("DT3_29","006_3_29","DEU","3","29","29","At nataynan ami ta nihina amih nan nundotal an potto' nan munisipyu an ad Beth Peor.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("DT4_1","006_4_1","DEU","4","1","1","Ya intuluy Moses an himmapit an inalinay, “Da'yun holag Israel, donglonyu nan aat nan udumnan Uldin, ya unudonyun amin nan itudu' ay da'yu! Ti unudonyu ay at matagu ayu, ya da'yuy umuy ta hakuponyu nan lutan idat Apo Dios an din Dios din a'apuyuh penghana. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("DT4_2","006_4_2","DEU","4","2","2","Ya hanan Uldin an intudu' ay da'yu ya adiyu ahan udman hi udumna, ya adiyu goh kudangan. Ti mahapul an unudonyu nan immandal Apo Dios an nan intudu' ay da'yu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("DT4_3","006_4_3","DEU","4","3","3","Ya tinnigyu nan inat Apo Dios hi wadan tu'uh ad Ba'al Peor an numpatoynan amin nan nundayaw hinan bulul an hi Ba'al. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("DT4_4","006_4_4","DEU","4","4","4","Mu da'yun agguy nundayaw ay Ba'al ya innaynayunyun nangulug ay Apo Dios, at hiyanan matagu ayud ugwan. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("DT4_5","006_4_5","DEU","4","5","5","Ya daten udumnan Uldin an immandal Apo Dios ay ha\"in hi itudu' ay da'yu ta hiyay unudonyu ya immannung an intudtudu' ay da'yu ta hiyay unudonyuh nan umayanyun nen luta an hakupon ta lutayu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("DT4_6","006_4_6","DEU","4","6","6","At mahapul an ihamadyun innilaon ya inunudyu ti hiyay mangidat hi la'engyu ya abalinanyun manginnila ta donglon ay nan Hentil hinan udum an babluy nan aat di pangatyu ya alyonday, Nahamad heten ohan himpamabluy ti nanomnomanda, ya waday abalinandan manginnilah atonda! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("DT4_7","006_4_7","DEU","4","7","7","Tigonyu! Undan waday udumnah babluy an neheggon ay diday diosda an umat hinan Apo Dios tu'u an neheggon hi pumbagan tu'uh nan numbino'ob'on an badang? ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("DT4_8","006_4_8","DEU","4","8","8","Ya undan goh waday udum hi ma'al'alin babluy an waday uldinda an maphod di pamanuhna an nipaddung hinan Uldin an intudu' ay da'yud ugwan? ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("DT4_9","006_4_9","DEU","4","9","9","At hay mahapul hi atonyu ya emayaanyu ta adiyu al'alliwan nan tinnigyud ugwan an ataguyu, ya nonomnomonyu ta way ituduyuh nan imbabaluyyu ta engganah nan a'apuyu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("DT4_10","006_4_10","DEU","4","10","10","Ya nomnomonyu din dengngol tu'un inalin Apo Dios hi awadan tu'uh nan Duntug an Horeb hidin nangalyanan ha\"in di ayagam ta umali nan tatagu ta mahayupda, ta donglonda nan hapito', ta innilaonda an Ha\"in di ta'tandah e'gonanda eten pi'taguandah tun luta, ya ta way itududah nan imbabaluyda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("DT4_11","006_4_11","DEU","4","11","11","Ya immali ayun amin an tuma'dog hinan puun di duntug, ya heden duntug ya waday apuy an dumaladalang, ya umu'utyu' nan mangmangitit an ahu'nad daya, at hemmelong. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("DT4_12","006_4_12","DEU","4","12","12","Ya himmapit ay da'yuh Apo Dios an wah nan apuy, at dengngolyu nan hinapitna, mu agguyyu tinnig di aat nan angahna. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("DT4_13","006_4_13","DEU","4","13","13","Ya imbaagnan da'yu nan Himpulun Uldin an intudo'nah nan mayapit an batu ta unudonyu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("DT4_14","006_4_14","DEU","4","14","14","Ya immandal Apo Dios ay ha\"in eden algaw ta itudu' an amin nan Uldin ya hay atonyun mumpanuh hinan umayanyuh nan lutan hakuponyu ta bagiyu.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("DT4_15","006_4_15","DEU","4","15","15","Ya intuluy Moses an inalinay, “Hidin himmapitan Apo Dios ay da'yu an nalpuh nan way apuy hinan Duntug an Horeb ya agguyyu tinnig di angah Apo Dios, at mahapul an emayaanyuy pangatyu ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("DT4_16","006_4_16","DEU","4","16","16","ta adi ayu mumbahol ti ini ya mun'amma ayuh bulul an eyengngohyuh angah di tagun umat hi lala'i unu babai, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("DT4_17","006_4_17","DEU","4","17","17","unu eyengngohyuh nan malgom an wah tun luta, unu nan malgom an hamutin tumayap ad daya, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("DT4_18","006_4_18","DEU","4","18","18","unu nan umat hinan mun'ada'adap hitun luta, unu nan ekan hi baybay. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("DT4_19","006_4_19","DEU","4","19","19","Ya gulat ta tangadonyud daya ya tigonyu nan algaw, ya nan bulan, ya nan bittuan, ya nan udum an wad daya an maphod di tigawda ya adi ayu mabalbaliyan ya dinayawyu dane ti limmun Apo Dios dane ta munhulbih an amin hinan tataguh tun luta. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("DT4_20","006_4_20","DEU","4","20","20","Ya da'yuy binadangan Apo Dios ti enekak da'yuh nan nunheglan nipaligligatanyuh ad Egypt ta da'yuy ibilangnah tataguna an paddungnay tawidnah engganad ugwan. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("DT4_21","006_4_21","DEU","4","21","21","Mu da'yuy dimmalat hi bimmungtan Apo Dios ay ha\"in ti inhapatana an adia' bumad'ang hinan Wangwang an Jordan ta adi' ataman nan malumong an lutan idatnan da'yuh banohyu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("DT4_22","006_4_22","DEU","4","22","22","Ti ha\"in ya heten wadan tu'ud ugwan an lutay ataya', at adi ahan mabalin hi unna' bumad'ang hinan Wangwang an Jordan. Mu da'yuy umuy an bumad'ang ta hakuponyu nan malumong an luta. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("DT4_23","006_4_23","DEU","4","23","23","At emayaanyu ta adiyu al'alliwan nan intulag Apu tu'un hi Apo Dios ay da'yu ti ini ya mun'amma ayuh nan malgom an bulul an ipawan Apo Dios. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("DT4_24","006_4_24","DEU","4","24","24","Ti hi Apo Dios ya ay apuy an gumhob, ya ma\"annel an Dios! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("DT4_25","006_4_25","DEU","4","25","25","Ya ta\"on un do'ol di tawon hi ihinanyun nen luta ta malmuy do'ol hi holagyu ta munholagda goh ta do'ol di a'apuyu, ya pimmuhi pangatyu, ya nun'amma ayuh nan bulul unu nan malgom an pangiyengngohanyu, ya ina'inatyuy na\"appuhih pumbaholan an adi ahan pohdon Apo Dios, at hiyanay mangipabungot ay Hiya. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("DT4_26","006_4_26","DEU","4","26","26","Ya ipa'innila' hinan wad abuniyan ya nan wah tun luta ta diday mun'ihtigun da'yud ugwan an algaw ti hi awniat mun'a'ubah ayuh nan lutan umayanyu ta hakuponyu. Hinan dammang nan Wangwang an Jordan ya adi madnoy di pi'hituwanyun nen luta ti mun'a'ubah ayu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("DT4_27","006_4_27","DEU","4","27","27","Ta nan ma'angang di iwa'at Apo Dios hinan numbino'ob'on an babluy, ya nahnot di ma'angang ay da'yuh nan lutan iwa'atanyu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("DT4_28","006_4_28","DEU","4","28","28","Ya hidih ayanyu ya mundayaw ayuh nan bulul an ayiw ya batu an inyamman di tagun adi mitigaw di matana, ya adi medngol di ingana, ya adi mangan, ya adi humunghung di olongna. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("DT4_29","006_4_29","DEU","4","29","29","Mu ta\"on hi un umat hina ya anaponyu damdamah Apo Dios hidih nan awadanyu, ya ah'upanyuh un mihamad di punnomnomyuh pamhodyun manganap ay Hiya. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("DT4_30","006_4_30","DEU","4","30","30","Mu wa ay ta mumpaligat ayuh udum di algaw ti ma'at daten amin ya pohdonyu ay an mumbangngad mahkay ay Apo Dios ya mahapul an unudonyu nan hapitonan da'yu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("DT4_31","006_4_31","DEU","4","31","31","Ti hay aat Apo Dios ya ma'ahhimo' an Dios, at adi da'yu inganuy, ya adi da'yu ubahon, ya adina goh aliwan din ni'tulaganah din o'ommodyu an inhapatanan dida. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("DT4_32","006_4_32","DEU","4","32","32","Ya hamadonyun innilaon nan na'ana'at hidin penghanah agguyyu nitungawan ta nangamung hidin nunlumuwan Apo Dios hi taguh tun luta. Ya baganyu goh an amin nan tataguh tun lutah un waday iniladah na'at unu tinnigdah nipaddung eten nunheglay aatna an tinnigyud ugwan ya nan dengngolyun na'at. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("DT4_33","006_4_33","DEU","4","33","33","At mi'id mah nin di tatagun agguy natoy hi nangngolanah himmapitan Apo Dios hinan way apuy an adi umat hinan nangngolanyu ya matagu ayu! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("DT4_34","006_4_34","DEU","4","34","34","Ya mi'id goh udum hi dios an natulid an immuy hinan ohan babluy, ya enekakna han ohan himpangapun tatagun ni'hituh di ta tinapngana dida, ya inatnay umipanoh'a, ya limmunay dogoh, ya ni'gubat, ya inatnay adi olog di tagu, ya bimmadang, ya inatna goh di nidugah an atata'ot! Mu hiyah ne inat Apo Dios ay da'yuh ad Egypt ta tinnigyu! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("DT4_35","006_4_35","DEU","4","35","35","Ya manu ay ipattig Apo Dios hanan da'yu ya ta way panginnilaanyun Hiya ya anggay di immannung hi Dios, ya mi'id di udumna. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("DT4_36","006_4_36","DEU","4","36","36","Ya hidid abuniyan di nalpuwan di Hapitnan dengngolyu ta tugunon da'yuh tun luta, ya impattignan da'yu nan atata'ot an apuy, ya dengngolyu nan Hapitnan nalpuh nan way apuy. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("DT4_37","006_4_37","DEU","4","37","37","Ya dumalat nan pamhodnah din o'ommodyu at hiyanan pento' da'yun holagda, ya enekak da'yud Egypt an dumalat hinan nidugah an abalinana. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("DT4_38","006_4_38","DEU","4","38","38","Ya numpakakna nan nunhitun den babluy an mun'abi'ah ya do'do\"ol ya un da'yu ta mihukat ayun nen babluyda ta da'yuy ad luta ta banohyuh engganad ugwan. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("DT4_39","006_4_39","DEU","4","39","39","Ya adiyu al'alliwan an hi Apo Dios ya Dios ad abuniyan, ya hitun luta, ya ad dolom, at mi'id di udumnah Dios. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("DT4_40","006_4_40","DEU","4","40","40","At hiyanan unudonyun amin nan Himpulun Uldina ya nan udumnan Uldinan intudu' ay da'yud ugwan an algaw ta an amin ayu ya mi'id al'alih pi'taguanyu an ta\"on nan holagyuh pidwa, ya ta minaynayun di ihinanyun ne han lutan idat Apo Dios ta bagiyuh mid pogpogna.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("DT4_41","006_4_41","DEU","4","41","41","Ya inlahhin Moses di tuluh Siudad an Punhi'ugan an wah appit di buhu'an di algaw hinan Wangwang an Jordan ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("DT4_42","006_4_42","DEU","4","42","42","ta way ipo\"oyan nan lumayaw an tagun agguyna inamtan ya pinatoyna han heneggonan bo'ona binuhul. Ya malgom ay danen tulun siudad di ipo\"oyandah unda lumayaw ta way atondan mi'tagu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("DT4_43","006_4_43","DEU","4","43","43","Ya hiyah te ngadan nan tulun babluy an ad Bezer an nundotal an wah nan mapulun (ya hiyah te siudad an ayan nan holag Reuben), ya ad Ramoth hidid Gilead di ayan nan holag Gad, ya hay ayan nan holag Manasseh ya ad Golan an hakup ad Bashan. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("DT4_44","006_4_44","DEU","4","44","44","Ya hiyatuy udumnan Uldin Apo Dios an intudun Moses hinan tatagun holag Israel ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("DT4_45","006_4_45","DEU","4","45","45","hidin akakandad Egypt, at danen Uldin di immandal Moses hi unudondah ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("DT4_46","006_4_46","DEU","4","46","46","dih nan awadandah nan way nundotal ad Beth Peor hi appit di Wangwang an Jordan an lutan Sihon an alin nan holag Amor ad Heshbon (mu pinatoy da Moses ya nan holag Israel da Sihon ya nan tataguna tuwali), ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("DT4_47","006_4_47","DEU","4","47","47","at hinakupda nan lutana goh, ya nan lutan nan Alin hi Og ad Bashan, ya nan nunhituwan nan duwan a'alin di holag Amor hi appit di buhu'an nan algaw di Wangwang an Jordan ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("DT4_48","006_4_48","DEU","4","48","48","an mete\"ad Aroer an wah nan pingit di Wangwang an Arnon ta engganah nan Duntug an Siyon (unu nan Duntug an Hermon). ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("DT4_49","006_4_49","DEU","4","49","49","Ya niddum goh an amin nan Mapulun an Arabah an mete\"ah nan way pingit di Wangwang an Jordan ta nangamung hidih nan Baybay an Arabah ta engganah nan puun di Duntug an Pisgah. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("DT5_1","006_5_1","DEU","5","1","1","Ya impa'ayag goh Moses an amin nan i'ibbanan holag Israel, ya inalinan diday, “Da'yun i'iba ya ihamadyun pa'addonglon nan Uldin ya nan udumna goh an Uldin an ipa'innila' ay da'yud ugwan an algaw ta innilaonyuy aatda, ya mahapul an ihamadyun mangunud. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("DT5_2","006_5_2","DEU","5","2","2","Ti da'yuy ni'tulagan Apo Dios hinan Duntug an Horeb ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("DT5_3","006_5_3","DEU","5","3","3","an bo'on nan a'ap'apu tu'uy ni'tulagana ya anggay ti ditu'un amin an matagud ugwan. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("DT5_4","006_5_4","DEU","5","4","4","Ya hidih nan duntug an wadan di apuy di himmapitan Apo Dios an ni'haggangan ay da'yu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("DT5_5","006_5_5","DEU","5","5","5","Ya timma'doga' hinan numbattananyun da Apo Dios ta nan hinapitna ya hiyay imbaag'un da'yu. Ti timma'ot ayuh din mundalang an apuy, at hiyanan agguy ayu nunti'id an neheggon hinan duntug. Ya hiyah te inalin Apo Dios: ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("DT5_6","006_5_6","DEU","5","6","6","Ha\"in hi Apo Dios an Dios an dayawonyu an nangekak ay da'yud Egypt hidin abaalyu an ay ihunay un ayu himbut. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("DT5_7","006_5_7","DEU","5","7","7","Ya mi'id ah udum hi dayawonyu an dios an anggay Ha\"in. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("DT5_8","006_5_8","DEU","5","8","8","Ya adi ayu mun'ammah bululyun meyengngoh di tigawdah nan wad abuniyan, unu nan wah tun luta, unu nan wah nan danum an wad dolom. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("DT5_9","006_5_9","DEU","5","9","9","Ya mahapul an adiyu dayawon ya itamuan nan malgom an bulul. Ti Ha\"in an hi Apo Dios ya nidugah an ma\"annela' hi un waday udum hi dayawonyuh meyengngoh ay Ha\"in. Ti atonyu ay hana ya moltao' da'yu ya ta\"on nan holagyun mamohol ay Ha\"in ta engganah nan miyapat hi a'ap'apuyu an dumalat nan baholyu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("DT5_10","006_5_10","DEU","5","10","10","Mu ipattig'uy homo\"uh nan do'ol an tatagun mamhod ay Ha\"in ya nan mangunud hi Uldin'u. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("DT5_11","006_5_11","DEU","5","11","11","Ya adi malgom di panapitanyuh ngadan'u an hi Apo Dios ti moltao' nan mangelgom an manapit hi ngadan'u. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("DT5_12","006_5_12","DEU","5","12","12","Ya mahapul an ngilinonyu nan miyapitun algaw ta pun'eblayanyu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("DT5_13","006_5_13","DEU","5","13","13","Ya onom di algaw hi panamuanyuh nan tamuyu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("DT5_14","006_5_14","DEU","5","14","14","Mu nan miyapitun algaw ya hiyah ne pun'eblayanyu ta pundayawanyun Ha\"in an hi Apo Dios. At mahapul an mi'id ah muntamun da'yu an ta\"on nan imbabaluyyu, ya nan baalyu, ya nan a'animalyu, ya nan mangiliyu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("DT5_15","006_5_15","DEU","5","15","15","Ti nomnomonyu an un ayu baal ad Egypt, mu binaliwa' da'yu an dumalat nan nidugah an abalina', at hiyanan mahapul an ngilinonyu nan miyapitun algaw ta pun'eblayanyu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("DT5_16","006_5_16","DEU","5","16","16","Ya e'gonanyuh amayu ya hi inayu an hiyah te mandal'u ta ud'udma' di pi'taguanyuh nan lutan idat'un da'yu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("DT5_17","006_5_17","DEU","5","17","17","Adi ayu pumatoy. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("DT5_18","006_5_18","DEU","5","18","18","Adi ayu umilugtap. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("DT5_19","006_5_19","DEU","5","19","19","Adi ayu mangakaw. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("DT5_20","006_5_20","DEU","5","20","20","Adiyu ipabahol nan agguy immannung hinan ibbayuh nan pun'ihtiguanyu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("DT5_21","006_5_21","DEU","5","21","21","Adiyu amnawan nan a'ahawan nan heneggonyu ya nan baalda, ya adiyu amohan nan abungda, ya nan lutada, ya nan a'animalda, ya nan numbino'ob'on an gina'uda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("DT5_22","006_5_22","DEU","5","22","22","Hiyanay Uldin hi inalin Apo Dios ay ditu'un amin hidin na'amungan tu'uh nan puun di duntug hidin nanglotanan himmapit hinan wadanah nan mundalang an apuy ya hinan way ma'ugtul ya munhehellong an ahu', ya hiyanay hinapitna ya anggay, at intudo'nah nan duwan mayapit an batu, ya indatnan ha\"in.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("DT5_23","006_5_23","DEU","5","23","23","Ya inalin goh Moses di, “Ya unat goh dengngolyuh nen hapit an nalpuh nan ma'ugtul ya munhehellong an ahu' hinan duntug an gun dumaladalang ya immali ayun ta\"on nan a'apu ya nan mumpumpapto' hinan ahimpahimpangapu ay ha\"in, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("DT5_24","006_5_24","DEU","5","24","24","ya inaliyuy, Hi Apo Dios ya impattignan da'mi nan anabagtuna ya nan anahamadna, ya dengngolmi goh din hapitnan nalpuh nan way apuy! Ad ugwan ya inilami mah an ni'hapit hi Apo Dios ay da'mi ya agguy ami natoy! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("DT5_25","006_5_25","DEU","5","25","25","Mu ad ugwan ya matoy ami! Ti henen atata'ot an apuy di mangubah ay da'mih un gulat ta donglonmi goh an humapit hi Apo Dios! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("DT5_26","006_5_26","DEU","5","26","26","Ya immannung an mi'id ah tagu an unat goh nalpah di nangngolanah nan hapit nan adi matmattoy an Dios an nalpuh nan way apuy an umat hinan nangngolanmi ya matagu! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("DT5_27","006_5_27","DEU","5","27","27","At mumbangngad'a ta he\"ay umuy meheggon hinan awadan Apo Dios ta donglom an amin nan alyona ya unmu ulgudon ay da'mi, at donglonmi, ya unudonmin aton! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("DT5_28","006_5_28","DEU","5","28","28","Ya dengngol Apo Dios hanan inaliyuh din ni'hapitanyun ha\"in, at inalin Apo Dios di, Dengngol'u hanan inalin nan tataguh ni'hapitanda, ya immannung nan inalida. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("DT5_29","006_5_29","DEU","5","29","29","Ya ne'nong hi unda inaynayun henen pangatda an Ha\"in di tuma'tanda ya inaynayundan mangunud hinan Uldin'u, at mid al'alin didah enggana an ta\"on nan holagda! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("DT5_30","006_5_30","DEU","5","30","30","At eka alyon ay dida ta mumbangngaddah nan nunhituwanda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("DT5_31","006_5_31","DEU","5","31","31","Mu adi'a me'yekak ta mihina'ah tu ti ipa'innila' ay he\"a an amin nan Uldin'u ya nan udumnan Mandal'u ta way itudum hinan tatagu ta hiyay unudondah nan ihinandah nan lutan idat'un dida. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("DT5_32","006_5_32","DEU","5","32","32","At da'yun i'ibban holag Israel ya mahapul an unudonyun amin nan Uldin Apo Dios ay da'yu! Ya adi ayu ni' ahan munduwaduwan mangunud hinan Uldina! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("DT5_33","006_5_33","DEU","5","33","33","Ya ihamadyun mangunud hi an amin an Uldina ta matagu ayu, ya mi'id al'alin da'yu, at dumu'du\"oy di pi'taguanyuh nan lutan idatnan da'yu ta banohyu!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("DT6_1","006_6_1","DEU","6","1","1","Ya intuluy Moses an himmapit an inalinay, “Ya hiya hanan amin di Uldin hi immandal Apo Dios ay ha\"in ta itudu' ay da'yu ta hiyay unudonyuh un ayu umuy hinan lutan hakuponyu ta punhituwanyu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("DT6_2","006_6_2","DEU","6","2","2","Ya logom ya tuma'ot ayuh nan Apuyun hi Apo Dios, at unudonyun amin nan Uldinan intudu' ay da'yu, ya nan imbabaluyyu, ya imbabaluy nan imbabaluyyu. Ya inaynayunyu ay an aton hitun ataguyu at dumu'du\"oy di pi'taguanyu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("DT6_3","006_6_3","DEU","6","3","3","At da'yun holag Israel ya mahapul an donglonyu hana nan Uldin, ya ihamadyun unudon, at mi'id al'alin da'yu. Ya dumo'ol di holagyuh nan punhituwanyuh nan malumong an lutan ma\"almuy mihabal, at do'ol di ma'an ti hiyah ne din intulag Apo Dios an dayawon din o'ommod tu'un ditu'u. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("DT6_4","006_6_4","DEU","6","4","4","Donglonyu an da'yun i'ibba an holag Israel, ya nomnomonyu an hi Apo Dios ya anggay di immannung an Dios. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("DT6_5","006_6_5","DEU","6","5","5","At mahapul an pohdon tu'u Hiyah nan nomnom tu'u, ya hinan nitaguan tu'u, ya an amin di aton tu'u. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("DT6_6","006_6_6","DEU","6","6","6","Ya heten niyuldin an itudu' ay da'yud ugwan an algaw ya mahapul an wah nomnomyu ta adiyu al'alliwan. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("DT6_7","006_6_7","DEU","6","7","7","Ya mahapul an itudutuduyuh nan imbabaluyyu an gunyu ul'ulgudon hinan um'umbunanyuh nan abungyu, unu nan way bumataananyu, unu nan way ol'olo'anyuh nan pun'eblayanyu, ya ta\"on hinan bumangunanyu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("DT6_8","006_6_8","DEU","6","8","8","Ya ipautyuh nan ta'layyu, ya enepngotyuh nan uluyu ta way mangipanomnom ta adiyu aliwan. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("DT6_9","006_6_9","DEU","6","9","9","Ya itudo'yuh nan paneddeng di abungyuh nan way pantaw ya hinan pantaw di allupyu.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("DT6_10","006_6_10","DEU","6","10","10","Ya inalin goh Moses di, “Ya wa ay ta iyatam da'yuh nan lutan intulag Apo Dios hidin o'ommodyu an da Abraham, ya hi Isaac, ya hi Jacob ta idatnan da'yu nan lutan damuna ya nan ma\"aphod di siudadna an bo'on da'yuy na'ungal an nun'amma ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("DT6_11","006_6_11","DEU","6","11","11","ya nan abalubaluy hidi ya nun'apnuh mun'aphod hi gina'u an bo'on da'yuy nungngina, ya nan abu\"ul an humaguban an bo'on hay linhu'anyu, ya nan nigalden an greyp, ya nan ayiw an olibon bo'on da'yuy nangitanom. At do'ol di ma'an hidi ta ma\"abhug ayu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("DT6_12","006_6_12","DEU","6","12","12","Mu tigonyu ti ini ya aliwanyuh Apo Dios an nangekak ay da'yud Egypt hidin abaalyu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("DT6_13","006_6_13","DEU","6","13","13","Ya e'gonanyuh Apo Dios hi ni'hituwanyu, ya Hiyay itamuanyu ya anggay, ya hay ngadana ya anggay di usalonyuh punhapataanyu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("DT6_14","006_6_14","DEU","6","14","14","Ya adiyu dayawon nan nob'on an dios unu nan dios an dayawon nan tatagun wah nan lene'wohyu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("DT6_15","006_6_15","DEU","6","15","15","Ti hi Apo Dios an Apu tu'u ya ma\"annel. Ti ini ya atonyu, at gohbon da'yuh nan bungot Apo Dios, at ma'ubah ayun amin enen lutan wadanyu! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("DT6_16","006_6_16","DEU","6","16","16","Ya adiyu tapngan hi Apo Dios an umat hidin inatyud Massah. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("DT6_17","006_6_17","DEU","6","17","17","At ihamadyun unudon an amin nan Uldin Apo Dios an indatnan da'yu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("DT6_18","006_6_18","DEU","6","18","18","Ya atonyu nan immannung ya nan maphod hi hinagang Apo Dios, at mi'id al'alin da'yu, ya mabalin an umuy ayu ta hakuponyu nan lutan malumong an din intulag Apo Dios hidin o'ommod tu'u. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("DT6_19","006_6_19","DEU","6","19","19","At hi Apo Dios ya pun'ipalayawnan amin nan nunhituh di an mi'buhul ay da'yu ti hiyah ne inalinah atona. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("DT6_20","006_6_20","DEU","6","20","20","Ya udum ay hi algaw ta alyon nan imbabaluyyuy, Anaad ta indatan da'yun Apo Dios hi Uldin ya nan udumnan Mandal? ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("DT6_21","006_6_21","DEU","6","21","21","Ya hay pambalyuh nan imbabaluyyu ya alyonyuy, Hidin penghana ya nuntamuon da'mih nan alid Egypt an hi Pharaoh, mu hi Apo Dios di namaliw an nangekak ay da'min dumalat nan nidugah an abalinana. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("DT6_22","006_6_22","DEU","6","22","22","Ya tinnigmi nan numbino'ob'on an inat Apo Dios an umipanoh'a, ya nan nunheglan atata'ot an inatnah nan i'Egypt, ya nan alida, ya nan u'upihyalna. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("DT6_23","006_6_23","DEU","6","23","23","Ya da'mid Egypt ya initnud da'min inyalin te han lutan ipaboltanan ditu'u an hiyah ne din intulagnah din o'ommod tu'uh atona. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("DT6_24","006_6_24","DEU","6","24","24","Ya immandal Apo Dios ay ditu'un alyonay, Mahapul an unudonyun amin hatun Uldin, ya Ha\"in di ita'otyu ta amaphodanyu, at ten hinalimunan ditu'u ta matagu tu'uh engganad ugwan. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("DT6_25","006_6_25","DEU","6","25","25","Ya gulat ta kulugon tu'u ya inat tu'un amin nan Uldin Apo Dios ay ditu'u at mihamad di ugali tu'u.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("DT7_1","006_7_1","DEU","7","1","1","Ya intuluy Moses an himmapit an inalinay, “Ya gulat ta iyatam da'yun Apo Dios hinan lutan idatna ta hakuponyu ya pumpakaknah mahhun nan tatagun do\"ol ya mun'abi'ahda ya un da'yu an numpunhituh nan pitun abablubabluy ya daten tatagun ahimpahimpampun ya nan holag Heth, ya nan holag Girgas, ya nan holag Periz, ya nan holag Hiv, ya holag Amor, ya nan iCanaan, ya nan iJebus. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("DT7_2","006_7_2","DEU","7","2","2","Ya heden pangidatngan Apo Dios ay da'yuh di ya e'kodna nan tatagun da'yu ta pumpatoyyu didan amin ta mun'a'ubahda. Mu ahi ma'at hana ya elanyu ta adi ayu mi'tulag ay dida, ya adiyu ahan hom'on dida. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("DT7_3","006_7_3","DEU","7","3","3","Ya adi ayu goh mi'yahawan dida, ya adiyu pi'yahawaon nan imbabaluyyuh nan imbabaluyda ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("DT7_4","006_7_4","DEU","7","4","4","ti ini ya diday mangitudul hinan imbabaluyyu ta mi'dayawdah nan dios nan iyahawada, at bo'on mahkay Ha\"in dayawonda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("DT7_5","006_7_5","DEU","7","5","5","At hay atonyu ya pumpa\"iyu nan niyamma an pun'onnganda ya nan niha\"adan hanan bulul, ya pumbongwahyu goh nan bululda an middum hi Asherah, ya nunggohobyu dida. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("DT7_6","006_7_6","DEU","7","6","6","Ti da'yu ya me'gonan ayun tatagun nihakup ay Apo Dios, at da'yuy pento'nah tataguna, at inlahhin da'yuh nan do'ol an tataguh tun luta. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("DT7_7","006_7_7","DEU","7","7","7","Ya hay namto'an Apo Dios ay da'yu ya bo'on nan ado'olyu ya un nan udum an tatagu ti hay immannung ya da'yuy na\"ahnot hi an amin hi tatagu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("DT7_8","006_7_8","DEU","7","8","8","Mu hay dumalat ya nan pamhod Apo Dios ay da'yu ti ninonomnomna din intulagnah din a'apuyu, at hiyaat un da'yu enekak ad Egypt an dumalat nan nidugah an abalinana, ya binaliwan da'yuh nan nangipaligligatan nan Alin hi Pharaoh ay da'yu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("DT7_9","006_7_9","DEU","7","9","9","At innilaonyu an hi Apo Dios ya Hiya ya anggay di Dios, ya na'na'unnud an Dios ti inaynayunan ipa'annung nan intulagna ya nan homo'nah nan tagun mamhod ay Hiya ya nan mangunud hinan Uldina ta engganah nan hinlibun holagda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("DT7_10","006_7_10","DEU","7","10","10","Mu iballohna ta moltaona nan tatagun mamohol ay Hiya ta ma'ubahda, ya adi Hiya mahaliwa an mummoltah nan mamohol ay Hiya an ta\"on unda titiggon. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("DT7_11","006_7_11","DEU","7","11","11","At mahapul an adiyu aliwan an amin nan Uldin Apo Dios an immandal'un da'yud ugwan an algaw.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("DT7_12","006_7_12","DEU","7","12","12","Ya inalin goh Moses di, “Ya gulat ta donglonyuh ten udumnan Uldin ta unudonyu at hi Apo Dios ya ipa'annungna din intulagnan da'yu, ya impattigna nan homo'na an hiyah ne intulagnah din a'apuyu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("DT7_13","006_7_13","DEU","7","13","13","Ya pohdon da'yu, ya wagahan da'yu ta way atonyun ma'udman. Ya wagahana goh nan imbabaluyyu, ya nan payawyu, unu nan umayu ta way aton nan ihabalyun pumhod di bungada. Ya wagahana goh nan bungan di intanomyu an umat hi gahhilang, unu paguy, unu greyp, unu olibo. Ya mumpun'ahlagda goh nan a'animalyuh nan umayanyuh nan lutan din intulagnah din o'ommodyu an inalinay idatnan da'yu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("DT7_14","006_7_14","DEU","7","14","14","Ya da'yu ya iyal'allanay awagahanyu ya un nan udumnan tataguh tun luta. At mi'id ah bahig ay da'yun linala'i, ya binabai, ya ta\"on nan a'animalyu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("DT7_15","006_7_15","DEU","7","15","15","Ya elwang Apo Dios da'yuh nan numbino'ob'on an dogoh, ya adina ipa'alin da'yu nan atata'ot an dogoh an umat hidin na'at an tinnigyud Egypt. Mu ipiyuynah nan bumuhul ay da'yu ta diday a'atana. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("DT7_16","006_7_16","DEU","7","16","16","At mahapul an patayonyu didan amin ta ma'ubahdan amin nan tatagun e'kod Apo Dios ay da'yu, ya adiyu ahan igohgohan dida. Ya adiyu goh dayawon nan diosda an bo'on immannung ti ini ya mabalbaliyan ayu! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("DT7_17","006_7_17","DEU","7","17","17","Ya gulat ta alyonyuh nomnomyuy, Do'do\"ol daten tatagu, at mid ologmin mangabak ay dida! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("DT7_18","006_7_18","DEU","7","18","18","Adiyu ta'tan dida, mu unyuat nomnomon din inat Apo Dios hinan Alin hi Pharaoh ya nan tatagunad Egypt ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("DT7_19","006_7_19","DEU","7","19","19","an din atata'ot an tinnigyun din na'na'at an umipanoh'a, ya nan nidugah an bi'ah Apo Dios, ya nan nunheglan abalinanah din nangekakanan da'yud Egypt. At umat hinay aton Apo Dios hinan tatagun tuma'tanyu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("DT7_20","006_7_20","DEU","7","20","20","Ti honogona goh nan nunheglan atata'ot an ay iyu'an ta unghiwonan ubahon nan na'angang an tatagu an ta\"on nan nun'ipo\"oy hi lingab. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("DT7_21","006_7_21","DEU","7","21","21","At adi ayu tuma'ot ay danen tatagu ti wagwadan da'yuh Apo Dios an na'abbagbagtu, ya nunheglay abalinana! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("DT7_22","006_7_22","DEU","7","22","22","Ya ahinutona danen nahhun an tatagun pakakon, at hiyanan adiyu dida punnaudon an ubahon ti atonyu ay at ini ya dumo'do\"ol nan a'animal hi inalahan ya un da'yu, at diday umipata'ot. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("DT7_23","006_7_23","DEU","7","23","23","Mu ipa'ameh Apo Dios didan da'yu ti nunheglan pun'ipata'otna dida ta mid poto' di atonda ta nangamung unda ma'amin an mun'a'ubah. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("DT7_24","006_7_24","DEU","7","24","24","Ya ipa'amehna goh ay da'yu nan a'alida ta ubahonyu nan ngadandah tun luta. Ya mid olog di tagun mangipadinong ay da'yu ta nangamung unyu dida aminon an ubahon. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("DT7_25","006_7_25","DEU","7","25","25","Ya gohbonyun amin nan bulul an dayawonda, ya adiyu amnawan nan silver ya balitu' an nihelhel ay dida, unu adiyu alan ta bagiyu ti ini ya hiyay dumalat hi abalbaliyanyu ti hi Apo Dios ya adina ahan pohdon dane! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("DT7_26","006_7_26","DEU","7","26","26","Ya mahapul an mi'id ahan mangiyanamut ay da'yu ay daneh a'abungyu ti ini ya hiyay dumalat ya mipaddung ayun dida an ma'idutan! At mahapul ahan an pahiwonyu, ya boholonyu, ya du'gonyu nan umidat hi bahol ti dane ya na'idutan.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("DT8_1","006_8_1","DEU","8","1","1","Ya intuluy Moses an himmapit an inalinay, “Mahapul an ihamadyun mangunud an amin hinan Uldin an intudu' ay da'yud ugwan an algaw ta mid al'alin da'yu, ta matagu ayu, ya dumo'ol di holagyu, ya umuy ayu ta hakuponyu nan lutan din intulag Apo Dios hidin o'ommodyuh idatna. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("DT8_2","006_8_2","DEU","8","2","2","At nonomnomonyun amin nan inat Apo Dios hidin nangipanguluwanan ditu'uh nan dimmaladalanan tu'uh nan mapulun hi napat di tawon ta way inatnan nangipa'ampah odolyu, ya tinapngan da'yu ta ma'innila nan wah nomnomyu, ya ta han mapto' hi unyu unudon nan Uldina unu adiyu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("DT8_3","006_8_3","DEU","8","3","3","Ya impa'ampa da'yu, ya nunhinaangon da'yuh nahhun ya un da'yu panganon hinan ma'an an manna an agguyyu tinamtamtaman, an ta\"on din o'ommodyu ya mi'id ah tinamtamandah umat hina. Ya manu ay inatnay umat hina ay da'yu ya ta ipa'innilana an adi ammuna nan ma'an hi managuh tagu ti ma'ahhapulna goh nan Hapit Apo Dios. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("DT8_4","006_8_4","DEU","8","4","4","Ya ta\"on goh un napat di tawon ya agguy napa\"iy lubungyu, ya agguy goh linum'a' di dapanyuh dimmaladalananyu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("DT8_5","006_8_5","DEU","8","5","5","Nomnomon tu'un hi Apo Dios ya mahapul an tugunon ditu'u, ya gilaton ditu'un umat hinan ommod an gilatona ya tugunona nan imbabaluyna. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("DT8_6","006_8_6","DEU","8","6","6","At hiyanan mahapul an un'unudonyu nan Uldina ta atonyuy pohdona, ya ta'tanyu Hiya. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("DT8_7","006_8_7","DEU","8","7","7","Ti hi Apo Dios ya itnud da'yun iyuy hinan malumong an luta. Ya henen luta ya adi matmatdu' di danum ti waday wangwang, ya ginnaw, ya obob an danumana nan nundotal an luta ya nan dudunduntug. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("DT8_8","006_8_8","DEU","8","8","8","Ya henen luta ya mamungay mitanom an umat hi wheat, ya barle an umat hi paguy, ya greyp, ya fig an ayiw, ya pomegranates, ya olibon ayiw, ya nan alig. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("DT8_9","006_8_9","DEU","8","9","9","At hiyanan mi'id mahkay mahinaangan ay da'yu ti wadan amin di mahapulyu. Ya henen luta ya nalamutan nan batu hi gumo', ya nan dudunduntug ya bo\"anyu ta maminas hi pangngalanyuh gambang. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("DT8_10","006_8_10","DEU","8","10","10","At do'ol di ma'an ta mabhug ayu, at mahapul an munyaman ayun Apo Dios hinan nangidatanan da'yuh nan malumong an luta!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("DT8_11","006_8_11","DEU","8","11","11","Ya inalin goh Moses di, “Ya emayaanyu ni' ta adiyu al'alliwan hi Apo Dios ti mahapul an adiyu aliwan an unudon an amin nan Uldina an nan intudu' ay da'yud ugwan an algaw. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("DT8_12","006_8_12","DEU","8","12","12","Ti awni ta ononyun amin di ma'an an pohdonyu, ya nun'iyammayuy mun'aphod hi abungyu ta punhituwanyu, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("DT8_13","006_8_13","DEU","8","13","13","ya nahlag nan a'animalyu ta dimmo'olda, ya dimmo'ol nan silveryu, ya balitu'yu, ya nan gina'uyu ta umadangyan ayu, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("DT8_14","006_8_14","DEU","8","14","14","mu elanyu ta adi ayu mumpabagtu ta adiyu aliwan hi Apo Dios an nangekak ay da'yuh ad Egypt an ni'hituwanyuh din nipaligligatanyuh nan tamu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("DT8_15","006_8_15","DEU","8","15","15","Ya adiyu goh aliwan an Hiyay nanalimun ay da'yuh nan damuna ya atata'ot an mapulun an awadan di do'ol hi ulog an waday habidungda ya ipi'ipit. Ya mi'id ah danum eden luta, mu limmunay danum an pinumti' hinan daplah ta way ininumyu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("DT8_16","006_8_16","DEU","8","16","16","Ya Hiya goh di nangidat ay da'yuh nan ma'an an manna an agguy ahan tinamtaman din o'ommod tu'u. Ya hi Apo Dios ya inyabulutnay nunligatanyu ta way atonyun mumpa'ampa. Ya manu ay tinapngan da'yu ta way atonyun pumhod hi angunuhna. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("DT8_17","006_8_17","DEU","8","17","17","Ti ini ya alyonyuh nomnomyuy, Hay nalpuh abalinan di bi'ahmiy dumalat hi immadangyananmi! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("DT8_18","006_8_18","DEU","8","18","18","Mu nomnomonyun hi Apo Dios di nangidat hinan abalinanyu ta way inatyun immadangyan! Ya manu ay inatna ya ta ipa'annungnad ugwan din intulagnah din o'ommodyu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("DT8_19","006_8_19","DEU","8","19","19","Ya gulat ta aliwanyuh Apo Dios ta nan nat'on an dios di unudonyu, ya dayawonyu, ya itamuanyu mu ten padana' da'yud ugwan an algaw ti immannung an matoy ayuh unyu aton di umat hina. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("DT8_20","006_8_20","DEU","8","20","20","Ya gulat ta adiyu donglon ya unudon nan alyon Apo Dios at ubahon da'yu an umat hinan inatna ay danen abablubabluy an titinnigyun nun'ubahna.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("DT9_1","006_9_1","DEU","9","1","1","Ya intuluy Moses an himmapit an inalinay, “Ya donglonyu an da'yun i'ibban holag Israel tun alyo'! Magadyuh an bad'angonyu nan Wangwang an Jordan ta umuyyu hakupon nan babluy an ma'al'ali ya mabi'bi'ah ya un da'yu. Ya nan siusiudad hidi ya atata'nang di allupda an niyatam ad daya. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("DT9_2","006_9_2","DEU","9","2","2","Ya hay aat di tataguh di ya atata'nangda, ya mun'abi'ahda, ya didanay holag Anak, mu dengngolyu an alyonday, Hay ngadan udot di way abalinana an mangabak hinan holag Anak? ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("DT9_3","006_9_3","DEU","9","3","3","Mu ad ugwan an algaw ya innilaonyu an hi Apo Dios di wadan bumadang ay da'yu an ay paddungnay mahhun ya un da'yu! Ti hay atona ya umat hinan munggeladaw an apuy ta punggohobna dida ta hiyay akakanda, ta ag'aga ya nun'a'ubahda ti hiyah ne tuwaliy mipa'annung an din intulag Apo Dios. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("DT9_4","006_9_4","DEU","9","4","4","Ya unat goh nalpah an binadangan da'yun Apo Dios ti inubahna dida ya adiyu alyon hi nomnomyuy, Manu ay inyalia' ay Apo Dios eten luta ya ta ipaboltanan ha\"in ti dumalat nan anahamad'u! Mu bo'on, ti dumalat di anappuhin di aat danen tatagun numpunhituh nan abablubabluy di numpamakakan Apo Dios ay dida! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("DT9_5","006_9_5","DEU","9","5","5","Ya ipidwa' an alyon an bo'on hay anahamad di ugaliyu unu nan pangatanyuh maphod di dumalat hi pangiyabulutan Apo Dios ta umuyyu hakupon nan lutada ti manu ay nun'ubahna dida ya dumalat nan nunheglan baholda ya nan pangipa'annungan Apo Dios hidin intulagnah din o'ommod tu'un da Abraham, ya hi Isaac, ya hi Jacob. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("DT9_6","006_9_6","DEU","9","6","6","Ya ten itugtuga' an mangalih mahapul an innilaonyu an bo'on nan anahamadyuy dimmalat hi nangidatan Apo Dios ay da'yuh nan malumong an luta ti hay immannung ya nunheglan adi ayu mangngol an tatagu.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("DT9_7","006_9_7","DEU","9","7","7","Ya inalin goh Moses di, “Ya nomnomonyu ta adiyu aliwan din inatyun nangipabungot ay Apo Dios hidih nan mapulun ti un ayu immulu'ulu' ay Hiya an ente\"ayuh din nakakan tu'uh nan babluy ad Egypt ta nangamung un tu'u nidatong hitu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("DT9_8","006_9_8","DEU","9","8","8","Ya ta\"on hi wadan tu'uh nan Duntug an Horeb ya nidugah di nangipabungtanyun Apo Dios, at niyayan un da'yu ubahon. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("DT9_9","006_9_9","DEU","9","9","9","Ti hidin nunti'ida' hinan duntug ta umuy'u alan nan mayapit an batun nitud'an din intulag Apo Dios ay da'yu ya napat di algaw hi nihina' hidi, ya agguya' ahan nangnangan ya immin'inum. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("DT9_10","006_9_10","DEU","9","10","10","Ya indatnan ha\"in nan duwan mayapit an batun nangitud'anan amin hidin inalinan da'yun dengngolyun nalpuh nan way apuy hidin algaw an na'amunganyuh nan way puun di duntug. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("DT9_11","006_9_11","DEU","9","11","11","Ya heden angunuh den napat di algaw ya napat di nahdom ya indat Apo Dios ay ha\"in nan duwan ikab an batun nitud'an nan Uldina. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("DT9_12","006_9_12","DEU","9","12","12","Ya inalinan ha\"in di, Mala\"uy'a, ya nunnaudom an mundadyu! Ti nan tatagun enekakmud Egypt ya nappuhiy ato'atonda! Ya un na'amtang ya din'ugdaat goh din immandal'un dida ti nun'ammadah nan bulul an napa'ot ta hiyay dayawonda! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("DT9_13","006_9_13","DEU","9","13","13","Ya inalin goh Apo Dios di, I'innila' di aat danen tatagu ti nunheglan adida ahan umunud! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("DT9_14","006_9_14","DEU","9","14","14","At adim ipadah an mangipadinong ay Ha\"in hinan pangubaha' ay dida ta ma'aliwan di ngadandah tun luta! Ta nalpah ay ya he\"ay alpuwan di ohan holag an ma'abbi'ah, ya do'ol ahan ya un dida! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("DT9_15","006_9_15","DEU","9","15","15","At inodna' din duwan ikab an batun nitud'an nan Uldin, ya nundadyua', ya gun mundalang nan apuy eden duntug. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("DT9_16","006_9_16","DEU","9","16","16","Ya unat goh nidatonga' ya tinnig'un numbahol ayun Apo Dios ti nunhibug ayuh nan bulul an umat hi uyaw an baka! Ag'aga ahan ya din'ugyu nan immandal Apo Dios ay da'yu! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("DT9_17","006_9_17","DEU","9","17","17","At impolah'uh nan hinagangyu din duwan mayapit an batu, at nun'aphit! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("DT9_18","006_9_18","DEU","9","18","18","Ya nunlu'buba' an nunluwalun Apo Dios hi napat di algaw ya napat di nahdom, ya agguya' nangnangan ya immin'inum an umat hidin awada' hinan duntug ti dimmalat nan nunheglan numbaholanyuh nan gunyu nangatan hi na\"appuhin adi pohdon Apo Dios ta hiyay dimmalat hi bimmungtana. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("DT9_19","006_9_19","DEU","9","19","19","Ya timma'ota' hinan nidugah an bungot Apo Dios ay da'yu ti pohdonan ubahon da'yu, mu dengngolna nan ni'hapita' ay Hiya. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("DT9_20","006_9_20","DEU","9","20","20","Ya bimmungot goh hi Apo Dios ay Aaron, at penhodnan patayon hiya, mu inluwaluwa' goh hiya ta agguy natoy. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("DT9_21","006_9_21","DEU","9","21","21","At innal'uh den inyammayun umat hi manilhig an bakan dimmalat hi numbaholanyu, ya intungu' hinan apuy. Ya binayu' ta nangamung un nun'agimu' ta numbalin hi hupu', ya inanud'uh nan ginnaw an nalpuh nan duntug. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("DT9_22","006_9_22","DEU","9","22","22","Ya impabungotyu goh hi Apo Dios hi wadan tu'ud Taberah, ya ad Massah, ya ad Kibroth Hattaavah. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("DT9_23","006_9_23","DEU","9","23","23","Ya unat goh hennag da'yuh nalpuwanyud Kadesh Barnea ta umuyyu hakupon nan lutan ipaboltanan da'yu ya agguyyu inunud nan immandal Apo Dios ti adiyu kulugon unu donglon Hiya! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("DT9_24","006_9_24","DEU","9","24","24","Ya nginohoyyuh Apo Dios an nete\"ah din hopap di nidduma' ay da'yu ta engganad ugwan! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("DT9_25","006_9_25","DEU","9","25","25","At hiyanan inlungdayaa' an nunluwalun Apo Dios eden napat di algaw ya nahdom ti nan nangalyan Apo Dios hi ubahon da'yu! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("DT9_26","006_9_26","DEU","9","26","26","Ya hay inluwalu' ay Apo Dios ya inali' di, He\"a an me'gonan an Dios, adim ni' ahan ubahon nan pento'mun tatagum an din tatagun binaliwam an enekakmud Egypt an dumalat nan nidugah an abalinam! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("DT9_27","006_9_27","DEU","9","27","27","Nomnomom ni' din baalmun da Abraham, ya hi Isaac, ya hi Jacob, at adim ni' ibohol nan adida dumngolan ay He\"a, ya nan pangatandah nappuhi, unu numbaholandan He\"a! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("DT9_28","006_9_28","DEU","9","28","28","Ti gulat ta ubahom nan tatagum at mid mapto' ya alyon nan i'Egypt an unmu adi abalinan an mangiyatam ay didah nan lutan intulagmun dida! At hiyanan unmu inyuy didah nan mapulun, ya numpatoymu ti abohlam dida! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("DT9_29","006_9_29","DEU","9","29","29","Mu immannung an pento'mu didah tatagum, ya enekakmu didad Egypt an dumalat nan nidugah an abalinam!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("DT10_1","006_10_1","DEU","10","1","1","Ya intuluy Moses an himmapit an inalinay, “Ya heden gutudna ya inalin Apo Dios ay ha\"in di, Hilhilam di duwah mayapit an batun umat hidin duwan nahhun, ya inyammam goh di ayiw hi Kahon ta pangittuwam. Ya ita'inmu nan batu, ya nunti'id'ah nan duntug ta umali'ah tun wada' ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("DT10_2","006_10_2","DEU","10","2","2","ta itudo\"u goh din nitudo' hidin mayapit an batun nunggimu'mu. Ya unmu mahkay ittuh nan Kahon ta mipo\"oy. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("DT10_3","006_10_3","DEU","10","3","3","At impiyamma' nan ayiw an akasyah Kahon, ya hinilhila' di duwan batun umat hidin nahhun, ya inodna', ya nunti'ida' hinan duntug an awadan Apo Dios. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("DT10_4","006_10_4","DEU","10","4","4","Ya intudo'na goh hidin mayapit an batu din Himpulun Uldina an hiyah ne din nitudo' hidin nahhun an din inalina an dengngolyun nalpuh nan apuy hidin algaw an na'amunganyuh nan puun di duntug. Ya indat Apo Dios nan duwan mayapit an batun ha\"in. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("DT10_5","006_10_5","DEU","10","5","5","Ya innal'u, at nundadyua', ya inunud'u din inalin Apo Dios hi ato', at inittu' din duwan mayapit an batuh nan Kahon an din impiyamma'. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("DT10_6","006_10_6","DEU","10","6","6","Ya nakak tu'un holag Israel ta tinaynan tu'u nan abu\"ul nan imbabaluy Jaakan ta immuy tu'ud Moserah. Ya heden babluy di natayan Aaron, ya nilubu'ana. Ya nan imbaluyna an hi Eleazar di nihukat ay amana ta muntamuh nan tamun di Nabagtun Padi. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("DT10_7","006_10_7","DEU","10","7","7","Ya nakak tu'u goh ta immuy tu'ud Gudgodah. Ya nakak tu'u goh hi ad Gudgodah ta immuy tu'ud Jotbathah an hidiy awadan di numbino'ob'on an ginnaw an adi matmatdu'. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("DT10_8","006_10_8","DEU","10","8","8","Ya heden awadan tu'uh di ya inlahhin Apo Dios nan holag Levi ta diday okod an mangipapto' an mangdon hinan Kahon an Nittuwan nan Himpulun Uldin, ya ta diday umuy hinan awadan Apo Dios an mangitamuh nan tamun di padi, ya ta munluwaluda ta wagahan Apo Dios nan tataguna, at hiyanay tamudah engganad ugwan. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("DT10_9","006_10_9","DEU","10","9","9","At hiyanan mi'id di banoh nan holag Levi hi luta an adida umat hinan i'ibbadan waday banohda ti hi Apo Dios di banohda an hiyah ne din intulag Apo Dios ay dida. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("DT10_10","006_10_10","DEU","10","10","10","Ya hidin pidwanah immaya' goh hinan duntug ya nihihinnaa' hi napat di algaw ya labi an umat hidin inat'uh hopapna. Ya dengngol Apo Dios din imbaga' goh ay Hiya, at inabulutnan adi da'yu ubahon. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("DT10_11","006_10_11","DEU","10","11","11","Ya inalinan ha\"in di, Umuy'a ta eka itnud nan tatagu ta iyuymu didah nan lutan din intulag'uh din o'ommodyu an idat'un dida ta hakuponda.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("DT10_12","006_10_12","DEU","10","12","12","Ya inalin goh Moses di, “Da'yun i'ibba an holag Israel, hay immandal Apo Dios ay ditu'ud ugwan hi aton ya ita'ot tu'uh Apo Dios, ya iyunnud tu'un amin hinan aatna, ya mahapul an pohpohdon tu'u Hiya, ya dayawon tu'u Hiyan mipattig hinan punnomnom tu'u ya hinan nitaguan tu'u. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("DT10_13","006_10_13","DEU","10","13","13","Ya mahapul goh an unudon tu'un amin nan Uldin Apo Dios an intudu' ay da'yud ugwan ta way pumhodanyu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("DT10_14","006_10_14","DEU","10","14","14","Immannung an hi Apo Dios ya hakupnan amin an ta\"on nan pa\"ata'nang an ad abuniyan. Ya ta\"on goh tun luta ya an amin di logom an wah tun luta ya hakupna. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("DT10_15","006_10_15","DEU","10","15","15","Mu ta\"on un umat hina ya un anggay damdama din o'ommod tu'uy pa'appohpohdona, at hiyaat un ditu'u pento' hi tatagunah an amin hinan atagutaguh tun lutah engganad ugwan. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("DT10_16","006_10_16","DEU","10","16","16","At ad ugwan ya mahapul an itutuyuyu nan do'ol an baholyu, ya ipogpogyu nan ngohoyyu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("DT10_17","006_10_17","DEU","10","17","17","Ti hi Apo Dios an dayawon tu'u ya nabagbagtun Apu ya un an amin nan a'ap'apu, ya nidugah di abalinana, ya mita'ot! Ya adina ipangngel di atona, at hiyanan adi mabalin an mapasuksukan. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("DT10_18","006_10_18","DEU","10","18","18","Ya hom'ona nan nguhu ya nan umu'utun ta halimunana dida, ya pa'appohdona goh nan bunag, at hiyanan idatana didah mahapulda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("DT10_19","006_10_19","DEU","10","19","19","At ta\"on da'yu ya ipattigyuy pamhodyuh nan bunag ti da'yu ya bunag ayu goh hidin awadanyud Egypt. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("DT10_20","006_10_20","DEU","10","20","20","At hiyanan e'gonanyuh Apo Dios, ya ita'otyu Hiya, ya Hiya ya anggay di dayawonyu. Ya ihamadyuy pangulugyun Hiya, ya Hiyay pangihapataanyuh nan hapitonyu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("DT10_21","006_10_21","DEU","10","21","21","Ya Hiya ya anggay di ipabagtuyu ti Hiyay Diosyu an nangipattig ay da'yuh nan nidugah an abalinana ya nan atata'ot an inatnah namadanganan da'yu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("DT10_22","006_10_22","DEU","10","22","22","Ya din inayan nan a'apuyud Egypt ya unda napitu ya anggay. Mu ad ugwan ya nunholagon da'yun Apo Dios ta dimmo'ol ayun umat hinan bittuan ad daya.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("DT11_1","006_11_1","DEU","11","1","1","Ya intuluy Moses an himmapit an inalinay, “At da'yu ya hi Apo Dios di pohpohdonyu, ya mahapul an inaynayunyun mangunud hinan Uldina ya an amin nan udumnan Mandalna goh hi enggana. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("DT11_2","006_11_2","DEU","11","2","2","Ya nomnomonyud ugwan an da'yuy nangalyan Apo Dios ay danen inali' hi donglonyud ugwan an algaw an bo'on nan imbabaluyyuy pangalya' ti agguyda dengngol, ya agguyda dengngol din nangilatan Apo Dios ay da'yu, ya agguyda tinnig nan nidugah an abalinana ya badangna. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("DT11_3","006_11_3","DEU","11","3","3","Ya agguyda goh tinnig nan inatnan umipanoh'ah nan alid Egypt an hi Pharaoh ya nan abablubabluy an hinakupna ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("DT11_4","006_11_4","DEU","11","4","4","ya din nangipalnonganah nan titindalud Egypt, ya nan kabayuda, ya kalesadan punluganan an umuy mi'gubat hinan Mumbolah an Baybay hidin namdugandan ditu'u. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("DT11_5","006_11_5","DEU","11","5","5","Ya agguyda goh tinnig din inat Apo Dios ay ditu'uh din awadan tu'uh nan mapulun ta nangamung un tu'u dimmatong eten lugal ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("DT11_6","006_11_6","DEU","11","6","6","ya din nun'a'unugan da Dathan ay Abiram an imbabaluy Eliab an holag Reuben, ya nan pamilyada, ya nan tagalada, ya nan a'abungda, an niddum nan gina'uda, ya nan a'animaldah nan nanga' an lutah nan ginagwan di awadan nan holag Israel an dumalat di abalinana. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("DT11_7","006_11_7","DEU","11","7","7","Mu da'yuy nanimung an nannig ay danen nidugah an atata'ot an ina'inat Apo Dios.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("DT11_8","006_11_8","DEU","11","8","8","Ya inalin goh Moses di, “At hiyanan unudonyun amin nan Uldin an immandal'un da'yud ugwan an algaw ta waday abalinanyun manakup eden lutan umuyyu hakupon, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("DT11_9","006_11_9","DEU","11","9","9","ya ta dumu'du\"oy di pi'taguanyun nen lutan malumong an hiyah ne din intulag Apo Dios hi ipabnohnah din o'ommodyu, ya ma\"almuy mihabal, at do'ol ahan di itanudyu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("DT11_10","006_11_10","DEU","11","10","10","Ya heden lutan umuyyu hakupon ya adi umat hinan lutad Egypt an din ni'hituwanyuh nahhun. Ti hidi ya wa ay ta muntanom ayu ya mahapul an mahibugan an umat hinan galden. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("DT11_11","006_11_11","DEU","11","11","11","Mu heden lutan hakuponyu ya do'ol di duntug, ya dadamuna nan nundotal an luta, ya gun ma'udanan, at munnonong di danum hidi. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("DT11_12","006_11_12","DEU","11","12","12","Ya hi Apo Dios di manalimun enen luta, at ipapto'na an mete\"ah nan hopap di tawon ta nangamung di pogpogna. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("DT11_13","006_11_13","DEU","11","13","13","Ya gulat ta ihamadyun unudon nan Uldin Apo Dios an immandal'un da'yu ta hiyay pohpohdonyuh nomnomyu ya Hiyay dayawonyu ya anggay ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("DT11_14","006_11_14","DEU","11","14","14","at ipa'udanah nan panapulanyuh danum an ta\"on hi un nan lawang unu tiyalgaw, at pumhod di pugahonyuh bungan nan inhabalyu, at waday iyammayuh bayah, ya iyammayuh mantika, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("DT11_15","006_11_15","DEU","11","15","15","ya ipahangawna goh nan inhabalyuh nan payawyu ta way onon nan a'animalyu, ya ta do'ol goh di ononyu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("DT11_16","006_11_16","DEU","11","16","16","Ya elanyu ta adiyu iyabulut nan odolyun mabalbaliyan ti ini ya du'gonyuh Apo Dios ta nan udumnan dios di dayawonyu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("DT11_17","006_11_17","DEU","11","17","17","Ya gulat ta atonyuy umat hina at bumungot hi Apo Dios ay da'yu. Ya hognongonad daya ta mi'id udan, at mamaganan nan luta, at adi bumunga nan mihabal ta mi'id itanudyu. Ya munnaud ayun mun'atoy enen lutan ipabnoh Apo Dios ay da'yu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("DT11_18","006_11_18","DEU","11","18","18","At mahapul an hatun Uldin ya munnononnong hi nomnomyu ta adiyu aliwan. Ya paddungnay ipautyuh ta'layyu, ya enepngotyuh nan uluyu ta way gunyu nomnomon. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("DT11_19","006_11_19","DEU","11","19","19","Ya mahapul an ihamadyun mangitudu goh hinan imbabaluyyu an ta\"on hi un nan way um'umbunanyuh nan nunhituwanyu, ya ta\"on hi un nan dalan hi pumbaatanyuh nan way ayanyu, ya nan way pun'eblayanyuh nan olo'anyu unu puntamuanyu, ya nan bumangunanyu ya ituduyun dida. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("DT11_20","006_11_20","DEU","11","20","20","Ya itudo'yuh nan paneddeng hinan pantaw di abungyu ya hinan pantaw di allupyu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("DT11_21","006_11_21","DEU","11","21","21","At da'yu ya nan imbabaluyyu ya ma'ud'udman di pi'taguanyun ne han lutan din intulag Apo Dios hi ipabnohnah din o'ommodyu, at mi'tagu ayu an umat hi amadnoy di ad abuniyan ya tun luta. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("DT11_22","006_11_22","DEU","11","22","22","Ya gulat ta ihamadyun unudon nan Uldina ya nan immandal'un da'yuh atonyu ta pa'appohdonyuh Apo Dios, ya iyunnudyun amin hinan aatna, ya adiyu Hiya bataanan ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("DT11_23","006_11_23","DEU","11","23","23","at pun'ipakak mahkay Apo Dios ay da'yu an amin nan tatagun nunhitun nen babluy ya unyu hakupon nan lutan nan tatagun ma'al'alih babluyda an nidugah di abalinanda ya un da'yu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("DT11_24","006_11_24","DEU","11","24","24","Ya an amin nan lutan gopa'onyu ya idat'u ta hakuponyu an mete\"ah nan mapulun ta nangamung ad Lebanon, ya mete\"a goh hinan Wangwang an Euphrates ta nangamung hinan Baybay an Mediterranean. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("DT11_25","006_11_25","DEU","11","25","25","Ya mi'id ah taguh way abalinanan mangameh ay da'yu. At an amin nan lutan gopa'onyu ya badangan da'yun Apo Dios ta ta'tan da'yuh nan tataguh nan babluy an umayanyu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("DT11_26","006_11_26","DEU","11","26","26","Ad ugwan an algaw ya pumpilio' da'yu ete han duwa an wagah unu idut. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("DT11_27","006_11_27","DEU","11","27","27","Ya mawagahan ayuh unyu unudon an amin nan Uldin Apo Dios an intudu' ay da'yud ugwan an algaw. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("DT11_28","006_11_28","DEU","11","28","28","Mu ma'idutan ayuh unyu du'gon nan Uldin an nitudun da'yud ugwan an algaw ta mundayaw ayuh nan udumnan dios an agguyyu in'innila. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("DT11_29","006_11_29","DEU","11","29","29","Ya hi awni ta idatong da'yun Apo Dios hinan lutan hakuponyu ya alyonyu an nan Duntug an Gerizim di alpuwan di wagah, ya malpuy idut hinan Duntug an Ebal. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("DT11_30","006_11_30","DEU","11","30","30","Ya unyu dan agguy inila an daten duwan duntug ya wadadah nan appit di Wangwang an Jordan hinan appit di alimuhan di algaw hinan hakup nan iCanaan an nunhituh nan nundotal an lutad Jordan hi appit ad Gilgal an neheggon hinan babluy ad Moreh. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("DT11_31","006_11_31","DEU","11","31","31","Ya ten magadyuh ayun bumad'ang hinan Wangwang an Jordan ta umuyyu hakupon nan lutan ipabnoh Apo Dios ay da'yu. Mu awni ta hakuponyu ta munhitu ayuh di ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("DT11_32","006_11_32","DEU","11","32","32","at mahapul an ihamadyun mangunud hi an amin an udumnan Uldin Apo Dios an intudu' ay da'yud ugwan an algaw.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("DT12_1","006_12_1","DEU","12","1","1","Ya intuluy Moses an himmapit an inalinay, “Ya hiyatuy udumnan Uldin Apo Dios an mahapul hi emayaanyuh nan punhituwanyuh nan lutan banohyu an idat Apo Dios an dayawon din a'apuyu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("DT12_2","006_12_2","DEU","12","2","2","At mahapul an pumpa\"iyun amin nan pundayawan nan tataguh nan diosda an wah nan ata'nang an aduntuduntug, ya nan wah nan dudunduntug, unu nan wah nan hiluk di pa'attubun ayiw. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("DT12_3","006_12_3","DEU","12","3","3","Ya mahapul goh an pa\"ionyun amin nan pun'onnganda, ya numpuhityu ta magimu' nan atata'nang an me'gonan an batun niyammah dayawonda. Ya gohbonyu nan tu'ud Asherah an e'gonanda, ya nunggihayu nan bululda ta ma'ubahdan amin ta mi'id di dayawondan nen lugal. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("DT12_4","006_12_4","DEU","12","4","4","Ya mahapul an adiyu eyengngoh nan atonyun mundayaw ay Apo Dios hinan atondan mundayaw hinan diosda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("DT12_5","006_12_5","DEU","12","5","5","Ti mahapul an umuy ayu mundayaw ay Apo Dios hinan pot'onan lugal ay da'yun amin an himpangapu ta hidiy alammunganyu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("DT12_6","006_12_6","DEU","12","6","6","Ya hidi goh di pangiyayanyuh nan e'nongyun moghob, ya nan udumnan e'nongyu, ya nan midat an mun'iyapuluh nan intamuanyu, ya nan mipanomnom ay da'yuh ilayatyun e'nong, ya nan midat hi intulagyun Apo Dios, ya nan midat an malpuh pamhodyu, ya nan nahhun an ini'lum nan baka unu kalniluyu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("DT12_7","006_12_7","DEU","12","7","7","Ya hidiy a'amunganyuh pangananyun hina\"amah nan way hinagang Apo Dios ta ipattigyuy umamlonganyuh nan nunwagahan Apo Dios hinan intamuanyu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("DT12_8","006_12_8","DEU","12","8","8","Mu hidi ya adiyu aton nan ina'inatyud ugwan an way ohaan hay nomnomonah pohdonay atonan mundayaw. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("DT12_9","006_12_9","DEU","12","9","9","Ti manu ay ya agguy ayu pay dimmatong hinan lutan idat Apo Dios ay da'yuh punhituwanyun banohyu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("DT12_10","006_12_10","DEU","12","10","10","Mu awni ta bad'angonyu nan Wangwang an Jordan at dumatong ayuh nan lutan idat Apo Dios hi banohyu ta munhitu ayuh di, ya palenggopon da'yu mahkay ti baliwan da'yuh an amin hinan binuhulyu ta mid al'alin da'yuh di. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("DT12_11","006_12_11","DEU","12","11","11","At nan pot'on Apo Dios hi ohah lugal di hiyay alammunganyun mundayaw ay Hiya, ya hidiy pangiyayanyun amin hinan immandal'un da'yu an nan e'nongyun moghob, ya nan udumnan e'nongyu, ya nan midat an malpuh nan intamuanyu, ya nan nipanomnom ay da'yuh ilayatyun e'nong, ya nan pohdonyun midat an intulagyun Apo Dios. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("DT12_12","006_12_12","DEU","12","12","12","Ya mun'amlong ayuh nan wadan di pundayawanyun Apo Dios an ta\"on nan imbabaluyyun linala'i ya binabai, ya nan baalyun linala'i ya binabai, ya nan holag Levi an ni'hituh nan babluyyu. Ti nomnomonyun nan holag Levi ya mi'id ah lutada. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("DT12_13","006_12_13","DEU","12","13","13","Ya elanyu ta adi ayu ahan mun'onong hinan way malgom hi pohdonyun pun'onngan. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("DT12_14","006_12_14","DEU","12","14","14","Ti hay nepto' an pangiyayanyuh nan e'nongyu ya nan ohan lugal an pot'on Apo Dios hinan ohah nan babluy ay da'yun himpangapu. Ya hidi ya anggay di pange'nonganyuh nan Onong an Moghob ya nan udum an e'nongyu, ya hidi goh di pangatanyun amin hinan udumnan immandal'un da'yuh atonyu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("DT12_15","006_12_15","DEU","12","15","15","Mu adi mipawah un ayu mumpaltih nan animal hinan nunhituwanyu, ya inihdayu. Ya mabalin goh an ihdayu nan malgom an amnawanyun indat Apo Dios ay da'yun wagahyu an umat hinan ulha unu gasel, ya ta\"on un nan alyon di Uldin hi adi maleneh ya mabalin an ihdayu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("DT12_16","006_12_16","DEU","12","16","16","Mu adiyu ahan ihda nan dalada, at mahapul an eglotyuh nan luta ta mitapal an umat hi danum. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("DT12_17","006_12_17","DEU","12","17","17","Ya adiyu goh onon hinan nunhituwanyu nan inlahhinyu an mun'iyapuluh nan intamuanyu, unu inumon nan bayah, unu usalon nan mantikan di olibo. Ya adiyu ihdah nan abungyu nan bakayu unu kalniluyu an inlahhinyun e'nong ay Apo Dios, unu nan midat an nipanomnom ay da'yu, unu nan udumnan ilayatyun midat. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("DT12_18","006_12_18","DEU","12","18","18","Mu ononyu, unu inumonyu, unu usalonyu dane hinan wadan Apo Dios hinan lugal an pot'ona an middum nan imbabaluyyun linala'i ya binabai, ya nan baalyun linala'i ya binabai, ya nan holag Levi an ni'hituh nan babluyyu, at mun'am'amlong ayuh pangananyuh nan wadan Apo Dios ta iyamlongyu nan mun'aphod an indatnan wagahyu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("DT12_19","006_12_19","DEU","12","19","19","Mu elanyu ta adiyu inganuy nan holag Levi hi un ayu munhituh nan lutayu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("DT12_20","006_12_20","DEU","12","20","20","Ya awniat udman Apo Dios nan lutan hinakupyu an hiyah ne din intulagnan da'yu ya wa ay ta mundugu ayuh nan dotag ya alyonyuy, Pohdonmi an umihdah nan dotag! ya mabalin an ta\"on unyu do'lon di ihdayu ta nangamung un ayu mahengla. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("DT12_21","006_12_21","DEU","12","21","21","Ya gulat ta adagwi nan nunhituwanyuh nan lugal an wadan Apo Dios hi pento'nah pundayawanyu ta mundugu ayuh dotag ya mabalin an mumpalti ayuh nan bakayu unu kalniluyu an wagah Apo Dios ay da'yu ta ihdayuh nan abungyu ta nangamung un ayu mahengla ti hiyah ne din inali' ay da'yu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("DT12_22","006_12_22","DEU","12","22","22","Ya malgom hinan tagun ma'alih maleneh unu adi maleneh ya mabalin an mi'ihdada goh hinan dotag an umat hinan dotag di ulha unu gasel an adi mapaniaw ay dida. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("DT12_23","006_12_23","DEU","12","23","23","Mu adiyu ahan ihda nan dala ti hiyay dumalat hi ataguan, at adiyu ihda nan lamoh an agguy natidtidan di dalana. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("DT12_24","006_12_24","DEU","12","24","24","At mahapul an eglotyuh nan luta ta mitapal nan dala an ay danum ti adi ahan mabalin an ihdayu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("DT12_25","006_12_25","DEU","12","25","25","Ya gulat ta adiyu ihda nan dala at mid al'alin da'yu ya nan mehnod ay da'yu an holagyu ti inunudyu nan pohdon Apo Dios hi atonyu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("DT12_26","006_12_26","DEU","12","26","26","Mu nan inlahhinyun midat an me'gonan ya nan intulagyun Apo Dios hi idatyu di hiyay iyuyyuh nan ohan lugal an pento'na. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("DT12_27","006_12_27","DEU","12","27","27","Ti hidih nan pun'onngan ay Apo Dios di pange'nonganyuh nan Onong an Moghob. Mu nan dalan di udumnan e'nongyu ya mahapul an mihiit hinan delloh di pun'onngan ay Apo Dios, mu mabalin an ihdayu nan dotag. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("DT12_28","006_12_28","DEU","12","28","28","At hiyanan ihamadyun mangunud an amin hinan immandal'un da'yu, at maphod di ma'ma'at ay da'yu ya nan holagyuh enggana an dumalat nan pangatanyuh maphod ya nepto' an umipa'amlong ay Apo Dios.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("DT12_29","006_12_29","DEU","12","29","29","Ya inalin goh Moses di, “Mu awni ta ubahon Apo Dios nan tataguh nan luta an umuyyu hakupon ya mabalin an munhitu ayu mahkay hidi. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("DT12_30","006_12_30","DEU","12","30","30","Ya elanyu ta adiyu iyunnud hinan ina'inatda. Ya adiyu goh padahon an hamadon nan inatdan nundayaw hinan diosda ti ini ya alyonyuy, Hay inatda nin an nundayaw hinan diosda ta hiyay enghonmi? ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("DT12_31","006_12_31","DEU","12","31","31","Ti mahapul an adiyu eyengngoh hinan inatdan nundayaw hinan diosda an mundayaw ay Apo Dios ti nan inatdan nundayaw hinan diosda ya nun'appuhin adi ahan pohdon Apo Dios. Ti ta\"on nan imbabaluydan linala'i unu binabai ya gohbonda ta e'nongda! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("DT12_32","006_12_32","DEU","12","32","32","At hiyanan mahapul an ihamadyun aton an amin nan immandal'un da'yu. Ya adiyu ahan udman, ya adiyu goh ahan kudangan.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("DT13_1","006_13_1","DEU","13","1","1","Ya intuluy Moses an himmapit an inalinay, “Ya gulat ta waday ohan da'yun mangali an hiya ya propeta unu nala'eng an mangibaag hi aat nan na'enap, ya waday ibaagnan da'yuh ma'at hi awni an adi olog di tagun mangat, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("DT13_2","006_13_2","DEU","13","2","2","ya heden imbaagna ya nipa'annung an na'at ta hiyay pangidalatanah pangalyanan da'yuy, Umuy tu'u mi'dayaw hinan dios an agguy tu'u dinaydayaw hidin hopapna, ya hiyay itamuan tu'u! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("DT13_3","006_13_3","DEU","13","3","3","Mu hay ibaga' ya adiyu ahan donglon nan alyon nen propeta! Ti henen inalina ya hiyay pampong Apo Dios ay da'yu ta ma'innilah un immannung an Hiyay pohpohdonyuh nomnomyu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("DT13_4","006_13_4","DEU","13","4","4","At hi Apo Dios ya anggay di unudonyu, at Hiyay ita'otyu ya itamuanyu, ya ihamadyun mangunud hinan Uldina, ya donglonyu nan alyona, ya un'unnud ayun Hiya. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("DT13_5","006_13_5","DEU","13","5","5","Ya henen propeta unu tagun nala'eng an mangipa'innilah itudun di enap ya patayonyu ti hiyay mangituduh unyu du'gon hi Apo Dios an dayawonyun nangekak ay da'yud Egypt ta binaliwan da'yuh nan nipaligligatanyuh tamu. Ya dumalat nan intuduna ya ini ya du'gonyu din immandal Apo Dios hi unudonyu, at patayonyu nan umat hinan umitudul hi nappuhin niddum ay da'yu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("DT13_6","006_13_6","DEU","13","6","6","Ya gulat ta han agiyu, unu nan imbaluyyu, unu nan ahawayu, unu nan nahamad an ligwayu ya ili\"udnan mangal'alu' ay da'yu ta mi'dayaw ayuh nan nat'on an dios an agguy tu'u ahan dinayaw ya ta\"on goh din o'ommod tu'u ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("DT13_7","006_13_7","DEU","13","7","7","(ya danen dios ya dios nan tatagun wah nan nunlene'woh hinan ni'babluyanyu, unu nan heneggonyu, unu nan niyadagwih nan wadanyu) ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("DT13_8","006_13_8","DEU","13","8","8","mu adiyu ahan abuluton nan alyona, ya adiyu kulugon hiya. Ya adiyu hom'on unu igohgohan hiya, ya adiyu baliwan hiya. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("DT13_9","006_13_9","DEU","13","9","9","Mu unyuat patayon an da'yuy mahhun an mampa ay hiya ya un mehnod nan tatagu ta da'yun amin di mampan hiya ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("DT13_10","006_13_10","DEU","13","10","10","ta nangamung un matoy. Ti impadahnan nangal'alu' ay da'yu ta du'gonyuh Apo Dios an nangekak ay da'yud Egypt an ni'hituwanyuh nangipaligligatandan da'yuh tamu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("DT13_11","006_13_11","DEU","13","11","11","Ya gulat ta donglon an amin nan tatagun holag Israel henen na'at at tuma'otda, ya olom ya mi'id ah mangat hi nappuhin umat hinan inatna. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("DT13_12","006_13_12","DEU","13","12","12","Ya gulat ta hinan ohan siudad an indat Apo Dios ay da'yuh punhituwanyu ya waday donglonyuh ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("DT13_13","006_13_13","DEU","13","13","13","ibbayun linala'in namalbalih nan tatagun den ni'babluyanda an siudad an alyonday, Umuy tu'u mundayaw hinan nat'on an dios an agguyyu inilay aatna! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("DT13_14","006_13_14","DEU","13","14","14","Ya adi namaag ya kinulugyu ti mahapul an ihamadyun mahmahan di aatnah mahhun. Ya gulat ta immannung an na'at hene ya waday mun'ihtigu an henen nappuhi ya na'at hinan babluyyu ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("DT13_15","006_13_15","DEU","13","15","15","at mahapul an pumpalangyun amin nan tatagun ne han siudad ta mun'atoydan amin ta mi'id ma'angang an ta\"on nan a'animalda ya ni'patoyyu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("DT13_16","006_13_16","DEU","13","16","16","Ya inamungyun amin nan gina'un nan tatagun nunhitun de han babluy, ya inyuyyuh nan plasa ta matpun hidi, ya genhobyun amin nan a'abung eden babluy ya an amin nan gina'udan wah di ta dumalang an paddungnay me'nong ay Apo Dios. Ya heden munisipyu ya matawan hi enggana, ya adiyu pidwon an punhituwan. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("DT13_17","006_13_17","DEU","13","17","17","Ya mi'id ahan ah ohan da'yuh mangamnaw an mangngal hinan gina'un na'idutan. Ya gulat ta atonyuy umat hina ta ma'udyaan nan bungot Apo Dios at hom'on da'yu, ya igohgohan da'yu, at dumo'ol di holagyu an hiyah ne din intulagnah din a'apuyuh din hopapna. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("DT13_18","006_13_18","DEU","13","18","18","At hiyanan donglonyu ya unudonyun amin nan inyuldinan intudu' ay da'yud ugwan ta nan maphod di atonyu ya mangipa'amlong ay Hiya.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("DT14_1","006_14_1","DEU","14","1","1","Ya intuluy Moses an himmapit an inalinay, “Ya ditu'un imbabaluy Apo Dios ya wa ay ta baluonyu nan matoy ya adiyu gunihan di odolyu, ya adiyu goh gidgidan di bagtun di tu'pawyu ta adiyu iyunnud hinan aton nan udumnan tataguh nan punlungdayaandah un way matoy ay dida. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("DT14_2","006_14_2","DEU","14","2","2","Ti ditu'u ya nihakup tu'un Apo Dios ti pento' ditu'uh inlahhinah nan tataguh tun luta ta nahamad tu'un tatagunan me'gonan.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("DT14_3","006_14_3","DEU","14","3","3","Ya inalin goh Moses di, “Ya adiyu ahan ihda nan imbilang Apo Dios hi adi maleneh an animal. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("DT14_4","006_14_4","DEU","14","4","4","Mu waday a'animal hi miyabulut an ihdayu an nan dotag di baka, ya kalnilu, ya gandeng, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("DT14_5","006_14_5","DEU","14","5","5","ya ulha, ya gasel, ya nan ulhah nan inalahan, ya nan gandeng hi inalahan, ya nan ibex, ya nan antelope, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("DT14_6","006_14_6","DEU","14","6","6","ya malgom hinan animal an nagodway dapana ya nan mangag'al hi onona. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("DT14_7","006_14_7","DEU","14","7","7","Mu waday udumnan a'animal hi ma'alih adi maleneh an adiyu ihda an umat hinan mangag'al hi onona unu agguy nagodway dapana an umat hinan dotag di kamilu, ya kunihu, ya nan buwoh hi inalahan. Ti hana ya mibilangdan adi maleneh ti ta\"on hi unda gag'alon di ononda mu agguy nagodway dapanda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("DT14_8","006_14_8","DEU","14","8","8","Ya adiyu goh ihday dotag di babuy ti mapaniaw ay ditu'u ti ta\"on un nagodwa nan dapanda mu adida gag'alon di ononda. At adiyu ahan ihda nan dotagda, ya adiyu goh dindinihon di odol nan matoy ti mibilangdah adi maleneh. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("DT14_9","006_14_9","DEU","14","9","9","Ya an amin nan numbino'ob'on an ekan an wah nan danum an waday ipayna ya lahipna ya mabalin an ihdayu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("DT14_10","006_14_10","DEU","14","10","10","Mu an amin nan mi'id di ipayna ya lahipna ya adiyu ihda ti nan mangihda ya mibilangdah adi maleneh. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("DT14_11","006_14_11","DEU","14","11","11","Ya an amin nan ma'alih maleneh an hamuti ya mabalin an ihdayu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("DT14_12","006_14_12","DEU","14","12","12","Mu hiya hatuy numbino'ob'on an hamutih adiyu ihda an nan agila, ya bannug, ya tu'u'an, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("DT14_13","006_14_13","DEU","14","13","13","ya tulayan, ya pu'tiw, ya nan gayang, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("DT14_14","006_14_14","DEU","14","14","14","ya idaw, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("DT14_15","006_14_15","DEU","14","15","15","ya nan akup, ya guup, ya nan ongol an abestrus, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("DT14_16","006_14_16","DEU","14","16","16","ya nan bahbahwaw, ya garseta, ya tikbaboy, ya kiyaw, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("DT14_17","006_14_17","DEU","14","17","17","ya pelikan, ya kalamon, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("DT14_18","006_14_18","DEU","14","18","18","ya nan panni'i, ya nan kannaway. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("DT14_19","006_14_19","DEU","14","19","19","Ya an amin nan ahi'ad'addapan an nun'apaya'an an umat hi allaga, ya liyo', ya nan lumadyung ya didanay ma'alih adi maleneh, at adiyu ihda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("DT14_20","006_14_20","DEU","14","20","20","Mu an amin nan napaya'an an maleneh ya hiyay ihdayu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("DT14_21","006_14_21","DEU","14","21","21","Ya adiyu goh ihda nan animal an nonong ya natoy. Mu mabalin an ipihdayuh nan bunag an ni'hitun ditu'u unu ila'uyuh nan udumnan mangili. Ti hi Apo Dios ya ditu'uy nahamad an tataguna. Ya wa ay ta ihaangyu nan uyaw an gandeng ya adiyu pananum nan gatas an malpun inana.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("DT14_22","006_14_22","DEU","14","22","22","Ya inalin goh Moses di, “Ya mahapul an ilahhinyu nan mun'iyapuluh nan intamuanyuh atawotawon. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("DT14_23","006_14_23","DEU","14","23","23","Ya iyuyyu nan inlahhinyuh nan lugal an pinilin Apo Dios hi pundayawanyun Hiya, at mabalin an hidiy pangananyuh nan indatyun mun'iyapulun nalpuh nan intamuanyu an umat hinan bento'yu, ya bayahyu, ya nan olibon mantika, ya nan nahhun an ini'lum nan bakayu ya nan kalniluyu. Ya atonyu hana ta way atonyun mangipa'enghan gun mangita'ot ay Apo Dios. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("DT14_24","006_14_24","DEU","14","24","24","Ya gulat ta adagwi nan lugal an wadan di pundayawanyu ta mid ologyun mangiyuy hinan mun'iyapulun inlahhinyuh nan intamuanyun wagah Apo Dios ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("DT14_25","006_14_25","DEU","14","25","25","ya ila'uyu ta nan la'unan pihhu ya hiyay ita'inyun iyuy hinan lugal an wadan di pundayawanyun Apo Dios, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("DT14_26","006_14_26","DEU","14","26","26","ya hidiy pangila'uwanyuh nan pihhuyuh nan pohdonyu an umat hi baka, unu kalnilu, unu bayah, at hidih nan pundayawanyun Apo Dios di pangananyu ta pun'am'amlonganyun hina\"ama. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("DT14_27","006_14_27","DEU","14","27","27","Mu mahapul an adiyu inganuy nan holag Levi an ni'hituh nan babluyyu ti mi'id di lutadan midat hi banohda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("DT14_28","006_14_28","DEU","14","28","28","At hay gutud di angunuh nan gun miyatlun tawon ya amungonyuh nan ohan lugal nan ilahhinyun mun'iyapuluh nan bot'onyu eden tawon. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("DT14_29","006_14_29","DEU","14","29","29","Ya atonyu ta umali hanan holag Levi an mi'id di banohdah luta, ya nan bunag, ya nguhu, ya nan umu'utun an ni'hituh nan babluyyu ya innalda ta waday onondah pun'am'amlongandan Apo Dios. At nan pangatanyuh umat hinay pungwagahan Apo Dios hinan ihabalyu.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("DT15_1","006_15_1","DEU","15","1","1","Ya intuluy Moses an himmapit an inalinay, “Ya madatngan ay nan angunuh di miyamiyapitun tawon ta wada ay di agguy nabayadan hinan impa'utangyu ya adiyu ipabayad. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("DT15_2","006_15_2","DEU","15","2","2","At hiyah ne aton nan way numpa'utang hinan i'ibba tu'un holag Israel ti hi Apo Dios di nanimung an nangalih aliwanyu ta adiyu ipabayad nan impa'utangyu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("DT15_3","006_15_3","DEU","15","3","3","Mu nan impa'utangyuh nan bunag ya ipabayadyu, mu adiyu ipahukat nan inutang nan i'ibbayun holag Israel. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("DT15_4","006_15_4","DEU","15","4","4","Ya mi'id ah oha ni' ahan hi mawotwot ay da'yu ti gun da'yu wagahan an amin ay Apo Dios hinan lutan idatnan da'yu ta banohyuh ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("DT15_5","006_15_5","DEU","15","5","5","unyu ihamad an donglon nan hapiton Apo Dios ya inhamadyun mangat an amin hinan Uldinan immandal'un da'yud ugwan. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("DT15_6","006_15_6","DEU","15","6","6","At ipa'annung Apo Dios an wagahan da'yu ti hiyah ne intulagna, at mabalin an waday ipa'utangyuh nan udumnan tatagun himpapangili. Mu da'yu ya adi ayu umutang ay dida, ya da'yuy mumpapto' ay dida ta bo'on didaat goh mumpapto' ay da'yu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("DT15_7","006_15_7","DEU","15","7","7","Mu gulat ta waday ibba tu'un holag Israel an nawotwot hinan punhituwanyuh nan babluy an lutan idat Apo Dios ya adi ayu nagitilan ay hiya, ya adiyu ukuhan nan ibadangyun hiya. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("DT15_8","006_15_8","DEU","15","8","8","Ti un ayuat mun'am'amlong an mamadang ay hiya ta pa'utanganyu hiyah nan mun'olog an mahapulna. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("DT15_9","006_15_9","DEU","15","9","9","Ya adiyu ukuhan an mangipa'utang hinan logom an mahapulna ti ini ya nomnomonyu nan anaheggon di adi pangipabayadan hinan na'utang! Ya adiyu ahan nomnomon di umat hina ti nappuhi. Ya gulat ta ukuhanyu an mumpa'utang at pimagmagoh an mangibaag ay Apo Dios hinan adiyu pumpa'utangan, at mabaholan ayu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("DT15_10","006_15_10","DEU","15","10","10","At gulat ta idatyu an adiyu aguhan at hi Apo Dios ya wagahan da'yu, at pumhod an amin di ihabalyu ya an amin nan atonyu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("DT15_11","006_15_11","DEU","15","11","11","Ti adi umaan an wagwaday ibbayun holag Israel hi nawotwot, at hiyaat un'u imandal ay da'yu ta hom'onyu dane an nun'awotwot hinan pumbabluyanyu.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("DT15_12","006_15_12","DEU","15","12","12","Ya inalin goh Moses di, “Ya gulat ta waday ibba tu'un Hudyu ta ihbutda ay da'yu, ya intamuan da'yuh onom di tawon, mu nadatngan ay nan miyapitun tawon ya abulutonyu hiya an makak. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("DT15_13","006_15_13","DEU","15","13","13","Ya henen gutud di pamakakanyun hiya ya mahapul an adi mangiw'iwadya an makak ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("DT15_14","006_15_14","DEU","15","14","14","ti ehmo'anyu hiya ta idatanyuh nan nalpuh nan wagah Apo Dios ay da'yu an umat hinan a'animalyu ya nan inhabalyu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("DT15_15","006_15_15","DEU","15","15","15","Ti nomnomnomonyu an ta\"on da'yu ya baal ayu goh hi wadanyud Egypt, mu hemmo' da'yun Apo Dios, at hiyanan enekak da'yu. At hiyaat un'u immandal ay da'yu ta hiya goh di atonyu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("DT15_16","006_15_16","DEU","15","16","16","Mu gulat ta alyonan da'yuy adina pohdon an makak ti pohpohdon da'yun hina\"ama, ya popohdonan mi'hinan da'yu ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("DT15_17","006_15_17","DEU","15","17","17","at itnudmu hiya ta iyuymuh nan pantaw di nunhituwanyu, ya tenlo'yuy ingana. At hiya mahkay ya adi makmakkak ta himbutyuh nangamung. Ya umat goh hinay atonyuh nan babain himbutyu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("DT15_18","006_15_18","DEU","15","18","18","Ya hay maphod ya adi munha'it di nomnomyuh nan pangiyabulutanyuh akakan nan himbutyu ti nan tinamuana ya do'do\"ol ya un nan baal an helduanyu. Ya atonyu ay di umat hitun inali' at wagahan Apo Dios an amin nan itamuyu.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("DT15_19","006_15_19","DEU","15","19","19","Ya inalin goh Moses di, “Ya an amin nan buta'al an mahhun an i'lum nan bakayu ya nan kalniluyu ya ilahhinyu ta bagin Apo Dios. Ya adiyu itamu nan nilahhin an umat hi baka, ya adiyu pukihan nan kalnilu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("DT15_20","006_15_20","DEU","15","20","20","Ya iyuyyuh nan lugal an pundayawan ay Apo Dios ta hidiy pangihdananyu an da'yun hina\"amah atawotawon. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("DT15_21","006_15_21","DEU","15","21","21","Ya gulat ta nan animal ya waday ganitna an napilay, unu nabulaw, unu waday udumnah apahiwana ya adiyu ahan iyuy an e'nong ay Apo Dios. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("DT15_22","006_15_22","DEU","15","22","22","Mu hana ya mabalin an ihdayuh nan way nunhituwanyu. Ya malgom hinan tagun mibilang hi maleneh unu adi maleneh ya mabalin goh an ihdada an umat hinan pangihdanyuh nan ulha unu nan gasel. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("DT15_23","006_15_23","DEU","15","23","23","Mu nan dalada ya adiyu ahan ihda ti mahapul an ihiityuh nan luta an umat hinan danum an mitapal.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("DT16_1","006_16_1","DEU","16","1","1","Ya intuluy Moses an himmapit an inalinay, “Ya gunyu nomnomon nan Namaliwan di Anghel Apo Dios hinan bulan an Aviv ta ngilinonyun ibehtaan ti henen bulan di gutud di nangekakanan da'yud Egypt. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("DT16_2","006_16_2","DEU","16","2","2","At umuy ayuh nan lugal an pot'on Apo Dios hi pundayawanyun Hiya ta hidiy pange'nonganyuh nan kalniluyu unu gandengyu ta punyamananyuh din Bimmaliwan di Anghel. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("DT16_3","006_16_3","DEU","16","3","3","Ya henen pangananyuh nan ne'nong ya mahapul an hay agguy nabino'bo'an an tinapay di ononyu an umat hidin balunyuh din nakakanyud Egypt ti un galagala. At hiyah ne ononyuh nan ma'apituy algaw ta way mangipanomnom ay da'yuh din nipaligligatanyud Egypt, at hiyanan enekak da'yu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("DT16_4","006_16_4","DEU","16","4","4","Ya henen ma'apituy algaw ya mi'id ah ohan da'yuh way bino'bo' hi mipatang hinan nunhituwanyu. Ya mahapul an ihdayun amin nan dotag di ne'nong hinan naglot enen nahdom hinan hopap di algaw ta mi'id ah ma'angang hinan mahdom ta engganah mabiggat. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("DT16_5","006_16_5","DEU","16","5","5","Ya adiyu e'nong nan onong di Namaliwan di Anghel Apo Dios ay Da'yuh din Penghanah nan malgom an babluy an indat Apo Dios ay da'yuh punhituwanyu ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("DT16_6","006_16_6","DEU","16","6","6","ti hay pange'nonganyu ya nan ohan lugal an pot'onah pundayawanyun Hiya. At hidiy pange'nonganyuh nan onong di Bimmaliwan di Anghel eden ma'ahom ta hiyah ne panginomnomanyuh din gutud di nakakanyud Egypt. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("DT16_7","006_16_7","DEU","16","7","7","Ya hidi goh di pangihaanganyu ya pangananyu ta nalpah ay ya un ayu umanamut hinan nungkampuanyuh nan mabiggat. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("DT16_8","006_16_8","DEU","16","8","8","At onom di algaw hi pangananyuh nan tinapay an agguy nabino'bo'an, ya nan miyapitun algaw ya mahapul an ma'amung ayun mundayaw ay Apo Dios ti henen algaw ya pun'eblayanyu.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("DT16_9","006_16_9","DEU","16","9","9","Ya inalin goh Moses di, “Ya uyaponyuy pituy duminggu an mete\"ah nan algaw an gutud di nangete\"anyun numboto' hinan paguyyu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("DT16_10","006_16_10","DEU","16","10","10","Ya henen angunuhna ya mahapul an ngilinonyu ta ebehtaanyu nan Behtah nan aDumiduminggu ta dayawonyuh Apo Dios hi pangidatanyuh nan mipanomnom ay da'yu ta bagina an nalpuh nan bento'yun wagah Apo Dios ay da'yu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("DT16_11","006_16_11","DEU","16","11","11","Ya middumdan da'yu an mi'behta nan imbabaluyyu, ya nan himbutyu, ya nan holag Levi, ya nan bunag, ya nan nguhu, ya nan umu'utun an ni'hituh nan babluyyu. Ya hay pumbehtaanyu ya nan lugal an pento' Apo Dios hi pundayawanyun Hiya. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("DT16_12","006_16_12","DEU","16","12","12","Ya gunyu nomnomon an numbalin ayuh himbut hi ad Egypt, at ihamhamadyun mangunud hinan niyuldin ay da'yud ugwan.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("DT16_13","006_16_13","DEU","16","13","13","Ya inalin goh Moses di, “Ya mahapul goh an mumbehta ayuh nan a'al'allung hi alpahan nan a'ili'an di paguyyu ya apugahan di greypyuh ma'apituy algaw. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("DT16_14","006_16_14","DEU","16","14","14","Ya middumdan da'yu nan imbabaluyyu, ya nan himbutyu, ya nan holag Levi, ya nan bunag, ya nguhu, ya nan umu'utun an ni'hituh nan babluyyu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("DT16_15","006_16_15","DEU","16","15","15","Ya pituy algaw di pumbehtaanyun Apo Dios hinan ohan lugal an pot'onan pundayawan ay Hiya ti hi Apo Dios ya wagahanan amin nan ihabalyu ya nan tamuyu, at hiyanan umamlong ayun amin. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("DT16_16","006_16_16","DEU","16","16","16","Ya an amin nan linala'ih nan babluyyu ya mumpitludah nan hintawon an umuy hinan lugal an pot'on Apo Dios hi pundayawandan Hiya. Ta ibehtaanda nan Panganan hi Agguy Nabino'bo'an an Tinapay, ya nan Behtan di Boto', ya nan Behtan di A'al'allung. Ya wa ay ta mi'gotaddah nan Behtan di A'al'allung ya mahapul an waday ita'indah e'nongda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("DT16_17","006_16_17","DEU","16","17","17","Ya didan hinohha ya nan abalinanday idatda an miyunnudan hinan aat di wagah Apo Dios an indatnan dida.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("DT16_18","006_16_18","DEU","16","18","18","Ya inalin goh Moses di, “Ya pot'onyuy huwis ya nan udum an mumpapto' ta diday mangipapto' hinan wah nan abablubabluy an idat Apo Dios ay da'yu. Ya danen linala'in pot'onyu ya diday mumpapto' an mangipanuh hinan way diklamun nan tatagu, mu adida ipangngel di pamanuhda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("DT16_19","006_16_19","DEU","16","19","19","Ya mahapul an adida pikuwon nan Uldin an panumalyada, ya adida itigaw hi aat nan tagu, ya adida abuluton an alan nan mili\"ud an midat ay dida ti hiyay paddungnay mamulaw hinan matan di nala'eng, ya mamikuh panapit nan nahamad an tagu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("DT16_20","006_16_20","DEU","16","20","20","At hay maphod ya nan nepto' di pamanuhna ta way atonyun matagu, at hakuponyu nan lutan idat Apo Dios ta banohyu.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("DT16_21","006_16_21","DEU","16","21","21","Ya inalin goh Moses di, “Ya wa ay ta mun'amma ayuh nan pun'onnganyun Apo Dios ya adi ayu mun'ammah ayiw hi miyengngoh hinan angah nan udum an madayaw an umat ay Asherah, ya indeldellohyuh di. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("DT16_22","006_16_22","DEU","16","22","22","Ya adiyu goh ihina nan nahilhilan an batu ta mumbalin hi bulul ta dayawonyu ti hiyah ne ahan di adi pohdon Apo Dios. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("DT17_1","006_17_1","DEU","17","1","1","Ya adiyu e'nong ay Apo Dios nan baka unu kalnilun waday ganitna. Ti hi Apo Dios ya adina ahan pohdon di umat hina. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("DT17_2","006_17_2","DEU","17","2","2","Mid mapto' ya waday lala'i unu babain ni'hitun da'yuh nan pumbabluyanyun idat Apo Dios ay da'yu an na'ah'upan an numbahol ay Apo Dios ti agguyna inunud nan inyuldina ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("DT17_3","006_17_3","DEU","17","3","3","ta nan nat'on an dios di dayawona, ya hiyay itamuana an umat hinan algaw, unu nan bulan, unu nan numbino'ob'on an bittuan ad daya, mu hanan amin ya agguyna ahan immandal ay da'yu ta dayawonyu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("DT17_4","006_17_4","DEU","17","4","4","Ya wa ay ta dengngolyun waday nangat hi umat hina ya mahapul an hamadonyu ya innilaonyuy aatna. Ya gulat ta immannung an waday nangat enen na\"appuhih nan holag Israel ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("DT17_5","006_17_5","DEU","17","5","5","ya iyuyyu henen lala'i unu babain nangat hi nappuhih nan way pantaw nan pumbabluyanyu, ya nuntapayu ta nangamung un matoy. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("DT17_6","006_17_6","DEU","17","6","6","Ya mipapatoy nan taguh un waday duwah ihtiguh mangipa'annung hinan na'at, mu un ay oha nan ihtigu ya adi mipapatoy. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("DT17_7","006_17_7","DEU","17","7","7","Ya nan nun'ihtiguy mahhun hi mampan hiya ya un mehnod nan tatagu. At ubahonyu nan umat hinan tagun mangat hi nappuhin niddum ay da'yu.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("DT17_8","006_17_8","DEU","17","8","8","Ya intuluy goh Moses an inalinay, “Ya gulat ta waday diklamu an naligat ta adi pa'ippanuh nan huwis ti nan nidiklamu ya un pimmatoy, unu nan pun'a'addian hinan ma'at, unu hay pamaligatan hinan ibban tagu. Ya mahapul an umuy nan huwis hinan ohan lugal an pot'on Apo Dios hi pundayawanyu ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("DT17_9","006_17_9","DEU","17","9","9","ta ipa'innilana nan diklamuh nan papadin holag Levi ya nan Nabagtun Huwis ta diday mangipanuh. At nan namanuh ay dida ya hiyay ibaag nan huwis hinan nidiklamu ya nan nundiklamu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("DT17_10","006_17_10","DEU","17","10","10","At nan alyon nan papadih nan pundayawan an pot'on Apo Dios an ma'at eden nidiklamu ya hiyay ma'at enen tagu, at hiyay unudonyuh atonyu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("DT17_11","006_17_11","DEU","17","11","11","Ya nan alyonda ahan di ipa'annungyun huwis an unudon an miyunnudan hinan Uldin an ma'at hinan diklamu ta adiyu ibahhaw an ipa'annung. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("DT17_12","006_17_12","DEU","17","12","12","At nan tagun adi mangunud hinan alyon di huwis unu nan padin muntamuh nan lugal an pundayawan ay Apo Dios ya mahapul an mapatoy ta mapogpog di gun mangat hi nappuhin da'yun holag Israel. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("DT17_13","006_17_13","DEU","17","13","13","At an amin nan tatagun mangngol hinan ma'at enen tagu ya tuma'otda, at mi'id mahkay mangipidwan mangat hi umat hina.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("DT17_14","006_17_14","DEU","17","14","14","Ya inalin goh Moses di, “Ya awni ta midatong ayuh nan lutan ipaboltan Apo Dios ay da'yuh hakuponyu ta mihamad mahkay di punhituwanyuh di ya ninomnomyun alyonyuy, Mahapul an waday ali tu'u ta umat hinan udumnan babluy an wah nan nunlene'woh ay ditu'u! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("DT17_15","006_17_15","DEU","17","15","15","Mu hamadonyu ta nan pot'on Apo Dios hinan i'ibbayu di hiyay punhaadonyuh aliyu, ya adiyu punhaadon nan bunag hi aliyu ti bo'onyu ibba. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("DT17_16","006_17_16","DEU","17","16","16","Ya adi mahapul an do'lon nan aliy kabayuh puntakayana ya nan titindaluna, ya adina goh honogon nan tatagu ta umuy luma'uh nan kabayuh ad Egypt ti hi Apo Dios ya inalinay, Adi ayu ahan mumbangngad hidi! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("DT17_17","006_17_17","DEU","17","17","17","Ya adi goh do'lon nan aliy ahawana ti ini ya hiyay dumalat hi pan'uganan Apo Dios. Ya adina goh ud'udman di inadangyana ta adina gun ud'udman nan silverna ya balitu'na. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("DT17_18","006_17_18","DEU","17","18","18","Ya gulat ta mun'ali ta hiya mahkay di ali enen babluy ya mahapul an itudo'nah nan libluna hatun Uldin Apo Dios an nalpuh nan liblu an hahalimunan nan papadin holag Levi. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("DT17_19","006_17_19","DEU","17","19","19","Ya wagwadan hiyah munnananong nan liblu ta gunna bahabahaon hi abigabigat ta way atonan mangita'ot ay Apo Dios ya mangihamad an mangunud an amin hinan Uldin an nitudo' enen liblu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("DT17_20","006_17_20","DEU","17","20","20","At hiyay dumalat ya adina ipabagtuy odolna ya un nan i'ibbana an holag Israel, ya ta way atonan adi mangibahhaw hinan Uldin Apo Dios. Ya atona ay hana at dumu'du\"oy di pi'taguandah nan holagnan linala'i ta do'ol di tawon hi pumpapto'andah nan holag Israel.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("DT18_1","006_18_1","DEU","18","1","1","Ya intuluy Moses an himmapit an inalinay, “Ya nan holag Levi an papadi ya nan udum an holagna ya adida me'ebnoh hinan lutan banoh nan holag Israel ti hay pangngalandah ononda ya nan Onong an Moghob ya nan udum an onong an me'nong ay Apo Dios ta hiyay paddungnay banohda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("DT18_2","006_18_2","DEU","18","2","2","At adida mi'bingay hinan banoh nan i'ibadan holag Israel ti hay banohda ya hi Apo Dios ti hiyah ne intulagnan dida. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("DT18_3","006_18_3","DEU","18","3","3","Ya hay midat hinan papadi ta bagida ya nan palpalang, ya pangal, ya nan minalutun di baka unu kalnilun e'nong nan tatagu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("DT18_4","006_18_4","DEU","18","4","4","Ya midat goh ay dida nan mahhun an bot'onyuh nan paguy, ya nan mahhun an danum di greyp, ya nan mantikan di olibo, ya nan mahhun an makaltib an nalpuh nan dutdut di a'animal. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("DT18_5","006_18_5","DEU","18","5","5","Ti nan holag Levi ya diday pinilin Apo Dios ay da'yun ahimpahimpangapu ta itamuanda Hiyah enggana. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("DT18_6","006_18_6","DEU","18","6","6","Ya gulat ta way holag Levi an nunhituh nan numbabluyanyu ta popohdona an umuy hinan lugal an pot'on Apo Dios hi pundayawanyun Hiya ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("DT18_7","006_18_7","DEU","18","7","7","ya mabalin an iyabulutday pangitamuanan Apo Dios an umat hinan aton di udumnan i'ibbanan holag Levi an itamuandah Apo Dios hidi. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("DT18_8","006_18_8","DEU","18","8","8","Ya nan midat ay hiyah bingayna ya umat hinan bingay di udumnan papadi an ta\"on un waday malpuh nan o'ommodna.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("DT18_9","006_18_9","DEU","18","9","9","Ya inalin goh Moses di, “Ya dumatong ayu ay hinan lutan idat Apo Dios ay da'yu ya mahapul an adiyu enghon nan nappuhin ugalin nan tatagun nunhituh di. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("DT18_10","006_18_10","DEU","18","10","10","Ta mi'id ni' ahan di ohan da'yun manghob hinan imbaluyyun lala'i unu babai ta e'nongna. Ya adiyu goh te'an an mumpalad, ya mun'utung, unu mundongol hinan labuy di idaw, ya mumbuyun, unu mumba'i, ya nan tume'om, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("DT18_11","006_18_11","DEU","18","11","11","unu umimud, ya adiyu utungon nan lennawan di natoy. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("DT18_12","006_18_12","DEU","18","12","12","Ti an amin nan mangat hi umat hina ya umipabohol ay Apo Dios, ya dumalat henen umipabohol an atonda at hiyanan pakakon Apo Dios nan tatagun nunhitun nen luta ya un ayu dumatong. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("DT18_13","006_18_13","DEU","18","13","13","At hay maphod ya adi ayu mumbahol ay Apo Dios. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("DT18_14","006_18_14","DEU","18","14","14","Ti nan tatagun ad lutah nan hakuponyu ya diday mangulug hinan ibaag nan lennawa ya nan mumbuyun. Mu da'yu ya adi pohdon Apo Dios hi un umat hinay atonyu.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("DT18_15","006_18_15","DEU","18","15","15","Ya inalin goh Moses di, “Ya hi Apo Dios ya honogonay oha ay da'yun himpangapuh Propetan umat ay ha\"in. Ta Hiyay mangibaag hinan hapiton Apo Dios hinan tatagu, at donglonyu ya unudonyu nan ibaagna. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("DT18_16","006_18_16","DEU","18","16","16","Ya manu ay aton Apo Dios hene ti dumalat nan inaliyun ha\"in hidin gutud di algaw hi na'amunganyuh nan Duntug an Horeb an adiyu ipidwan donglon di humapitan Apo Dios, ya adiyu goh pohdon an tigon nan apuy an numpattigana ti adiyu pohdon an matoy. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("DT18_17","006_18_17","DEU","18","17","17","At inalin Apo Dios ay ha\"in di, Ma'unud nan inyal'alu'dah ma'at. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("DT18_18","006_18_18","DEU","18","18","18","At hiyanan honogo' ay dida nan Propeta' an umat ay he\"an malpun didan himpangapu. Ya itudu' di hapitona ta ibaagnan amin hinan tatagu nan imandal'un Hiya. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("DT18_19","006_18_19","DEU","18","19","19","Ya Ha\"in di mangalih nan hapitona, at nan tatagun adi mangngol hinan Hapit'u an ituduna ya moltao'. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("DT18_20","006_18_20","DEU","18","20","20","Mu gulat ta waday mangali an hiyay propeta' an mangitudtuduh nan Hapit'u mu bo'on Ha\"in di nangalih nan itudtuduna unu itudunay aat nan udumnan dios ya henen propeta ya mahapul an mipapatoy. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("DT18_21","006_18_21","DEU","18","21","21","Ya mid mapto' ya alyonyuh nomnomyuy, Hay pangimmatunan nin hinan hapit an bo'on hi Apo Dios di nangitudu? ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("DT18_22","006_18_22","DEU","18","22","22","Ya gulat ta nan malgom an propeta ya ibaagnay hapiton Apo Dios hinan tatagu mu mi'id ah nipa'annung ya hiyay panginnilaan an bo'on hi Apo Dios di nalpuwan nan imbaagna. At nan imbaag nen malgom an propeta ya un hay nalpuh nomnomna, at adi ayu tuma'ot ay hiya.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("DT19_1","006_19_1","DEU","19","1","1","Ya intuluy Moses an himmapit an inalinay, “Ya hi awni ta ipa'abak Apo Dios nan tatagu an ad lutah nan ipaboltanan da'yu ta da'yuy mihukat an mihina enen siudadda ya munhituh nan a'abungda ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("DT19_2","006_19_2","DEU","19","2","2","ya ilahhinyuy tulu an ma'alih Siudad an Punhi'ugan hinan lutah nan idat Apo Dios hi banohyu ta way ipo\"oyanyu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("DT19_3","006_19_3","DEU","19","3","3","Ya mahapul an iyammayuy kulhan miyuy ay date an siudad an ilahhinyu. Mu pun'atluonyuh mahhun an amin nan lutan ipaboltan Apo Dios ay da'yu ta way ohan da'yuan ilahhinay ohah siudad ta wada ay di pumatoy hi ibbana ya hidiy ayana an mumpo\"oy. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("DT19_4","006_19_4","DEU","19","4","4","Ya gulat ta way taguh un mahnan ya pimmatoy hinan bo'on buhulna ya malgom ay danen siudad di umayana ta way atonan mabaliwan. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("DT19_5","006_19_5","DEU","19","5","5","Ti gulat ta daden duwan tagu ya muntunudda an umuy mangayiw hi inalahan, ya heden oha ya munlongoh hinan ayiw, ya naho'tang nan wahay, ya nipato' hinan ni'yibbana ta hiyay dimmalat hi natayana ya mabalin an malgom ay dane han siudad di lumayawana ta mabaliwan. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("DT19_6","006_19_6","DEU","19","6","6","Mu gulat ta un oha nan Siudad hi Punhi'ugan ya adagwi nan owon an umuy hidi at pudugon nan mangiyawit an tutulang nan natoy hiya ti dumalat nan bimmungtanda, ya pinatoydah nen tagu an ta\"on un mid baholna ti mi'id numbohholandah din natoy. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("DT19_7","006_19_7","DEU","19","7","7","At hiyah ne dumalat hi pangalya' hi unyu ilahhin di tuluh mumbabattaan an Siudad an Punhi'ugan ta way pumpo\"oyan nan way pumatoy. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("DT19_8","006_19_8","DEU","19","8","8","Ya gulat ta udman Apo Dios nan lutan boltanonyu ta idatnan amin din lutan intulagnah din a'apuyuh ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("DT19_9","006_19_9","DEU","19","9","9","unyu unudon (ya inatyun amin nan intugun'un da'yud ugwan an algaw ta hi Apo Dios di popohdonyu ya nan aatnay pangiyunnudanyu) at mabalin an udmanyuh tuluh siudad din tulun siudad an nahhun. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("DT19_10","006_19_10","DEU","19","10","10","Ta waday pumpo\"oyan nan tagun agguyna ginulat ya pimmatoy, ya ta adi mapatoy hinan lutan ipaboltan Apo Dios ay da'yu ta banohyu, ya ta adi ayu mabaholan. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("DT19_11","006_19_11","DEU","19","11","11","Mu wa ay di taguh mamohol hinan heneggona ta umuyna bota'on hinan dalan ya numpalangna ta natoy ya henen tagun pimmatoy ya limmayaw ta immuy hinan ohan Siudad an Punhi'ugan an mipo\"oy ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("DT19_12","006_19_12","DEU","19","12","12","ya mahapul an nan a'ap'apun nen numbabluyana ya ipadpapdah den pimmatoy, ya inyuydah nan tutulang nan natoy ta diday mangiyawit, at diday okod an mamatoy enen tagun pimmatoy. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("DT19_13","006_19_13","DEU","19","13","13","Ya adiyu ipattig di pammo'anyun hiya, ya pogpogonyud Israel nan umat hinan tagun pimmatoy hi mi'id di baholna ta way atonyun pumhod.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("DT19_14","006_19_14","DEU","19","14","14","Ya inalin goh Moses di, “Ya hay maphod ya adiyu ipahlig nan nipatlo' an igad hinan lutan nan dellohyu ta unudonyu nan igadna an din niya'ammah hopapna eden luta ya un ipaboltan Apo Dios ay da'yu ta banohyu.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("DT19_15","006_19_15","DEU","19","15","15","Ya inalin goh Moses di, “Ya gulat ta un oha nan ihtigu at adi umdah mangipa'annung hinan numbaholan nan tagun at pimmatoy, mu wada ay di duwa unu tuluh mun'ihtigu ya diday mangipa'annung an nan tagu ya numbahol. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("DT19_16","006_19_16","DEU","19","16","16","Ya gulat ta waday ohan tagun layah di pun'ihtiguna ti impa'lehnay agguy immannung an bahol hinan ibbanan tagu ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("DT19_17","006_19_17","DEU","19","17","17","ya mahapul an dane han duwan mundiklammuan ya muntunuddan umuy hinan lugal an pundayawan ay Apo Dios ta humalyaon nan papadi ya nan huwis. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("DT19_18","006_19_18","DEU","19","18","18","Ya ihamad nan huwis an mangipanuh hinan diklamu. Ya gulat ta ma'innila an heden mun'ihtigu ya nunlayah ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("DT19_19","006_19_19","DEU","19","19","19","ya hiyay pangatanyuh nan ninomnomnan nappuhin pohdonan ma'at hinan ibbana. At pogpogonyu nan tagun mangat hi nappuhin niddum ay da'yu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("DT19_20","006_19_20","DEU","19","20","20","Ya awni ta mundongol hinan tataguh nen na'at at tuma'otda, ya mid mangat hi umat hinan nappuhi. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("DT19_21","006_19_21","DEU","19","21","21","Ya adiyu ipattig di homo'yuh nan umat hinan nangat hi nappuhi. Ti nan pimmatoy ya mipapatoy, ya nan bimmohleng ya mabohleng goh, ya nan pumengaw ya mapengawan goh, ya nan pumutel hi ngamay ya maputilan goh di ngamayna, ya nan pumutel hi hu'i ya maputilan goh di hu'ina.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("DT20_1","006_20_1","DEU","20","1","1","Ya intuluy Moses an himmapit an inalinay, “Ya wa ay ta umuy ayu mi'gubat hinan binuhulyu ta tigonyu an do'do\"ol nan kabayuda, ya kalesadan punluganan di mi'gubat, ya nan tindaluda ya un da'yu ya mahapul an adi ayu tuma'ot ay dida. Ti hi Apo Dios an nangekak ay da'yud Egypt ya wagwadan bumadang ay da'yu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("DT20_2","006_20_2","DEU","20","2","2","Ya wa ay goh ta magadyuh an miyatam ayuh nan pi'gubatanyu ya mahapul an umuy nan padih nan hinagang nan titindalu ta mi'hapit, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("DT20_3","006_20_3","DEU","20","3","3","ya alyonan diday, Da'yun holag Israel ya donglonyu! Ad ugwan an algaw di pi'gubatanyuh nan binuhulyu. At adi ayu mun'od'od unu numanomnom ta adi ayu tuma'ot unu wumogwog an dumalatda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("DT20_4","006_20_4","DEU","20","4","4","Ti hi Apo Dios ya wagwadan mangipangpangulun da'yuh nan pi'buhulanyu, at da'yuy pangabakona! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("DT20_5","006_20_5","DEU","20","5","5","Ya nan ap'apun di titindalu ya immuydan ni'hahapit hinan titindalun alyonday, Da'yun titindalu! Wada ay, ay da'yuy pa'idyammay abungna an agguy pay nidawat ay Apo Dios ya mahapul an pa'anamutonyu ta idawatnan Apo Dios. Ti ini ya matoy hinan punggugubatanyu, ya omod un hay udumnay mihukat hi mangidawat ay Apo Dios, ya hiyay munhitu! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("DT20_6","006_20_6","DEU","20","6","6","Ya wada ay goh ay da'yuy nuntanom hi greyp an agguyna pay tinamtaman di bungana ya honogonyu ta umanamut ta hiyay mangngal hinan bungan di intanomna ti ini ya mapatoy hinan punggugubatanyu, ya omod un hay udumnan taguy mangan hinan bungan di intanomna! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("DT20_7","006_20_7","DEU","20","7","7","Wada ay goh di ni'hapit ay da'yuh ohah babai mu agguyna pay inyahawa ya mahapul an umanamut ta ahawaona ti ini ya mapatoy hinan punggugubatanyu, ya omod un hay udumnah linala'iy mihukat an mangiyahawah nan babain ni'hapitanyu! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("DT20_8","006_20_8","DEU","20","8","8","Ya innaynayun goh nan a'ap'apun di titindalun alyondah nan titindaluday, Wada ay di mun'elob di balana an tuma'ot ya mahapul an umanamut ta adi matalam an mi'ta'ot nan i'ibbana. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("DT20_9","006_20_9","DEU","20","9","9","Ya wa ay ta nalpah di himmapitan nan ap'apun nan tindalu ya pot'onday mun'ap'apuh mangipangpanguluh nan hinohhan himpampun an tindalu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("DT20_10","006_20_10","DEU","20","10","10","Ya wa ay ta magadyuh ayuh nan siudad an gubatonyu ya ihapitanyu nan tataguh dih unda pohdon an iyulay ta adida mi'gubat. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("DT20_11","006_20_11","DEU","20","11","11","Ya gulat ta abulutonda nan ibagayun dida ta iyuyada ya imbughulda nan pantawda ta pahgopon da'yu ya pumbalinonyun amin nan tataguh dih baalyu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("DT20_12","006_20_12","DEU","20","12","12","Mu gulat ta adi iyulay nan tatagun ne han siudad ta penhoddan mi'gubat ya impali'ubyu didah nan tindalu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("DT20_13","006_20_13","DEU","20","13","13","At badangan da'yun Apo Dios ta abakonyu dida, ya mahapul an pumpalangyun amin nan linala'in nen babluy ta mun'atoyda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("DT20_14","006_20_14","DEU","20","14","14","Mu nan binabai, ya nan ung'ungungnga, ya nan bakada ya adiyu patayon, ya hamhamonyun amin nan gina'uda ya nan udum an wah nan siudad ta bagiyu, ya mabalin an usalonyun amin hanan nahamham ti idat Apo Dios hanan amin. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("DT20_15","006_20_15","DEU","20","15","15","Ya hiyah ne atonyun amin hinan siudad an nibataan hinan lutan wadan di punhituwanyuh awni. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("DT20_16","006_20_16","DEU","20","16","16","Mu henen hakuponyu an siudad an lutan ipaboltan Apo Dios ay da'yu ya mahapul an pumpatoyyun amin nan numpunhituh di. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("DT20_17","006_20_17","DEU","20","17","17","Ya mahapul ahan an aminonyun ubahon nan tatagun holag Heth, ya holag Amor, ya holag Periz, ya holag Hiv, ya nan iCanaan, ya nan iJebus. Ya atonyu ti hiyah ne immandal Apo Dios ay da'yu, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("DT20_18","006_20_18","DEU","20","18","18","ya ta mi'id di mangitudun da'yun mangat hinan agaga\"ihaw an ato'atondan mundayaw hinan diosda ti hiyay dumalat hi pumbaholanyun Apu tu'un hi Apo Dios. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("DT20_19","006_20_19","DEU","20","19","19","Ya hay atonyuh nan siudad an gubatonyuh mabayag ta nangamung unyu dida abakon ta hakuponyu ya adiyu longhon nan ayiw ta way bumungah ononyu, at adiyu goh longhon nan ayiw hinan inalahan ti bo'on diday buhulyu! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("DT20_20","006_20_20","DEU","20","20","20","Mu mabalin an longhonyu nan udumnan ayiw an adi ma'an di bungana ta way iyammayuh pananiyuh nan siudad an pi'gubatanyu ta nangamung unyu dida abakon.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("DT21_1","006_21_1","DEU","21","1","1","Ya intuluy Moses an himmapit an inalinay, “Ya hiyah te atonyuh un gulat ta waday ah'upanyuh pinatoydan tagu an inyuydah nan payawyuh nan lutan idat Apo Dios ay da'yu an mi'id di nanginnilah namatoy ay hiya. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("DT21_2","006_21_2","DEU","21","2","2","Umuy nan ap'apuyu ya nan huwis ta lukudonday inadagwin an amin nan siudad an nunlene'woh hinan wadan di na'ah'upan nan natoy. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("DT21_3","006_21_3","DEU","21","3","3","Ya wa ay ta ma'innila nan siudad an nehegheggon hinan way natayan di tagu ya nan ap'apun nen siudad di ummal hinan kilaw an bakan agguy nitamtamu ya agguy negneg'od an pun'aladu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("DT21_4","006_21_4","DEU","21","4","4","Ya nan ap'apun ne han siudad goh di mangiyuy eden kilaw an tennan bakah nan hadog an adi mabalin an matamuan an awadan di ginnaw an adi matmatdu' di danumna ta hidiy pangipungandah nan bagang nen baka. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("DT21_5","006_21_5","DEU","21","5","5","Ya mi'yuy goh nan papadin holag Levi ti diday pento' Apo Dios ta itamuda nan tamuna, ya dinayawda Hiya ta mipabagtuy ngadana, ya dida goh di mangipanuh hinan diklamu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("DT21_6","006_21_6","DEU","21","6","6","Ya an amin nan a'ap'apuh nan siudad an nun'eheggon hinan lugal an na'ah'upan di odol nan tagun natoy ya ihuanday ngamaydah nan tungul di baka an din inipungday bagangna eden luta. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("DT21_7","006_21_7","DEU","21","7","7","Ya ipa'inniladan alyonday, Bo'on da'miy namatoy eten tagu, ya mi'id tinnigmih namatoy ay hiya. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("DT21_8","006_21_8","DEU","21","8","8","At igohgohan ni' da'mi, Apo Dios, an holag Israel an din binaliwam an enekakmud Egypt! At adim ipabahol ay da'mi nan natayan nen tagun mid nanginnilah namatoy. At dumalat nan dalan nan animal ya ma'aliwan di baholyu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("DT21_9","006_21_9","DEU","21","9","9","At henen pangatanyuh nan pohdon Apo Dios ya adi mipabahol ay da'yu nan natayan nen tagu.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("DT21_10","006_21_10","DEU","21","10","10","Ya inalin goh Moses di, “Ya hay umayanyun mi'gubat hinan buhulyu ta pangabakon da'yun Apo Dios ya awitonyu dida ta paddungnay unda balud. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("DT21_11","006_21_11","DEU","21","11","11","Ya gulat ta waday ma\"aphod an babaih nan awitonyu ta amnawanyu ya mabalin an ahawaonyu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("DT21_12","006_21_12","DEU","21","12","12","Ya iyanamutyuh abungyu ya unyu oltan di buu'na, ya linungtubanyuy u\"ulungna, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("DT21_13","006_21_13","DEU","21","13","13","ya hukatanyun amin nan inlubungna ta mihinah abungyu ta nguhuona nan o'ommodnah himbulan. Ya malpah ay hene ya mabalin mahkay an ahawaonyu hiya. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("DT21_14","006_21_14","DEU","21","14","14","Ya udum di algaw ta mi'id di pamhodyun hiya ya mabalin an pakakonyu. Mu adiyu hiya ibilang hi himbutyu ti binainyu hiyah nangelo'anyu.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("DT21_15","006_21_15","DEU","21","15","15","Ya inalin goh Moses di, “Ya gulat ta han lala'i ya duway ahawana, ya pa'appohdonay oha ya adina nan oha, ya danen ahawana ya linala'iy intungawda, mu nan imbaluy den babain adina pohdon di nahhun an nitungaw at hiyay pangpangullu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("DT21_16","006_21_16","DEU","21","16","16","Ya hay gutud di pangidatanah banoh nan imbabaluyna ya adina pumbalinon hi pangpangullu nan otob an inyimbaluynah nan babain pohpohdona ta hiyay pangidatanah nan banoh an midat hinan pangpangullu ti nan inyimbaluynah nan babain adina pohdon di ad banoh hinan banoh di pangpangullu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("DT21_17","006_21_17","DEU","21","17","17","Ya mahapul an ibilangnah pangpangullu nan imbaluynah nan ahawanan adina pohdon ti hiyay nahhun an nitungaw, at mahapul an hiyay pangipabnohanah do'do\"ol hinan gina'una. Ti henen lala'i ya hiyay nahhun an imbaluynah a'ungana, at hiyay ad banoh hinan banoh di pangpangullu tuwali.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("DT21_18","006_21_18","DEU","21","18","18","Ya inalin goh Moses di, “Ya gulat ta han tagun waday imbaluynah lala'i ta adi matugun ti hay pohpohdonay atona, ya adina donglon di itugun da amana ay inana, ya ta\"on hi unda gilaton ya adina damdama donglon di panugundan hiya, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("DT21_19","006_21_19","DEU","21","19","19","at hay aton da amana ay inana ya podnondan iyuy hinan a'ap'apun nen siudad an a'amungandan nen babluy. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("DT21_20","006_21_20","DEU","21","20","20","Ya alyondah nan a'ap'apun nen siudad di, Heten imbaluymin lala'i ya adi matugun an hay pohpohdonay atona, ya adina pohdon an donglon nan itugunmin hiya ti unna ingalngalawngaw di pihhun iyin'inum an ibudbutong. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("DT21_21","006_21_21","DEU","21","21","21","At an amin nan linala'in ni'babluyana ya diday mumpampa ta nangamung un matoy, at pogpogonyu nan umat hinan tagu an nappuhiy pangatnan niddum ay da'yu. At awni ta donglon nan tatagun holag Israel at tuma'otda.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("DT21_22","006_21_22","DEU","21","22","22","Ya inalin goh Moses di, “Ya gulat ta han tagu ya numbahol, ya hay moltana ya unyu patayon ta itayunyu hiyah nan ayiw. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("DT21_23","006_21_23","DEU","21","23","23","Mu adi mahapul an lumanablabi nan odolnan mitatayun, at henen algaw an natayana ya ilubu'yu ti nan tagun mitayun ya un matoy ya inidutan Apo Dios. At hiyanan ilubu'yu ta adi pumuhi nan lutan idat Apo Dios ay da'yuh banohyu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("DT22_1","006_22_1","DEU","22","1","1","Ya gulat ta waday tigonyuh limmayaw hi baka unu kalnilun nan i'ibbayun holag Israel ya adiyu lauhan. Mu hay atonyu ya alanyu ta iyuyyuh nan ad bagi. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("DT22_2","006_22_2","DEU","22","2","2","Mu gulat ta adagwi nan nunhituwan nan ad bagi unu agguyyu inilay ad animal ya mabalin an iyanamutyuh nunhituwanyu. Ya wa ay ta umali nan ad animal an mun'anap ya indatyu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("DT22_3","006_22_3","DEU","22","3","3","Ya umat hina goh di atonyuh un way tigonyuh nan dongki, unu way datngonyuh lubung, unu malgom hi gina'uh datngonyu unu aliwan nan i'ibbayun holag Israel. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("DT22_4","006_22_4","DEU","22","4","4","Ya gulat ta waday tigonyuh nagah hinan dalan hi dongki unu bakan nan i'ibbayun holag Israel ya adiyu lauhan ta badanganyu ta ipata'dogyu nan animal. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("DT22_5","006_22_5","DEU","22","5","5","Ya nan binabai ya adi mabalin hi unda ilubung nan lubung di linala'i, ya umat goh hinan linala'in adida ilubung nan lubung di binabai ti hi Apo Dios ya abohlana ahan di tatagun mangat hi umat hina. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("DT22_6","006_22_6","DEU","22","6","6","Ya gulat ta way tigonyuh nan owon hi agaban nan hamutih nan ayiw unu nan luta ta wada nan ommod nan hamuti an mangobob unu unna hina\"oban nan buya an imbaluyna ya adiyu pi'yala nan ommod di hamutih nan buyana. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("DT22_7","006_22_7","DEU","22","7","7","At hay mabalin hi alanyu ya nan buya, ya impalayawyu nan ommodna ta mid al'alin da'yu, ya matubayan ayu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("DT22_8","006_22_8","DEU","22","8","8","Ya mumpa'amma ayu ay hi abung an nundotal di atapna ya mahapul an ihamadyun iyammay hawan hinan nunlene'woh hinan nundotal an atap ta adi da'yu pabaholon hi un way magah, ya natoy. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("DT22_9","006_22_9","DEU","22","9","9","Ya adiyu tamman hi nat'on an mihabal nan galden an nitamman nan greyp. Ti gulat ta atonyu at nan bungan di greyp ya puhion nan bungan nan nat'on an nihabal. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("DT22_10","006_22_10","DEU","22","10","10","Adiyu iyadwa nan bakah nan dongki an iyaladu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("DT22_11","006_22_11","DEU","22","11","11","Ya adiyu ilubung nan agguy numpaddung di niyabol an linubid an umat hinan wool ya linen. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("DT22_12","006_22_12","DEU","22","12","12","Ya tayunanyuh nalulug an linubid nan opat an dugun nan migottap hinan lubungyu ta mun'ayuyda.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("DT22_13","006_22_13","DEU","22","13","13","Ya inalin goh Moses di, “Ya gulat ta way lala'ih mangahawah nan babai ta nalpah an enelo'na ya alyonah mid pamhodnah nan inahawana, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("DT22_14","006_22_14","DEU","22","14","14","ya nunlumuh pamahiwnah nan babain alyonay, Heten babai ya inila' an waday nahhun an nangelo' ya un ha\"in! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("DT22_15","006_22_15","DEU","22","15","15","Ya nan o'ommod nen babai ya alanda nan mangipattig an nan imbaluydan babai ya mi'id nahhun an nangelo' ay hiya ta iyuyda ipattig hinan a'ap'apuh nan siudad an wah nan pantaw. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("DT22_16","006_22_16","DEU","22","16","16","Ya hi aman den babaiy mangalin diday, Inyabulut'u nan imbaluy'un babai ta ahawaon ten lala'i, mu ad ugwan ya alyonay adina pohdon hiya. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("DT22_17","006_22_17","DEU","22","17","17","Henen lala'i ya un nunlumuh nan agguy immannung hi pamahiwnan ten imbaluy'un babai ti alyonay un waday nahhun hi nangelo' ya unna ahawaon hiya. Mu tayay pangitigan an han imbaluy'un babai ya mid nangelo' hi udum. Ya bene'lagda nan nadalaan an mumpaha' an annap hi nolo'andah din hopap di nun'ahawaanda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("DT22_18","006_22_18","DEU","22","18","18","At ayagan nan a'ap'apuh nan siudad hene han lala'i ta moltaonda ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("DT22_19","006_22_19","DEU","22","19","19","an hay atonda ya ipa'ukatday hinggahut hi palatan pihhu, ya indatdah nan ommod ne han babai ti hay namainanah nan babain holag di i'Israel. Ya munnonongdan mun'ahawa tuwali, ya adi mabalin an ihiyan ne han lala'i ta nangamung un matoy. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("DT22_20","006_22_20","DEU","22","20","20","Mu gulat ta immannung an waday nahhun an nangelo' hinan babai ya mi'id di pangitigan an mid nangelo' ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("DT22_21","006_22_21","DEU","22","21","21","ya iyuydah nen babaih nan pantaw di abung amana ta nan linala'in ni'babluyana ya pundotnaydah batu ta nangamung un matoy. Ti nunheglan umipabain di inatnah nan tatagun holag Israel ti nan gunna ni'yelo'elo'an hinan linala'ih din wadanah abung amana. At pogpogonyu nan umat hinan babain mangat hi nappuhin niddum ay da'yu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("DT22_22","006_22_22","DEU","22","22","22","Ya gulat ta waday lala'ih ma'ah'upan an mangelo' hinan babain waday ahawana ya mahapul an mapatoydan duwa. At mahapul an pogpogonyu nan mangat hi nappuhin holag Israel. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("DT22_23","006_22_23","DEU","22","23","23","Gulat ta elo' han lala'iy tinnignah nan siudad an balahang an mi'id ah nangelo' an waday niyaliyanah lala'i ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("DT22_24","006_22_24","DEU","22","24","24","ya hay atonyu ya iyuyyu didan duwah nan pantaw di siudad, ya nundotnayyu ta nangamung unda matoy. Ya manu ay mapatoy henen babai ti agguy pinumkaw an mangayag hi bumadang ay hiya an ta\"on unna inila an do'ol di mangngol. Ya manu ay mapatoy goh nan lala'i ti enelo'na nan babain waday niyaliyana. At pogpogonyu nan umat hinan tagun mangat hi nappuhin niddum ay da'yu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("DT22_25","006_22_25","DEU","22","25","25","Ya gulat ta nan payaw di nannigan nan lala'ih nan balahang an waday niyaliyanah lala'i, ya dempapna hiya, ya enelo'na ya hay ma'at ya ammunah nen lala'in nangelo' di mipapatoy. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("DT22_26","006_22_26","DEU","22","26","26","Mu mid ma'at hinan balahang ti mi'id numbaholanah dumalat hi atayana ti heten na'at ya nipaddung hinan lala'in bimmungot hinan ohan ibbanan lala'i, ya pinatoyna. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("DT22_27","006_22_27","DEU","22","27","27","Ti hay nangah'upan nen lala'ih nan babai ya nan payaw an nibataan hinan babluy, at ta\"on un mumbugaw an mumpabadang ya mi'id ah mangngol hi umuy bumadang ay hiya. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("DT22_28","006_22_28","DEU","22","28","28","Ya gulat ta han lala'i, ya waday ah'upanah balahang an mi'id ah nangelo', ya dempapna, ya enelo'na ta ma'ah'upanda, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("DT22_29","006_22_29","DEU","22","29","29","ya henen lala'i ya ukatonay alun nen babaih nabonglen palatah pihhu ta idatnah nan ommod nen babai. Ya henen babai ya hiyay ahawaon nen lala'i ti unna pinilit an enelo' hiya. At henen lala'i ya mahapul an adina ahan ihiyan ta nangamung unda matoy. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("DT22_30","006_22_30","DEU","22","30","30","Ya paniaw hi un way lala'in mangelo' hinan ahawan di ommodna ti bainonah amana.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("DT23_1","006_23_1","DEU","23","1","1","Ya intuluy Moses an himmapit an inalinay, “Ya han lala'in napnahan ya adi mabalin hi middum an mi'yamung hinan pundayawan ay Apo Dios. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("DT23_2","006_23_2","DEU","23","2","2","Ya nan tatagun nilaglagah an ta\"on nan miyapulu an holagda ya adida ahan mi'yamung hinan pundayawan ay Apo Dios. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("DT23_3","006_23_3","DEU","23","3","3","Ya adida ahan mi'yamung nan holag Ammon unu iMoab hinan pundayawan ay Apo Dios unu malgom hinan holagdah engganay miyapulun holag. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("DT23_4","006_23_4","DEU","23","4","4","Ti manu ay ya un da'yu agguy indatan hi inanyu ya ininumyuh din nange'wanyuh nan babluydah din nakakayud Egypt. Ya hay oha goh hi inatda ya linagbuandah Balaam an hina' Beor an nalpuh nan siudad ad Pethor hidid Aram Naharaim ta idutan da'yu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("DT23_5","006_23_5","DEU","23","5","5","Mu ta\"on un umat hinay inatdan da'yu ya agguy damdama dengngol Apo Dios nan idut Balaam, ti hay inatna ya numbalinona nan idut ta wagah ay da'yu ti ongol di pamhodnan da'yu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("DT23_6","006_23_6","DEU","23","6","6","Ya adiyu ipattig di maphod ay dida unu adi ayu goh ahan mi'ligwan didah enggana. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("DT23_7","006_23_7","DEU","23","7","7","Ya adiyu pahalon nan i'Edom ti tutulangyu dida. Ya adiyu goh pahalon nan i'Egypt ti ni'hitu ayuh nan babluydah din hopapna. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("DT23_8","006_23_8","DEU","23","8","8","Ya mabalin an nan miyatlun holagday middum an mi'yamung hinan pundayawan nan tatagun Apo Dios.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("DT23_9","006_23_9","DEU","23","9","9","Ya inalin goh Moses di, “Ya wa ay ta mihina ayuh nan kampuyuh nan umuyyu pi'gubatan hinan binuhulyu ya mahapul an elanyu ta adi ayu mumbahol. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("DT23_10","006_23_10","DEU","23","10","10","Ya gulat ta way ohah lala'i ta nolo' ya nun'enap an namaybayang hinan mahdom ya mahapul an bumataan hinan nungkampuanda ta hidiy ihinhinana. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("DT23_11","006_23_11","DEU","23","11","11","Ya wa ay ta mun'a'ahdom ya mahapul an mun'amoh ta mibilang hiyah maleneh, ya mabalin mahkay an humigup hinan nungkampuanah un ma'unug nan algaw. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("DT23_12","006_23_12","DEU","23","12","12","Mahapul an waday ilahhinyuh ohay lugal an mibataan hinan nungkampuanyu ta way gumalutanyu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("DT23_13","006_23_13","DEU","23","13","13","At an amin ayu ya waday bo\"ah itata'inyun middum hinan odonyu, ta wa ay ta umuy ayu gumalut ya nunlut'u' ayuh gumalutanyu, ya gabunanyu goh hi un ayu malpah an gimmalut. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("DT23_14","006_23_14","DEU","23","14","14","Ti mahapul an maleleneh nan kampuyu ti hi Apo Dios ya wagwadah nan kampuyun mimiddum ta ibaliw da'yu, ta pangabakon da'yuh nan pi'buhulanyu. At hiyanan mahapul an me'gonan nan nungkampuanyu ta mi'id tigon Apo Dios hi lugit ta adi da'yu taynan.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("DT23_15","006_23_15","DEU","23","15","15","Ya inalin goh Moses di, “Ya gulat ta waday himbut ta limmayaw hinan apuna ta ihi'ugnan da'yu ya adiyu ibangngad hinan ad himbut ay hiya. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("DT23_16","006_23_16","DEU","23","16","16","Ya abulutonyuy pi'hituwanan da'yu an okod hiyah nan babluyyuh punhituwana, ya adiyu hiya paligligaton. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("DT23_17","006_23_17","DEU","23","17","17","Ya mahapul an mi'id ah lala'ih mumpabayad unu babaih mumputah nan holag Israel ta pundayawdan Apo Dios. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("DT23_18","006_23_18","DEU","23","18","18","Ya adiyu ahan iyuy hinan abung an pundayawan ay Apo Dios nan pihhun nalpuh nan numputan babai ya nan bayad di lala'i an ay nalugit an ahu ta hiyay idawatyuh nan inhapatayu ti hi Apo Dios ya adina ahan abuluton di umat hina. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("DT23_19","006_23_19","DEU","23","19","19","Ya gulat ta way ipa'utangyuh pihhu, unu ma'an, unu malgom hinan ibbayun holag Israel ya adi ayu mumpatakap. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("DT23_20","006_23_20","DEU","23","20","20","Ya mabalin an mumpatakap ayuh nan bunag hi unda umutang, mu adiyu patakap nan impa'utangyuh ibbayun holag Israel. Ya atonyu ay di umat hitu at hi Apo Dios ya wagahanan amin nan ihabalyun ne han lutan hakuponyu ta banohyu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("DT23_21","006_23_21","DEU","23","21","21","Ya gulat ta waday etbalyuh idatyun Apo Dios ya mahapul an adiyu ahan ahupon an mangidat ti hay pohdon Apo Dios ya ipa'annungyu. At adiyu ay aton ya mabaholan ayu, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("DT23_22","006_23_22","DEU","23","22","22","mu adi ayu mabaholan hi un mi'id etbalyuh idatyun Apo Dios. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("DT23_23","006_23_23","DEU","23","23","23","Mu gulat ta waday ninomnomyu at mahapul an ipa'annungyu ti da'yuy nangetbal. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("DT23_24","006_23_24","DEU","23","24","24","Ya gulat ta e'wayuh nan way nuntamman di heneggonyuh greyp ya mabalin an ummal ayuh nan bungana ya inanyu ta engganah un ayu mahengla, mu adi ayu ummal hi iyanamutyu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("DT23_25","006_23_25","DEU","23","25","25","Ya gulat goh ta e'wayuh nan way natamman hi paguy ya mabalin an mangultud ayu, mu adi ayu bumto'.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("DT24_1","006_24_1","DEU","24","1","1","Ya intuluy Moses an himmapit an inalinay, “Ya gulat ta han lala'i ya inahawana han babai, mu la'tot ya waday inah'upanah inat den babaih nappuhi, at ma'aan di pamhodnah nan babai, at nan lala'i ya iyammanay tudo' an mangibaag hi punhiyananda, ya indatnah nan babai, ya impa'anamutnah nan ommodna. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("DT24_2","006_24_2","DEU","24","2","2","Ya gulat ta umanamut hi abungdah den babai ta malhin goh hi nat'on an lala'i, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("DT24_3","006_24_3","DEU","24","3","3","ya la'tot ya adi goh pohdon nen lala'ih den babai ta pohdonan ihiyan, ya iyammana goh di tudo' hi mangibaag hi nunhiyananda, ya indatnah nan babai, ya impa'anamutnah abung da amana. Ya gulat goh ta matoy nan lala'in miyadwan ahawana, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("DT24_4","006_24_4","DEU","24","4","4","ya din lala'in ahawanah hopapnan namakak ay hiya ya adi mabalin hi unna bangngadon nan babai ta ahawaona goh ti henen babai ya adi maleneh. Mu atona ay ya mumbahol, at nunheglan adi ahan pohdon Apo Dios di umat hinah nan lutan idat Apo Dios ay da'yuh banohyu.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("DT24_5","006_24_5","DEU","24","5","5","Ya inalin goh Moses di, “Ya gulat ta pa\"alhin nan lala'i ya adi umuy mi'gubat unu adi goh munhaad hinan way tamu ti hintawon di adina puntamuan ta un mihihinnah abungda ta way atonan mangipa'amlong ay ahawana. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("DT24_6","006_24_6","DEU","24","6","6","Ya adiyu iyagwol nan punggilingan di ohan taguh nan utangna ti gulat ta alanyu at mi'id di punhapulanah pi'taguana. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("DT24_7","006_24_7","DEU","24","7","7","Ya gulat ta na'ah'upan han ohan lala'in nangilayaw hinan ohah nan ibbanan holag Israel ta inla'una unu inihbutna ya mahapul an patayonyuh nen immilayaw. At pogpogonyu nan umat hinan tagun mangat hi nappuhin niddum ay da'yu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("DT24_8","006_24_8","DEU","24","8","8","Ya wa ay di dogohyuh palla' ya ihamadyun unudon ta atonyun amin nan alyonyuh nan holag Levi an papadih atonyu ti hiyah ne immandal'un dida, at hiyah ne unudonyu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("DT24_9","006_24_9","DEU","24","9","9","Nomnomonyu din inat Apo Dios ay Miriam hidin nalpuwanyud Egypt. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("DT24_10","006_24_10","DEU","24","10","10","Ya wa ay di logom hi ipa'utangyuh nan heneggonyu ya adi ayu humigup hinan abungna an mangalah nan gina'unah pangiyagwolanyu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("DT24_11","006_24_11","DEU","24","11","11","At mihina ayuh nan gettaw ta okod hiyan mangilahun an mangidat ay da'yu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("DT24_12","006_24_12","DEU","24","12","12","Ya gulat ta nawotwot nan umutang ya nan ma'ugtul an megtap hi lubungnay pamatangna ya mahapul an adiyu pa'iyanon hi abungyu ta engganah mabiggat. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("DT24_13","006_24_13","DEU","24","13","13","Ti mahapul an ibangngadyuh nan mapuyaw ta way usalonan molo' eden mahdom, at mawagahan ayu. At hay panigaw Apo Dios hinan inatyu ya nahamad. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("DT24_14","006_24_14","DEU","24","14","14","Ya adiyu ukuhan an idat di bino'lan nan nawotwot an pamo'laonyu an ta\"on un ibbayun holag Israel unu nan bunag an ni'hituh nan ohan munisipyuh nan babluyyu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("DT24_15","006_24_15","DEU","24","15","15","Ya heden algaw hinan mapuyaw di pangidatanyuh bino'lan nan nuntamun ne han algaw, ya bo'on hay mabiggat ti nawotwotda, at mahapulda nan pihhu. Ya gulat ta adiyu idat di bino'lana at mumpahmo' an mangihudhudol ay Apo Dios, at mabaholan ayu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("DT24_16","006_24_16","DEU","24","16","16","Ya adiyu patayon hi amanah un nan imbaluynay pimmatoy. Ya adiyu goh patayon nan imbaluynah un hi amanay pimmatoy ti nan tagun pimmatoy di hiyay mipapatoy goh. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("DT24_17","006_24_17","DEU","24","17","17","Ya adiyu goh pikuwon nan panumalyayuh nan bunag ya nan nguhu. Ya adiyu alan di gina'un nan umu'utun hi pangiyagwolanyuh nan utangna. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("DT24_18","006_24_18","DEU","24","18","18","Ti nomnomonyuy aat di abaalyud Egypt an hi Apo Dios ya hemmo' da'yu, at enekak da'yu, at hiyaat un'u imandal hatun itugun ta hiyay atonyu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("DT24_19","006_24_19","DEU","24","19","19","Ya gulat ta mumboto' ayu ta waday iniwanganyuh paguy ya mahapul an adiyu bangngadon ta alan nan bunag, unu nan nguhu, unu nan umu'utun an babai ta way aton Apo Dios an mungwagah an amin hinan ihabalyu ya an amin nan itamuyu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("DT24_20","006_24_20","DEU","24","20","20","Ya wa ay ta nalpah an pinugahyu nan bungan di olibo ya mahapul an adiyu bangngadon nan na'angang an al'alegahhaw ta way alan nan bunag, ya nan nguhu, ya nan umu'utun an babai. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("DT24_21","006_24_21","DEU","24","21","21","Ya umat goh hinan greypyu an wa ay ta pinugahyu nan bungada ya adiyu bangngadon nan na'angang an al'alegahhaw ta way alan nan bunag, ya nan nguhu, ya nan umu'utun an babai. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("DT24_22","006_24_22","DEU","24","22","22","Ti nomnomonyu an da'yu ya baal ayu goh hidin hopapnad Egypt, at hiyaat un'u imandal hatu ta hiyay atonyu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("DT25_1","006_25_1","DEU","25","1","1","Ya gulat ta waday duwah linala'in mundiklammuan ya umuydah nan huwis ta nan huwis di mangipanuh hinan diklamuda. Ya nipanuh ay ta na'innila nan agguy numbahol ya gilatonyu nan numbahol. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("DT25_2","006_25_2","DEU","25","2","2","Ya gulat ta hay pangilatyu ya un mahuplit at nan huwis ya punlu'bubona hiyah nan hinagangna ya unna pahuplit. Ya tigonday aat nan baholna ta hiyay uyap di mihaplat ay hiya. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("DT25_3","006_25_3","DEU","25","3","3","Ya adi mahulukan hi napat nan mihuplit. Ti gulat ta ma'udman nan napat at mabainan henen mahuplit hinan tatagun mamannig ay hiya. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("DT25_4","006_25_4","DEU","25","4","4","Ya mahapul an adiyu hu'luban nan timid di bakah un mun'elek hi paguy.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("DT25_5","006_25_5","DEU","25","5","5","Ya inalin goh Moses di, “Ya gulat ta han nunhin'agi ya nunhitudah nan ohan abung, ya natoy di oha an mi'id di holagdah nan babain ahawana, ya nan nabalun babai ya adi mabalin an mumbentan hinan udumnan lala'i an agguy nigamit ay didan hina\"ama. At nan lala'in agin nen natoy di hiyay mabalin hi mangahawah nan nabalu, ya enelo'na ta hiyay manginaynayun an ad ahawah nan ahawan agina. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("DT25_6","006_25_6","DEU","25","6","6","Ya wa ay ta munholagda ya nan pangpangullun lala'in imbaluyda ya mibilang an nan natoy di ad imbaluy ta adi ma'ubah di ngadanah nan holag Israel. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("DT25_7","006_25_7","DEU","25","7","7","Mu gulat ta adi pohdon nan lala'in agin nan natoy an ahawaon henen babai ya mahapul an umuy henen babaih nan a'ap'apuh nan siudad ta alyonay, Nan agin den natoy an ahawa' ya adina pohdon an minaynayun di ngadan nan agina ti adina pohdon an aton ay ha\"in nan aton agina an ahawa'! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("DT25_8","006_25_8","DEU","25","8","8","At nan a'ap'apu ya ipa'ayagda nan lala'i ta mi'hapitdan hiya, ya gulat ta adina damdama pohdon an ahawaon henen babai ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("DT25_9","006_25_9","DEU","25","9","9","at umuy henen babain ahawan agina ta meheggon hinan hinagang nan a'ap'apu ta luh'uponay ohah hapatus nen lala'i, ya tinukpaanay angah nan lala'i, ya inalinay, Umat hituy ma'at eten lala'in adi mamhod an mangituluy hi hanat agina! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("DT25_10","006_25_10","DEU","25","10","10","At hay holagna ya mundongol hinan holag Israel an miyangadan ta dana' Naluh'ub di Hapatusna.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("DT25_11","006_25_11","DEU","25","11","11","Ya inalin goh Moses di, “Ya gulat ta waday duwah linala'i an mumpattoy, ya nan ahawan di oha ya umuy ta badangana nan ahawanah nan pi'pattayana ta guyudona nan inyatagun nan pi'pattayana ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("DT25_12","006_25_12","DEU","25","12","12","ya mahapul an adiyu igohgohan nan babai, at putulanyu nan ngamayna. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("DT25_13","006_25_13","DEU","25","13","13","Ya adi ayu munkuluk hinan pungkiluanyu an mepto' hi umu'uddum ya adih umu'uddum. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("DT25_14","006_25_14","DEU","25","14","14","Ya mahapul an adiyu duwa\"on di panupayuh mihinah abungyu an mepto' di oha, ya adi oha. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("DT25_15","006_25_15","DEU","25","15","15","Ya hay maphod ya nan nahamad an pungkiluan ya punhupa di wadan da'yu. Ti atonyu ay di umat hina ya dumu'du\"oy di pi'taguanyuh nan babluy an idat Apo Dios ay da'yu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("DT25_16","006_25_16","DEU","25","16","16","Ti hi Apu tu'un hi Apo Dios ya abohlana nan tatagun mangat hinan mungkudang hinan lukudona.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("DT25_17","006_25_17","DEU","25","17","17","Ya inalin goh Moses di, “Nomnomonyu din inat nan holag Amalek ay da'yuh din nalpuwanyud Egypt. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("DT25_18","006_25_18","DEU","25","18","18","Ti hidin nanamuwandan da'yuh na\"ab'ablayanyu an mangluy ayu ya ginubat da'yu, at numpatoydan amin din angunuh an mangun'unud ay da'yu ti dumalat di aid di ta'otdan Apo Dios. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("DT25_19","006_25_19","DEU","25","19","19","At hi awni ta pangabakon da'yun Apo Dios hi an amin hinan binuhulyun nunhituh nan nunlene'woh hinan lutan idat Apo Dios ta banohyu ya ubahonyuh tun lutan amin nan way panginomnomanyuh nan holag Amalek. At adiyu ahan aliwan an aton.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("DT26_1","006_26_1","DEU","26","1","1","Ya intuluy Moses an himmapit an inalinay, “Ya hi awni ta atamanyu nan lutan idat Apo Dios ay da'yuh banohyu ta punhituwanyu, ya nihina ayuh di, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("DT26_2","006_26_2","DEU","26","2","2","ya alanyu nan mun'ahhun an bungan nan ihabalyuh nan lutan idat Apo Dios ay da'yu, ya inittuyuh nan bahkit, ya inyuyyuh nan lugal an pento' Apo Dios an pundayawanyun Hiya. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("DT26_3","006_26_3","DEU","26","3","3","Ya umuy ayuh nan padin ad poto' an muntamun nen algaw, ya inaliyun hiyay, Ad ugwan an algaw ya ipa'innila' ay Apo Dios an wah tua' an munhituh nan lutan din intulagnah din a'apumih idatnan da'mi! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("DT26_4","006_26_4","DEU","26","4","4","Ya alan nan padi nan bahkit an ino'odnanyun nittuwan nan inhabalyu, ya inhinanah nan hinagang nan pun'onngan ay Apo Dios. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("DT26_5","006_26_5","DEU","26","5","5","Ya nalpah ay ya humapit ayuh nan wadan Apo Dios an alyonyuy, Ha\"in di ohan holag di i'Aram an hi ama ya un hay munle'le'od ti mi'id nunhituwana, at nitnud hinan immuy ad Egypt, ya ni'hitudah di, mu unda itang, mu ad ugwan ya dimmo'olda, ya ma'abbi'ahda an himpamabluy. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("DT26_6","006_26_6","DEU","26","6","6","Mu un da'mi inabohlan hinan i'Egypt, at nunligligaton da'mi ti nuntamuon da'mi an umat amih himbut. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("DT26_7","006_26_7","DEU","26","7","7","At numpahmo' amin numpabadang ay He\"a, Apo Dios an din Dios di ommodmi, ya dengngolmuy numpahmo'anmi, ya tinnigmuy hinoltapmi, ya nan nangipaligligatandan da'mih nan nuntamuanmi. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("DT26_8","006_26_8","DEU","26","8","8","At enekak da'min He\"ad Egypt an dumalat nan nidugah an abalinam ya bi'ahmu, ya nan inatmun atata'ot, ya nan impattigmun adi olog di tagun mangat, ya umipanoh'a. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("DT26_9","006_26_9","DEU","26","9","9","Ya ten inyali da'mih tu, ya indatmuh ten lutan malumong, ya ma\"almuy mihabal, at do'ol di ma'an. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("DT26_10","006_26_10","DEU","26","10","10","At hiyaat unna' immali ta iyali' nan nahhun an na'alah nan bungan di intanom'uh nan lutan indatmu, Apo Dios, ay ha\"in! At nan bahkit ya mipatang hinan way hinagang di wadan Apo Dios, ya nundayaw ayun Hiya. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("DT26_11","006_26_11","DEU","26","11","11","Ya edenolyun amin nan mun'aphod an indat Apo Dios ay da'yu, ya mi'yamlong ay da'yu nan pamilyayu, ya nan holag Levi, ya nan bunag an ni'hitun da'yuh nan babluyyu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("DT26_12","006_26_12","DEU","26","12","12","Ya nan mun'iyatlun tawon ya hiyah ne pangamunganyuh nan mun'iyapuluh nan inhabalyu an hiyah ne midat hinan holag Levi, ya nan bunag, ya nguhu, ya nan umu'utun an babai ta waday mun'olog hi onondah nan pi'hituwandan da'yuh nan babluyyu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("DT26_13","006_26_13","DEU","26","13","13","Ya alyonyuh nan hinagang Apo Dios di, Inyali' an amin nan me'gonan an midat ay He\"a an inamung'u, ya nun'idat'uh an amin hinan holag Levi, ya nan bunag, ya nguhu, ya nan umu'utun ti hiyah ne immandalmun ha\"in hi ato'. Ya agguy'u imbahhaw nan intugunmu, at agguy'u inaliwan ti inat'u. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("DT26_14","006_26_14","DEU","26","14","14","Ya agguy'u ahan inan an ta\"on un hidin nunlungdayaa', ya mi'id ah innal'u ta imbadangmih nan adi maleneh an ma'at, ya mi'id ah innal'uh indat'u ta nibadang hinan natoy. Inunud'un amin nan inalim ay ha\"in, Apo Dios, ya inat'un amin nan immandalmuh ato' hinan mun'iyapulun mibadang. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("DT26_15","006_26_15","DEU","26","15","15","At uhdungan ni' da'mih nan wadam an na'abbagbagtud abuniyan, ya wagahan ni' da'min nan tatagum an holag Israel ya nan lutan indatmun da'mi an din intulagmuh din a'apumi an nan lutan malumong an ma\"almuy mihabal ya do'ol di ma'an.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("DT26_16","006_26_16","DEU","26","16","16","Ya inalin goh Moses di, “Ad ugwan an algaw ya immandal Apo Dios an mahapul an unudonyun amin nan Uldina. Ta ihamadyun mangunud an Hiya ahan di nonomnomonyuh nan nitaguanyu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("DT26_17","006_26_17","DEU","26","17","17","Ya ad ugwan an algaw ya ihamadyun mangali an hi Apo Dios di Diosyu, at iyunnudyuh nan pangatna, ya unudonyun amin nan Uldina, ya atonyun amin nan alyona. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("DT26_18","006_26_18","DEU","26","18","18","Ya ad ugwan an algaw ya inabulut da'yun Apo Dios ta da'yuy inlahhinah tataguna ta da'yuy umat hinan na'angnginan mapla'an an hiyah ne intulagnan da'yu. At tinugun da'yu ta unudonyun amin nan Uldina. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("DT26_19","006_26_19","DEU","26","19","19","At pumbalinon da'yuh nabagbagtu ya un nan udumnan tataguh nan abablubabluy an limmuna ta ma'al'ali ayu, ya ipabagtu da'yu, at da'yu nan me'gonan an tatagun Apo Dios ti hiyah ne intulagna.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("DT27_1","006_27_1","DEU","27","1","1","Ya tinugun Moses ya nan a'ap'apun nan holag Israel nan tatagun inaliday, “Unudonyun amin nan Uldin an itugun'un da'yud ugwan an algaw. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("DT27_2","006_27_2","DEU","27","2","2","Ya heden algaw an bumad'anganyuh nan Wangwang an Jordan hinan ayanyuh nan lutan idat Apo Dios ay da'yu ya amungonyu nan do'ol an o\"ongol an batu, ya tinu'utu'unyu ta ay allup, ya linitayuh uklit. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("DT27_3","006_27_3","DEU","27","3","3","Ya intudo'yuh nan tu'yapna an amin hatun Uldin hi un ayu bumad'ang hinan Wangwang an Jordan ta umuy ayuh nan lutan idat Apo Dios ay da'yu an nan lutan malumong ya ma\"almuy mihabal, at do'ol di ma'an ti hiyah ne din intulag Apo Dios an Dios din a'apu tu'u. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("DT27_4","006_27_4","DEU","27","4","4","Ya wa ay ta binad'angyu nan Wangwang an Jordan ya hidih nan Duntug an Ebal di pangiyallupanyuh din do'ol an batu, ya linitayuh uklit ta malita ti hiyah ne din immandal'un da'yud ugwan an algaw. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("DT27_5","006_27_5","DEU","27","5","5","Ya mun'amma ayuh dih pun'onnganyun Apo Dios. Mu hay batuy iyammayu, ya bo'on baliyang di pangohwelyu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("DT27_6","006_27_6","DEU","27","6","6","Ya mahapul an na'imul nan batu an adi matumtumpi'an di miyammah nan pun'onnganyun Apo Dios. Ya hidiy pange'nonganyuh nan Onong an Moghob ta me'nong ay Apo Dios. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("DT27_7","006_27_7","DEU","27","7","7","Ya mun'onong ayuh Onong di Pi'lenggopan, ya inanyuh di, ya mun'amlong ayuh nan way hinagang Apo Dios an Apu tu'u. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("DT27_8","006_27_8","DEU","27","8","8","Ya hinan tu'yap di batu ya ephodyun ehelhel an itudo' an amin nan niyuldin.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("DT27_9","006_27_9","DEU","27","9","9","Ya hi Moses ya nan papadin holag Levi ya inalida goh hinan holag Israel di, “Da'yun amin an holag Israel ya ihamadyun mangngol! Ad ugwan an algaw ya numbalin ayu mahkay hi tatagun Apo Dios. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("DT27_10","006_27_10","DEU","27","10","10","At donglonyu nan hapiton Apo Dios, ya inatyun amin nan intugunan da'yud ugwan an algaw.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("DT27_11","006_27_11","DEU","27","11","11","Ya henen algaw goh ya binagan Moses nan tatagun holag Israel an inalinay, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("DT27_12","006_27_12","DEU","27","12","12","“Wa ay ta binad'angyu nan Wangwang an Jordan ya hiyatuy ahimpahimpangapun tuma'dog hinan Duntug an Gerizim an nan holag Simeon, ya nan holag Levi, ya nan holag Judah, ya nan holag Issachar, ya nan holag Joseph, ya nan holag Benjamin ta diday mungwagah hinan tatagu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("DT27_13","006_27_13","DEU","27","13","13","Ya hiyatuy mehnod an himpangapun tuma'dog hinan Duntug an Ebal an nan holag Reuben, ya nan holag Gad, ya nan holag Asher, ya nan holag Zebulun, ya nan holag Dan, ya nan holag Naphtali ta diday mangidut hinan udumnan tatagu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("DT27_14","006_27_14","DEU","27","14","14","Ya imbugaw nan holag Levi an mangalih nan holag Israel hi: ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("DT27_15","006_27_15","DEU","27","15","15","Ma'idutan nan tagun mun'ammah bulul an ayiw unu munhibug hi bulul an inhinadah nan nili\"ud an lugal ta hidiy pundayawanda ti abohlan ahan Apo Dios nan mangiyammah umat hina! (Ya tabolon an amin nan tatagun alyonday, Amen!) ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("DT27_16","006_27_16","DEU","27","16","16","Ya ma'idutan nan mamahal ay amana ya hi inana! (Ya tabolon an amin nan tatagun alyonday, Amen!) ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("DT27_17","006_27_17","DEU","27","17","17","Ya ma'idutan nan tagun mangipahlig hinan igad di lutan nan denellohna! (Ya tabolon an amin nan tatagun alyonday, Amen!) ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("DT27_18","006_27_18","DEU","27","18","18","Ya ma'idutan nan tagun mangituduh nibahhaw hi owon nan nabulaw! (Ya tabolon an amin nan tatagun alyonday, Amen!) ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("DT27_19","006_27_19","DEU","27","19","19","Ya ma'idutan nan tagun mamikuh nan immannung an inlitung di huwis an ma'at hinan bunag, ya nguhu, ya umu'utun an babai! (Ya tabolon an amin nan tatagun alyonday, Amen!) ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("DT27_20","006_27_20","DEU","27","20","20","Ya ma'idutan nan tagun mangelo' hi ahawan amana ti binainah amana! (Ya tabolon an amin nan tatagun alyonday, Amen!) ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("DT27_21","006_27_21","DEU","27","21","21","Ya ma'idutan nan tagun mangundul hinan malgom an animal! (Ya tabolon an amin nan tatagun alyonday, Amen!) ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("DT27_22","006_27_22","DEU","27","22","22","Ya ma'idutan nan lala'in mangelo' hinan aginan babai unu nan agina an benentan amana unu hi inana! (Ya tabolon an amin nan tatagun alyonday, Amen!) ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("DT27_23","006_27_23","DEU","27","23","23","Ya ma'idutan nan lala'in mangelo' hinan babain ommod di ahawana! (Ya tabolon an amin nan tatagun alyonday, Amen!) ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("DT27_24","006_27_24","DEU","27","24","24","Ya ma'idutan nan tagun mangili\"ud an mamatoy hinan heneggona! (Ya tabolon an amin nan tatagun alyonday, Amen!) ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("DT27_25","006_27_25","DEU","27","25","25","Ya ma'idutan nan tagun mamhod an malagbuan ta patayona nan mid baholna! (Ya tabolon an amin nan tatagun alyonday, Amen!) ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("DT27_26","006_27_26","DEU","27","26","26","Ya ma'idutan nan tagun adi mangabulut hinan inyuldin Apo Dios, hiyanan adina aton! (Ya tabolon an amin nan tatagun alyonday, Amen!)” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("DT28_1","006_28_1","DEU","28","1","1","Ya intuluy Moses an himmapit an inalinay, “Ya gulat ta donglonyu nan hapiton Apo Dios ya ihamadyu an mangunud hi an amin an Uldina an hiyah ne din indat'un da'yud ugwan an algaw at ipabagtu' da'yu ya un nan ahimpahimpamabluy hitun luta. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("DT28_2","006_28_2","DEU","28","2","2","Ya hi Apo Dios ay di unudonyu at an amin hatun wagah ya idatnan da'yuh munnononnong: ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("DT28_3","006_28_3","DEU","28","3","3","Ya wagahan da'yuh nan numbabluyanyu ya nan wadanyuh nan payawyu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("DT28_4","006_28_4","DEU","28","4","4","Ya wagahan da'yu ta dumo'ol di holagyu, ya dumo'ol di bungan nan ihabalyu, ya dumo'ol goh di holag nan bakayu ya kalniluyu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("DT28_5","006_28_5","DEU","28","5","5","Ya wagahan goh Apo Dios nan ili'yu ya nan nihaang an ononyu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("DT28_6","006_28_6","DEU","28","6","6","Ya wagahan goh Apo Dios an amin nan umayanyu ya nan umanamutanyu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("DT28_7","006_28_7","DEU","28","7","7","Ya badangan da'yun Apo Dios, at abakonyu nan mangubat ay da'yu. Ya un ohay pange'wandah umaliandan mangubat ay da'yu, mu unat goh tuma'otda at malgom di dalan hi pange'wandah nan lumayawanda an paddungnay pituy dalan hi pange'wanda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("DT28_8","006_28_8","DEU","28","8","8","Ya munnononnong di wagah Apo Dios hinan alangyu ya an amin di itamuyu. At wagahan da'yuh ihinanyun ne han lutan ipabnoh Apo Dios ay da'yu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("DT28_9","006_28_9","DEU","28","9","9","Ya gulat ta unudonyu nan Uldin Apo Dios ta iyunnudyuh nan pangatna at da'yuy ilahhinah me'gonan hi tataguna ti hiyah ne din intulagna. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("DT28_10","006_28_10","DEU","28","10","10","Ya tigon an amin nan tataguh tun luta an da'yuy ma'alih tatagun Apo Dios, at tuma'otdan da'yu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("DT28_11","006_28_11","DEU","28","11","11","Ya do'lon Apo Dios di wagahnan da'yu, at dumo'ol di holagyu, ya dumo'ol di a'animalyu, ya dumo'ol di bungan nan ihabalyuh nan luta an hiyah ne din intulag Apo Dios hidin a'apuyuh ipabnohnan da'yu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("DT28_12","006_28_12","DEU","28","12","12","Ya da'yuy pangidatan Apo Dios hinan do'ol an inadangyana, at ipa'udanad dayah nan panapulanyu, ya wagahanan amin di ihabalyu, at da'yuy umutangan nan do'ol an babluy ta bo'on da'yuy umutang. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("DT28_13","006_28_13","DEU","28","13","13","Ya pumbalinon da'yun Apo Dios hi mun'ap'apuh nan abablubabluy, ya ta bo'on da'yuy umunud ay dida. Ya da'yuy nabagbagtu ta bo'on da'yuy na'ampah unyu ihamad an donglon ya unudon an amin nan inyuldina an itudu' ay da'yud ugwan an algaw. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("DT28_14","006_28_14","DEU","28","14","14","Ya adiyu ahan ibahhaw an mangunud an ta\"on ah oha ay daten intugun'un da'yud ugwan an algaw, ya adi ayu munduwaduwa, ya adiyu dayawon nan udumnan dios ta hi Apo Dios di dayawonyu.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("DT28_15","006_28_15","DEU","28","15","15","Ya inalin goh Moses di, “Mu gulat ta adiyu unudon nan alyon Apo Dios, ya adiyu ihamad an aton an amin nan Uldina ya nan Uldin an intudu' ay da'yud ugwan an algaw at an amin daten idut ya umalin da'yu ta ma'ameh ayu: ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("DT28_16","006_28_16","DEU","28","16","16","At ma'idutan nan babluy an wadanyu ya nan payawyu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("DT28_17","006_28_17","DEU","28","17","17","Ya ma'idutan nan bahkityu ta mi'id mittuh ma'an, ya mi'id mittuh nan iyammayun tinapay. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("DT28_18","006_28_18","DEU","28","18","18","Ya ma'idutan nan punholaganyu ta un matpong di holagyu, ya umat goh hinan ihabalyuh nan lutayu, ya nan kalnilu, ya nan bakayu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("DT28_19","006_28_19","DEU","28","19","19","Ya ma'idutan an amin di umayanyu ya nan umanamutanyu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("DT28_20","006_28_20","DEU","28","20","20","Ya dumalat nan nappuhin ato'atonyu ya din'ugyuh Apo Dios, at idutan da'yu, ya ipata'ot da'yu, ya mid hulbin an amin nan itamuyu ta nangamung un ayu munnaud an ma'ubah. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("DT28_21","006_28_21","DEU","28","21","21","Ya ipa'alinay dogoh ta mumpundogoh ayun amin ta nangamung un ayu mun'atoy ta mi'id ah ohah ma'angang ay da'yuh nan lutan umayanyu ta hakuponyu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("DT28_22","006_28_22","DEU","28","22","22","Ya pundoghon da'yun Apo Dios hinan dogoh an mun'inulay an mangubah ay da'yu, at lumahuy odolyu, ya bumlal. Ya nunheglay lahun di potang, ya nidugah di ugaw, ya mabegehan ya matiyaw di ihabalyu, at daten dogoh di ay ihunay mamdug ay da'yu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("DT28_23","006_28_23","DEU","28","23","23","Ya pumbalinona an ay gumo' ad daya, at hiyanan mi'id ah udan, at umulhi nan lutan gopa'onyu an ay gambang. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("DT28_24","006_28_24","DEU","28","24","24","Ya pumbalinona nan udan ta ay panag ya hupu', ya mun'agah ay da'yu ta nangamung un ayu ma'amin an mun'a'ubah. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("DT28_25","006_28_25","DEU","28","25","25","Ya ipa'abak da'yuh nan binuhulyuh unyu umuy gubaton dida. Ya un ohay dalan hi buhu'anyu an mangubat ay dida, mu ipata'ot da'yu, at malgom di pange'wanyuh nan paddungnay pitun dalan. Ya hanan ma'ma'at ay da'yu ya hiyay dumalat hi tuma'tan nan tataguh tun luta. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("DT28_26","006_28_26","DEU","28","26","26","Ti nan odolyun mun'atoy ya pun'a'an nan hamuti ya nan a'animal hi inalahan, ya mi'id ah umuy an mangabul ay dida. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("DT28_27","006_28_27","DEU","28","27","27","Ya lumuwon Apo Dios di poghayun umat hidin poghan nan i'Egypt, ya ma'almuranas ayu, ya magulid ayu, ya maloghapan ayu, at adi umadaog daten dogohyu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("DT28_28","006_28_28","DEU","28","28","28","Ya pun'angawon da'yu, ya bulawon da'yu, ya matmata'ot ayu, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("DT28_29","006_28_29","DEU","28","29","29","ya ta\"on un nuntonga nan algaw ya mun'ap'apu'ap ayuh nan tamuyun umat hinan nabulaw an umapu'apu'ap ti mid tigonah owona, at hiyanan mi'id ahan di pumhodan di itamuanyu. Ya un da'yu layalayahan ya abohlan, ya mun'a'akawday gina'uyu, mu mi'id ah mamadang ay da'yu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("DT28_30","006_28_30","DEU","28","30","30","Ya mi'tulag ayuh nan ohan babai ta ahawaonyu, mu nob'on an lala'iy mangelo' ay hiya. Ya mun'amma ayuh abung, mu bo'on da'yuy munhitu. Ya muntanom ayuh greyp, mu adiyu tamtaman di bungana. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("DT28_31","006_28_31","DEU","28","31","31","Ya ta\"on unyu titiggon di apaltian nan bakayu mu adiyu ahan tamtaman an ihday lamohna. Ya titiggonyun pun'ilayawday dongkiyu, ya adida ibangngad. Ya ta\"on un pun'alan nan binuhulyu nan kalniluyu ya mi'id umalin mamadang ay da'yu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("DT28_32","006_28_32","DEU","28","32","32","Ya ta\"on unyu titiggon nan imbabaluyyun linala'i ya binabai ya alan nan nat'on an tatagu ta iyuydah babluyda ta pumbalinonda didah himbut unu bunag. Ya abigabigat ya mamablay ayun mamannod hi umanamutan nan imbabaluyyu, mu mi'id ah abalinanyun mangiyanamut. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("DT28_33","006_28_33","DEU","28","33","33","Ya an amin nan bungan di nitanom hi lutayu ya nan nat'on an tatagun agguyyu in'innilay mangitanud. Ya layalayahan ya abohlan da'yu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("DT28_34","006_28_34","DEU","28","34","34","Ya titiggonyun ato'atondan da'yuy dumalat an mangipabungot ay da'yu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("DT28_35","006_28_35","DEU","28","35","35","Ya lumuwon Apo Dios di poghah nan lulugyu, ya henen pogha ya adi umadaog an un at dumala'da ta nangamung un malipuh an amin di odolyun mete\"ah uluyu ta engganay dapanyu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("DT28_36","006_28_36","DEU","28","36","36","Ya hi Apo Dios di mamakak ay da'yu ya nan aliyun mumpapto' ay da'yu ta iyuy da'yuh nan babluy an agguyyu tintinnig an ta\"on nan o'ommodyu ya agguyda goh tintinnig. Ya hidiy pundayawanyuh nan nat'on an dios an hay ayiw ya batuy niyamma. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("DT28_37","006_28_37","DEU","28","37","37","Ya unat goh tigon da'yuh nan tataguh nan babluy an pangiyayan Apo Dios ay da'yu ya manoh'adah nan ma'at ay da'yu, at ulgu'ulgudon da'yu an pahapahalon. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("DT28_38","006_28_38","DEU","28","38","38","Ya ta\"on un ayu mun'oho' hi do'ol mu un itang di ma'alayuh bungana ti aminon nan dudun an pun'a'an. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("DT28_39","006_28_39","DEU","28","39","39","Ya muntanom ayuh greyp, ya hinalimunanyu, mu mi'id di bunganah pugahonyu ta way iyammayuh bayah hi inumonyu ti pun'a'an nan begeh. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("DT28_40","006_28_40","DEU","28","40","40","Ya malgom di humangawan nan ayiw an oliboh nan lutayu, mu mi'id di alanyuh bungana ta iyammayuh lana ti un nonongan nun'agah di bungada. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("DT28_41","006_28_41","DEU","28","41","41","Ya waday holagyuh linala'i ya binabai, mu adida mihihinnan da'yu ti iyuy nan buhulyuh nan babluyda ta ayda balud. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("DT28_42","006_28_42","DEU","28","42","42","Ya an amin nan ayiwyu ya nan way bungada ya pun'a'an nan dudun. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("DT28_43","006_28_43","DEU","28","43","43","Ya nan bunag an ni'hituh nan lutayu ya gun pumhod di itamuanda, at nabagbagtuda ya un da'yu ti gun pumuhi nan itaguanyu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("DT28_44","006_28_44","DEU","28","44","44","Ya diday way pihhunah mumpa'utang ay da'yu, mu da'yu ya mi'id di ipa'utangyun dida, at diday mumpapto' ta da'yuy umunud. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("DT28_45","006_28_45","DEU","28","45","45","At an amin hatun idut ya umalin da'yu. Ya paddungnay pudugon da'yu ta nangamung un ayu ma'ubah ti nan agguyyu nangunudan ay Apo Dios ya nan agguyyu nangunudan hi an amin hidin Uldinan immandalnan da'yu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("DT28_46","006_28_46","DEU","28","46","46","Ya hanan ma'at ay da'yu ya nan holagyuh enggana ya panginomnomanyuh mamadan ay da'yu, at nan tatagu ya manoh'adah nan ma'ma'at ay da'yu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("DT28_47","006_28_47","DEU","28","47","47","Ti do'ol di wagah Apo Dios ay da'yu, mu adi ayu ahan umamlong an mundayaw ay Apo Dios. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("DT28_48","006_28_48","DEU","28","48","48","At hay ma'at ay da'yu ya mumbalin ayuh baal nan binuhulyu an honogon Apo Dios hi mangubat ay da'yu. At holtaponyuy hinaangyu, ya ma'uwaw ayu, ya mi'id di am'amungit hi pangngalanyuh mahapulyu. Ya pun'iyammanay gumo' an mibahangal hi bagangyu ta nangamung un da'yu aminon an pumpatoy. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("DT28_49","006_28_49","DEU","28","49","49","Hi Apo Dios ya honogona han mangubat ay da'yu an malpuh nan adagwin babluy an nab'on di hapitda an adiyu ma'awatan. Ya umatdah nan agila an ma'abbi'ah an tumayap, at un himbumagga ya inabak da'yu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("DT28_50","006_28_50","DEU","28","50","50","Ya daten himpangili ya mi'id ahan ah ta'tanda, ya mid gohgohdah nan ung'ungungnga, ya mid homo'dah nan nun'ala'ay. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("DT28_51","006_28_51","DEU","28","51","51","Ya aminonday a'animalyun pun'ihda, ya pun'a'andan amin di ihabalyu, at matoy ayuh hinaangyu. Ya mi'id ah ang'angondah nan paguyyu, ya bayahyu, ya mantikan di oliboyu, ya nan a'animalyu, unu kalniluyu ta nangamung un ayu matoy. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("DT28_52","006_28_52","DEU","28","52","52","Ya li'ubondan amin nan siudad an indat Apo Dios ay da'yu, ya hogponda ta nangamung unda puntu\"in nan atata'nang an binattun alad an ehdolyuh mananin da'yu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("DT28_53","006_28_53","DEU","28","53","53","Ya heden punli'uban nan binuhulyuh nan siudadyu ya madnoy di ah'omanyu, at maligatan ayu, at ononyu nan linala'i ya binabain holagyun indat Apo Dios ay da'yu ti nidugah di hinaangyu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("DT28_54","006_28_54","DEU","28","54","54","Ya ta\"on nan lala'in nidugdugah di homo'na ya ama'ma'ullaynah nan tatagu ya elebahanay agina an lala'i, unu nan ahawana an pa'appohpohdona, unu nan imbabaluynan inangangnan matagu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("DT28_55","006_28_55","DEU","28","55","55","Ti adina idatan didah nan paltionan imbaluyna ti ini ya mapuhan, at mi'id idatnan didah nan lamoh di imbaluyna an onona ta me\"anda ti tuma'ot an mapuhan hi ononah nan aho'omanyuh punli'uban nan buhulyun da'yu, at punligligaton da'yuh nan babluyyu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("DT28_56","006_28_56","DEU","28","56","56","Ya ta\"on nan babain nidugdugah di homo'na ya ama'ma'ullaynah nan tatagu ti tuma'ot an dumalan ti ini ya mahuhupu' di dapana ya ukuhanan idatan hi lakayna ya nan imbabaluynan linala'i ya binabaih ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("DT28_57","006_28_57","DEU","28","57","57","baladyan nalpuh putuna, ya ta\"on un goh nan pa'ittungawna ti ili\"udnan mangan ti mi'id ahan ah ma'an hidi ti maho'om ayuh nan nunli'uban nan binuhulyun da'yun mangipaligligat ay dayuh nan babluyyu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("DT28_58","006_28_58","DEU","28","58","58","Ya gulat ta adiyu ihamad an unudon an amin nan itudun di Uldin Apo Dios an nitudo' eten liblu ya adiyu goh e'gonan heten nabagbagtu ya mata'tan an ngadan Apo Dios an Ap'apu ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("DT28_59","006_28_59","DEU","28","59","59","at nunheglan atata'ot di idat Apo Dios ay da'yu ya nan holagyu ti adi ahan umad'adaog. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("DT28_60","006_28_60","DEU","28","60","60","Ya ipa'alina goh ay da'yu din atata'ot an dogoh hi ad Egypt, ya adi ayu umad'adaog. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("DT28_61","006_28_61","DEU","28","61","61","Ya ipa'alin goh Apo Dios ay da'yu nan numbino'ob'on an dogoh an agguy niddum an nitudo' eten liblun nitud'an di Uldin ta nangamung un ayu ma'ubah. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("DT28_62","006_28_62","DEU","28","62","62","Ya ta\"on un ayu do'ol ahan an umat ayuh nan ado'ol di bittuan ad daya mu nahnot ayun ma'angang ti dumalat nan adiyu pangunudan hinan Hapit Apo Dios. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("DT28_63","006_28_63","DEU","28","63","63","At hi Apo Dios ya mun'am'amlong hi nangipapto'anan da'yu ta pinumhod ayu, at dumo'ol di uyapyu. Ya umat goh hinay amlongnan mama\"in da'yu ta mi'id hulbiyu ti dumalat nan adiyu pangunudan hinan Uldina, at pakakon da'yu enen lutan umuyyu hakupon. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("DT28_64","006_28_64","DEU","28","64","64","Ya pun'iwa'at da'yun Apo Dios hi an amin hitun abablubabluy hitun alutaluta. Ya hay dayawonyuh di ya nan bulul an ayiw di niyamma ya batuy udumna an agguyyu impa'enghan dayawon, ya ta\"on un nan o'ommodyu ya agguyda goh dinayaw. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("DT28_65","006_28_65","DEU","28","65","65","Ya an amin daten babluy an ayanyu ya adi ayu malenggop. Ya mi'id ah babluy hi ah'upanyuh pi'hituwanyu ta mun'eblay ayu. Ti hidi ya guluwon Apo Dios di nomnomyu, ya ma'allungdaya ayu, ya mi'id di namnamayu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("DT28_66","006_28_66","DEU","28","66","66","Ya mi'id am'ammah pi'taguanyu ti abigabigat ya amahdomahdom ya un ayu umo'od'od ti agguyyu inilay ma'at ay da'yu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("DT28_67","006_28_67","DEU","28","67","67","At hiyanan wa ay ta mapatal ya alyonyuy, Uya'a ya adi humelong! Ya wa ay goh ta nahdom ya alyonyuy, Uya'a ya adi pumatal! Ya manu ay umat ayuh na ti nan nunheglan tuma'tanyuh nan tigotigonyun atata'ot. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("DT28_68","006_28_68","DEU","28","68","68","Ya ibangngad da'yun Apo Dios hi ad Egypt an munlugan ayuh nan pupul an ta\"on hi unna inalin da'yuy adi ayu ahan mumbangbangngad hidi. Ya ila'uyuy odolyuh nan binuhulyu ta mumbalin ayuh himbutda, mu mid mamhod an mambut ay da'yu.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("DT29_1","006_29_1","DEU","29","1","1","Ya hiyatuy alyon nan Uldin an immandal Apo Dios ay Moses ta ipa'innilanah nan holag Israel hinan babluy ad Moab ta middum hidin intulagnan didah din wadandah nan Duntug an Horeb. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("DT29_2","006_29_2","DEU","29","2","2","At impa'ayag Moses an amin nan holag Israel ta na'amungda, ya inalinan diday, “Hidid Egypt ya hinimungyun nannig ay Pharaoh, ya nan u'upihyalna, ya an amin nan tataguh di. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("DT29_3","006_29_3","DEU","29","3","3","At hiyanan tinnigyu nan atata'ot an inatnan adi olog di tagun mangat ya nan inatnan nidugah an umipanoh'a. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("DT29_4","006_29_4","DEU","29","4","4","Mu engganad ugwan ya agguy da'yu indatan ay Apo Dios hi abalinan di nomnom ta way atonyun manginnila, ya mata ta way atonyun mannig, ya inga ta way atonyun medngol. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("DT29_5","006_29_5","DEU","29","5","5","Ya napat di tawon hi nangipanguluwa' ay da'yuh nan mapulun an mid nunhitu, ya nan lubungyu ya hapatusyu ya agguy napa'pa\"i. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("DT29_6","006_29_6","DEU","29","6","6","Ya agguy ayu nangnangan hi tinapay unu immin'inum hi bayah ya nan na\"apgot an lipog. Ya na'at ay da'yu hana ta innilaonyu an hi Apo Dios di immannung hi Apu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("DT29_7","006_29_7","DEU","29","7","7","Ya unat goh nidatong tu'uh tu ya ginubat ditu'u ay da Sihon an alid Heshbon, ya da Og an alid Bashan, mu inabak tu'u dida, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("DT29_8","006_29_8","DEU","29","8","8","ya penloh tu'u nan lutada. Ya indat tu'u ta banoh nan holag da Reuben ay Gad, ya nan godwan di holag Manasseh. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("DT29_9","006_29_9","DEU","29","9","9","At ihamadyun unudon an amin nan Uldin ta pumhod an amin di atonyu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("DT29_10","006_29_10","DEU","29","10","10","Ya ad ugwan an algaw ya wah tu tu'un amin hinan way hinagang Apo Dios an Apu tu'u, ya ta\"on nan a'ap'apuh nan himpamabluy, ya nan mumpumpapto', ya nan u'upihyal ya wah tuda goh. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("DT29_11","006_29_11","DEU","29","11","11","Ya ta\"on nan a'ahawayun binabai, ya nan imbabaluyyun ung'ungungnga, ya nan bunag an wah nan nungkampuanyu an baalyun mangayiw ya humagub ya wah tuda goh. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("DT29_12","006_29_12","DEU","29","12","12","Ya ad ugwan an algaw di pangihapataanyun Apo Dios hi pangunudanyuh Uldin an idatnan da'yud ugwan ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("DT29_13","006_29_13","DEU","29","13","13","ta way aton Apo Dios an mangibilang ay da'yuh tataguna ta Hiyay Diosyu an umat hidin nangalyanan da'yu ya din intulagnah din a'apuyu an da Abraham, ya hi Isaac, ya hi Jacob. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("DT29_14","006_29_14","DEU","29","14","14","Ya bo'on da'yu ya anggay di pi'tulagan Apo Dios hi nangihapataanah nan Uldina ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("DT29_15","006_29_15","DEU","29","15","15","ti an amin nan wah tu an ni'ta'dog an mi'haggangan ay Hiyah ad ugwan an algaw, ya nan tatagun mi'id hitun ni'ta'dog ay ditu'u. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("DT29_16","006_29_16","DEU","29","16","16","Nomnomonyuy aat di nitaguan tu'uh din wadan tu'ud Egypt ya hay aat di numbaatan tu'uh nange'wan tu'uh nan udumnan babluy an linauhan tu'u. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("DT29_17","006_29_17","DEU","29","17","17","Ya tinnig tu'u goh nan umipabohol an ato'aton nan tataguh nan abablubabluy ya nan bululda an niyamma an ayiw di udumna, ya batuy udumna, ya nan silver ya balitu' di udumna. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("DT29_18","006_29_18","DEU","29","18","18","At ihamadyu ta mi'id ah ohan da'yuh nan linala'i, unu binabai, unu pamilya, unu himpangapu an wah tud ugwan hi man'ug ay Apo Dios ta mundayaw hinan numbino'ob'on an bulul an dayadayawon nan udumnan tatagu. Ti ini ya waday ohan da'yu an mipaddung hinan humangaw an ayiw an mumpait di bungana! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("DT29_19","006_29_19","DEU","29","19","19","Ya hi awni ya way ohan da'yun ne'edngol hinan idut, ya munlenot hi nomnomna, an alyonay, Mi'id di ma'at ay ha\"in an ta\"on un'u aton nan nappuhin wah nomnom'u, at ta\"on un'u aton nan do'ol an pohpohdon di odol'u! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("DT29_20","006_29_20","DEU","29","20","20","Mu hi Apo Dios ya adina ahan aliwan nan bahol nen tagu, at nan bungotna an ay apuy di manghob ay dida ti an amin nan idut an nitudo' eten liblu ya ipa'annungna ta ma'at ay dida ta nangamung unna ubahon di ngadandah tun luta. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("DT29_21","006_29_21","DEU","29","21","21","Ya ilahhin Apo Dios didah nan ibbadan holag Israel ta mipaligligatda an dumalat danen idut an nitudo' eten liblu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("DT29_22","006_29_22","DEU","29","22","22","Ya awni ta udum di algaw ya nan holag nan imbabaluyyun mihukat ay da'yu ya nan bunag an nalpuh nan adagwin babluy ya tigonda nan apa\"ian nen luta ya nan dogoh an ipaholtap Apo Dios hidi. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("DT29_23","006_29_23","DEU","29","23","23","Ti nan luta ya mid mahkay hulbina ti nagabunan hi sulfur ya ahin. Ya adi ahan mabalin hi matamman, at mi'id ah humangaw hidi an ta\"on un nan holo'. Ya henen babluyyu ya umatdah nan napa\"in babluy an ad Sodom ya ad Gomorrah, ya ad Admah, ya ad Zeboyim an inubah Apo Dios ti dumalat nan nidugah an bungotna. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("DT29_24","006_29_24","DEU","29","24","24","At ta\"on nan tataguh nan abablubabluy ya alyonday, Anaad ta umat hinay inat Apo Dios hinan lutada? Hay dimmalat nin hi nangipabungot ahan ay Hiya? ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("DT29_25","006_29_25","DEU","29","25","25","Ya tobalon nan tatagu an alyonday, Oo ti nan tataguna ya agguyda inunud nan ni'tulagandan Apo Dios an Dios din a'apudah din nangekakanan didad Egypt! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("DT29_26","006_29_26","DEU","29","26","26","Ti nan udum an dios di nunhulbianda, ya dinayawda an din dios an agguyda dinaydayaw hidin hopapna an ipawan Apo Dios ta adida dayawon. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("DT29_27","006_29_27","DEU","29","27","27","At hanay dimmalat hi pa'abbungtan Apo Dios hinan tatagu eden luta, at an amin nan idut an nitudo' eten liblu ya na'at ay dida. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("DT29_28","006_29_28","DEU","29","28","28","Ya nidugah ahan di bumoholan Apo Dios hinan tataguna, at numpakakna didan amin eden lutada ta nun'iwa'atna didah nan numbino'ob'on an luta an hiyah ne han wadandad ugwan. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("DT29_29","006_29_29","DEU","29","29","29","Ya waday udum an adi tu'u pa\"innila ti hi Apo Dios ya anggay di nanginnila. Mu wadaday impa'innilanan ditu'u, ya nan imbabaluy tu'u, ya nan a'apu tu'u ta unudon tu'uh enggana.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("DT30_1","006_30_1","DEU","30","1","1","Ya intuluy Moses an himmapit an inalinay, “Ya hi awni ta ma'at ay da'yu daten inali' an mawagahan ayu unu ma'idutan ayu ya manomnomyu nan umayanyuh nan malgom an babluy an pangiwa'atan Apo Dios ay da'yu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("DT30_2","006_30_2","DEU","30","2","2","Ya gulat ta da'yu ya nan holagyu ya pohdonyun mumbangngad ay Apo Dios at igongahanyun amin nan alyona an hiyah ne nan immandal'un da'yud ugwan an algaw. At ihamadyun igongahan an Hiya ahan di nonomnomonyuh nitaguanyu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("DT30_3","006_30_3","DEU","30","3","3","At hi Apo Dios ya bangngadon da'yu ta ma'amung ayun amin an malpu ayuh nan numbino'ob'on an babluy an pangiwa'atanan da'yu, ya hom'on da'yu, at pumhod goh di nitaguanyu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("DT30_4","006_30_4","DEU","30","4","4","Ya ta\"on un pa\"adagwi an wah nan pingit di lutay iwa'atanyu ya amungon damdama da'yun Apo Dios, at awiton da'yu ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("DT30_5","006_30_5","DEU","30","5","5","ta ibangngad da'yuh nan lutan nunhituwan din a'apuyu ta da'yuy mamoltan. At ipaphodnay aatyu ta pumhod ayu ta dumo'do'ol di holagyu ya un din holag nan a'apuyu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("DT30_6","006_30_6","DEU","30","6","6","Ya ipaphod Apo Dios di punnomnomanyu ya nan punnomnoman di holagyu ta way atonyun mamhod ay Apo Dios hi an amin hi nomnom ya nitaguanyu. At umannung an minaynayun di pi'hituwanyun ne han luta. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("DT30_7","006_30_7","DEU","30","7","7","Ya daten idut ya itolman Apo Dios hinan binuhulyu, ya nan mamohol ay da'yu, ya nan mangipaligligat ay da'yu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("DT30_8","006_30_8","DEU","30","8","8","At mumbangngad ayuh nan babluyyu, ya unudonyu mahkay nan Hapit Apo Dios, at atonyun amin nan Uldinan immandal'un da'yud ugwan an algaw. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("DT30_9","006_30_9","DEU","30","9","9","Ya ipapto' da'yun Apo Dios an Apu tu'u ta an amin nan ihabalyu ya pumhod ya dumo'ol, ya ta\"on nan holagyu ya nan holag di a'animalyu. At umamlong mahkay hi Apo Dios ta ipa'adangyan da'yu an umat hidin immamlonganan nangipa'adangyan hidin a'apuyuh penghana. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("DT30_10","006_30_10","DEU","30","10","10","At mahapul an donglonyu nan hapiton Apo Dios, ya adiyu al'alliwan an amin nan inyuldinan nitudo' eten Liblun di Uldin. Ya mahapul an mumbangngad ayun Apo Dios ta Hiya ahan di nonomnomonyuh nitaguanyu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("DT30_11","006_30_11","DEU","30","11","11","Ti daten Uldin an immandal'un da'yud ugwan ya adi naligat hi unudon. Ya adiyu alyon hi unyu adi abalinan an mangat. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("DT30_12","006_30_12","DEU","30","12","12","Ti bo'on ad dayay wadana, at adiyu alyon di, Hay munti'id an umuy mangngal ta idadyuda ta iyalinan ditu'u ta donglon tu'u ya aton tu'u? ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("DT30_13","006_30_13","DEU","30","13","13","Unu wah dih dammang nan pingit di baybay ta alyonyu goh di, Hay bumad'ang eten baybay ta hiyay umuy mangngal hi dammangna ta iyalinan ditu'u ta donglon tu'u ya inunud tu'u? ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("DT30_14","006_30_14","DEU","30","14","14","Mu adi umat hina ti wagwadan da'yu nan Hapit Apo Dios ti wah nan timidyu ya nan nomnomyu ta way atonyun mangunud. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("DT30_15","006_30_15","DEU","30","15","15","Ya ad ugwan an algaw ya pumpilio' da'yuh pohdonyuh un hay pi'taguanyu ya umadangyananyu, unu hay atayanyu ya punholholtapanyu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("DT30_16","006_30_16","DEU","30","16","16","At hiyanan immandal'un da'yud ugwan an algaw an hi Apo Dios di pohpohdonyu, ya iyunnudyuh nan pangatna, ya unudonyun amin nan inyuldina, at matagu ayu, ya dumo'ol ayu. Ti wagahan da'yun Apo Dios enen lutan umuyyu hakupon. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("DT30_17","006_30_17","DEU","30","17","17","Mu gulat ta du'gonyuh Apo Dios ti adiyu igongahan nan alyona ta haggungonyu nan nob'on an dios ta dayawonyu ya itamuanyu ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("DT30_18","006_30_18","DEU","30","18","18","ya ten padana' da'yud ugwan an ma'ubah ayu ta adi madnoy di pi'taguanyuh nan lutan wah dammang di Wangwang an Jordan an bad'angonyu ta umuyyu hakupon. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("DT30_19","006_30_19","DEU","30","19","19","Ya ibaga' hinan wad abuniyan ya nan wah tun luta ta diday mun'ihtiguh nan pot'onyuh un nan pi'taguanyu unu hay atayanyu, unu hay awagahanyu unu nan idut Apo Dios ay da'yu. At hay maphod hi pot'onyu ya nan pi'taguan ta mi'tagu ayu ya nan imbabaluyyu! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("DT30_20","006_30_20","DEU","30","20","20","At pohpohdonyuh Apo Dios, ya igongahanyuy alyona, ya un'unnud ayun Hiya ti Hiyay dumalat hi ataguanyu, ya Hiyay mangipa'adu\"oy hi pi'taguanyuh nan lutan din intulagnah din o'ommodyu an da Abraham, ya hi Isaac, ya hi Jacob an idatnan da'yu.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("DT31_1","006_31_1","DEU","31","1","1","Ya immuy hi Moses an ni'hapit hinan holag Israel, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("DT31_2","006_31_2","DEU","31","2","2","ya inalinan diday, “Ha\"in ya ten nunhinggahut ya han ba'intiy tawon'ud ugwan an algaw, at nala'aya', ya mid olog'un mangipangulun da'yu. Ya inalin goh Apo Dios ay ha\"in di, Adim bad'angon nan Wangwang an Jordan. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("DT31_3","006_31_3","DEU","31","3","3","Mu hi Apo Dios di mangipangpangulun da'yu ya un ayu mangunud ta Hiyay mumpamatoy hinan tatagun numpunhituh nan babluy ta way atonyun manakup hinan luta. Ya hi Joshua goh di mangipangpang'un da'yu an bumad'ang ti hiyah ne tuwali din inalin Apo Dios. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("DT31_4","006_31_4","DEU","31","4","4","Ya hi Apo Dios di mumpamatoy hinan tatagu an umat hidin nangabakana ay da Sihon ay Og an a'alin nan holag Amor ti numpa\"ina goh nan babluyda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("DT31_5","006_31_5","DEU","31","5","5","Ya pangabakon da'yun Hiya, at atonyun dida nan immandal'un da'yu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("DT31_6","006_31_6","DEU","31","6","6","Tumulid ayu, ya adi ayu mun'og'ogon, ya adi ayu tuma'ot ay dida ti hi Apo Dios ya wagwadan da'yu, at adi da'yu taynan, ya adi da'yu inganuy.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("DT31_7","006_31_7","DEU","31","7","7","Ya hidin nalpah hana ya impa'ayag Moses hi Joshua, ya inhagangnah nan do'ol an tatagun holag Israel, ya inalinan hiyay, “Tumulid'a, ya adi'a mun'og'ogon ti he\"ay mangiyuy hitun tatagun umuy mamloh hinan lutan din intulag Apo Dios hidin o'ommodyu an idatnan dida, ya iyatammu dida ta diday ad banoh. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("DT31_8","006_31_8","DEU","31","8","8","At hi Apo Dios di mangipangpang'un da'yu, at mimitnud ay he\"a, at badangan da'a, ya adi da'yu inganuy, at adi'a tuma'ot, ya adi'a numanomnom!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("DT31_9","006_31_9","DEU","31","9","9","Ya intudo' Moses daten Uldin Apo Dios, ya indatnah nan papadin holag Levi an manalimun hinan Kahon an Nittuwan di Nitud'an nan Uldin Apo Dios, ya indatna goh hinan a'ap'apun nan holag Israel. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("DT31_10","006_31_10","DEU","31","10","10","Ya immandal Moses ay didan alyonay, “Hay angunuh nan miyamiyapitun tawon an ma'alih Behtan di A'ab'abbung ya hiyah ne goh di pangaliwanyuh nan impa'utangyu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("DT31_11","006_31_11","DEU","31","11","11","Ya ibahayu daten Uldin hinan holag Israel hinan gutud di aliandan mundayaw ay Apo Dios hinan ohan lugal an pento'nah pundayawanyun Hiya. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("DT31_12","006_31_12","DEU","31","12","12","Ya ayaganyu nan linala'i, ya binabai, ya nan bunag an ni'hituh nan babluyyu ta donglonda ya innilaonday aatna, at e'gonandah Apo Dios an Apuyu, at ihamaddan mangat hinan itudun nan Uldin. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("DT31_13","006_31_13","DEU","31","13","13","Ya henen ma'at ya ta way aton nan imbabaluyyu an agguy nangngol hinan Uldin an mangngol, at la'tot ya ita'otdah Apo Dios hi engganah unda mi'taguh nan lutan umuyyu hakupon hinan pangngel nan Wangwang an Jordan.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("DT31_14","006_31_14","DEU","31","14","14","Ya inalin Apo Dios ay Moses di, “Na'uy an magadyuh di atayam. At ayagam hi Joshua, ya immuy ayun duwah nan Tuldan Abung ta ibaga' di atona.” At immuy da Moses ay Joshua, ya timma'dogdah di. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("DT31_15","006_31_15","DEU","31","15","15","Ya numpattig hi Apo Dios an umat hinan bunut an nahaha\"ad hinan pantaw di Tuldan Abung. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("DT31_16","006_31_16","DEU","31","16","16","Ya inalin Apo Dios ay Moses di, “Magadyuh di atayam, at middum'a mahkay hinan o'ommodmu. At hi awni ya du'gona' hinan tatagu ti adida unudon nan intulag'un dida! Ti dayawonda nan bulul an dayawon nan tataguh nan lutan umuyda hakupon! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("DT31_17","006_31_17","DEU","31","17","17","Ya heden algaw an pangatanda ya bumungota' ay dida, ya inganuy'u dida. Ya adia' mumpatpattig ay dida, ya ma'ubahda. Ya do'ol di atata'ot an nappuhin ma'at ay dida, ya holtaponday do'ol hi ligat. Ya heden algaw an a'atana ya alyonday, Manu ay ma'at daten nappuhin ditu'u ti mi'id hi Apo Dios ay ditu'u! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("DT31_18","006_31_18","DEU","31","18","18","Ya heden algaw ya du'go' dida ti dumalat nan nappuhin inatda ti hinaggungda nan nat'on an dios! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("DT31_19","006_31_19","DEU","31","19","19","At itudo'muh ten kanta, ya intudum hinan tatagun holag Israel, ya impikantam ay dida ta heten kantay mangihtiguh aatyun holag Israel. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("DT31_20","006_31_20","DEU","31","20","20","Ti hi awnih dumatngandah nan babluy an din intulag'uh nan o'ommodyuh idat'u an ma\"almuy mihabal at do'ol di ma'an ta onondan amin di pohdonda, at tumabada, mu haggungonday nat'on an dios ta hiyay dayawonda, ya Ha\"in at goh di pahiwonda, ya ibahhawda nan itulag'un dida, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("DT31_21","006_31_21","DEU","31","21","21","ya hi awni ta do'ol di nappuhih ma'at ay dida ta munligatda at heten kantay mangipa'innila ya mangihtigu ay dida. Ya adi al'alliwan nan holagdah ten kanta. Ya i'innila' di ninonomnomdah atondad ugwan an ta\"on un'u agguy indatong didah nan luta an intulag'u.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("DT31_22","006_31_22","DEU","31","22","22","At henen algaw ya intudo' Moses henen kanta, ya intudunah nan holag Israel. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("DT31_23","006_31_23","DEU","31","23","23","Ya tinugun Apo Dios hi Joshua an hina' Nun, ya inalinay, “Tumulid'a, ya adi'a mun'og'ogon ti mimidduma' ay he\"a ta he\"ay mangitnud hinan holag Israel an umuy hinan babluy an din intulag'uh idat'un dida.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("DT31_24","006_31_24","DEU","31","24","24","Ya unat goh lempah Moses an intudo' an amin tun Uldin Apo Dios hitun liblu ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("DT31_25","006_31_25","DEU","31","25","25","ya minandal Moses nan papadin holag Levi an manalimun hinan Kahon an Nittuwan nan Nitud'an di Uldin an Tulag Apo Dios ay dida, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("DT31_26","006_31_26","DEU","31","26","26","ya alyonay, “Alanyuh ten liblun nitud'an nan udumnan Uldin, ya indellohyuh nan Kahon an Nittuwan nan Uldin Apo Dios ta mitalepon hidi ta way mun'ihtiguh nan aatyu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("DT31_27","006_31_27","DEU","31","27","27","Ti inila' di adiyu umunudan, ya inila' di analot di nomnomyu ti ad ugwan an matagua' ya adiyu unudon hi Apo Dios, at iyal'allanah unna' matoy! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("DT31_28","006_31_28","DEU","31","28","28","At amungonyun amin nan mumpangipangpanguluh nan ahimpahimpangapu, ya an amin nan mumpumpapto' ta ma'amungdah tun wada' ta ibaag'un dida hatu nan pohdo' an alyon ta donglonda, ya ibaga' hinan wad daya ya nan wah tun luta ta diday mun'ihtiguh nan aatdan nappuhi. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("DT31_29","006_31_29","DEU","31","29","29","Ti inila' an awni ta matoya' at puhionyuy ugaliyu, ya du'gonyuy immandal'un da'yu. Ya udum di algaw at waday holtaponyuh ligat an dumalat nan ato'atonyun nappuhih pannigan Apo Dios, at hiyay dumalat hi mangipabungot ay Hiya ti nan pangatyu.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("DT31_30","006_31_30","DEU","31","30","30","Ya inliwliwan Moses an nangali eden kantah nan na'a'amungan nan holag Israel ta donglonda ta nangamung napuh: ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("DT32_1","006_32_1","DEU","32","1","1","“Da'yun wad daya, donglonyu ta humapita', ya da'yun wah tun luta ya donglonyu tun alyo'. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("DT32_2","006_32_2","DEU","32","2","2","Nan itudtudu' ya umatdah madloh an udan, ya nan hapit'u ya umat hi dumulnuan di holo', ya umat goh hi udan an apu' an danumana nan pa'ahhangaw an nitanom ya holo'. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("DT32_3","006_32_3","DEU","32","3","3","Ti ha\"in di mangipa'innilah ngadan Apo Dios ta da'yuy mangali an na'abbagbagtuh Apo Dios! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("DT32_4","006_32_4","DEU","32","4","4","Hiya nan ma'alih Batu an Punhi'ugan, ya an amin nan hapitona ya mi'id mibahhaw ti an amin di pangatna ya na'ahhamad, ya madenolan an Dios ti Hiya ya adi munlayah, ya adi mibahhaw ti na'ahhamad ya ma'andong di pangatna. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("DT32_5","006_32_5","DEU","32","5","5","Mu da'yu ya pinuhiyuy odolyu, at dumalat nan pimmuhianyu ya adi da'yu ibilang hi taguna ti nahihinnu ya langkak di pangatyun hintumagu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("DT32_6","006_32_6","DEU","32","6","6","At undan umat hinay ipattigyun Apo Dios an da'yun adi mangngol an ay agguy nanomnoman? Ya undan bo'on Hiyah Amayu an nangilahhin ay da'yu ta taguna? Ya undan bo'on Hiyay nangipahlag ay da'yu ta dimmo'ol ayuh himpangapu? ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("DT32_7","006_32_7","DEU","32","7","7","Nomnomonyu din na'na'at hidin penghana ya din naluh an holaholag, at mahmahanyuh nan o'ommodyu ya nan a'ap'apu, at ibaagday aatnah din penghana. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("DT32_8","006_32_8","DEU","32","8","8","Ya hidin nangidatan nan na'abbagbagtun Apo Dios hinan luta ta banoh nan tataguh din nanguhiganah nan tatagun holag Adam ya iniga'igadna ta ihinan nan tatagu, at na'apngan an amin nan imbabaluy nan holag Israel. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("DT32_9","006_32_9","DEU","32","9","9","Mu nan holag Jacob di inlahhin Apo Dios hi bagina. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("DT32_10","006_32_10","DEU","32","10","10","Ya hidin awadandah nan mapulun an mi'id ahan ah tumaguh mitanom ya do'ol di a'animal hi umanali, ya inah'upana dida, ya hinalimunana dida, ya binaliwana dida ti nabaluldan Hiya ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("DT32_11","006_32_11","DEU","32","11","11","an umat hinan pangiyadugan nan agilah nan buyana an muntaytadyapan hinan wadanda, ya pinapayadnay paya'na ta wa ay ta magah nan buya ya hene'matnah nan paya'na ta mabaliwanda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("DT32_12","006_32_12","DEU","32","12","12","Ya hi Apo Dios ya anggay di mangipapto' hinan tataguna an mi'id udumnah nan dios an bimmadang. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("DT32_13","006_32_13","DEU","32","13","13","Ya indat Apo Dios di abalinandan mangabak ta hinakupda nan alutaluta, at hay intanudda ya nan bungan di nitanom hinan luta, ya nan danum di alig hinan daplah, ya nan lanan nalpuh nan mabinatu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("DT32_14","006_32_14","DEU","32","14","14","Ya hay udum hi intanudda ya nan gatas di baka ya gandengda, ya waday ma\"aphod an kalniluda ya gandengdan nalpuh nan impahtuldad Bashan, ya nan ma\"aphod goh an bogah di wheat, ya nan munlameeh an bayahda an nalpuh nan greyp. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("DT32_15","006_32_15","DEU","32","15","15","Mu unat goh nawadan amin di mahapul nan holag Jeshurun ta numpangatabada ya undaat goh adi mangngol, ya ingnganuydah Apo Dios an nunlumun dida, ya din'ugda nan ay Batu an namaliw ay dida. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("DT32_16","006_32_16","DEU","32","16","16","Ta nundayawdah nan bulul an hiyay dumalat hi pun'annilan Apo Dios, ya nan nappuhin ato'atonday nangipabungot ay Hiya. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("DT32_17","006_32_17","DEU","32","17","17","Ya bo'on mahkay hi Apo Dios di pun'onnganda ti nan dimunyu an nan dios an agguy immannung! Daten dayawonda ya un pa'itunnun bulul an agguy dinayaw nan a'apudah penghana. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("DT32_18","006_32_18","DEU","32","18","18","Ya naliwandaat goh nan ay Batu an nangidat hi itaguanda ya hi Apo Dios an nunlumun dida. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("DT32_19","006_32_19","DEU","32","19","19","Ya unat goh tinnig Apo Dios hanan inatda ya ma'abbungot, at din'ugna nan imbilangnah imbabaluynan linala'i ya binabai. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("DT32_20","006_32_20","DEU","32","20","20","At inalinay, Du'go' dida ta tigo' akkay di ma'at ay didah angunuhna ti danen himpangapu ya adida dumngol, ya mid ogondan tatagu! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("DT32_21","006_32_21","DEU","32","21","21","Ya impa'annela' hinan nundayawandah nan bo'on nahamad an Dios, ya impabungota' hinan agguyda nangunudan ay Ha\"in. At hay ato' ya pun'annelo' goh dida ti nan bo'on tatagu' di hiyay wagaha', ya ipabungot'u goh dida ti nan adi mundayaw ay Ha\"in an babluy di hiyay wagaha'. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("DT32_22","006_32_22","DEU","32","22","22","Ti nan bungot'u ya ay apuy an dumalang, at gohbonan amin nan wah tun luta, ya umatam hi ad dolom ta moghob nan puun di duntug. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("DT32_23","006_32_23","DEU","32","23","23","Ihiit'un diday mahonhonod an ligat, ya diday e'naan an amin nan pana'. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("DT32_24","006_32_24","DEU","32","24","24","Ya mun'atoydah hinaang, ya magbudah nan nunheglan lumahu, ya mun'atoydah nan atata'ot an dogoh. Ya honogo' goh nan umangob ya nan ulog an mabi'ah di habidungna ta pun'alatda dida. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("DT32_25","006_32_25","DEU","32","25","25","Ya do'ol di mun'atoy hinan kulha an dumalat nan gubat, ya do'ol goh di mun'atoy hinan a'abung an dumalat di ta'otda. At mun'atoy nan ungungan linala'i ya binabai, ya mun'atoyda goh nan gogolgollang, ya ta\"on nan nun'ala'ay. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("DT32_26","006_32_26","DEU","32","26","26","Ya inali' di iwa'at'u didan amin hitun alutaluta ta aliwan nan tatagu dida, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("DT32_27","006_32_27","DEU","32","27","27","mu adi' iyabulut an mumbagtu nan binuhulda ta umanladan mangalih, Da'miy nabagbagtu ti da'miy nangubah ay dida an bo'on hi Apo Dios! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("DT32_28","006_32_28","DEU","32","28","28","At danen holag Israel ya adida matugun, at hiyanan mi'id ahan ah inilada. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("DT32_29","006_32_29","DEU","32","29","29","Ya un adya nin nala'engda at innilaonday aat ten na'at ti anaad ta umangunuhna ya na'abakda! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("DT32_30","006_32_30","DEU","32","30","30","Hay olog udot di un ohan tagun mamdug hinan hinlibun tagu? Ya hay olog udot di un duwan tagun mangabak hinan himpuluy gahut an tagu? Adida abalinan ti ingnganuy nan ay Batu an Apuda dida, ya din'ug goh Apo Dios dida. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("DT32_31","006_32_31","DEU","32","31","31","Mu danen binuhul ya i'innilada an mid abalinan nan diosda an adi umat hinan abalinan nan ay Batu an Dios tu'u. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("DT32_32","006_32_32","DEU","32","32","32","Ya nappuhiy ato'atonda ti nalpudah nan holag di iSodom, ya umatdah nan bungan di greyp hi ad Gomorrah an mun'aklit ya bumininu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("DT32_33","006_32_33","DEU","32","33","33","Ya nan bayahda ya umat hinan habidung di ulog an pumatoy. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("DT32_34","006_32_34","DEU","32","34","34","At inalin Apo Dios di, Hanan ato'atonda ya wagwadah nomnom'u an adi' al'alliwan, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("DT32_35","006_32_35","DEU","32","35","35","at iballoh'u ta gilato' dida ya un madatngan di gutud di aid mahkay di bi'ahda, ya hiyay adatngan di algaw an apa\"ianda. Ya hana ya ag'aga an ma'at ay dida. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("DT32_36","006_32_36","DEU","32","36","36","At hi Apo Dios ya humalyaona nan tataguna, mu hom'ona hanan baalnah unna tigon an mi'id mahkay di abalinanda, ya mi'id ma'angang hi nahbut unu agguy nahbut. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("DT32_37","006_32_37","DEU","32","37","37","At alyon Apo Dios di, Hay wadan nan diosyu? Ya hay wadan nan ay batu an pangehdolanyu ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("DT32_38","006_32_38","DEU","32","38","38","an diday nangpuh hinan taban nan ene'nongyu, ya nanginum hinan bayah an ene'nongyu? Ayaganyu dida ta umalidan mamadang ay da'yud ugwan ta diday ihi'uganyu! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("DT32_39","006_32_39","DEU","32","39","39","At tigonyud ugwan an Ha\"in ya anggay di Dios, ya mi'id di udumnah dios an umat ay Ha\"in! Ti Ha\"in ya pumatoya', ya mabalin an taguo', ya gumuniha', ya mabalin an poyana', ya mid ah mamapap hinan ato'! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("DT32_40","006_32_40","DEU","32","40","40","At ihapata' an alyon di, Ha\"in ya matagua' hi enggana, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("DT32_41","006_32_41","DEU","32","41","41","ya haito' nan humili an hanggap'u ta ete\"a' an munhumalya ya mangiballoh hinan ina'inat nan binuhul'u. Ya boholo' nan tagun mamohol ay Ha\"in. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("DT32_42","006_32_42","DEU","32","42","42","At nan pana' ya umugtul hinan dalan nan nun'apatoy ya nan nun'akaphul, ya nan hanggap'uy mumpamangwah hinan ulun nan ap'apudan mangitulid an mangubat ay Ha\"in. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("DT32_43","006_32_43","DEU","32","43","43","At da'yun tatagu ya middum ayun mi'yamlong hinan tatagun Apo Dios, ya maphod hi un dayawon goh an amin di a'anghel Hiya ti Hiya ya iyawitna nan pamatayandah nan babaalna, ya iballohnay pangipaligligatandan dida, at ipaphodnay tataguna ya nan lutada!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("DT32_44","006_32_44","DEU","32","44","44","At intudun da Moses ay Joshua an hina' Nun heten kantah nan tatagun holag Israel ta dengngolda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("DT32_45","006_32_45","DEU","32","45","45","Ya unat goh lempah Moses an intudun amin daten kantah nan holag Israel ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("DT32_46","006_32_46","DEU","32","46","46","ya inalinay, “Ihamadyun mangunud an amin eten Uldin an intudu' ay da'yud ugwan an algaw. Ya ituduyu goh hinan imbabaluyyu ta way atondan mangihamad an mangunud hi an amin hinan Uldin. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("DT32_47","006_32_47","DEU","32","47","47","Ti heten mitudtudun da'yu ya bo'on un hapit ya anggay ti hiyay dumalat hi pi'taguanyu! Ti unudonyu ay at madnoy di pi'taguanyuh nan babluy an magadyuh hakuponyu an wah nan pangngel di Wangwang an Jordan.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("DT32_48","006_32_48","DEU","32","48","48","Ya henen algaw goh ya inalin Apo Dios ay Moses di, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("DT32_49","006_32_49","DEU","32","49","49","“Munti'id'ah nan aduntuduntug ad Abarim ta nangamung hinan Duntug an Nebo an lutan di iMoab an wah pangngel nan siudad ad Jericho, ya inamangmu nan lutah ad Canaan an hiyah ne idat'uh nan tatagun holag Israel ta bagida. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("DT32_50","006_32_50","DEU","32","50","50","Ya heden duntug an umayam di hiyay atayam ta middum'ah din o'ommodmu an umat hi natayan agim an hi Aaron hidih nan Duntug an Hor. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("DT32_51","006_32_51","DEU","32","51","51","Ya manu ay umat hinay ma'at ti nan numbaholam hi agguymu nangipattigan hinan hinagang nan tatagun holag Israel an Ha\"in ya me'gonana' hidin awadanyuh nan danum hidih ad Meribah an neheggon hinan munisipyud Kadesh hinan Mapulun an Zin. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("DT32_52","006_32_52","DEU","32","52","52","Mu tigom ti amangom ya anggay nan luta an adagwi, mu adi'a umatam enen idat'uh nan tatagun holag Israel.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("DT33_1","006_33_1","DEU","33","1","1","Ya winagahan Moses an baal Apo Dios nan holag Israel ya un matoy ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("DT33_2","006_33_2","DEU","33","2","2","an inalinay: “Hi Apo Dios ya immalih nan Duntug an Sinai, ya bimmuhu' an ay potang hinan Duntug an Seir ta benenangan ditu'uh engganah nan Duntug an Paran, ya linibuda nan a'anghelna an niddum ay Hiya, ya waday humilin ay apuy an dumaladalang hinan appit di agwan di ngamayna. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("DT33_3","006_33_3","DEU","33","3","3","Ya hi Apo Dios ya pa'appohpohdona ahan nan tataguna an dida nan me'gonan, ya na'amungdah nan way hu'ina ta dayawonda Hiya ya ta nundongoldah nan hapitona. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("DT33_4","006_33_4","DEU","33","4","4","Hi Moses ya indatna nan Uldin an hiyah ne din gun nipabnoh hinan holag Jacob hidin na'amunganda, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("DT33_5","006_33_5","DEU","33","5","5","at hi Apo Dios di nun'alih nan iJeshurun an didana nan nahamad an holag Israel hidin na'amungandan amin an a'ap'apu ya nan ahimpahimpangapun holag Israel.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("DT33_6","006_33_6","DEU","33","6","6","Ya waday intudun Moses hi aat Reuben an inalinay, “Ya maphod hi un minaynayun nan holag Reuben ta adi ma'ubah an ta\"on hi un nahnot di uyapda.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("DT33_7","006_33_7","DEU","33","7","7","Ya hiyah te wagah hinan holag Judah an alyonay, “Apu, donglom nan pumpabadangan nan holag Judah ta ibangngadmu didah nan ni'babluyanda tuwali. Ya idatmuy bi'ahda ta abalinandan mamaliw hi odolda, mu He\"ay bumadang damdamah nan pi'buhulanda.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("DT33_8","006_33_8","DEU","33","8","8","Ya hay hinapitnah ma'at hi holag Levi ya alyonay, “He\"a, Apo Dios, nan Thummim ya Urim an idatmuh nan na'na'unnud an holag Levi. Ya tinapngam didah did Massah ti hinamadmuy nangamuyuandah aat nan danum hidid Meribah. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("DT33_9","006_33_9","DEU","33","9","9","Ya na'na'unnuddah nan Hapitmu, ya inatdan amin nan intudum ay dida, at hiyanan mi'id ah inatdan immuy nangidungaw hinan o'ommodda, ya nan a'agida, ya ta\"on nan imbabaluyda ta halimunan dida. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("DT33_10","006_33_10","DEU","33","10","10","Ya intududa nan Uldinmuh nan holag Jacob an hi Israel di ohah ngadana, ya genhobda nan incense hinan awadam, ya ene'nongda nan na'imul an Onong an Moghob hinan pun'onngan ay He\"a. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("DT33_11","006_33_11","DEU","33","11","11","At wagaham, Apo Dios, di tamuda ta nan ato'atonday mangipa'amlong ay He\"a, ya pungkumhum di alakan nan mi'buhul ya nan mamohol ay dida ta adida mahkay ipidpidwan mi'buhul ay dida.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("DT33_12","006_33_12","DEU","33","12","12","Ya hay hinapitnah ma'at hinan holag Benjamin ya alyonay, “Dida ahan nan pa'appohpohdon Apo Dios, at mi'id al'alin didah nan punhituwanda ti hahalimunan Apo Dios didah abigabigat ti wagwada Hiyan dida.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("DT33_13","006_33_13","DEU","33","13","13","Ya hay hinapitnah ma'at hinan holag Joseph ya alyonay, “Wagahan Apo Dios nan lutadah nan ma\"aphod an malpud daya an udan ya nan danum an malpuh nan luta an obob. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("DT33_14","006_33_14","DEU","33","14","14","Ya pumtang, at pumhod ahan di ibungada ta binulan ya ma\"aphod di bungadah mapugah. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("DT33_15","006_33_15","DEU","33","15","15","Ya nan bungan nan malpuh nitanom hinan aduntuduntug ya nunheglan ma\"aphodda, ya adi mapmappuh nan bungan ma'alah nan dudunduntug. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("DT33_16","006_33_16","DEU","33","16","16","Ya ma\"aphod ahan di bungan nan nitanom hinan payaw, ya nunheglan do'ol ahan ti hiyah ne homo' an inyabulut nan himmapit hidin way dumaladalang an ayiw. At daten wagah ya mipa'annung hinan holag Joseph, ya hi Joseph ya hiya din inlahhin nan a'aginah nun'ap'apu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("DT33_17","006_33_17","DEU","33","17","17","Ya umatdah nan hopap di ni'lum an manilhig an bakan diday dumalat hi ipabagtuan Apo Dios. Ya nan bi'ahda ya umat hi bi'ah di ha'gud di manilhig an bakah inalahan ta pangabakdah nan abablubabluy hitun luta. Ya dida ahan nan linibu an holag Manasseh ya nan himpuluy libun holag Ephraim.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("DT33_18","006_33_18","DEU","33","18","18","Ya hay hinapitnah ma'at hinan holag Zebulun ya nan holag Issachar ya alyonay, “Da'yun holag Zebulun ya omong'ongngol di pungkumilduanyuh nan pumbaatanyu, ya umat goh ay da'yun holag Issachar hinan tamuyuh nan nunhituwanyu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("DT33_19","006_33_19","DEU","33","19","19","Ya ayaganda nan tataguh nan duntug ta hidiy pun'onngandah nan me'nong ay Apo Dios an dumalat nan umadangyanandah nan ma'alah nan baybay ya nan nabalul an gina'un ma'alah nan luta.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("DT33_20","006_33_20","DEU","33","20","20","Ya hay hinapitnah ma'at hinan holag Gad ya alyonay, “Mipabagbagtu nan nangipadamunah nan lutan Gad! Ti umatdah nan layon an un munhohhood hidi ta un himbumagga ya dempapna nan tigona, ya numbi\"inay ngamayna ya uluna. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("DT33_21","006_33_21","DEU","33","21","21","Ya nan hopap di lutan hakuponda ya hiyay bagida ti hiyay bingay di ohan a'ap'apu, at hiyanan hiyay midat ay dida. Ya hay a'amungan nan ahimpahimpampun an holag Israel ya middumdan didan mangameh hinan iCanaan ti hiyah ne planun Apo Dios hi ma'at.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("DT33_22","006_33_22","DEU","33","22","22","Ya hay hinapitnah ma'at hinan holag Dan ya alyonay, “Nan holag Dan ya umatdah nan uyaw an layon ya un himbumagga ya lumattu' an malpuh ad Bashan.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("DT33_23","006_33_23","DEU","33","23","23","Ya hay hinapitnah aat Naphtali ya alyonay, “Da'yun holag Naphtali ya nidugah di pun'amlonganyuh nan mun'aphod an wagah an idat Apo Dios ay da'yu. Nan lutan banohyu ya damuna an mete\"ah nan immapit hi agwan ta engganah nan way Lobong an Galilee.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("DT33_24","006_33_24","DEU","33","24","24","Ya hay hinapit Moses hi ma'at hinan holag Asher ya alyonay, “Mawagahan nan holag Asher ta dumo'olda, ya dida ni' ahan di pa'appopohdon nan i'ibbadan holag Israel, ya dumo'ol ni' di bungan di oliboda ta way miyammah lana. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("DT33_25","006_33_25","DEU","33","25","25","Nan babluyyu ya mihamad an ma'allup an hay pantawna ya gumo' ya gambang ta hiyay baliwyu, ya nan bi'ahyu ya mi'la\"ayan ay da'yu.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("DT33_26","006_33_26","DEU","33","26","26","Ya inalin goh Moses di, “Ya mi'id ahan ah nipaddung hinan Apo Dios di iJeshurun ti wagwah dih ad daya an middum hinan bunut an umalin mamadang ay da'yu! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("DT33_27","006_33_27","DEU","33","27","27","Hi Apo Dios ya wagwada tuwali an Hiyay ihi'uganyu, ya adi mapogpog di bi'ahna, at punduluna ya ipalayawna nan mi'buhul ay da'yun alyondan da'yuy, Aminonyu didan pumpatoy! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("DT33_28","006_33_28","DEU","33","28","28","At hay aatna mahkay ya mid al'alih pi'taguan nan holag Jacob, at mahalimunan nan luta ta pumhod nan mihabal, at dumo'ol di bungadah ma'an, ya miyammah bayah ti gunna ipa'udan ad daya. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("DT33_29","006_33_29","DEU","33","29","29","At umamlong ayun holag Israel ti mi'id di udumnah holag hi umat ay da'yun imbaliw Apo Dios! Ti hi Apo Dios ya ay paddungnay Hiyay hapiawyu ya hanggapyu ta way atonyun umabak. Ya umalida ay nan mi'buhul ay da'yu ya umadapdan mumpahmo' ay da'yu, mu unyuat goh pun'igatin dida.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("DT34_1","006_34_1","DEU","34","1","1","Ya unat goh nalpah an inalin Moses dane ya nakak hinan nundotal an immapalandah ad Moab, at tini'idna nan Duntug an Nebo ta limmamag hinan Duntug an Pisgah an dammang ad Jericho. At hidiy nangipa'amangan Apo Dios ay hiya an amin hinan babluy an mete\"ah nan babluy ad Gilead ta nangamung nan pingit di babluy ad Dan. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("DT34_2","006_34_2","DEU","34","2","2","Ya intudun goh Apo Dios nan lutan hakupon di holag Naphtali, ya nan hakupon di holag Ephraim, ya nan holag Manasseh, ya ta\"on nan midat hinan holag Judah an nilagat nan pingit di Baybay an Mediterranean. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("DT34_3","006_34_3","DEU","34","3","3","Ya intudun goh Apo Dios ay hiya nan babluy ad Negev ya nan nundotal an babluy ad Jericho an nan babluy an do'ol di palma ta nangamung ad Zoar. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("DT34_4","006_34_4","DEU","34","4","4","Ya inalin Apo Dios ay Moses di, “Hiyanay babluy an intulag'un da Abraham, ya hi Isaac, ya hi Jacob hi idat'uh nan holagda. Ya ten impa'amang'un he\"a, mu adi'a umatam hidi.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("DT34_5","006_34_5","DEU","34","5","5","At hi Moses an baal Apo Dios ya hidid Moab di natayana an hiyah ne din inalin Apo Dios ay hiyah ma'at. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("DT34_6","006_34_6","DEU","34","6","6","At impilubu'nah Moses hinan nundotal ad Moab an dammang ad Beth Peor, mu engganad ugwan ya mi'id ah nanginnilah wadan di nilubu'ana. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("DT34_7","006_34_7","DEU","34","7","7","Ya hay tawon Moses hidin natayana ya hinggahut ta ba'inti, mu agguy nayay di bi'ahna, ya agguy naluman an mabi'ah di pannigna. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("DT34_8","006_34_8","DEU","34","8","8","Ya heden natayana ya inibilan nan holag Israel hi himbulan hidih nan nundotal hi ad Moab hinan immapalanda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("DT34_9","006_34_9","DEU","34","9","9","Ya hi Joshua an imbaluy Nun ya ongol di abalinanan numpapto' ti hiyay pento' Moses hi mihukat ay hiya, at eneh'anay ngamaynah ulun Joshua. Ya un'unnudda nan tatagu ay Joshua, ya inunudda goh an amin nan Uldin Apo Dios an immandal Moses. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("DT34_10","006_34_10","DEU","34","10","10","Mu an amin nan propetan Apo Dios hi ad Israel ya mi'id ah ohah umat ay Moses. Ti hi Moses ya anggay di ni'haggangan ay Apo Dios. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("DT34_11","006_34_11","DEU","34","11","11","Ya hiyay nangipa'atanah nan umipanoh'a an umat hidin gunna impattig hinan alih ad Egypt, ya nan a'ap'apuh di, ya an amin nan tatagu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("DT34_12","006_34_12","DEU","34","12","12","Ya mi'id goh di udum hi propetah nangat hinan ina'inat Moses an gun tinnig nan holag Israel an nidugah an umipata'ot.");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JS1_1","007_1_1","JOS","1","1","1","Hidin natoy hi Moses an baal Apo Dios ya ni'hapit hi Apo Dios ay Joshua an imbaluy Nun an gun bimmadang ay Moses an inalinay, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JS1_2","007_1_2","JOS","1","2","2","“Ten natoy hi Moses an baal'u, at mundadaan'a ya nan tatagu ta bad'angonyu nan Wangwang an Jordan ta umuy ayuh nan babluy an ipaboltan'un da'yun holag Israel. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JS1_3","007_1_3","JOS","1","3","3","Ti hiyah ne din inali' ay Moses an ipaboltan'un amin heden babluy an umayanyu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JS1_4","007_1_4","JOS","1","4","4","Ya henen babluy an ipaboltan'u ya hay hakuponyu ya mete\"ah nan mapulun hi appit hi agwan hi un hagangon di buhu'an di algaw ta engganad Lebanon hi appit hi iggid. Ya nan ongol an Wangwang an Euphrates an niyappit hi buhu'an di algaw ya an amin nan numbabluyan nan holag Heth ta engganah nan Baybay an Mediterranean an niyappit hi alimuhan di algaw. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JS1_5","007_1_5","JOS","1","5","5","Ya ibaga' ay he\"a, Joshua, an mid ah ohah way olognan mangabak ay he\"ad ugwan an atagum ti wagwadaa' an bumadang ay he\"ah enggana an umat hidin inat'un bimmadang ay Moses. At adi' he\"a inganuy, ya adi' he\"a taytaynan. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JS1_6","007_1_6","JOS","1","6","6","At pabi'ahom di punnomnomam ti he\"a mahkay di mangipangpanguluh nan i'ibbam an umuy hinan babluy an din inali' hidin o'ommodyu an ipaboltan'un da'yu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JS1_7","007_1_7","JOS","1","7","7","At hiyanan pabi'ahom nongkay di punnomnommu ta adi'a tuma'ot ti mahapul an ihamadyun mangunud hidin intugun'uh din baal'un hi Moses. Ya atonyu ay ya makulug an maphod di ma'at ay da'yuh umayanyu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JS1_8","007_1_8","JOS","1","8","8","At mahapul an inaynayunyun gun mamaha ya mangituduh nan Nitudo' an Uldin'u. Ta ada'adalonyuy aatnah nan mapatal ya ta\"on un hinan mahdom, ya hiyay unudonyu ta wan an amin di atonyu ya mawagahan ta pumhod ayu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JS1_9","007_1_9","JOS","1","9","9","At hiya nongkay nan mahapul an pabi'ahom di punnomnommu, ya tumulid'a ta adi'a tuma'ot, ya adi'a humiga. Ti Ha\"in an Dios ya wagwadaa' ay he\"a an ta\"on un malgom di umayam.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JS1_10","007_1_10","JOS","1","10","10","At inalin mah Joshua hinan a'apuy, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JS1_11","007_1_11","JOS","1","11","11","“Ba'ilonyun amin nan immapalan nan tatagu ta alyonyun didaan idadaanday balunda. Ti maluh di tuluy algaw ya bad'angon tu'u nan Wangwang an Jordan ta umuy tu'uh nan babluy an idat Apo Dios hi pumbabluyan tu'u.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JS1_12","007_1_12","JOS","1","12","12","Ya inalin Joshua hinan holag da Reuben, ya hinan holag Gad, ya hinan godwan di holag Manasseh di, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JS1_13","007_1_13","JOS","1","13","13","“Inilayu din inalin Apo Dios hinan baalnan hi Moses an inalinay idatnan da'yuh ten babluy an nungkampuan tu'ud ugwan ta pumbabluyanyu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JS1_14","007_1_14","JOS","1","14","14","Mu ta\"ongkay ya mihinadah tu nan a'ahawayu, ya nan imbabaluyyu, ya nan a'animalyu. Mu an amin ayun linala'in mabalin an mi'gubat ya mahapul an mundadaan ayu ta da'yuy mangipangpanguluh bumad'angan tu'uh nan Wangwang an Jordan ta badangan da'min i'ibbayun umuy mi'gubat ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JS1_15","007_1_15","JOS","1","15","15","hi engganay unmi kogoh hakupon nan babluy hi dammangnan niyappit hi alimuhan di algaw ta mundenol amin umat ay da'yu ya un ayu mahkay mumbangngad eten babluy an niyappit hi buhu'an di algaw an indat Apo Dios ay da'yu.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JS1_16","007_1_16","JOS","1","16","16","Ya tembaldah Joshua an inaliday, “Atonmin amin nan alyom hi atonmi, ya umuy amih nan malgom hi pannagam ay da'mi! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JS1_17","007_1_17","JOS","1","17","17","Ya nan ana'na'unnudmih din hi Moses ya umat goh hidiy atonmin mangunud ay he\"a. Ya hi Apo Dios ni' an Apu tu'uy bumadang ay he\"a an umat hidin inatnan Moses! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JS1_18","007_1_18","JOS","1","18","18","Ya wada ay di mungngohoy ay he\"a an adi da'a unudon an ta\"on un hay way malgom an alyom ya mipapatoy! At pabi'ahom at ni' di punnomnomam ta adi'a tuma'ot.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JS2_1","007_2_1","JOS","2","1","1","Ya din nungkampuan da Joshua an hina' Nun hi ad Shittim ya hennagnay duwan linala'i ta umuyda munhi'im ad Canaan ta han napto' hi aatna an namamad Jericho, mu ta adida mumpa'pa'innila. At hidin immuyda ya immiyanda eden nahdom hi abung han puta an hi Rahab. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JS2_2","007_2_2","JOS","2","2","2","Mu dengngol nan alid Jericho an wadaday immuy anun holag Israel an munhi'im hinan babluyda! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JS2_3","007_2_3","JOS","2","3","3","At hennagnay immuy hi abung Rahab, ya inalidan hiyay, “Palahunom nan impahgopmu ti un didana man nan immalin munhi'im hitun numbabluyan tu'u!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JS2_4","007_2_4","JOS","2","4","4","Mu impopo\"oy Rahab tuwali dida, at inalinan diday, “Oo, wadada kangan han duwan linala'in immalid uwanindi an agguy'u inilay nalpuwanda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JS2_5","007_2_5","JOS","2","5","5","Mu nakakdah din wan mahdom an agguy ni' nitangob nan pantaw di allup. Ya agguy'u hinanhanan di hay pangipluyanda, mu umuyyu ta tundonyu dida, at ah'upanyu!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JS2_6","007_2_6","JOS","2","6","6","Mu nahhun nongkay tuwalin immuy impo\"oy Rahab didah nan way atap, ya hinophopana didah nan dagami. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JS2_7","007_2_7","JOS","2","7","7","At pindug mah daden hennag nan ali an ene'wadah nan kalatan mipluy hinan Wangwang an Jordan. Ya hidin nakakda ya intangobda nan pantaw di allup. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JS2_8","007_2_8","JOS","2","8","8","Ya heden agguy ni' nolo'an nan duwan immuy nunhi'im ya immuy hi Rahab hinan atap an awadanda, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JS2_9","007_2_9","JOS","2","9","9","ya inalinan diday, “Inilamin hi Apo Dios ya nalpah an indatnan da'yuh ten babluy. At hiyanan way ohah nan tataguh tu ya nidugah di ta'otdan da'yu! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JS2_10","007_2_10","JOS","2","10","10","Ti dengngolmiy inat Apo Dios hidin nunhiyanona nan danum hinan Mumbolah an Baybay ta waday nange'wanyuh din nakakanyud Egypt. Ya dengngolmi goh din nangabakanyuh nan duwan alin di i'Amor an da Sihon ay Og an didan amin hinan babluydan dammang di Wangwang an Jordan. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JS2_11","007_2_11","JOS","2","11","11","At hiyanan nidugah di ta'otmih nangngolanmi an ay mi'id di itaguanmi an dumalat ay da'yu. At ma'awata' mahkay an nan Dios an unudonyu ya Hiyay immannung an Dios hi ad abuniyan ya ta\"on un hitun luta. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JS2_12","007_2_12","JOS","2","12","12","At hay ibaga' ay da'yu ya ihapatayun Apo Dios an hitun umalianyu ya hom'on da'mi ni' ahan an hina\"ama ta umat hinan inat'un da'yu. At ipa'innilayud ugwan an denlo' da'yu ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JS2_13","007_2_13","JOS","2","13","13","ta ibagayun ha\"in an adiyu pi'patoy da ama ay ina, ya an aminda nan a'agi', ya nan pamilyadah tun umalianyu!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JS2_14","007_2_14","JOS","2","14","14","Ya inalin nan linala'in hiyay, “Oo, hiyay atonmi ti da'miy moltaon Apo Dios hi unmi adi ipa'annung henen inalim, mu ta adim ibagbaga din ina'inatmin ten babluy.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JS2_15","007_2_15","JOS","2","15","15","Hay abung Rahab ya nidittum hinan allup. At hay atona ya nan tali di uy'uyonah nan tawa ta hiyay pange'wan daden duwan linala'i. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JS2_16","007_2_16","JOS","2","16","16","Ya inalinan diday, “Ipluyyu ni' hinan bubulung ta umuy ayu mipo\"oy hi tuluy algaw ta miluh an mumbangngadda nan hennag nan ali an manganap ay da'yu ya unyu mahkay inayun an umuy hinan awadan nan i'ibbayu!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JS2_17","007_2_17","JOS","2","17","17","Ya inalin nan duwan linala'iy, “Adi'a numanomnom hinan inalim ti hiyay atonmi. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JS2_18","007_2_18","JOS","2","18","18","Mu gahin hi unmu tigon ta nadatngan ay nan umalianmih tu ya eneg'odmuh ten mumbolah an talin eten tawan pange'wanmi. Ya inayagam da amam ay inam, ya an aminda nan a'agim, ya nan pamilyada ta hitun abungmuy a'amunganyun amin. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JS2_19","007_2_19","JOS","2","19","19","Ti wada ay di lumahun eten abung ya mapatoy, at hiyay ad bahol an adi da'mi pabaholon. Mu gulat ta way ma'at hinan wah tun abung ya da'miy pabaholonyu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JS2_20","007_2_20","JOS","2","20","20","Mu ibahhawmu ay tuwali nan inalimi ta waday pangipa'innilaam eten atonmi ya adimi goh ipa'annung nan inalimin he\"a!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JS2_21","007_2_21","JOS","2","21","21","Ya inabulut Rahab, at hennagna mahkay dida, ya ninaynayun nan mumbolah an talih nan way tawa. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JS2_22","007_2_22","JOS","2","22","22","Ya daden immuy nunhi'im ya inunudda din inalin Rahab ti inipluydah nan bubulung ta hidiy umuyda ipo\"oyan hi tuluy algaw. At hiyanan ta\"on hi un immuy inana'anap din linala'in hennag nan ali ya mi'id di inah'upanda, at numbangngaddad Jericho. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JS2_23","007_2_23","JOS","2","23","23","Ya hidin nakakandah nan Wangwang an Jordan ya bimmad'angda ta numbangngaddah nan awadan da Joshua. Ya inulguddan amin nan na'na'at. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JS2_24","007_2_24","JOS","2","24","24","Ya inalida goh ay Joshua di, “Immannung an indat tuwalin Apo Dios an amin nan babluy ay ditu'u ti an aminda nan tataguh di ya nidugah an tumata'otda an dumalat ay ditu'u!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JS3_1","007_3_1","JOS","3","1","1","Ya un hiyah nabiggat hi helhelong ya makak da Joshua ya nan holag Israel hinan nungkampuanda ta immuydah nan Wangwang an Jordan ya unda mungkampuh di. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JS3_2","007_3_2","JOS","3","2","2","Ya naluh di tuluy algaw ya immuy goh nun'ipa'innilan nan a'ap'apuh nan tataguh nan nungkampuandan ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JS3_3","007_3_3","JOS","3","3","3","inaliday, “Wa ay ta tigon tu'un enekak nan padi nan Kahon an Nittuwan di Uldin Apo Dios ya nitnud tu'un amin. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JS3_4","007_3_4","JOS","3","4","4","Ta ipanguluday owon ti ad ugwan ya anggay di umayan tu'uh di. Mu mibataan tu'uh ohay kilomitluh nan nangdon hinan Kahon ti adi mabalin an meheggon tu'uh nan Kahon!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JS3_5","007_3_5","JOS","3","5","5","Ya inalin goh Joshua hinan tataguy, “Unudon tu'u nan nitugun hi aton an ma'at hi alenehan tu'u ti hi ma'et ya tigon tu'uy umipanoh'ah aton Apo Dios!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JS3_6","007_3_6","JOS","3","6","6","At inalin Joshua hinan papadi ta iyattangda nan Kahon, ya nahhunda. At hiyay inatda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JS3_7","007_3_7","JOS","3","7","7","Ya inalin Apo Dios ay Joshua di, “Mete\"ad ugwan an algaw ya ipattig'u an wadaa' an bumadang ay he\"an umat hinan inat'un Moses ta panginnilaan nan tatagun he\"ay mangipangpangulun dida. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JS3_8","007_3_8","JOS","3","8","8","At alyom hinan papadin nangiyattang hinan Kahon ta umuyda gumawah nan Wangwang an Jordan, ya dimminongda ni' hidi.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JS3_9","007_3_9","JOS","3","9","9","At inalin goh Joshua hinan tataguy, “Umali ayu ta ibaag'u nan impa'innilan Apo Dios an hi Apu tu'u ay ha\"in! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JS3_10","007_3_10","JOS","3","10","10","Ti Hiya an nahamad an Dios ya ipattignay nidugah an abalinanan bumadang ay ditu'u ti pun'ipalayawna nan holag Canaan, ya holag Heth, ya holag Hiv, ya holag Periz, ya holag Girgas, ya nan i'Amor, ya nan iJebus. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JS3_11","007_3_11","JOS","3","11","11","Ya tigonyuy umipanoh'a an ma'at hitun nangipangulun nan nangdon hinan Kahon an gumawah nan wangwang. Heten Kahon di Nittuwan di Uldin Apo Dios an hiyay mangipapto' hi an amin an wah tun luta. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JS3_12","007_3_12","JOS","3","12","12","Ya pot'onyuy himpulu ta duwan linala'i an hinohhay malpuh nan himpulu ta duwan holag tu'un Israel ta waday atondah awni. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JS3_13","007_3_13","JOS","3","13","13","Ya wa ay ta nan papadi an nangdon hinan Kahon ta gumawadah nan wangwang ya duminong nan mangalin danum ta ay nabongbong nan danum an malpuh nan bagtuna.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JS3_14","007_3_14","JOS","3","14","14","Ya hidin nakakda nan holag Israel hinan nungkampuanda ta bumad'angdah nan Wangwang an Jordan ya hihidya an hay nangipangulu ya nan papadin nangiyattang hinan Kahon. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JS3_15","007_3_15","JOS","3","15","15","Ya eden gutud ya iwang an do'ol di danum. Mu hidin gimmawa nan papadih nan way danum ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JS3_16","007_3_16","JOS","3","16","16","ya nan danum an malpuh nan bagtuna ya dimminong ta ay nabongbong nongkay nan niyadagwin babluy an ad Adam an neheggon ad Zarethan. At naltut di mumpa'uy hinan Ma'ahin an Lobong, at hiyanan mabalin an bumad'angda nan tataguh nan dammangnan neheggon ad Jericho. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JS3_17","007_3_17","JOS","3","17","17","At inta'dog nan papadih nan gagwan nan wangwang ta engganay unda mapupuh nan tatagun bimmad'ang hinan dammangna. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JS4_1","007_4_1","JOS","4","1","1","Hidin bimmad'ang din holag Israel hinan Wangwang an Jordan ya inalin Apo Dios ay Joshua di, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JS4_2","007_4_2","JOS","4","2","2","“Ipa'innilam hinan pento'yun himpulu ta duwan linala'ih nan hinohhan himpangapu ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JS4_3","007_4_3","JOS","4","3","3","ta umuydah nan gagwan di wangwang hinan way tumata'dogan nan papadi, ya inummaldah dih hinohhan batu. Ya inamungdah nan pungkampuanyuh mahdom.” At inalin mah Joshua hidin pento'da ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JS4_4","007_4_4","JOS","4","4","4","ta ma'amungda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JS4_5","007_4_5","JOS","4","5","5","Ya inalinan diday, “Mumbangngad ayuh nan gagwan di wangwang hinan way timma'dogan nan papadi ta way ohaan impi'ugnay ohah batu. At miyunnudan hinan uyap tu'un himpulu ta duwan holag Israel ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JS4_6","007_4_6","JOS","4","6","6","ya ta miyammay panginomnoman tu'uh udum hi algaw eten inat Apo Dios. At wa ay ta hanhanan nan holag hi pidwa di aat daten batu ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JS4_7","007_4_7","JOS","4","7","7","ya alyon tu'uy, Hiyanay panginomnomnoman tu'un holag Israel hi engganah nan inat Apo Dios. Ti hidin inggawan din papadi nan Kahon hinan wangwang ya dimminong din umayuh an danum an ay nabongbong nan malpuh bagtuna.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JS4_8","007_4_8","JOS","4","8","8","At nan linala'i ya inunudda nan inalin Joshua. At way ohaan immuy hinan gagwan di wangwang, ya impi'ugnay ohan batu ta miyunnudan hinan uyapdan himpulu ta duwan holag Israel ta inyuydah nan way pungkampuanda. Ti umat hina tuwaliy inalin Apo Dios ay Joshua hi atonda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JS4_9","007_4_9","JOS","4","9","9","Ya impatpun goh Joshua nan himpulu ta duwa goh an batuh nan gagwan di wangwang an timmata'dogan nan nangiyattang hinan Kahon. At engganad ugwan ya wadah di. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JS4_10","007_4_10","JOS","4","10","10","At din papadin nangdon hidin Kahon ya timmata'dogdah nan gagwan di wangwang ta engganay inat an amin nan tatagu din inalin Apo Dios ay Joshua an hiyah ne din ina'allin tuwalin Moses ay hiyah atonda. At nunnaudon din tatagun bimmad'ang ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JS4_11","007_4_11","JOS","4","11","11","ya unda mahkay miyangunuh an bumad'ang nan papadin nangiyattang hinan Kahon. Ya linauhanda nan tatagu ta diday mangipangulu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JS4_12","007_4_12","JOS","4","12","12","Ti hay nahhun an bimmad'ang hinan wangwang ya nan linala'in holag Reuben, ya nan holag Gad, ya nan godwan nan holag Manasseh an nundadaandan mi'gubat ti hiyah ne din inalin Moses. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JS4_13","007_4_13","JOS","4","13","13","At immuy hi napat di libu daden immuy ni'gubat an inipluydah nan nundotal an neheggon hi ad Jericho. Ya wadah Apo Dios ay dida. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JS4_14","007_4_14","JOS","4","14","14","Dumalat nan na'at eden algaw ya impabagtun Apo Dios hi Joshua hi hinagang nan holag Israel. At ninaynayun di pamilyadan hiyah engganah natayana an umat goh damdaman Moses. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JS4_15","007_4_15","JOS","4","15","15","Ina'allin tuwalin Apo Dios ay Joshua ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JS4_16","007_4_16","JOS","4","16","16","hi bumad'angda nan nangiyattang hinan Kahon. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JS4_17","007_4_17","JOS","4","17","17","At hiyah ne inatna. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JS4_18","007_4_18","JOS","4","18","18","Ya hidin dimma'al daden papadi ya himbumagga ya niguwang din danum an naltut an umayuh hinan Wangwang an Jordan ta umat hidin aatna tuwalih din hopapna. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JS4_19","007_4_19","JOS","4","19","19","Ya hay na'atan hana ya hidin miyapuluh algaw den hopap di bulan. At hidin bimmad'angda ya immuyda nungkampud Gilgal an niyappit hi buhu'an di algaw hi appit ad Jericho. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JS4_20","007_4_20","JOS","4","20","20","Ya hidiy nangitipunan da Joshua hinan himpulu ta duwan batun din na'alah nan Wangwang an Jordan. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JS4_21","007_4_21","JOS","4","21","21","Ya inalin Joshua hinan holag Israel di, “Hi pidwah un hanhanan nan a'apu tu'uy aat ten natpun an batu ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JS4_22","007_4_22","JOS","4","22","22","ya alyon tu'uy, Danen batuy mangipanomnom hidin nundalananmih nan Wangwang an Jordan an natob'a' nan danum ta nan mamagay dinalanmi. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JS4_23","007_4_23","JOS","4","23","23","Ti nunhiyanon Apu tu'un hi Apo Dios nan wangwang ta engganay un ami bimmad'ang an amin an umat damdamah din inatnah nan Mumbolah an Baybay ta way inatmin bimmad'ang. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JS4_24","007_4_24","JOS","4","24","24","Ya na'at hana ta panginnilaan di an amin an tataguh tun luta an hi Apo Dios ya mi'id di adina abalinan. Ya ta wan Hiya an hi Apo Dios an Apu tu'u di ta'tan tu'u ya unudon tu'uh enggana.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JS5_1","007_5_1","JOS","5","1","1","Hidin dengngol nan a'alin di holag Amor an nunhituh immapit hi alimuhan di algaw an wa tu'uh nan Wangwang an Jordan nan inat Apo Dios an nandu' hinan wangwang ta way nange'wan nan holag Israel ya nidugah di ta'otda, at mi'id di tuliddan mananggah nan holag Israel. Ya umat goh hinan a'alin di holag Canaan an nunhituh nan way pingit di Baybay an Mediterranean. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JS5_2","007_5_2","JOS","5","2","2","At hiyah den gutud di nangalyan Apo Dios ay Joshua di, “Mun'amma ayuh uwah, ya kinukityu nan linala'in holag Israel.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JS5_3","007_5_3","JOS","5","3","3","At hiyay inat da Joshua ta nete\"an de ya nginadnandah den Duntug an Nungkugitan. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JS5_4","007_5_4","JOS","5","4","4","Ya manu ay inalin Apo Dios an aton Joshua hene ti nun'a'atoydan amin hinan mapulun din mina'ilog an linala'in nalpud Egypt. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JS5_5","007_5_5","JOS","5","5","5","Mu manu ay dida ti nakugitda, mu agguyda nakugit din linala'in nitungaw hinan mapulun. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JS5_6","007_5_6","JOS","5","6","6","Ti napat di tawon hi nunle'le'dandah di ta engganay nun'a'atoydan amin din linala'in olognan mi'gubat an nalpud Egypt ti dumalat di agguyda nangunudan ay Apo Dios. Ya hiyanan inalin Apo Dios an adi ahan mabalin hi tigonda nan malumong di mitanom an nidugah an do'ol di ma'an an babluy an inalinah din o'ommoddah idatnan dida ya nan holagda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JS5_7","007_5_7","JOS","5","7","7","At nan linala'in nihukat ay dida di kinugit da Joshua ti dida nan agguy nakugit hinan owon. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JS5_8","007_5_8","JOS","5","8","8","Ya hidin nalpah an nakugitdan amin nan linala'in holag Israel ya nihinadah nan nungkampuanda ta engganay nun'apoyanan nan kugitda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JS5_9","007_5_9","JOS","5","9","9","Ya inalin goh Apo Dios ay Joshua di, “Ad ugwan an algaw ya inaan'u mahkay din nidugah an nabainanyud Egypt an gapuh numbalinanyuh baal.” At hiyanan nangadnan heten lugal hi Gilgal hi engganad ugwan. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JS5_10","007_5_10","JOS","5","10","10","Ya heden nahdom hinan miyapulu ta opat di algaw eden bulan hi awadan nan holag Israel hidid Gilgal ya nginilinda din Punnomnomandah nan Namaliwan di Anghel Apo Dios hinan holag Israel ta agguyda ni'patoy dida. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JS5_11","007_5_11","JOS","5","11","11","At nabiggat hi nalpahan di behta ya immuyda inummal hi bungan di nitanom hidi, ya inhanglagday udum, ya inyammadah tinapay di udum an agguy nabino'bo'an. At hiyah de hopap di nanganandah nan bungan di nitanom hi ad Canaan. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JS5_12","007_5_12","JOS","5","12","12","Ya nete\"an den nabiggat ya mi'id mahkay di gun mun'a'agah an manna an hay nipallog hi ina'inanda ya nan bungan di nitanom hi ad Canaan. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JS5_13","007_5_13","JOS","5","13","13","Ya hidin awadan Joshua hinan neheggon hi ad Jericho ya himbumagga ya tinnigna han lala'in ni'haggangan ay hiya an ino'odnanay hanggapna. At immuy hi Joshua, ya inalinan Hiyay, “Da'miy niddumam, unu nan mi'buhul ay da'mi?” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JS5_14","007_5_14","JOS","5","14","14","Ya tembal din lala'in inalinay, “Mi'id hinan inalim di nidduma' ti Ha\"in nan ap'apun di tindalun Apo Dios!” At nunlu'bub hi Joshua hinan luta ta e'gonana, ya innayunan inaliy, “Hay pohdom hi ato' an baalmu?” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JS5_15","007_5_15","JOS","5","15","15","Ya inalin din ap'apun di tindalun Apo Dios di, “Anom nan hapatusmu ti wah tuh Apo Dios.” At inat Joshua. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JS6_1","007_6_1","JOS","6","1","1","Ya dumalat di ta'otdah nan holag Israel ya inhamad nan iJericho an intangob an amin nan pantaw di allup. Ya naguwalyaan goh. At mi'id di mabalin hi makak hidi, ya umat goh an mi'id di mabalin hi humgop. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JS6_2","007_6_2","JOS","6","2","2","Mu inalin Apo Dios ay Joshua di, “Heten babluy an Jericho ya indat'u tuwalin da'yu an ta\"on un nan ali ya nan nun'atulid an titindaluna. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JS6_3","007_6_3","JOS","6","3","3","At hay atonyu an da'yuh nan tindalu ya umuyyu le'don heden babluy hi mumpenghan hi binigat hi onom di algaw. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JS6_4","007_6_4","JOS","6","4","4","At pot'om di pituh nan papadi ta mapongdah talampet, ya diday mangipangpangulu ya un nan mangdon hinan Kahon an Nittuwan nan Uldin'u ta hinan miyapitun algaw ya unyu le'don hi mumpapitu an gun ipagangoh nan papadi nan talampetda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JS6_5","007_6_5","JOS","6","5","5","Ya unda mahkay ipagangoh di ohah mabayag ya unda idinong. Ya dengngolyu ay henen gangoh ya nundedehhan ayun amin an tum'u' ta mun'atu\"in an amin nan allup an nunlene'woh ad Jericho. At na'at ay hene ya unyu mahkay hogpon heden babluy.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JS6_6","007_6_6","JOS","6","6","6","At inayagan Joshua nan papadi, ya inalinan diday, “Iyattangyun udum nan Kahon, ya impangulun di pituh nan i'ibbayun napong hi talampet.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JS6_7","007_6_7","JOS","6","7","7","Ya inalin goh Joshua hinan i'ibbanan linala'in umuy munle'od hinan na'allup an babluy ta mahhunday udum hinan tindalu ya un nan nangdon hinan Kahon an Nittuwan nan Uldin Apo Dios. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JS6_8","007_6_8","JOS","6","8","8","At inun'unudda nan inalin Joshua an impangulun nan pitun papadin napong hi talampet, ya nitnudda nan nangdon hinan Kahon. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JS6_9","007_6_9","JOS","6","9","9","Ya unda goh mitnud nan linala'in mi'gubat. Ya nan papadin nangdon hi talampet ya gunda pun'ipagangoh di talampetda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JS6_10","007_6_10","JOS","6","10","10","Mu pinadanan tuwalin Joshua didan adida humaphapit, ya adida ahan muntu'u' ta engganah unna alyon! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JS6_11","007_6_11","JOS","6","11","11","Unat goh lene'oddah den na'allup an babluy ya numbangngaddah nungkampuanda ta hidiy umiyanandan den nahdom. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JS6_12","007_6_12","JOS","6","12","12","Ya unat goh nabiggat ya nangag'agan bimmangon hi Joshua, ya impanuhnay aton nan linala'in umat hidin inatnah din hopapna. At inyattang din papadi nan Kahon ta umuyda goh le'don ad Jericho. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JS6_13","007_6_13","JOS","6","13","13","Ya impangpang'un din titindalu ya unda mangunud nan papadin manginaynayun an mangipagangoh hinan talampet. Ya unda mitnud nan nangdon hinan Kahon, at niyangunuhda mahkay an nitnud nan udum an titindalu ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JS6_14","007_6_14","JOS","6","14","14","ta penenghandan lene'od, ya numbangngaddah nan nungkampuanda. At umat hinay ina'inatdah onom di algaw. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JS6_15","007_6_15","JOS","6","15","15","At hidin miyapituh algaw ya un goh wan mun'awawa'ah ya bimmangonda, ya nabulogdan umat hidin gunda inat ta immuyda lene'od ad Jericho hi numpapitu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JS6_16","007_6_16","JOS","6","16","16","Ya hidin miyapituh nunle'danda ya impagangoh nan papadi din talampet, ya inalin Joshua hinan tataguy, “Tumkuk tu'u ti hi Apo Dios ya indatna mahkay ay ditu'uh ten babluy! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JS6_17","007_6_17","JOS","6","17","17","At pa\"ionyun amin nan wah tun ten babluy ta paddungnay me'nong ay Apo Dios an anggay da Rahab an hina\"amay ma'angang ti hiya din bimmadang hidin duwan ibba tu'un immalin nunhi'im. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JS6_18","007_6_18","JOS","6","18","18","At nan inali' hi patayonyu ya tigonyu ta atonyu, ya umat goh an mahapul an pa\"ionyun amin nan gina'uda. Ti wada ay di alanyu ya hiyah ne lummuh apa\"ian tu'u. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JS6_19","007_6_19","JOS","6","19","19","Mu nan silver, ya balitu', ya nan malgom an gambang unu gumo' di niyamma ya iyuyyuh nan pundayawan ay Apo Dios ta hidi ya ammunay a'usalana.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JS6_20","007_6_20","JOS","6","20","20","At hidin impagangoh nan papadi din talampetda ya nundedehhandan nuntu'u' nan i'ibbada, ya nun'atu\"in din allup hinan nunlene'woh hinan babluy. At nunnaudondan henggop nan babluy. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JS6_21","007_6_21","JOS","6","21","21","Ya numpatoydan amin nan tatagu, ya ta\"on un nan baka, ya nan kalnilu, ya nan dongki. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JS6_22","007_6_22","JOS","6","22","22","Mu hinunnan Joshua an inalih din duwan linala'in din immuy nunhi'im an inalinay, “Umuy ayuh abung Rahab ta awitonyu didan hina\"ama, ya imbataanyu dida ta ipa'annungyu din inaliyun hiya.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JS6_23","007_6_23","JOS","6","23","23","At immuyda inawit didan amin an wah din den abung ta inyuyda didah nan neheggon hinan nungkampuan nan holag Israel. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JS6_24","007_6_24","JOS","6","24","24","Ya unda gohbon heden babluy ta engganay nun'oghob an amin. Ya hay inangangda ya anggay ya nan gina'un balitu', ya silver, ya gumo', ya gambang di niyamma an inamungda ta inyuyda iniddum hinan nitalepnan di gina'un Apo Dios. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JS6_25","007_6_25","JOS","6","25","25","Ya agguyda ni'patoy nongkay da Rahab an hina\"ama ti dumalat di nangipo\"oyanah din duwan immuy nunhi'im ad Jericho. At engganad ugwan ya wah diday holagdad Israel. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JS6_26","007_6_26","JOS","6","26","26","Ya hidin napa\"i mahkay ad Jericho ya inalin Joshua di, “Nan tagun munnomnom an mangipaphod ad Jericho ya moltaon Apo Dios. Ya wa ay di mangiyammah ipabunan di tu'ud ya mapatoy nan pangpangullun lala'in imbaluyna. Ya wa ay goh di mangiyammah nan pantaw nan allup ya mapatoy nan udidian an lala'in imbaluyna.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JS6_27","007_6_27","JOS","6","27","27","At hihidyan wagwadah Apo Dios an bimmadang ay Joshua, at nundongol hinan abablubabluy. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JS7_1","007_7_1","JOS","7","1","1","Ta\"on hi un inalin Apo Dios hinan holag Israel hi mahapul an mi'id di bagiondah nan gina'ud Jericho, mu imbahhaw di oha ay dida an hi Achan. At hiyanan nidugah di bungot Apo Dios ay didan holag Israel. Hi Achan ya imbaluy Carmi an hina' Zimri an ap'apun Zerah an nalpuh holag Judah. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JS7_2","007_7_2","JOS","7","2","2","Ya hay awadan da Joshua ad Jericho ya hennagnay udum hinan linala'i ta umuyda hi'imon nan babluy ad Ai an neheggon ad Beth Aven an niyappit hinan buhu'an di algaw hi ad Bethel. At hidin numbangngadda ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JS7_3","007_7_3","JOS","7","3","3","ya inalidan Joshua di it'ittang heden babluy, at ta\"on unda ammunay duwa unu tuluy libuh honogonah umuy mangubat ay dida. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JS7_4","007_7_4","JOS","7","4","4","At un ammuna mah di tuluy libuh nan linala'iy hennag Joshua. Mu undaat goh numpangalayaw ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JS7_5","007_7_5","JOS","7","5","5","ti numpudug nan tatagud Ai didah nan madadyun miyuy ad Shebarim. Ya pinatoyday umuy hi tulumpulu ta onom hinan holag Israel hinan enengwada. At nidugah an mangluydah ta'otda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JS7_6","007_7_6","JOS","7","6","6","At numpi\"in da Joshua ya nan i'ibbanan a'ap'apuy lubungdah numanomnomanda, ya nun'iloglogday hupu', ya immuydan numpunlu'bub hinan hinagang di Kahon an Nittuwan di Uldin Apo Dios ta engganay un nahdom. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JS7_7","007_7_7","JOS","7","7","7","Ya nunluwaluh Joshua ay Apo Dios an inalinay, “Apo Dios an na'abbagbagtu, anaad ahan ta impabad'ang da'mih nan Wangwang an Jordan ya ten umat hituy na'at ay da'mi? Od'odolna tuwalih un ami nunnanannong hi dammangna ya un nan immalianmih tu ti undan adi ammuna ya numpatoy da'mih nan holag Amor! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JS7_8","007_7_8","JOS","7","8","8","Apu, hay pambal'u mah eten na'at an nonong ya da'min holag Israel di nun'ipalayawda? ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JS7_9","007_7_9","JOS","7","9","9","At undan adi donglon nan iCanaan ya nan udum an tataguh nan nun'eheggon an babluy ya nonong ya immalida ta li'ubon da'mi, ya numpatoy da'min amin! Ya hay aton mah nan ngadanmu an midaydayaw?” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JS7_10","007_7_10","JOS","7","10","10","Ya inalin Apo Dios ay Joshua di, “Anaad ta munlulu'bub'ah na? Tuma'dog'a! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JS7_11","007_7_11","JOS","7","11","11","Ipa'innila' ay he\"a an da'yun holag Israel ya numbahol ayu ti agguyyu inunud nan intugun'un da'yu ti waday innalyuh nan gina'ud Jericho an hiyana nan mapa\"i. Ya unyuat goh inakaw ya inhaut goh udot an iniddumyuh nan gina'uyu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JS7_12","007_7_12","JOS","7","12","12","At hiyah ne dimmalat ta da'yuy nipalayaw ti ta\"on mahkay un da'yu ya nun'onong ayuh mapa\"i ti adi mabalin an wadaa' ay da'yu ta engganay unyu pumpa\"i nan innalyun impawa'! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JS7_13","007_7_13","JOS","7","13","13","At umuymu alyon hinan tatagu ta atonda nan ma'at hi alenehan ta midadaandan mi'dammu ay Ha\"in hi ma'et. Ti Ha\"in an Ap'apu ya pohdo' an ibagan didan waday impo\"oydah nan gina'un inali' hi pa\"ionyu. Ya gahin hi un ma'aan ay da'yun holag Israel ya un mabalin an abakonyu nan mi'buhul.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JS7_14","007_7_14","JOS","7","14","14","Ya inalin goh Apo Dios ay Joshua di, “Alyom hinan tatagu an hi ma'et hi pi'dammuandan Ha\"in, ya ma'uhi'uhigdan umali nan ahimpahimpampun an holag Israel ta nangamung di pot'o'. Ya unda ma'uhi'uhig nan ahimpahimpangapuh nan himpampun, ya napto' ay goh nan himpangapu ya unda mehnod nan ahinahina\"ama. Ya napto' ay goh nan hina\"ama an nalpuwan nan numbahol ya un'u ohha'ohhaon dida ta engganah un ma'ah'upan. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JS7_15","007_7_15","JOS","7","15","15","At wa ay ta na'ah'upan nan tagun awadan nan impawa' an gina'u ya genhobyu an middum nan pamilyana, ya an amin nan gina'uda, ya animalda. Ti nidugah an ababain di nangatnan da'yun holag Israel, ya umat goh an imbahhawna din inali'.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JS7_16","007_7_16","JOS","7","16","16","Ya unat goh nabiggat hi helhelong ya impanuh Joshua nan tatagu ta na'uhi'uhigda nan numbino'ob'on an holag Israel. Ya awni ya nan holag Judah di napto'. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JS7_17","007_7_17","JOS","7","17","17","At na'uhi'uhigda goh an immuy ni'haggangan ay Apo Dios nan numbino'ob'on an holag Judah. Ya awni ya nan holag Zerah di napto'. At inuhi'uhigda goh didan numpunhina\"ama, ya nan pamilyan Zimri di napto'. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JS7_18","007_7_18","JOS","7","18","18","Ya unda mahkay goh ohha'ohhaon nan holag Zimri, ya napto' hi Achan an hina' Carmi an imbaluy Zimri an hina' Zerah hinan holag Judah. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JS7_19","007_7_19","JOS","7","19","19","Ya inalin Joshua ay Achan di, “Imbaluy'u, hi Apo Dios di padayawam hi ad ugwan ta ibagam nan inatmu an adim ihaut!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JS7_20","007_7_20","JOS","7","20","20","Ya tembal Achan an inalinay, “Immannung an numbahola' ay Apo Dios an Ap'apu tu'un holag Israel! At hay inat'u ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JS7_21","007_7_21","JOS","7","21","21","ya innal'u nan mapmaphod an lubung an na'alad Babylon, ya nan nahuluk hi duway kilun silver an miyammah pihhu, ya nan na'upeng an balitu' an manghan hi godway kilu. Ti hidin tinnig'u dane ya nidugah di nangamnawa', at hiyanan innal'u. At wah didan inlubu\"uh nan way nuntuldaa' an nundalinato' nan silver.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JS7_22","007_7_22","JOS","7","22","22","At hennag Joshua nan linala'i ta nunnaudondan immuy hinan nuntuldaan Achan, ya inah'upanda nan inlubu'na an nundalinat nan silver. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JS7_23","007_7_23","JOS","7","23","23","Ya innalda ta inyuydah awadan Joshua ya nan tatagu, ya impatangdah nan way hinagang Apo Dios. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JS7_24","007_7_24","JOS","7","24","24","At madhuda da Joshua ya an amin nan holag Israel, ya dempapda da Achan an hina\"ama, ya nan animaldan baka, ya dongki, ya kalnilu, ya din tuldan abungna, ya nan balitu', ya nan silver, ya an amin din udum an gina'una ta inyuydah nan Nundotal an Achor. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JS7_25","007_7_25","JOS","7","25","25","Ya heden na'amungandah di ya inalin Joshua ay Achan di, “Anaad ahan ta inatmuy umat hinan nidugah ay da'mi? At ad ugwan ya hi Apo Dios di mangiballoh eten nappuhin inatmu!” At nadhuda nan tatagu ta nundotnayda da Achan ya nan pamilyana ta engganay unda nun'atoy ya umat goh hinan animalda. Ya genhobda nan gina'uda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JS7_26","007_7_26","JOS","7","26","26","Ya ginabunanda didah batu, at engganad ugwan ya wah din natu'utu'ul. Ya hiyanan engganad ugwan ya nangadnan hi Nundotal an Achor. Hidin nangatandan de ya na'aan mahkay din nunheglan bungot Apo Dios hinan holag Israel. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JS8_1","007_8_1","JOS","8","1","1","Ya inalin Apo Dios ay Joshua di, “Adi'a tuma'ot, ya adi'a munlungdaya. Itnudmun amin nan i'ibbam an titindalu ta munti'id ayuh nan babluy ad Ai ta umuyyu gubaton nan tataguh di. Ti ad ugwan ya ipa'abak'un da'yu nan alih di, ya nan tataguna, ya nan babluyna. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JS8_2","007_8_2","JOS","8","2","2","Ya atonyud Ai nan umat hi inatyud Jericho ya hinan alida. Mu hi ad Ai ya mabalin an alanyu nan gina'uda ya a'animalda. At hay atonyu ya umuyday udum hinan tindaluh nan way pangngel den babluy ta umuyda mipo\"oy hidi ta un himbumagga ya bimmuhu'dah un madatngan di gutud.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JS8_3","007_8_3","JOS","8","3","3","At nundadaan da Joshua ya an amin nan titindalu. At pinilinay tulumpuluy libuh nan nun'ala'eng an mi'gubat, ya hennagna didan den nahdom ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JS8_4","007_8_4","JOS","8","4","4","an inalinay, “Ihamhamadyun donglon tun hapito' ta umuy ayuh nan pangngel nan babluy ad Ai ta hidiy ipo\"oyanyu. Ya adi ayu miyadagwi ta ag'agah bumuhu'anyuh un mahapul. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JS8_5","007_8_5","JOS","8","5","5","Ya da'mi ay kogoh hitun i'ibba ya nonong ya nundapuh amid Ai ta wa ay ta umalidan manamun da'min umat hidin inatdah din hopapna ya limmayaw ami. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JS8_6","007_8_6","JOS","8","6","6","Ya ta way atondan mamdug ay da'mi ta umadagwidah nan babluy ti hay inilada ya immannung an lumayaw amin umat hidin hopapna! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JS8_7","007_8_7","JOS","8","7","7","Ya wa ay ta umat hinay ma'at ya himbumagga ya immuy ayuh nan babluy, at idat Apo Dios ay ditu'u! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JS8_8","007_8_8","JOS","8","8","8","Ya hay ahan alyo' ay da'yu ya adiyu ibahhaw ta gohbonyu ti hiyah ne din inalin Apo Dios hi aton tu'u.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JS8_9","007_8_9","JOS","8","9","9","At hennag Joshua dida ta immuyda, ya nun'ipo\"oydah nan numbattanan di ad Ai ya ad Bethel an niyappit hi alimuhan di algaw hi ad Ai. Ya da Joshua ay ya nihinadah dih nan nungkampuanda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JS8_10","007_8_10","JOS","8","10","10","At hidin nabiggat hi helhelong ya na'amungda da Joshua, ya nan titindalu, ya nan a'ap'apu, at nakakdan inipluydad Ai. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JS8_11","007_8_11","JOS","8","11","11","Ya wan unda dimmatong hinan hinagang ad Ai ya nungkampudah dih nan immapit hi iggid hi un hagangon di buhu'an di algaw. Ya hay numbattanan di nungkampuandad Ai ya wa han nundotal. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JS8_12","007_8_12","JOS","8","12","12","Ya umuydah lemay libu nan titindalun hennag Joshua ta umuyda mipo\"oy hinan numbattanan di ad Ai ya ad Bethel an niyappit hi alimuhan di algaw hi ad Ai. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JS8_13","007_8_13","JOS","8","13","13","At an aminda nan titindalun holag Israel an ta\"on un nan nipo\"oy ya nundadaandah nan nihinanda. Mu hi Joshua ya eden nahdom ya immuy hinan nundotal ta hidiy nihinana. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JS8_14","007_8_14","JOS","8","14","14","Ya unat goh inamang nan alid Ai nan holag Israel ya nunnaudondah nan tindalunan den helhelong ta immuydad Arabah ta gubatonda nan holag Israel. Mu agguyda inilan wadaday i'ibban da Joshua an nipo\"oy hinan pangngel nan babluyda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JS8_15","007_8_15","JOS","8","15","15","Ya unat goh tinnig da Joshua nan umalin mi'gubat ya hinlaylayawondan inipluydah nan mapulun. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JS8_16","007_8_16","JOS","8","16","16","Ya na'amin nan linala'id Ai an namdug ay da Joshua ta immadagwidah nan babluyda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JS8_17","007_8_17","JOS","8","17","17","At mi'id di ta\"on hi ohah lala'ih na'angang hi mungguwalyah nan babluy, ya ta\"on un nan iBethel ya na'amindan bimmuhu' hinan babluyda ta badanganda nan i'Ai. Ya wan nibughul nan pantaw di allup ad Ai. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JS8_18","007_8_18","JOS","8","18","18","Ya inalin Apo Dios ay Joshua di, “Eldongmu nan hul'udmud Ai ti ipahakup'un da'yuh den babluy.” At eneldong Joshua din hul'udnad Ai. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JS8_19","007_8_19","JOS","8","19","19","At hidin eneldongna din hul'udna ya nabannuhu'da din nun'ipo\"oy an tindalu, ya nunnaudondan immuy ad Ai. Ya nunnaudondan genhob. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JS8_20","007_8_20","JOS","8","20","20","Ya hidin nungwingi din tindalud Ai ya inamangda nan ahu' hinan babluydan umu'udyu' an tumulud daya. Mu mi'id di atondan mumbangngad ti pumpudug nan holag Israel, at mi'id di lumayawanda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JS8_21","007_8_21","JOS","8","21","21","Ya hidin inamang da Joshua nan ahu' ya iniladan nan i'ibbaday immuy hidi. At numbangngadda goh ta inayundan gubaton nan linala'in i'Ai an namdug ay dida. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JS8_22","007_8_22","JOS","8","22","22","Ya na'amtang ya dimmatongda nan i'ibbadan din immuy ad Ai ta nali'ubdah nan gagwan nan i'Ai ta numpatoyda dida, at mi'id di inangang nan holag Israel ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JS8_23","007_8_23","JOS","8","23","23","an ammuna nan alid Ai an tiniliwda ta inyuydan Joshua. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JS8_24","007_8_24","JOS","8","24","24","Ya hidin pinatoydan amin nan linala'in i'Ai ta nun'iwakilatdah nan payaw ya nan mapulun ya unda mumbangngad hinan babluy ad Ai. Ya pinatoyda goh an amin nan tatagun na'angang hidi. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JS8_25","007_8_25","JOS","8","25","25","At hay uyap di pinatoydan linala'i ya binabain i'Ai ya umuy hi himpulu ta duway libu. At an amin nan i'Ai ya nun'a'atoyda nongkay. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JS8_26","007_8_26","JOS","8","26","26","Ya umat hina ti hi Joshua ya ene'eldongnad Ai nan hul'udna ta engganay unda na'amin an nun'atoy din numpunhituh di. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JS8_27","007_8_27","JOS","8","27","27","Mu nan a'animal ya nan gina'ud Ai ya hinamham nan holag Israel ti hiyah ne inalin Apo Dios ay Joshua hi atonda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JS8_28","007_8_28","JOS","8","28","28","At genhob da Joshua ad Ai ta nun'apa\"ih engganad ugwan. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JS8_29","007_8_29","JOS","8","29","29","Ya din alida ya pinatoyda, ya intayundah nan ayiw ta engganah din na'uy an ma'ahom. Ya hidin nalimuh di algaw ya unda ibagan Joshua ya nan linala'i ta umuyda alan di odol nan a'ali an natoy, ya intapaldah pangngel nan pantaw di allup den babluy. Ya ginab'unandah do'ol an batu ta engganad ugwan ya wagwadah di. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JS8_30","007_8_30","JOS","8","30","30","Hidin awadan nan holag Israel hinan way Duntug an Ebal ya impiyamman Joshua han pun'onngan hi me'nong ay Apo Dios an inunuddan holag Israel ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JS8_31","007_8_31","JOS","8","31","31","ti hiyah ne inalin din hi Moses an baal Apo Dios hi atona. At nan enetpengnan batuh nan pun'onngan ya nan agguy nahilhilan unu napengpeng ti hiyay nitudo' hinan intugun Moses. At hiyah ne nange'nongandah nan onongdan Apo Dios an Onong an Moghob. Ya wada goh di ene'nongdan Onong hi Pi'lenggopandan Apo Dios an un itang di gohbonda, ya inihdada nan ma'angang. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JS8_32","007_8_32","JOS","8","32","32","Ya hay oha goh hi inat Joshua hidin awadandad Ebal ya inhelhelnah din batu an pun'onngan nan Uldin Apo Dios. At tinnig nan tatagun holag Israel heden inatna. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JS8_33","007_8_33","JOS","8","33","33","Ya inunudda goh din inalin din hi Moses hi atondah un madatngan di pungwagahan nan padin dida. At an aminda nan holag Israel an ta\"on un nan a'ap'apu, ya nan mangipangpangulu, ya nan udum an u'upihyal, ya an amin nan nitnud ay dida ya nagodwadah timma'doganda. At hinagangdan amin nan padi an holag Levi an din nangiyattang hinan Kahon an Nittuwan nan Uldin Apo Dios an nibattan ay dida. At hay godwana ya din'ugda nan Duntug an Gerizim, ya nan godwana ya din'ugda nan Duntug an Ebal. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JS8_34","007_8_34","JOS","8","34","34","At binahan Joshua an amin din nitudo' an Uldin Apo Dios, ya ta\"on un nan awagahan ya nan lummuh a'idutan. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JS8_35","007_8_35","JOS","8","35","35","At mi'id di linauhan Joshua hinan nitugun hidin imbahanah nan holag Israel an na'amung an niddumda nongkay nan binabai, ya nan ung'ungungnga, ya nan udum an nitnud ay dida. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JS9_1","007_9_1","JOS","9","1","1","Ya dengngol an amin nan a'alih nan babluy hi appit hi alimuhan di algaw hi appit di Wangwang an Jordan an nangabak da Joshua. Hanan babluy ya wadadah nan madinuntug di udum, ya hinan nundotal di udum, ya neheggon hinan pingit di Baybay an Mediterranean di udum ta engganad Lebanon. At an aminda nan a'alin nan tatagu ay danen babluy an umat hinan holag Heth, ya nan holag Amor, ya nan holag Periz, ya nan holag Hiv, ya nan iCanaan, ya nan iJebus ya ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JS9_2","007_9_2","JOS","9","2","2","nunlalammungda ta gubatonda da Joshua ya nan i'ibbanan holag Israel. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JS9_3","007_9_3","JOS","9","3","3","Mu nan iGibeon an nan holag Hiv ya hidin dengngolday nangabakan da Joshua hi ad Jericho ya ad Ai ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JS9_4","007_9_4","JOS","9","4","4","ya nunhahapitda ta wadadan diday umuy ta umuyda balbaliyan da Joshua. At impitakaydah nan dongki di nun'apa\"in langgut ya nan nun'alo'balo'ban an pun'inuman an lalat. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JS9_5","007_9_5","JOS","9","5","5","Ya nan linala'in immuy ya nunlubungdah nan nun'apa\"i, ya umat goh hinan hapatusda, ya nan ma'an an inta'inda ya immulhi ya nun'abuutan an tinapay. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JS9_6","007_9_6","JOS","9","6","6","Ya immuydah nungkampuan nan holag Israel ad Gilgal, ya inalidan Joshua ya nan i'ibbanan linala'iy, “Immali ami an nalpu amih adagwin babluy ti pohdonmin mi'tulag ta middum amin da'yu.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JS9_7","007_9_7","JOS","9","7","7","Ya inalin nan holag Israel di, “Adi mabalin hi middum amin da'yu ti mi'id mapto' ya neheggon di nalpuwanyu!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JS9_8","007_9_8","JOS","9","8","8","Ya inaliday, “Da'mi ya nundadaan amin mumbalin hi baalyu. Ya inalin Joshua di, Undan hay ngadanyu, ya hay nalpuwanyu?” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JS9_9","007_9_9","JOS","9","9","9","Ya tembaldan inaliday, “Nalpu ami nongkay, apu, hinan niyadagwin babluy ti dengngolmiy aat nan Dios an dayawonyu ya an amin nan ina'inatnad Egypt. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JS9_10","007_9_10","JOS","9","10","10","Ya dengngolmi goh nan inatnah nan duwan alin nan holag Amor hi appit hi buhu'an di algaw hinan Wangwang an Jordan an hi Sihon an alin nan iHeshbon ya hi Og an alid Bashan an nunhitud Ashtaroth. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JS9_11","007_9_11","JOS","9","11","11","At hiyanan hennag da'mih nan a'ap'apuh nan babluymi, ya an aminda nan ni'babluyanmin alyonday mumbalun ami, ya immali ami ta mi'tulag amin da'yu. Ya ta ibagamin da'yun pohdonmin middum ay da'yu, ya ta\"on un da'mi pumbalinon hi baalyu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JS9_12","007_9_12","JOS","9","12","12","At hidin nakakanmi ya hiyah un nalutu tun binalunmin tinapay, mu ten ad ugwan ya tigonyun immulhi ya nabuutan. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JS9_13","007_9_13","JOS","9","13","13","Ya tun pun'inuman an lalat ya pa\"ammah din nakakanmi, mu ten ad ugwan ya ten nun'apa\"i. Ya umat goh hitun inlubungmi ya hapatusmi an dumalat nan inadagwin di numbaatanmi ya nun'apa\"ida.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JS9_14","007_9_14","JOS","9","14","14","Ya inabulut mahkay nan holag Israel, ya tinamtamanda nan binalunda ta ipattigdan inabulutdan middumdan dida, mu agguyda nunhanhan ay Apo Dios. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JS9_15","007_9_15","JOS","9","15","15","At ni'tulag hi Joshua ay daden iGibeon an inalinay adida pi'patoy didan himpamabluy. Ya inunud nan a'ap'apuh nan holag Israel ta inhapatadan ipa'annungdah den nunhahapitanda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JS9_16","007_9_16","JOS","9","16","16","Mu hidin naluh di tuluy algaw ya ininnilan da Joshua an daden ni'tulaganda ya neheggon di babluyda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JS9_17","007_9_17","JOS","9","17","17","At himbumagga ya impadeh da Joshua ta nan miyatluh algaw ya inatamanda kangan nan babluy din ni'tulag. Ya hay ngadan daden numbabluyanda ya ad Gibeon nongkay, ya ad Kephirah goh, ya ad Beeroth, ya ad Kiriath Jearim. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JS9_18","007_9_18","JOS","9","18","18","Mu agguy ginubat nan holag Israel dida ti niluh an nunhapatada nan a'ap'apu ay Apo Dios. At hiyanan munlilida nan tataguh nan a'ap'apuda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JS9_19","007_9_19","JOS","9","19","19","Mu inalin nan a'ap'apun diday, “Undan an niluh an inhapatamin Apo Dios an adi tu'u pi'patoy dida! At adi nginin di aton tu'un dida. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JS9_20","007_9_20","JOS","9","20","20","At ipa'annung tu'u din nuntutulagan tu'u ti gulat ta ibahhaw tu'u at umannung an bumungot hi Apo Dios ay ditu'u.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JS9_21","007_9_21","JOS","9","21","21","Ya pinadanan goh nan a'ap'apu dida an inaliday, “Adi tu'u pi'patoy dida, mu hay aton tu'u ya pumbalinon tu'u didah baal ta diday umuy mangayiw ya humagub.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JS9_22","007_9_22","JOS","9","22","22","At impa'ayag Joshua nan iGibeon, ya inalinay, “Anaad ta linayahan da'mi an inaliyuy un niyadagwiy babluyyu ya wan ten un neheggon? ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JS9_23","007_9_23","JOS","9","23","23","At dumalat enen inatyu ya moltaon da'yun Apo Dios ta minaynayun an da'yuy okod an umuy mangayiw ya humagub hi mahapul hinan Tuldan Abung an pi'dammuan ay Apo Dios!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JS9_24","007_9_24","JOS","9","24","24","Ya inaliday, “Manu ay umat hinay inatmi ti nipa'innilan da'min nan Dios an dayawonyu, ya inalinah nan baalnan hi Moses an idatna anun amin heten babluy ay da'yu. At mahapul anun pumpatoy da'min nunhitu eten babluy. At dumalat di ta'otmih pumpamatayanyun da'mi ya nunlayah ami. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JS9_25","007_9_25","JOS","9","25","25","Mu iyokodmiy nitaguanmin he\"ad ugwan ta nan inilam an maphod ya nepto' di atom ay da'mi.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JS9_26","007_9_26","JOS","9","26","26","At agguy inyabulut Joshua an patayonda dida. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JS9_27","007_9_27","JOS","9","27","27","Mu numbalinona didah baal ta diday umuy mangayiw ya humagub hi mahapul nan holag Israel ya nan ma'usal hinan Tuldan Abung an pi'dammuan ay Apo Dios. At engganad ugwan ya umat hinay tamuda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JS10_1","007_10_1","JOS","10","1","1","Nan alid Jerusalem an hi Adoni-Zedek ya ma'atta'ot hi nangngolanah inat da Joshua an nangubat ya nangabak ad Ai ta pina\"ida ya pinatoyda nan alidah di an umat hidin inatdad Jericho. Ya umat goh an dengngolnay inat nan iGibeon an immuy ni'tulag hinan holag Israel ta adida pi'patoy dida ya ni'babluydan dida. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JS10_2","007_10_2","JOS","10","2","2","At niyal'allay ta'otda ti iniladan ongol an babluy ad Gibeon an umat hinan o\"ongol an babluy an waday alida an ong'ongngol ya un ad Ai. Ya inilada goh an nun'ala'engda nan iGibeon an mi'gubat. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JS10_3","007_10_3","JOS","10","3","3","At impa'ayag Adoni-Zedek an alid Jerusalem nan alid Hebron an hi Hoham, ya hi Piram an alid Jarmuth, ya hi Japhia an alid Lachish, ya hi Debir an alid Eglon. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JS10_4","007_10_4","JOS","10","4","4","Hay nangayagna ya inalinay, “Umali ayu ta mumbabaddangan tu'un mangubat hi ad Gibeon ti immuyda man an ni'tulag ay Joshua ya nan i'ibbanan holag Israel!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JS10_5","007_10_5","JOS","10","5","5","At daden leman alin di holag Amor ya nunlalammungondan amin nan titindalu ta umuyda gubaton ad Gibeon. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JS10_6","007_10_6","JOS","10","6","6","Ya hennag kogoh nan iGibeon di nangipa'innilan da Joshua hinan nungkampuandad Gilgal an inaliday, “Punnaudonyu ni' an umali ta badangan da'mi! Ya adi da'mi ni' inganuy ti un man nunlalammung an amin nan tindalun nan leman alin numbabluy hinan madinuntug ta umalidan mangubat ay da'mi!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JS10_7","007_10_7","JOS","10","7","7","At makak mah da Joshua ya nan nun'ala'eng an mi'gubat an didan amin an tindalu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JS10_8","007_10_8","JOS","10","8","8","Ti impa'innilan Apo Dios ay Joshua an inalinay, “Adi ayu tuma'ot ay didan holag Amor ti da'yuy pangabako', at mi'id ay diday way abalinanan mananggan da'yu.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JS10_9","007_10_9","JOS","10","9","9","At inlablabin da Joshua an nundallanan, ya hidin dimmatngadad Gibeon ya manoh'a nan buhul ay didah di. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JS10_10","007_10_10","JOS","10","10","10","Ya impata'ot Apo Dios goh didah nannigandah nan holag Israel, at numpatoy da Joshua di udum hidi, ya numpudugda nan limmayaw hinan owon an miyuy ad Beth Horon, ya ad Azekah, ya ad Makkedah an wah appit hi iggid hi un hagangon di buhu'an di algaw. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JS10_11","007_10_11","JOS","10","11","11","Ya hidin limmayaw nan holag Amor ta wan mundadyudah nan kalata ta ilayawanda nan holag Israel ya impatnud Apo Dios di ay babatun dalallu ay didah engganah nan owon ad Azekah, at do'do\"ol di numpatoy nan dalallu ya un nan numpatoy di holag Israel. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JS10_12","007_10_12","JOS","10","12","12","Ya heden algaw an nangabakon Apo Dios nan holag Israel ta inabakda nan holag Amor ya nunluwaluh Joshua an dodonglon nan i'ibbanan holag Israel an inalinay, “Dumalat di abalinam, Apo Dios, ya padinngom ni' ahan nan algaw hitud Gibeon! Ya nan bulan ya munnonong ni' hinan nipotto'anah nan Nundotal an Aijalon!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JS10_13","007_10_13","JOS","10","13","13","At immannung an dimminong din algaw, ya dimminong goh nan bulan hi ad daya ta engganay inabak da Joshua nan mi'buhul ay dida! Henen na'at hi ohay algaw ya nitudo' hinan Liblu an Jashar. Immannung an nan algaw ya inta'dognah nan gagwan ad dayan agguy nahnahlig unu na'na\"unug eden ohay algaw. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JS10_14","007_10_14","JOS","10","14","14","Ya mi'id di umat hidih inat Apo Dios an inunudna nan ohan taguh nete\"ah din hopapnah engganad ugwan. At na'innilan hi Apo Dios di bumadang hinan holag Israel! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JS10_15","007_10_15","JOS","10","15","15","Ya numbangngad da Joshua ad Gilgal. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JS10_16","007_10_16","JOS","10","16","16","Ya danen leman a'ali an holag Amor ya limmayawda ta immuyda nipo\"oy hinan liyang ad Makkedah. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JS10_17","007_10_17","JOS","10","17","17","At hidin impa'inniladan Joshua ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JS10_18","007_10_18","JOS","10","18","18","ya inalinah nan titidalunay, “Umuy ayu ta ulinonyuy o\"ongol hi batuh nan pantaw di liyang ta mahawanan, ya inyadug di udum ay da'yu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JS10_19","007_10_19","JOS","10","19","19","Mu da'yun udum ya adi ayu duminong an mamdug hinan buhul an pi'gubatan tu'u ta adida mumbangngad hinan numbabluyanda. Ti ditu'uy pangabakon Apo Dios!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JS10_20","007_10_20","JOS","10","20","20","At immannung an numpatoy da Joshua daden holag Amor. Mu wadada han tuttulun limmayaw, at numbangngaddah nan na'allup an babluyda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JS10_21","007_10_21","JOS","10","21","21","Ya nan tindalun di holag Israel ya malenggopda mahkay an numbangngad hinan nungkampuan da Joshua ad Makkedah. Ya nan tatagun numbabluy hidi ya mi'id di nangipadah an namihul hinan holag Israel. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JS10_22","007_10_22","JOS","10","22","22","Ya inalin Joshua hinan titindaluy, “Anonyu nan batun nihawan hinan liyang, ya inyaliyuh tu nan leman ali.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JS10_23","007_10_23","JOS","10","23","23","At inatda an impabuhu'dah nan liyang din leman a'alid Jerusalem, ya ad Hebron, ya ad Jarmuth, ya ad Lachish, ya ad Eglon. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JS10_24","007_10_24","JOS","10","24","24","Ya hidin inyuyda didan Joshua ya impa'ayagna nan titindalu, ya inalinah nan a'ap'apuda ta igatinday bagang nan a'ali, at hiyay inatda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JS10_25","007_10_25","JOS","10","25","25","Ya inalin goh Joshua ay diday, “Hay maphod ya tumulid ayu, ya pabi'ahonyuy punnomnomanyu ta adi ayu tuma'ot ya numanomnom. Ti hi Apo Dios ya umat hituy atonah an amin hinan buhul an pi'gubatan tu'u.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JS10_26","007_10_26","JOS","10","26","26","Ya innayun Joshua an numpatoy nan a'ali, ya inalinah nan titindalu ta ipongdan pun'itayun hi leman ayiw ta engganay mahdom. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JS10_27","007_10_27","JOS","10","27","27","At hidin nalimuh di algaw ya inalin Joshua hinan titindalu ta umuyda alan nan nun'itayun, ya inyuyda nun'itapal didah nan liyang an din nipo\"oyanda. At hiyay inatda ya unda aluban hi o\"ongol an batu nan liyang. At engganad ugwan ya i\"ihnan agguy naluman. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JS10_28","007_10_28","JOS","10","28","28","Ya henen algaw goh ya hinakup da Joshua nan babluy ad Makkedah, ya pinatoyda nan ali ya an amin nan numpunhituh din umat hidin inatdad Jericho. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JS10_29","007_10_29","JOS","10","29","29","Ya innayun da Joshua ya nan titindalun immuy nangubat hinan tatagud Libnah. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JS10_30","007_10_30","JOS","10","30","30","Ya nangabakon goh Apo Dios didah di, at numpatoydan amin nan tatagu ya nan alih di an umat hidin inatdad Jericho. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JS10_31","007_10_31","JOS","10","31","31","Ya inipluyda goh ad Lachish ta immuyda ginubat nan tataguh di. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JS10_32","007_10_32","JOS","10","32","32","Ya hidin miyadwah algaw hi nunggugubatanda ya nangabakon goh Apo Dios dida. At umat hidin inatdad Libnah an mi'id di inangangda ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JS10_33","007_10_33","JOS","10","33","33","an ta\"on un nan alid Gezer an hi Horam, ya initnudna nan titindalu ta umuyda bumadang hi ad Lachish, mu inabak nongkay damdaman da Joshua dida an mi'id ah na'angang. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JS10_34","007_10_34","JOS","10","34","34","Ya inipluy goh da Joshua ad Eglon ta immuyda ginubat dida. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JS10_35","007_10_35","JOS","10","35","35","At inabakda goh heden babluy eden algaw an numpatoydan amin nan tataguh di an umat hinan inatdad Lachish. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JS10_36","007_10_36","JOS","10","36","36","Ya inipluyda goh ad Hebron ta immuyda ginubat dida. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JS10_37","007_10_37","JOS","10","37","37","Ya pinatoyda goh nan ali ya an amin nan numpunhitun den babluy. Ya ta\"on un nan nunhituh nan nun'eheggon an babluy hidi ya pinatoyda didan amin an umat hidin inatdad Eglon. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JS10_38","007_10_38","JOS","10","38","38","Ya inipluyda goh ad Debir ta ginubatda dida. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JS10_39","007_10_39","JOS","10","39","39","Ya umat goh an inabakda nan alin den babluy, ya numpatoydan amin nan tataguh di, ya ta\"on un nan nun'eheggon an babluy hidi. At umat hidin inatdad Hebron ya ad Libnah. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JS10_40","007_10_40","JOS","10","40","40","At inabak da Joshua an amin heden babluy an ta\"on un nan nun'ilagat an babluy hinan madinuntug, ya hinan way puun nan dudunduntug an wah appit hi alimuhan di algaw hi un hagangon di buhu'an di algaw, ya hinan punhalunan hi appit hi iggid. At pinatoydan amin nan tataguh di an inunudda nan inalin Apo Dios an dayawondan holag Israel. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JS10_41","007_10_41","JOS","10","41","41","At hay nangete\"andan immabak ya ad Kadesh Barnea an wah appit hi iggid hi un hagangon di buhu'an di algaw ta engganad Gaza an neheggon hinan pingit di baybay, ya an amin hinan babluy ad Goshen ta engganad Gibeon. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JS10_42","007_10_42","JOS","10","42","42","At namengpenghan di nangabakan da Joshua hinan a'ali ya hinan numbabluyanda ti hi Apo Dios an dayawondan holag Israel di bimmadang an nangubat hinan buhulda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JS10_43","007_10_43","JOS","10","43","43","Ya hidin nalpah an nangabak da Joshua ya numbangngaddad Gilgal hinan nungkampuanda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JS11_1","007_11_1","JOS","11","1","1","Hidin dengngol Jabin an alid Hazor heden nangabakan nan holag Israel ya impa'ayagna nan i'ibbanan ali ta ma'ohhadan mangubat ay da Joshua. Daden impa'ayagna ya hi Jobab an alid Madon, ya nan a'alid Shimron, ya ad Akshaph, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JS11_2","007_11_2","JOS","11","2","2","ya an amin nan a'ali an wah nan aduntuduntug. Ya ta\"on un nan a'alih nan Nundotal an Jordan hi appit hi iggid hi un hagangon di buhu'an di algaw ad Galilee, ya nan a'alih nan pingit di baybay an neheggon ad Naphoth Dor. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JS11_3","007_11_3","JOS","11","3","3","Ya impa'ayagna goh nan a'alin nan iCanaan an nunhituh nan numpinangngel hinan Wangwang an Jordan. Ya ta\"on un nan alih nan madinuntug an babluy nan holag Amor, ya holag Heth, ya holag Periz, ya nan iJebus. Ya ta\"on un nan alin nan holag Hiv an numbabluy hinan way ampan nan Duntug an Hermon hidid Mizpah. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JS11_4","007_11_4","JOS","11","4","4","At an amin daden a'ali ya initnudday titindaluda an nidugah an do'olda an umat hi ado'ol di panag hinan pingit di baybay. Ya umat goh an do'ol ahan di kabayuda ya kalesadan mi'gubat. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JS11_5","007_11_5","JOS","11","5","5","At nalammungdan amin daden a'ali an didan amin hinan titindaluda ta nungkampudah nan way Wangwang an Merom ta gubatonda nan holag Israel. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JS11_6","007_11_6","JOS","11","6","6","Mu inalin Apo Dios ay Joshua di, “Adi ayu tuma'ot ay dida ti hi ma'et hinan umat hitun olas ya pun'ipapatoy'u didan amin. Ya numpilayyu nan kabayuda, ya genhobyun amin nan kalesada.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JS11_7","007_11_7","JOS","11","7","7","At ginubat da Joshua didah nan way Wangwang an Merom, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JS11_8","007_11_8","JOS","11","8","8","ya nangabakon Apo Dios nan holag Israel ti pinatoyday do'ol ay didah di, ya numpudugda nan limmayaw hi engganad Sidon, ya ad Misrephoth Maim, ya hinan Nundotal an Mizpah an wah appit hi buhu'an di algaw ta enggana, ya pinatoyda didan amin. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JS11_9","007_11_9","JOS","11","9","9","At impa'annung Joshua din inalin Apo Dios ay dida an numpilayda nan kabayu, ya genhobdan amin nan kalesada. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JS11_10","007_11_10","JOS","11","10","10","Ya un mumbangngad da Joshua ad Hazor, ya pinatoyda nan alih di. Ti henen ali di ap'apuh nan abablubabluy an nunlalammung hi nangubat hinan holag Israel. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JS11_11","007_11_11","JOS","11","11","11","Ya numpatoyda goh an amin nan numpunhituh di an mi'id na'angang, ya innayundan genhob heden babluy. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JS11_12","007_11_12","JOS","11","12","12","At umat hinan inat da Joshua an pina\"idan amin daden babluy, ya pinatoyda nan tatagun numpunhituh di an ta\"on un nan a'alida an mi'id di na'angang. Ti hiyah ne tuwali din inalin din baal Apo Dios an din hi Moses hi atonda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JS11_13","007_11_13","JOS","11","13","13","Mu nan udum an babluy hinan madinuntug ya agguyda ni'gohob an ammunad Hazor hi genhobda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JS11_14","007_11_14","JOS","11","14","14","Mu hiya goh damdaman numpatoydan amin nan tatagun numpunhituh di, ya nun'alada nan nun'anginan gina'u ya nan a'animalda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JS11_15","007_11_15","JOS","11","15","15","Ti hi Apo Dios ya hi Moses di nangibaganah nan pohdonan ma'at. Ya un kogoh ibaag Moses ay Joshua ta hi Joshua di nangat hi an amin an mi'id di imbahhawna. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JS11_16","007_11_16","JOS","11","16","16","At an amin heden babluy ad Canaan an nete\"ah appit hi iggid hi un hagangon di buhu'an di algaw ta engganah appit hi agwan ya hinakup mahkay nan holag Israel. Ya niddum an amin nan babluy hinan madinuntug, ya hinan wah nan puun di duntug hi appit hi alimuhan di algaw, ya an amin hinan babluy ad Goshen, ya hinan mapulun hi appit hi agwan hi un hagangon di buhu'an di algaw, ya hinan Nundotal an Jordan. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JS11_17","007_11_17","JOS","11","17","17","Ya hay nipogpogan nan babluy an inabak da Joshua ya hinan Duntug an Halak hi appit hi agwan hi un hagangon di buhu'an di algaw an neheggon ad Edom, ta engganah nan nundotal ad Ba'al Gad hi appit hi iggid hi un hagangon di buhu'an di algaw an numbattanan nan Duntug an Hermon, ya nan Nundotal an Lebanon. At pinatoy da Joshua an amin nan a'alih nan nun'eheggon an babluy hidi. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JS11_18","007_11_18","JOS","11","18","18","Mu nabayag di ni'gubagubatan da Joshua ay danen a'ali. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JS11_19","007_11_19","JOS","11","19","19","Ya mi'id di udum ay daden numpunhituh di hi immuy ni'tulag ay da Joshua an ammunada nan holag Hiv an nunhitud Gibeon. Ya nan tatagu ay hinan udum an babluy ya inabak nan holag Israel hi gubat ta numbabluyanda nan babluyda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JS11_20","007_11_20","JOS","11","20","20","Ti minaman Apo Dios di ngohoyda, at agguyda numpahpahmo' an undaat goh ni'gubat ay da Joshua. At hiyanan numpatoy da Joshua didan amin an inunudda din inalin Apo Dios ay Moses. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JS11_21","007_11_21","JOS","11","21","21","Ya ta\"on un nan holag Anak an o\"ongol di ataguda an numbabluy hinan madinuntug ad Hebron, ya ad Debir, ya ad Anab, ya an amin hinan madinuntug ad Judah ya ad Israel, ya numpatoy da Joshua dida, ya nan numbabluyanda ya numpa\"ida. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JS11_22","007_11_22","JOS","11","22","22","At mi'id ah na'angang hinan holag Anak hidih nan awadan nan holag Israel an ammunada nan tuttulun nunhitud Gaza, ya ad Gath, ya ad Ashdod. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JS11_23","007_11_23","JOS","11","23","23","At hinakup da Joshua an amin daden babluy an inunudda din inalin Apo Dios ay Moses hi atonda. Ya nun'ipiyapongdah nan holag Israel an ginogodwadah nan holag Jacob. Unat goh nalpah di gubat ya wada mahkay di lenggop eden babluy ti indinongda mahkay an umuy mi'gubat. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JS12_1","007_12_1","JOS","12","1","1","Hinakup mahkay tuwalin nan holag Israel nan babluy hi appit hi buhu'an di algaw hidih nan Wangwang an Jordan, at diday nunhituh di. At mete\"ah nan Wangwang an Arnon ta engganah nan Duntug an Hermon ya duwa nan alih di an inabakda: ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JS12_2","007_12_2","JOS","12","2","2","Hay oha ya hi Sihon an holag Amor an alid Heshbon. At hay babluy hi hinakupna ya godwan di ad Gilead an mete\"ah nan Nundotal an Aroer hidih nan pingit di ad Arnon, ya niddum goh nan gagwan di ad Aroer ta engganah nan Wangwang an Jabbok an hiyah ne igad di babluy nan holag Ammon. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JS12_3","007_12_3","JOS","12","3","3","Ya nan nundotal an babluy hi appit hi buhu'an di algaw hinan way Lobong an Galilee ta engganah nan Baybay an Arabah, ya ad Beth Jeshimoth ta engganah nan puun di Duntug an Pisgah. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JS12_4","007_12_4","JOS","12","4","4","Ya hay miyadwan ali an inabak da Joshua hidi ya hi Og ad Bashan. Hiya ya ohah nan angunuh an o\"ongol an tatagu. Ya hay duwan numbabluyana ya ad Ashtaroth ya ad Edrei. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JS12_5","007_12_5","JOS","12","5","5","Ya hay nilagat hinan nun'aliana ya nan Duntug an Hermon, ya ad Salecah, ya ad Bashan, ta engganah nan pogpog di babluy ad Geshur ya ad Maacah. Ya niddum goh nan godwan nan babluy ad Gilead ta engganah nan pogpog di ad Heshbon an nun'alian Sihon. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JS12_6","007_12_6","JOS","12","6","6","At daden duwan ali ya inabak tuwalin da Moses an din baal Apo Dios. At indatna nan babluydah nan holag da Reuben, ya hi Gad, ya nan godwan nan holag Manasseh. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JS12_7","007_12_7","JOS","12","7","7","Ya nan babluy hi appit hi alimuhan di algaw hinan Wangwang an Jordan an inabak da Joshua ya nete\"ah ad Ba'al Gad hinan Nundotal an Lebanon ta engganah nan Duntug an Halak an neheggon hi ad Edom. At impiyapong Joshua an amin daden babluy hinan numbino'ob'on an holag nan i'ibbanan holag Israel. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JS12_8","007_12_8","JOS","12","8","8","Ya hay niddum hinan indatnan dida ya nan madinuntug, ya nan nundotal an ta\"on un nan mapulun. Ya hay nunhituh din hopapna ni' ay daden babluy ya nan holag Heth, ya holag Amor, ya holag Periz, ya holag Hiv, ya holag Canaan, ya nan iJebus. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JS12_9","007_12_9","JOS","12","9","9","At didatu nan ali an inabak nan holag Israel: Nan alid Jericho, ya nan alid Ai (an neheggon ad Bethel), ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JS12_10","007_12_10","JOS","12","10","10","ya nan alid Jerusalem, ya nan alid Hebron, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JS12_11","007_12_11","JOS","12","11","11","ya nan alid Jarmuth, ya nan alid Lachish, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JS12_12","007_12_12","JOS","12","12","12","ya nan alid Eglon, ya nan alid Gezer, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JS12_13","007_12_13","JOS","12","13","13","ya nan alid Debir, ya nan alid Geder, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JS12_14","007_12_14","JOS","12","14","14","ya nan alid Hormah, ya nan alid Arad, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JS12_15","007_12_15","JOS","12","15","15","ya nan alid Libnah, ya nan alid Adullam, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JS12_16","007_12_16","JOS","12","16","16","ya nan alid Makkedah, ya nan alid Bethel, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JS12_17","007_12_17","JOS","12","17","17","ya nan alid Tappuah, ya nan alid Hepher, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JS12_18","007_12_18","JOS","12","18","18","ya nan alid Aphek, ya nan alid Lasharon, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JS12_19","007_12_19","JOS","12","19","19","ya nan alid Madon, ya nan alid Hazor, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JS12_20","007_12_20","JOS","12","20","20","ya nan alid Shimron Meron, ya nan alid Akshaph, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JS12_21","007_12_21","JOS","12","21","21","ya nan alid Taanach, ya nan alid Megiddo, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JS12_22","007_12_22","JOS","12","22","22","ya nan alid Kedesh, ya nan alid Jokneam hi ad Carmel, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JS12_23","007_12_23","JOS","12","23","23","ya nan alih nan madinuntug ad Dor, ya nan alid Goyim hi ad Gilgal, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JS12_24","007_12_24","JOS","12","24","24","ya nan alid Tirzah. At hay uyapdan amin ya tulumpulu ta han ohay a'ali. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JS13_1","007_13_1","JOS","13","1","1","Hidin naluh di atnay tawon an na'alla'ay mahkay hi Joshua ya inalin Apo Dios ay hiyay, “He'he'dod mahkay di na'angang an pi'taguam, mu do'ol damdama nan babluy an mahapul an gubatonyu ta pumbabluyanyu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JS13_2","007_13_2","JOS","13","2","2","Ti nan babluy an agguyyu inabak ya nan babluy ad Geshur, ya nan numbabluyan nan leman a'ap'apud Philistia ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JS13_3","007_13_3","JOS","13","3","3","an ad Gaza, ya ad Ashdod, ya ad Ashkelon, ya ad Gath, ya ad Ekron. Hay awadan daten babluy ya nete\"ah nan Wangwang an Sihor hi appit hi buhu'an di algaw hi ad Egypt ta engganad Ekron hi appit hi iggid hi un hagangon di buhu'an di algaw an ad Ashdod an awadan nan ma'alih Avvit. Ya an amin nan tatagun numbabluy ay date ya holag Canaan. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JS13_4","007_13_4","JOS","13","4","4","Ya mahapul goh an ma'alan amin nan udum an numbabluyan damdama nan holag Canaan an ad Arah ta engganad Aphek an pogpog nan babluy di holag Amor. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JS13_5","007_13_5","JOS","13","5","5","Ya middum goh nan babluy ad Gebal, ya an amin ad Lebanon an mete\"ad Ba'al Gad an ampan nan Duntug an Hermon ta engganad Hamath. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JS13_6","007_13_6","JOS","13","6","6","Ya middum goh an amin nan madinuntug an numbabluyan nan iSidon an numbattanan nan Duntug an Lebanon ya ad Misrephoth Maim. At Ha\"in di mangipa'aan hinan nunhitu ay danen babluy. At adim ibahhaw an idat danen babluy hinan i'ibbam an holag Israel ti hiyah ne inali' tuwalih atom. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JS13_7","007_13_7","JOS","13","7","7","Ya gogodwom ya impiyapongmun da'yun hiyam an holag Israel ya nan godwan nan i'ibbayun holag Manasseh.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JS13_8","007_13_8","JOS","13","8","8","Nan holag da Reuben, ya hi Gad, ya nan godwah nan holag Manasseh ya nalpah tuwalin indat din baal Apo Dios an hi Moses ay dida nan babluy an wah appit hi buhu'an di algaw hi appit nan Wangwang an Jordan. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JS13_9","007_13_9","JOS","13","9","9","At hay babluy nongkay hi nidat ay dida ya nan wad Aroer hinan pingit nan Nundotal an Arnon. Ya niddum nan babluy an nigagwah nan nundotal, ya ad Medeba ta engganad Dibon. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JS13_10","007_13_10","JOS","13","10","10","Ya niddum goh nan babluy nan holag Amor an hay alida ya hi Sihon an nihinad Heshbon. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JS13_11","007_13_11","JOS","13","11","11","Ya niddum goh ad Gilead, ya ad Geshur, ya ad Maacah, ya nan Duntug an Hermon, ya ad Bashan ta engganad Salecah. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JS13_12","007_13_12","JOS","13","12","12","At nidat an amin nan numpapto'an Og an hiya din angunuh an nun'ap'apuh nan o\"ongol an tatagun holag Repha. Hay nun'ap'apuwana ya ad Ashtaroth ya ad Edrei. Ya hi Moses di nangubat nongkay ay dida, at inabakna dida, at hinakupna nan numbabluyanda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JS13_13","007_13_13","JOS","13","13","13","Mu agguy pinakak nan holag Israel nan numpumbabluy ad Geshur ya ad Maacah, at engganad ugwan ya didan amin an numbabluy hidi. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JS13_14","007_13_14","JOS","13","14","14","Mu mi'id di nidat hi babluy hinan holag Levi. Ti hay pangngalandah onondah inalin Apo Dios an dayawondan holag Israel ya nan adi me'yeghob an midat ay Hiya. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JS13_15","007_13_15","JOS","13","15","15","Hay numbino'ob'on an babluy di indat Moses hinan holag Reuben ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JS13_16","007_13_16","JOS","13","16","16","an nete\"ad Aroer hinan pingit nan Nundotal an Arnon. At bagidan amin nan babluy an gagwan nan nundotal ya an amin nan nunlene'woh hinan Duntug an Medeba. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JS13_17","007_13_17","JOS","13","17","17","Ya niddum an amin nan babluy ad Heshbon an wah nan nundotal an umat hi ad Dibon, ya ad Bamoth Ba'al, ya ad Beth Ba'al Meon, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JS13_18","007_13_18","JOS","13","18","18","ya ad Jahaz, ya ad Kedemoth, ya ad Mephaath. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JS13_19","007_13_19","JOS","13","19","19","Ya niddum goh nan babluy an wah nan madinuntug an ad Kiriathaim, ya ad Sibmah, ya ad Zereth Shahar. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JS13_20","007_13_20","JOS","13","20","20","Ya niddum goh ad Beth Peor, ya ad Beth Jeshimoth, ya nan puun di Duntug an Pisgah. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JS13_21","007_13_21","JOS","13","21","21","An amin daden babluy ya numpapto'an ni' nan holag Amor an hi Sihon an nunhitud Heshbon. Mu inabak da Moses an ta\"on un nan leman nun'ap'apuwonad Midian an hi Evi, ya hi Rekem, ya hi Zur, ya da Hur, ay Reba. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JS13_22","007_13_22","JOS","13","22","22","Ya ta\"on un nan mun'utung an hi Balaam an hina' Beor ya ni'patoy da Moses. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JS13_23","007_13_23","JOS","13","23","23","Ya hay pogpog nan babluy an nidat hinan holag Reuben ya nan Wangwang an Jordan hinan appit hi agwan hi un hagangon di buhu'an di algaw. At hiya hana nongkay nan babluy an nidat hinan holag Reuben. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JS13_24","007_13_24","JOS","13","24","24","Ya wada goh di babluy hi indat Moses hinan holag Gad. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JS13_25","007_13_25","JOS","13","25","25","At diday nangidatanad Jazer hi an amin nan babluy ad Gilead, ya nan godwan nan numbabluyan nan holag Amor ta engganad Aroer an appit di buhu'an di algaw hinan babluy ad Rabbah. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JS13_26","007_13_26","JOS","13","26","26","At niddum nan babluy ad Heshbon ta engganad Ramath Mizpah, ya ad Betonim, ya ad Debir. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JS13_27","007_13_27","JOS","13","27","27","Ya niddum goh nan nundotal hi appit hi buhu'an di algaw hi appit nan Wangwang an Jordan an numpapto'an goh Sidon an ad Beth Haram, ya ad Beth Nimrah, ya ad Succoth, ya ad Zaphon ta engganah nan Lobong an Galilee. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JS13_28","007_13_28","JOS","13","28","28","At hiyanay babluy an nidat hinan holag Gad. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JS13_29","007_13_29","JOS","13","29","29","Ya wada goh di indat Moses hinan godwan di holag Manasseh. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JS13_30","007_13_30","JOS","13","30","30","Ti hay nidat ay dida ya nete\"ad Mahanaim an middum nan babluy ad Bashan an numpapto'an nan Alin hi Og. Ya didana goh damdama nan nanom an babluy an inabak din hi Jair. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JS13_31","007_13_31","JOS","13","31","31","Nan duwa ay dida ya nan nihinan Og, an ad Ashtaroth, ya ad Edrei. Ya indatan goh Moses nan godwan nan holag Makir an hina' Manasseh nan godwan di ad Gilead. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JS13_32","007_13_32","JOS","13","32","32","At umat hinay inat Moses an nangogodwah nan nundotal ad Moab an dammang di ad Jericho ya hinan appit di buhu'an di algaw hinan Wangwang an Jordan. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JS13_33","007_13_33","JOS","13","33","33","Mu mi'id nongkay di indat Moses hinan holag Levi. Ti hay pangngalandah onondah inalin Apo Dios an dayawondan holag Israel ya nan adi me'yeghob an midawat ay Hiya. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JS14_1","007_14_1","JOS","14","1","1","Da Eleazar an Nabagtun Padi, ya hi Joshua an imbaluy Nun, ya nan a'ap'apun mangipangpanguluh nan holag Israel di nangogodwah nan lutad Canaan an wah appit di alimuhan nan algaw hinan Wangwang an Jordan ta impiyapongdah nan tatagun i'ibbada. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JS14_2","007_14_2","JOS","14","2","2","Ya hay inatdan nangogodwa ya imbibinnunutdah nan hiyam ta han godwa an holag Israel ti hiyah ne din inalin Apo Dios ay Moses. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JS14_3","007_14_3","JOS","14","3","3","Ti nan duwa ta han godwan holag Israel ya nalpah tuwalin indat Moses ay dida nan wah appit hi buhu'an di algaw hinan Wangwang an Jordan. Ya nan holag ay tuwalin Levi ya ammuna nan babluy an punhituwanda ya nan nunlene'woh hidin pangipahtulandah nan a'animaldan baka ya kalnilu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JS14_4","007_14_4","JOS","14","4","4","Ya nan duwan dana' Joseph an da Manasseh ay Ephraim ya nibilangdah imbabaluy Israel. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JS14_5","007_14_5","JOS","14","5","5","At ginogodwada nan babluy ad Canaan an inunudda din inalin Apo Dios ay Moses hi atonda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JS14_6","007_14_6","JOS","14","6","6","Hidin nungkampuan nan holag Israel hi ad Gilgal ya immuy hi Caleb ta mi'hapit ay Joshua. Hi Caleb ya hina' Jephunneh an holag Kenaz an holag Judah, ya wadada goh di udum an i'ibbanan holag Judah an nitnud ay hiya. Ya inalinan Joshua di, “Nomnomnomom din inalin Apo Dios hidin hi apu tu'un baalnan din hi Moses an inalina ay ditan duwa. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JS14_7","007_14_7","JOS","14","7","7","Ya napat di tawon'uh din nannagan Moses ay ditu'uh tud Canaan ta tigon tu'uh un hay aat ten babluy. At hidin numbangngad tu'u ya nan maphod an tinnig'uy inali' ay Moses. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JS14_8","007_14_8","JOS","14","8","8","Mu din ni'yibbata ya nidugah di nangipata'tandah nan i'ibba tu'un dumalat din inalida. Mu ha\"in ya immannung an hi Apo Dios di inun'unud'u. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JS14_9","007_14_9","JOS","14","9","9","At hiyanan inalin Moses an midduma' ya ta\"on un nan holag'u an midatan eten babluy an immalian tu'uh din hopapna. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JS14_10","007_14_10","JOS","14","10","10","Ya ten impa'annung Apo Dios ta imbaliwa' hi atoy hituh nan mapulun hinan naluh an napat ta lemay tawon hi nete\"ah nangibaganan ne, ya ten ad ugwan ya nawalu ta lemay tawon'u. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JS14_11","007_14_11","JOS","14","11","11","Mu maphod ta engganad ugwan ya agguy naluman di bi'ah'u an umat damdamah din nannagan Moses ay ditu'u. At hihidyan mabi'aha' an umuy mi'gubat! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JS14_12","007_14_12","JOS","14","12","12","At hiyanan hay ibaga' hi idatmun ha\"in ya nan madinuntug an babluy ti hiyay inalin Apo Dios hi midat. Daden o\"ongol an babluy an nun'a'allup ya ta\"on un nan holag Anak di nunhituh di mu dumalat di badang Apo Dios ya mabalin an pakako' dida ti hiyay inalina.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JS14_13","007_14_13","JOS","14","13","13","At winagahan Joshua hi Caleb an inluwaluna ta hi Apo Dios di bumadang ay hiya, ya indatnad Hebron. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JS14_14","007_14_14","JOS","14","14","14","At engganad ugwan ya nan holag Caleb di namnoh hi ad Hebron. Nidat ay da Caleb heden babluy an dumalat di ana'na'unnudnan Apo Dios an dayawondan holag Israel. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JS14_15","007_14_15","JOS","14","15","15","At nete\"an de ya nidinong di gubat eden babluy. Hay hopap di ngadan nan babluy ad Hebron ya ad Kiriath Arba an ngadan nan nundongol an ap'apun nan holag Anak. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JS15_1","007_15_1","JOS","15","1","1","Hay babluy hi nidat hinan holag Judah ya nan wah appit hi agwan hi un hagangon di buhu'an di algaw hi engganah nan pogpog di Mapulun an Zin an pogpog damdamad Edom. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JS15_2","007_15_2","JOS","15","2","2","At hay igad hi appit hi agwan ya mete\"ah nan pingit di Natoy an Lobong, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JS15_3","007_15_3","JOS","15","3","3","ta mumpa'uy hi ad Akrabbim, ta enggana goh hinan Mapulun an Zin an mumpa'uy hi ad Kadesh Barnea an nalauhan ad Hezron, ya numpati'id hi engganad Addar, ya numpalikaw hi engganad Karka. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JS15_4","007_15_4","JOS","15","4","4","Ya ninayun ta numpa'uy ad Azmon, at miyu'unud hinan wangwang ad Egypt ta engganah nan pingit di Baybay an Mediterranean ya un mipogpog hidi. At hiyanay pogpog di babluy nan holag Judah hinan niyappit hi agwan. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JS15_5","007_15_5","JOS","15","5","5","Ya hay igad hi appit di buhu'an di algaw ya niyun'unud hinan inadu\"oy nan Natoy an Lobong ta engganah nan igad hinan Wangwang an Jordan. Ya hidiy nete\"an di igad hinan niyappit hi iggid hi un hagangon di buhu'an di algaw. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JS15_6","007_15_6","JOS","15","6","6","Ya numpati'id hi appit hi alimuhan di algaw ta engganad Beth Hoglah, ya numpa'uy hi appit hi iggid ta ninayun ad Beth Arabah, ta engganah nan ma'alih Batun Bohan an ngadan nan ohan imbaluy Reuben. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JS15_7","007_15_7","JOS","15","7","7","Ya ninayun hi engganah nan Nundotal an Achor, ya numpati'id ad Debir, ya numpalikaw hi appit di iggid ta engganad Gilgal an dammang nan mumpati'id an owon an umuy hinan madinuntug. Ya numpa'uy hinan Obob an En Shemesh ta numpa'uy hi engganad En Rogel. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JS15_8","007_15_8","JOS","15","8","8","Ya numpa'uy hinan Nundotal an Ben Hinnom an niyunud hinan appit hi agwan hi ad Jerusalem an madinuntug an numbabluyan nan iJebus. Mete\"ah di ya un mumpati'id ta mumpa'uy hinan tulid di duntug hi appit hi iggid nan Nundotal an Hinnom ya nan pogpog nan Nundotal an Rephaim. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JS15_9","007_15_9","JOS","15","9","9","Ya ninayun hinan Obob an Nephtoah ta numpa'uy hinan babluy an neheggon hinan Duntug an Ephron. Ya un mumpadadyuh engganad Ba'alah an Kiriath Jearim di ohah ngadana. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JS15_10","007_15_10","JOS","15","10","10","Ya un mumpalikaw hi appit hi alimuhan di algaw hi ad Ba'alah ta nundapuh hinan Duntug an Seir. Ya numpa'uy hi appit hi iggid nan Duntug an Jearim an Kesalon di ohah ngadana ta dumadyuh nan babluy ad Beth Shemesh ta linauhanad Timnah. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JS15_11","007_15_11","JOS","15","11","11","Ya ninanayun hi engganah nan Duntug an Ekron ta engganad Sikkeron, ya ninanayun hinan Duntug an Ba'alah ta engganah niyatam ad Jabneel ya un mipogpog hinan Baybay an Mediterranean. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JS15_12","007_15_12","JOS","15","12","12","At nan Baybay an Mediterranean di pogpog nan numbabluyan nan holag Judah hi appit hi alimuhan di algaw. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JS15_13","007_15_13","JOS","15","13","13","Inunud Joshua din inalin Apo Dios ay hiya, at indatnan Caleb an hina' Jephunneh an holag Judah ad Hebron an numbabluyan ni' Arba an hi aman Anak an hiyah ne banohdan midat hi holag Judah. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JS15_14","007_15_14","JOS","15","14","14","At hi Caleb ya pinakaknad Hebron nan holag nan tulun dana' Anak an hi Sheshai, ya hi Ahiman, ya hi Talmai. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JS15_15","007_15_15","JOS","15","15","15","Ya immuy goh da Caleb hinan babluy ad Debir ta ginubatda nan nunhituh di. Hay ngadan ten babluy hidin hopapna ya ad Kiriath Sepher. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JS15_16","007_15_16","JOS","15","16","16","Hay inat da Caleb an nanakup eden babluy ad Kiriath Sepher ya inalinah nan i'ibbanay, “Ipa'ahawa' han imbaluy'un babain hi Aksah hinan natulid an mangubat ad Kiriath Sepher.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JS15_17","007_15_17","JOS","15","17","17","Ya hi Othniel an hina' Kenaz an hi agin Caleb di nangabak eden babluy, at hiyay mangiyahawan Aksah. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JS15_18","007_15_18","JOS","15","18","18","Ya heden algaw an nungkasalanda ya inalin Aksah ay Othniel ta umuyna ibagan amada an hi Caleb ta nan way obobnan lutay ipaboltanan dida. Mu hi Aksah di immuy ay amana. At hidin limmahun hinan nitakayanan dongki ya minahmahan amana hi un hay ibagana. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JS15_19","007_15_19","JOS","15","19","19","Ya inalinay, “Ama, indatana' hi luta, mu un mi'id di obobna, at idatana' ni' hinan waday obobna.” At indat Caleb nan lutan waday obobnah nan nammagtu ya hinan nanginnampa an neheggon hi ad Hebron. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JS15_20","007_15_20","JOS","15","20","20","At hiyatuy babluy hi nidat hinan holag Judah. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JS15_21","007_15_21","JOS","15","21","21","An nan babluy an niyappit hinan pogpog ad Edom ya ad Kabzeel, ya ad Eder, ya ad Jagur, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JS15_22","007_15_22","JOS","15","22","22","ya ad Kinah, ya ad Demonah, ya ad Adadah, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JS15_23","007_15_23","JOS","15","23","23","ya ad Kedesh, ya ad Hazor, ya ad Ithnan, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JS15_24","007_15_24","JOS","15","24","24","ya ad Ziph, ya ad Telem, ya ad Bealoth, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JS15_25","007_15_25","JOS","15","25","25","ya ad Hazor Hadattah, ya ad Kerioth Hezron (unu ad Hazor), ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JS15_26","007_15_26","JOS","15","26","26","ya ad Amam, ya ad Shema, ya ad Molada, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JS15_27","007_15_27","JOS","15","27","27","ya ad Hazar Gaddah, ya ad Heshmon, ya ad Beth Pelet, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JS15_28","007_15_28","JOS","15","28","28","ya ad Hazar Shual, ya ad Beersheba, ya ad Biziothiah, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JS15_29","007_15_29","JOS","15","29","29","ya ad Ba'alah, ya ad Iyim, ya ad Ezem, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JS15_30","007_15_30","JOS","15","30","30","ya ad Eltolad, ya ad Kesil, ya ad Hormah, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JS15_31","007_15_31","JOS","15","31","31","ya ad Ziklag, ya ad Madmannah, ya ad Sansannah, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JS15_32","007_15_32","JOS","15","32","32","ya ad Lebaoth, ya ad Shilhim, ya ad Ain, ya ad Rimmon. At duwampulu ta hiyam di uyap daten munisipyu, ya niddum nan ahigihigip an hinakupda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JS15_33","007_15_33","JOS","15","33","33","Ya niddum goh nan abablubabluy hinan puun di dudunduntug an ad Eshtaol, ya ad Zorah, ya ad Ashnah, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JS15_34","007_15_34","JOS","15","34","34","ya ad Zanoah, ya ad En Gannim, ya ad Tappuah, ya ad Enam, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JS15_35","007_15_35","JOS","15","35","35","ya ad Jarmuth, ya ad Adullam, ya ad Socoh, ya ad Azekah, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JS15_36","007_15_36","JOS","15","36","36","ya ad Shaaraim, ya ad Adithaim, ya ad Gederah an ad Gederothaim di ohah ngadana. At himpulu ta opat di uyap daten munisipyu, ya niddum nan ahigihigib an hinakupda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JS15_37","007_15_37","JOS","15","37","37","Ya niddum goh ad Zenan, ya ad Hadashah, ya ad Migdal Gad, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JS15_38","007_15_38","JOS","15","38","38","ya ad Dilean, ya ad Mizpah, ya ad Joktheel, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JS15_39","007_15_39","JOS","15","39","39","ya ad Lachish, ya ad Bozkath, ya ad Eglon, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JS15_40","007_15_40","JOS","15","40","40","ya ad Kabbon, ya ad Lahmas, ya ad Kitlish, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JS15_41","007_15_41","JOS","15","41","41","ya ad Gederoth, ya ad Beth Dagon, ya ad Naamah, ya ad Makkedah. At himpulu ta onom di munisipyu ya nan hinakupdan ahigihigib. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JS15_42","007_15_42","JOS","15","42","42","Hay udum pay an babluyda ya ad Libnah, ya ad Ether, ya ad Ashan, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JS15_43","007_15_43","JOS","15","43","43","ya ad Iphtah, ya ad Ashnah, ya ad Nezib, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JS15_44","007_15_44","JOS","15","44","44","ya ad Keilah, ya ad Aczib, ya ad Mereshah. At hiyam di uyap nan munisipyu, ya niddum nan hinakupda an ahigihigib. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JS15_45","007_15_45","JOS","15","45","45","Ya hinakupda goh ad Ekron ya nan hinakupnan ahigihigib. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JS15_46","007_15_46","JOS","15","46","46","Ya niddum goh nan babluy hi appit hi alimuhan di algaw an wad Ekron ta engganah nan Baybay an Mediterranean. Daten ahigihigib ya neheggondad Ashdod. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JS15_47","007_15_47","JOS","15","47","47","Ya niddum goh ad Ashdod, ya ad Gaza, ya an amin an nababluyan hidi, ta engganah nan wangwang ad Egypt, ya nan pingit di Baybay an Mediterranean. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JS15_48","007_15_48","JOS","15","48","48","Ya nan abablubabluy hinan dudunduntug an ad Shamir, ya ad Jettir, ya ad Sokoh, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JS15_49","007_15_49","JOS","15","49","49","ya ad Dannah, ya ad Kiriath Sannah an ad Debir di ohah ngadana, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JS15_50","007_15_50","JOS","15","50","50","ya ad Anab, ya ad Eshtemoh, ya ad Anim, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JS15_51","007_15_51","JOS","15","51","51","ya ad Goshen, ya ad Holon, ya ad Giloh. At himpulu ta ohay munisipyu, ya niddum nan hinakupda an ahigihigib. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JS15_52","007_15_52","JOS","15","52","52","Ya date goh di udum an babluyda an ad Arab, ya ad Dumah, ya ad Eshan, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JS15_53","007_15_53","JOS","15","53","53","ya ad Janim, ya ad Beth Tappuah, ya ad Aphekah, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JS15_54","007_15_54","JOS","15","54","54","ya ad Humtah, ya ad Kiriath Arba an ad Hebron di ohah ngadana, ya ad Zior. At hiyam di munisipyu ya nan hinakupdan ahigihigib. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JS15_55","007_15_55","JOS","15","55","55","Ya nan udum ya ad Maon, ya ad Carmel, ya ad Ziph, ya ad Juttah, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JS15_56","007_15_56","JOS","15","56","56","ya ad Jezreel, ya ad Jokdeam, ya ad Zanoah, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JS15_57","007_15_57","JOS","15","57","57","ya ad Kain, ya ad Gibeah, ya ad Timnah. At himpuluy munisipyu ya nan hinakupdan ahigihigib. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JS15_58","007_15_58","JOS","15","58","58","Ya niddum goh ad Halhul, ya ad Beth Zur, ya ad Gedor, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JS15_59","007_15_59","JOS","15","59","59","ya ad Maarath, ya ad Beth Anoth, ya ad Eltekon. At onom di uyapdan amin an munisipyu an niddum nan hinakupdan ahigihigib. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JS15_60","007_15_60","JOS","15","60","60","Ya niddum goh ad Kiriath Ba'al an hay ohah ngadana ya Kiriath Jearim, ya ad Rabbah. At duwan munisipyu ya nan hinakupdan ahigihigib. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JS15_61","007_15_61","JOS","15","61","61","Ya niddum nan babluy hinan mapulun an ad Beth Arabah, ya ad Middin, ya ad Sekakah, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JS15_62","007_15_62","JOS","15","62","62","ya ad Nibshan, ya nan babluy an awadan di do'ol an ahin, ya ad En Gedi. At onom di munisipyu ya nan hinakupdan ahigihigib. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JS15_63","007_15_63","JOS","15","63","63","Mu adi pa\"abak nan holag Judah hinan iJebus an nunhitud Jerusalem, at nunnonongdan ni'babluy ay dida. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JS16_1","007_16_1","JOS","16","1","1","Hay pogpog nan lutan nidat hinan holag Joseph ya nete\"ah nan Wangwang an Jordan an neheggon ad Jericho hinan obob hi appit hi buhu'an di algaw. Ya nete\"a goh hidi ta numpati'id hinan mapulun ta engganah nan dudunduntug ad Bethel ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JS16_2","007_16_2","JOS","16","2","2","an hay ohan ngadana ya Luz. Ya numpa'uy goh ad Ataroth an numbabluyan nan holag Ark. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JS16_3","007_16_3","JOS","16","3","3","Ta numpadadyuh appit hi alimuhan di algaw hinan numbabluyan nan holag Japhlet, ya nan ampan ad Beth Horon, ya ad Gezer, ta engganah nan Baybay an Mediterranean. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JS16_4","007_16_4","JOS","16","4","4","At hiyanay pogpog nan lutan nan holag da Manasseh ay Ephraim an holag Joseph. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JS16_5","007_16_5","JOS","16","5","5","Hiyatuy igad nan babluy an nidat hinan holag Ephraim. Mete\"ad Ataroth Addar an mumpa'uy hi appit di buhu'an di algaw ta engganah nan bagtun ad Beth Horon ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JS16_6","007_16_6","JOS","16","6","6","ta engganah nan Baybay an Mediterranean. Ya hi appit hi iggid hi un hagangon di buhu'an di algaw an mete\"ad Micmethath ta numpalikaw hi ad Taanath Shiloh ta mumpa'uy ad Janoah hi appit di buhu'an di algaw. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JS16_7","007_16_7","JOS","16","7","7","Ya numpadadyud Ataroth ya ad Naarah ta numpa'uy ad Jericho, ya numpadadyuh engganah nan Wangwang an Jordan. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JS16_8","007_16_8","JOS","16","8","8","At hay igad goh ya nete\"ad Tappuah, ya numpa'uy hi appit di alimuhan di algaw ta niyunud hinan Hadog an Kanah ta engganah nan Baybay an Mediterranean. Hiyanay babluy hi nidat hinan holag Ephraim. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JS16_9","007_16_9","JOS","16","9","9","Ya niddum an nidat ay dida nan udum an munisipyu an niddum nan babluy nan holag Manasseh. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JS16_10","007_16_10","JOS","16","10","10","Mu agguyda pinakak nongkay din iCanaan an numbabluy ad Gezer ta engganad ugwan ya ni'babluydah nan holag Ephraim. Mu diday numbalin hi baal nan holag Ephraim. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JS17_1","007_17_1","JOS","17","1","1","Wada goh di babluy an niyappit hi alimuhan di algaw hinan Wangwang an Jordan an nidat hinan agguy nidatan an godwan di holag Manasseh an pangpangullun imbaluy Joseph. Mu nan godwana an nan iGilead ya nalpah tuwalin nidatandah babluy hi appit hi buhu'an di algaw hinan Wangwang an Jordan. At nan nidat ay dida ya nan babluy ad Gilead ya ad Bashan. Diday nidatan ti dumalat hi anatuliddan mi'gubat. Hay aman Gilead ya hi Makir an hina' Manasseh. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JS17_2","007_17_2","JOS","17","2","2","At nan udum an holag Manasseh an pangpangullun imbaluy Joseph ya diday nangidatan Joshua hinan babluy hi appit hi alimuhan di algaw. Hanan holag Manasseh ya da Abiezer, ya hi Helek, ya hi Asriel, ya hi Shechem, ya da Hepher ay Shemida. An amin hatun linala'in dana' Manasseh ya waday pamilyada, at hiyanan way ohan dida ya waday babluy hi nidat ay dida. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JS17_3","007_17_3","JOS","17","3","3","Nan ohah nan holag Manasseh an hi Zelophehad an hina' Hepher an imbaluy Gilead an hina' Makir an hina' Manasseh ya mi'id ah imbaluynah lala'i ti unda binabain amin an hiyatuy ngadanda an hi Mahlah, ya hi Noah, ya hi Hoglah, ya hi Milcah, ya hi Tirzah. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JS17_4","007_17_4","JOS","17","4","4","At immuyda ni'hapit hinan Nabagtun Padin hi Eleazar, ya hi Joshua, ya nan udum an mangipangpangulun didan holag Israel, ya inaliday, “Hi Apo Dios ya inalinah din hi Moses an midatan amih babluy hi ihinanmi an umat hinan linala'in a'agimi!” At indatan Joshua an niyunnudan hidin inalin Apo Dios. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JS17_5","007_17_5","JOS","17","5","5","At himpuluy babluy hi nidat hinan holag Manasseh, mu nob'on tuwali din nidat an lutad Gilead ya ad Bashan an niyappit hi buhu'an di algaw hinan Wangwang an Jordan. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JS17_6","007_17_6","JOS","17","6","6","Ya nidatan goh nan binabain holag Manasseh. Ti niddum nongkay ad Gilead ta nidat di udum hinan godwan di holag Manasseh. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JS17_7","007_17_7","JOS","17","7","7","At hay babluy nan holag Manasseh ya wah appit hi alimuhan di algaw an nete\"ah nan igad di babluy nan holag Asher ta numpa'uy ad Micmethath an niyappit hi buhu'an di algaw hi ad Shechem. At hay igad ya numpa'uy hi appit di agwan hi engganad En Tappuah. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JS17_8","007_17_8","JOS","17","8","8","Mu nan babluy ad En Tappuah ya nalpah an nidat hinan holag Ephraim, mu nan nunlene'woh an nihakup hidi ya bagin nan holag Manasseh. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JS17_9","007_17_9","JOS","17","9","9","Ya ninayun nan igad hi appit hi agwan an niyu'unud hinan Hadog an Kanah ta engganah nan pingit di Baybay an Mediterranean. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JS17_10","007_17_10","JOS","17","10","10","At hay babluy hi nidat hinan holag Ephraim ya nan wah appit hi agwan, ya hay nidat hinan holag Manasseh ya nan wah appit hi iggid. Ya nan pingit di Baybay an Mediterranean di igad hi appit di alimuhan di algaw. Ya nidat hinan holag Asher nan wah appit hi iggid an babluy Manasseh, ya nan babluy hi appit hi buhu'an di algaw ya nidat hinan holag Issachar. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JS17_11","007_17_11","JOS","17","11","11","Ya nan babluy ad Beth Shan, ya ad Ibleam, ya ad Naphoth Dor hinan pingit di baybay, ya ad Endor, ya ad Taanach, ya ad Megiddo, ya nan nunlene'woh ay daten babluy, ya nidat goh hinan holag Manasseh an ta\"on hi unda neheggon hinan babluy an nidat hinan holag Issachar ya nan holag Asher. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JS17_12","007_17_12","JOS","17","12","12","Mu bo'on nan holag Manasseh di immuy nunhitu ay danen babluy ti mid ologdan mamakak hinan iCanaan an bimmabluy hidi. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JS17_13","007_17_13","JOS","17","13","13","At hidin dimmo'olda nan holag Israel an abalinandan mamakak hinan iCanaan ya agguyda inat, mu undaat goh numbalinon didah baalda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JS17_14","007_17_14","JOS","17","14","14","Ya wadaday nalpuh nan holag Joseph an immuy ay Joshua ta inaliday, “Anaad ta un itang di babluy hi indatmuh banohmi ya wan ten winagahan da'min Apo Dios ta dimmo'ol ami?” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JS17_15","007_17_15","JOS","17","15","15","Ya tembal Joshua an inalinay, “Umat ay hina an adi umda nan madinuntug an babluy ad Ephraim ti do'ol ayu at umuy ayu mangumah nan inalahan hinan lutan nan holag Periz ya nan holag Repha ta pumbabluyanyu!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JS17_16","007_17_16","JOS","17","16","16","Ya tembaldan inaliday, “Immannung an adi umda nan madinuntug hi pumbabluyanmin amin. Ya hay oha goh udot ya nan iCanaan an nunhituh nan Nundotal an Beth Shan, ya hinan Nundotal an Jezreel, ya hinan abablubabluy hinan nunlene'woh ya waday kalesadan gumo' an usalondan mi'gubat!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JS17_17","007_17_17","JOS","17","17","17","Ya inalin Joshua hinan holag Joseph an da Ephraim ay Manasseh di, “Immannung an do'ol ayu, ya mabi'ah ayu! At mahapul an ma'udman nan babluy an midat ay da'yu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JS17_18","007_17_18","JOS","17","18","18","At hiyanan iddumyu nan ma'inalahan. At umuyyu nongkay umaan hi engganah nan pogpogna, ya binabluyanyu. Ya nan iCanaan ay ya ta\"on un waday kalesadah gumo' ya mun'abi'ahda mu abalinanyun pakakon didah di.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JS18_1","007_18_1","JOS","18","1","1","Hidin nalpah an hinakup nan holag Israel ad Canaan ya na'amungdad Shiloh. At hidiy nangipata'dogandah nan Tuldan Abung an pundayawanda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JS18_2","007_18_2","JOS","18","2","2","Mu pituda damdamah nan holag Israel di agguy nidatan hi pumbabluyanda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JS18_3","007_18_3","JOS","18","3","3","Ya inalin Joshua hinan i'ibbanan holag Israel di, “Undan anuud di pumbabluyan tu'un ten indat Apo Dios an Ap'apu tu'u ya ta\"on un din o'ommod tu'u? ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JS18_4","007_18_4","JOS","18","4","4","Odowo' an way oha ay da'yun ahimpahimpangapun mi'id di nidat hi babluy, ya pot'onyuy hintutluh nan linala'i ta diday honogo' hi umuy an manamad hi aat nan babluy an agguy tu'u hinakup. At didan umuy ya itudo'day atondan mangogodwa, ya numbangngaddan ha\"in ta ipa'innilada. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JS18_5","007_18_5","JOS","18","5","5","Godwogodwonda ta mumpitu. Mu adida ilagat nan babluy hi appit hi agwan an nidat hinan holag Judah ya nan babluy hinan appit hi iggid an nidat hinan holag Joseph. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JS18_6","007_18_6","JOS","18","6","6","Ya hay pumbangngadanda ya ipattigdan ha\"in nan intudo'dan aat nan babluy an numpituwondan ginodwa. Ya un mahkay mibibinnunut ta panginnilaan tu'uh nan pohdon Apo Dios an Ap'apu tu'uh pumbabluyanyu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JS18_7","007_18_7","JOS","18","7","7","Mu nan holag Levi ya mi'id nongkay di midat ay didan adi umat hinan i'ibbadan holag Israel ti numbalinandah padin munhulbin Apo Dios. Ya nan holag ay Gad, ya hi Reuben, ya nan godwan holag Manasseh ya nalpah tuwalin indat din baal Apo Dios an din hi Moses ay dida nan babluy hi appit hi buhu'an di algaw an niyappit hinan Wangwang an Jordan.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JS18_8","007_18_8","JOS","18","8","8","At hidin nakakda nan napto' an linala'i ya inalin goh Joshua ay diday, “Umuy ayu nongkay, ya intudo'yuy aat daden babluy hi umuyyu tigon ta ipattigyun ha\"in hitun pumbangngadanyu ta mibibinnunut hi hinagang Apo Dios hitud Shiloh ta panginnilaan hinan babluy an midat ay da'yu.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JS18_9","007_18_9","JOS","18","9","9","At inat daden linala'i din na'alin didah atonda an intudo'day aat nan nahayhaynod an ngadan nan babluy hidi, ya numpituwondan ginodwa. Ya unda mumbangngad hinan awadan da Joshua ad Shiloh. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JS18_10","007_18_10","JOS","18","10","10","At imbibinnunut da Joshua ta hi Apo Dios di mangipa'innilah nan nagogodwan babluy hi midat. At hiyay inunud Joshua an nangipiyapong hinan babluy hinan pitun himpampun an holag Israel. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JS18_11","007_18_11","JOS","18","11","11","Hay nahhun hi nabunut an nidatan hi babluy ya nan holag Benjamin. Heden babluy ya numbattanan di babluy nan holag da Judah ay Joseph. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JS18_12","007_18_12","JOS","18","12","12","Ya hay igad hi appit di iggid hi un hagangon di buhu'an di algaw ya mete\"ah nan Wangwang an Jordan, ya numpati'id ad Jericho hi appit hi iggid hi un hagangon di buhu'an di algaw, ya ninayun an mipluy ta mumpati'id hinan duntug hi appit di alimuhan di algaw, ya lauhana nan dudunduntug ta engganah nan mapulun ad Beth Aven. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JS18_13","007_18_13","JOS","18","13","13","Ya un mumpa'uy hinan igad hi appit hi agwan ad Luz an hay ohah ngadana ya Bethel, ya numpadadyud Ataroth Addar hinan buludnah appit hi agwan hi ampan ad Beth Horon. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JS18_14","007_18_14","JOS","18","14","14","Ya numpalikaw hinan appit hi agwan an nete\"ah nan duntug an nihagang ad Beth Horon hi appit hi alimuhan di algaw, ya numpa'uy hi ad Kiriath Ba'al an Kiriath Jearim di ohan ngadanan babluy nan holag Judah. At hiyah ne igad hi appit hi alimuhan di algaw. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JS18_15","007_18_15","JOS","18","15","15","Ya nan igad hi appit hi agwan ya nete\"ah pingit di ad Kiriath Jearim an niyappit hi alimuhan di algaw ta ninanayun hi engganah nan Obob an Nephtoah. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JS18_16","007_18_16","JOS","18","16","16","Ya numpadadyuh nan puun di duntug an ma'uhdungan hinan Nundotal an Ben Hinnom an niyappit hi iggid hinan Nundotal an Rephaim. Ya ninanayun hinan Nundotal an Hinnom an niyappit hi agwan an bagtun nan duntug ad Jebus, ya nipadadyu ta engganad En Rogel. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JS18_17","007_18_17","JOS","18","17","17","Ya numpalikaw goh hi appit hi iggid hi engganad En Shemesh ta ninanayun hi engganad Geliloth an dammang ad Adummim. Ya numpadadyuh nan ma'alih Batun Bohan an hakup nan imbabaluy Reuben. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JS18_18","007_18_18","JOS","18","18","18","Ya ninanayun hi appit hi iggid an niyu'unud hinan bulud di duntug ad Beth Arabah an ma'uhdungan nan Nundotal an Arabah. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JS18_19","007_18_19","JOS","18","19","19","Ya nundapuh hi appit hi iggid hi bagtun nan aluhadhad ad Beth Hoglah, ya ninayun ta nidatong hi appit hi iggid hinan Natoy an Lobong an nipogpogan nan Wangwang an Jordan hi appit hi agwan. Hiyah ne nipogpogan nan igad. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JS18_20","007_18_20","JOS","18","20","20","Hay igad hi appit di buhu'an di algaw ya nan Wangwang an Jordan. At hiyanay igad di babluy an nidat hinan holag Benjamin. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JS18_21","007_18_21","JOS","18","21","21","Ya hay babluy hi nidat ay dida ya ad Jericho, ya ad Beth Hoglah, ya ad Emek Keziz, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JS18_22","007_18_22","JOS","18","22","22","ya ad Beth Arabah, ya ad Zemaraim, ya ad Bethel, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JS18_23","007_18_23","JOS","18","23","23","ya ad Avvim, ya ad Parah, ya ad Ophrah, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JS18_24","007_18_24","JOS","18","24","24","ya ad Kephar Ammoni, ya ad Ophni, ya ad Geba. At hay uyapdan amin ya himpulu ta duway munisipyu, ya niddum nan hinakupdan ahigihigib. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JS18_25","007_18_25","JOS","18","25","25","Ya nidat goh ay didad Gibeon, ya ad Ramah, ya ad Beeroth, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JS18_26","007_18_26","JOS","18","26","26","ya ad Mizpah, ya ad Kephirah, ya ad Mozah, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JS18_27","007_18_27","JOS","18","27","27","ya ad Rekem, ya ad Irpeel, ya ad Taralah, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JS18_28","007_18_28","JOS","18","28","28","ya ad Zelah, ya ad Haeleph, ya ad Jebus an hay ohah ngadana ya ad Jerusalem, ya ad Gibeah, ya ad Kiriath. At hay uyapdan amin ya himpulu ta opat an munisipyu, ya niddum an amin nan hinakupdan ahigihigib. At hiyanay babluy hi nidat hinan holag Benjamin. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JS19_1","007_19_1","JOS","19","1","1","Hay miyadwan nabunut an midatan hi babluy ya nan holag Simeon. At hay nidat ay dida ya nan wah nan way hinakup nan holag Judah. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JS19_2","007_19_2","JOS","19","2","2","Daden babluy ya ad Beersheba an hay ohah ngadana ya Sheba, ya ad Molada, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JS19_3","007_19_3","JOS","19","3","3","ya ad Hazar Shual, ya ad Balah, ya ad Ezem, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JS19_4","007_19_4","JOS","19","4","4","ya ad Eltolad, ya ad Bethul, ya ad Hormah, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JS19_5","007_19_5","JOS","19","5","5","ya ad Ziklag, ya ad Beth Marcaboth, ya ad Hazar Susah, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JS19_6","007_19_6","JOS","19","6","6","ya ad Beth Lebaoth, ya ad Sharuhen. At himpulu ta tuluy munisipyu, ya niddum nan hinakupdan ahigihigib. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JS19_7","007_19_7","JOS","19","7","7","Ya niddum goh ad Ain, ya ad Rimmon, ya ad Ether, ya ad Ashan. At opat di munisipyu, ya niddum nan hinakupdan ahigihigib ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JS19_8","007_19_8","JOS","19","8","8","ya an amin nan i\"ikuy an babluy hinan nunlene'woh ta engganad Ba'alath Beer an hay ohan ngadana ya Ramah. Hiyanay nidat hinan holag Simeon. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JS19_9","007_19_9","JOS","19","9","9","Hanan babluy an indat Joshua hinan holag Judah ya nahawal ti ambilog. at hiyanan indatnay itang hinan holag Simeon. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JS19_10","007_19_10","JOS","19","10","10","Hay miyatluh nabunut hi midatan hi babluy ya nan holag Zebulun. Ya hay igad nan babluy an nidat ay dida ya ad Sarid. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JS19_11","007_19_11","JOS","19","11","11","At nete\"ah di ta numpa'uy ad Maralah hi appit hi alimuhan di algaw ta nidatong ad Dabbesheth ta engganah nan it'ittang an wangwang an neheggon hi ad Jokneam. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JS19_12","007_19_12","JOS","19","12","12","Ya nete\"a goh hinan bangwah di ad Sarid hi appit di buhu'an di algaw, ya numpa'uy hinan igad di ad Kisloth Tabor ta ninayun ad Daberath ta numpati'id ad Japhia. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JS19_13","007_19_13","JOS","19","13","13","Ya ninanayun hi appit di buhu'an di algaw hi ad Gath Hepher ya ad Eth Kazin ta numpa'uy ad Neah hi engganad Rimmon. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JS19_14","007_19_14","JOS","19","14","14","Ya hay igad hi appit hi iggid ya numpa'uy ad Hannathon, ya nipogpog hinan Nundotal an Iphtah El. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JS19_15","007_19_15","JOS","19","15","15","Ya niddum ad Kattath, ya ad Nahalal, ya ad Shimron, ya ad Idalah, ya ad Bethlehem. At himpulu ta duwan amin di munisipyu, ya niddum nan hinakupdan ahigihigib. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JS19_16","007_19_16","JOS","19","16","16","At hiyanay babluy hi nidat hinan holag Zebulun hi pumbabluyanda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JS19_17","007_19_17","JOS","19","17","17","Hay miyapat hi nabunut an midatan hi babluy ya nan holag Issachar. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JS19_18","007_19_18","JOS","19","18","18","At hiyatuy babluy hi nidat ay dida an ad Jezreel, ya ad Kesulloth, ya ad Shunem, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JS19_19","007_19_19","JOS","19","19","19","ya ad Hapharaim, ya ad Shion, ya ad Anaharath, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JS19_20","007_19_20","JOS","19","20","20","ya ad Rabbith, ya ad Kishion, ya ad Ebez, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JS19_21","007_19_21","JOS","19","21","21","ya ad Remeth, ya ad En Gannim, ya ad En Haddah, ya ad Beth Pazzez. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JS19_22","007_19_22","JOS","19","22","22","Nan igad ya nidatong hi ad Tabor, ya ad Shahazumah, ya ad Beth Shemesh, ya nipogpog hinan Wangwang an Jordan. At himpulu ta onom di munisipyu, ya niddum nan hinakupdan ahigihigib. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JS19_23","007_19_23","JOS","19","23","23","At hiyanay babluy hi nidat hinan holag Issachar. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JS19_24","007_19_24","JOS","19","24","24","Hay miyalemah nabunut an nidatan hi babluy ya nan holag Asher. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JS19_25","007_19_25","JOS","19","25","25","At hiyatuy babluy an nidat ay dida an ad Helkath, ya ad Hali, ya ad Beten, ya ad Akshaph, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JS19_26","007_19_26","JOS","19","26","26","ya ad Allammelek, ya ad Amad, ya ad Mishal. Ya nan igad hinan way alimuhan di algaw ya neheggon hinan Duntug an Carmel ya ad Shihor Libnath. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JS19_27","007_19_27","JOS","19","27","27","Ya numpalikaw nan igad hi appit di buhu'an di algaw, ya numpa'uy ad Beth Dagon. At niddum di ad Zebulun ya nan Nundotal an Iphtah El ta numpa'uy hi appit hi iggid hi ad Beth Emek ya ad Neiel. Ya ninayun ta engganah appit hi buhu'an di algaw ad Cabul, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JS19_28","007_19_28","JOS","19","28","28","ya ad Abdon, ya ad Rehob, ya ad Hammon, ya ad Kanah ta engganad Sidon. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JS19_29","007_19_29","JOS","19","29","29","Ya nunlikaw ad Ramah ta niyatam hinan na'allup an babluy ad Tyre, ya nipalikaw ad Hosah ta engganah nan Baybay an Mediterranean ad Aczib. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JS19_30","007_19_30","JOS","19","30","30","Ya middum goh ad Ummah, ya ad Aphek, ya ad Rehob. At duwampulu ta duway munisipyu, ya niddum nan hinakupdan ahigihigib. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JS19_31","007_19_31","JOS","19","31","31","At hiyanay nidat hinan holag Asher. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JS19_32","007_19_32","JOS","19","32","32","Hay miyonom hi nabunut hi midatan hi babluy ya nan holag Naphtali. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JS19_33","007_19_33","JOS","19","33","33","Hay igad di babluy hi nidat ay dida ya numpa'uy ad Heleph ta engganah nan way ongol an ayiw hi ad Zaanannim, ya numpa'uy ad Adami Nekeb, ya ad Jabneel, ya ad Lakkum, ta engganah nan Wangwang an Jordan. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JS19_34","007_19_34","JOS","19","34","34","At nete\"ah di ya numpalikaw ad Aznoth Tabor hi appit hi alimuhan di algaw ta numpa'uy ad Hukkok. Ya inu'unudna nan pogpog di babluy nan holag Zebulun hi appit hi iggid, ya nan babluy nan holag Asher hi appit hi alimuhan di algaw, ya nan Wangwang an Jordan di igad hi appit hi buhu'an di algaw. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JS19_35","007_19_35","JOS","19","35","35","Ya niddum nan nun'a'allup an babluy an ad Ziddim, ya ad Zer, ya ad Hammath, ya ad Rakkath, ya ad Kinnereth, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JS19_36","007_19_36","JOS","19","36","36","ya ad Adamah, ya ad Ramah, ya ad Hazor, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JS19_37","007_19_37","JOS","19","37","37","ya ad Kedesh, ya ad Edrei, ya ad En Hazor, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JS19_38","007_19_38","JOS","19","38","38","ya ad Iron, ya ad Migdal El, ya ad Horem, ya ad Beth Anath, ya ad Beth Shemesh. At hay uyapdan amin ya himpulu ta hiyam an babluy. Ya niddum nan hinakupdan ahigihigib. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JS19_39","007_19_39","JOS","19","39","39","At hiyanay babluy hi nidat hinan holag Naphtali. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JS19_40","007_19_40","JOS","19","40","40","Hay miyapituh nabunut hi midatan hi babluy ya nan holag Dan. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JS19_41","007_19_41","JOS","19","41","41","Ya hay babluy hi nidat ay dida ya ad Zorah, ya ad Eshtaol, ya ad Ir Shemesh, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JS19_42","007_19_42","JOS","19","42","42","ya ad Shaalabbin, ya ad Aijalon, ya ad Ithlah, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JS19_43","007_19_43","JOS","19","43","43","ya ad Elon, ya ad Timnah, ya ad Ekron, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JS19_44","007_19_44","JOS","19","44","44","ya ad Eltekeh, ya ad Gibbethon, ya ad Ba'alath, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JS19_45","007_19_45","JOS","19","45","45","ya ad Jehud, ya ad Bene Berak, ya ad Gath Rimmon, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JS19_46","007_19_46","JOS","19","46","46","ya ad Me Jarkon, ya ad Rakkon, ya nan babluy hi dammang ad Joppa. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JS19_47","007_19_47","JOS","19","47","47","Mu hidin hopapna ya mid abalinandan mangabak hinan numpunhituh nan pumbabluyanda, at immuyda mahkay ginubat nan babluy ad Leshem. Ya numpatoyda nan numpunhituh di ta hinakupda. Ya hinukatanda nan ngadana ta ad Dan an ngadan din ad holag ay dida. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JS19_48","007_19_48","JOS","19","48","48","At hiyanay babluy an nidat hinan holag Dan. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JS19_49","007_19_49","JOS","19","49","49","Hidin nalpah an ginogodwan nan holag Israel heden babluy ya indatanda mahkay hi Joshua an hina' Nun hi pumbabluyana. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JS19_50","007_19_50","JOS","19","50","50","At niyunnudan hidin inalin Apo Dios ta nidat ay hiya nan pohdonan babluy an ad Timnath Serah an wah nan madinuntug ad Ephraim. At heden babluy di impaphodnah nunhituwandan hina\"ama. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JS19_51","007_19_51","JOS","19","51","51","At hiyanay babluy hi nipiyapong hinan holag Israel hidin na'amungandan amin hinan way Tuldan Abung ad Shiloh. At nan Nabagtun Padin hi Eleazar, ya hi Joshua, ya nan a'ap'apuh nan ahimpahimpampun an holag Israel ya hi Apo Dios di binagandah bumadang ya unda mumbibinnunut. At hiyah ne nalpahan di nangogodwaan nan holag Israel hinan babluy ad Canaan. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JS20_1","007_20_1","JOS","20","1","1","Wa han ohan algaw ya inalin Apo Dios ay Joshua di, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JS20_2","007_20_2","JOS","20","2","2","“Alyom hinan i'ibbam an holag Israel ta pilionday babluy an mabalin an umayan nan waday pinatoyna ta unudonyu din inali' ay Moses hi atonyu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JS20_3","007_20_3","JOS","20","3","3","At nan tagun nahnan ya pimmatoy ya mabalin an umuy mipo\"oy hidi ta mibaliw hinan way mangiyawit. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JS20_4","007_20_4","JOS","20","4","4","Ya gulat ta limmayaw hi oha eden babluy an pento'nah ayan ya umuy hinan punhumalyaan hi diklamuh dih nan way pantaw nan babluy ta ibaganay immannung an na'at. Ya unda ipahgop ta iyuydah nan ihinana. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JS20_5","007_20_5","JOS","20","5","5","Ya gulat ta way mitnud ay hiyah di an mangiballoh ya adi mabalin hi iyabulut nan tataguh di an ipapatoy ti agguyna ginulat ya pimmatoy, ya bo'on hay bungotnay dimmalat hi pimmatayana. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JS20_6","007_20_6","JOS","20","6","6","Ya nan tataguh diy mangipanuh ta panginnilaandah un numbahol unu agguy ginulat nan tagu. Ya wa ay ta mid baholna ya mabalin an mihinah di ta engganah un matoy nan Nabagtun Padi eden gutud an na'atana ya un mabalin an umanamut hinan nalpuwana.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JS20_7","007_20_7","JOS","20","7","7","At hay babluy hi pinilin nan holag Israel ya nan wah appit di alimuhan di algaw an niyappit hinan Wangwang an Jordan hi ad Kedesh hi ad Galilee hinan madinuntug an lutan nan holag Naphtali, ya ad Shechem hinan madinuntug an babluy nan holag Ephraim, ya ad Hebron mahkay hinan madinuntug an lutan nan holag Judah. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JS20_8","007_20_8","JOS","20","8","8","Ya hay appit hi buhu'an di algaw hinan Wangwang an Jordan hidid Jericho ya ad Bezer hinan nundotal hi engganah nan mapulun an babluy nan holag Reuben, ya ad Ramoth hi ad Gilead hinan babluy nan holag Gad, ya ad Golan hi ad Bashan hinan babluy nan holag Manasseh. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JS20_9","007_20_9","JOS","20","9","9","At hiyanay babluy an pinilidah umuy ipo\"oyan nan holag Israel ya ta\"on un nan ni'babluy ay dida an nahnan ya pimmatoy ta mabaliwan hinan way umiballoh ta engganah un mahumalya. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JS21_1","007_21_1","JOS","21","1","1","Ya waday immayan nan mangipangpanguluh nan holag Levi hinan awadan nan Nabagtun Padin hi Eleazar, ya hi Joshua an hina' Nun, ya nan a'ap'apudan holag Israel. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JS21_2","007_21_2","JOS","21","2","2","Ya ni'hapitdan didah did Shiloh hi ad Canaan an inaliday, “Inalin Apo Dios hidin hi Moses an midatan amin holag Levi hi babluy hi punhituwanmi ya nan pangipahtulanmih a'animalmi.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JS21_3","007_21_3","JOS","21","3","3","At inabulutda ta indatdah nan holag Levi di udum hinan babluy. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JS21_4","007_21_4","JOS","21","4","4","Ya hay nahhun hi nabunut hi midatan ya nan holag Aaron an nan Nabagtun Padin ap'apun Kohath. At himpulu ta tuluy munisipyuh nidat ay didah nan babluy nan holag Judah, ya nan holag Simeon, ya nan holag Benjamin. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JS21_5","007_21_5","JOS","21","5","5","At hay nidat hinan udum an holag Kohath ya himpuluy munisipyuh nan babluy nan holag Ephraim, ya nan holag Dan, ya nan godwan holag Manasseh hinan appit hi alimuhan di algaw. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JS21_6","007_21_6","JOS","21","6","6","Ya nan holag Gershon an hi agin Kohath ya nidatandah himpulu ta tulun munisipyuh nan babluy nan holag Issachar, ya nan holag Asher, ya nan holag Naphtali, ya nan godwan di holag Manasseh an nihinah appit hi buhu'an di algaw ad Bashan. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JS21_7","007_21_7","JOS","21","7","7","Ya nan holag Merari an oha goh an agin Kohath ya nidatandah himpulu ta duwan munisipyuh nan babluy nan holag Reuben, ya nan holag Gad, ya nan holag Zebulun. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JS21_8","007_21_8","JOS","21","8","8","At nipa'annung din inalin Apo Dios ay Moses an nan holag Levi ya midatandah pumbabluyan ya pumpahtulan. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JS21_9","007_21_9","JOS","21","9","9","At umat hinay na'at an nidat nan udum an babluy nan holag Judah ya nan holag Simeon ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JS21_10","007_21_10","JOS","21","10","10","hinan holag Levi an nan holag Aaron an ap'apun Kohath ti diday nahhun hi nabunut an midatan. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JS21_11","007_21_11","JOS","21","11","11","Ya hay nidat ay dida ya ad Kiriath Arba an babluy an ningadan ay Arba an hi apun Anak. An ad Hebron mahkay di ngadan den madinuntug an babluy an nidat hinan holag Judah. Ya niddum goh nan pumpahtulan hinan nunlene'woh eden babluy. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JS21_12","007_21_12","JOS","21","12","12","Mu nan payaw hidi ya nan babluy hinan nunlene'woh ya nan hinakupnan ahigihigib ya nidat tuwali ay Caleb an hina' Jephunneh. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JS21_13","007_21_13","JOS","21","13","13","At hay nidat hi babluy hinan holag nan Nabagtun Padin hi Aaron ya ad Hebron an ipo\"oyan nan nahnan ya pimmatoy, ya ad Libnah, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JS21_14","007_21_14","JOS","21","14","14","ya ad Jattir, ya ad Eshtemoa, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JS21_15","007_21_15","JOS","21","15","15","ya ad Holon, ya ad Debir, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JS21_16","007_21_16","JOS","21","16","16","ya ad Ain, ya ad Juttah, ya ad Beth Shemesh. Ya hanan babluy ya nun'iddum nan pumpahtulan hinan nunlene'woh. At hiyam di babluy hi indat nan holag Judah ya nan holag Simeon. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JS21_17","007_21_17","JOS","21","17","17","Ya opat di nidat hinan babluy nan holag Benjamin an ad Gibeon, ya ad Geba, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JS21_18","007_21_18","JOS","21","18","18","ya ad Anathoth, ya ad Almon. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JS21_19","007_21_19","JOS","21","19","19","At himpulu ta tulun amin di babluy ya nan pumpahtulan hinan nunlene'woh di nidat hinan holag nan Nabagtun Padin hi Aaron. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JS21_20","007_21_20","JOS","21","20","20","Ya nan udum an holag Kohath an hina' Levi ya waday indat nan holag Ephraim hinan babluyda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JS21_21","007_21_21","JOS","21","21","21","At opat di babluy an niddum nan pumpahtulan hinan nunlene'woh hinan madinuntug ad Shechem an ohan napto' hi umuy ipo\"oyan nan nahnan ya pimmatoy an ad Gezer, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JS21_22","007_21_22","JOS","21","22","22","ya ad Kibzaim, ya ad Beth Horon. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JS21_23","007_21_23","JOS","21","23","23","Ya nidat goh di opat an babluy an hakup nan holag Dan an ad Eltekeh, ya ad Gibbethon, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JS21_24","007_21_24","JOS","21","24","24","ya ad Aijalon, ya ad Gath Rimmon an niddum goh nan pumpahtulan. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JS21_25","007_21_25","JOS","21","25","25","Ya duwan babluy di nidat ay didah nan babluy nan godwan di holag Manasseh hidih appit hi alimuhan di algaw an ad Taanach ya ad Gath Rimmon, ya niddum nan pumpahtulan. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JS21_26","007_21_26","JOS","21","26","26","At himpulun amin di babluy an niddum nan pumpahtulan ay daden babluy di nidat hinan udum an holag Kohath. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JS21_27","007_21_27","JOS","21","27","27","Ya nan holag Gershon an oha goh an imbaluy Levi ya nidat ay diday duwan babluy hinan babluy nan godwan di holag Manasseh hi appit hi buhu'an di algaw hi ad Golan an wah nan babluy ad Bashan an ohah nan ipo\"oyan di nahnan ya pimmatoy, ya ad Be Eshterah an niddum nan nunlene'woh hidin pumpahtulan. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JS21_28","007_21_28","JOS","21","28","28","Ya nidat goh ay dida nan opat an babluy hinan babluy nan holag Issachar an ad Kishion, ya ad Daberath, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JS21_29","007_21_29","JOS","21","29","29","ya ad Jarmuth, ya ad En Gannim an niddum goh nan pumpahtulan hinan nunlene'woh. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JS21_30","007_21_30","JOS","21","30","30","Ya opat goh di nidat ay didah nan babluy nan holag Asher an ad Mishal, ya ad Abdon, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JS21_31","007_21_31","JOS","21","31","31","ya ad Helkath, ya ad Rehob, ya umat goh an niddum nan pumpahtulan ay daden babluy. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JS21_32","007_21_32","JOS","21","32","32","Ya tulu goh di nidat ay didah nan babluy nan holag Naphtali an ad Kedesh hi ad Galilee an oha goh an babluy hi ipo\"oyan di nahnan ya pimmatoy, ya ad Hammoth Dor, ya ad Kartan an niddum goh nan pumpahtulan hidi. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JS21_33","007_21_33","JOS","21","33","33","At himpulu ta tulun amin di babluy hi nidat hinan holag Gershon an niddum nan pumpahtulan. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JS21_34","007_21_34","JOS","21","34","34","Ya nan holag Merari an imbaluy goh Levi ya opat di babluy hi nidat ay didah nan babluy nan holag Zebulun. Daden babluy ya ad Jokneam, ya ad Kartah, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JS21_35","007_21_35","JOS","21","35","35","ya ad Dimnah, ya ad Nahalal. Ya nun'iddum nan pumpahtulan ay daden babluy. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JS21_36","007_21_36","JOS","21","36","36","Ya opat goh di babluy hi nidat ay didah nan babluy nan holag Reuben. Daden babluy ya ad Bezer, ya ad Jahaz, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JS21_37","007_21_37","JOS","21","37","37","ya ad Kedemoth, ya ad Mephaath, ya nun'iddum goh nan pumpahtulan ay daden babluy. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JS21_38","007_21_38","JOS","21","38","38","Ya opat goh di babluy hinan babluy nan holag Gad hi nidat ay dida an ad Ramoth hi ad Gilead an ohah nan ipo\"oyan di nahnan ya pimmatoy, ya ad Mahanaim, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JS21_39","007_21_39","JOS","21","39","39","ya ad Heshbon, ya ad Jazer, ya nun'iddum goh nan pumpahtulan ay daden babluy. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JS21_40","007_21_40","JOS","21","40","40","At himpulu ta duwan amin di babluy hi nidat hinan holag Merari an imbaluy Levi. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JS21_41","007_21_41","JOS","21","41","41","Ya hay lammung an amin nan babluy ya pumpahtulan an indat nan holag Israel hinan holag Levi ya napat ta walu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JS21_42","007_21_42","JOS","21","42","42","Ti daden nidat an babluy ya niddum nan nunlene'woh hidin pumpahtulan. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JS21_43","007_21_43","JOS","21","43","43","At indatan Apo Dios an amin nan holag Israel hi babluy an din inalinah din o'ommoddah idatnan dida. At hidin nangabakanda ya nunhituda mahkay hidi. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JS21_44","007_21_44","JOS","21","44","44","Ya impalenggop Apo Dios didan amin eden numpumbabluyanda ti hiyah ne tuwali din inalin din o'ommodda. Ya mi'id di ohah nan buhuldah way abalinanan mangubat ay dida ti impa'abaknan amin nan buhulda ay dida. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JS21_45","007_21_45","JOS","21","45","45","At an amin nan inalinah nan holag Israel hi atona ya impa'annungna! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JS22_1","007_22_1","JOS","22","1","1","Wa han ohay algaw ya inayagan Joshua nan holag Reuben, ya nan holag Gad, ya nan godwan di holag Manasseh, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JS22_2","007_22_2","JOS","22","2","2","ya inalinan diday, “Inatyun amin din inalin Apo Dios ay Moses an baalnah atonyu. Ya umat goh hidin inali' hi atonyu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JS22_3","007_22_3","JOS","22","3","3","Ya maphod ti ta\"on un nabayag ya agguyyu tinaynan nan i'ibbayun holag Israel ti unyuat binadangan didah engganad ugwan an inun'unudyu din inalin Apu tu'un hi Apo Dios. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JS22_4","007_22_4","JOS","22","4","4","At ad ugwan an impalenggopna tun i'ibbayun holag Israel ta nipa'annung din inalina ya mabalin mahkay an mumbangngad ayuh nan numbabluyanyuh appit hi buhu'an di algaw hinan Wangwang an Jordan an indat Moses an baal Apo Dios ay da'yu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JS22_5","007_22_5","JOS","22","5","5","Mu mahapul an ihamadyu ta inaynayunyun mangunud hinan intugun Moses an baal Apo Dios ay ditu'u ta pa'appohdon tu'u Hiya an Apu tu'u ta ammuna nan miyunnudan hinan pohdonay aton tu'u, ya munhulbi tu'un Hiya.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JS22_6","007_22_6","JOS","22","6","6","At winagahan Joshua dida, ya impa'anamutna dida. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JS22_7","007_22_7","JOS","22","7","7","Nan holag Manasseh ya nagodwada nongkay, ya hi Moses di nangidat hinan godwan di holag Manasseh hinan babluy ad Bashan hi appit hi buhu'an di algaw hinan Wangwang an Jordan. Mu nan godwan goh nan holag Manasseh ya hi Joshua di nangidat ay didah nan babluy an niyappit hi alimuhan di algaw an didan amin hinan udum an holag Israel. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JS22_8","007_22_8","JOS","22","8","8","Hidin nungwagahan Joshua ay dida ya unna ipa'anamut dida, ya inalinay, “Mumbangngad ayu ta iyanamutyu nan do'ol an umipa'adangyan an umat hinan a'animal, ya balitu', ya silver, ya gambang, ya gumo', ya nan do'ol an lubung. Ya indatanyu nan i'ibbayuh dih udum ay danen innal tu'uh nan buhul.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JS22_9","007_22_9","JOS","22","9","9","At nan holag Reuben, ya nan holag Gad, ya nan godwah nan holag Manasseh ya tinaynanda nan i'ibbadan holag Israel ad Shiloh hidid Canaan ta numbangngaddah nan babluy an nidat ay didad Gilead an hiyah ne din inalin tuwalin Apo Dios ay Moses hi midat ay dida. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JS22_10","007_22_10","JOS","22","10","10","Mu hidin nipotto'andad Geliloth hidid Canaan hinan Wangwang an Jordan ya inyamman nan holag Reuben, ya nan holag Gad, ya nan godwan nan holag Manasseh han ongol ya ata'nang an pun'onngan hi me'nong ay Apo Dios ya unda bumad'ang. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JS22_11","007_22_11","JOS","22","11","11","Mu hidin dengngol nan i'ibbadan holag Israel hidid Canaan heden inyammada ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JS22_12","007_22_12","JOS","22","12","12","ya na'amungdan amin ad Shiloh ta umuyda gubaton nan i'ibbadan holag Israel. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JS22_13","007_22_13","JOS","22","13","13","Mu hennagda ni' hi Phinehas an hina' Eleazar an Nabagtun Padin umuy mi'hapit ay dida ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JS22_14","007_22_14","JOS","22","14","14","ya nan hinohhan a'ap'apuh nan himpulun holag Israel. Daden himpulun a'ap'apu ya diday mangipanguluh nan pamilyan nahlaganda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JS22_15","007_22_15","JOS","22","15","15","At diday immuy ad Gilead an numbabluyan nan holag Reuben, ya nan holag Gad, ya nan godwan holag Manasseh. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JS22_16","007_22_16","JOS","22","16","16","Ya inaliday, “Na'amung ami an amin hinan i'ibba tu'un holag Israel, ya hennag da'min mummahmah ay da'yuh un anaad ta agguyyu innaynayun di pangulugyun Apo Dios. Ti anaad ta nun'amma ayuh pun'onnganyu? At hiyah ne panginnilaan an din'ugyuh Apo Dios an unudon tu'un holag Israel! Ya hay dumalat ta nginohoyyuh Apo Dios! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JS22_17","007_22_17","JOS","22","17","17","Undan inaliwanyu nan ongol an numbaholan tu'uh din awadan tu'ud Peor? At hiyay dimmalat hi nun'atayan din do'ol an i'ibba tu'uh nan nidugah an dogoh an nummoltan Apo Dios ay ditu'u! Ya ten engganad ugwan ya munholholtap tu'u an dumalat ay danen numbaholan tu'u! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JS22_18","007_22_18","JOS","22","18","18","Ya ne goh an inyal'allayu ahan. At gulat ta du'gonyuh Apo Dios ad ugwan ya umannung an hi ma'et at moltaon ditu'un amin an holag Israel! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JS22_19","007_22_19","JOS","22","19","19","Ti undan mahapul ahan hi un way pun'onnganyuh tu ya un pumhod heten numbabluyanyu. Gulat ay ta mahapul ya odolnah unyu taynan ta ditu'un amin hinan dammangnah awadan nan Tuldan Abung. At idatan da'yuh dih pumbabluyanyu! Ti gulat ta du'gonyuh Apo Dios at ta\"on un da'mi ya middum amin da'yun numbahol! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JS22_20","007_22_20","JOS","22","20","20","An umat ay Achan an hina' Zerah an dumalat di agguyna nangunudan hidin inalin Apo Dios ti innalna din mipawa, ya ni'moltada nan udum an ibba tu'un holag Israel. At adi ammunah Achan hi natoy an dumalat di baholna ti ni'yatoyday do'ol an i'ibba tu'u!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JS22_21","007_22_21","JOS","22","21","21","Ya inalin nan holag Reuben, ya nan holag Gad, ya nan godwan holag Manasseh di, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JS22_22","007_22_22","JOS","22","22","22","“Hi Apo Dios ya Hiyay Ap'apu an nidugah di abalinana! Ya inilanay dumalat hi nangatanmih di, ya penhodmi goh an innilaonyud ugwan. At immannung ay an din'ugmih Apo Dios an indinongmiy pangulugmin Hiya ya odolnah un da'mi pumpatoy ta mi'id ami! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JS22_23","007_22_23","JOS","22","23","23","Ya gulat hi un immannung an din'ugmih Apo Dios ta hiyanan nat'on di pun'onnganmih nan Onong an Moghob, ya nan Onong an Ma'an, ya nan Onong hi Pi'lenggopan ay Apo Dios ya ta\"on hi un kaymu da'mi moltaon ay Hiya. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JS22_24","007_22_24","JOS","22","24","24","Mu adi umat hina ti manu ay inatmi ya adimi pohdon an udum hi algaw ya alyon nan holagyuh nan holagmiy mi'id di niyatandan Apo Dios an unudon tu'un holag Israel. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JS22_25","007_22_25","JOS","22","25","25","Ya mabalin goh an alyonday, Hi Apo Dios ya binattanan ditu'uh nan Wangwang an Jordan, at agguy ayu nibilang hi tataguna! At mid mapto' ya hiyay dumalat hi pangidinngan nan holagmin mangunud ay Apo Dios! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JS22_26","007_22_26","JOS","22","26","26","At nan inyammami ya bo'on panghoban hi e'nongmi unu pangidawatan hi onong. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JS22_27","007_22_27","JOS","22","27","27","Ti hay ninomnommih iyatan den inyammamin pun'onngan ya mangipa'innilan ditu'ud ugwan an inyal'allanah nan holag hi pidwa an middum amin da'yun mundayaw ay Apo Dios hidih nan Tuldan Abung. At inaynayunmin mangiyalih dih nan Onong an Moghob, ya nan Onong hi Pi'lenggopan, ya nan udum an midawat ay Apo Dios. At nan holagyuh pidwa ya adida alyon hinan holagmih unda agguy nibilang hi tatagun Apo Dios. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JS22_28","007_22_28","JOS","22","28","28","Ya umat ay hinay ma'at hi pidwa ya mabalin an alyon nan holagmi an wah di nan inyamman din o'ommodmin pun'onngan hi me'nong an nipaddung hinan pun'onngan hi me'nong ay Apo Dios. Mu bo'on pun'onngan hi midawat ti hene ya un pangimmatunan tu'un amin an da'mi ya nibilang amih tatagun Apo Dios an umat ay da'yu.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JS22_29","007_22_29","JOS","22","29","29","Ya innayunda goh an inaliy, “Adimi ahan du'gon hi Apo Dios ti bo'on nan pun'onngan hi me'nong ay Hiya unu pangidawatan hi me'nong di inyammami ti mi'id di udum hi un bo'on nan wah dih nan hinagang nan Tuldan Abung!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JS22_30","007_22_30","JOS","22","30","30","Ya maphod hi nangngolan nan padin hi Phinehas ya nan himpulun a'ap'apun nan holag Israel heden inalin nan i'ibbadan holag Reuben, ya nan holag Gad, ya nan godwan di holag Manasseh. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JS22_31","007_22_31","JOS","22","31","31","Ya inalin Phinehas an imbaluy nan Nabagtun Padin hi Eleazar di, “Ad ugwan ya inilamin wadah Apo Dios hitun na'amungan tu'u. Ti immannung an agguyyu din'ug Hiya, at mi'id dumalat hi pummoltaanan ditu'un holag Israel!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JS22_32","007_22_32","JOS","22","32","32","At nakak da Phinehas ya nan a'ap'apun ni'yibbanad Gilead ta numbangngaddad Canaan, ya impa'inniladah nan i'ibbadan holag Israel din nunhahapitanda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JS22_33","007_22_33","JOS","22","33","33","Ya immamlongdah nangngolanda, at innayundan nundayaw ay Apo Dios. At indinongda mah an manahapit hinan umuyda pi'gubatan ta pa\"ionda nan numbabluyan nan holag Reuben ya nan holag Gad. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JS22_34","007_22_34","JOS","22","34","34","Ya heden inyamman nan holag Reuben ya nan holag Gad an paddungnay pun'onngan di mangipanomnom an ohah Apo Dios an unudondan amin at hiyanan nginadnanda ta Ihtigu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JS23_1","007_23_1","JOS","23","1","1","Impalenggop Apo Dios nan holag Israel hi nunhituwandad Canaan ti mi'id mahkay di umuy mangubat ay dida. At hidin na'alla'ay mahkay ahan hi Joshua ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JS23_2","007_23_2","JOS","23","2","2","ya impa'ayagnan amin nan holag Israel, ya nan a'ap'apuda an nan mangipangpangulu ya nan mangipanuh ay dida. At hidin na'amungda ya inalinan diday, “Ad ugwan ya na'alla'aya' mahkay, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JS23_3","007_23_3","JOS","23","3","3","mu titinnig tu'uy nangat Apo Dios hinan udum an tatagu an Hiyay nananggah nan mi'gubat ay ditu'u! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JS23_4","007_23_4","JOS","23","4","4","Ya nen impiyapong'u ay da'yu nan babluy an nalpah an inabak tu'u an nete\"ah nan Wangwang an Jordan hi appit hi buhu'an di algaw ta engganah nan Baybay an Mediterranean hi appit hi alimuhan di algaw. Ya ta\"on un nan pangngelnan agguy ni' nahakup ya nalpah an impiyapong'un da'yu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JS23_5","007_23_5","JOS","23","5","5","Ti inila' an hi Apo Dios an unudon tu'u ya palayawona didah tun umayanyuh di ta da'yuy mipallog hi ad luta ti hiyah ne inalina. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JS23_6","007_23_6","JOS","23","6","6","At hiyanan tumulid ayu, ya ihamadyun unudon an amin nan nitudo' an din intugun Apo Dios ay Moses ta adiyu du'gon. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JS23_7","007_23_7","JOS","23","7","7","Ya adi ayu ahan middum hinan ato'aton nan udum an tatagun na'angang an ni'hitun da'yu. Ya adiyu gun ngadanon nan bululda, ya adi ayu goh munhapatan dida, ya adiyu goh ipatnan dayawon hanan bululda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JS23_8","007_23_8","JOS","23","8","8","At mi'id di udum hi unudon tu'un ammunah Apo Dios an umat hinan inatyuh engganad ugwan. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JS23_9","007_23_9","JOS","23","9","9","Ti inilayun ta\"on hi un o\"ongol an babluy ya nun'abak Apo Dios ta da'yuy nipallog. At hiyanan engganad ugwan ya mi'id di nangabak ay ditu'u. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JS23_10","007_23_10","JOS","23","10","10","Ya ta\"on un ammunay oha ay da'yu ya abalinanan palayawon di linibuh tatagu ti hiyay inalin Apo Dios hi atona. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JS23_11","007_23_11","JOS","23","11","11","At hiyanan ihamadyun nomnomnomon ta hi Apo Dios di pa'appohdonyu! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JS23_12","007_23_12","JOS","23","12","12","Ti gulat ta du'gonyu Hiya ta iyunnudyuh nan tatagun na'angang hinan nihinanyun ten babluyyu ta mi'yahaway udum ay da'yu ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JS23_13","007_23_13","JOS","23","13","13","at umannung an adi mahkay palayawon Apo Dios nan na'angang an tatagu eten babluy an ta\"on unyu gubaton dida. At la'tot ya diday dumalat hi agahanyu, at ay ayu nabitu, ya ay da'yu punhaplat, ya ayda hubit ay da'yuh engganah un mi'id ay da'yuy ma'angang eten maphod an babluy an indat Apo Dios ay ditu'u. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JS23_14","007_23_14","JOS","23","14","14","At ha\"in ay mahkay ya inila' an adi madnoy at tayna' da'yu. Mu ininnila tu'u tuwali an indat Apo Dios an amin nan mun'aphod ay ditu'u ti impa'annungna din inalinah atonan ditu'un mi'id di imbahhawna. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JS23_15","007_23_15","JOS","23","15","15","Mu bo'on ya anggay di maphod hi inalinah ipa'annungna ti umat goh an ipa'annungna nan adi maphod an inalinah atona. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JS23_16","007_23_16","JOS","23","16","16","At hiyanan maphod hi un tu'u inaynayun nan intuguna! Ti gulat ta nan udum an madayaw di haggungonyu at umannung an pabungtonyuh Apo Dios, at moltaon da'yu ta engganah un mi'id nongkay ay da'yuy ma'angang eten maphod an babluy an indatnan ditu'u.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JS24_1","007_24_1","JOS","24","1","1","Inayagan goh Joshua nan holag Israel an didan amin hinan a'ap'apudan umat hinan mangipangpangulu ay dida ya nan udum goh an u'upihyalda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JS24_2","007_24_2","JOS","24","2","2","Ya inalinan diday, “Nan Dios an unudon tu'u ya inalinay, Nan o'ommodyun umat ay Terah an hi aman da Abraham ay Nahor ya numbabluydah nan malauhan an Wangwang an Euphrates. Ya hay dinayawda ya nan numbino'ob'on an bulul. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JS24_3","007_24_3","JOS","24","3","3","Mu inayaga' hi apuyun hi Abraham ta tinaynanah den numbabluyana, ya impangulu' ta immalih tud Canaan, at mi'id di agguyna immayan an babluy hitu. At impado'ol'uy holagna ti hi Isaac di ohan imbaluyna, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JS24_4","007_24_4","JOS","24","4","4","ya nunhologo' hi Isaac ta da Jacob ay Esau. Ya hay impabnoh'un Esau hi immuyna numbabluyan ya nan madinuntug ad Edom. Mu hi apuyun hi Jacob an didah nan imbabaluyna ya immuydad Egypt. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JS24_5","007_24_5","JOS","24","5","5","At nadnoydah di ya un'u honogon hidi da Moses ay Aaron, ya nunligato' hi nidugah nan i'Egypt ya un'u da'yu pakakon hidi. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JS24_6","007_24_6","JOS","24","6","6","Hidin tinaynan din o'ommodyud Egypt ya impangulu' didah nan Mumbolah an Baybay. Ya pindug nan i'Egypt dida an numpuntakaydah nan kabayu ya numpungkalesaday udum. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JS24_7","007_24_7","JOS","24","7","7","Mu numpabadangda din o'ommodyun Ha\"in an Dios, at inhawan'un dida han munhehellong an bunut hinan numbattanan nan i'Egypt. Ya nun'alnongda. Ya hinimungyun nannig hidin na'at ay dida. Ya inipluyyuh nan mapulun ta nabayag di immuyyu limmane'ledan hidi. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JS24_8","007_24_8","JOS","24","8","8","Ya impangulu' da'yuh nan babluy nan holag Amor an nunhituh appit hi buhu'an di algaw hi appit di Wangwang an Jordan. Ya ginubat da'yun dida, mu da'yuy nangabako'. At numpatoy'u dida ta hinakupyu nan numbabluyanda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JS24_9","007_24_9","JOS","24","9","9","Ya awni goh ya penhod nan alid Moab an hi Balak an hina' Zippor an mangubat ay da'yu. At impa'ayagnah Balaam an hina' Beor ta idutan da'yu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JS24_10","007_24_10","JOS","24","10","10","Mu agguy'u inyabulut, at hiyaat un da'yuat winagahan ta way inat'un nangibaliw ay da'yu ta agguy da'yu pinatoy ay Balak. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JS24_11","007_24_11","JOS","24","11","11","At la'tot ya binad'angyu nan Wangwang an Jordan ta nidatong ayud Jericho. Ya umat goh an ginubat da'yuh nan iJericho an umat hinan inat nan udum an holag Amor, ya nan holag Periz, ya nan holag Heth, ya nan holag Girgas, ya nan holag Hiv, ya nan iCanaan, ya nan iJebus. Mu impa'abak'u didan amin ay da'yu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JS24_12","007_24_12","JOS","24","12","12","Ya hennag'u nan ay Iyu'an ta Hiyay nangipata'ot ta limmayawda din duwan ali an holag Amor, at hiyanan bo'on hay hanggapyu ya panayuy dumalat hi nangabakanyu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JS24_13","007_24_13","JOS","24","13","13","Ya indat'uy lutan agguyyu numbabluyan, ya indat'uy babluy an bo'on da'yuy na'ungal. At ad ugwan ya wah na ayun numbabluy, ya gunyu goh onon nan bo'onyu intanom an umat hi greyp ya olibo.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JS24_14","007_24_14","JOS","24","14","14","Ya innaynayun Joshua goh an inaliy, “Hay maphod ya hi Apo Dios di ipabagtu tu'uh ta'tan tu'u, ya Hiyay immannung an unudon tu'u! At du'gon tu'u nan bulul an dinayaw din o'ommod tu'uh awadandah nan dammang nan Wangwang an Euphrates ya ad Egypt ta hi Apo Dios ya anggay di dayawon tu'u. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JS24_15","007_24_15","JOS","24","15","15","Ya gulat ta munduwaduwa ayun mangiyohhan mundayaw ay Apo Dios at ad ugwan di pumpilianyuh dayawonyuh un din bulul an dinayaw din o'ommod tu'uh din awadandah nan dammang di Wangwang an Euphrates, unu nan bulul an dayawon nan holag Amor an numbabluy hidin hopapnah tun nihinan tu'ud ugwan, unu hi Apo Dios tuwali. Mu da'mi ay an hina\"ama ya hi Apo Dios di unudonmi.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JS24_16","007_24_16","JOS","24","16","16","Ya inalin nan tataguy, “Ta\"on hi un da'mi ya adi mabalin hi unmi inganuy hi Apo Dios ta hay udum an madayaw di unudonmi! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JS24_17","007_24_17","JOS","24","17","17","Ti undan bo'on Hiyay nangekak hidin o'ommod tu'ud Egypt hidin abaalda? Ya undan agguy tu'u tinnitinnig din ina'inatnan umipanoh'a? Ya Hiya din nangibaliw ay ditu'uh nan babluy an immayan tu'u ya linaulauhan tu'u! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JS24_18","007_24_18","JOS","24","18","18","Ya hidin dimmatong tu'un ten babluy ya Hiya goh di nangipalayaw hinan holag Amor an nunhituh tu. At hiyanan ta\"on hi un da'mi ya hay un'unudonmi ya hi Apo Dios ti Hiyay immannung an Dios!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JS24_19","007_24_19","JOS","24","19","19","Ya inalin Joshua ay diday, “At hiyadan hi unyu abalinan an mangunud ay Hiya ti Hiya ya na'ahhamad di aatna, ya adina abuluton an waday udum an bulul an dayawon tu'u, ya adina aliwan nan ngohoyyu ya baholyu! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JS24_20","007_24_20","JOS","24","20","20","At gulat ta du'gon tu'u Hiya ta nan udum di dayawon tu'u at immannung an du'gon ditu'u, ya patayon ditu'un Apo Dios an ta\"on hi un din hopapna ya maphod di nangatnan ditu'u!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JS24_21","007_24_21","JOS","24","21","21","Mu inalin din tatagu ay Joshua di, “Adi ahan umat hina! Ti hi Apo Dios ya anggay di unudonmih dayawonmi!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JS24_22","007_24_22","JOS","24","22","22","Ya inalin goh Joshua ay diday, “Nomnomonyuh nen inaliyu. Da'yuy nanimung hi nangali an hi Apo Dios di unudonyu!” Ya inalin nan tataguy, “Oo, da'miy nanimung an nangalin ne!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JS24_23","007_24_23","JOS","24","23","23","Ya inalin Joshua ay diday, “At mahapul an pun'itapalyu nan bubulul an dayawonyu ta hi Apo Dios an Dios tu'un holag Israel di pangiyohhaan tu'u!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JS24_24","007_24_24","JOS","24","24","24","Ya inalin nan tatagun Joshua di, “Hi Apo Dios an Apu tu'u tuwaliy punhulbianmi ya unudonmi!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JS24_25","007_24_25","JOS","24","25","25","At hidih nan nungkampuandad Shechem ya intudo' Joshua tuwali nan nuntutulaganda eden algaw, ya inalina goh hinan udum nan Tugun an un'unudonda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JS24_26","007_24_26","JOS","24","26","26","Ya intudo' goh Joshua daden nitugun hinan liblun nitud'an di Uldin Apo Dios. Ya unna alan han ongol an batu, ya inyuyna impabun hinan puun han ayiw an oak an neheggon hinan pun'onnganda ay Apo Dios. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JS24_27","007_24_27","JOS","24","27","27","Ya inalinah nan tataguy, “Heten batuy panginomnoman tu'uh nan inalin Apo Dios ya nan hinahapit tu'u. Ya hiyah te goh di ihtigu ta adi tu'u du'gon Hiya an Dios.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JS24_28","007_24_28","JOS","24","28","28","At impa'anamut mahkay Joshua nan tatagu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JS24_29","007_24_29","JOS","24","29","29","Ya awni ya natoy tatagwah Joshua an baal Apo Dios an hina' Nun hidin nuntawon hi hinggahut ta han himpulu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JS24_30","007_24_30","JOS","24","30","30","At inlubu'dah nan lutan nidat ay hiyad Timnath Serah hinan madinuntug ad Ephraim hi appit hi iggid hi un hagangon di buhu'an di algaw hinan Duntug an Gaash. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JS24_31","007_24_31","JOS","24","31","31","Ya gun inunud nan holag Israel hi Apo Dios hidin hi Joshua di nangipangpangulun dida, ya ta\"on un nan i'ibbanan a'ap'apun nanninannig hi nangipapto'an Apo Dios ay dida. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JS24_32","007_24_32","JOS","24","32","32","Ya din tungal Joseph an inilpun nan holag Israel hi ad Egypt ya inlubu'dad Shechem hinan lutada tuwalin penla' Jacob hi hinggahut an pihhun silver hinan linala'in imbabaluy Hamor an hi aman Shechem. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JS24_33","007_24_33","JOS","24","33","33","Ya hidin natayan Eleazar an hina' Aaron ya nilubu' hinan babluy an nidat hinan imbaluynan hi Phinehas hi ad Gibeah hinan madinuntug ad Ephraim.");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JG1_1","008_1_1","JDG","1","1","1","Hidin nalpahan di natayan Joshua ya ni'hapit nan holag Israel ay Apo Dios, an inaliday, “Hay mahhun nin ay da'min himpangapuh umuy mangubat hinan iCanaan?” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JG1_2","008_1_2","JDG","1","2","2","Ya tembal Apo Dios, ya inalinay, “Nan holag Judah di mahhun an umuy ti diday pangipahakupa' hinan numbabluyan di iCanaan.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JG1_3","008_1_3","JDG","1","3","3","Ya nan tatagun holag Judah ya inalidah nan tutulangdan holag Simeon di, “Mi'yali ayun da'mi ta umuy tu'uh nan nidat ay da'min babluy ta mumbabaddangan tu'un mamuhul hinan iCanaan! Ta nalpah ay ya binadanganmi da'yuh nan nidat hi pumbabluyanyu!” At numbaddangan nan holag Judah hinan holag Simeon an namuhul hinan iCanaan. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JG1_4","008_1_4","JDG","1","4","4","Ya unat goh ginubat nan holag Judah nan iCanaan ya nan holag Periz ya nangabakon Apo Dios dida, ya hay uyap di numpatoydad Bezek ya himpuluy libun tindalu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JG1_5","008_1_5","JDG","1","5","5","Ya hidid Bezek di nangah'upandan Adoni-Bezek hi nangubatandan hiya, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JG1_6","008_1_6","JDG","1","6","6","mu limmayaw hi Adoni-Bezek, at pindugda hiya, ya dempapda, ya pinultulanday am'ama\"an di ngamayna ya hu'ina. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JG1_7","008_1_7","JDG","1","7","7","Ya inalin Adoni-Bezek di, “Napituday a'alih pinutuputula' di am'ama\"an di ngamayda ya hu'ida ta diday puntamuo' an mun'um'umung hinan way magah hi hiluk di lamehaa'. Mu ad ugwan ya ten iballoh Apo Dios ay ha\"in din inat'un dida!” At inyuydah Adoni-Bezek ad Jerusalem, ya hidiy natayana. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JG1_8","008_1_8","JDG","1","8","8","Ginubat goh nan holag Judah di ad Jerusalem, at hinakupda, ya numpatoyda nan tatagu, ya pinuulanda nan babluy. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JG1_9","008_1_9","JDG","1","9","9","At immuyda goh ginubat nan himpampun an holag Canaan an bimmabluy hinan madinuntug, ya nan babluy hinan puun di duntug, ya nan mapulun an Negev an wah appit hi agwan hi un hagangon di buhu'an di algaw. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JG1_10","008_1_10","JDG","1","10","10","Ya immuyda goh ginubat nan himpampun an holag Canaan hidid Hebron an hay ngadanah din hopapna ya Kiriath Arba. Ya hidiy nangabakandah nan holag Sheshai, ya nan holag Ahiman, ya nan holag Talmai. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JG1_11","008_1_11","JDG","1","11","11","At immuy goh nan holag Judah ad Debir (an hay ngadanah din hopapna ya Kiriath Sepher). ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JG1_12","008_1_12","JDG","1","12","12","Ya hi Caleb ya inalinay, “Ipiyahawa' nan babain imbaluy'un hi Aksah hinan lala'in umuy an mangubat ya mangabak ad Kiriath Sepher.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JG1_13","008_1_13","JDG","1","13","13","Hi Othniel an hina' Kenaz an udidian Caleb di nangubat eden babluy, ya hinakupna, at indat Caleb nan imbaluynan hi Aksah ay hiya ta iyahawana. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JG1_14","008_1_14","JDG","1","14","14","Ya heden gutud di nun'ahawaanda ya hennag Othniel hi Aksah ta umuyna ibagay bonhonah payaw ay amana. At immuy hi Aksah ay amana. Ya unat goh limmahun hinan dongki ya hinanhanan amanay mahapulna. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JG1_15","008_1_15","JDG","1","15","15","Ya tembalnan inalinay, “Impabnohmu nan lutan mid danumna, at udmam ni' hinan obob!” At impabnoh Caleb nan obob hinan bagtuna ya ampana. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JG1_16","008_1_16","JDG","1","16","16","Hidin akakan nan holag Judah ad Jericho an nido'lan di palma ya nitnud nan himpampun an holag Ken an holag aman din babain ahawan Moses an ay ni'babluy hinan mapulun an Negev an neheggon ad Arad. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JG1_17","008_1_17","JDG","1","17","17","At nan holag Judah ya niddumdan ni'yuy hinan tatagun holag Simeon ta immuyda ginubat nan iCanaan an nunhituh nan babluy ad Zephath, at inabakda, ya numpatoyda dida, ya numpa\"ida nan babluy. Ya hinukatanday ngadan den babluy ta hay ngadana ya Hormah. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JG1_18","008_1_18","JDG","1","18","18","Ya hinakupda goh ad Gaza, ya ad Ashkelon, ya ad Ekron, ya ta\"on nan ahigihigib hinan nunlene'woh. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JG1_19","008_1_19","JDG","1","19","19","Ya binadangan Apo Dios nan tatagun holag Judah, at hinakupda nan madinuntug an babluy. Mu agguyda pinakak nan tatagun numpunhituh nan nundotal ti waday punluganandah gumo' an kalesan di mi'gubat. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JG1_20","008_1_20","JDG","1","20","20","Hay babluy ad Hebron ya nidat ay Caleb ti hiyah ne din intulag Moses hidin hopapna. At numpakak Caleb nan tulun linala'in holag Anak an nunhituh di. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JG1_21","008_1_21","JDG","1","21","21","Mu nan holag Benjamin ya agguyda pinakak nan holag Jebus an numpunhituh ad Jerusalem, at niddumdan ni'hituh dih nan holag Benjamin ta nangamung ad ugwan. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JG1_22","008_1_22","JDG","1","22","22","Nan holag Joseph ya ginubatda ad Bethel, ya binadangan Apo Dios dida. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JG1_23","008_1_23","JDG","1","23","23","Mu nunhonagdah nahhun hi umuy an munhi'im ad Bethel (an hay hopap di ngadana ya Luz), ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JG1_24","008_1_24","JDG","1","24","24","ya daden immuy nunhi'im ya dinamuda han lala'in nalpuh nan babluy, ya inalidan hiyay, “Itudum ay da'mi nan pange'wan an umuy hinan babluy, at mabaliwan'a ya nan pamilyam!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JG1_25","008_1_25","JDG","1","25","25","At henen lala'i ya intudunay enengwan nan tatagun holag da Joseph ay Manasseh ta immuyda numpatoy an amin nan tatagun den babluy, ya anggay henen lala'in nangituduh nange'wanda ya nan pamilyana di nabaliwan. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JG1_26","008_1_26","JDG","1","26","26","Ya unat goh nalpah hana ya immuy henen lala'ih nan lutan di himpampun an holag Heth, ya bimmabluy hidi ta numbalinonah ongol an babluy, ya nginadnana ta ad Luz goh, at hiyay ngadanah engganad ugwan. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JG1_27","008_1_27","JDG","1","27","27","Mu adi pa'apakkak nan holag Manasseh hinan tatagun numpunhitud Beth Shan, ya ad Taanach, ya ad Dor, ya ad Ibleam, ya ad Megiddo, ya nan nun'eheggon an babluy, at ni'hitudan dida. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JG1_28","008_1_28","JDG","1","28","28","Ya unat goh dimmo'ol nan holag Israel ta na'udman di abalinanda ya agguyda damdama pinakak an amin nan holag Canaan, mu numbalinonda didah baal ta nuntamudah nan naligat an tamu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JG1_29","008_1_29","JDG","1","29","29","Ya umat goh hinan holag Ephraim an agguyda pinakak nan iCanaan an numpunhituh nan babluy ad Gezer, at nan iCanaan ya innaynayundan niddum an ni'hituh nan holag Israel hidi. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JG1_30","008_1_30","JDG","1","30","30","Ya umat goh hinan holag Zebulun an agguyda pinakak nan tatagun numpunhituh nan babluy ad Kitron ya ad Nahalol, at nan iCanaan ya innaynayundan ni'hitun didah di, mu pinilitda didan muntamuh nan naligat an tamu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JG1_31","008_1_31","JDG","1","31","31","Ya nan holag Asher ya agguyda pinakak nan tatagun iCanaan an numpunhituh nan babluy ad Akko, ya ad Sidon, ya ad Ahlab, ya ad Akzib, ya ad Helbah, ya ad Aphek, ya ad Rehob. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JG1_32","008_1_32","JDG","1","32","32","At nan tatagun holag Asher ya niddumdan ni'hituh nan tatagun iCanaan ti agguyda pinakak dida. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JG1_33","008_1_33","JDG","1","33","33","Ya umat goh hinan holag Naphtali an agguyda pinakak nan tatagun iCanaan an numpunhituh nan babluy hi ad Beth Shemesh ya ad Beth Anath. At inabulutda didan mi'babluy ay dida, mu pinilitda didan muntamuh nan naligat an tamu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JG1_34","008_1_34","JDG","1","34","34","Ya nan holag Dan ya napilitandan nunhituh nan madinuntug ti agguy inyabulut nan himpampun an holag Amor an mundadyudan munhituh nan nundotal. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JG1_35","008_1_35","JDG","1","35","35","At nan himpampun an holag Amor ya innaynayundan numpunhitud Aijalon, ya ad Shaalbim, ya nan Duntug an Heres. Mu unat gun ma'udman di abalinan nan holag Joseph ya hi Manasseh ya pinilitda nan himpampun an holag Amor an muntamuh nan naligat an tamu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JG1_36","008_1_36","JDG","1","36","36","Ya hay pogpog di babluy nan himpampun an holag Amor ya mete\"ah nan dalan an miti'id hinan Bulud an Akrabbim ta engganay un mala'uhan ad Sela. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JG2_1","008_2_1","JDG","2","1","1","Ya immuy nan Anghel Apo Dios ad Bokim an nalpud Gilgal, ya inalinah nan holag Israel di, “Enekak'u da'yud Egypt ta inyuy'u da'yuh nan lutan intulag'uh din a'apuyu ya ommodyuh idat'un da'yu. Ya hay inali' ya adi' ahan ibahhaw nan intulag'un da'yu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JG2_2","008_2_2","JDG","2","2","2","Ya inali' goh an mahapul an adi ayu ahan mi'tulag hinan tatagun numpunhitun ten babluy, ya mahapul an pa\"ionyun amin nan pun'onnganda. Mu agguyyu inunud din inali' hi atonyu! Anaad ta inatyuy umat hina? ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JG2_3","008_2_3","JDG","2","3","3","At dumalat enen inatyu ya hay alyo' hi ato' ad ugwan ya adi' pakakon nan tatagun bimmabluy ta diday mangipaligligat ay da'yun umat hi hubit, ya nan dayawonda ya umat hi hulu an hiyay mangna ay da'yu!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JG2_4","008_2_4","JDG","2","4","4","Ya unat goh lempah nan Anghel Apo Dios an inali hana ya an amin nan holag Israel ya enlotdan ahikikila. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JG2_5","008_2_5","JDG","2","5","5","Ya hiyaat unda nginadnan henen babluy hi ad Bokim, at nun'onongdan Apo Dios hidi. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JG2_6","008_2_6","JDG","2","6","6","Ya hennag Joshua nan holag Israel ta umuyda hakupon nan lutan midat ay dida. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JG2_7","008_2_7","JDG","2","7","7","Ya nan tatagun holag Israel ya gunda inunud hi Apo Dios hidin amatagun Joshua, ya ta\"on hidin natayana ya intultuluydan nangunud ay Hiya ti wadada din a'ap'apudan nun'ala'ay an nanginnilan amin hinan ina'inat Apo Dios an nangibaliw hinan holag Israel. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JG2_8","008_2_8","JDG","2","8","8","Ya hi Joshua an hina' Nun an baal Apo Dios ya natoy hidin nuntawon hi hinggahut ta han himpulu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JG2_9","008_2_9","JDG","2","9","9","At inlubu'dah nan nidat ay hiyah banohnad Timnath Heres hinan madinuntug ad Ephraim hi appit hi iggid hinan Duntug an Gaash hi un hagangon di buhu'an di algaw. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JG2_10","008_2_10","JDG","2","10","10","Ya unat goh nun'atoydan amin din a'apuda an din papaddung Joshua ya nihukat ay dida nan imbabaluyda, mu inaliwandah Apo Dios ya din ina'inatnah nan holag Israel. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JG2_11","008_2_11","JDG","2","11","11","Ya nan holag Israel ya numbaholdan Apo Dios an dumalat di nundayawandah nan abulubulul an Ba'al. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JG2_12","008_2_12","JDG","2","12","12","Ya indinongdan mundayaw ay Apo Dios an Dios din o'ommodda an nan nangekak ay didad Egypt. Ti un at goh nan abulubulul an dayawon nan heneggonda di hiyay dayawonda ta hiyay dumalat hi nangipabungtandan Apo Dios. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JG2_13","008_2_13","JDG","2","13","13","Ya din'ugdah Apo Dios ta un at goh din abulubulul an Ba'al ya Ashtoreth di dinayawda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JG2_14","008_2_14","JDG","2","14","14","At hiyay dumalat hi bimmungtan Apo Dios hinan holag Israel, at inyabulutnay mumpangakaw ta immuyda nun'ilayaw nan gina'uda. Ya pata'ton mahkay nan binuhuldan wah nan nunlene'woh ti mi'id mahkay di abalinandan mananggan dida. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JG2_15","008_2_15","JDG","2","15","15","Ya an amin goh nan way ayandan mi'gubat ya diday gun ma'abak, ya manu ay ya adi mahkay pangabakon Apo Dios dida an hiyah ne din inalinan didah atona. At hiyaat un nidugah an mahmo'da nan holag Israel. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JG2_16","008_2_16","JDG","2","16","16","Ya la'tot ya waday pento' Apo Dios an huhuwis hi mangibaliw ay didah nan aton di gun mangaka'akaw hinan gina'uda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JG2_17","008_2_17","JDG","2","17","17","Mu nan holag Israel ya agguyda inunud hanan huhuwis an mangipapto' ay dida ta un at goh nan adi makulug an madayaw di daydayawonda. Manu din o'ommodda ti un'unnuddan Apo Dios, mu nan holagdan nihukat ay dida ya adida umunud. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JG2_18","008_2_18","JDG","2","18","18","Ya wa ay ta gun pot'on Apo Dios nan huwis an mangipapto' ay dida ya gunna badangan ta baliwana didah nan buhuldan mangipaligligat ay dida ti nidugah di homo' Apo Dios ay didah nan kumilakilaandan dumalat nan pangipaholholtapan nan buhuldan dida. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JG2_19","008_2_19","JDG","2","19","19","Mu unat goh natoy danen huwis an mangipapto' ay dida ya binangngadda goh nan bulul an dayawonda, at nidugdugah an na\"appuhiy ina'inatda ya un din o'ommodda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JG2_20","008_2_20","JDG","2","20","20","At hi Apo Dios ya nidugah di bungotnah nan holag Israel, ya inalinay, “Daten tatagu ya imbahhawda an agguyda inunud din immandal'uh nan a'apuda! At gapu ta adia' unudon ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JG2_21","008_2_21","JDG","2","21","21","at adi' mah ipipakak nan udumnan tatagun ten babluy an din agguy napakak ya natoy hi Joshua ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JG2_22","008_2_22","JDG","2","22","22","ta diday pampong'u ta panginnilaan un Ha\"in di unudon nan holag Israel an umat hidin inat din o'ommodda.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JG2_23","008_2_23","JDG","2","23","23","At hiyay dimmalat ya agguy mah pinakak Apo Dios nan tatagun bimmabluy hinan babluyda ti agguyna inyabulut an impa'abak didan Joshua, ya agguyna nunnaudon an pinakak dida. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JG3_1","008_3_1","JDG","3","1","1","Waday agguy pinakak Apo Dios hinan tatagu ta way pampongnah nan holag Israel an din agguy ni'gubat hidid Canaan. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JG3_2","008_3_2","JDG","3","2","2","Ya manu ay inatnay umat hina ya ta ituduwana didah atondan mi'gubat ti agguyda pinatnaan an ni'gubat. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JG3_3","008_3_3","JDG","3","3","3","Ya hanan agguy napakak hi na'angang an tatagun bimmabluy ya nan leman babluy nan iPhilistia, ya an amin nan iCanaan, ya nan iSidon, ya nan holag Hiv an numpunhituh nan aduntuduntug ad Lebanon an mete\"ah nan Duntug an Ba'al Hermon ta nangamung hidih nan kalata ad Lebo Hamath. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JG3_4","008_3_4","JDG","3","4","4","Didanay na'angang an tataguh pampongnah nan holag Israel ta panginnilaan hi unda unudon nan Tugun Apo Dios an indatnan Moses ta nituduh nan a'apuda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JG3_5","008_3_5","JDG","3","5","5","At niddum nan holag Israel an ni'hituh nan iCanaan, ya nan himpampun an holag Heth, ya holag Periz, ya holag Hiv, ya holag Amor, ya nan iJebus. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JG3_6","008_3_6","JDG","3","6","6","At numpi'yapudah nan tatagun ni'babluyanda, ya ni'dayawdah nan numbino'ob'on an dayawon danen tatagun ni'yappuanda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JG3_7","008_3_7","JDG","3","7","7","Ya nan holag Israel ya naliwandah Apo Dios an Diosda ta nan nun'appuhiy ina'inatda, ya hay dinayawda ya nan abulubulul an Ba'al ya Asherah. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JG3_8","008_3_8","JDG","3","8","8","At dumalat henen inatda ya bimmohol hi Apo Dios ay didan holag Israel, at impa'abakna didan Cushan-Rishathaim an alih ad Aram Naharaim ta hiyay okod an numpapto' ay didah waluy tawon. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JG3_9","008_3_9","JDG","3","9","9","Ya la'tot ya limmugwadan numpahmo' ay Apo Dios. Ya hemmo'na dida, at pot'ona mah hi Othniel an hina' Kenaz an udidian Caleb ta hiyay mamaliw ay dida. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JG3_10","008_3_10","JDG","3","10","10","Ya niyodol nan Na'abuniyanan an Lennawa ay Othniel ta hiyay numbalin hi huwis an mangipangpanguluh nan holag Israel, ya hiyay mangipanguluh nan immuy an nangubat hinan titindalun nan Alin hi Cushan-Rishathaim ad Aram Naharaim, ya binadangan Apo Dios, at da Othniel di nangabakona. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JG3_11","008_3_11","JDG","3","11","11","Ya mete\"an de ya nawaday lenggop hinan babluy nan holag Israel hi napat di tawon ta nangamung un natoy hi Othniel an hina' Kenaz. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JG3_12","008_3_12","JDG","3","12","12","Ya unat goh palpaliwan ya binangngad goh nan holag Israel din nappuhin gunda pumbaholan ay Apo Dios. Ya henen inatday dimmalat ya numbalinon Apo Dios hi Eglon an alid Moab ya nan titindaluna ta diday mangam'ameh ya un nan holag Israel. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JG3_13","008_3_13","JDG","3","13","13","Ya inal'alu' Eglon nan himpampun an holag Ammon ya holag Amalek ta umuyda gubaton nan holag Israel. At inamehda dida, ya penlohdad Jericho an babluy an ado'lan di palma. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JG3_14","008_3_14","JDG","3","14","14","At hi Eglon di okod an nangipapto' hinan holag Israel hi himpulu ta waluy tawon. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JG3_15","008_3_15","JDG","3","15","15","Ya la'tot goh ya limmugwan numpahmo' nan holag Israel ay Apo Dios, at pento'nah Ehud an na'iggid an imbaluy Gera an nalpuh holag Benjamin. At nan holag Israel ya impiyuydan Ehud nan ammungda an midat hinan Alin hi Eglon ad Moab ta adawna. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JG3_16","008_3_16","JDG","3","16","16","Ya numbohal hi Ehud hi hinalungna an hay inadu\"oyna ya ohay umpi ya han godwa. Ya eneh'otnah agwana ta nahophopan hi lubungna. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JG3_17","008_3_17","JDG","3","17","17","Ya inyuynan Eglon an mataban lala'in alid Moab din adawna, ya indatnan hiya. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JG3_18","008_3_18","JDG","3","18","18","Ya unat goh indat Ehud nan adaw den ali ya inalinah din linala'in nangdon ta umanamutda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JG3_19","008_3_19","JDG","3","19","19","Mu unat goh nidatongdan deh nan wadan di bulul an nahelhilan an batun neheggon ad Gilgal ya numbangngad hi Ehud hinan Alin hi Eglon, ya inalinay, “He\"an nabagtun ali, wada han ma'ahhapul an ibaga' ay he\"a, mu mahapul an mi'id ah mangngol.” At nun'ipalahun nan ali din baalna ta numpangalahundan amin. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JG3_20","008_3_20","JDG","3","20","20","Ya unat goh nun'ohhah den alin inum'umbun hinan kuwaltunan ayhugih nan way neheggon hi atap di abungna ya immuy hi Ehud, ya inalinay, “Wada han ibaag'un he\"an impa'innilan Apo Dios!” Ya unat goh dengngolna ya natana'dog heden ali. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JG3_21","008_3_21","JDG","3","21","21","Ya hinu'nut di iggid an ngamay Ehud din hinalungna, ya intubli'nah putun den ali. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JG3_22","008_3_22","JDG","3","22","22","Ya nalimuh nan hinalung an ta\"on di pa'awna, at himmawang hi bonogna. Ya agguyna inu'nuh, mu hinophopan nan tabana. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JG3_23","008_3_23","JDG","3","23","23","Ya unat goh nalpah ya limmahun hi Ehud, ya intulbo'na nan pantaw, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JG3_24","008_3_24","JDG","3","24","24","ya nakak an limmayaw. Ya unat goh numbangngadda din baal nan ali ya tinnigda an nida'ig nan pantaw di kuwaltun nan alin wah bagtuna, mu hay ninomnomda ya alyonday un nin immuy kimmahhelya. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JG3_25","008_3_25","JDG","3","25","25","Ya nabayag di nanannodanda, mu mi'id ah pumitaw hi mangibughul hinan pantaw, at immuyda innal di tulbo' ta tinulbo'da. Ya unat goh imbughulda ya tinnigda nan alidan niwawallang hinan dotal an nanattoy. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JG3_26","008_3_26","JDG","3","26","26","Ya ammunah nunhohhoodan nan baalna ya bimmataan hi Ehud. Ya ene'wanah nan wadan nan bulul an nun'ahilhilan an batu ta immuy hidid Seirah. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JG3_27","008_3_27","JDG","3","27","27","Ya unat goh nidatong hidih nan madinuntug ad Ephraim ya impagangohnay talampet ta panginnilaan nan i'ibbanan holag Israel ta umuyda mi'gubat, ta hiyay mangipangulun didan mundadyuh nan madinuntug. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JG3_28","008_3_28","JDG","3","28","28","Ya inalinan diday, “Ha\"in di unudonyu! Hi Apo Dios ya bumadang ay ditu'u, at abakon tu'u nan binuhul tu'un iMoab!” At inunuddah Ehud ta immuyda ni'gubat, ya diday nangabak, at penlohda nan babluy di iMoab hinan way bad'angon hinan Wangwang an Jordan ta mid ah bumad'ang. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JG3_29","008_3_29","JDG","3","29","29","Ya henen algaw an nunggugubatanda ya hi'itangan an himpuluy libuh numpatoydah nan nun'ala'eng ya mun'abi'ah an tindalun nan iMoab, ya mi'id ah ohan didah limmayaw. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JG3_30","008_3_30","JDG","3","30","30","Ya henen algaw goh ya nan holag Israel ya inabakda nan iMoab, at mete\"an de ya malenggop henen bimmabluyandah nawaluy tawon. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JG3_31","008_3_31","JDG","3","31","31","Ya unat goh nalpah di numpapto'an Ehud ya nehnod hi Shamgar an hina' Anath an nun'ap'apuh nan holag Israel. Ya hiyay namaliw hinan holag Israel ti pinatoynay onom di gahut hinan iPhilistia an hay namatoyna ya nan nun'atulidan an hul'ud an abul di baka. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JG4_1","008_4_1","JDG","4","1","1","Unat goh nalpah an natoy hi Ehud ya numbahol goh nan holag Israel. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JG4_2","008_4_2","JDG","4","2","2","At impa'abak Apo Dios dida ay Jabin an ohan alid Canaan an nun'ap'apuh nan babluy ad Hazor. Ya hi Sisera an ni'hitud Harosheth Haggoyim di ap'apun nan tindaluna. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JG4_3","008_4_3","JDG","4","3","3","Hi Jabin ya waday hiyam di gahut hi kalesanan gumo' an punluganan di mi'gubat, ya duwampuluy tawon di nun'ap'apuwanah nan holag Israel, ya nidugah di nangipaligligatanan dida. Ya la'tot ya numpahmo' nan holag Israel ay Apo Dios ta badangana dida. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JG4_4","008_4_4","JDG","4","4","4","Ya heden gutud nen na'atana ya nan babain propetan hi Deborah an ahawan Lappidoth ya huwis goh an mumpapto' hinan holag Israel. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JG4_5","008_4_5","JDG","4","5","5","Ya hidih nan way puun di palmah dih nan numbattanan ad Ramah ya ad Bethel hidih nan madinuntug ad Ephraim di ihinanah umayan nan tatagu ta ipanuhnay way diklamuda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JG4_6","008_4_6","JDG","4","6","6","Ya wada han ohay algaw ya impa'ayagnah Barak an hina' Abinoam an nunhituh nan babluy ad Kedesh hidid Naphtali, ya inalinan hiyay, “Hiyah te immandal Apo Dios an Dios nan holag Israel ay he\"a: Umuymu itnud di himpuluy libuh nan linala'in holag Naphtali ya hi Zebulun, ya impang'um dida ta umuy ayuh nan Duntug an Tabor. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JG4_7","008_4_7","JDG","4","7","7","Ya honogo' hi Sisera an ap'apun di tindalun nan Alin hi Jabin ta buhulon da'yuh dih nan Wangwang an Kishon. Ya iyalina nan kalesanan gumo' ya nan tindaluna, mu badanga' da'yu ta abakonyu dida.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JG4_8","008_4_8","JDG","4","8","8","Ya tembal Barak an alyonay, “Umuya' hi un'a mi'yalin ha\"in, mu gulat ta adi'a mitnud ay ha\"in ya adia' goh umuy.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JG4_9","008_4_9","JDG","4","9","9","Ya tembal Deborah, ya inalinay, “Oo, abuluto' nan alyom. Mu gulat ta mitnuda' ay he\"a at bo'on he\"ay miyamlong hi un'a mangabak ti hay pangipa'abakan Apo Dios ay Sisera ya nan babai!” At nitnud mah hi Deborah ay Barak ta umuydad Kedesh. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JG4_10","008_4_10","JDG","4","10","10","Ya inayagan Barak nan himpuluy libun linala'in holag da Zebulun ay Naphtali ta ipanguluna dida ta mi'yuydad Kedesh an didan amin ay da Deborah. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JG4_11","008_4_11","JDG","4","11","11","Mu tinaynan Heber an holag Ken nan i'ibbanan holag Ken an holag Hobab an hi agin nan babain ahawan Moses. At immuyna hina\"ad di tuldanah nan way ayiw an oak hi ad Zaanannim an neheggon ad Kedesh. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JG4_12","008_4_12","JDG","4","12","12","Ya unat goh impa'inniladan Sisera an nunti'id hi Barak an hina' Abinoam hinan Duntug an Tabor ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JG4_13","008_4_13","JDG","4","13","13","at inayaganan amin din tindaluna ya nan hiyam di gahut an nunlugan hinan kalesan gumo' ta makakdad Harosheth Haggoyim ta umuydah dih nan Wangwang an Kishon. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JG4_14","008_4_14","JDG","4","14","14","Ya inalin Deborah ay Barak di, “Umuy ayu! Ti ad ugwan an algaw ya hi Apo Dios di mangipangulun da'yu, at abakonyuh Sisera!” At impadeh Barak an nundadyuh nan Duntug an Tabor an nitnudda din himpuluy libun tindaluna. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JG4_15","008_4_15","JDG","4","15","15","Ya unat goh nundadammuda ya intagandan mumpapattoy, mu henemong Apo Dios da Sisera ya nan tindaluna, at tinaynan Sisera nan nunluganana, ya limmayaw. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JG4_16","008_4_16","JDG","4","16","16","Mu pindug da Barak din tindalu ya din numpungkalesa ta nangamung hidid Harosheth Haggoyim, at numpatoydan amin din tindalun Sisera an mi'id ah ohan didah na'angang. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JG4_17","008_4_17","JDG","4","17","17","Ya limmayaw hi Sisera an immuy hinan tuldan abung Jael an babain ahawan Heber an nalpuh holag Ken ti maphod di ni'ligwaan nan pamilyan nan Alin hi Jabin ad Hazor hinan holag Heber. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JG4_18","008_4_18","JDG","4","18","18","Ya unat goh tinnig Jael an midatong hi Sisera ya immuy ta damuwona hiya, ya inalinay, “Umali'ah tu, Apu! Humigup'ah nan tuldan abung'u, ya adi'a tuma'ot!” At himmigup hinan tuldan abung, ya hinophopan Jael hi Sisera. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JG4_19","008_4_19","JDG","4","19","19","Ya inalin Sisera ay Jael di, “Idatana' ni' hi danum ti ten na'uwawa'.” At innal Jael din lalat an napnuh gatas, ya inhiitna, ya impa'inumanah Sisera ya unna goh hiya hophopan. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JG4_20","008_4_20","JDG","4","20","20","Ya inalin goh Sisera ay hiyay, “Mihina'ah nan pantaw ta wada ay di umalih munhanhan an alyonay, Waday immalih tuh tagu? ya inhautmun alyom di, Mi'id.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JG4_21","008_4_21","JDG","4","21","21","Ya na\"ab'ablay hi Sisera, at nolo', ya nimogmog di ello'na. At innal Jael han mattilyu ya han pado' di tulda, ya inul'ullaynan immuy, ya intumu'na din natulidan an pado' hi apeng Sisera, ya minattilyuna, at himmawang din pado' ta nundapuh hinan luta, at natoy. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JG4_22","008_4_22","JDG","4","22","22","Ya unat goh dimmatong hi Barak an manganap ay Sisera ya limmahun hi Jael ta umuy an manamun hiya, ya inalinay, “Umali'ah tu ta itudu' henen tagun anapom!” At immuy ta himmigupdan duwa, ya tinnigdah Sisera an niwallang hinan lutan nanattoy, ya wah di din pado' an nipapatlo'. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JG4_23","008_4_23","JDG","4","23","23","At henen algaw ya impa'abak Apo Dios hinan holag Israel hi Jabin an alin di iCanaan. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JG4_24","008_4_24","JDG","4","24","24","At nete\"an de ya gun bumi'ah mahkay di abalinan nan holag Israel ta engganah unda inameh da Jabin an alid Canaan. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JG5_1","008_5_1","JDG","5","1","1","Ya heden algaw ya nungkanta da Deborah ay Barak an imbaluy Abinoam an umat hituy ingkantada: ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JG5_2","008_5_2","JDG","5","2","2","“Wa ay ta ipangpangulun nan a'ap'apun di tatagu ta umunud nan ipapto'da at alyon tu'uy, Madayaw hi Apo Dios! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JG5_3","008_5_3","JDG","5","3","3","Da'yun a'ali ya donglonyu, ya ta\"on un da'yun a'ap'apu ya donglonyu goh ti ikantaa' hi Apo Dios an Dios nan i'Israel. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JG5_4","008_5_4","JDG","5","4","4","O Apo Dios, hidin nakakam hinan Duntug an Seir ya din nanaynam ad Edom ya immalyog tun luta, ya nahyong ad daya, at immudan. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JG5_5","008_5_5","JDG","5","5","5","Ya immalyog ad Sinai hi hinagang Apo Dios an Dios nan holag Israel. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JG5_6","008_5_6","JDG","5","6","6","Ya hidin amatagun da Shamgar an hina' Anath ya hi Jael ya din tatagun numbaat ya agguyda ene'wah nan kalata ti nan nalikaw an dalan nange'wanda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JG5_7","008_5_7","JDG","5","7","7","Ya nahnot din tatagun bimmabluy ad Israel ti nuntataynanda ta engganah din immalia' an hi Deborah an paddungnay ha\"in di hi inan nan holag Israel! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JG5_8","008_5_8","JDG","5","8","8","Ya hidin nundayawan nan holag Israel hinan udum an madayaw ya waday gubat hinan babluyda, mu mi'id ah ohah nan napat di libun tindalun di holag Israel hi nattig an nangdon hi gayang unu hapiaw. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JG5_9","008_5_9","JDG","5","9","9","Ya umamlonga' hinan a'ap'apun mangipapto' hinan holag Israel ya nan tatagun mamamhod an bumadang. Mipabagtuh Apo Dios! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JG5_10","008_5_10","JDG","5","10","10","Ya da'yun numpuntakay hinan mumpaha' an dongkin inumbun hinan ap'ap an lalat ya umat goh ay da'yun mundaldalan hinan way ayanyu ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JG5_11","008_5_11","JDG","5","11","11","ya donglonyu nan tungog di do'ol an mungkantah nan wadan di obob an ikantaday nangabakan Apo Dios ya nan tindalunan holag Israel! Ya unat goh dengngol nan tataguy kantada at niddumdan didah pantaw di allup, ya init'u'dan inaliday, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JG5_12","008_5_12","JDG","5","12","12","Ipangulum, Deborah, ipangulum! Ipangulum ta mungkanta ayu! Ipangpangulum! Ya he\"a, Barak an hina' Abinoam, ya pun'ihi'almu ta ekakmu nan tatagun pundopapmu! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JG5_13","008_5_13","JDG","5","13","13","Ya inabulut nan tatagun nahamad di aatdah din nun'ayagan nan mangipangpangulun dida, at nundadaanda an mi'gubat. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JG5_14","008_5_14","JDG","5","14","14","Nan udumnan dida ya nalpudad Ephraim hi awadan nan holag Amalek, ya niyunud ay dida nan holag Benjamin. Nan holag Makir di nangipangpangulun dida, ya hay ap'apuda ya nan holag Zebulun. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JG5_15","008_5_15","JDG","5","15","15","Nan a'ap'apun nan holag Issachar ya nitnudda ay da Deborah ay Barak, at immuydan amin hinan nundotal an babluy. Mu nan holag Reuben ya un mid poto' di punnomnomandah unudonda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JG5_16","008_5_16","JDG","5","16","16","Anaad nin ta agguyda tinaynan nan kalniluda? Ti immannung an agguyda niddum, at ing'ingaonda nan mumpahtul an mun'ayag hinan ipahtulda! Ya mid poto' di punnomnoman nan holag Reuben, at hiyanan mid poto' di atonda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JG5_17","008_5_17","JDG","5","17","17","Nan holag Gilead ya nunhitudah nan dammang di Wangwang an Jordan hi appit di buhu'an di algaw, ya nunnonong nan holag Dan hinan nunhituwanda tuwalih nan neheggon hinan way duma'alan di pupul. Ya nan holag Asher ya nunhitudah nan pingit di baybay. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JG5_18","008_5_18","JDG","5","18","18","Mu nan holag da Zebulun ay Naphtali ya agguyda tina'tan di atayanda, at immuydan ni'gubat. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JG5_19","008_5_19","JDG","5","19","19","Ya immuy nan a'alid Canaan hidid Taanach hidih nan neheggon hinan obob ad Megiddo, ya ni'gubatda, mu mi'id ahan ah hinamhamdah silver! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JG5_20","008_5_20","JDG","5","20","20","Ya ta\"on nan bittuan ad daya ya paddungnay ni'gubatdan Sisera ya nan tindaluna. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JG5_21","008_5_21","JDG","5","21","21","Ya nundatong nan Wangwang an Kishon, at nun'iyanud an amin nan buhulda ti mabi'ah nan danum. At hiyanan natulida' an umuy mi'gubat. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JG5_22","008_5_22","JDG","5","22","22","Ya nan kakabayun di buhulmi ya gumanitu' di u'ubdah nan lutan lumayaw. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JG5_23","008_5_23","JDG","5","23","23","Ya inalin nan Anghel Apo Dios di, Ma'idutan nan tatagud Meroz an numpunhituh di ti agguyda immalin bimmadang ay Apo Dios an nangubat hinan mun'abi'ah an tindalu! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JG5_24","008_5_24","JDG","5","24","24","Mawagahan ahan nan babain hi Jael an ahawan Heber an holag Ken ya un nan udum an binabain wah nan abung an tulda! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JG5_25","008_5_25","JDG","5","25","25","Ti nun'adaw hi Sisera hi danum, mu hay gatas di indatnan nittuh nan mapla'an an bahun ma\"aphod. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JG5_26","008_5_26","JDG","5","26","26","Ya unnaat alan di pado' din tulda, ya inodnan goh di agwanay mattilyu, ya intumu'nah apeng Sisera din pado', ya minattilyuna ta nunhawang. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JG5_27","008_5_27","JDG","5","27","27","At nilapeng hi Sisera, ya natoy hinan way inayungan Jael. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JG5_28","008_5_28","JDG","5","28","28","Wah dih inan Sisera an mangidudungngaw hinan tawan di abungda an mamannod hi umanamutan Sisera, ya inalinay, Anaad nin ta ad ugwan ya madnoy ya adi umanamut hi Sisera an nunlugan hi kalesana? Anaad tuwali ta ad ugwan ya mid madngol hi munggitu' hi u'ub nan kabayuna? ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JG5_29","008_5_29","JDG","5","29","29","Ya tembal nan nanomnoman an babain baalnan inalinay, Goh kan ya unmu gun ilupit an nangalih ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JG5_30","008_5_30","JDG","5","30","30","mid mapto' ya unda mangan'anap hi hamhamonda ta way gogodwonda, ya ah binabai ta hinohhonda unu hindudwon nan tindalu? Ya nan naboldaan an nanginan gina'u ta way igina'un Sisera, ya nan maphod di al'altin buung ta buung'un queen! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JG5_31","008_5_31","JDG","5","31","31","At da'min Barak ya alyonmiy, Hay pa'appohpohdonmi, Apo Dios, ya an amin nan mi'bohhol ay He\"a ya mun'atoydan umat hinan na'at ay da Sisera! Mu an amin nan mamhod ay He\"a ya umatdah nan benang di algaw!” Ya unat goh nalpah hana ya mi'id al'alih nan holag ta nangamung naluh di napat hi tawon. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JG6_1","008_6_1","JDG","6","1","1","Numbaholda goh nan holag Israel ay Apo Dios, at hiyay dumalat hi nun'ap'apuwan nan iMidian ay didah pituy tawon. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JG6_2","008_6_2","JDG","6","2","2","Ya nidugdugah di abalinan nan iMidian ya un nan holag Israel, at hiyanan paligligatonda dida. At immuy nipo\"oy nan holag Israel hinan way liyang, ya nan udumna ya immuydah nan madinuntug ta mi'id al'alih di. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JG6_3","008_6_3","JDG","6","3","3","Ya wa ay ta munhabal nan holag Israel ya immuyda nan iMidian, ya nan holag Amalek, ya nan udumnan tatagun nunhituh appit hi buhu'an di algaw ta gubatonda dida. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JG6_4","008_6_4","JDG","6","4","4","Ya immapaldah di ta amhanda nan nun'itanom hi engganah dih appit di agwan hi un hagangon di buhu'an di algaw hi ad Gaza. Ya nunhamhamdan amin di a'animaldan kalnilu, ya baka, ya dongki an mi'id ah inangangdah bagin nan holag Israel. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JG6_5","008_6_5","JDG","6","5","5","Ya wa ay ta umuyda ya do'olda ahan an umatdah dudun ti nun'itnudda nan do'ol an kamilu ya nan bakada an adi mabilang, at nihinadah di ta nangamung unda upuhon di ma'an hinan babluy. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JG6_6","008_6_6","JDG","6","6","6","Ya dumalat henen inat nan iMidian ya nun'awotwot nan holag Israel, at la'tot ya numpahmo'dan Apo Dios. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JG6_7","008_6_7","JDG","6","7","7","At heden pumpahmo'an nan holag Israel ay Apo Dios an dalat nan ato'aton nan iMidian ay dida ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JG6_8","008_6_8","JDG","6","8","8","ya hennag Apo Dios ay dida nan propeta ta inalinan diday, “Enekak'u da'yud Egypt hidin nahbutanyu, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JG6_9","008_6_9","JDG","6","9","9","ya binaliwa' da'yuh nan ina'inat di i'Egypt ya nan tatagun namuhul ya nangipaligligat ay da'yu, ya impapakak'u dida ta impabanoh'uy lutadan da'yu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JG6_10","008_6_10","JDG","6","10","10","Ya intugun'un da'yun inali' di, Ha\"in di dayawonyu, at mahapul an adi ayu mundayaw hinan bulul nan himpampun an Amor an ad lutah tun numpunhituwanyud ugwan. Mu imbahhawyu nan intugun'un da'yu.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JG6_11","008_6_11","JDG","6","11","11","At nun'ohop nan Anghel Apo Dios hi ad Ophrah, ya inumbun hinan puun di oak an ayiw Joash an holag Abiezer, ya hidiy immayan han imbaluy Joash an hi Gideon an mun'elek hi wheat hinan way pumpoghan hinan greyp ta adi tigon nan iMidian. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JG6_12","008_6_12","JDG","6","12","12","Ya numpattig nan Anghel Apo Dios ay Gideon, ya inalinan hiyay, “Badangan da'an Apo Dios an he\"an ma'ihi' an mi'gubat!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JG6_13","008_6_13","JDG","6","13","13","Ya tembal Gideon an inalinay, “Apu, gulat ta immannung an badangan da'min Apo Dios ya anaad ta ma'at di umat hitun da'mi? Ya uggoh mah din inalin din o'ommodmin umipanoh'an inat Apo Dios hi nangekakanan didad Egypt? Ad ugwan ya ingnganuy da'mi ti inyabulutnay pangipaligligatan nan iMidian ay da'mi!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JG6_14","008_6_14","JDG","6","14","14","Ya inalin Apo Dios ay hiyay, “Atom di abalinam ta baliwam nan i'ibbam an holag Israel hinan iMidian. Ti Ha\"in an Dios di mannag ay he\"a.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JG6_15","008_6_15","JDG","6","15","15","Ya tembal Gideon, ya inalinay, “Oo Apu, mu hay ato' an mamaliw hinan holag Israel? Ti da'min himpangapu ya itang di abalinanmi ya un nan udumnan holag Manasseh, ya ha\"in ya itang ahan di abalina' ya un nan udumnan da'min hina\"ama!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JG6_16","008_6_16","JDG","6","16","16","Ya tembal Apo Dios an inalinay, “Adi'a mun'od'od ti wagwadaa' ta nangamung an mamadang ay he\"a, at abalinam an mumpamatoy an amin hinan iMidian an paddungnay un ohay taguy pinatoymu.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JG6_17","008_6_17","JDG","6","17","17","Ya tembal goh Gideon an inalinay, “Mu gulat ta makulug an badangana' ya ipattigmun ha\"in di pangimmatuna' un makulug an He\"an Dios di himmapit ay ha\"in.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JG6_18","008_6_18","JDG","6","18","18","Ya alyon goh Gideon di, “Adi'a mah ni' ahan makak ta umuya' umalah ma'an hi e'nong'un He\"a.” Ya tembal Apo Dios, ya inalinay, “Adia' makak ta hodo' di pumbangngadam.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JG6_19","008_6_19","JDG","6","19","19","At immuy hi Gideon hi abungna, ya pinaltina han uyaw an gandeng, ya inhaangna. Ya innalnay hinhalub an alena, ya inyammanah tinapay an mi'id di bino'bo'na. Ya inittunah bahkit din dotag, ya inittunay danum di dotag hi banga, ya inyuynah nan Anghel hinan puun di ayiw an oak. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JG6_20","008_6_20","JDG","6","20","20","Ya inalin han Anghel Apo Dios di, “Ipatangmu nan dotag ya nan tinapay hinan batu, ya hiniitam hinan danum di dotag.” At inat Gideon heden inalin nan Anghel. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JG6_21","008_6_21","JDG","6","21","21","Ya enedho' nan Anghel Apo Dios din inodnanan hul'ud hidin dotag ya din tinapay, ya nalmuy apuy an nalpuh nan batu, ya genhobnan amin din dotag ya din tinapay. Ya unat goh nalpah ya na'ubah din Anghel. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JG6_22","008_6_22","JDG","6","22","22","Ya unat goh ininnilan Gideon an nan Anghel Apo Dios din tinnigna ya mungwogwog an mangalih, “He\"an nabagtun Dios ya hinamad'un tinnig nan Anghelmun nunhaggangan ami!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JG6_23","008_6_23","JDG","6","23","23","Mu inalin Apo Dios ay hiyay, “Adi'a tuma'ot ti mi'id ma'at ay he\"a, ya adi'a matoy.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JG6_24","008_6_24","JDG","6","24","24","Ya inyamman Gideon din pun'onngan ay Apo Dios hidi, ya nginadnanah, Hi Apo Dios di Alpuwan di Lenggop. Ya engganad ugwan ya wagwah dih ad Ophrah an hinakup di holag Abiezer. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JG6_25","008_6_25","JDG","6","25","25","Ya heden nahdom ya inalin Apo Dios ay Gideon di, “Umuymu alan nan miyadwan manilhig an bakan amam an pituy tawona. Ya pa\"iom nan pun'onngan amam ay Ba'al, ya numbongwahmu nan bulul an hi Asherah an nedelloh. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JG6_26","008_6_26","JDG","6","26","26","Ya hidiy pangiyammaam hi nahamad an pun'onngam ay Ha\"in an Diosmu, ya innalmu nan miyadwan manilhig an baka, ya genhobmuh nan pun'onngan ta onong ay Ha\"in, ya nanungum din numbongwahmun bulul an hi Asherah.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JG6_27","008_6_27","JDG","6","27","27","At initnud Gideon nan himpulun baalna ta atonda din inalin Apo Dios, mu dumalat di tuma'tanah nan pamilyana ya nan tataguh nan babluyda ya inatnah nahdom an bo'on hay mapatal. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JG6_28","008_6_28","JDG","6","28","28","Ya unat goh nabiggat hi helhelong ta bimmangon nan tatagun den babluy ya tinnigda din pun'onngan ay Ba'al an napa\"i, ya nan bulul an hi Asherah an nabotbot ya natu\"in, ya nan miyadwan manilhig at goh di ne'nong hinan pa\"amma an pun'onngan. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JG6_29","008_6_29","JDG","6","29","29","At numbabaggaanda nan tatagu, ya inaliday, “Hay nangiyamma nin ete?” Ya immuyda hinanhanan, ya na'innilaanda an hi Gideon an hina' Joash di nangipiyamma. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JG6_30","008_6_30","JDG","6","30","30","At immuyda ay Joash, ya inaliday, “Papitawom han imbaluymu! Mahapul an mapatoy ti pina\"ina nan pun'onngan ay Ba'al, ya binotbotna nan bulul an hi Asherah ta natu\"in!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JG6_31","008_6_31","JDG","6","31","31","Mu tembal Joash din tatagun inalinay, “Anaad ta iballohyu nan na'at ay Ba'al? Undan abalanyu hiya? An amin nan tatagun mamaliw ay hiya ya mapatoy ya un mawa'ah hinan mabiggat! Ya gulat ta immannung an dios hi Ba'al at okod hiyan mamaliw hi odolna ti hiyay ad pun'onngan hinan napa\"i!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JG6_32","008_6_32","JDG","6","32","32","Ya nete\"an nen algaw ya nangadnan hi Gideon ta hi Jerub-Ba'al an hay pohdonan hapiton ya Okod hi Ba'al an Mamaliw hi Odolna, ti hiyay numpama\"ih nan pun'onngan ay Ba'al. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JG6_33","008_6_33","JDG","6","33","33","At la'tot ya nunlalammung nan titindalun nan holag Midian, ya holag Amalek, ya nan udumnan tatagun bimmabluy hinan mapulun, ya bimmad'angdah nan Wangwang an Jordan ta immapaldah nan Nundotal an Jezreel. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JG6_34","008_6_34","JDG","6","34","34","Ya niyodol nan Na'abuniyanan an Lennawa ay Gideon, at impagangohna nan talampet ta pangayagnah nan holag Abiezer ta mitnuddan hiya. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JG6_35","008_6_35","JDG","6","35","35","At hennagna goh di udumna ta umuyda ayagan nan holag Manasseh, ya nan holag Asher, ya nan holag Zebulun, ya nan holag Naphtali ta immuydan amin an middum ay hiya. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JG6_36","008_6_36","JDG","6","36","36","Ya nunluwaluh Gideon ay Apo Dios an inalinay, “Apo Dios, hay inalim ya baliwana' ay He\"a ta ha\"in di mamadang hinan i'ibba' an holag Israel. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JG6_37","008_6_37","JDG","6","37","37","At ten ipatang'u tun dutdut di kalniluh tun dotal di pun'elekanmih wheat, ta un adya hi maweet ta ammunah ten dutdut di kalniluh dumulnu, ya agguy nan luta, ya hiyay panginnilaa' an makulug an ha\"in di pento'muh mangibaliw hinan i'ibba' an holag Israel.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JG6_38","008_6_38","JDG","6","38","38","Ya immannung an hiyah ne na'at, ti unat goh nabiggat hi helhelong ta bimmangon hi Gideon ya innalna din dutdut di kalnilu, ya pinoleghana, ya napnu din malukung an duyuh danum. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JG6_39","008_6_39","JDG","6","39","39","Ya nunluwalu goh hi Gideon ay Apo Dios an inalinay, “Adi'a ni' bumungot ay ha\"in eten angunuh an ibaga' ay He\"a. Ta ad ugwan ya hay pohdo' ya nan lutay madulnuan, ya bo'on nan dutdut di kalnilu.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JG6_40","008_6_40","JDG","6","40","40","Ya heden nahdom ya hiyah de goh di inat Apo Dios, ti unat goh nabiggat hi helhelong ya agguy na'pot nan dutdut, ti nan lutay na'pot hi dulnu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JG7_1","008_7_1","JDG","7","1","1","Wada han ohan algaw ya nanelhelong hi Gideon (an mungngadan hi Jerub Ba'al) ya nan titindalunan immuy immapal hinan way obob Harod. Ya immapal nan iMidian hidih nan nundotal an neheggon ad Moreh an niyappit hi iggid hi un hagangon di buhu'an di algaw. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JG7_2","008_7_2","JDG","7","2","2","Ya inalin Apo Dios ay Gideon di, “Do'ol ahan nan tindalum! At adi mabalin an pangabako' didah nan iMidian ti ini ya hay nomnomonda ya diday mangabak an dumalat nan abalinanda, ya bo'on at goh Ha\"in di dumalat hi pangabakanda! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JG7_3","008_7_3","JDG","7","3","3","At hay atom ya alyom hinan tindalum di, Wada ay di gumayonggong ay da'yuh ta'otdan mi'gubat ya on'onaynah unda umanamut hitun Duntug an Gilead.” At nakak di duwampulu ta duway libuh din tatagu ya un himpuluy libu di na'angang. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JG7_4","008_7_4","JDG","7","4","4","Mu inalin goh Apo Dios ay Gideon di, “Do'olda damdama nan tindalum! At iyuymu didah nan wadan di obob ta Ha\"in di mumpilin dida, ta nan pilio' di mitnud ay he\"a, ya nan adi' di adi mitnud.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JG7_5","008_7_5","JDG","7","5","5","At initnud Gideon nan linala'i ta inyuyna didah nan wadan di obob. Ya inalin Apo Dios ay hiyay, “Ilahhinmu nan umat hi aton di ahuy atonan uminum, ya ilahhinmu goh nan munhippin mangakup hi inumonda.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JG7_6","008_7_6","JDG","7","6","6","Ya un tuluy gahut di linala'ih nangakup hi ininumda, ya an amin nan udumna ya unda nunhippin imminum. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JG7_7","008_7_7","JDG","7","7","7","Ya inalin Apo Dios ay Gideon di, “Daten tuluy gahut an tindalum an nangakup hi ininumdah danum di ihangga' ta abakonyu nan iMidian, at mabaliwan ayu. At alyom hinan udumna ta umanamutdah nan a'abungda.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JG7_8","008_7_8","JDG","7","8","8","At impa'anamut Gideon daden udum an holag Israel ta ammuna din tuluy gahut di na'angang, at diday nangipapto' hinan mahapuldan talampet ya nan balun an inyalida. Ya immapal nan iMidian hidih nan nundotal hi ampan di wadan da Gideon. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JG7_9","008_7_9","JDG","7","9","9","Ya heden nahdom ya minandal Apo Dios hi Gideon an inalinay, “Bumangon'a ta mundadyu ayuh nan immapalan nan iMidian ta gubatonyu dida, at ipa'abak'u didan da'yu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JG7_10","008_7_10","JDG","7","10","10","Mu gulat ta tuma'ot'an mangubat ay dida at mundugwa ayuh nan baalmun hi Purah an mundadyu ta umuy ayuh nan wadan di immapalan nan iMidian ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JG7_11","008_7_11","JDG","7","11","11","ta donglonyuy hahapitonda, at adi'a mahkay tuma'ot an mangubat ay dida.” At nundadyu mah da Gideon ay Purah ta immuyda neheggon hinan immapalan nan buhulda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JG7_12","008_7_12","JDG","7","12","12","Ya nan titindalun di iMidian, ya nan titindalun nan holag Amalek, ya nan tatagun nalpuh nan mapulun ya immapaldah nan nundotal an do'olda ahan an umat hi ado'ol di dudun. Ya nidugah goh di kamiludan umat hi ado'ol di panag hinan pingit di baybay. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JG7_13","008_7_13","JDG","7","13","13","Ya unat goh nidatong da Gideon ya dengngolda han lala'in mangulgud hi enenapnah nan ligwana. An alyonay, “Nun'enapa', ya wada han tinapay an barle an napulig hinan immapalan tu'u, ya nepto' hinan ohan tuldan abung, at natu\"in, ya nigupa'.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JG7_14","008_7_14","JDG","7","14","14","Ya inalin de han ligwanay, “Henen enenapmu ya hay ipa'innilana ya nan hanggap Gideon an hina' Joash an holag Israel! Ya mid udum hi pohdonah ipa'innila ti badangan Apo Dios hiya ta abakon ditu'un iMidian ya an amin nan titindalu tu'u!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JG7_15","008_7_15","JDG","7","15","15","Ya unat goh dengngol Gideon nan enenap han lala'i ya hay aat di ipa'innilana ya nunhippin nundayaw ay Apo Dios. At numbangngad hinan immapalandan holag Israel, ya inalinay, “Mundadaan ayu ta umuy tu'u gubaton nan iMidian ti badangan ditu'un Apo Dios, at abakon tu'u dida!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JG7_16","008_7_16","JDG","7","16","16","At nun'atluona ta tulun pampun daden tuluy gahut an titindaluna. Ya impiyapongnay talampet ya hinohhadah alewahhang an waday hilaw hi bunolna. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JG7_17","008_7_17","JDG","7","17","17","Ya inalinan diday, “Wa ay ta umatama' hinan neheggon hinan immapalanda ya inhamadyun tigon di ato' ta hiya goh di atonyu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JG7_18","008_7_18","JDG","7","18","18","Ya wa ay ta impagangohmin himpampun nan talampetmi ya an amin ayun wah nan nunlene'woh hinan apal ya impagangohyu goh nan talampetyu, ya init'u'yun alyonyuy, Gubat Apo Dios ya hi Gideon!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JG7_19","008_7_19","JDG","7","19","19","Ya unat goh wan lumabin nahukatan di guwalya ya nidatong da Gideon ya nan hinggahut an tindalunah nan neheggon hidih nan immapalan nan iMidian. Ya impagangohda nan talampet, ya penhalda din alewahhang an inodnanda, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JG7_20","008_7_20","JDG","7","20","20","ya inunud nan ibbadan duwan pampun din inat da Gideon. At inodnan nan iggid an ngamayda din dilag, ya inodnan nan agwanday talampetda, ya imbugawdan mangalih, “Gubat Apo Dios ya hi Gideon!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JG7_21","008_7_21","JDG","7","21","21","Ya an amin nan linala'i ya numpangata'dogda ta lini'ubda nan apal, at way ohah nan iMidian an ahikikiladan lumayaw. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JG7_22","008_7_22","JDG","7","22","22","Ya unat goh impagangoh nan tuluy gahut an tindalun Gideon nan talampetda ya numpapattayon Apo Dios nan iMidian ta un didaan numpipinnatoyda. Ya limmayawda din udum an inipluydad Beth Shittah an neheggon ad Zererah ya ad Abel Meholah an neheggon ad Tabbath. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JG7_23","008_7_23","JDG","7","23","23","Ya impa'ayag Gideon nan holag Naphtali, ya nan holag Asher, ya an amin nan holag Manasseh ta pudugonda nan iMidian. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JG7_24","008_7_24","JDG","7","24","24","Ya hennag Gideon nan baalna ta umuydah nan madinuntug an babluy ad Ephraim ta alyonday, “Mundadyu ayu ta umuyyu gubaton nan iMidian, ya inyadugyu nan Wangwang an Jordan ta engganah nan ginnaw ad Beth Barah!” At an amin din linala'in i'Ephraim an na'ayagan ya immuyda inyadug nan Wangwang an Jordan ta nangamung hidid Beth Barah. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JG7_25","008_7_25","JDG","7","25","25","Ya dempapda din duwan a'ap'apun di tindalun nan iMidian an da Oreb ay Zeeb. Ya pinatoydah Oreb hinan wadan di ongol an batu ta nginadnandah Batun Oreb, ya pinatoydah Zeeb hinan way pumpoghan hi greyp, at nginadnandah Pumpoghan Zeeb. Ya innayundan numpamdug hinan iMidian. Ta nalpah ya unda iyuy din ulun Oreb ya hi Zeeb ay Gideon an wah appit di buhu'an di algaw hinan Wangwang an Jordan. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JG8_1","008_8_1","JDG","8","1","1","Unat goh dengngol nan holag Ephraim henen na'at ya immuydan Gideon, ya inalidan hiyay, “Anaad ta agguy da'mi inayagan hidin inayanyun nangubat hinan iMidian? Anaad ta umat hinay inatmun da'mi?” At numpadngolanda hiya. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JG8_2","008_8_2","JDG","8","2","2","Mu tembal Gideon didan inalinay, “Nan inat'un inabalina' ya adi mipaddung hinan inatyun ta\"on un pa\"itang ahan mu nidugdugah an nabalul ya un nan inatmin himpangapu! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JG8_3","008_8_3","JDG","8","3","3","Ti dumalat nan abalinan Apo Dios ya pinatoyyu nan duwan a'ap'apun di iMidian an da Oreb ay Zeeb, at undan way inat'uh nipaddung enen inatyu?” Ya unat goh dengngoldah nen inalina ya na'udyaan din bungotda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JG8_4","008_8_4","JDG","8","4","4","Ya intuluy da Gideon ya nan tuluy gahut an tindalunan namdug hinan iMidian an ta\"on unda na\"ab'ablay ta engganah unda nidatong hinan Wangwang an Jordan, ya bimmad'angda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JG8_5","008_8_5","JDG","8","5","5","Ya unat goh dimmatongdad Sukkoth ya inalinah nan tatagun den babluy di, “Idatanyu ni' nan tindalu' hi ononda ti munhinaangda ya na\"ablayda, ti ten unmi pudugon nan alin nan iMidian an da Zebah ay Zalmunna!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JG8_6","008_8_6","JDG","8","6","6","Mu tembal nan a'ap'apud Sukkoth, ya inaliday, “Anaad ta idatanmi nan tindalum hi ma'an? Ya wan agguyyu dempap da Zebah ay Zalmunna?” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JG8_7","008_8_7","JDG","8","7","7","Ya tembal Gideon, ya inalinay, “Umat ay hinay pangaliyu ya awni ta ipadpap Apo Dios ay ha\"in da Zebah ay Zalmunna at mumbangngad ami, ya nunhuplitmi da'yuh nan pagal an ma'alah nan mapulun ta mun'abetadyay lamohyu!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JG8_8","008_8_8","JDG","8","8","8","At nakak da Gideon ta immuyda goh hi ad Peniel ta mumbagadah ma'an, mu nan tataguh did Peniel ya umat hi nambal nan tatagud Sukkoth di nambalda goh. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JG8_9","008_8_9","JDG","8","9","9","At inalin Gideon ay diday, “Awni ta hay pumbangngada' hi pangabakanmi at pa\"io' heten ata'nang an binattun ihinan di mungguwalya eten babluyyu!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JG8_10","008_8_10","JDG","8","10","10","Ya wah di da Zebah ay Zalmunna hi ad Karkor an didan amin hinan tindaludan himpulu ta lemay libuy bilangda an dida din na'angang hinan tindalun nalpuh nan mapulun ti nun'atoyda din hinggahut ta han duwampulun tindaluda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JG8_11","008_8_11","JDG","8","11","11","Ya inlikaw da Gideon hinan igad hidih nan mapulun hi appit di buhu'an di algaw ad Nobah ya ad Jogbehah ta un himbumagga ya ginubatda nan iMidian. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JG8_12","008_8_12","JDG","8","12","12","Ya nan duwan alid Midian an da Zebah ay Zalmunna ya limmayawda goh, mu numpudug da Gideon ta engganay dempapna dida, at an amin nan tindalun di Midian ya ma'atta'otda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JG8_13","008_8_13","JDG","8","13","13","Ya heden pumbangngadan da Gideon an nalpuh nan ni'gubatanda ya ene'wadah nan miyuy ad Heres. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JG8_14","008_8_14","JDG","8","14","14","Ya dempap Gideon han ungan lala'in iSukkoth, ya impitudo'nan hiyan amin di ngadan nan napitu ta han pitun mumpumpapto' hi ad Sukkoth. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JG8_15","008_8_15","JDG","8","15","15","Ya immuy hi Gideon hidid Sukkoth, ya inalinah nan tataguy, “Nomnomonyu din agguyyu nangidatan hi onon din nun'ablay an tindalu' an dumalat di agguymi nampapan ay da Zebah ay Zalmunna? At ad ugwan ya ten inyalimi dida!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JG8_16","008_8_16","JDG","8","16","16","At impa'alana din wa'al an hubit ya din pagal hi mapulun ta numpanuplitdah nan a'ap'apud Sukkoth ta hiyay moltada ta way atondan matuduwan. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JG8_17","008_8_17","JDG","8","17","17","Ya immuyda goh ad Peniel, ya pina\"ida din ata'nang an binattun abung, ya numpatoyda nan linala'in de han babluy. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JG8_18","008_8_18","JDG","8","18","18","Ya ni'hapit hi Gideon ay da Zebah ay Zalmunna an inalinay, “Hay umatan mah nan linala'in numpatoyyud Tabor?” Ya tembaldan inaliday, “Hay tigawda ya umatdan he\"an ay imbabaluy di ali.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JG8_19","008_8_19","JDG","8","19","19","Ya inalin Gideon ay diday, “Didanay a'agi' an linala'in imbabaluy ina! Ya ihapata' an gulat ta agguyyu pinatoy dida at adi' patayon da'yu!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JG8_20","008_8_20","JDG","8","20","20","Ya inalinan Jether an lala'in pangpangullun imbaluynay, “Pumpatoymu dida!” Mu agguy hinu'nut Jether din hanggapna ti un mangmangngilog, at hiyanan tuma'ot. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JG8_21","008_8_21","JDG","8","21","21","Ya inalin da Zebah ay Zalmunna ay Gideon di, “Ma'a tuwali ta he\"ay mamatoy ay da'mi ti mahapul an hay natulid an lala'iy mangat.” At pinatoy mah Gideon dida, ya nunluh'upda din al'altin nipibuung hinan kamiluda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JG8_22","008_8_22","JDG","8","22","22","Ya unat goh nalpah hana ya inalin nan holag Israel ay Gideon di, “Hay pohdonmi ya he\"ay apumi, ya miboltan goh hinan holagmu ta nangamung hinan a'apum, ti ten he\"ay namaliw ay da'mih nan iMidian!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JG8_23","008_8_23","JDG","8","23","23","Ya tembal Gidon an inalinay, “Bo'on ha\"in di mun'ap'apun da'yu ya ta\"on nan imbabaluy'u ti hi Apo Dios di apuyu, at Hiyay mumpapto' ay da'yu!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JG8_24","008_8_24","JDG","8","24","24","Ya innayun Gideon an mangalin diday, “Mu wada han pohdo' an ibagan da'yu. Way ohan da'yu ya umidat hi hingat an din hinamhamyu.” (Ma'innila an hidin penghana ya mumpunhihingatdah balitu' nan holag Ishmael ti hiyah ne ugalidan umat hi aton nan tataguh mapulun.) ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JG8_25","008_8_25","JDG","8","25","25","Ya tembal nan tatagun inaliday, “Mun'am'amlong amin mangidat ay he\"a!” At inyap'apday lo'ob ta pangiyamunganda, at way ohan didaan nun'ipatangday hingat an din hinamhamda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JG8_26","008_8_26","JDG","8","26","26","Ya hay damot nan balitu' an hingat hi nidat ay Gideon ya himpulu ta hiyam ya han godwah kilu, ya agguy niddum nan palangapang an buung, ya nan buung an pinulipul, ya nan mumbolah an lubung an hay inlubung nan a'alid Midian, ya ta\"on nan kanhel an miyammah bagang nan kamiluda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JG8_27","008_8_27","JDG","8","27","27","Ya hinibug Gideon nan balitu' an inamungda ta inyammanah bulul, ya inhinanad Ophrah an ni'babluyana. At an amin nan holag Israel ya din'ugdah Apo Dios ta nan niyamman bulul di umuyda dayawon. At hiyah ne dimmalat hi numbaholan da Gideon an hina\"ama. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JG8_28","008_8_28","JDG","8","28","28","At umat hinay na'na'at hi nangabakan nan holag Israel hinan iMidian, at agguyda mahkay impidpidwan nangubat ay dida. At waday lenggop eden babluy hi napat di tawon ta nangamung un natoy hi Gideon. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JG8_29","008_8_29","JDG","8","29","29","Ya numbangngad hi Gideon hidin babluynah din hopapna ta hidiy nunhituwana. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JG8_30","008_8_30","JDG","8","30","30","Ya napituy linala'ih imbabaluyna ti do'olday ahawana. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JG8_31","008_8_31","JDG","8","31","31","Ya wada goh di enghanah did Shechem an nangiyimbaluyanah nan ohan lala'in nginadnana ta hi Abimelek. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JG8_32","008_8_32","JDG","8","32","32","Ya na'alla'ay hi Gideon an hina' Joash hidin natayana. Ya inlubu'dah din nilubu'an amanah did Ophrah hinan babluy an ni'hituwandan holag Abiezer. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JG8_33","008_8_33","JDG","8","33","33","Ya unat goh nalpah an natoy hi Gideon ya din'ug goh nan holag Israel hi Apo Dios ta nan bubulul di dayawonda. At nan bulul an hi Ba'al-Berith di dayawonda ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JG8_34","008_8_34","JDG","8","34","34","ti naliwandah Apo Dios an Diosdan namaliw ay didah nan buhuldan wah nan nunlene'woh. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JG8_35","008_8_35","JDG","8","35","35","Ya mi'id goh di impattigdah denoldah nan pamilyan Gideon hinan do'ol an mun'aphod an inatnah pinumhodanda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JG9_1","008_9_1","JDG","9","1","1","Wa han ohan algaw ya hi Abimelek an hina' Gideon ya immuy hidid Shechem hi wadan nan tutulang inana, ya inalinan diday, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JG9_2","008_9_2","JDG","9","2","2","“Baganyu nan tataguh tud Shechem hi un hay ngadan ne nin di pohdonda—nan napitun holag Gideon di mun'ap'apun dida, unu un ammunay oha? Nomnomonyu adya an ha\"in goh di ohah tulangyu!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JG9_3","008_9_3","JDG","9","3","3","At immuy nan tutulang inana, ya inulguddah nan tatagud Shechem din inalin Abimelek. At nun'innomnom nan linala'i, ya penhoddan unudon hi Abimelek ti tulangda hiya. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JG9_4","008_9_4","JDG","9","4","4","Ya indatday napituh silver an pihhun nalpuh nan Timplun Ba'al-Berith, ya henen pihhu di hiyay nunlagbun Abimelek hinan adi mangngol an linala'i ta diday nitnud ay hiya. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JG9_5","008_9_5","JDG","9","5","5","Ya immuy da Abimelek hinan abung amanad Ophrah, ya hidih nan way ohan damunan batu di numpamatayandah nan napitun linala'in a'agina. Mu hi Jotham an udidianda ya limmayaw ta nipo\"oy, at agguy napatoy. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JG9_6","008_9_6","JDG","9","6","6","Ya unat goh nalpah hana ya na'amungdan amin din linala'id Shechem ya ad Beth Millo, ya immuydah nan wadan di me'gonan an ayiw an oak hidid Shechem ta hidiy nangipa'innilaanda an abulutondah Abimelek ta hiyay alida. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JG9_7","008_9_7","JDG","9","7","7","Ya unat goh dengngol Jotham henen na'at ya immuy hinan tulid di Duntug an Gerizim, ya nuntu'u' an inalinay, “Da'yun tatagud Shechem ya donglonyu tun alyo' ta way aton ni' goh Apo Dios an mangngol hinan alyonyu! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JG9_8","008_9_8","JDG","9","8","8","Wada han ohay algaw ya immuy nan a'ayiw ta mumpilidah alida. Ya inalidah nan ayiw an oliboy, He\"a ni' di mun'alin da'mi! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JG9_9","008_9_9","JDG","9","9","9","Ya tembal den olibo, ya inalinay, Adia' ahan! Ti gulat ta ha\"in di mun'alin da'yu at idinong'u mah an umidat hi lanan mangipadenol hinan udum an madayaw ya nan tatagu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JG9_10","008_9_10","JDG","9","10","10","Ya alyon goh nan a'ayiw hinan ayiw an fig di, He\"a ni' di mun'alin da'mi! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JG9_11","008_9_11","JDG","9","11","11","Mu tembal nan ayiw an fig an inalinay, Adia'! Ti gulat ta ha\"in di mun'alin da'yu ya idinong'un bumungah nan munlameeh an bunga'! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JG9_12","008_9_12","JDG","9","12","12","Ya inalin goh nan a'ayiw hinan wa'al an greyp di, He\"a ni' di mun'alin da'mi! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JG9_13","008_9_13","JDG","9","13","13","Mu tembal nan wa'al an inalinan diday, Adia' ahan! Ti ha\"in ay di mun'alin da'yu at idinong'un bumungah nan miyammah bayah an mangipa'amlong hinan udum an madayaw ya nan tatagu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JG9_14","008_9_14","JDG","9","14","14","At la'tot ya alyon an amin nan ayiw hinan hubit di, He\"a mah atog di mun'alin da'mi! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JG9_15","008_9_15","JDG","9","15","15","Ya alyon din hubit ay diday, Immannung ay an ha\"in di pohdonyuh mun'alin da'yu at umali ayun mihi'ug ay ha\"in. Mu gulat ta adi ayu at bumuhu' di apuy an malpuh nan hapang'u, at gohbona nan ayiw an cedar ad Lebanon!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JG9_16","008_9_16","JDG","9","16","16","Ya intuluy Jotham an nangalih, “Inhamadyu mah nin an ninomnom din namto'anyun Abimelek hi mun'alin da'yu? Ya wada mah nin di impattigyuh maphod hi inatyun da'min pamilyan Gideon an panginomnomanyuh nan mun'aphod an ina'inat ama? ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JG9_17","008_9_17","JDG","9","17","17","Un adya nomnomonyu an da'yuy dimmalat hi ni'buhulan ama, ya inhuyu'nay odolna ta baliwan da'yuh nan buhulyun iMidian! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JG9_18","008_9_18","JDG","9","18","18","Mu ad ugwan ya binuhulyu nan pamilyan ama ti numpatoyyuh nan ohan damunan batu nan napitun imbabaluyna! Ti penhodyun hi Abimelek an inikuknah nan tagalanan alyonyuh ibayu di pento'yuh mun'alid Shechem. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JG9_19","008_9_19","JDG","9","19","19","Mu gulat ta inhamadyun ninomnom hi un maphod henen inatyud ugwan ay Gideon ya nan pamilyana at agayu ta mi'yamlong ayun Abimelek! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JG9_20","008_9_20","JDG","9","20","20","Mu gulat ta adi maphod heden inatyu at bumuhu' ni' di apuy an malpun Abimelek ta gohbon da'yun tatagud Shechem ya ad Beth Millo, ya bumuhu' ni' goh di apuy ay da'yun iShechem ya iBeth Millo ta gohbonah Abimelek!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JG9_21","008_9_21","JDG","9","21","21","Ya unat goh nalpah hanan inalina ya nunligud hi Jotham, ya nakak ta immuy an ni'hitud Beer ti tuma'ot ay aginan hi Abimelek. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JG9_22","008_9_22","JDG","9","22","22","At nun'ali mah hi Abimelek ad Israel hi tuluy tawon. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JG9_23","008_9_23","JDG","9","23","23","Ya numbobohholon Apo Dios da Abimelek ya nan tatagud Shechem, at nginohoyda mahkay hi Abimelek. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JG9_24","008_9_24","JDG","9","24","24","Ya manu ay na'at hana ta hiyay nummoltan Apo Dios ay Abimelek ya nan tatagud Shechem ta balloh din namatayandah nan napitun linala'in imbabaluy Gideon. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JG9_25","008_9_25","JDG","9","25","25","Ya impattigda goh di ngohoydan Abimelek ti nunhonag nan tatagud Shechem hi immuy numbota' hinan buludna ta an amin di maluh hi tatagu ya penlohday gina'uda. Ya waday nangipa'innilan Abimelek eden ma'ma'at. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JG9_26","008_9_26","JDG","9","26","26","Heden gutud di na'atan hana ya numbotan ad Shechem hi Gaal an hina' Ebed an didan amin hinan a'aginan linala'i ta ni'hitudah di, ya denlon nan tatagu hiyah di. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JG9_27","008_9_27","JDG","9","27","27","At immuy numpugah nan tataguh bungan di greyp, ya numpoghanda ta iyammadah bayah. Ya unat goh napgot ya immuydan amin hinan timplun nan diosda ta hidiy numbehtaanda. Ya heden ang'angananda ya umin'inumandah nan bayah ya pinahapahaldah Abimelek. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JG9_28","008_9_28","JDG","9","28","28","Ya inalin Gaal an hina' Ebed di, “Anaad udot ta hi Abimelek di unudon tu'u? Undan immannung an iShechem an un imbaluy Gideon? Ya undan bo'on hi Zebul di upihyalnan mumpapto' hidih nan pun'ap'apuwana? At adi tu'u unudon hi Abimelek ti hay unudon tu'u ya nan holag Hamor ti hiyay napu'agan tu'u! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JG9_29","008_9_29","JDG","9","29","29","Ya gulat nin ta un ha\"in di mumpapto' ay da'yun tataguh tu at pakako' hi Abimelek unu alyo' ay hiyay, Umuymu ayagan an amin nan tindalum, ya immali ayu ta munggugubat tu'u!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JG9_30","008_9_30","JDG","9","30","30","Ya unat goh dengngol nan ap'apun hi Zebul henen inalin Gaal ya bimmungot. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JG9_31","008_9_31","JDG","9","31","31","At nunhonag hi umuy ay Abimelek an wah did Arumah ta ipa'inniladan hiyay, “Wah tud Shechem hi Gaal an hina' Ebed an didan amin hinan a'aginan linala'i, ya den etlodda nan tataguh tun babluy ta boholon da'a! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JG9_32","008_9_32","JDG","9","32","32","At hay atom ya makak ayuh mahdom hinan tatagum ta umali ayun mipo\"oy hinan neheggon an babluy ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JG9_33","008_9_33","JDG","9","33","33","ta hi ma'et hinan helhelong ya lini'ubyud Shechem. Ya gulat ta bumuhu' da Gaal ya nan ni'yibbanan linala'in mangubat ay da'yu ya ipadahyuy abalinanyun mangubat ay dida.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JG9_34","008_9_34","JDG","9","34","34","At heden nahdom ya initnud Abimelek an amin nan tindaluna, ya nagogodwada ta nun'opatdah pampun, ya immuyda nipo\"oy hinan nunle'woh ad Shechem. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JG9_35","008_9_35","JDG","9","35","35","Ya unat goh nabiggat ya bimmuhu' hi Gaal an hina' Ebed, ya timma'dog hinan way pantaw di allup, ya inamang da Abimelek ya nan tindaluna hiya, at numpangabuhu'dah nipo\"oyanda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JG9_36","008_9_36","JDG","9","36","36","Ya unat goh inamang Gaal dida ya inalinan Zebul di, “Tigom adya an diaday tatagun ahidaydadyun nalpudah nan madinuntug!” Ya tembal Zebul, ya inalinay, “Hanan tinnigmu ya un ngaun nan aduntuduntug ya bo'on tagu.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JG9_37","008_9_37","JDG","9","37","37","Ya inalin goh Gaal di, “Bo'on ngau ti tatagu daden mumpundadyuh dih nan bulud di aduntuduntug! Ya diada goh di umalin nange'wah nan kalatan nalpudah nan wadan di ayiw an ihinan di mumpalad!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JG9_38","008_9_38","JDG","9","38","38","Ya inalin Zebul ay hiyay, “Uggoh mahkay din amahapitmud ugwan? Undan bo'on he\"ay nangalih, Anaad ta unudon tu'uh nen tagun hi Abimelek? Didanay tatagun pinahapahalyu! At ad ugwan ya umuy ayu ta gubatonyu dida!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JG9_39","008_9_39","JDG","9","39","39","At impangulun mah Gaal nan linala'id Shechem ta gubatonda da Abimelek. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JG9_40","008_9_40","JDG","9","40","40","Mu na'abak hi Gaal, at limmayaw, ya pindug da Abimelek hiya. Ya do'olday nun'atoy hi tindalun nan iShechem an awalitangdah nan owon ta engganah nan way pantaw an allup di babluy. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JG9_41","008_9_41","JDG","9","41","41","Ya nunnanong hi Abimelek an nunhitud Arumah, mu numpakak Zebul hi Gaal ya nan a'agina ta taynandad Shechem. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JG9_42","008_9_42","JDG","9","42","42","Ya unat goh nabiggat ya nunhahapit nan tatagud Shechem an umuyda mi'gubat. Mu unat goh ininnilan Abimelek henen atonda ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JG9_43","008_9_43","JDG","9","43","43","ya inayagana ta na'amungda nan tindaluna, ya nun'atluona dida ta tulun pampunda, ya immuyda numbota'. Ya unat goh tinnig da Abimelek nan tatagun mumpangabuhu'dah nan babluy ya bimmuhu'dah nan nipo\"oyanda, ya numpatoyda nan iShechem. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JG9_44","008_9_44","JDG","9","44","44","Ya nunnaudon Abimelek ya nan tindaluna ta immuyda inyadug nan pantaw di allup nan babluy. Ya nan duwan pampun an tindalu di ni'gubat hinan tataguh nan way neheggon hinan babluy, ya inamindan numpatoy dida. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JG9_45","008_9_45","JDG","9","45","45","Ya inyal'algaw da Abimelek an ni'gubat ta nangamung unda hinakup heden babluy, at numpatoyda nan tatagun bimmabluy hidi. Ya numpa\"ida nan wah nan babluy, ya nunhabuaganda nan lutah ahin. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JG9_46","008_9_46","JDG","9","46","46","Ya unat goh dengngol nan tatagun nihinah nan ata'nang an abung an pungguwalyaan ad Shechem henen na'at ya immuyda nipo\"oy hinan nihamad an Timplun El-Berith. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JG9_47","008_9_47","JDG","9","47","47","Ya waday nangipa'innilan Abimelek an na'amungda nan tataguh di, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JG9_48","008_9_48","JDG","9","48","48","at initnudnan amin nan tindaluna ta nunti'iddah nan Duntug an Zalmon. Ya innalna din wahay ta nanalipangnah nan ayiw, ya impi'ugna, ya inalinah nan tindalunay, “Punnaudonyu ta atonyu nan tinnigyun inat'u!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JG9_49","008_9_49","JDG","9","49","49","At an amin nan tindaluna ya way ohaan inatda din inalin Abimelek, ya nangunuddan hiya, ya timpunda nan hapang hinan way nunlene'woh din nihamad an timplun na'amungan din tatagu, ya inapuyanda. At an amin nan tatagun wah dih bunulna ya nun'atoyda, ya mid mapto' ya hinlibuy tatagun linala'i ya binabai. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JG9_50","008_9_50","JDG","9","50","50","Ya hay nehnod hi immayan goh da Abimelek ya ad Thebez, ya lini'ubda nan babluy, at hinakupda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JG9_51","008_9_51","JDG","9","51","51","Mu wadah nan gagwan den babluy han ata'nang an abung an pungguwalyaan, ya hiyay immayan an amin nan tataguh di. Ya unat goh himmigupdan amin ya intangobda, ya nunda'igda ya unda umuy hinan atap den abung. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JG9_52","008_9_52","JDG","9","52","52","Ya inunud Abimelek dida ta gubatonda. At immuy hi Abimelek hinan pantaw nan ata'nang an abung an pungguwalyaan ta apuyana, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JG9_53","008_9_53","JDG","9","53","53","mu innal han babai din batun gilingan, ya enggahna, ya nepto' hi ulun Abimelek, at nagumal. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JG9_54","008_9_54","JDG","9","54","54","Ya nunnaudon Abimelek an nangayag hinan ungan mun'od'odon hi hapiawna, ya inalinan hiyay, “Alam nan hanggapmu, ya pinatoya' ta adida ulgudon di un hay babaiy namatoy ay ha\"in!” At tinubli' mah nen tagalana ta natoy. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JG9_55","008_9_55","JDG","9","55","55","Ya unat goh tinnig nan holag Israel an natoy hi Abimelek an alida ya na'amindan numpanga'anamut hi a'abungda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JG9_56","008_9_56","JDG","9","56","56","Hiyah ne inat Apo Dios an nangiballoh ay Abimelek hinan nappuhin inatnan amanah numpamatayanah din napitun a'agina. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JG9_57","008_9_57","JDG","9","57","57","Ya nunligaton goh Apo Dios nan tatagud Shechem an dumalat nan nun'appuhin ina'inatda ti hiyah ne din inalin Jotham an hina' Gideon hi ma'at ay didah din nangidutanan dida. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JG10_1","008_10_1","JDG","10","1","1","Unat goh natoy hi Abimelek ya hi Tola an hina' Puah an ap'apun Dodo an holag Issachar di immuy an namaliw hinan holag Israel. Ya nunhitud Shamir hinan madinuntug ad Ephraim. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JG10_2","008_10_2","JDG","10","2","2","Ya hiyay numpapto' hinan holag Israel hi duwampulu ta han tuluy tawon ya un matoy, ya nilubu' ad Shamir. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JG10_3","008_10_3","JDG","10","3","3","Ya unat goh natoy hi Tola ya nihukat hi Jair an iGilead, ya hiyay numpapto' hinan holag Israel hi duwampulu ta han duway tawon. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JG10_4","008_10_4","JDG","10","4","4","Ya tulumpuluy linala'ih imbabaluyna, ya waday puntakayandah tulumpulun dongki. Ya tulumpulun babluy di bimmabluyandad Gilead, ya nginadnanda daden babluy ta Havvoth Jair ta nangamung ad ugwan. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JG10_5","008_10_5","JDG","10","5","5","Ya unat goh natoy hi Jair ya nilubu' hidid Kamon. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JG10_6","008_10_6","JDG","10","6","6","Ya numbahol goh nan holag Israel ay Apo Dios an dumalat nan nundayawandah nan bulul, ya nan Ashtoreth, ya nan udum an dayawon di i'Aram, ya iSidon, ya iMoab, ya nan holag Ammon, ya nan iPhilistia. Ya din'ugdah Apo Dios an adida goh dayawon. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JG10_7","008_10_7","JDG","10","7","7","Ya dumalat henen inatda ya ma'abbungot hi Apo Dios hinan holag Israel, at impa'abakna didah nan iPhilistia ya nan holag Ammon. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JG10_8","008_10_8","JDG","10","8","8","Ya himpulu ta waluy tawon di nangipaholholtapandah nan holag Israel an numpunhitud Gilead hidih appit hi buhu'an di algaw hinan Wangwang an Jordan hinan lutan nan holag Amor. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JG10_9","008_10_9","JDG","10","9","9","Ya bimmad'ang nan holag Ammon hinan Wangwang an Jordan ta gubatonda nan holag Judah, ya holag Benjamin, ya holag Ephraim. At inyal'allanay nunligligatan nan holag Israel. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JG10_10","008_10_10","JDG","10","10","10","At la'tot ya numpahpahmo'dan Apo Dios an inaliday, “Ongol di numbaholanmin He\"a ti din'ugmi He\"an Diosmi ta nan bulul di dinayawmi!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JG10_11","008_10_11","JDG","10","11","11","Ya tembal Apo Dios an inalinay, “Hidin hopapna ya pinaligat da'yuh nan tatagud Egypt, ya nan holag Amor, ya nan holag Ammon, ya nan iPhilistia, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JG10_12","008_10_12","JDG","10","12","12","ya nan iSidon, ya nan himpampun an Amalek, ya nan holag Maon, ya mumpahpahmo' ayun Ha\"in, at binaliwa' da'yu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JG10_13","008_10_13","JDG","10","13","13","Mu numbahol ayu goh ti din'uga' ta hay udumnan madayaw di dinayawyu, at ad ugwan ya adi' ahan baliwan da'yu! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JG10_14","008_10_14","JDG","10","14","14","At umuy ayun mumpahmo' hinan udum an madayaw an pento'yu ta diday mamaliw ay da'yuh un way ipaligligatanyu!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JG10_15","008_10_15","JDG","10","15","15","Mu inalin damdama nan holag Israel ay Apo Dios di, “Numbahol amin He\"a, at nan pohdom di atom ay da'mi. Mu baliwan da'mi ni' ahan ad ugwan!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JG10_16","008_10_16","JDG","10","16","16","At nun'itapalda nan bululda ta hi Apo Dios mahkay di dayawonda. Ya munlungdayah Apo Dios hinan punligligatan nan i'Israel. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JG10_17","008_10_17","JDG","10","17","17","Ya nadatngan heden gutudna ya na'ayaganda nan tindalun holag Ammon ta mundadaandan mi'gubat, ya hidid Gilead di immapalanda. Ya na'amungda goh nan holag Israel ta immapaldad Mizpah. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JG10_18","008_10_18","JDG","10","18","18","Ya nunhahapitda nan mumpangipangpanguluh nan holag Israel an alyonday, “Nan mahhun ay ditu'un mangubat hinan holag Ammon ya hiyay mun'ap'apun amin hinan tatagud Gilead.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JG11_1","008_11_1","JDG","11","1","1","Ya wada han lala'in mungngadan hi Jephthah an iGilead, ya mabi'ah ya nala'eng an tindalun inyimbaluy Gilead hi ohan babain puta. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JG11_2","008_11_2","JDG","11","2","2","Mu waday udum hi linala'in imbabaluy Gilead hinan ahawana tuwali. Ya unat goh immel'ellog daden imbabaluy Gilead ya pinakakdah Jephthah hi abungda. Ya inalidan hiyay, “He\"a ya mi'id ah boltanom hinan banoh ama tu'u ti he\"a ya un'a inikuk!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JG11_3","008_11_3","JDG","11","3","3","At tinaynan Jephthah nan a'agina ta immuy an ni'hitud Tob. Ya wadaday linala'in mi'id di hulbin di nitaguanda an ni'ligwan hiya, at ninitnuddan hiya. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JG11_4","008_11_4","JDG","11","4","4","Ya agguy nabayag ya immuy binuhul nan holag Ammon nan holag Israel. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JG11_5","008_11_5","JDG","11","5","5","Ya unat goh magadyuh an munggugubatda ya immuy nan a'ap'apud Gilead ta inayagandah Jephthah an wah did Tob. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JG11_6","008_11_6","JDG","11","6","6","Ya unat goh nidatongda ya inalidan hiyay, “Umali'a ta ipangulu da'mi ta umuy tu'u gubaton nan holag Ammon!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JG11_7","008_11_7","JDG","11","7","7","Mu tembal Jephthah an inalinay, “Alyo' at goh hi binohola' an agguya' penhod, at hiyaat unna' pinakak hi abung da ama! Ya anaad ta ad ugwan an gubaton da'yu ya mahapula' mahkay?” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JG11_8","008_11_8","JDG","11","8","8","Ya inalidan hiyay, “Manu ay ti he\"ay mahapulmid ugwan ta way mangipangpangulun da'mi, ta umuy tu'u gubaton nan holag Ammon! Ta malpah ya he\"ay mun'ap'apun amin hinan iGilead.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JG11_9","008_11_9","JDG","11","9","9","Ya tembal Jephthah an inalinan diday, “Gulat ta mi'yalia' ay da'yu ta gubato' nan holag Ammon ta iyabulut Apo Dios an abako' dida ya immannung dan an ha\"in di mun'ap'apun da'yu?” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JG11_10","008_11_10","JDG","11","10","10","Ya tembaldan inaliday, “Immannung an abulutonmi nan alyom, ya hi Apo Dios di ihtigu tu'u.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JG11_11","008_11_11","JDG","11","11","11","At nitnud hi Jephthah hinan a'ap'apun di iGilead, ya inabulut nan tataguh di an hiyay ap'apudah mangipangulun dida. Ya hidid Mizpah hinan way hinagang Apo Dios di nangipidwaan Jephthah an nangibagah nan pohdonah ma'at. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JG11_12","008_11_12","JDG","11","12","12","At nunhonag mah hi Jephthah hi umuy mi'hapit hinan alin di holag Ammon, ya umat hituy hinapitna: “Anaad ta umali ayun mangubat ay da'mi? Undan way inatmin da'yu?” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JG11_13","008_11_13","JDG","11","13","13","Ya hay nambal nan alih nan hennag Jephthah, ya inalinay, “Hidin nalpuwan nan holag Israel ad Egypt ya penlohda nan lutamin mete\"ah nan Wangwang an Arnon ta engganah nan Wangwang an Jabbok, ya ninanayun ta nangamung hinan Wangwang an Jordan. At ad ugwan ya mahapul an ibangngadyun da'mi.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JG11_14","008_11_14","JDG","11","14","14","Ya numbangngadon goh Jephthah din nahnag hinan ali, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JG11_15","008_11_15","JDG","11","15","15","ya inalinay, “Umat hituy nambal Jephthah, Agguy penloh nan holag Israel nan lutan di iMoab unu nan lutan di holag Ammon! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JG11_16","008_11_16","JDG","11","16","16","Mu umat hituy na'at: Hidin nalpuwan nan holag Israel ad Egypt ya ene'wadah nan mapulun, at binad'angda nan Mumbolah an Baybay ya unda dumatong ad Kadesh. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JG11_17","008_11_17","JDG","11","17","17","Ya nunhonagdah immuy hinan alin di i'Edom ta ibagadah unna iyabulut di pange'wandah nan babluyda. Mu agguy inyabulut nan ali an e'wadah di. Ya nunhonagda goh hi umuy mangibagah nan alin di iMoab, mu ta\"on hiya ya agguyna inabulut di pange'wandah nan babluyda. At hay inat mah nan holag Israel ya nihinadah did Kadesh. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JG11_18","008_11_18","JDG","11","18","18","At hay inatda goh ya ene'wadah nan mapulun ta unda inlikaw hinan babluy di i'Edom ya nan babluy di iMoab ta nangamung unda dimmatong hinan appit di buhu'an di algaw ad Moab hinan dammang di pingit nan Wangwang an Arnon. Ya immapaldah di, mu agguyda bimmad'ang ti hiyah ne igad nan babluy di iMoab. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JG11_19","008_11_19","JDG","11","19","19","Ya nunhonag goh nan holag Israel hi immuy an nangibagan Sihon an alin di holag Amor an ap'apud Heshbon hi un mabalin an e'wadah nan babluyda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JG11_20","008_11_20","JDG","11","20","20","Mu agguy inabulut Sihon an e'wan nan holag Israel hidi ti hay inatna ya unnaat goh inamung an amin nan tindaluna ta immuyda immapal hidid Jahaz ta gubatonda nan holag Israel. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JG11_21","008_11_21","JDG","11","21","21","Mu hi Apo Dios an dayawon nan holag Israel ya binadangana dida ta inabakdah Sihon ya nan tindaluna, at hinakup mah nan holag Israel an amin nan babluy di holag Amor ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JG11_22","008_11_22","JDG","11","22","22","an nete\"ah nan Wangwang an Arnon ta engganah nan Wangwang an Jabbok, ya nete\"ah nan mapulun hi appit di buhu'an nan algaw ta engganah nan Wangwang an Jordan hinan appit di alimuhan di algaw. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JG11_23","008_11_23","JDG","11","23","23","At tigom an hi Apo Dios an Dios di holag Israel di namakak hinan holag Amor ti indatna nan babluydah nan holag Israel an tataguna! At hay biyangyun mangalih unmi ibangngad udot ay da'yu? ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JG11_24","008_11_24","JDG","11","24","24","Bagiyu tuwalin amin nan indat nan dayawonyun hi Chemosh! At umat goh hina ay da'mi an bagimin amin nan indat Apo Dios an Diosmi! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JG11_25","008_11_25","JDG","11","25","25","Undan alyonyuh un ayu on'onayna ya un da Balak an hina' Zippor an alid Moab? Agguy ahan ni'bohbohhol ay da'min holag Israel, ya agguy goh ahan da'mi ginubgubat. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JG11_26","008_11_26","JDG","11","26","26","Uya'an tuluy gahut di tawon hi bimmabluyan nan holag Israel hi ad Heshbon, ya ad Aroer, ya nan abablubabluy hinan nunlene'woh, ya an amin nan babluy hinan pingit di Wangwang an Arnon, ya anaad ta agguyyu ninomnomnom an bangngadon ay danen tawon hanan babluy? ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JG11_27","008_11_27","JDG","11","27","27","Mi'id ahan di inat'un he\"ah nappuhi, mu nappuhih nen atom ti ten gubaton da'mi! At hi Apo Dios an munhumalya di mangipanuh ad ugwan hi un hay holag Israel unu hay holag Ammon di numbahol.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JG11_28","008_11_28","JDG","11","28","28","Mu heden alin di holag Ammon ya unna hinlu'lu'ingon nan impa'innilan den hennag Jephthah ay hiya. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JG11_29","008_11_29","JDG","11","29","29","Ya niyodol nan Na'abuniyanan an Lennawan Jephthah, at immuy an ene'wanad Gilead ya ad Manasseh ya un mumbangngad hidid Mizpah hi ad Gilead ya unda umuy gubaton nan holag Ammon. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JG11_30","008_11_30","JDG","11","30","30","Ya nunhapatah Jephthah ay Apo Dios an inalinay, “Gulat ta badangana' ta abako' nan holag Ammon ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JG11_31","008_11_31","JDG","11","31","31","ya hay ato' ya gohbo' ta e'nong'u nan mahhun an pumitaw hinan abung'uh umalin manamun ha\"in hi pumbangngada' hi alpahan di pangabaka'. At hiyay e'nong'un He\"a ta Onong an Moghob.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JG11_32","008_11_32","JDG","11","32","32","At impangulun Jephthah nan tataguna ta immuyda ginubat nan holag Ammon, ya diday nangabakon Apo Dios. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JG11_33","008_11_33","JDG","11","33","33","Ya duwampulun babluy di ginubatdan mete\"ad Aroer ta engganah nan babluy ad Minnith ya ad Abel Keramim. Ya do'ol ahan di nun'atoy hinan holag Ammon, at hiyanan inabak nan holag Israel dida. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JG11_34","008_11_34","JDG","11","34","34","At numbangngad hi Jephthah hinan abungdad Mizpah, ya limmahun han imbaluynan babain umuy an manamun hiya, ya gun manayaw, ya gunna ipagangoh nan tambourine hi amlongna! Ya mid ah udumnah imbaluyna an anggaynah den babai. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JG11_35","008_11_35","JDG","11","35","35","Ya unat goh tinnig Jephthah nan imbaluyna ya pini\"inay lubungna, ya munlulugwan inalinay, “Anakkayah ahan tun imbaluy'u! An he\"ay dumalat hitun nidugah an punlungdayaa' ya punha'itan di nomnom'u ti niluh an waday inhapata' ay Apo Dios an adi mabalin hi un'u ibahhaw!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JG11_36","008_11_36","JDG","11","36","36","Ya tembal han imbaluynan inalinay, “Ama, mahapul an ipa'annungmuy inhapatam ay Apo Dios hi atom ay ha\"in ti impa'abaknan he\"a nan buhulmun nan holag Ammon.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JG11_37","008_11_37","JDG","11","37","37","Mu inalina goh ay amanay, “Iyabulutmu ni' di duway bulan ta umuy amih nan liligwa' an munle'le'od hinan dudunduntug, ya ta umuymi kilaan di ataya' ti ten matoya' an balahang.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JG11_38","008_11_38","JDG","11","38","38","Ya inabulut Jephthah an alyonay, “Oo, umuy ayu munle'le'od hi duway bulan.” At immuydah nan liligwanan binabaih nan dudunduntug an munlungdaya ti matoy hiya an balahang. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JG11_39","008_11_39","JDG","11","39","39","Ya unat goh nalpah heden duway bulan ya immanamut hi abungda, at inat amana din inhapatanan Apo Dios. At henen balahang ya natoy. Ya umat hinay niyugalih nan binabaid Israel ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JG11_40","008_11_40","JDG","11","40","40","an tinawon ya nan babalahang ad Israel ya gunda umuy hinan dudunduntug hi opat di algaw ta ilangduanda nan na'at hidin balahang an imbaluy Jephthah ad Gilead. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JG12_1","008_12_1","JDG","12","1","1","Nundadaan nan holag Ephraim an umuy mi'gubat, at binad'angda nan Wangwang an Jordan, ya immuydad Zaphon. Ya nunhonagdah immuy ni'hapit ay Jephthah ta inalidan hiyay, “Anaad ta agguy da'mi impa'ayag ta binadanganmi da'yun nangubat hinan holag Ammon? At puulanmi nan abungmu ta me'yeghob'a.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JG12_2","008_12_2","JDG","12","2","2","Ya tembal Jephthah an inalinay, “Goh kan ya impa'ayagmi da'yuh din nunhohongilanmih nan holag Ammon, mu agguy ayu immali ta binadangana'? ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JG12_3","008_12_3","JDG","12","3","3","Ya unat goh wan inila' an adi ayu umalin bumadang ay da'mi ya inhuyu\"uy nitagua', ya bimmad'ang amih nan igad ta immuymi ginubat nan holag Ammon, ya nangabakona' ay Apo Dios. At hay dumalat ta umali ayun mangubat ay ha\"in?” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JG12_4","008_12_4","JDG","12","4","4","Ya inalin nan mangipangpanguluh nan holag Ephraim di, “Da'yun iGilead ya nunlahhin ayu ti nakak ayuh nan holag Ephraim ya nan holag Manasseh!” At hay inat Jephthah ya impa'ayagna ta na'amungda nan tindalunan nalpud Gilead, ya ginubatda nan holag Ephraim, ya inabakda dida. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JG12_5","008_12_5","JDG","12","5","5","Ya hinakup nan iGilead nan babluy an awadan nan bad'angon hinan Wangwang an Jordan an mipluy ad Ephraim ta mi'id aton nan holag Ephraim an lumayaw. Mu gulat ta waday i'Ephraim an mamhod an bumad'ang ya hanhanan nan iGilead an alyonday, “Nalpu'ah nan holag Ephraim?” Ya gulat ta tabolonan alyonay, “Bo'ona',” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JG12_6","008_12_6","JDG","12","6","6","ya inaliday, “Akkay tuwali alyom di, Shibboleth.” Ya gulat ta adi humada' di panapitna ta unna alyon di Sibboleth ya dapoponda, ya pinatoydah nan bad'angan. Ya hay uyap di numpatoydah nan holag Ephraim ya napat ta han duway libu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JG12_7","008_12_7","JDG","12","7","7","Ya un onom di tawon di numpapto'an Jephthah hinan holag Israel, ya natoy, ya nilubu' hinan babluy an ni'babluyanad Gilead. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JG12_8","008_12_8","JDG","12","8","8","Ya unat goh natoy hi Jephthah ya nihukat hi Ibzan an iBethlehem an mangipapto' hinan holag Israel. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JG12_9","008_12_9","JDG","12","9","9","Ya tulumpuluy linala'ih imbabaluyna ya tulumpulu goh di binabai. Ya nun'ipiyapuna din tulumpulun binabain imbabaluynah nan udum an himpangapu, ya immuy nun'ayag hi tulumpulun babalahang an nalpuh nan udum an himpangapu ta inahawan din tulumpulun linala'in imbabaluyna. Ya un pituy tawon di numpapto'anah nan holag Israel. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JG12_10","008_12_10","JDG","12","10","10","Ya unat goh natoy hi Ibzan ya nilubu' ad Bethlehem. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JG12_11","008_12_11","JDG","12","11","11","Ya unat natoy hi Ibzan ya nihukat hi Elon an holag Zebulun an mumpapto' ad Israel hi himpuluy tawon. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JG12_12","008_12_12","JDG","12","12","12","Ya unat goh natoy hi Elon ya nilubu' hidid Aijalon hinan lutan Zebulun. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JG12_13","008_12_13","JDG","12","13","13","Ya unat goh natoy hi Elon ya nihukat goh hi Abdon an hina' Hillel an iPirathon an numpapto' ad Israel. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JG12_14","008_12_14","JDG","12","14","14","Ya napatday imbabaluynan linala'i, ya tulumpuluy linala'in a'apunan waday puntakayandah napitun dongki. Ya un waluy tawon di numpapto'an Abdon ad Israel, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JG12_15","008_12_15","JDG","12","15","15","ya natoy, ya nilubu' ad Pirathon hinan babluy Ephraim hidih nan madinuntug an babluy nan holag Amalek. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JG13_1","008_13_1","JDG","13","1","1","Numbahol goh nan holag Israel ay Apo Dios, at inyabulutnay iPhilistia an mun'ap'apun didah napat di tawon. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JG13_2","008_13_2","JDG","13","2","2","Ya wada han lala'in hay ngadana ya hi Manoah an holag Dan an hay babluyna ya ad Zorah. Ya han ahawana ya bahig, at mid ah imbaluyda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JG13_3","008_13_3","JDG","13","3","3","Ya la'tot ya numpattig han Anghel Apo Dios ay hiya, ya inalinay, “He\"a ya bahig'a, mu awniat munhabi'a, at itungawmu, ya lala'i. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JG13_4","008_13_4","JDG","13","4","4","At hay mahapul hi atom ya adi'a ahan uminum hi bayah unu nan malgom an bumutong, ya adim ahan onon nan mapaniaw an ma'an. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JG13_5","008_13_5","JDG","13","5","5","Ya wa ay ta itungawmu han imbaluymun lala'i ya adim ahan oltan di buu'na ti manu ay ya mete\"an ne han algaw an nitungawana ya midawat ay Apo Dios ta mibilang hi Nazirite, ya ta hiyay mangete\"an mamaliw hinan holag Israel hinan iPhilistia.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JG13_6","008_13_6","JDG","13","6","6","Ya heden babai ya immuy, ya inulgudnah nan ahawanan alyonay, “Wada han tagun immalin ay anghel Apo Dios an atata'ot di tigawna! Ya agguy'u hinanhanan di nalpuwana, ya agguyna imbaag di ngadana! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JG13_7","008_13_7","JDG","13","7","7","Mu inalinay munhabia', ya itungaw'u, at lala'i! Ya inalina goh di adia' umin'inum hi bayah unu nan malgom an bumutong, ya adi' onon an amin nan mapaniaw an ma'an ti henen ung'ungnga ya midawat ay Apo Dios ta mibilang hi Nazirite an mete\"ah itungawana ta engganah atayana.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JG13_8","008_13_8","JDG","13","8","8","At nunluwalun Apo Dios hi Manoah, ya inalinay, “He\"a, Apu, ya pumbangngadom ni' goh henen tagu ta ipa'innilanan da'mi nan mahapul hi atonmih nan ung'ungngan mitungaw.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JG13_9","008_13_9","JDG","13","9","9","Ya inabulut Apo Dios nan inluwalun Manoah, at hennagna nan Anghelna ta immuy goh hinan babain wah dih nan payaw, mu nan ahawanan hi Manoah ya mi'id an agguy nitnud ay hiya. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JG13_10","008_13_10","JDG","13","10","10","At nunnaudon den babain immuy nangalin ahawanan inalinay, “Ihna goh din tagun hiyah ne din numpattig ay ha\"in hidin handi!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JG13_11","008_13_11","JDG","13","11","11","At nalana\"uy hi Manoah, ya nitnud ay ahawana ta immuydan de han tagu, ya inalinay, “He\"a dan din tagun ni'hapit ay ahawa'?” Ya tembal nan Anghel Apo Dios, ya inalinay, “Oo, Ha\"in.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JG13_12","008_13_12","JDG","13","12","12","Ya inalin Manoah di, “Hi awni ta mipa'annung nan inalim ya ngadan mah di mahapul hi atonmih nan ung'ungnga ta maphod di itamunah un umilog?” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JG13_13","008_13_13","JDG","13","13","13","Ya inalin de han Anghel Apo Dios di, “Hay mahapul ya aton ahawam an amin din inali' ay hiya ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JG13_14","008_13_14","JDG","13","14","14","an mahapul an adi mangan hinan malpuh nan bungan di greyp, ya adi uminum hi bayah unu nan malgom an bumutong, ya adi goh mangan hinan mapaniaw an ma'an. At mahapul an unudonan amin din inali' ay hiya.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JG13_15","008_13_15","JDG","13","15","15","Ya inalin Manoah hinan Anghel Apo Dios di, “Adi'a ni' makak ta hodom ta ipaltianmi He\"ah uyaw an gandeng.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JG13_16","008_13_16","JDG","13","16","16","Ya inalin han Anghel Apo Dios ay Manoah di, “Ta\"on unna' taktakon ta adia' makak mu adi' damdama onon ahan nan malgom an ononyu. Mu gulat ta nundadaan ayuh Onong an Moghob at ene'nongyun Apo Dios.” (Ya manu ay ya un agguy inilan Manoah hi un Hiya ya Anghel Apo Dios.) ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JG13_17","008_13_17","JDG","13","17","17","Ya inalin Manoah hinan Anghel Apo Dios di, “Ibaagmu ni' di ngadanmun da'mi ti gulat ta mipa'annung nan inalim ya He\"ay e'gonanmi.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JG13_18","008_13_18","JDG","13","18","18","Ya tembalna, ya inalinay, “Anaad ta pohdonyun innilaon di ngadan'u? Gulat ta ibaag'u mu adi ayu damdama pa\"innilah aatna.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JG13_19","008_13_19","JDG","13","19","19","Ya immuy innal Manoah din uyaw an gandeng, ya iniddumnah din ma'an an onong, ya inyuynah nan batu, ya genhobna ta ene'nongnan Apo Dios. Ya umipanoh'ay inat Apo Dios ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JG13_20","008_13_20","JDG","13","20","20","ti unat goh immutyu' din ahu' hinan pun'onngan ya tinnig da Manoah ay ahawanan nitnud din Anghel Apo Dios an gun omolegoy ad abuniyan. Ya heden nannigan da Manoah ay ahawanah nan na'at ya nunyappuhuda, ya nitumu' di angahdah nan luta. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JG13_21","008_13_21","JDG","13","21","21","Ya agguy mahkay numpatpattig nan Anghel Apo Dios ay da Manoah an himbaluy, at hiyah ne nanginnilaan Manoah an Anghel Apo Dios. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JG13_22","008_13_22","JDG","13","22","22","Ya inalin Manoah ay ahawanay, “Umannung an matoyta ti nen tinnigtah Apo Dios!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JG13_23","008_13_23","JDG","13","23","23","Mu tembal ahawanan inalinay, “Mu gulat ta iyabulut Apo Dios di atayanta at agguyna mah inabulut nan ene'nongta, ya agguyna goh impattig hanan amin an na'at, unu agguyna imbagan amin hatun ma'at!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JG13_24","008_13_24","JDG","13","24","24","Ya unat goh nuntungaw han ahawan Manoah ya lala'i, at nginadnanda ta hi Samson. Ya immel'ellog heden ung'ungnga, ya winagahan Apo Dios. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JG13_25","008_13_25","JDG","13","25","25","Ya nan Na'abuniyanan an Lennawa ya ente\"anan nangipabi'ah ay Samson hi wadanah ad Mahaneh Dan hinan numbattanan di ad Zorah ya ad Eshtaol. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JG14_1","008_14_1","JDG","14","1","1","Wada han ohay algaw ya nundadyuh Samson hi ad Timnah, ya wada han tinnignan balahang an holag di iPhilistia. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JG14_2","008_14_2","JDG","14","2","2","Ya unat goh numbangngad hi abungda ya inalinah nan o'ommodnay, “Wada han tinnig'un babain iPhilistia hidid Timnah an pohdo', at mundadaan ayu ti mun'ahawa ami.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JG14_3","008_14_3","JDG","14","3","3","Ya tembal nan o'ommodnan inaliday, “Anaad ta pohdom an mangahawah nan iPhilistia an nat'on di diosda? Undan mi'id di pohdom hinan binabain tutulang tu'u unu hinan binabain ni'babluyan tu'u?” Mu inalin Samson ay amanay, “Ama, henen babai ya hiya ahan di pohdo'.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JG14_4","008_14_4","JDG","14","4","4","Ya nan o'ommodna ya agguyda inilah un hi Apo Dios di ad nomnom ene ta waday atonan mi'papattoy hinan iPhilistia an nun'ap'apud Israel eden timpu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JG14_5","008_14_5","JDG","14","5","5","At nitnud hi Samson hinan o'ommodna ta nundadyudad Timnah, ya ene'wadah nan wadan di nitamman di greyp. Ya himbumagga ya waday uyaw an layon an humeeheel ay hiya. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JG14_6","008_14_6","JDG","14","6","6","Ya hin'alina ya impabi'ah nan Na'abuniyanan an Lennawa hi Samson, at un nginamay Samson an nunha'ha' din layon an ay ihunay un uyaw an gandeng ya anggay. Mu agguyna imbaag hinan o'ommodnah den inatna. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JG14_7","008_14_7","JDG","14","7","7","Unat goh dimmatongdad Timnah ya immuy hi Samson hi wadan nen balahang ta mi'hapit ay hiya ti penhodna ahan. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JG14_8","008_14_8","JDG","14","8","8","Ya agguy nadnoy ya numbangngad da Samson ad Timnah ta iyahawanah den babai. Ya hidin immayanda ya inhingnginay nange'wana ta immuyna tinnig din layon an pinatoyna, ya manoh'ah nannigana ti do'ol di iyu'an an ahi'a'alukayat hinan odol den layon. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JG14_9","008_14_9","JDG","14","9","9","At innalna din nadamman an iyu'an, ya impadaldalanan in'inan. Ya nundapuh hiyah nan wadan di o'ommodna, ya indatana didah ononda. Ya agguyna imbaag hi un hay innalnah nan odol din natoy an layon. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JG14_10","008_14_10","JDG","14","10","10","At hi aman Samson ya immuy an ni'yul'ulgud hinan babain dumalat di alhinan Samson, ya numpaltih Samson an waday pinnangan ad Timnah ti hiyah ne aat di ugalida. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JG14_11","008_14_11","JDG","14","11","11","Ya unat goh tinnig nan tatagu hiya ya inayaganday tulumpuluh nan ungungan linala'in den babluy ta way pi'yibbana. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JG14_12","008_14_12","JDG","14","12","12","Ya inalin Samson ay diday, “Wada han ipangappun'un da'yu. Mu gulat ta wada ay di mungngappun ay da'yuh mahhun ya un umatam di miyapitun algaw eten gotad ya waday idat'uh lagbuyuh tulumpuluh ma\"aphod an mundongngol an lubung ya tulumpuluh mumpumpalis an lubung. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JG14_13","008_14_13","JDG","14","13","13","Mu gulat ta adi ayu pa\"angngappun ya mahapul an da'yuy mangidat ay ha\"in hi tulumpuluh ma\"aphod an mundongngol an lubung ya tulumpuluh mumpumpalis an lubung.” Ya inalidan hiyay, “Ibaagmuh nen ipangappunmu ta innilaonmi.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JG14_14","008_14_14","JDG","14","14","14","Ya tembalnan inalinay, “Hay malpuh nan mangamangan ya waday onon, ya malpuh nan mabi'ah ya waday munlameeh.” Ya tuluy algaw di naluh ya adida pa'annomnom hi ngadan di pohdon den impangappunan hapiton. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JG14_15","008_14_15","JDG","14","15","15","Ya heden miyapat hi algaw ya inalidan de han ahawan Samson di, “Annaam hi ahawam ta ibaagnan ditu'uy pohdon nan impangappunah hapiton, ti gulat ta adim at gohbonmi nan abung amam, ya middum'an mi'yoghob! Ti un da'mi mah impa'ayag hitun pinnangan ta un da'mi wotwoton?” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JG14_16","008_14_16","JDG","14","16","16","At heden ahawan Samson ya immuy ay hiya, ya munlulugwa, ya inalinan hiyay, “He\"a ya adia' pohdon! Immannung an unna' boholon! Ti nan impangappunmuh nan tatagu' ya agguymu imbaag ay ha\"in di ibalinana!” Ya inalin Samson di, “Inilam an ta\"on un da ama ay ina ya agguy'u imbaag ay dida, at anaad udot ta ibaag'un he\"a?” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JG14_17","008_14_17","JDG","14","17","17","Ya heden babai ya limmugwalugwan den pituy algaw an gotad. At heden miyapitun algaw ya napilitan hi Samson an nangibaag hi pohdonan hapiton nan impangapngappuna. At heden ahawana ya imbaagnay aat den ngapngappun hinan i'ibbanan iPhilistia. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JG14_18","008_14_18","JDG","14","18","18","Ya heden miyapitun algaw an na'uy an mahdom an agguy pay immuy hi Samson hinan kuwaltuna ya inalin nan tatagun den babluy di, “Ngadan nin di ma'allameeh ya un hay danum di iyu'an? Ya ngadan nin di mabi'bi'ah ya un hay layon?” Ya tembal Samson, ya inalinan diday, “Gulat ta agguy ayu ni'hapit ay ahawa' at mi'id di inilayuh ibalinana!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JG14_19","008_14_19","JDG","14","19","19","Ya impabi'ah nan Na'abuniyanan an Lennawa hi Samson, at nundadyuh did Ashkelon. Ya hidiy numpamatayanah tulumpuluy linala'i, ya nun'alanay gina'udan ma\"al'alidammuh ta nun'idatnah din ungungan linala'in nangibaag hi aat din impangappuna. Ya dimmalat di bungotnah nan inat ahawana ya immanamut hi nunhituwan da amana. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JG14_20","008_14_20","JDG","14","20","20","Ya heden ahawan Samson ya impaboltandan impa'ahawah din lala'in ligwan Samson an niniddum an bimmadang ay hiyah din nun'ahawaanda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JG15_1","008_15_1","JDG","15","1","1","Ya agguy nadnoy ya gutud di ahiboto' hi wheat, ya gino'dan Samson han uyaw an gandeng ta immuyna tinnig hi ahawana. Ya unat goh nidatong hidi ya inalinay, “Pohdo' an umuy hi kuwaltun ahawa'.” Mu inyadin aman ahawana, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JG15_2","008_15_2","JDG","15","2","2","ya inalinan Samson di, “Hay ninomnom'u ya unmu abohlan, at hiyaat un'u impa'ahawah nan ligwam. Mu ma\"apgohan ahan han udidiana, at mabalin an hiyay mihukat hi ahawaom.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JG15_3","008_15_3","JDG","15","3","3","Ya inalin Samson ay diday, “Ad ugwan ya adia' pabaholon ay da'yuh nan pangiballoha' hinan nappuhin inatyun iPhilistia ay ha\"in!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JG15_4","008_15_4","JDG","15","4","4","At hay inatna ya immuyna dempap di tuluy gahut hi ma'alih foxes, ya numpunhu\"uponay iwitda ta mun'ahindudwada, ya nun'eg'odna goh hinan iwitday kingki, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JG15_5","008_15_5","JDG","15","5","5","ya nuntolgana din kingki ya unna ibo'tan danen foxes ta payona didah nan payaw nan iPhilistia. At noghob nan wheat an nabto', ya nan agguy napugah an greyp, ya nan nun'itanom an olibo. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JG15_6","008_15_6","JDG","15","6","6","Ya minahmahan nan iPhilistia an inaliday, “Hay nangat nin hina?” Ya waday nangibaag an alyonday, “Hi Samson an inapun han iTimnah! Ya manu ay inatnay umat hina ti unda impaboltan di ahawanah nan lala'in ligwana.” At nan iPhilistia ya immuyda genhob heden babai ya ta\"on hi amana ta natoyda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JG15_7","008_15_7","JDG","15","7","7","Ya inalin Samson hinan iPhilistia di, “Dumalat heten inatyu ya ihapata' an adi' idinong ta nangamung un'u iballoh an amin nan inatyu!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JG15_8","008_15_8","JDG","15","8","8","Ya dumalat nan boholna ya ni'gubat hi Samson hinan iPhilistia, ya do'ol di numpatoynan dida. Ya unat nalpah ya immuy an nihinah nan liyang hinan daplah ad Etam. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JG15_9","008_15_9","JDG","15","9","9","Ya nan iPhilistia ya immuydad Judah ta nungkampudad Lehi. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JG15_10","008_15_10","JDG","15","10","10","Ya imbagan nan tatagud Judah an alyonday, “Hay dumalat ta umali ayun mangubat ay da'mi?” Ya tembal nan iPhilistia an inaliday, “Manu ay immali ami ya ta dapoponmih Samson ta iballohmiy inatnan da'mi!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JG15_11","008_15_11","JDG","15","11","11","At nan tuluy libun iJudah ya immuydah nan liyang hinan daplah ad Etam an nipo\"oyan Samson, ya inaliday, “Unmu dan agguy ninomnom an nan iPhilistia di mumpapto' ay ditu'u? He\"ay ad bahol hitun na'at ay da'mi!” Ya inalin Samson ay diday, “Hay imballoh'un dida ya nan inatdan ha\"in!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JG15_12","008_15_12","JDG","15","12","12","Ya inalidan hiyay, “Manu ay immali ami ya ta dapoponmi he\"a ta idatmi he\"ah nan iPhilistia.” Ya inalin Samson ay diday, “Mabalin, mu ihapatayun adia' patayon.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JG15_13","008_15_13","JDG","15","13","13","Ya inabulutdan alyonday, “Adi da'a patayon, mu unmi he\"a hawidon ya anggay ta idatmi he\"an dida.” At hinawidda hiyah nan duwan pa\"alan talin, ya imbuhu'dan de han liyang hinan daplah. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JG15_14","008_15_14","JDG","15","14","14","Ya unat goh nidatong da Samson hidid Lehi ya immuy dinamun nan iPhilistia an tumanu'u'da an dumalat nan umamlongandah nadpapan Samson. Ya nan Na'abuniyanan an Lennawa ya niyodol ay Samson, at indatnay abalinana. Ya numpogtangna din talin an nanawiddah ngamaynan ay noghob an hinulid di inatnan napogtang, ya nun'agah. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JG15_15","008_15_15","JDG","15","15","15","Ya wada han dinatongnan pangal di dongki, ya innalna ta hiyay numpamatoynah din hinlibun linala'i. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JG15_16","008_15_16","JDG","15","16","16","Ya nunhanul hi Samson an inalinay, “Nan tungal an pangal di dongki ya hiyay numpamatoy'uh nan hinlibun linala'i ta nuntutu'undan niwallang an umat hinan duwan duntug!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JG15_17","008_15_17","JDG","15","17","17","Ya unat goh nalpah an nunhanul ya intapalna din tungal an pangal. Ya heden lugal an na'atana ya nginadnanda ta ad Ramath Lehi. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JG15_18","008_15_18","JDG","15","18","18","La'tot ya nidugah di inuwawna, at ni'hapit an numpabadang ay Apo Dios an inalinay, “He\"a, Apu, ya nangabakona', ya unna' mah matoy eten inuwaw'u ta omod unna' dapopon hinan adi mangulug ay He\"a?” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JG15_19","008_15_19","JDG","15","19","19","Ya inabulut Apo Dios nan endaw Samson, at nabhi nan lutah nan naka'utan ad Lehi, ya bimmuhu' di danum. Ya mun'am'amlong hi Samson, ya imminum, at pinumhod di le'nana. At nginadnan Samson nan obob ta En Hakkore, ya engganad ugwan ya wah did Lehi an adi matdu'. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JG15_20","008_15_20","JDG","15","20","20","Ya hi Samson di numpapto' hinan holag Israel hi duwampuluy tawon hidin gutud di nun'ap'apuwan nan iPhilistia ay dida. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JG16_1","008_16_1","JDG","16","1","1","Wada han ohay algaw ya immuy hi Samson hi ad Gaza an babluy ad Philistia, ya tinnigna han babain puta, ya immuy ta enelo'na. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JG16_2","008_16_2","JDG","16","2","2","Ya unat goh ininnilan nan iGaza an wah dih Samson ya lini'ubdah den wadana, ya inyadugda nan pantaw di allup nan babluy ta nangamung nawa'ah. Ya didindinongdan de han nahdom an alyondah nomnomday, “Hohoddon tu'u ta nangamung un mawa'ah ya un tu'u patayon!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JG16_3","008_16_3","JDG","16","3","3","Mu nolo' hi Samson ta nangamung un limmabi, ya bimmangon, ya immuy hinan pantaw di allup nan babluy, ya enedonah nan tangob, ya linapdu'na, at nun'iddum din tu'ud ya tulbo' den tangob an nun'abu'nut. Ya impi'ugna ta inti'idnan inyuy hi buludnah nan duntug an dammang ad Hebron. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JG16_4","008_16_4","JDG","16","4","4","Ya unat goh nalpah hana ya wada goh han babain hi Delilah an inamnawan Samson an nunhituh nan Nundotal an Sorek. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JG16_5","008_16_5","JDG","16","5","5","Ya immuy nan a'ap'apud Philistia ay Delilah, ya inalidan hiyay, “Annaam hi Samson ta innilaom di alpuwan nan nidugah an bi'ahna ta panginnilaanmih atonmin mangabak ya mamobod ay hiya. Ya atom ay at an amin di hinohhan da'mi ya idatan da'ah hinlilibu ta han hinggahut hi silver an pihhu.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JG16_6","008_16_6","JDG","16","6","6","At inalin Delilah ay Samson di, “Ibaagmu ni' ay ha\"in di alpuwan nan bi'ahmu, ya hay aton an mamobod ta ma'abak'a.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JG16_7","008_16_7","JDG","16","7","7","Ya inalin Samson di, “Gulat ta nan pitun pa\"alan agguy namaganan an linulug di buhug di pana di pamoboddan ha\"in at mamanghan di bi'ah'u, at mipaddunga' mahkay hinan udumnan linala'i.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JG16_8","008_16_8","JDG","16","8","8","At inyuy mah nan a'ap'apun di iPhilistia han pitun agguy namaganan an linulug di buhug di pana ta hiyay namobod Delilah ay Samson. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JG16_9","008_16_9","JDG","16","9","9","Mu wagwada tuwaliy linala'ih impo\"oy Delilah hinan ohan kuwaltun munhohood. Ya nun'ali an alyonay, “Samson! Na'uy nan iPhilistia an mampap ay he\"a!” Mu numpogtang Samson din nibobod ay hiyan umat hinan hinulid hi un medeneh hinan apuy an mapanogtang. At agguyda damdama ininnilay gun alpuwan di bi'ahna. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JG16_10","008_16_10","JDG","16","10","10","Ya inalin goh Delilah ay Samson di, “Ten unna' ahan layalayahan ay he\"a ti agguymu imbaag di immannung! Ibaagmu ni' ay ha\"in di aton an mamobod ay he\"a!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JG16_11","008_16_11","JDG","16","11","11","Ya inalin goh Samson di, “Gulat ta nan pa\"amman talin an agguy na'us'usal di pamobodyun ha\"in at mipaddunga' hinan mid bi'ahnan linala'i.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JG16_12","008_16_12","JDG","16","12","12","At immuy inummal hi Delilah hi pa\"ammah talin, ya binobodna hiya. Ya nan linala'i ya wadadah nan ohan kuwaltun munhohood. Ya hidin nalpah ya nun'ali goh an alyonay, “Samson! Na'uy nan iPhilistia an mampap ay he\"a!” Mu numpogtang goh Samson din talin an umat hinan apogtangan nan hinulid. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JG16_13","008_16_13","JDG","16","13","13","Ya inalin Delilah ay Samson di, “Ten unna' gun ilayahan ay he\"a, ya adim ibaag di makulug! Ibaagmuy aton an mamobod ay he\"a!” Ya inalin Samson di, “Gulat ta ipa'anmu nan pitun na'apid an buu\"uh nan pun'abolam ya impahelotmuh nan pa'atan at mamanghan di bi'ah'u, at mipaddunga' hinan mid bi'ahnan linala'i.” Ya unat goh nolo' hi Samson ya innal Delilah din pitun na'apid an buu' Samson, ya impa'anah nan miyabol, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JG16_14","008_16_14","JDG","16","14","14","ya inhamadnan impahelot hinan pa'atan. Ya nun'alin alyonay, “Samson! Na'uy nan iPhilistia an mampap ay he\"a!” Mu unat goh bimmangon ya nungguyudna din buu'nah nan pun'abolan. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JG16_15","008_16_15","JDG","16","15","15","Ya inalin goh Delilah ay Samson di, “Anaad ta alyom di pohpohdona', mu anaad ta adim ibaag di immannung? Ya ten numpitluy nunlayaham ay ha\"in, ya ten adim damdama ibaag di alpuwan di bi'ahmu!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JG16_16","008_16_16","JDG","16","16","16","Ya inlupit Delilah an gun mangibagabagan Samson hi abigabigat, at la'tot ya ma'abohhol, ya himmigah Samson hinan pangilupitana. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JG16_17","008_16_17","JDG","16","17","17","At imbagan Samson di makulug an inalinay, “Nete\"ah nitungawa' ya agguy ahan na'oltan tun buu\"u ti nidawata' ay Apo Dios, at nibilanga' hi Nazirite, at gulat ta ma'oltan tun buu\"u at mamanghan di bi'ah'un umat hinan mid bi'ahnan linala'i.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JG16_18","008_16_18","JDG","16","18","18","Ya inilan mahkay Delilah an imbaag Samson di makulug, at nunhonag hi umuy mangalih nan ap'apun di iPhilistia ta alyonan diday, “Umali ayud ugwan ti ten imbaagna mahkay di makulug!” At immuy nan a'ap'apu, ya inta'inday pihhuh lagbun Delilah. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JG16_19","008_16_19","JDG","16","19","19","At palo'on Delilah hi Samson, at inyepengnah ulpuna ta na'allo'an. Ya inayagan Delilah han ohan lala'i ta inoltana din pitun na'apid an buu' Samson. Ya unat goh na'oltan di buu' Samson ya nami'id mahkay di bi'ahna. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JG16_20","008_16_20","JDG","16","20","20","Ya nun'ali goh hi Delilah an inalinay, “Samson! Na'uyda nan iPhilistia an mampap ay he\"a!” Ya bimmangon, ya hay ninomnomna ya alyonay, “Ato' goh di umat hidin inat'uh hopapna, at pumpogtang'u nan namoboddan ha\"in.” Mu agguyna inila an din'ug Apo Dios hiya. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JG16_21","008_16_21","JDG","16","21","21","At dempap nan iPhilistia, ya inukitday matana ta nabulaw. Ya inyuydad Gaza, ya kinanhilandah nan gambang an kanhel, ya hay tamunah dih nan nibaludana ya un munggelgeleng hi bogah. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JG16_22","008_16_22","JDG","16","22","22","At heden nibaludana ya gun umadu\"oy din buu'na. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JG16_23","008_16_23","JDG","16","23","23","Ya na'amungda nan a'ap'apun di iPhilistia ta numbehtadah nan nun'onngandah nan dayawondan hi Dagon. Ya alyonday, “Impadpap nan dayawon tu'uh Samson an buhul tu'u!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JG16_24","008_16_24","JDG","16","24","24","Ya unat goh tinnig nan tataguh Samson an nibalud ya inta\"engda nan inat di dayawondan alyonday, “Impa'abak nan dayawon tu'u nan buhul tu'un nama\"ih tun babluy tu'u, ya numpamatoy hinan do'ol an i'ibba tu'u!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JG16_25","008_16_25","JDG","16","25","25","Ya heden gunda umamlongan ya inaliday, “Umuyyu ayagan hi Samson ta pa'amlongon ditu'u!” At immuyda mah impabuhu' hiyah nan baludan ta pa'amlongona din tatagu. Ya impata'dogda hiyah nan numbattanan di o\"ongol an tu'ud. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JG16_26","008_16_26","JDG","16","26","26","Ya inalin Samson hinan ungan namdong ay hiyay, “Iyuya' hinan wadan di tu'ud nan timplu ta hiyay pangedona' ta miyulhuda'.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JG16_27","008_16_27","JDG","16","27","27","Ya napnuh den ongol an timpluh tatagu, ya wah di goh an amin nan a'ap'apun di iPhilistia. Ya wada nin di tuluy libuh linala'i ya binabain wah nan atap den timplun mangu'uhdung ay Samson ta tigonday atonan mangipa'amlong ay dida. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JG16_28","008_16_28","JDG","16","28","28","Ya nunluwaluh Samson ay Apo Dios an inalinay, “O Apo Dios an mid nipaddungan di abalinana, nomnomona' ni' ahan ay He\"a. Idatana' ni' ahan hi bi'ah'u an ta\"on hi un ad ugwan ya anggay, ta way ato' an mangiballoh hitun mata' an inukit nan iPhilistia!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JG16_29","008_16_29","JDG","16","29","29","At eneh'an Samson hinan duwan nigagwan nundinammang an o\"ongol an tu'ud di timplu, ya imbi'ahnan intulud, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JG16_30","008_16_30","JDG","16","30","30","ya numbugaw an inalinay, “Mi'yatoya' hitun iPhilistia!” Ya imbi'ahnan nangitulud hidin tu'ud, at nikihul din ongol an timplu. At nun'a'atnanda din a'ap'apu ya an amin din tatagun wah di, ya do'ol di pinatoyna eden gutud di natayana ya un din pinatoynah amataguna. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JG16_31","008_16_31","JDG","16","31","31","Ya immuyda nan a'agina ya din udumnan didan hina\"ama ta innalda din odolna ta inyuyda inlubu' hinan numbattanan ad Zorah hi ad Eshtaol an din nilubu'an amanan hi Manoah. Ya duwampuluy tawon nongkay di numpapto'anah nan holag Israel. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JG17_1","008_17_1","JDG","17","1","1","Wada han tagun hi Micah di ngadana an nunhituh nan madinuntug ad Ephraim. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JG17_2","008_17_2","JDG","17","2","2","Wada han ohan algaw ya inalinan inanay, “Dengngol'un inidutam din nangakaw hinan hinlibu ta han hinggahut an silver an pihhum. Wah tu ti ha\"in di nangngal.” Ya inalin inanay, “Adaogna ni', ya wagahan da'an Apo Dios!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JG17_3","008_17_3","JDG","17","3","3","At imbangngadnan inana din silver an pihhu. Ya inalin inanay, “E'nong'uh ten silver an pihhun Apo Dios ta mabahbah nan idat'un he\"a, ya ta way miyamyud hinan miyamman ayiw an bulul.” At indatna mah ay Micah din silver an pihhu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JG17_4","008_17_4","JDG","17","4","4","Ya inalan inanay duway gahut eden silver an pihhu, ya inyuynah wadan nan munhibug ta mumpa'ammah bulul an ayiw, ya inyamyuddah den silver an inyuyna. Ya inhinanah den bulul hi abung Micah. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JG17_5","008_17_5","JDG","17","5","5","Ya waday impiyamman Micah hi abung an anggay hiyah mundayaw, ya numpa'amma goh hi bululna ya ephod, ya pento'na han ohan imbaluyna ta hiyay padina. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JG17_6","008_17_6","JDG","17","6","6","Ya heden gutud di na'atan hana ya mi'id di alih nangipapto' ad Israel, at an amin nan tataguh di ya nan pohpohdonday at'atonda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JG17_7","008_17_7","JDG","17","7","7","Ya hede goh an gutudna ya wada han ungan lala'in holag Levi an nunhitud Bethlehem hidid Judah. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JG17_8","008_17_8","JDG","17","8","8","Ya nakak ad Bethlehem ta umuy manganap hi pi'babluyanah nan udum an babluy. Ya heden numbaatana ya ene'wanah nan madinuntug ad Ephraim, ya immuy hi abung Micah. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JG17_9","008_17_9","JDG","17","9","9","Ya binagan Micah an inalinay, “Hay nalpuwam?” Ya tembalnan inalinay, “Nalpuwa' ad Bethlehem hidid Judah an ha\"in di ohah holag Levi an unna' mun'anap hi pi'hituwa'.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JG17_10","008_17_10","JDG","17","10","10","At inalin Micah ay hiyay, “Mi'hitu'an ha\"in ta he\"ay mangituduh ato', ya he\"ay padi'. Ya idat'un he\"ay himpuluh silver an pihhuh nan tinawon, ya idat'u goh di gina'um hi mahapulmu ya tanudmu.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JG17_11","008_17_11","JDG","17","11","11","At inabulut den ungan holag Levi an mi'hitun Micah, ya imbilangna hiyah ohah imbaluyna. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JG17_12","008_17_12","JDG","17","12","12","Ya pento' mah Micah hiyah padina, at ni'hituh den ungah abung Micah. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JG17_13","008_17_13","JDG","17","13","13","Ya inalin Micah di, “Ad ugwan an ten nan holag Levi di hiyay padi', at inila' an wagahana' mahkay ay Apo Dios!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JG18_1","008_18_1","JDG","18","1","1","Heden gutud ya mi'id ah alin nan holag Israel. Ya hene goh di gutud hi immana'anapan nan holag Dan hi lugal ta pumbabluyanda ti agguy ni' nidat nan lutan banohdan holag Israel. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JG18_2","008_18_2","JDG","18","2","2","At numpili daden holag Dan hi lemah nan linala'in natulid hinan numbino'ob'on an holag an nalpuh nan babluy ad Zorah ya ad Eshtaol. Ya hennagda dida ta umuyda mun'anap hi lugal ya hamadondan tigon nan aat nen luta. At immuyda din nahnag ta nidatongdah nan madinuntug ad Ephraim, ya nun'awadah nan abung Micah ta hiyay immiyananda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JG18_3","008_18_3","JDG","18","3","3","Ya heden wadandah abung Micah ya inimmatunanda nan hapit den ungan holag Levi. Ya immuydan hiya, ya inaliday, “Anaad ta wah tu'a? Hay nangiyalin he\"ah tu? Ya hay at'atom hitu?” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JG18_4","008_18_4","JDG","18","4","4","Ya tembalna didan inalinay, “Waday nuntulaganmin Micah an lagbuana' ta ha\"in di padina.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JG18_5","008_18_5","JDG","18","5","5","Ya inalidan hiyay, “Akkay mah ibagam ni' ay Apo Dios hi un maphod di ma'at eten pumbaatanmi?” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JG18_6","008_18_6","JDG","18","6","6","Ya tembal den padin Micah, ya inalinay, “Malenggop ayun umuy ti halimunan da'yun Apo Dios hinan pumbaatanyu.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JG18_7","008_18_7","JDG","18","7","7","At nakak dade han leman linala'i ta immuydah nan babluy ad Laish. Ya tinnigday aat nan tatagun nunhituh di an mid al'alin didan umat hi nitaguan nan iSidon. Ya malenggopda, at mi'id di ninomnomdah un way mangubat ay dida. Ya wah din amin di mahapulda ti adadangyanda goh. Ya niyadagwiy babluydah nan tatagud Sidon, ya mi'id goh di udumnan tataguh ni'ligwaanda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JG18_8","008_18_8","JDG","18","8","8","Ya unat goh numbangngad daden lemad Zorah ya ad Eshtaol an babluyda ya hinanhanan nan i'ibbadah un hay umatan nan lutan tinnigda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JG18_9","008_18_9","JDG","18","9","9","Ya inaliday, “Hay aat nan lutan tinnigmi ya maphod ti malumong! At punnaudon tu'un umuy gubaton nan tataguh di ta hakupon tu'u nan lutada! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JG18_10","008_18_10","JDG","18","10","10","Ya awni ta umatam ayuh di at innilaonyuy aat nan tatagun mi'id al'alin didan adida nomnomon hi un waday nappuhih ma'at ay dida. Ya henen babluy ya damuna, ya ihnan amin di mahapul nan tatagu, ya henen luta ya da'yuy pangidatan Apo Dios!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JG18_11","008_18_11","JDG","18","11","11","At onom di gahut hi linala'in holag Dan an nalpud Zorah ya ad Eshtaol di nundadaan an umuy mi'gubat. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JG18_12","008_18_12","JDG","18","12","12","Ya impadehdan nunti'id, ya immapaldah appit di alimuhan nan algaw hi ad Kiriath Jearim hi ad Judah, at hiyaat unda nginadnan henen babluy hi Mahaneh Dan. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JG18_13","008_18_13","JDG","18","13","13","Ya nakakdan den immapalanda ta immuydah nan madinuntug ad Ephraim, ya nun'awadah abung Micah. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JG18_14","008_18_14","JDG","18","14","14","Ya inalin daden leman linala'in din nahnag an nunhi'im hinan ni'yibbaday, “Nan oha ay daten a'abung di nihinan nan ephod ya nan napa'tan an bulul an na'amyudan hi silver, ya bulul an balitu', ya nan udum an bulul di abung. At hay nomnomonyu tuwalih aton tu'u?” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JG18_15","008_18_15","JDG","18","15","15","At immuy daden lemah abung Micah an nihinan den ungan holag Levi, ya ni'haphapitdan hiya ta innilaonday aatna. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JG18_16","008_18_16","JDG","18","16","16","Mu nan onom di gahut an linala'in tindalun holag Dan an nidadaan an mi'gubat ya wah didan numpangata'dog hinan way pantaw di allup. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JG18_17","008_18_17","JDG","18","17","17","Ya din leman nunhi'im ya nundapuhdan hinumgop hi abung Micah, ya innaldan amin din abulubulul an nihinah di, ya din ephod. Ya wah di din ungan padin Micah an ni'ta'ta'dog hinan onom di gahut an tindaluh nan way pantaw di allup den babluy. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JG18_18","008_18_18","JDG","18","18","18","Ya unat goh tinnig nan padin Micah an pun'alan daden leman linala'in amin din abulubulul ya din ephod ya inalinan diday, “Anaad ta pun'alayu hana?” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JG18_19","008_18_19","JDG","18","19","19","Ya inalidan hiyay, “Dindinong'a, ya adi'a humaphapit! Un'aat umali ta mitnud'an da'mi ta he\"ay padimi, ya he\"a goh di mangituduh atonmi! Hay pohdom—he\"ay padih an amin nan holag Dan, unu un nan pamilyan di ohay tagu?” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JG18_20","008_18_20","JDG","18","20","20","Ya ma\"am'amlong heden padin Micah hinan dengngolnan inalida, at ay mangngalah din ephod ya an amin din abulubulul, ya nitnud ay dida. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JG18_21","008_18_21","JDG","18","21","21","At nakakda an impangun'unnada nan imbabaluyda, ya nan a'animalda, ya nan gina'uda ta unda mangun'unud. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JG18_22","008_18_22","JDG","18","22","22","Ya unat goh bimmataandah abung Micah ya inamung Micah nan heneggona, at pindugda dida. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JG18_23","008_18_23","JDG","18","23","23","Ya numbugaw da Micah, at nunligguh nan holag Dan, ya alyonday, “Goh ta umat ayuh na? Anaad ta nun'ayagam nan do'ol an tatagu ta pudugon da'mi?” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JG18_24","008_18_24","JDG","18","24","24","Ya tembal Micah, ya inalinan diday, “Oo ti nun'alayu din impiyamma' an bulul, ya ta\"on nan padi' ya initnudyu! Ya un udot mid ina'angangyuh bagi', ya alyonyu goh udot di anaad ta umata' hitu?” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JG18_25","008_18_25","JDG","18","25","25","Ya inalin nan holag Dan ay hiyay, “Hay maphod ya duminong'a ti la'tot ya way ipabungotmuh tun i'ibba', ya pinatoy da'a ya ta\"on nan pamilyam!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JG18_26","008_18_26","JDG","18","26","26","At nakak din holag Dan, ya tinnig da Micah an do'olda ahan, at mi'id di ologdan mangubat ay dida, at numbangngaddah a'abungda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JG18_27","008_18_27","JDG","18","27","27","Ya inta'in nan holag Dan din innalda an bubulul Micah, ya initnudda din padina, ya immuydad Laish an awadan nan tatagun malenggop an mi'id ita'otda. Ya ginubatda nan tataguh di, ya inamindan numpatoy dida, ya nunggohobdan amin di abungda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JG18_28","008_18_28","JDG","18","28","28","Ya mi'id di namaliw ay dida ti adagwidad Sidon, ya mi'id goh di udum hi ligwadan neheggon ay dida. Ya heden babluy ya wah nan nundotal an lutan neheggon ad Beth Rehob. At impaphod nan holag Dan heden babluy ta hidiy nunhituwanda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JG18_29","008_18_29","JDG","18","29","29","Ya nginadnandah den babluy ta Dan an ngadan nan napu'agandan hi Dan an holag Jacob. Mu hay ngadan nen babluy hidin hopapna ya Laish. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JG18_30","008_18_30","JDG","18","30","30","Ya impiyamman nan holag Dan di ihinan nan bulul an dayawonda, at pento'dah Jonathan an hina' Gershom an ap'apun Moses hi padida. Ya nan holag Jonathan ya nan a'apunay nanginaynayun an numpadih nan holag Dan ta enggana eden nun'adpapandah niyayandah nan udum an babluy. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JG18_31","008_18_31","JDG","18","31","31","Ya innaynayun nan holag Dan an nundayaw hinan bulul Micah hidin awawaddan nan Tuldan Abung Apo Dios hi ad Shiloh. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JG19_1","008_19_1","JDG","19","1","1","Heden gutud di ami'id di alin nan holag Israel. Ya wada han holag Levi an nunhituh nan niyadagwin madinuntug ad Ephraim. Ya wada han ohay algaw ya inyanamutnay babain iBethlehem, ya inahawana an ta\"on un wada goh di ohan ahawana. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JG19_2","008_19_2","JDG","19","2","2","Mu heden babai ya mi'linala'i, at nakak an numbangngad hi abung da amanad Bethlehem hi ad Judah. Ya unat goh naluh di opat hi bulan hi nihinanah di ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JG19_3","008_19_3","JDG","19","3","3","ya ninomnom den holag Levi an unudon nan ahawana ta al'alu'ona ta mumbangngad ay hiya. At initnudnay ohah nan baalna, ya inta'inday duwah dongki. Ya unat goh nidatongdah di ya initnud den babai didah abung amana, ya heden nannigan amanan dida ya ma\"am'amlong an nangapngan dida. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JG19_4","008_19_4","JDG","19","4","4","Ya pinilit den aman han babai ta umiyandah di, at inabulut de han holag Levi, at ni'hinan didah tuluy algaw, at hidiy ne\"ananda, ya ni'yin'inumanda, ya nolo'anda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JG19_5","008_19_5","JDG","19","5","5","Ya heden miyapat hi algaw hinan pa'ahhelhelong ya bimmangonda, ya nundadaanda ta makakda. Mu hi aman den babai ya inalinah nan holag Levi di, “Hay maphod ya mangan ayuh mahhun ta way i'ilogyun umuy.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JG19_6","008_19_6","JDG","19","6","6","At daden duwan linala'i ya inumbunda mah ta manganda ya imminumda. Ya unat goh na'amtang ya inalin han aman den babaiy, “Maphod ni' un ayu goh umiyan hi ohay mahdom ta mi'yam'amlong ayu!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JG19_7","008_19_7","JDG","19","7","7","Mu ilulud den holag Levi an makak. Ya inal'alu' den aman han babai ta umiyan, at immiyan mah goh hi ohay nahdom. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JG19_8","008_19_8","JDG","19","8","8","Ya heden miyaleman algaw hinan pa'ahhelhelong ya bimmangonda goh ta ipadehdan makak, mu inalin goh den aman han babaiy, “Hay maphod ni' ya mangan ayu ta awni ta munggawa ya un ayu umuy!” At ne\"an mah goh daden duwan linala'in dida. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JG19_9","008_19_9","JDG","19","9","9","Ya unat goh nundadaan han holag Levi, ya din ahawana, ya nan tagalana ta ipadehdan makak ya inalin goh de han aman den babaiy, “Ten na'uy an ma'ahom, at umiyan ayud ugwan an mahdom ta mi'yam'amlong ayu, ta hi ma'et ya un ayu mangag'agan bumangon, ya impadehyun umanamut!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JG19_10","008_19_10","JDG","19","10","10","Mu adina ahan pohdon an umiyan. At impadehnan nakak an initnudna din ahawana, ya din tagalana, ya din duwan dongkin mangdon hinan kalgada, ya inipluydad Jebus (an Jerusalem di ngadanad ugwan). ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JG19_11","008_19_11","JDG","19","11","11","Ya unat goh wan nidatongdah nan neheggon ad Jebus ya na'uy an ma'unug nan algaw. Ya inalin nan tagalah nan apunay, “Undan adi mabalin hi un tu'u umiyan eten babluy di iJebus?” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JG19_12","008_19_12","JDG","19","12","12","Ya tembal han apunan inalinay, “Bo'on hituy umiyanan tu'u ti agguy tu'u inilah ten babluy, ya mi'id di holag Israel hitu. At lauhan tu'u ta umuy tu'ud Gibeah ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JG19_13","008_19_13","JDG","19","13","13","unu ad Ramah ta malgom ay danen babluy di umiyanan tu'u.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JG19_14","008_19_14","JDG","19","14","14","At iniwangandad Jebus ta innanayundan gun nundallanan, ya na'uy an homelong hidin dimmatngandad Gibeah an hinakup di holag Benjamin. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JG19_15","008_19_15","JDG","19","15","15","Ya hidiy nangita'dogandah umiyananda, ya immuydah nan gun a'am'amungan di tataguh nan babluy. Mu mi'id ah mangayag hi mangipa'iyan ay dida. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JG19_16","008_19_16","JDG","19","16","16","Ya heden awadandah di ya wada han nala'ay an nalpuh payawna an hay babluy nen nala'ay hidin hopapna ya nan madinuntug ad Ephraim, mu un immuy ni'hitud Gibeah. (Mu nan udumnan tatagun wah di ya diday holag Benjamin.) ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JG19_17","008_19_17","JDG","19","17","17","Ya inimmatunanan mangili daden inu'umbun hinan plasa, at binagana didan inalinay, “Hay nalpuwanyu? Ya hay ayanyu?” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JG19_18","008_19_18","JDG","19","18","18","Ya tembaldan inaliday, “Nalpu amid Bethlehem hidid Judah, ya ten un ami umanamut hinan babluymih nan madinuntug ad Ephraim. Mu mi'id ah umayag hi mangipa'iyan ay da'mid ugwan an nahdom ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JG19_19","008_19_19","JDG","19","19","19","an ta\"on un wah tuy tinapay ya bayah hi balunmi, ya wah tuy dagamih onon nan dongkimi. At wah tun amin di mahapulmi.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JG19_20","008_19_20","JDG","19","20","20","Ya inalin den nala'ay di, “Umali ayun umiyan hi abung'u, at idat'uy malgom hi mahapulyu, ya ta bo'on tun plasa di umiyananyu.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JG19_21","008_19_21","JDG","19","21","21","At initnudna dida ta immuydah abungna, ya hinalimunana din dongkidan pinangan. Ya unat goh inihuanday hu'ida ya nanganda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JG19_22","008_19_22","JDG","19","22","22","Ya heden umanul'ulgudanda ya immuyda din adi mangngol an linala'in nalpuh nan babluy ta lini'ubdah den abung, ya numpatuwanda nan pantaw. Ya inalidah nan nala'ay di, “Ipalahunmu din lala'in initnudmu ti penhodmin elo' hiya!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JG19_23","008_19_23","JDG","19","23","23","Mu heden nala'ay ya limmahun, ya inalinan diday, “Adi ahan mabalin, i'ibba! Adiyu ni' aton di nappuhin dida ti mangili', at ababain hi un way ma'at! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JG19_24","008_19_24","JDG","19","24","24","At heten ibilangnah ahawana ya heten balahang an imbaluy'un mid nangelo' di idat'u. At ten ipalahun'u dida ta diday elo'yuh pangatanyuh nan pohdonyu.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JG19_25","008_19_25","JDG","19","25","25","Mu daden linala'i ya unda hin'ing'ingaon di alyon din nala'ay. At din holag Levi ya impalahuna din ibilangnah ahawana ta indatnan dida. Ya dempapda, ya nahinhinukatdan nangelo' ta nangamung un mun'awawa'ah ya unda idinong, ya hennagda ta makak din babai. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JG19_26","008_19_26","JDG","19","26","26","Ya heden mun'awawa'ah ya numbangngad heden babaih abung din nala'ay an immiyanan nan ahawana, ya natu\"in hidin way pantaw, ya nihinah di ta nangamung nawa'ah. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JG19_27","008_19_27","JDG","19","27","27","Ya unat goh imbughul ahawana nan pantaw ya tinnigna din babain wah din nanattoy hinan way pantaw an nidadawdaw di ngamaynah nan tangob. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JG19_28","008_19_28","JDG","19","28","28","Ya inalinay, “Bumangon'a ta ipadeh tu'u!” Mu mi'id di tumbal ti natoy. At la\"uyona mah heden odol den babai, at intakaynah din dongkina, ya impadehdan umanamut hi abungda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JG19_29","008_19_29","JDG","19","29","29","Ya unat goh nidatong hi abungna ya innalnay uwah, ya nunggogodna nan odol den babain nunhimpuluona ta han duway nagogod, ya impiyuynan impiyapong hinan himpulu ta duwan pampun an holag Israel. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JG19_30","008_19_30","JDG","19","30","30","Ya an amindan nannig ya alyonday, “Mi'id ahan ah na'na'at hi umat hitun mete\"ah din nakakan din holag Israel ad Egypt ta nangamung ad ugwan! At hay maphod mah nin hi aton tu'u?” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JG20_1","008_20_1","JDG","20","1","1","Ya an amin nan holag Israel ya na'amungdan nete\"ad Dan an wah appit hi iggid hi un hagangon di buhu'an di algaw ta nangamung ad Beersheba hinan wah appit hi agwan hi un hagangon di buhu'an di algaw, ya nan wad Gilead hi appit di buhu'an di algaw. Ya na'ohhadan na'amung hinan hinagang Apo Dios hidid Mizpah. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JG20_2","008_20_2","JDG","20","2","2","Ya ni'yamungda nan mangipangpanguluh nan ahimpahimpangapun holag Israel, ya ta\"on nan opat di gahut di libun tindalun numpundadaan an mi'gubat. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JG20_3","008_20_3","JDG","20","3","3","(Ya la'tot ya dengngol nan i'ibbadan holag Benjamin an na'amung an amin nan holag Israel ad Mizpah.) Ya hinanhanan nan holag Israel hinan holag Levi an inaliday, “Anaad ta na'at di umat hinah nappuhi?” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JG20_4","008_20_4","JDG","20","4","4","Ya tembal din holag Levi an ahawan din natoy an babai, ya inalinay, “Da'min den ahawa' ya immuy amid Gibeah hinan hakup di holag Benjamin ta immiyan ami. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JG20_5","008_20_5","JDG","20","5","5","Mu heden nahdom ya immalida din adi mangngol an linala'in iGibeah, ya lini'ubda nan abung an immiyananmin den nahdom ti penhoddah unna' patayon. Ya nahinhinukatdan nangelo'elo' ay ahawa' ta engganah un natoy. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JG20_6","008_20_6","JDG","20","6","6","Ya inyanamut'uy odolna, ya nunggogod'u ta nunhimpuluo' ta han duwa, ya ten impiyapong'uh nan holag Israel an dumalat nan na\"appuhin umipabain an inatdan ditu'u. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JG20_7","008_20_7","JDG","20","7","7","At ad ugwan ya punhahappitanan tu'un amin an holag Israel di aton tu'u.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JG20_8","008_20_8","JDG","20","8","8","Ya timma'dogdan amin nan tatagu, ya inaliday, “Ditu'un amin ya mahapul an mi'id ah umanamut! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JG20_9","008_20_9","JDG","20","9","9","Ta hay ma'at ya un tu'u iyu'nuh ta ma'innilay linala'in umuy mangubat ad Gibeah. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JG20_10","008_20_10","JDG","20","10","10","Nan mun'iyapulun linala'ih nan hinohhan himpangapun holag Israel di okod an mangidat hi onon nan umuy mi'gubat, ya nan udumnan ditu'uy umuy mangiballoh hinan inat di iGibeah.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JG20_11","008_20_11","JDG","20","11","11","At an amin nan linala'in holag Israel ya na'amungda ta nalammungdan na'ohhada ta umuyda gubaton nan babluy. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JG20_12","008_20_12","JDG","20","12","12","Ya nunhonag nan holag Israel ta impiyuyday hapitdah nan holag Benjamin an inaliday, “Anaad ta umat hinay inatyun nidugah an nappuhin umipabain? ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JG20_13","008_20_13","JDG","20","13","13","At ad ugwan ya idatyun da'mi hanan linala'in mangamangat hi nappuhin iGibeah ta patayonmi ta mapogpog nan nappuhin ma'at hitud Israel!” Mu nan holag Benjamin ya adida dongdonglon di alyon daden tutulangdan nahnag. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JG20_14","008_20_14","JDG","20","14","14","Ya undaat goh na'amung an amin nan holag Benjamin ad Gibeah an nalpudah nan numbino'ob'on an babluy ta gubatonda nan udumnan tutulangdan holag Israel. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JG20_15","008_20_15","JDG","20","15","15","Ya na'udmanda goh hi duwampulu ta onom di libun tindalun numpunhanggap ta middumdah nan pituy gahut an tindalud Gibeah. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JG20_16","008_20_16","JDG","20","16","16","Nun'a'iggid nan pituy gahut hinan tindalun holag Benjamin, ya nala'engda ahan an pumaldi'it an ta\"on un nan buu' ya mepto' an adi mihalla. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JG20_17","008_20_17","JDG","20","17","17","Nan holag Israel ya waday opat di gahut di libun nun'ala'eng an tindaluda, mu agguyda ni'yuyap nan tindalun holag Benjamin. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JG20_18","008_20_18","JDG","20","18","18","Nan holag Israel ya immuydah nan pundayawan ay Apo Dios ad Bethel ta ni'hapitdan Hiyan inaliday, “Hay ngadan di himpangapun da'mih umuy mangubat hinan holag Benjamin?” Ya inalin Apo Dios di, “Nan holag Judah di mahhun.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JG20_19","008_20_19","JDG","20","19","19","Ya unat goh nabiggat hi helhelong ya bimmangon nan holag Israel, ya immuyda immapal hinan neheggon ad Gibeah. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JG20_20","008_20_20","JDG","20","20","20","Ya unat goh wan dimmatongdad Gibeah ta umuyda gubaton nan holag Benjamin ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JG20_21","008_20_21","JDG","20","21","21","ya bimmuhu' din holag Benjamin eden babluy ta nunggugubatda, ya pinatoyday duwampulu ta duway libuh nan holag Israel eden algaw. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JG20_22","008_20_22","JDG","20","22","22","Mu nan holag Israel ya himpapadenoldan hinohha, at na'amungdah din nihinandah din hopap di algaw an ni'gubatanda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JG20_23","008_20_23","JDG","20","23","23","Ya nunti'idda ta immuydad Bethel, ya iyal'algawdan limmugwalugwah nan hinagang Apo Dios ta engganay nahdom. Ya imbagadan Apo Dios di, “Mabalin mah an umuymi goh gubaton nan holag Benjamin an tutulangmi?” Ya tembal Apo Dios an inalinay, “Mabalin an umuyyu gubaton dida.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JG20_24","008_20_24","JDG","20","24","24","At ipidwan nan holag Israel an umuy mangubat hinan tindalun nan holag Benjamin, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JG20_25","008_20_25","JDG","20","25","25","ya bimmuhu'da goh nan holag Benjamin an nalpud Gibeah, ya ginubatda dida, ya pinatoyda goh di himpulu ta waluy libuh nan tindalun di holag Israel, ya an aminda hanan nun'atoy ya diday nange'dam an mangusal hi hanggap. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JG20_26","008_20_26","JDG","20","26","26","Ya numbangngadda goh an amin nan holag Israel hidid Bethel, ya inumbundan ahilulugwah nan wadan di hinagang Apo Dios. Ya inlangduanda ta agguyda nangan ta nangamung nahdom, ya ene'nongda nan Onong an Moghob ya nan Onong di Pi'lenggopan. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JG20_27","008_20_27","JDG","20","27","27","Ya immuyda goh numpahpahmo' ay Apo Dios. (Ma'innila an henen algaw an na'atana ya wah di din Kahon an Nittuwan din Uldin Apo Dios ad Bethel, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JG20_28","008_20_28","JDG","20","28","28","ya hi Phinehas an hina' Eleazar an ap'apun Aaron di mumpapto' enen timpu.) Ya nan holag Israel ya imbagadan Apo Dios an alyonday, “Mabalin an umuymi goh gubaton nan tutulangmin holag Benjamin, unu idinongmi?” Ya tembal Apo Dios an inalinay, “Umuyyu gubaton hi ma'et, at pangabako' da'yu.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JG20_29","008_20_29","JDG","20","29","29","At nan holag Israel ya minandalda nan tindalu ta umuyda bota'on nan nunlene'woh ad Gibeah. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JG20_30","008_20_30","JDG","20","30","30","At heden miyatlun algaw ya immuyda goh nan holag Israel an mangubat hinan holag Benjamin, ya nun'idadaanday ihinan nan tindaludah nan nihagang ad Gibeah an umat hinan inatdah din hopapna. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JG20_31","008_20_31","JDG","20","31","31","Ya bimmuhu'da goh din holag Benjamin an niyadagwidan nibataan hinan babluy an hiyah ne goh din inatdah hopapna, ya ente\"adan nunggugubat. Ya numpatoyda nan udumnan holag Israel hinan dalan an miyuy ad Bethel ya nan dalan an miyuy ad Gibeah. Ya hay pinatoydah nan holag Israel ya hi'itangan tulumpulu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JG20_32","008_20_32","JDG","20","32","32","Ya muntu'u' nan holag Benjamin an alyonday, “Abakon tu'u goh didan umat hidin hopapna!” Mu hay ninomnom nan holag Israel hi atondah mahhun ya hinlaylayawonda ta way aton nan holag Benjamin an mamdug ay dida ta ibataanda didah nan babluyda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JG20_33","008_20_33","JDG","20","33","33","Ya unat goh nidatong daden himpampun an tindalun nan holag Israel ya nunhaggungda ta hanggaonda dida. Ya bimmuhu'da goh din tindalun nan holag Israel an din immuy nipo\"oy an numbota' hi appit hi buhu'an di algaw ad Gibeah ta gubatonda nan holag Benjamin hi appit hi bonogdad Ba'al Tamar. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JG20_34","008_20_34","JDG","20","34","34","Ya himpuluy libuh nan ma\"ap'aphod an tindalun di holag Israel di nangubat hinan holag Benjamin an hinanggada, ya henen gubat ya na'alligat. Ya nan holag Benjamin ya agguyda ininnilan magadyuhdan ma'abak. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JG20_35","008_20_35","JDG","20","35","35","At binadangan Apo Dios nan holag Israel ta inabakda nan holag Benjamin. Ya hay pinatoy nan holag Israel enen algaw an nunggugubatanda ya duwampulu ta lemay libu ta han hinggahut hinan holag Benjamin. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JG20_36","008_20_36","JDG","20","36","36","At nan holag Benjamin ya ininniladan na'abakda. At nan ohan himpampun an tindalun nan holag Israel ya indinongdan mi'gubat ti enehdoldah din i'ibbadan hennagdan immuy numbota' hinan nunlene'woh ad Gibeah ta way atondan manggop. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JG20_37","008_20_37","JDG","20","37","37","At bimmuhu' daden tindalun nan holag Israel an din numbota', at hogponda, ya niwa'atda, ya numpatoydan amin nan tatagun wah dih nan babluy. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JG20_38","008_20_38","JDG","20","38","38","Ya waday pangimmatunan hi nuntutulagan nan tindalun numbota' hinan i'ibbadan tindalun holag Israel an gohbonda nan babluy ta tumulu nan nidugah an ahu' an malpuh nan babluy ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JG20_39","008_20_39","JDG","20","39","39","ta hiyay pangimmatunan nan udum an ibbada ta mumbangngadda ta gubatonda nan tindalun holag Benjamin. Mu hi'itangan tulumpuluy pinatoy nan holag Benjamin hinan tindalun holag Israel, ya muntu'u' nan holag Benjamin an alyonday, “Abakon tu'u goh didan umat hidin hopapna!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JG20_40","008_20_40","JDG","20","40","40","Mu unat goh tinnig nan holag Benjamin an ahi'a'ahu' an amin nan babluy ya manoh'adan nannig an den ma'amin an moghob nan babluyda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JG20_41","008_20_41","JDG","20","41","41","At nunhaggung nan holag Israel ta gubatonda dida, ya timma'otda nan holag Benjamin ti ininniladan na'abakda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JG20_42","008_20_42","JDG","20","42","42","At limmayawda ta inipluydah nan mapulun, mu numpudug nan tindalun nan holag Israel, ya numpatoyda dida. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JG20_43","008_20_43","JDG","20","43","43","Ya nan holag Israel ya inalighuda nan holag Benjamin, ya agguyda indinong an namdug ay dida ta nangamung unda inataman didah dih appit di buhu'an di algaw ad Gibeah. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JG20_44","008_20_44","JDG","20","44","44","Ya himpulu ta waluy libuh pinatoydah nan nun'ala'eng an tindalun nan holag Benjamin eden algaw an nunggugubatanda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JG20_45","008_20_45","JDG","20","45","45","Ya nan udumnan limmayaw ya inipluydah nan mapulun ta immuydah nan Batun Rimmon, mu lemay libuy pinatoydan didah nan dalan. Ya intuluydan namdug hinan agguy napatoy ta nangamung ad Gidom, ya pinatoyday duway libu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JG20_46","008_20_46","JDG","20","46","46","At hay lammung di holag Benjamin hi nun'atoy enen algaw ya duwampulu ta lemay libuh nun'atulid an tindalu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JG20_47","008_20_47","JDG","20","47","47","Mu limmayawday onom di gahut ta immuydah nan mapulun hinan Batun Rimmon, ya hidiy nihinandah opat di bulan. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JG20_48","008_20_48","JDG","20","48","48","Ya numbangngad nan holag Israel hinan babluy di holag Benjamin ta numpatoydan amin nan tataguh di ya ta\"on nan a'animalda. Ya pinuulandan amin nan abung enen babluy. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JG21_1","008_21_1","JDG","21","1","1","Inhapatan nan linala'in holag Israel hidid Mizpah an mi'id ah ohan didah mangipalhin hinan babain imbaluydah nan holag Benjamin. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JG21_2","008_21_2","JDG","21","2","2","At immuy nan holag Israel ad Bethel, ya inu'umbundah nan way hinagang Apo Dios an kumilakila ta nangamung nahdom. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JG21_3","008_21_3","JDG","21","3","3","Ya inalidan Apo Dios an dayawonday, “Anaad ta na'at di umat hitud Israel? An ten na'ubahda nan holag Benjamin an ibbamin holag Israel!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JG21_4","008_21_4","JDG","21","4","4","Ya unat goh nabiggat hi helhelong ya bimmangon nan tatagu, ya inyammaday pun'onngan ay Apo Dios, ya ene'nongday Onong an Moghob ya Onong di Pi'lenggopan. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JG21_5","008_21_5","JDG","21","5","5","Ya numbabaggaandan alyonday, “Wada nin di himpangapun holag Israel hi agguy immalin ni'yamung hitud Mizpah an awadan Apo Dios?” Ya manu ay ya un waday inhapatadan inaliday, “Un adya way adi mi'yamung ad Mizpah ya mahapul an mapatoy!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JG21_6","008_21_6","JDG","21","6","6","Ya nidugah di numanomnoman nan holag Israel hinan na'at hinan tutulangdan holag Benjamin, at inaliday, “Ad ugwan ya nami'id di ohan himpangapun ditu'un holag Israel! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JG21_7","008_21_7","JDG","21","7","7","At hay ipiyahawa tu'u mah ay daten tuttulun na'angang ti waday inhapata tu'un Apo Dios an adi tu'u ipalhin ay dida nan imbabaluy tu'un binabai?” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JG21_8","008_21_8","JDG","21","8","8","Ya hinanhanandah un way himpangapun holag Israel hi agguy ni'yamung ay didah did Mizpah, ya na'innilaandan mi'id di iJabesh Gilead an ni'yamung. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JG21_9","008_21_9","JDG","21","9","9","Ya unat goh inuhi'uhigda nan na'amung an tatagu ya immannung an mi'id di iJabesh Gilead. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JG21_10","008_21_10","JDG","21","10","10","At hennagday himpulu ta duway libuh nan tindalu, ya immandaldan dida ta umuydad Jabesh Gilead ta pumpatoyda nan numpunhituh di an ta\"on nan binabai ya nan ung'ungungnga. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JG21_11","008_21_11","JDG","21","11","11","Ya inalidan diday, “Umat hituy atonyu: Mahapul an patayonyun amin nan linala'i ya nan binabai, mu adiyu nan babalahang an mid nangelo' hi lala'i.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JG21_12","008_21_12","JDG","21","12","12","Ya unat goh immuydad Jabesh Gilead ya waday inah'upandah opat di gahut an babalahang an mi'id ah nangelo' hi linala'i, ya initnudda ta inyuyda didah nan apal ad Shiloh hidid Canaan. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JG21_13","008_21_13","JDG","21","13","13","Ya nunhonag din na'amung hi umuy hinan holag Benjamin an nun'ipo\"oy hidih nan Batun Rimmon ta alyondan diday, “Ipogpog tu'u mahkay an mumbobohhol.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JG21_14","008_21_14","JDG","21","14","14","At numpanga'anamutda nan holag Benjamin hinan numpunhituwanda, ya impa'ahawan nan holag Israel ay dida nan binabain iJabesh Gilead an din agguy napatoy. Mu agguy inumda din binabaih inyapong nan linala'i. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JG21_15","008_21_15","JDG","21","15","15","Ya nidugah hi punlungdayaan nan tatagun holag Benjamin ti inyabulut Apo Dios an mapa\"i nan pun'u'unnudandah nan holag Israel. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JG21_16","008_21_16","JDG","21","16","16","Ya inalin nan mangipangpanguluh nan holag Israel di, “Nun'atoydan amin nan binabain holag Benjamin, at hay pannigan tu'u mah hi ipa'ahawa tu'uh nan linala'in mi'id ahawada? ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JG21_17","008_21_17","JDG","21","17","17","Mahapul ahan an mahlag danen holag Benjamin an linala'i ta adi ma'ubah di ohah nan himpulu ta duwan himpangapun holag Israel! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JG21_18","008_21_18","JDG","21","18","18","Mu adi mabalin unda ahawaon nan binabain imbabaluy tu'u ti inhapata tu'un idutan Apo Dios nan tagun mangipiyahawah imbaluynah nan holag Benjamin!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JG21_19","008_21_19","JDG","21","19","19","Ya nanginomnomandan magadyuh din tinawon an behtan Apo Dios hidid Shiloh. (Nan babluy ad Shiloh ya wah nan numbattanan ad Lebonah ya ad Bethel an niyappit hi buhu'an di algaw hinan kalatan mipalpud Bethel an miyuy ad Shechem.) ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JG21_20","008_21_20","JDG","21","20","20","At tinugunda nan holag Benjamin an agguy nun'alhin an alyonday, “Umuy ayu mipo\"oy hinan nitamman di greyp. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JG21_21","008_21_21","JDG","21","21","21","Ya wa ay ta bumuhu'da ay nan babbalahang an iShiloh an mi'tayaw ya nunnaudonyun bumuhu', ya way ohan da'yuan dinumpap hi hinohha, ya nun'iyanamutyuh abungyu ta way ahawaonyu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JG21_22","008_21_22","JDG","21","22","22","Ya gulat ta waday umalih nan o'ommodda ya a'agidan linala'in munlilin da'mi ya alyonmin diday, Iyabulutyu ni' nan imbabaluyyu ta ahawaonda ti nakudang din innalmin binabaih din nangubatanmih nan babluy ad Jabesh Gilead! At adi ayu mabaholan ay Apo Dios hinan inhapatayu ti bo'on da'yuy nanimung an nangidat hinan imbabaluyyu ta iyahawan nan holag Benjamin!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JG21_23","008_21_23","JDG","21","23","23","At hiyah ne inat nan linala'in holag Benjamin ti way ohan didaan pento'nay ahawaonah din binabain nanayaw ad Shiloh ya nun'ilayawdan inyanamut hinan babluydan banohda. Ya nun'ipaphodda din nun'apa\"ih nan babluyda, ya nunhitudah di. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JG21_24","008_21_24","JDG","21","24","24","Ya nun'akakda din holag Israel eden na'amungandan lugal, ya wadiyonon immanamutdah nan wadan di a'abungdan himpangapuh nan lutan banohda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JG21_25","008_21_25","JDG","21","25","25","Ya henen gutudna ya mi'id di alin nan holag Israel, at an amin nan hinohha ya atonda nan pohpohdondan aton.");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("RT1_1","009_1_1","RUT","1","1","1","Hidin hopapnah numpapto'an di huhuwis ya wada han batel eden babluy ad Judah. Ya wada han lala'in iBethlehem, ya nan ahawana, ya nan duwan linala'in imbabaluyda ya nakakda ta immuyda ni'hitud Moab. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("RT1_2","009_1_2","RUT","1","2","2","Ya hay ngadan nan lala'i ya hi Elimelek, ya hi ahawana ya hi Naomi, ya nan duwan imbabaluyna ya da Mahlon ay Kilion. Ya nalpudah nan holag Ephrath an iBethlehem hidid Judah, ya ni'hitudad Moab hi enggana. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("RT1_3","009_1_3","RUT","1","3","3","Ya hidin awadandad Moab ya natoy hi Elimelek an ahawan Naomi ta na'angang da Naomi ya nan duwan linala'in imbabaluyda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("RT1_4","009_1_4","RUT","1","4","4","Ya ni'yahawa nan imbabaluynah nan iMoab an hay ngadanda ya da Orpah ay Ruth. At nunhitudah dih himpuluh tawon. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("RT1_5","009_1_5","RUT","1","5","5","Ya awni ya natoy da Mahlon ay Kilion, at un anggay hi Naomi hi na'angang. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("RT1_6","009_1_6","RUT","1","6","6","Ya ninomnom Naomi an mumbangngad ad Judah, ya nitnud nan duwan binabain inapunah nan babluy ad Moab ti dengngolnan winagahan Apo Dios nan tataguna an wada mahkay di ma'an hidi. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("RT1_7","009_1_7","RUT","1","7","7","At nakakdah nan babluy ta inipluydad Judah, mu hidin awadandah nan dalan ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("RT1_8","009_1_8","RUT","1","8","8","ya inalin Naomi hinan duwan binabain inapunay, “Onaynah un ayu mumbangngad hinan o'ommodyun binabai! At hi Apo Dios di okod an manalimun ya bumadang ay da'yun umat hinan ma\"aphod an inatyuh nan a'ahawayu ya ha\"in! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("RT1_9","009_1_9","RUT","1","9","9","Ya hi Apo Dios di okod ay da'yu ta mi'yahawa ayu ta way pamilyayu!” Ya inungnguna dida. Ya nunnaud an ma'akkilada, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("RT1_10","009_1_10","RUT","1","10","10","ya alyondan hiyay, “Adi da'mi pumbangngadon ta mi'yali amin he\"ah nan umayam hinan awadan nan i'ibbam!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("RT1_11","009_1_11","RUT","1","11","11","Mu tembal Naomi an inalinay, “Mumbangngad ayun imbabaluy'u ti anaad ta pohdonyun mi'yali? Ti undan mabalin ta munhabia' goh ta umimbaluya' ta way ahawaonyu? ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("RT1_12","009_1_12","RUT","1","12","12","Mumbangngad ayun imbabaluy'u ti na'in'innaa' hi un alyon unna' goh mangahawa! Ya ta\"on unna' damdama mangahawad ugwan ta wada ay di imbabaluy'uh linala'i ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("RT1_13","009_1_13","RUT","1","13","13","ya undan mabalin damdama ta hohoddonyu ta engganay unda umilog? Ya undan ammuna ya pimmawah pangahawaanyu? Inilayun naligat di umat hina, at un ayuat ni' mumbangngad hinan babluyyu ti impaligligata' ay Apo Dios! At adi ayu mitnud ti na'alligat di nitagua' ya un nan nitaguanyu!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("RT1_14","009_1_14","RUT","1","14","14","Ya ma'akkilada goh. Mu hi Orpah ya inungngunah Naomi, ya immanamut. Mu hi Ruth ya adi ahan mihapitan. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("RT1_15","009_1_15","RUT","1","15","15","Ya inalin Naomi ay hiyay, “Tigom han agim an numbangngad hinan awadan di i'ibbana ya nan Diosna, at hiyanan unudom nan agim!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("RT1_16","009_1_16","RUT","1","16","16","Mu tembal Ruth an inalinay, “Adia' ni' pumbangngadon ay he\"a ta nan umayam ya hiya goh aya', ta nan punhituwam ya hiya goh pi'hituwa', ya nan tatagun i'ibbam ya dida goh i'ibba', ya nan Dios an dayawom ya Hiya goh dayawo'. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("RT1_17","009_1_17","RUT","1","17","17","Ya nan babluy an atayam ya hiya goh ataya' ya ilubu'a'. Ya undan adi nunheglay pummoltan Apo Dios ay ha\"in hi un namag ya tinaynan da'a ti awni ta hay atayantay punhiyananta!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("RT1_18","009_1_18","RUT","1","18","18","Ya unat goh ininnilan Naomi an adi mihapitan hi Ruth at nonong ya dimminong. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("RT1_19","009_1_19","RUT","1","19","19","At didan duwa ya intuluydan immuy ta engganay dinatngandad Bethlehem. Ya unat goh dimmatongda ya manoh'a nan tatagun dida, ya inalin din binabaiy, “Undan hiyah teh Naomi?” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("RT1_20","009_1_20","RUT","1","20","20","Ya inalinan diday, “Adia' ngadnan hi Naomi ta ngadnana' hi Mara ti nan nidugah di abalinanan Dios ya nunnaud di nangipalungdayaanan ha\"in! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("RT1_21","009_1_21","RUT","1","21","21","Ti din nakaka' eten babluy ya ma\"aphod di nitagua', ya ten hay pumbangngada' ya na\"appuhi ahan! At undan ngadnana' hi Naomi? An ten hi Apo Dios ya din'uga', at nunheglay nunlungdayaa'!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("RT1_22","009_1_22","RUT","1","22","22","At heden numbangngadan da Naomi ya nan inapuna an hi Ruth an iMoab hi nalpuwandah nan babluy ad Moab ta immatamdad Bethlehem ya hiyay nete\"aan di boto' hi barle an umat hi paguy. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("RT2_1","009_2_1","RUT","2","1","1","Hi Naomi ya wada han lala'in tulang din ahawanan hi Elimelek an adangyan an hay ngadana ya hi Boaz. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("RT2_2","009_2_2","RUT","2","2","2","Ya hi Ruth an iMoab ya inalinan Naomi di, “Abulutom ni' an umuya' hi payaw an mangalah nan nalugoy an nagah an iniwangan nan mumboto' ta un'unudo' nan mangiyabulut hinan pangngala' hinan iniwangana.” Ya tembalna an inalinay, “Ta\"on ya immuy'an imbaluy'u.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("RT2_3","009_2_3","RUT","2","3","3","At immuy hi Ruth hinan payaw an mangalah nan nagah an iniwangan din numboto'. Ya nihippul an hiyah de payaw Boaz an tulang Elimelek. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("RT2_4","009_2_4","RUT","2","4","4","Ya unat goh palpaliwan ya naluh di algaw ya wadah Boaz an nalpud Bethlehem. Ya inalinah nan immuy numpumboto' di, “Hi Apo Dios ni' di munwagah ay da'yu!” Ya tembaldan inaliday, “Umat ni' goh an hi Apo Dios di munwagah ay he\"a!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("RT2_5","009_2_5","RUT","2","5","5","Ya inalin Boaz hinan nangipapto' hinan numpumboto' di, “Ngadan ne han babai?” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("RT2_6","009_2_6","RUT","2","6","6","Ya tembal nan nangipapto' hinan numpumboto' an inalinay, “Hiya ya iMoab an nitnud ay Naomi hidin numbangngadanah tuh nalpuwanad Moab. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("RT2_7","009_2_7","RUT","2","7","7","Ya immalin nangibagah un mabalin an alana nan iniwangan nan numpumboto', at inyabulut'u. Ya ente\"anah din helhelong an nantonantong hinan barle an agguy nun'eb'eblay ta engganad ugwan ya un mun'eblay hi na'amtang.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("RT2_8","009_2_8","RUT","2","8","8","At immuy hi Boaz ay Ruth, ya inalinan hiyay, “Imbaluy'u, donglom tun ibaga'. Onaynah unmu inaynayun an miyun'unud hitun binabain mumboto' ta adim nomnomon an umuy hinan payaw nan udumnan tatagu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("RT2_9","009_2_9","RUT","2","9","9","At tigom nan umayanda, ya nitnud'an dida, at pinadana' nan mangipapto' hinan linala'i ta mi'id atondan he\"ah nappuhi. Ya gulat ta ma'uwaw'a ya immuy'a uminum hinan pannuman an hinagubda.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("RT2_10","009_2_10","RUT","2","10","10","Ya nunluung hi Ruth hinan luta, ya inalinan Boaz di, “Munyamana' ay he\"a ti ta\"on unna' bunag mu impattigmuy ama'ma'ullaymu!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("RT2_11","009_2_11","RUT","2","11","11","Ya tembal Boaz an inalinay, “Oo, ti dengngol'u nan maphod an ina'inatmun inam an hi Naomi an nete\"ah natayan din ahawam, ya impa'innilada goh an tinaynam da amam ay inam ya nan ni'babluyam ta ni'yali'ah tun ta\"on hi agguymu in'innila nan aat di tataguh tu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("RT2_12","009_2_12","RUT","2","12","12","Ya hi Apo Dios an dayawon di holag Israel ni' di okod an mangidat hi lagbum an dumalat nan inatmun mange'gon hinan odolmun Hiya.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("RT2_13","009_2_13","RUT","2","13","13","Ya inalin Ruth di, “Nidugah ahan di homo'mun ha\"in, Apu, ti gunna' al'alu'on, ya mun'am'amlonga' hinan maphod an hinapitmu an ta\"on unna' ahan na'ampa ya un nan tagalam!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("RT2_14","009_2_14","RUT","2","14","14","Ya hidin nangananda ya inalin Boaz ay Ruth di, “Umali'a ta me\"an'ah tinapay ta pi'hiwhiwmuh nan bayah.” At immuy an ne\"an hinan mumboto', ya indat Boaz di onona ta engganay nabhug, ya waday inangangnah nan nidat. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("RT2_15","009_2_15","RUT","2","15","15","At unat goh nalpah an nanganda ya immuy goh an nangalah nan na'iwangan, ya pinadanan goh Boaz din mumboto' an inalinay, “Ta\"on un ummal hinan nagah hinan way nipatangan di bento'yu ya adiyu ipawa. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("RT2_16","009_2_16","RUT","2","16","16","Ya immu'nuh ayuh nan nabto', ya nun'ipatangyu an paddungnay unyu inaliwan ta pi'yalana. Ya adiyu ihingal hiya.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("RT2_17","009_2_17","RUT","2","17","17","At hi Ruth ya inyal'algawnan nangun'unud an nangalah nan na'iwangan ta engganah un nahdom. Ya unat goh enelekna din inamungnan barle ya nahuluk hi himpulu ta duway halub hi ado'olna. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("RT2_18","009_2_18","RUT","2","18","18","At innalnay enelekna, ya immanamut, ya tinnig Naomi an hi inana nan do'ol an inamungna. Ya inukatna goh din inangangnan ma'an, ya indatnan Naomi. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("RT2_19","009_2_19","RUT","2","19","19","Ya inalin Naomi di, “Hay immuymu nuntamuan ad ugwan an algaw, ya hay ad payaw? Hi Apo Dios di munwagah enen tagun nammo' ay he\"a!” At imbagan Ruth di ad payaw hi nangamunganah nan barle, ya inalinay, “Hay ngadan han tagun ad payaw hi immuy'u nangngalan ya hi Boaz.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("RT2_20","009_2_20","RUT","2","20","20","Ya inalin Naomi hinan inapunay, “Hi Apo Dios di munwagah enen lala'i ti agguyna indinong an gun mangipattig hi ama'ahhimo'nah nan tatagun matagu unu nan natoy!” Ya intuluy Naomi an himmapit an inalinay, “Henen tagu ya neheggon di nitulangan tu'u, at hiyay ohah nan mibilang hi mangipapto' ay ditu'u.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("RT2_21","009_2_21","RUT","2","21","21","Ya tembal Ruth an inalinay, “Hay ma\"aphod goh hi imbagana ya inalinay, Inaynayunmun mangngal hinan na'iwangan an miyun'unud'a ta engganay un malpah di boto\"u.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("RT2_22","009_2_22","RUT","2","22","22","Ya tembal Naomi an inalinay, “Maphod hi un'a mi'yuy hinan binabain mumboto' ti ini ya umuy'ah nan nob'on an payaw ya way aton nan linala'in he\"ah nappuhi!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("RT2_23","009_2_23","RUT","2","23","23","At inaynayun mah Ruth an mangun'unud hinan binabain pumbot'on Boaz ta engganah un nalpah di boto' di barle ya nan wheat. At ninaynayun di niddumanan inan ahawana. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("RT3_1","009_3_1","RUT","3","1","1","Wa han ohan algaw ya inalin Naomi ay Ruth di, “Ipadah'un mannig hi ahawaom ta waday punhituwam, ya waday mangipapto' ay he\"a. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("RT3_2","009_3_2","RUT","3","2","2","Manomnommuh Boaz an tulang tu'un immuymu ni'bo'laan hi nangun'unudam hinan binabain bimmo'la? At donglom tun ibaga' ti ad ugwan an mahdom ya umuy hi Boaz an mumpa'elek hinan barle. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("RT3_3","009_3_3","RUT","3","3","3","At hay atom ya umuy'a mun'amoh, ya inamyudam di odolmuh nan lanan maphod di hunghungna, ya nan ma\"ap'aphod an lubung di ilubungmu ya un'a umuy hinan way pun'elekana. Mu adi'a mipatpattig ay Boaz ta awni ta malpah an mangan. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("RT3_4","009_3_4","RUT","3","4","4","Ya hi'imom di ayna olo'an ta wa adya ta nimogmog di ello'na ya inul'ullaymun lu'yahan di hu'ina, ya nolo\"a. At ibaagnay atom.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("RT3_5","009_3_5","RUT","3","5","5","Ya tembal Ruth an inalinay, “Ato' an amin di hinapitmu.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("RT3_6","009_3_6","RUT","3","6","6","Ya immuy hi Ruth hinan pun'elekan Boaz, at inatna din inalin Naomi ay hiya. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("RT3_7","009_3_7","RUT","3","7","7","Ya unat nalpah an nangan hi Boaz ya maphod di punle'nana, at immuy nolo' hinan wadan di barle an enelekna. Ya unat goh wan nimogmog di ello'na ya inul'ullay Ruth an neheggon, ya linu'yahanay hu'ina, ya ne'yelo'. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("RT3_8","009_3_8","RUT","3","8","8","Ya hidin limmabi ya numpeggeng hi Boaz, ya manoh'a ti tinnignan waday babain nolo' hinan way hu'ina! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("RT3_9","009_3_9","RUT","3","9","9","Ya inalin Boaz ay hiyay, “Hay ngadanmu?” Ya tembalnan inalinay, “Ha\"in hi Ruth an tagalam. He\"a ya neheggon di nitulangam ay da'mi, at okod'an mumpapto' ay ha\"in ta mihukat'ah din amunaom an din inahawa'.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("RT3_10","009_3_10","RUT","3","10","10","Ya tembal Boaz an inalinay, “Hi Apo Dios di munwagah ay he\"an dumalat nan pangibilangam hinan nahamad an nunhina\"amaan tu'u, ti bo'on hay ungan adangyan unu nawotwot di pohdom, at hiyah ne mangipattig hi aat di anahamadmu! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("RT3_11","009_3_11","RUT","3","11","11","Ya adi'a numanomnom ti dengngol an amin nan tataguy anahamad di aatmu, at ato' an amin di pohdom. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("RT3_12","009_3_12","RUT","3","12","12","Immannung an neheggon di nitulangam ay ha\"in, mu waday nehegheggon hi nitulang ay he\"a ya un ha\"in, ya mid mapto' ya hiyay mamhod an mangipapto' ay he\"a. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("RT3_13","009_3_13","RUT","3","13","13","At adi'a ni' umanamut ad ugwan an nahdom ta hi maweet ya mi'hapita' enen lala'i ta adya pohdonan hiyay mangipapto' ay he\"a ya maphod. Mu adina ay ya ihapata' ay Apo Dios an adi matmattoy an ha\"in di mangat, at immannung an pohdo' he\"an ahawaon! At ad ugwan ya molo\"a ta nangamung hi helhelong.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("RT3_14","009_3_14","RUT","3","14","14","At inayun mah Ruth an nolo' hinan way hu'in Boaz. Mu unat goh wan mun'awawa'ah ya bimmangon ti agguy penhod Boaz an waday manginnilah immayan Ruth eden nahdom. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("RT3_15","009_3_15","RUT","3","15","15","Ya inalin goh Boaz ay hiyay, “Nan gottap di lubungmuy ebe'lagmun iyap'ap.” At inat Ruth din inalin Boaz. Ya imbu'yag Boaz henen umuy hi duwampulu ta tuluy halub an elek ya unna badangan an mamto', ya impi'agtuna ta inyanamut Ruth hi abungda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("RT3_16","009_3_16","RUT","3","16","16","Ya unat goh wan dimmatong ya imbaganan Naomi nan na'ana'at. Ya inulgud Ruth an amin ay inana nan nunhappitanandan Boaz ya nan inatnan hiya. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("RT3_17","009_3_17","RUT","3","17","17","Ya intuluynan nun'ulgud an inalinay, “Inalin goh Boaz ay ha\"in di, Alam heten duwampulu ta tuluy halub an elek ti nappuhih un'a umanamut an mangiw'iwadya.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("RT3_18","009_3_18","RUT","3","18","18","Ya inalin Naomi di, “Unta hodon di punhahapitananda ti inila' an munhahapit da Boaz ta nangamung di ipanuhanad ugwan an algaw.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("RT4_1","009_4_1","RUT","4","1","1","Ya nunti'id hi Boaz hi awadan nan a'ap'apun di babluydad Bethlehem, ya ni'yibun ay didah nan pantaw nan babluy. Ya unat goh na'amtang ya wadan naluh din lala'in pohdon Boaz an pi'hapitan an neheggon di nitulangana ay Elimelek ya un hiya. Ya inayaganan ni'yibun ay hiya, ya inabulutna. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("RT4_2","009_4_2","RUT","4","2","2","Ya inayagana goh di himpuluh linala'i ta diday mangihtiguh nan mapuhpuh. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("RT4_3","009_4_3","RUT","4","3","3","Ya inalinan den lala'in nitulanganay, “Hi Naomi an numbangngad an nalpud Moab ya nen epla'na din lutan han tulangtan hi Elimelek. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("RT4_4","009_4_4","RUT","4","4","4","Ya ten ninomnom'un ipa'innilan he\"ah te ti he\"ay nehegheggon di nitulangana ya un ha\"in. At pohdom ay ya polo'om ti ten wah tuda tun nun'anomnoman an me'edngol an mangihtigu. Mu adim ay ya impa'innilam ay ha\"in ti mi'id inila' hi udum an nehegheggon di nitulanganan dida ya un he\"a.” Ya tembal din lala'i, ya inalinay, “Polo'o' mah.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("RT4_5","009_4_5","RUT","4","5","5","Ya inalin Boaz di, “At umat ay hinan polo'om nan lutan Naomi ya mahapul an iyahawam hi Ruth an din balun iMoab. Ta wada ay di imbaluyyu ya ta hiyay mamoltan hinan luta, ya ta minaynayun di ngadan Elimelek an hina\"ama.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("RT4_6","009_4_6","RUT","4","6","6","Ya alyon din lala'iy, “Umat ay hina ya adi' polo'on ti polo'o' ay ya mahapul an middum di imbaluy Ruth hinan imbabaluy'uh mamoltan hinan luta'.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("RT4_7","009_4_7","RUT","4","7","7","(Hay ugalin di holag Israel hidin nadnoy hi un waday lutah mepla' ya mahapul an luh'upon nan mamla' di hapatusna, ya indatnah nan pinumla' ta hiyay panginnilaan nan na'amung an nalpah an nahahapit.) ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("RT4_8","009_4_8","RUT","4","8","8","Ya unat goh inalin din lala'i an hi Boaz di mamla' hidin payaw ya innayunan linuh'up din hapatusna ta indatnan Boaz. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("RT4_9","009_4_9","RUT","4","9","9","Ya inalin Boaz hinan a'ap'apu ya nan udum an ni'yamung di, “Da'yuy ihtiguh nan namla'a' ay Naomi hinan lutan da Elimelek, ya hi Kilion, ya hi Mahlon. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("RT4_10","009_4_10","RUT","4","10","10","Ya umat goh an ahawao' hi Ruth an iMoab an din ahawan Mahlon. Ta way imbaluymi ay ya ta hanat din nami'id an ahawana ta hiyay mamoltan hinan luta, ya ta minaynayun di ngadan da Elimelek an hina\"aman ten babluy. At da'yuy ihtigu.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("RT4_11","009_4_11","RUT","4","11","11","Ya inalin nan a'ap'apu ya nan tatagun ni'yamung di, “Da'mi ihtigu! Ya hi Apo Dios ni' di munwagah ay ahawam ta umat ay da Rachel ay Leah an o'ommod tu'un ahawan Jacob an nalpuwan nan do'ol an holag Israel! Ya olom ni' ya he\"ay ohah umadangyan hinan holag Ephrath ta mundongol'ah tun babluy ad Bethlehem! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("RT4_12","009_4_12","RUT","4","12","12","Ya olom ni' ya nan idat Apo Dios an holagyu ya mundongolda goh an umat hinan holag di a'apun Perez an nalpuh holag Tamar ay Judah.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("RT4_13","009_4_13","RUT","4","13","13","At inahawan mahkay Boaz hi Ruth. Ya winagahan Apo Dios hi Ruth ta la'tot ya nunhabi ta nuntungaw, ya lala'i. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("RT4_14","009_4_14","RUT","4","14","14","Ya inalin nan binabain Naomi di, “Madayaw hi Apo Dios ti ad ugwan ya waday indatna an mangipapto' ay he\"a! Olom ni' ya hiyay ohan mundongol hitun babluy ad Israel! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("RT4_15","009_4_15","RUT","4","15","15","Hiya ya ibangngadnay pumhodam, ya hiyay mangipapto' ay he\"ah un'a ma'in'inna! At nan inapum an babain nidugah di namenhodnan he\"a an hiya kangan di nangabak hinan pangat di pitun linala'ih holag ya ten ad ugwan ya nunholag ta way pun'am'amlongan ya pundenolan Boaz!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("RT4_16","009_4_16","RUT","4","16","16","Ya inapupun Naomi din ung'ungnga ta inyabbana, ya innaynayunan nangipapto'. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("RT4_17","009_4_17","RUT","4","17","17","Ya nan binabain heneggonda ya inaliday, “Nitungaw han ap'apun Naomi!” At nginadnanda ta hi Obed an hi aman Jesse an ad holag ay David. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("RT4_18","009_4_18","RUT","4","18","18","Hiya hatuy patad Perez: Nunholag hi Perez ta hi Hezron, ya nunholag hi Hezron ta hi Ram, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("RT4_19","009_4_19","RUT","4","19","19","ya nunholag hi Ram ta hi Amminadab, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("RT4_20","009_4_20","RUT","4","20","20","ya nunholag hi Amminadab ta hi Nahshon, ya nunholag hi Nahshon ta hi Salmon, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("RT4_21","009_4_21","RUT","4","21","21","ya nunholag hi Salmon ta hi Boaz, ya nunholag hi Boaz ta hi Obed, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("RT4_22","009_4_22","RUT","4","22","22","ya nunholag hi Obed ta hi Jesse, ya nunholag hi Jesse ta hi David.");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S11_1","010_1_1","1SA","1","1","1","Wada han lala'in nunhitud Ramathaim Zuphim hidih nan dudunduntug ad Ephraim. Hay ngadana ya hi Elkanah an hina' Jeroham an ap'apun Elihu an hina' Tohu an hina' Suph an i'Ephraim. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S11_2","010_1_2","1SA","1","2","2","Hi Elkanah ya duway ahawanan da Hannah ay Peninnah. Hi Peninnah ya waday imbabaluyna, mu hi Hannah ya mi'id. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S11_3","010_1_3","1SA","1","3","3","Ya atawotawon ya gun umuy hi Elkanah hi ad Shiloh an mundayaw ya mun'onong ay Apo Dios an na'abbagbagtu. Heden gutudna ya nan duwan imbabaluy Eli an da Hophni ay Phinehas di papadin Apo Dios hidi. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S11_4","010_1_4","1SA","1","4","4","Ya nan gutud di gun pun'onngan Elkanah ya gunna idatan nan pamilyanah paddungnay bolwa. At idatnan Peninnah an miyadwan ahawana ya nan imbabaluyna, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S11_5","010_1_5","1SA","1","5","5","mu do'do'lonay idatnan Hannah ti hiyay pohpohdona an ta\"on un agguy nunholagon Apo Dios hiya. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S11_6","010_1_6","1SA","1","6","6","Ya hi Peninnah an miyadwan ahawan Elkanah ya gunna hiwihiwitan hi Hannah ta way inatnan nangipabungot ay hiyan dumalat nan agguy nangidatan Apo Dios hi holagna. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S11_7","010_1_7","1SA","1","7","7","Ya atawotawon ya hiyah ne ina'inatna an wa ay ta umuydah nan Abung Apo Dios ya hiwitan Peninnah hi Hannah ta la'tot ya impakilanah Hannah, at humigan mangan hi punnomnomana. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S11_8","010_1_8","1SA","1","8","8","Ya immuy han ahawanan hi Elkanah, ya inalinan hiyay, “Hannah, anaad ta lumugwalugwa'a? Ya anaad ta adi'a mangan? Ya anaad ta munlungdaya'a? Ihtua' an ahawam, ya undan adi ma\"aphod hene ya un nan umimbaluyam hi himpulu?” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S11_9","010_1_9","1SA","1","9","9","Ya wa han namenghan hi nalpahandan nangan hidid Shiloh ya immuy hi Hannah hinan Timplun Apo Dios. Ya heden gutudna ya hi Eli an padi ya wadan inum'umbun hinan delloh di pantaw nan Timplun Apo Dios. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S11_10","010_1_10","1SA","1","10","10","Hi Hannah ya nidugah di punlungdayaana, at kumilah nan punluwaluanan Apo Dios. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S11_11","010_1_11","1SA","1","11","11","Ya intulagnan inalinay, “He\"an Apu an Dios an na'abbagbagtu, uhdungana' ni' ahan an baalmu ta tigom di punlungdayaa', at nomnomona' ni' ahan, ya adia' aliwan an baalmu ta unmuat idat ni' ah imbaluy'uh lala'i. Mu ibangngad'un He\"a ta henen ataguana ya baalmu, ya adi ahan mapukpukihan di buu'na.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S11_12","010_1_12","1SA","1","12","12","Ya heden gun punluwaluan Hannah ay Apo Dios ya toto'lon Eli di timidna. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S11_13","010_1_13","1SA","1","13","13","Ya tinnignan mun'ut'utiyam di timid Hannah, mu mi'id madngol hi hapitona ti unna iyab'abu'ab an munluwalu. At hay nomnomon Eli ya un nabutong. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S11_14","010_1_14","1SA","1","14","14","At inhingalna hiyan inalinay, “Anaad ta gunmu itugtugan mabutong? Idinongmun uminum hi bayah!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S11_15","010_1_15","1SA","1","15","15","Ya tembal Hannah, ya inalinay, “Apu, mi'id ahan ah ininum'u, at agguya' nabutong! Mu ten unna' ma'allungdaya, at ten un'u ibaag ay Apo Dios an amin tun wah nomnom'u! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S11_16","010_1_16","1SA","1","16","16","Adim nomnomon hi unna' munlayah an babai! Ya manu ay umat hinay nannigmuh nan inat'un nunluwalu ti dumalat nan nidugah an lungdaya'!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S11_17","010_1_17","1SA","1","17","17","Ya tembal Eli an inalinay, “Malenggop'a, at umanamut'a ti idat nan Dios tu'un holag Israel nan iyal'alu'mun odowom ay Hiya.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S11_18","010_1_18","1SA","1","18","18","Ya tembal Hannah an inalinay, “Maphod ni' ahan un mipa'annung nan inalim hi ma'at ay ha\"in!” At nakak, ya immuy, ya nangan mahkay, ya adi munlungdaya. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S11_19","010_1_19","1SA","1","19","19","Ya unat goh nabiggat ya nanelhelongdan hina\"ama an nundayaw ay Apo Dios ta nalpah ya numbangngaddah nan abungdad Ramah. Ya enelo' Elkanah hi ahawanan hi Hannah, ya ninomnom Apo Dios din inluwalun Hannah ay Hiya. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S11_20","010_1_20","1SA","1","20","20","At nunhabih Hannah, ya nuntungaw, ya lala'i. Ya nginadnana ta hi Samuel ti inalinay, “Hiya ya na'daw ay Apo Dios.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S11_21","010_1_21","1SA","1","21","21","Ya palpaliwan ya nadatngan goh di gutud nan ayan da Elkanah ya an amin nan pamilyanah ad Shiloh ta umuyda mun'onong hinan tinawon an me'nong ay Apo Dios ta ipa'annungna din intulagna. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S11_22","010_1_22","1SA","1","22","22","Mu hi Hannah ya agguy ni'yuy, at inalinan ahawanay, “Adia' mi'yali ad ugwan ta awni ta maphuh te han ung'ungnga ya unna' mi'yali ta iyuy'uh dih nan Tuldan Abung Apo Dios ad Shiloh, ya indawat'un Hiya ta hidiy ihihinnanah enggana.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S11_23","010_1_23","1SA","1","23","23","Ya inalin ahawanan hi Elkanah ay hiyay, “Okod'a, ya inatmu nan inilam an maphod. Ya hi Apo Dios di okod ay he\"a ta ipa'annungmu nan intulagmun Hiya.” At hi Hannah ya nataynan hi abungda ta halimunanah den ung'ungngan imbaluyna ta nangamung un naphu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S11_24","010_1_24","1SA","1","24","24","Ya unat goh naphuh den ung'ungnga ya inyuy Hannah ad Shiloh hinan Tuldan Abung Apo Dios, ya inta'inday ohah manilhig an bakan tuluy tawona, ya ohay halub hi alena, ya ohay alewahhang an bayah. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S11_25","010_1_25","1SA","1","25","25","Ya unat goh nalpah an ene'nongda din bakan Apo Dios ya inyuyda din ung'ungngan Eli. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S11_26","010_1_26","1SA","1","26","26","Ya inalin Hannah ay hiyay, “Apu, immatunana' ay he\"a? Immannung an ha\"in din babain tinnigmun timma'dog hitun nunluwalun Apu tu'u. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S11_27","010_1_27","1SA","1","27","27","Ya inluwalu' an idatnay imbaluy'u, ya ten impa'annungna, at taya. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S11_28","010_1_28","1SA","1","28","28","At ten ibangngadmi ta idawatmin Apu tu'u, at heten nitaguana ya midawat hiyah enggana.” At nundayaw hi Samuel ay Apu tu'uh di. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S12_1","010_2_1","1SA","2","1","1","Nunluwaluh Hannah an alyonay, “Mun'amlonga' ahan ay Apo Dios ti nan indatnan wagah ay ha\"in! Ya abatla' mahkay ad ugwan nan namihul ay ha\"in, ya nidugah di umamlonga' ti binaliwana' ay He\"a! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S12_2","010_2_2","1SA","2","2","2","Mi'id ah ohah na'ahhamad hi umat ay He\"a, Apu, ti anggay He\"an mi'id ah udum! He\"a ya anggay di Diosmi! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S12_3","010_2_3","1SA","2","3","3","At da'yun mumpahpahiyan humapit ya ipogpogyu nan pumpabagtuanyu ti nan Apu tu'u an Dios ya nanginnilan amin, ya humalyaona nan tataguh nan inatda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S12_4","010_2_4","1SA","2","4","4","Ya mun'a'ipung nan panan nan mun'abi'ah an tindalu, mu nan nakapuy ya mipabi'ahda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S12_5","010_2_5","1SA","2","5","5","Nan tatagun do'ol di tanuddah din hopapna ya bumo'lada ta way pangngalandah ononda, mu din munhinaang hi hopapna ya diday adi mahinaangan mahkay. Ya nan bahig ya mawaday pituh imbabaluyna, mu nan do'ol di holagna ya ma'ubah nan imbabaluyna. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S12_6","010_2_6","1SA","2","6","6","Hi Apu tu'u ya abalinanan mangidat ya mamogpog hi pi'taguan ti abalinanan patayon nan tagu, ya abalinana goh an taguon. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S12_7","010_2_7","1SA","2","7","7","Hi Apu tu'u ya wotwotonay udum hi tagu, ya ipa'adangyanay udum. Ya ipa'ampanay udum hi tagu, ya ipabagtunay udum. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S12_8","010_2_8","1SA","2","8","8","Ya nan nidugah an na'agwotwot ya idatnay pumhodanda, ya nan nidugah di ana'ampada ahan ya pabagtuona dida ta middumdah nan nun'abagtuy haadda ta way atondan me'gonan. Ti hi Apo Dios ad hakup hinan pognad ta way ipabunan tun luta, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S12_9","010_2_9","1SA","2","9","9","ya ipapto'na goh di pundalanan nan tatagunan un'unnud ay Hiya, Mu nan tatagun mangamangat hi nappuhi ya umuydah nan wadan di pa'ahhelong ti bo'on hay abalinan di taguy dumalat hi pumhodanda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S12_10","010_2_10","1SA","2","10","10","He\"an Apumi ya ipattigmuh an amin hi tataguh tun lutay anidugah di bungotmuh nan binuhulmuh nan pama\"iam ay dida. Ti wada'ad abuniyan, ya ipa'alim nan nidugah an atata'ot an pummoltam ay dida. Mu waday pento'mun mun'alih pangidatam hinan ongol an abalinana ta mi'id ah mangabak ay Hiya.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S12_11","010_2_11","1SA","2","11","11","Ya unat goh lempah Hannah an nunluwalu ya immanamut da Elkanah hi abungdad Ramah. Ya tinaynanda din ung'ungngan hi Samuel hidid Shiloh ta bumadang ay Eli an padih nan tamun Apo Dios. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S12_12","010_2_12","1SA","2","12","12","Ya daden duwan linala'in imbabaluy Eli ya na\"appuhiy pangatdan adida e'gonan hi Apo Dios. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S12_13","010_2_13","1SA","2","13","13","(Hay ugalin nan papadin den timpu ya wa ay di tagun umuy mange'nong hi onongna ta wa ay ta lumuwag nan nihaang an dotag ya immuy nan baal di padin nun'odon hi tuwi' an natulluy mitwi'. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S12_14","010_2_14","1SA","2","14","14","Ya ta\"on un wah din nibobongat nan dotag ya tingwi'na, ya inagawna, ya inalinay, “Hiyah te bagin nan papadi!” At hiyah ne ina'inat din papadih an amin hidin holag Israel an immuy ad Shiloh an nun'onong.) ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S12_15","010_2_15","1SA","2","15","15","Mu hay inat nan imbabaluy Eli ya ta\"on un agguy nipulu' nan taba ya immuy nan baaldah nan tagun mun'onong, ya inalinay, “Idatmuy udum an dotag ta ipagan nan padi, mu adina pohdon un hay nalutun dotag di idatyu ti hay ma'atay pohdona!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S12_16","010_2_16","1SA","2","16","16","Ya gulat ta alyon nan tagun mun'onong hinan baal di, “Awni ta mipulu' nan taba ta malpah at ta\"on unmu do'lon di alam!” mu alyon nan baal di, “Mahapul an idatmud ugwan, ti gulat ta adim at un'u eploh an alan!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S12_17","010_2_17","1SA","2","17","17","Heten bahol nan imbabaluy Eli ya nidugah an na\"appuhih pannig Apo Dios ti agguyda ene'gonan nan ne'nong ay Hiya. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S12_18","010_2_18","1SA","2","18","18","Mu hi Samuel ya innaynayunan intamuan hi Apo Dios. Ya ta\"on un ung'ungnga ya nalubungan hi ephod an lubung di padi an hay niyamma ya mumpaha' an mundongngol an lo'ob. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S12_19","010_2_19","1SA","2","19","19","Ya tinawon ya gun mun'ammah inanah nan it'ittang an magayad an lubung an ephod ta iyuynan hiyah nan pi'yayanan ahawanah nan umuyda pun'onngan hinan tinawon an e'nongda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S12_20","010_2_20","1SA","2","20","20","Winagahan Eli an padi da Elkanah ay ahawanan alyonay, “Hi Apo Dios ya idatnay udumnah holagyun ten babai ta waday mihukat eten endawna, ya indawatyun ibangngad goh ay Apo Dios!” Ya unat goh nalpah ya immanamutda mahkay hi abungda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S12_21","010_2_21","1SA","2","21","21","Ya enehmo'an Apo Dios hi Hannah, at nunholagonah tuluy linala'i ya duway binabai. Hi Samuel ya hidih nan Tuldan Abung hi nuntamuanah nan tamun Apo Dios di immel'elgana. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S12_22","010_2_22","1SA","2","22","22","Ya na'alla'ay mahkay hi Eli, ya dengngolna nan ato'aton nan imbabaluynan linala'ih nan tatagun holag Israel. Ti hay oha ya nan numpangelo'andah nan binabain bumadang hinan pantaw di Tuldan Abung an pundayawan ay Apo Dios. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S12_23","010_2_23","1SA","2","23","23","At alyonan diday, “Dengngol'uh nan tatagun holag Israel an amin nan na\"appuhin inatyu! Mu anaad ta inatyu hana? ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S12_24","010_2_24","1SA","2","24","24","At da'yun imbabaluy'u ya adi maphod hanan donglo' an ulgu'ulgudon nan tatagun Apo Dios! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S12_25","010_2_25","1SA","2","25","25","Ti gulat ta han tagu ya mumbahol hinan ibbanan tagu ya hi Apo Dios di manumalya enen numbahol. Mu gulat ta mumbahol nan tagun Apo Dios ya hay manumalya mah ay hiya?” Mu adida dongdonglon nan itugun amada ti hi Apo Dios di nangiyabulut an mapatoyda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S12_26","010_2_26","1SA","2","26","26","Ya din ung'ungngan hi Samuel ya emmel'ellog, ya pohpohdon Apo Dios ya nan tatagu hiya. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S12_27","010_2_27","1SA","2","27","27","Wada han propetan Apo Dios an immuy ay Eli, ya inalinan hiyay, “Hiyatuy inalin Apo Dios ay he\"a: Undan agguy'u impattig di bi'ah'uh din hopapnah nahbutan din o'ommodyuh nan alid Egypt? ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S12_28","010_2_28","1SA","2","28","28","Ya hi Aaron di pento\"uh nan holag di i'Israel ta hiyay padin umuy hinan pun'onngan ta gohbona nan incense, ya hiyay mangilubung hinan ephod an lubung di padih pi'hapitanan Ha\"in. Ya indat'u goh ay hiya nan udumnan dotag an mipulu' an e'nong nan holag Israel ay Ha\"in. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S12_29","010_2_29","1SA","2","29","29","Ya anaad mah ta pohpohdonyuat goh an alan nan inyuldin'un e'nong nan tatagu' ay Ha\"in an bo'on bagiyu? Ya anaad ta nidugdugah di pange'gonam hinan imbabaluymu ya un Ha\"in? Anaad ta inyabulutmuy pangngalandah nan ma\"ap'aphod an dotag hinan e'nongdan Ha\"in ta hiyay itanudda? ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S12_30","010_2_30","1SA","2","30","30","Ha\"in an Apuyun Dios di holag Israel di nangalih, Intulag'un da'yu ya nan holagyuy papadih enggana. Mu ad ugwan ya alyo' di, Pogpogo' hene! Ti nan mange'gon ay Ha\"in di hiyay e'gona', ya nan mamihul ay Ha\"in ya minganuyda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S12_31","010_2_31","1SA","2","31","31","Ya adi hinnuud at pogpogo' da'yun pamilya ya da'yun himpangapu ta mi'id ah ma'angang hi mala'ay ay da'yu! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S12_32","010_2_32","1SA","2","32","32","Ya nidugah di punlungdayaanyuh nan Tuldan Abung'u. Ya ta\"on un'u wagahan nan holag Israel mu nan holagmu ya adida mala'ay, ya nun'atoyda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S12_33","010_2_33","1SA","2","33","33","Mu an amin ayun taguo' an ma'angang an muntamuh nan pun'onngan ya ta\"on un ayu mataguh nan lugwayu ya nidugah di lungdayayu. Ya mun'atoy nan holagyu an ta\"on unda ungunga. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S12_34","010_2_34","1SA","2","34","34","Ya hay panginnilaam an umannung date nan inali' ya nan ma'at hinan duwan imbabaluymun da Hophni ay Phinehas ti mundehhandan mapatoy hinan ohay algaw. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S12_35","010_2_35","1SA","2","35","35","Mu waday ohah pilio' hi padi' hi mangun'unud hi an amin hinan pohdo' hi atona, ya idat'uy holagna ta inaynayundan itamuan nan pot'o' an mun'ali. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S12_36","010_2_36","1SA","2","36","36","Ya an amin nan na'angang an agguy napatoy hinan holagmu ya umuyda munhippi an mun'adaw ay hiyah pihhu ya ma'an. Ya mumpahpahmo'dan hiyan alyonday, Ta\"on un da'mi pumbalinon hi baalyun papadi mu ta waday pe\"ananmi!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S13_1","010_3_1","1SA","3","1","1","Ya hinalimunan Eli heden ungan hi Samuel ta way inatnan nanginaynayun an bumadang hinan ipatamun Apo Dios. Ya henen gutudna ya manghan di pi'hapitan ya pumpa'ilaan Apo Dios. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S13_2","010_3_2","1SA","3","2","2","Ya wada han ohan nahdom ya nolo' hi Eli hinan olo'ana tuwali. Mu din matana ya na'unabbaan, at adi umday pannigna. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S13_3","010_3_3","1SA","3","3","3","Ya nan hilaw Apo Dios hinan Timpluna ya agguy nadop, ya hidih nan Timplu di nolo'an Samuel an awadan nan Kahon an Nittuwan di Uldin Apo Dios. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S13_4","010_3_4","1SA","3","4","4","Ya heden na'uy an tumalanu ya inayagan Apo Dios hi Samuel an inalinay, “Samuel, Samuel.” Ya tembal Samuel an inalinay, “Wah tua', Apu!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S13_5","010_3_5","1SA","3","5","5","Ya timmagtag an immuy ay Eli, ya inalinay, “Tayaa', Apu.” Ya inalin Eli ay hiyay, “Agguy da'a inayagan. At mumbangngad'aat, ya nolo\"a.” Ya numbangngad mah hi Samuel, ya nolo'. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S13_6","010_3_6","1SA","3","6","6","Ya inayagan goh Apo Dios hi Samuel, at bimmangon, ya immuy ay Eli, ya inalinay, “Anaad ta inayagana'?” Ya tembal Eli an inalinay, “Imbaluy'u, agguy da'a inayagan, at mumbangngad'aat, ya nolo\"a.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S13_7","010_3_7","1SA","3","7","7","Ya agguy inilan Samuel di aat Apo Dios ti mi'id ah ni'hapitan Apo Dios ay hiya. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S13_8","010_3_8","1SA","3","8","8","Ya nun'ali goh hi Apo Dios ay Samuel hi pitluna. Ya bimmangon goh hi Samuel, ya timmagtag an immuy ay Eli, ya inalina goh di, “Tayaa' ti inayagana'.” Ya ninomnom mahkay Eli an hi Apo Dios di nun'ayag hinan ungan hi Samuel. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S13_9","010_3_9","1SA","3","9","9","Ya inalinan Samuel di, “Mumbangngad'a ta eka molo' ta mun'ali ay goh hi Apo Dios ya inalim di, Apu, aga ta humapit'a ta donglo' an baalmu.” At numbangngad hi Samuel ta umuy an molo'. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S13_10","010_3_10","1SA","3","10","10","Ya immuy hi Apo Dios, ya timma'dog hidi, ya nun'alin umat hi inatnah din nahhun an inalinay, “Samuel! Samuel!” Ya inalin Samuel di, “Humapit'a, Apu, ta donglo' an baalmu.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S13_11","010_3_11","1SA","3","11","11","Ya inalin Apo Dios ay Samuel di, “Tigom ti adi madnoy at waday ato' hidid Israel, at an amin di mangngol hinan aatna ya wumogwogdah ta'otda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S13_12","010_3_12","1SA","3","12","12","Ya madatngan ay henen algaw ya ipa'annung'un Eli ya nan pamilyana din imbaga' hi ato' ay dida an din inali' hi hopapna ta nangamung di angunuhna. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S13_13","010_3_13","1SA","3","13","13","Ti ina'alli' tuwali ay hiyan moltao' nan holagnah enggana an dumalat nan inilanan bahol nan imbabaluynah adida pange'gonan ay Ha\"in, mu agguyna impawa didan ta\"on ahan hi unda adi dumngol. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S13_14","010_3_14","1SA","3","14","14","At hiyah ne dumalat hi nangihapataa' an nan baholnan holag Eli ya adi ahan mapogpog hi enggana an ta\"on hi unda onngan.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S13_15","010_3_15","1SA","3","15","15","Ya nolo' hi Samuel ta nangamung nawa'ah, ya bimmangon ta imbughulna nan pantaw di Tuldan Abung Apo Dios. Ya timma'ot hi Samuel an nangibaag ay Eli hinan impa'innilan Apo Dios ay hiya. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S13_16","010_3_16","1SA","3","16","16","Mu inayagan Eli hiyan inalinay, “Samuel an imbaluy'u.” Ya tembal Samuel an inalinay, “Wah tua', Apu.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S13_17","010_3_17","1SA","3","17","17","Ya inalin Eli ay hiyay, “Hay inalin Apo Dios ay he\"a? Mi'id ahan ah ihautmun ha\"in ti nidugah di pummoltan Apo Dios ay he\"ah unmu adi ibaag an amin nan impa'innilanan he\"a!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S13_18","010_3_18","1SA","3","18","18","At imbaag Samuel an amin ay hiyan mi'id ah inhautna. Ya inalin Eli mah di, “Hiyah Apu tu'u, at atonay inilanah maphod.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S13_19","010_3_19","1SA","3","19","19","Ya hinahalimunan Apo Dios hi Samuel eden immel'elgana, at an amin nan hapiton Samuel ya ipa'annungna. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S13_20","010_3_20","1SA","3","20","20","Ya an amin nan holag Israel an mete\"ah nan numpunhitud Dan hi appit hi iggid hi un hagangon di buhu'an di algaw ta nangamung ad Beersheba hi appit hi agwan hi un hagangon di buhu'an di algaw ya immatunanda an hi Samuel di napto' hi punhapiton Apo Dios hinan tatagu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S13_21","010_3_21","1SA","3","21","21","Ya innaynayun Apo Dios an niddum ay Samuel hi immayanad Shiloh, at hidiy ni'hapitanan hiya. At wa ay di hapiton Samuel ya donglon an amin nan holag Israel. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S14_1","010_4_1","1SA","4","1","1","Henen gutudna ya immuy nan holag Israel ta gubatonda nan iPhilistia. Ya nungkampudad Ebenezer, ya nungkampu goh nan iPhilistia ad Aphek. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S14_2","010_4_2","1SA","4","2","2","Ya hennag nan tindalun nan iPhilistia nan tindaluda ta umuyda damuwon nan tindalun nan holag Israel. Ya unat goh intagandan nunggugubat ya inabak nan iPhilistia nan holag Israel, at hay uyap di numpatoydah nan holag Israel ya opat di libuh nan tindaluh nan nunggugubatanda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S14_3","010_4_3","1SA","4","3","3","Ya unat goh numbangngad nan na'angang an tindaluh nan nungkampuanda ya alyon nan ap'apun di holag Israel di, “Anaad ta impa'abak ditu'un Apu tu'ud ugwan hinan iPhilistia? At umuy tu'ud Shiloh ta alan tu'u nan Kahon an Nittuwan nan Uldin Apu tu'u ta mihina mahkay ay ditu'u, at hiyay bumaliw ta adi ditu'u abakon hinan pi'buhul tu'u!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S14_4","010_4_4","1SA","4","4","4","At nunhonagda din linala'i ta umuydad Shiloh an mangalah nan Kahon an Nittuwan din Uldin Apu tu'un nidugah di abalinana an Hiya ya wagwah dih nan gagwan nan cherubim. Ya nan duwan linala'in imbabaluy Eli an da Hophni ay Phinehas ya nitnuddah nan nangdon hinan Kahon an Nittuwan nan Uldin Apo Dios. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S14_5","010_4_5","1SA","4","5","5","Ya unat goh nidatong nan Kahon an Nittuwan nan Uldin Apu tu'uh nan nungkampuanda ya an amin nan holag Israel ya enlotdan mumpangit'u' hi amlongda, at ma'otgal tun lutah atondan tumanu'u'. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S14_6","010_4_6","1SA","4","6","6","Ya unat goh dengngol nan iPhilistia an bumanugawda ya alyonday, “Anaad nin ta omela'elagdah nan kampun nan Hudyu?” Ya unat goh dengngolda an nidatong nan Kahon an Nittuwan nan Uldin Apo Dios hinan kampuda ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S14_7","010_4_7","1SA","4","7","7","ya timma'otda nan iPhilistia an alyonday, “Nan Diosda ya wah nan kampuda, at mahmo' tu'u ti mi'id ah umat hinah na'at hidin hopapna! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S14_8","010_4_8","1SA","4","8","8","At mahmo' tu'u ti hay mamaliw ay ditu'uh nan abalinan nen mabi'ah an Dios? Ti hiyah ne nan Dios an nangipaligligat hinan i'Egypt hinan numbino'ob'on an dogoh hidin wadandah nan mapulun! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S14_9","010_4_9","1SA","4","9","9","At ditu'un iPhilistia ya tumulid tu'u ti undan bo'on tu'u linala'i? Ti adi tu'u ay ya ma'abak tu'u, ya ditu'uy baal nan Hudyun umat hidin namaalan tu'un dida! At gubaton tu'u dida ti linala'i tu'u!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S14_10","010_4_10","1SA","4","10","10","At ginubat nan iPhilistia nan holag Israel, ya inabakda dida. Ya nun'atoy nan tindalun nan holag Israel an tulumpuluy libu, ya din tindalun mun'atagu ya numpangalayawda an numpumbangngaddah nan babluyda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S14_11","010_4_11","1SA","4","11","11","Ya hinamhamda din Kahon an Nittuwan din Uldin Apo Dios. Ya nan duwan linala'in imbabaluy Eli an da Hophni ay Phinehas ya napatoyda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S14_12","010_4_12","1SA","4","12","12","Ya heden algaw ya wada han lala'in holag Benjamin an limmayaw an nalpuh nan nunggugubatanda, ya immuy ad Shiloh. Ya nun'ahekhek di lubungna, ya hupuhupu' di ulunah punlungdayaana. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S14_13","010_4_13","1SA","4","13","13","Ya unat goh nidatong hinan babluy heden lala'i ya wah dih Eli an inu'umbun hidin umbunanah nan pingit di kulhan munhohhood hi way ipa'inniladah aat nan buhul ti omod'o'od'od ti ini ya way ma'at hidin Kahon an Nittuwan nan Uldin Apu tu'u. Ya heden lala'i ya imbaagnan amin nan na'na'at, at kumaniladan amin nan tataguh nan babluy. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S14_14","010_4_14","1SA","4","14","14","Ya unat goh dengngol Eli nan kilan di tatagu ya inalinay, “Anaad ta ahikikila an amin nan tataguh tun babluy?” At heden lala'i ya nunnaudonan immuy hinan wadan Eli ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S14_15","010_4_15","1SA","4","15","15","an na'alla'ay an hay tawona ya nahiyam ta han walu, at na'unabbaan di matana. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S14_16","010_4_16","1SA","4","16","16","Ya inalin den lala'in Eli di, “Nalpuwa' hidih nan nunggugubatanmin unna' limmayaw ad ugwan an algaw!” Ya inalin Eli di, “At hay na'at mah tun imbaluy'u?” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S14_17","010_4_17","1SA","4","17","17","Ya tembal den ungan nangipa'innilah nan na'at an inalinay, “Nun'ipalayaw nan iPhilistia dida, ya nidugah an do'ol di nun'atoy hinan tindalun holag Israel, ya nan duwan imbabaluymu an da Hophni ay Phinehas ya ni'yatoyda goh, ya inalada din Kahon an Nittuwan nan Uldin Apo Dios!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S14_18","010_4_18","1SA","4","18","18","Ya unat goh dengngol Eli nan inalin den lala'ih na'at hidin Kahon an Nittuwan nan Uldin Apo Dios ya nalangad, at nagah hinan inumbunanah nan way delloh di pantaw ya na'ipung di bagangna, at natoy ti na'alla'ay tuwali ya mataba. Ya napat di tawon hi nun'ap'apuwanah nan holag Israel ya un matoy. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S14_19","010_4_19","1SA","4","19","19","Ya hede han inapun Eli an ahawan Phinehas ya nunhabin magadyuh di puntungawana. Ya unat goh dengngolna nan inulgudda an nahamham nan Kahon an Nittuwan nan Uldin Apo Dios, ya hi ahawana ya hi Eli an hi amada ya natoyda ya himbumagga ya dinumgoh di putuna, at nuntungaw. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S14_20","010_4_20","1SA","4","20","20","At unat goh wan matoy ya inalin din babain namadang ay hiyah nuntungawanay, “Pabi'ahom di punnomnomam ti lala'i nan intungawmu!” Mu agguyna hiya tembal. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S14_21","010_4_21","1SA","4","21","21","Mu nginadnanah den ung'ungnga ta hi Ichabod an inalinay, “Na'aan nan pumhodan nan holag Israel!” Ya manu ay inalinah ne ti nahamham nan Kahon an Nittuwan nan Uldin Apo Dios hinan holag Israel, ya nan natayan da Eli an hin'ama. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S14_22","010_4_22","1SA","4","22","22","Ya impidwanan nangalin inalinay, “Mi'id di bumadang hinan holag Israel ti nan Kahon an Nittuwan nan Uldin Apo Dios ya nahamham!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S15_1","010_5_1","1SA","5","1","1","Ya unat goh hinamham nan iPhilistia nan Kahon an Nittuwan nan Uldin Apo Dios at enekakdad Ebenezer ta inyuydah nan babluy ad Ashdod. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S15_2","010_5_2","1SA","5","2","2","Ya inyuydah nan Timplun Dagon an bululda, ya indellohdan impatang. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S15_3","010_5_3","1SA","5","3","3","Ya unat goh nabiggat ya nanelhelongda nan tatagud Ashdod an immuy ya tinnigdan natu\"in din bulul an hi Dagon, ya nunlulu'bub hinan lutah nan way inayungan din Kahon an Nittuwan nan Uldin Apo Dios. Ya innalda din bulul an hi Dagon, ya impabangngaddah din nihinana. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S15_4","010_5_4","1SA","5","4","4","Ya nabiggat goh ya nanelhelongdan immuy, ya tinnigda goh an natu\"in hi Dagon, ya nunlulu'bub hinan lutah nan way inayungan nan Kahon Apo Dios. Mu din ulun Dagon ya naputulan, ya nan duwan ngamayna ya naputulan goh, ya nun'iwallangdah nan way pantaw, ya anggay nan odolnah na'angang. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S15_5","010_5_5","1SA","5","5","5","Hiyah ne dimmalat ya engganad ugwan an algaw ya nan papadin Dagon ya an amin nan tatagun umuy hinan Timplun Dagon ya mahapul an ikanganda nan pingit di pantaw. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S15_6","010_5_6","1SA","5","6","6","Ya nunligligaton Apo Dios nan tatagud Ashdod ya nan numpunhituh nan heneggonda, at limpuhna didah pogha, at numpundogohda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S15_7","010_5_7","1SA","5","7","7","Ya unat goh ininnilan nan tatagud Ashdod nan ma'ma'at ay dida ya inaliday, “Adi tu'u ihinah tu nan Kahon Apo Dios an dayawon nan holag Israel ti ten nidugah di pangatnan ditu'u ya nan dayawon tu'un hi Dagon!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S15_8","010_5_8","1SA","5","8","8","At impa'ayagda ta na'amungdan amin nan a'apun nan iPhilistia, ya inalidan diday, “Hay aton tu'uh nan Kahon an Nittuwan di Uldin nan Dios di holag Israel?” Ya tembaldan inaliday, “Mahapul an miyuy hidid Gath.” At enekakda mah hidi nan Kahon an Nittuwan di Uldin. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S15_9","010_5_9","1SA","5","9","9","Ya unat goh nalpah an niyuy nan Kahon hidid Gath ta inhinadah di ya nunligaton goh Apo Dios nan tatagun den babluy, at nidugah di ta'otda. Ya linipuhna goh didah pogha an ta\"on nan ung'ungungnga ya nan mina'ma'ilog. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S15_10","010_5_10","1SA","5","10","10","At impiyuyda din Kahon ad Ekron. Mu unat goh inamang nan tatagud Ekron an indatongda ya bimmanugawda din tataguh nan babluy an alyonday, “Inyalidah tu nan Kahon an Nittuwan di Uldin nan Dios di holag Israel ta omod un ditu'uy aminona an patayon!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S15_11","010_5_11","1SA","5","11","11","Ya impa'ayagda goh nan a'ap'apud Philistia, ya alyondan diday, “Ekakyu ni' ahan alan nan Kahon an Nittuwan di Uldin nan Dios di holag Israel ta mibangngad hinan nihinana tuwali ti adi tu'u ay at aminon ditu'un pumpatoy!” Ti nen do'ol di nun'atoy hinan abablubabluy ti nan tatagu ya nunligligaton Apo Dios dida, hiyaat un nidugah di ta'ot an amin nan tatagu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S15_12","010_5_12","1SA","5","12","12","Ya nan tatagun agguy natoy ya nalipuhdah pogha, at kumaniladan amin. Ya nan kiladan nen babluy ya immatam ad daya. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S16_1","010_6_1","1SA","6","1","1","Nan Kahon an Nittuwan nan Himpulun Uldin Apo Dios ya nihinah nan babluy di iPhilistia hi pituy bulan. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S16_2","010_6_2","1SA","6","2","2","Ya impa'ayag nan iPhilistia nan papadida ya nan mumpun'utung an inalidan diday, “Hay aton tu'uh nan Kahon nan Dios di holag Israel? Ibaagyuy atonmin mangibangngad eden Kahon.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S16_3","010_6_3","1SA","6","3","3","Ya inaliday, “Gulat ta ipibangngad tu'uh nen Kahon hinan holag Israel ya mahapul an waday iddumyuh Onong di Bahol enen Dios ta ma'aan di baholyu. At umadaog ayu, ya hiyay panginnilaanyuh anaad ta moltaon da'yu.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S16_4","010_6_4","1SA","6","4","4","Ya inalin nan iPhilistia di, “Hay aat nin nen Onong di Bahol hi idat tu'un Hiya?” Ya tembaldan inaliday, “Lemay balitu' an na'imul an ay pogha, ya lemay balitu' an umat hi bu'at di ammada ta miyunnud hinan uyap nan leman a'ap'apun di iPhilistia. Ti bo'on ditu'un tataguy namolta ya anggay, mu ta\"on nan a'ali tu'u. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S16_5","010_6_5","1SA","6","5","5","Mahapul an iyammayuy meyengngoh hinan nun'ap'ol an lamoh an dodoghon tu'u, ya nan meyengngoh hinan bu'at an didanay impa'alin nan Dios di holag Israel an mama\"ih nan babluy tu'u ta henen atonyu ya hiyay pundayawyun nen Dios di holag Israel ta olom ya ipogpognan mummoltan ditu'u, ya nan dios tu'u, ya tun babluy tu'u. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S16_6","010_6_6","1SA","6","6","6","Anaad ta ipa'odholyuy nomnomyun umat ayuh din i'Egypt ya hi Pharaoh an impa'odholday nomnomda? Ti pinaligligat Apo Dios dida ya unda mahkay iyabulut an makak nan holag Israel ad Egypt. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S16_7","010_6_7","1SA","6","7","7","At mumpa'amma ayuh balbalun kalesa, ya mun'anap ayuh duwah nan na'lum an baka, ya hamadonyu ta nan agguyda pinatnaan an nungguyud. Hiyah ne panguyudyuh nan kalesa, ya inyuyyu nan imbaluydan uyaw hinan pahtu hinan pukukanda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S16_8","010_6_8","1SA","6","8","8","Ya alanyu nan Kahon an Nittuwan nan Uldin Apo Dios, ya inluganyuh nan kalesa, ya indulpigyun pi'lugan nan kahkahhon an nangittuwanyuh nan balitu' an niyamma ta onong hi a'aliwan di bahol. Ya impaguyudyuh nan baka ta nangamungdah nan pangiyayanda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S16_9","010_6_9","1SA","6","9","9","Mu a'ammangonyuh unna ipluy an umuy hinan babluy ad Beth Shemesh. Ya hidi ay di ayana at hiyah ne panginnilaan an hi Apo Dios di nangidat hinan ligat tu'u. Mu gulat ta adi umuy hidi ya hiyay panginnilaan tu'un bo'on Hiyay nangidat hinan ligat tu'u an un tuwali gagangaynan un hay nalmun dogoh.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S16_10","010_6_10","1SA","6","10","10","At inunud nan tatagu din inalida, at immuyda innal din duwan bakan na'lum, ya impaguyudda din kalesa, ya enekakda din ulbun an imbaluy din baka ta inyuydah nan pahtu an impukuk. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S16_11","010_6_11","1SA","6","11","11","Ya inluganda din Kahon Apo Dios hinan kalesa, ya indulpigda din nittuwan din balitu' an inyammadan umat hi nun'ap'ol an lamoh ya umat hi bu'at. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S16_12","010_6_12","1SA","6","12","12","At impadeh din bakan ipluydah nan kulhan miyuy hi ad Beth Shemesh ya unda nundadapuh an dimmaladalan an agguyda inhinghingngih nan appit hi agwan unu wadhong, ya nan leman a'ap'apuh ad iPhilistia ya nangun'unudda ta nangamung unda negpong hi igad ad Beth Shemesh. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S16_13","010_6_13","1SA","6","13","13","Nan tatagud Beth Shemesh ya wah didan mumboto' hi wheat an umat hi paguy hinan nundotal. Ya unat goh inta'wadda ya inamangda din Kahon Apo Dios, ya nidugah di amlongdah nanniganda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S16_14","010_6_14","1SA","6","14","14","Ya nidatong din kalesa nan payaw Joshua an iBeth Shemesh, ya inta'dognah nan way neheggon hinan ongol an batu. Ya nunggihan nan tatagu din ayiw an niyammah kalesa ta nanungudah nan bakan Onong an Moghob ay Apo Dios. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S16_15","010_6_15","1SA","6","15","15","Ya nan holag Levi di nangila\"uy hidin Kahon an Nittuwan di Uldin Apo Dios ya din kahkahhon goh an nittuwan din balitu', ya impattu'dah din ongol an batu. Ya heden algaw ya nan tatagud Beth Shemesh ya nun'onongdah nan Onong an Moghob ya nan udum an onong an me'nong ay Apo Dios. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S16_16","010_6_16","1SA","6","16","16","Ya unat goh ina'amang din leman a'ap'apun nan iPhilistia hadin na'na'at ya nakakdan nen algaw ta numbangngaddad Ekron. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S16_17","010_6_17","1SA","6","17","17","Ya din leman balitu' an indat nan iPhilistia ta Onong di Baholda ta me'nong ay Apo Dios ya nalpuy ohah ad Ashdod, ya nan oha ya ad Gaza, ya nan oha ya ad Ashkelon, ya nan oha ya ad Gath, ya nan oha ya ad Ekron. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S16_18","010_6_18","1SA","6","18","18","Ya hay uyap din balitu' an niyammah umat hi bu'at ya umat hinan uyap di ahigihigib di hinohhan leman ap'apud Philistia. Ya nan ongol an batuh nan uman Joshua ad Beth Shemesh an nangihinandah nan Kahon Apo Dios ya ihtiguonan immannung an na'at. Wadah dih engganad ugwan. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S16_19","010_6_19","1SA","6","19","19","Ya hi Apo Dios ya pinatoynay udumnah din tatagud Beth Shemesh an namadah an nangihidip hi bunol den Kahon an Nittuwan di Uldina. Hay lammung di tataguh nun'atoy ya napituda, at nidugah di nunlungdayaan din tatagun dumalat nan na'at hinan i'ibbada. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S16_20","010_6_20","1SA","6","20","20","Ya inalin nan linala'ih ad Beth Shemesh di, “Undan udot way mangitulid an adi tuma'ot enen Dios an na'abbagbagtun mi'id nipaddungana ya mi'id ah baholna? Ya hay pangiyayan tu'u nin hinan Kahona ta adi mihinah tun wadan tu'u?” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S16_21","010_6_21","1SA","6","21","21","At nunhonagdah umuy mi'hapit hinan tatagud Kiriath Jearim ta alyonan diday, “Nan iPhilistia ya imbangngadda din Kahon an Nittuwan nan Uldin Apo Dios, at umali ayu ta alanyu ta da'yuy okod.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S17_1","010_7_1","1SA","7","1","1","At immuy nan tatagud Kiriath Jearim an nangngal eden Kahon Apo Dios, ya inyuydah abung Abinadab an nunhituh nan duntug. Ya ene'koddah nan imbaluynan hi Eleazar ta hiyay mangipapto' hinan Kahon ta iyadugna. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S17_2","010_7_2","1SA","7","2","2","Nan Kahon an Nittuwan nan Uldin Apo Dios ya nabayag di nihihinnanad Kiriath Jearim ti duwampuluy tawon. Ya heden gutudna ya an amin nan holag Israel ya nuntutuyuda, ya ente\"ada goh an mangunud ay Apo Dios. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S17_3","010_7_3","1SA","7","3","3","Ya ni'hapit hi Samuel hi an amin hinan holag Israel an inalinan diday, “Gulat ta immannung an hay nomnomyu ya popohdonyu an mumbangngad ay Apo Dios ya mahapul an itapalyu nan dios an nalpuh udum an babluy, ya ta\"on nan bulul an umat hi babain hi Ashtoreth. Ya mahapul an itulagyun hi Apo Dios ya anggay di dayawonyu, at baliwan da'yuh nan aton nan iPhilistia.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S17_4","010_7_4","1SA","7","4","4","At nan holag Israel ya inunudda, at intapalda din bulul an hi Ba'al ya din Ashtoreth ta inyohhada ta hi Apo Dios ya anggay di dayawonda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S17_5","010_7_5","1SA","7","5","5","Ya inalin Samuel ay diday, “Ma'amung ayuh ad Mizpah ta hidiy pangiluwalua' ay da'yun Apo Dios.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S17_6","010_7_6","1SA","7","6","6","Ya unat goh na'amungdah did Mizpah ya hinumwo'dah nan danum, ya inhiitdah nan hinagang Apo Dios. Ya henen ohay algaw ya nun'ulatda, ya nuntutuyudan alyonday, “Numbahol amin He\"a, Apo Dios!” Ya hi Samuel di nun'ap'apuh nangipapto' hinan holag Israel hidid Mizpah. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S17_7","010_7_7","1SA","7","7","7","Ya unat goh dengngol nan iPhilistia an na'amung nan holag Israel hi ad Mizpah ya inamung din a'ap'apuda nan tindaluda ta umuyda gubaton dida. Ya unat goh dengngol nan holag Israel an na'uy nan iPhilistia ya ma'atta'otda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S17_8","010_7_8","1SA","7","8","8","Ya inalidan Samuel di, “Adim ni' idinong an munluwalun Apu tu'un Dios ta ibaliw ditu'uh nan iPhilistia!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S17_9","010_7_9","1SA","7","9","9","At innal Samuel din agguy naphun kalnilu, ya ene'nongnan Apo Dios an genhobnan amin. Ya nunluwaluh Samuel ay Apo Dios ta ibaliwna nan holag Israel, ya dengngol Apo Dios nan luwalun Samuel. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S17_10","010_7_10","1SA","7","10","10","Ya heden pange'nongan Samuel hinan Onong an Moghob ay Apo Dios ya nidatong nan iPhilistia an mangubat hinan holag Israel, mu nidugah di inat Apo Dios an nangipa'idul ta nunluhitana nan iPhilistia, at mi'id poto' di atondan lumayaw ta omod un inabak nan holag Israel dida. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S17_11","010_7_11","1SA","7","11","11","At nan holag Israel ya nunnaudondan bimmuhu' ad Mizpah, ya numpudugda nan iPhilistia. Ya impadaldalandan numpatoy didah engganay unda dimmatong ad Beth Kar. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S17_12","010_7_12","1SA","7","12","12","At inummal hi Samuel hi batu ta hina\"adnah nan numbattanan ad Mizpah ya ad Shen, ya nginadnana ta hi Ebenezer ti inaliday, “Binadangan da'min Apo Dios!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S17_13","010_7_13","1SA","7","13","13","At nan iPhilistia ya na'abakda, ya adida mahkay umuy an mangubat hinan holag Israel ti baliwan Apo Dios didah engganan de han atagun Samuel an pumpapto'ana. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S17_14","010_7_14","1SA","7","14","14","Ya din babluy an penloh nan iPhilistia hinan holag Israel ya binangngadda, at hinakup mahkay nan holag Israel an mete\"ad Ekron ta nangamung ad Gath. Ya ta\"on nan nun'eheggon an babluy an din lutadan din kinaphul nan iPhilistia ya hinakup nan holag Israel. Ya impogpog mahkay nan holag Amor an mangubat hinan holag Israel. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S17_15","010_7_15","1SA","7","15","15","Hi Samuel di nanginaynayun an nun'ap'apun nangipapto' hinan holag Israel hi engganah un natoy. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S17_16","010_7_16","1SA","7","16","16","Hidin amatagun Samuel ya atawotawon ya gun umuy munle'le'od hi an amin hinan babluy an mete\"ad Bethel ya un ad Gilgal, ya un ad Mizpah ta ipanuhna nan way lilin nan holag Israel an numpunhitun danen babluy. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S17_17","010_7_17","1SA","7","17","17","Ya nalpah ay hana ya un mahkay mumbangngad hi ad Ramah hi wadan di nunhituwana, ya hidi goh ya gunna ipanuh nan holag Israel. Ya inyammana goh hidi nan pun'onngan ay Apo Dios. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S18_1","010_8_1","1SA","8","1","1","Ya unat goh nala'ay hi Samuel ya pento'na nan linala'in imbabaluyna ta diday nun'ap'apun nangipapto' hinan holag Israel an mamadang ay hiya. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S18_2","010_8_2","1SA","8","2","2","Ya hay ngadan nan pangpangullun imbaluyna ya hi Joel, ya hay ngadan nan otob ya hi Abijah. Diday mun'ap'apuh ad Beersheba. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S18_3","010_8_3","1SA","8","3","3","Mu agguyda inanung hi amada ti un hay pihhuy gamgamonda, at mumpabayaddah nan ipanuhda, ya layah nan pamanuhdah nan diklamun di tatagu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S18_4","010_8_4","1SA","8","4","4","At an amin nan a'ap'apun nan holag Israel ya na'amungda, ya immuydah nan wadan Samuel hi ad Ramah, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S18_5","010_8_5","1SA","8","5","5","ya inalidan hiyay, “Ten ad ugwan ya mala'ay'a, ya nan imbabaluymu ya bo'on nan pangatmuy inanungda. At pot'om di ali ta way mangipapto' ay da'min umat hinan udumnan babluy an waday alida!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S18_6","010_8_6","1SA","8","6","6","Mu hi Samuel ya agguyna ahan penhod henen inalida an mahapulday mun'alin dida. At nunluwalun Apo Dios. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S18_7","010_8_7","1SA","8","7","7","Ya inalin Apo Dios ay hiyay, “Donglom an amin nan ibagan di tatagun he\"a. Bo'on he\"ay din'ugda ti un Ha\"in, ti adida pohdon hi un Ha\"in di alida. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S18_8","010_8_8","1SA","8","8","8","Ti nete\"ah din nangekaka' ay didad Egypt ta engganad ugwan an algaw ya gunna' din'ug ta hay nat'on an dios di dayawonda, at hiyaat unda aton goh ay he\"a. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S18_9","010_8_9","1SA","8","9","9","At donglom ya inatmu nan alyonda. Mu padanam ahan dida, ya inhamadmun mangibaag hi aat di aton nan a'alin mangipapto' ay dida.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S18_10","010_8_10","1SA","8","10","10","At inalin Samuel an amin nan inalin Apo Dios ay hiyah pamadanah nan tatagun mangalin hiyah mahapulday ali. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S18_11","010_8_11","1SA","8","11","11","At inalinan diday, “Umat hituy aton nan alin mangipapto' ay da'yu: ti alana nan linala'in imbabaluyyu ta muntindaluy udum, ya pot'onay udumna ta diday mangimunihuh nan kalesan ma'usal hi gubat. Ya nan udum ya diday mangipangpangulu ya miyunud hinan kalesa, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S18_12","010_8_12","1SA","8","12","12","ya pot'onay udumnah u'upihyalna ta diday ap'apun nan hinlibun tindalu, ya hay udum ya ap'apun nan nabonglen tindalu, ya nan udum ya diday mun'aladuh nan payawna, ya nan udum ya diday mumboto'. Ya wada goh di pot'ona ta diday mun'ammah almas ya nan alimatung an miyammah nan kalesan usalon di mi'buhul. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S18_13","010_8_13","1SA","8","13","13","Ya alana goh nan imbabaluyyun binabai ta puntamuona dida ta mun'ammadah bangbanglu, ya nan udum ya diday munhaang ya mun'ammah tinapay. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S18_14","010_8_14","1SA","8","14","14","Ya alana nan ma\"aphod an payawyu ya nan galdenyun natamman hi greyp ya olibo, ya indatnah nan u'upihyalna. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S18_15","010_8_15","1SA","8","15","15","Ya alanay mun'iyapuluh nan paguyyu ya nan greypyu, ya indatnah nan u'upihyalna ya nan baalna. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S18_16","010_8_16","1SA","8","16","16","Ya alana goh nan tagalayu, ya nan ma\"aphod an baka, ya dongkiyu ta puntamuona dida ta munhulbidan hiya. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S18_17","010_8_17","1SA","8","17","17","Ya alana goh di mun'iyapuluh nan a'animalyu, ya pumbalinon da'yuh himbutna. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S18_18","010_8_18","1SA","8","18","18","Ya awni ta madatngan henen gutudnah a'atana at kumila ayun dumalat di aton nen aliyun piniliyu. Mu henen algaw an a'atana ya hi Apo Dios ya adina donglon nan ibagayun Hiya.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S18_19","010_8_19","1SA","8","19","19","Mu nan tatagu ya agguyda kinulug nan namadan Samuel ay dida, an undaat goh inaliy, “Adi nin aya umat hinay ma'at! Hay ma'ahhapul ya waday mun'alin da'mi! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S18_20","010_8_20","1SA","8","20","20","Ti pohdonmi an umat amih nan udumnan babluy an waday mangipapto' ay da'mi, ya hiyay mangipangulun da'mih un waday buhul!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S18_21","010_8_21","1SA","8","21","21","Ya unat goh dengngol Samuel an amin nan nanapit nan tatagu ya impidwanan nangibagan Apo Dios. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S18_22","010_8_22","1SA","8","22","22","Ya inalin Apo Dios ay Samuel di, “Abulutom nan ibagada ta idatam didah alida.” Ya unat nalpah hana ya inalin Samuel hinan tatagun holag Israel di, “An amin ayu ya mumpanga'anamut ayuh nan babluy an nunhituwanyu.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S19_1","010_9_1","1SA","9","1","1","Wada han adangyan an tagun hay ngadana ya hi Kish an holag Benjamin. Hi Kish ya imbaluy Abiel an ap'apun Zeror an holag di a'apun Bekorath an a'apun Aphiah. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S19_2","010_9_2","1SA","9","2","2","Ya wada han lala'in imbaluy Kish an hay ngadana ya hi Saul an maphod di alala'ina ya unga. Ya mi'id ah lala'ih nan holag Israel hi nipaddung hinan amaphod di alala'ina, ya ta'ta'nang ya un didan amin an holag Israel. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S19_3","010_9_3","1SA","9","3","3","Ya wada han namenghan ya na'utaw di udumnan dongkin Kish, at inalinan Saul an imbaluynay, “Awitom di ohah nan baal tu'u ta mitnud ay he\"a ta umuyyu anapon nan nun'a'utaw an dongki tu'u.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S19_4","010_9_4","1SA","9","4","4","Ya immuyda inanap hinan dudunduntug ad Ephraim, ya mi'id, at innayundan immuy nun'anap hinan lutad Shalisha, ya mi'id. At immuyda goh nun'anap hinan lutad Shaalim, ya mi'id hidi. Ya immuyda goh hinan lutan Benjamin an nun'anap, ya mi'id goh di inah'upandah di. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S19_5","010_9_5","1SA","9","5","5","Ya unat goh nidatongdah nan babluy ad Suph ya inalin Saul hinan baal an ni'yibbanay, “Untaat umanamut ti ini ya ditaat goh di iyod'od ama, ya bo'on din nun'a'utaw an dongki!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S19_6","010_9_6","1SA","9","6","6","Mu inalin han baal ay hiyay, “Ihna han propetan Apo Dios eten babluy, ya hiya ya me'gonan ti an amin nan ibaagna ya mepto'. At umuytan mangibagan hiya ta olom ya ibaagnay awadan din udum an dongki.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S19_7","010_9_7","1SA","9","7","7","Ya inalin Saul di, “Gulat ta umuytan hiya ya hay idatta ti ten napuh di balunta?” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S19_8","010_9_8","1SA","9","8","8","Ya tembal han baal an alyonay, “Wah tu han itang an silver an pihhu', at hiyay idat'un hiya ta way atonan mangibaag hi wadan nan udum an dongki.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S19_9","010_9_9","1SA","9","9","9","(Hidin hopapnad Israel ya hay ugalin nan holag Israel ya mahapul an umuydah nan tagun mumbabbaag hi un way pohdondan ibaga. Ya danen ma'alih mumbabbaag ya ad ugwan ya diday ma'alih propetan Apo Dios.) ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S19_10","010_9_10","1SA","9","10","10","Ya inalin Saul di, “Maphod nan ninomnommuh atonta, at umuyta mah.” At impadehdan umuy hinan babluy an wadan di nunhituwan nan propetan Apo Dios. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S19_11","010_9_11","1SA","9","11","11","Ya heden punti'idandah nan duntug an miyuy hinan babluy hi wadan nan propeta ya dinamuda nan do'ol an babalahang an umuy humagub. Ya inalidan diday, “Wah na nan propetan Apo Dios?” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S19_12","010_9_12","1SA","9","12","12","Ya tembal din babalahang an inaliday, “Nen un pa'alluh an nahhun an immuy hinan babluy ya un da'yu! At punnaudonyu, at ah'upanyu hiya ti un pa\"alih tun babluy ti nan tatagu ya waday e'nongdad ugwan hidih nan lugal an pun'onngan hinan tulid di duntug. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S19_13","010_9_13","1SA","9","13","13","Ya pohdonyu ay an tigon ya punnaudonyun umuy ta ah'upanyu ti ag'aga ya ipadehnan umuy hinan duntug an pun'onngan. Ti wah didan mamannod ay hiya. Ti adida mangan ta nangamung un dumatong ta itobotbalnan Apo Dios nan ne'nong ya un mahkay mangan nan tatagun na'ayagan. At punnaudonyun umuy ta ah'upanyuh nan babluy ti agguy ni' immuy hinan duntug!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S19_14","010_9_14","1SA","9","14","14","At immuydah nan babluy, ya wan hi'itangan unda immatam ya dinamudah Samuel an umuy hidih nan duntug an mundayaw. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S19_15","010_9_15","1SA","9","15","15","Ya hidin agguy nadatngan ni' nan algaw an immayan Saul ya ina'allin tuwali Apo Dios ay Samuel di, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S19_16","010_9_16","1SA","9","16","16","“Hinan mabiggat hinan at hitun olas ya honogo' ay he\"a han lala'in nalpuh nan holag Benjamin. Ya hiitam hiyah lana ta idawatmu ta hiyay panginnilaan an hiyay pento\"u an mun'ap'apuh nan tatagu' an holag Israel. Hiyay mangibaliw ay da'yun tatagu' hinan at'aton nan iPhilistia an buhulyu ti tinnig'u nan nipaligligatanda, ya dengngol'u goh nan pumpahpahmo'andan Ha\"in.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S19_17","010_9_17","1SA","9","17","17","Ya unat goh tinnig Samuel hi Saul ya inalin Apo Dios ay hiyay, “Hiyah ne lala'ih inali' ay he\"an mun'ap'apuh mangipapto' hinan tatagu'.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S19_18","010_9_18","1SA","9","18","18","Ya himmigup hi Saul hinan pantaw nan allup di babluy, ya tinnignah Samuel, ya inalinay, “Itudum ni' di wadan di abung nan mumbabbaag.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S19_19","010_9_19","1SA","9","19","19","Ya tembal Samuel an inalinay, “Ha\"in nan alyondan mumbabbaag. At iyun'unnayun umuy hidih nan buludnah wadan di pundayawan ta unna' mangunud. Ad ugwan ya me\"an'a ya nan baalmun ha\"in. Ta hi ma'et hinan helhelong ya un'u ibaag an amin di ngadan ne an nomnomonyun ibagan ha\"in ta malpah ya un ayu umanamut. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S19_20","010_9_20","1SA","9","20","20","Ya adim nonomnomon nan dongkin tuluy algaw di naluh hi na'utawanda ti na'ah'upanda. Hay ma'ahhapul at ya nan namnamaon nan i'ibba tu'un holag Israel an mun'ap'apun mangipapto' ay dida an mi'id di udum an anggay he\"a ya an amin nan pamilyan amam.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S19_21","010_9_21","1SA","9","21","21","Ya tembal Saul an inalinay, “Ha\"in ya nalpuwa' hinan holag Benjamin an na\"ahnot hinan holag Israel, ya da'min himpangapu ya mibilang an na'ampay nitaguanmi! Ya anaad ta alyom ay ha\"in di umat hina?” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S19_22","010_9_22","1SA","9","22","22","At inawit Samuel hi Saul ya han baalna, ya enehgopna didah nan abung an wadan di na'amung, ya impabuna didah nan umbunan di me'gonan an tagun nihagang hinan na'amung an tatagun na'ayagan an hay uyapda ya tulumpuludan amin. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S19_23","010_9_23","1SA","9","23","23","Ya inalin Samuel hidin munhaang di, “Iyalim din dotag an din indat'un he\"a an inali' hi italeponmu.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S19_24","010_9_24","1SA","9","24","24","At inyuy din munhaang din nilahhin an lamoh di ulpu, ya inyuyna impatang hi inayungan Saul, ya inalin Samuel di, “Hiyah te impatalepon'uh nidadaan hi bagim. At ihdam ti hiyah ne nilahhin hi bagim ad ugwan hi iddumam hitun tatagun inayaga'.” At nangan da Saul ay Samuel eden algaw. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S19_25","010_9_25","1SA","9","25","25","Nalpah heden nundayawandan Apo Dios ya nundadyudah nan babluy. Ya initnud Samuel hi Saul ta inyuyna hiyah nan nundotal an atap di abungna ta hidiy nangidadaanandah olo'ana. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S19_26","010_9_26","1SA","9","26","26","Ya unat goh wan na'uy an mawa'ah ya binangon Samuel hi Saul an alyonay, “Bumangon'a ta itudu' di dalan hi owonyu.” At bimmangon hi Saul ta pimmitawdan Samuel, ya immuydah nan kulha. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S19_27","010_9_27","1SA","9","27","27","Ya unat goh wan binataananda nan babluy ya inalin Samuel ay Saul di, “Alyom hinan baalmu ta ipangpang'una, ya inta'dogmuh na'amtang ta ibaag'un he\"a nan inalin Apo Dios.” At inalina mah ta nangun'unna din baal an immuy. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S110_1","010_10_1","1SA","10","1","1","Ya inalan Samuel nan alewahhang an nittuwan di lanan olibo, ya inhiitnah ulun Saul, ya inungnguna, ya inalinay, “Manu ay ato' ti he\"ay pento' Apo Dios an mun'ap'apun ditu'un holag Israel, ya he\"ay mangipapto' ya mamaliw ay didah nan binuhulda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S110_2","010_10_2","1SA","10","2","2","Ya awni ta umuy'a ta taynana' ad ugwan at ah'upanyu han duwan linala'ih nan way nilubu'an Rachel hinan hinakup di lutan Benjamin hi ad Zelzah. Ya alyondan he\"ay, Nan dongki an ekayu anapon ya na'ah'upan, mu ad ugwan ya bo'on nan dongkiy nonomnomon amam mu he\"ay nidugah hi nonomnomona an alyonay, Hay ato' nin an manginnilah wadan han imbaluy'u? ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S110_3","010_10_3","1SA","10","3","3","At ituluyyun umuy ta nangamung un ayu dumatong hinan wadan di ongol an ayiw hidid Tabor, ya waday damuwonyu goh hi tulun linala'in umuy mun'onong ay Apo Dios ad Bethel. Nan oha ya waday impi'ugnah nan tuluh ukkon an gandeng, ya nan oha ya waday inodnanah tulun tinapay, ya nan ohan miyatlu ya inodnana han lalat an nittuwan di bayah. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S110_4","010_10_4","1SA","10","4","4","Ya apngaon da'an dida, ya idatdan he\"ay duwah tinapay, ya mahapul an alam nan idatda.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S110_5","010_10_5","1SA","10","5","5","Ya intuluy Samuel an himmapit an inalinay, “Ya nalpah ay hene ya impadehyun ituluy an munti'id hinan duntug ad Gibeah an bagin Apo Dios an neheggon hinan nungkampuan nan iPhilistia. Ya wa ay ta miyatam ayuh nan pantaw di babluy ya wadaday damuwonyuh himpamulog an propetan mumpundadyudan nalpuh nan pun'onngan hinan duntug. Ya pun'ipagangohday bi'ungda, ya tambourines, ya tungngali, ya alpa. Ya daden propeta ya hapitonday ma'at hi udum di algaw. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S110_6","010_10_6","1SA","10","6","6","Ya nan Na'abuniyanan an Lennawa ya miyodol ay he\"a, at Hiyay mangidat hi abalinam, at mabalin an middum'an didah nan ato'atondan mangibaag hi ma'at hi udum di algaw. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S110_7","010_10_7","1SA","10","7","7","Ya ten alyo' ay he\"a ta wa ay ta ma'at hanan amin ya mahapul an unudom an amin di logom hi ipanomnom Apo Dios ay he\"ah atom. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S110_8","010_10_8","1SA","10","8","8","At mangun'unna'an umuy hi ad Gilgal, ya hinoda' hidih pituy algaw. At hay umalia' ya e'nong'un Apo Dios nan Onong an Moghob ya nan Onong di Pi'lenggopan, ya itudu' ay he\"ay mahapul hi atom.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S110_9","010_10_9","1SA","10","9","9","Heden nanaynan Saul ay Samuel ya linuman Apo Dios di nomnom Saul, ya henen algaw ya na'at an amin din inali'alin Samuel ay hiya. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S110_10","010_10_10","1SA","10","10","10","Ya unat goh nidatong da Saul ya nan baalnad Gibeah ya wadaday himpamulog an propetan nanamun dida. Ya nan Na'abuniyanan an Lennawa ya niyodol ay Saul, at niddum ay didan mangat hinan at'atondan mangibaag hi ma'at hi udum di algaw. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S110_11","010_10_11","1SA","10","11","11","Ya nan tatagun nanginnilan hiyah din hopapnan nannig hinan ato'atona ya alyonday, “Hay na'at nin hinan imbaluy Kish an hi Saul? Undan numbalin hi propetan Apo Dios?” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S110_12","010_10_12","1SA","10","12","12","Ya tembal nan ohan lala'in iGibeah, ya inalinay, “Hay aat nin di o'ommodda?” Ya mete\"an de ya waday na'alih un niddum goh hi Saul hi propeta an umat ay dida. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S110_13","010_10_13","1SA","10","13","13","Ya unat goh nalpah hana ya nunti'id hi Saul hidih nan pun'onngan an wah nan tulid di duntug. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S110_14","010_10_14","1SA","10","14","14","Ya tinnig nan ulitaon Saul hiya ya nan baalna, ya inalinay, “Hay inayanyu?” Ya inalin Saul di, “Immuy ami nun'anap hidin dongkin na'utaw, mu agguymi inah'upan, at hiyanan immuy amin Samuel.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S110_15","010_10_15","1SA","10","15","15","Ya inalin han ulitaon Saul ay hiyay, “Ibaagmu ni' ay ha\"in di inalin Samuel ay da'yu!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S110_16","010_10_16","1SA","10","16","16","Ya tembal Saul hi ulitaonan inalinay, “Din na'utaw an dongki ya na'ah'upan.” Mu agguyna imbaag ay ulitaonay nangalyan Samuel an hiya ya mun'ali. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S110_17","010_10_17","1SA","10","17","17","Ya unat goh naluh di atnay algaw ya impa'ayag Samuel an amin nan tatagun holag Israel ta na'amungda ta mundayawdan Apo Dios ad Mizpah. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S110_18","010_10_18","1SA","10","18","18","Ya inalinah nan tataguy, “Hiyah te ipa'innilan Apu tu'u an Dios an inalinay, Ha\"in di nangekak ay da'yud Egypt, ya binaliwa' da'yuh nan i'Egypt ya an amin nan udumnan babluy an nangipaligligat ay da'yu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S110_19","010_10_19","1SA","10","19","19","Ha\"in di Diosyun nangibaliw ay da'yuh nan nunligligatanyu. Mu ad ugwan ya din'uga', ya un ayuat goh mumbagah aliyu. Ta\"omman un umat hina ya umali ayu ta ma'amung ayuh nan hinagang'u an mete\"ah nan himpangapu ya nan nahlaganyun pamilya.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S110_20","010_10_20","1SA","10","20","20","Ya unat goh inayagan Samuel ta neheggondan amin nan ahimpahimpangapun holag Israel ya nan holag Benjamin di pinilin Apo Dios. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S110_21","010_10_21","1SA","10","21","21","Inayagan goh Samuel ta meheggonda nan hinohhan pamilyan di holag Benjamin, ya nan pamilyan Matri di hiyay pinilin Apo Dios. La'tot ya napilih Saul an imbaluy Kish. Mu unat goh anapondah Saul ya mi'id. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S110_22","010_10_22","1SA","10","22","22","At imbagada goh ay Apo Dios an inaliday, “Un nin agguy dimmatong henen tagu?” Ya inalin Apo Dios di, “Hiya ya immuy nipo\"oy hinan wadan di kalga.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S110_23","010_10_23","1SA","10","23","23","At nunnaudondan immuy an nangawit ay hiyah di. Ya unat goh inyuyda ta ni'ta'dog hinan tatagu ya hiyay ta'ta'nang ya un nan tatagun unda mun'egpong hi pu'olnan amin. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S110_24","010_10_24","1SA","10","24","24","Ya inalin Samuel hinan tataguy, “Hiyah te pinilin Apo Dios hi mun'ap'apun da'yu! Mi'id ah ohan ditu'uh mipaddung ay hiya!” At an aminda ya init'u'dan mangalih, “Minaynayun di pun'aliam!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S110_25","010_10_25","1SA","10","25","25","At hi Samuel ya imbaagnah nan tataguy aat di ali ya nan tamuna, ya intudo'nah ohay liblu, ya impatangnah nan wadan di hinagang Apo Dios. Ya unat goh nalpah ya hennag Samuel nan tatagu ta mumpanga'anamutdah a'abungda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S110_26","010_10_26","1SA","10","26","26","Ya ta\"on un hi Saul ya immanamut hinan abungnad Gibeah an inibbaan din nun'abagtuy haaddan indatan Apo Dios hi pamhoddan hiya. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S110_27","010_10_27","1SA","10","27","27","Mu nan udumnan tatagun nappuhiy nomnomda ya inaliday, “Hay aton nen tagun mangibaliw ay ditu'u?” At pinihuldah Saul, at agguyda indatan hi adawnah nangipattigandah pange'gonandan hiya an ali. Mu hi Saul ya un didindinong. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S111_1","010_11_1","1SA","11","1","1","Hi Nahash an holag Ammon ya initnudna nan tindaluna ta umuyda buhulon ad Jabesh Gilead. Ya an amin nan tatagud Jabesh ya inalidan Nahash di, “Iyammam di puntutulagan tu'u, at abulutonmin he\"ay mumpapto' ay da'mih itamuanmi.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S111_2","010_11_2","1SA","11","2","2","Ya inalin Nahash di, “Mabalin an iyamma' di puntutulagan tu'u, mu hay mahapul ya bohlengo' an amin di agwan hi matayu ta baino' an amin nan holag Israel.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S111_3","010_11_3","1SA","11","3","3","Ya inalin nan a'ap'apud Jabesh ay hiyay, “Pituy algaw ni' di maluh hi panodam ay da'mi ta munhonag amih nan baal ta umuyda le'don an amin nan babluy an wadan nan holag Israel ta ulgudonday aatna. Ta gulat ay ta mi'id di bumadang an mangibaliw ay da'mi ya mabalin an humuku amin he\"a.” Ya inabulut Nahash nan inalida. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S111_4","010_11_4","1SA","11","4","4","Ya din hennagda ya nidatongdad Gibeah an awadan di nunhituwan Saul. Ya imbaagdan amin hinan tatagu nan ma'at ay dida, ya an amin nan tatagun nangngol ya enlotdan ahikikila. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S111_5","010_11_5","1SA","11","5","5","Ya wan na'uy an umanamut hi Saul an nalpuh payawna an ginuyudnay duwan bakana ya inalinay, “Hay na'at hinan tatagu ta way ohaan ahikikiladan amin?” At imbaagdan hiya nan inalin nan iJabesh an inulgud nan baal. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S111_6","010_11_6","1SA","11","6","6","Ya unat goh dengngol Saul din inalida ya niyodol nan Na'abuniyanan an Lennawan hiya, at nidugah di bimmungtana. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S111_7","010_11_7","1SA","11","7","7","Ya innalnay duwah baka, ya pinaltina, ya numpuhitna, ya impiyuynan ipiwanah an amin hinan abablubabluy an wadan nan holag Israel. Ya daden nangiwanah ya umat hituy inalin Saul hi alyondah nan tatagu: “An amin nan tatagun adi mitnud ay da Saul ya hi Samuel an umuy mi'gubat ya maphit goh an umat hinan na'at hinan baka!” At impata'ot Apo Dios an amin nan holag Israel, at mun'u'unnudandan amin din tatagu ta umuyda badangan hi Saul. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S111_8","010_11_8","1SA","11","8","8","Ya inamung Saul an amin nan tataguh ad Bezek, ya hay uyap nan holag Israel ya tuluy gahut di libu, ya tulumpuluy libuh nalpuh holag Judah an niddum ay dida. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S111_9","010_11_9","1SA","11","9","9","Ya inalidah din baal an nahnag an nalpud Jabesh di, “Mumbangngad ayu ta umuyyu ipa'innilah nan babluyyu an hi mabiggat hinan muntongay algaw ya mabaliwan ayu.” Ya unat goh dengngol nan iJabesh henen inulgud nan baal an hennagda ya nidugah di amlongda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S111_10","010_11_10","1SA","11","10","10","At immuyda ay Nahash, ya inaliday, “Hi mabiggat hinan muntongay algaw ya humuku ami ta nangamung ayuh nan atonyun da'mi.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S111_11","010_11_11","1SA","11","11","11","Ya unat goh nabiggat hi helhelong ya pinanuh Saul nan tatagu ta nun'atluona didah tuluy himpampun, at nunnaudondan immuy ta inalikupda nan nungkampuan nan buhulda an holag Ammon, at ginubatda dida. Ya unat goh nuntongay algaw ya do'ol di numpatoydah nan holag Ammon. Din na'angang an agguy natoy ya nun'iwa'atdan numpapangalayaw an way ohaan mid poto' di ayanan mipo\"oy. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S111_12","010_11_12","1SA","11","12","12","Ya inalin nan tatagun Samuel di, “Hay ngadan din tatagun nangalih un adi mabalin hi Saul an mumpapto' ay da'mi? Ibaagyuy ngadanda ta patayonmi dida!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S111_13","010_11_13","1SA","11","13","13","Mu hi Saul ya inalinay, “Ad ugwan an algaw ya mi'id ah mapatoy! Ti ad ugwan di namaliwan Apo Dios ay ditu'un holag Israel!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S111_14","010_11_14","1SA","11","14","14","At inalin Samuel hinan tataguy, “Ma ayu ta umuy tu'ud Gilgal ta hidiy pangipidwaan tu'un mangibaag an hi Saul di ali tu'u.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S111_15","010_11_15","1SA","11","15","15","At an amin nan tatagu ya immuydad Gilgal an pundayawan ay Apo Dios ta hidiy nangipidwaandan nangibaagan an hi Saul di alida. Ya nun'onong da Saul ya nan i'ibbanan holag Israel hi Onong di Pi'lenggopan ay Apo Dios, at inihdadah den ene'nongda, ya nun'am'amlongda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S112_1","010_12_1","1SA","12","1","1","Inalin Samuel hinan i'ibbanan holag Israel di, “Ha\"in ya inunud'un amin nan inaliyuh ato', ya ten waday aliyu! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S112_2","010_12_2","1SA","12","2","2","Ya hiyay mangipapto' ay da'yud ugwan ti ha\"in ya ten nala'aya', ya na'ubanan di buu\"u, mu wah na nan imbaluy'un mimiddum ay da'yu. Nete\"ah din a'unga' ya ha\"in di ap'apuyu ta engganad ugwan an algaw. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S112_3","010_12_3","1SA","12","3","3","Gulat ta waday inat'uh nappuhi ya ibaagyud ugwan hinan hinagang Apo Dios ya nan alin pento'na. Ya ibaagyuh un waday innal'uh bakayu unu dongkiyu. Wada mah di binalbaliya' ya pinaligat'un da'yu? Ya wada mah di innal'uh nan mili\"ud an lagbu ta ta\"on un nibahhaw ya pinaphod'u? Ya gulat ta waday inat'un dane ya mahapul an bayada' an amin ay da'yu!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S112_4","010_12_4","1SA","12","4","4","Mu tembaldan inaliday, “Agguy da'mi binalbaliyan, ya agguy da'mi pinaligat, ya mi'id ah logom hi innalmuh nan tatagu.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S112_5","010_12_5","1SA","12","5","5","Ya inalin Samuel ay diday, “Hi Apo Dios di mun'ihtigu ya nan pinilinan aliy mun'ihtigud ugwan an algaw an da'yu ya mi'id ah inah'upanyuh numbahola' ay da'yu.” Ya inaliday, “Immannung an hi Apo Dios di ihtigu tu'u.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S112_6","010_12_6","1SA","12","6","6","Ya inalin goh Samuel hinan tataguy, “Hi Apo Dios di namto' ay da Moses ay Aaron, at diday nangekak hidin o'ommod tu'uh nan babluy ad Egypt. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S112_7","010_12_7","1SA","12","7","7","At tuma'dog ayu, ya duminong ayu ta ipa'innila' ay da'yun amin di impattig Apo Dios ay da'yuh maphod ti imbaliw da'yu ya din o'ommod tu'u. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S112_8","010_12_8","1SA","12","8","8","Ya hidin inayan da Jacob ya nan a'apu tu'uh did Egypt ya pinaligatda didah di. At din a'apu tu'u ya ingkiladan numpahmo' ay Apo Dios, at hennagna da Moses ay Aaron ta diday nangekak ay didad Egypt ta inyalida dida ta munhitudan ten luta. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S112_9","010_12_9","1SA","12","9","9","Mu inaliwandah Apu tu'u an Diosda, at hiyaat unna inyabulut an buhulon hi Sisera an ap'apun nan do'ol an tindalun Hazor. Ya inyabulutna goh an buhulon nan iPhilistia ya nan alid Moab din o'ommod tu'uh din penghana, at inabakda dida. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S112_10","010_12_10","1SA","12","10","10","Ya numpahpahmo'da mahkay ay Apo Dios an inaliday, Muntutuyu ami ti din'ugmi He\"a ta nundayaw amih nan bulul an hi Ba'al ya hi Ashtoreth! Aliwam ni' nan numbaholanmi ta ibaliw da'mih nan mamuhul ay da'mi ta He\"a mahkay di dayawonmi! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S112_11","010_12_11","1SA","12","11","11","At hennag Apo Dios hi Jerub-Ba'al, ya hi Barak, ya hi Jephthah, ya ha\"in an hi Samuel ta nabaliwan ayuh nan mamuhul ay da'yun wah nan nunlene'woh. At mi'id di al'alin da'yuh nan numpumbabluyanyu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S112_12","010_12_12","1SA","12","12","12","Mu unat goh tinnigyu da Nahash an alin di holag Ammon an umalin mangubat ay da'yu ya inaliyun ha\"in di, Mahapulmiy ali ta way mumpapto' ay da'mi! an ta\"on unyu inilan wadah Apu tu'u an Diosyu an Hiyay aliyu! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S112_13","010_12_13","1SA","12","13","13","At ad ugwan ya taya nan ali an pohdonyun odowon, at ten hi Apo Dios di namto' hi aliyu ta hiyay mangipapto' ay da'yu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S112_14","010_12_14","1SA","12","14","14","Ya gulat ta hi Apo Dios di e'gonanyu at Hiyay dayawonyu ya donglonyu ya adiyu du'gon nan Uldina, ya gulat ta umat hinay atonyu at ta\"on nan aliyun mangipapto' ay da'yu ya hi Apo Dios di unudona at umannung an maphod di ma'at ay da'yu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S112_15","010_12_15","1SA","12","15","15","Mu gulat ta adiyu donglon nan alyon Apo Dios, ya din'ugyu nan Uldina at nidugah di pangilatanan da'yun umat hi nangatnah din o'ommodyuh penghana. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S112_16","010_12_16","1SA","12","16","16","At ad ugwan ya duminong ayu ta hamadonyun tigon nan nidugah an aton Apo Dios hi ipattignan da'yu! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S112_17","010_12_17","1SA","12","17","17","Adi umudan ad ugwan ti ma'ugaw, mu munluwalua' ta ipa'alin Apo Dios di idul ya udan. Wa ay ta mipa'annung ta ma'at hete ya hiyay panginnilaanyun numbahol ayun Hiyah numbaganyuh aliyuh mangipapto' ay da'yu.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S112_18","010_12_18","1SA","12","18","18","Ya nunluwaluh Samuel ay Apo Dios, at heden algaw ya impa'idulna, ya inongolnay udan eden algaw. At nan tatagu ya nidugah di nange'gonandan Apo Dios ya hi Samuel. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S112_19","010_12_19","1SA","12","19","19","Ya an amin nan tatagu ya inalidan Samuel di, “Iluwaluan ni' da'min Apu tu'un Diosmu ta adi ami ni' mun'atoy ti ten unmi gun udman nan do'ol an baholmih nan pangibaganmih mahapulmih ali!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S112_20","010_12_20","1SA","12","20","20","Ya inalin Samuel hinan tataguy, “Adi ayu tuma'ot ti ta\"on hi unyu ina'inat di nappuhi mu ihamadyu ta hay nomnomyu ya Hiya ya anggay di dayawonyu, ya adiyu ahan du'gon hi Apo Dios. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S112_21","010_12_21","1SA","12","21","21","Ya adi ayu mundayaw hinan bo'on immannung an dios ti mi'id ologdan bumadang ay da'yu, ya adi da'yu baliwan ti mi'id abalinanda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S112_22","010_12_22","1SA","12","22","22","Hi Apo Dios ya inhamadnan nangali an adi da'yu inganuy an tataguna ti da'yuy pinilina. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S112_23","010_12_23","1SA","12","23","23","Ya ha\"in ay ni' ya adia' ahan mumbahol ay Apo Dios an dumalat nan adi' pangiluwaluan ay da'yu! Ya itudutudua' da'yuh nan ma'andong ya nan nahamad hi atonyu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S112_24","010_12_24","1SA","12","24","24","Hay maphod ya hi Apo Dios di e'gonanyu, at hay nomnomonyu ya Hiya ya anggay di dayawonyu. Ya nomnomonyu ta adiyu aliwan din nidugah an inatnan bimmadang ay da'yu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S112_25","010_12_25","1SA","12","25","25","Mu gulat ta inaynayunyun gun mumbahol at nan binuhulyu ya abakon da'yun amin an ta\"on nan aliyu ta hamhamon da'yun iyuy hinan udum an babluy.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S113_1","010_13_1","1SA","13","1","1","Hi Saul ya tulumpuluy tawonah din nangete\"anan nun'ali, at numpapto' ad Israel hi napat ta han duway tawon. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S113_2","010_13_2","1SA","13","2","2","Pinilin Saul di tuluy libuh linala'in holag Israel. Ya duway libuy linala'ih niddum ay Saul hi ad Mikmash hinan dudunduntug an babluy ad Bethel, ya hinlibuy niddum ay Jonathan hi ad Gibeah an nan numbabluyan nan holag Benjamin. Ya nan udumnan tatagun agguy napili ya hennagna dida ta numpanga'anamutdah abungda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S113_3","010_13_3","1SA","13","3","3","Da Jonathan ya ginubatda nan tindalun di iPhilistia hinan nungkampuandad Geba, ya inabakda dida. Ya gapu ta dengngol nan iPhilistia henen na'at at hennag Saul nan baalna ta impagangohday talampet an amin hinan bababluyda ta panginnilaan nan Hudyu eden na'at. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S113_4","010_13_4","1SA","13","4","4","Ya an amin nan holag Israel ya dengngolda an nan tindalun Saul ya inabakda din tindalun di iPhilistia hinan nungkampuandad Geba. At na'ayaganda ta middumdan Saul hi ad Gilgal. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S113_5","010_13_5","1SA","13","5","5","Ya na'amungda an amin nan iPhilistia ta nundadaanda ta umuyda gubaton nan holag Israel. Tuluy libuh kalesan punluganan di umuy mi'gubat, ya onom di libuh nan linala'in munlugan eden punluganan di mi'gubat, ya nan tindaluda ya do'olda ahan an umatdah nan panag hinan pingit di baybay an adi ma'yap. Ya immuyda nungkampud Mikmash hi appit hi buhu'an di algaw hi ad Beth Aven. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S113_6","010_13_6","1SA","13","6","6","At unat goh inilan nan udum an holag Israel nan aatda an tindalun di iPhilistia at nidugah di ta'otda, at immuyda nun'ipo\"oy hinan liyang, ya nan ma'inayiw, ya nan daplah, ya nan maluhung an liyang, ya nan bitu, ya nan way bubun. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S113_7","010_13_7","1SA","13","7","7","Ya nan udumna ya binad'angda nan Wangwang an Jordan ta immuydah nan babluy ad Gad ya ad Gilead. Mu hi Saul ya agguy nakak ad Gilgal, ya an amin din tatagun nitnud ay hiya ya ahiwowogwogdah ta'otda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S113_8","010_13_8","1SA","13","8","8","Ya pituy algaw di nanodan Saul ay Samuel ti hiyah ne algaw hi intulagnah umaliana, mu agguy immuy hi Samuel ad Gilgal. Ya nan i'ibban Saul an tindalu ya na'ahinutdan nun'akak an tinaynanda hiya. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S113_9","010_13_9","1SA","13","9","9","Ya agguy nehodan hi Saul, at inalinah nan tataguy, “Ekayu umalah Onong an Moghob ya din Onong di Pi'lenggopan ta e'nong tu'u ta ihda tu'u.” At hiyay nange'nong hinan Onong an Moghob. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S113_10","010_13_10","1SA","13","10","10","Ya unat goh wan lempahnan nange'nong hinan Onong an Moghob ya dimmatong hi Samuel. Ya nala\"uy hi Saul ta ayna damuwon ta apngaona hiya. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S113_11","010_13_11","1SA","13","11","11","Ya inalin Samuel ay hiyay, “Anaad ta inatmuy umat hina?” Ya tembal Saul an inalinay, “Manu ay inat'u ya tinnig'un nun'akak nan tatagun tinaynana', ya agguy'a immalih din gutud di algaw an intulagmuh dumatngam, ya den ihnada nan iPhilistia an na'amungdad Mikmash! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S113_12","010_13_12","1SA","13","12","12","Ya inali' di, Na'uyda nan iPhilistia an munli'ub ay da'mih tud Gilgal, ya ini an ten agguya' numpahmo' an mumpabadang ay Apo Dios! At hiyaat unna' napilitan an nange'nong hinan Onong an Moghob!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S113_13","010_13_13","1SA","13","13","13","Ya inalin Samuel ay Saul di, “Na\"appuhi ahan henen inatmu! He\"a ya agguymu inunud nan immandal Apu tu'un Dios hi immandalnah atom! Ya gulat ta inunudmu at hi Apo Dios ya ipinaynayunay pumpapto'am hinan holag Israel, ya ta\"on nan holagmu ya diday mun'alih mid pogpogna. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S113_14","010_13_14","1SA","13","14","14","Mu ad ugwan ya adi minaynayun di pun'alian nan holagmu. At mumpilih Apo Dios hi ohah lala'ih mangunud ay Hiyah punhaadonah mangipapto' hinan tataguna ti he\"a ya agguymu inunud nongkay nan immandalna!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S113_15","010_13_15","1SA","13","15","15","Ya nakak hi Samuel ad Gilgal ta immuy ad Gibeah an numbabluyan nan holag Benjamin. Ya enyap Saul nan tindalun nataynan ay hiya, ya un hi'itangan onom di gahut. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S113_16","010_13_16","1SA","13","16","16","Ya da Saul ay Jonathan an imbaluyna ya nan tindalun niddum ay dida ya nungkampudad Geba. Ya hay nungkampuan nan iPhilistia ya ad Mikmash. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S113_17","010_13_17","1SA","13","17","17","Ya nan iPhilistia ya nun'atludan nagogodwa. Nan ohan himpampun ya ta ipluydad Ophrah hinan babluy ad Shual, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S113_18","010_13_18","1SA","13","18","18","ya nan ohan himpampun ya inipluydad Beth Horon, ya nan miyatlun himpampun ya inipluydah nan way igad an ma'uhdungan hinan Nundotal an Zeboim an neheggon hinan mapulun. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S113_19","010_13_19","1SA","13","19","19","Hidid Israel ya mi'id ay didan Hudyu ah nanginnilan mumpanday ti adi pohdon nan iPhilistia hi unda innilaon an mangammah hanggap ya gayang. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S113_20","010_13_20","1SA","13","20","20","Mu an amin nan holag Israel ya nundadyudah nan babluy nan iPhilistia ta ipahaitda nan aladuda, ya gabyunda, ya wahayda, ya nan kumpayda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S113_21","010_13_21","1SA","13","21","21","Ya hay bayad di punhaitandah wahay ya gayang ya waluy gramus hi silver. Ya hay bayad di punhaitandah aladu ya gabyun ya opat di gramus hi silver. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S113_22","010_13_22","1SA","13","22","22","At henen algaw an ni'buhulanda ya mi'id ah hanggap unu gayang hi inodnan nan tatagun holag Israel an nitnud ay da Saul ay Jonathan. An anggay da Saul ay Jonathan an imbaluynay nangdon hi hanggapda ya gayang. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S113_23","010_13_23","1SA","13","23","23","Ya nan iPhilistia ya hennagday tindaluda ta umuyda guwalyaan nan bihhang an dalan hi ad Mikmash. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S114_1","010_14_1","1SA","14","1","1","Wada han ohay algaw ya inalin Jonathan an imbaluy Saul hinan ungan lala'in mun'od'odon hi hapiawnay, “Umali'a ta umuytah nan nungkampuan nan iPhilistia hidih pangngelna.” Mu henen ninomnom Jonathan ya agguyna imbaag ay amanan hi Saul. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S114_2","010_14_2","1SA","14","2","2","Ya hi Saul ya nungkampudah nan awadan di ayiw an pomegranate ad Migron an neheggon ad Gibeah. Hay uyap di tindalun amana ya unda hi'itangan onom di gahut. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S114_3","010_14_3","1SA","14","3","3","Hay ohah nan tatagun Saul ya nan padin nunlubung hi ephod an hi Ahijah an hina' Ahitub an pogtang Ichabod an hina' Phinehas an holag Eli an din padin Apo Dios hi ad Shiloh. Hi Saul ya nan tataguna ya agguyda inilah un nakak hi Jonathan. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S114_4","010_14_4","1SA","14","4","4","Da Jonathan ya mahapul an ad Mikmash di pange'wanda ta way atondan umuy hinan nungkampuan nan iPhilistia. Waday duwan o\"ongol an batun numpinangngel hinan kalata, ya hay ngadan di oha ya Bozez, ya nan oha ya Seneh. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S114_5","010_14_5","1SA","14","5","5","Nan oha ya wah nan niyappit hi iggid hi un hagangon di buhu'an di algaw an nihagang ad Mikmash, ya nan oha ya niyappit hi agwan hi un hagangon di buhu'an di algaw an nihagang ad Geba. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S114_6","010_14_6","1SA","14","6","6","Hi Jonathan ya inalinah nan mun'od'odon hi hapiawnay, “Ma'a ta umuytah nan wadan di nungkampuan nan iPhilistia an agguy nanginnilan Apo Dios an agguy nakugit. At olom ya badangan ditan Apo Dios ti mi'id mangipawan Apu tu'uh nan atona ti pangabakonay tataguna an ta\"on unda nahnot unu do'ol!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S114_7","010_14_7","1SA","14","7","7","Ya inalin han mun'od'odon hi hapiawnay, “Mabalin an atom an amin nan pohdom ti ha\"in ya pohdo' goh an amin nan nomnomom hi atom, at badanga' he\"a.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S114_8","010_14_8","1SA","14","8","8","At inalin Jonathan ay hiyay, “Ma'a mah ta umuyta meheggon hi wadan di tatagu ta mumpatigawtan dida. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S114_9","010_14_9","1SA","14","9","9","Ya gulat ta alyondan ditay, Ita'dogyuh na ta da'miy umalin da'yu! ya inta'dogtah nan wadanta, ya adita munti'id an umuy ay dida. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S114_10","010_14_10","1SA","14","10","10","Mu gulat ta alyonday, Da'yuy umalih tun wadanmi! ya unta munti'id an umuy. Ya hiyah ne pangimmatunan an badangan ditan Apu tu'u ta abakonta dida.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S114_11","010_14_11","1SA","14","11","11","At immuydan duwah nan wadan di nungkampuan nan iPhilistia, ya numpatigawda. Ya unat goh tinnig nan iPhilistia dida ya hinhannulondan alyonday, “Tigonyun numpangabuhu'da nan Hudyuh nan liyang an nipo\"oyanda!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S114_12","010_14_12","1SA","14","12","12","Ya nan linala'in wah nan nungkampuanda ya binugawanda da Jonathan ya din mun'od'odon hi hapiawnan alyonday, “Munti'id ayuh tu ti waday itudumin da'yu!” Ya inalin Jonathan hinan mun'od'odon hi hapiawnay, “Mangunud'an ha\"in ta munti'idta ti hi Apo Dios ya inyabulutnan ipa'abak dida ay ditu'un holag Israel!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S114_13","010_14_13","1SA","14","13","13","At inyadap Jonathan an nunti'id, ya nangun'unud ay hiya din mun'od'odon hi hapiawna. Ya ente\"an Jonathan an ginubat nan iPhilistia, at nuntu\"ina dida, ya din mun'od'odon hi hapiawna ya gun mangunud an mumpamatoy ay dida. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S114_14","010_14_14","1SA","14","14","14","Ya henen hopap di nangubatan da Jonathan an didan duwah nan mun'od'odon hi hapiawna ya pinatoyday duwampuluy linala'ih nan iPhilistia an nun'iwa'atdah hi'itangan nabongley mitlus eden numpapattayanda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S114_15","010_14_15","1SA","14","15","15","At nan iPhilistia ya womogwogdah ta'otda, ya ta\"on nan udum an tindalun wadah nan udum an kampu, ya nan udum an tindalun nitnud an umuy mi'buhul. Ya umalyog nan luta. Nidugah henen inat Apo Dios an nangipata'ot ay dida! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S114_16","010_14_16","1SA","14","16","16","Ya nan tindalun Saul an inhinanah ad Gibeah hinan numbabluyan nan holag Benjamin ya tinnigda din do'ol an tindalun nan iPhilistia an mumpangalayaw an mi'id poto' di ayandan mipo\"oy ti timma'otda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S114_17","010_14_17","1SA","14","17","17","At inalin Saul hidin u'upihyalnay, “Uyaponyu nan tatagu ta innilaonyuy ngadan han mi'id ay ditu'u.” Ya unat goh enyapda ya da Jonathan ya din tindalun mun'od'odon hi hapiawnay mi'id hidi. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S114_18","010_14_18","1SA","14","18","18","Ya inalin Saul hinan padin hi Ahijah di, “Iyalim din Kahon Apo Dios.” (Ti heden gutudna ya wan didan holag Israel nan Kahon an Nittuwan nan Uldin Apo Dios.) ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S114_19","010_14_19","1SA","14","19","19","Ya heden pi'haphapitan Saul hinan padi ya gun umal'alla din pumpapattayandah nan nungkampuan nan iPhilistia, at inalin Saul hinan padiy, “Ammunana, ya adim iyali.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S114_20","010_14_20","1SA","14","20","20","At hi Saul ya an amin din tindalunan niddum ay hiya ya na'amungda, ya impadehdan umuy mi'gubat hinan iPhilistia. Ya unat goh nidatongda ya tinnigda nan tindalun di iPhilistia an didaan numpapattoyda ti way ohaan ahi'a'amungaw. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S114_21","010_14_21","1SA","14","21","21","Ya din Hudyun niddum hinan iPhilistia hidin hopapna ya nakakda ta immuyda niddum hinan i'ibbadan holag Israel an din impangulun da Saul ay Jonathan. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S114_22","010_14_22","1SA","14","22","22","Ya unat goh dengngol nan udumnan dida an din immuy an nipo\"oy hinan dudunduntug ad Ephraim an numpangalayaw nan iPhilistia ya bimmuhu'da ta immuyda niddum an mangubat hinan iPhilistia, at pindugda dida ta engganay linauhandad Beth Aven. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S114_23","010_14_23","1SA","14","23","23","Henen algaw ya binaliwan Apo Dios nan holag Israel. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S114_24","010_14_24","1SA","14","24","24","Ya nan tindalun holag Israel ya ahilunglungtuydan den algaw ti munhinaangda ti hi Saul ya nunhapataona didan inalinay, “Ma'idutan nan tagun mangan hinan malgom an ma'an eten algaw hi engganah mahdom ta nangamung un'u alan di awit'uh nan binuhul'u!” At an amin din tindaluna ya mi'id ah nanamtam hinan malgom an ma'an. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S114_25","010_14_25","1SA","14","25","25","Ya an amin nan tindalu ya nidatongdah nan inalahan an do'ol di iyu'an. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S114_26","010_14_26","1SA","14","26","26","Ya unat goh hinumlu' din tindaluh nan inalahan ya tinnigdan ahitutuduy danum di iyu'an, mu mi'id ah ohah mando' hi manamtam ti tuma'otdah nan nihapata. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S114_27","010_14_27","1SA","14","27","27","Mu hi Jonathan ya agguyna dengngol din namadanan amanah nan tatagu, at induh'alna din ayiw an inodnanah din iyu'an, ya nun'inumnay danumna, ya naluman di matanan pinumpumhod di punle'nanan pimmatal di pannigna. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S114_28","010_14_28","1SA","14","28","28","At inalin nan ohah nan ni'yibbadan tindaluy, “Hi amam ya inhamadnan namadan hinan tatagun inhapatanan inalinay, Ma'idutan nan tagun mangan ad ugwan an algaw! At hiyaat un ahihinaang an amin tun tindalu!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S114_29","010_14_29","1SA","14","29","29","Ya inalin Jonathan di, “Hi ama ya unna paligligaton tun tataguna! Tigonyun pinumpumhod di punle'na' an wada mahkay di bi'ah'u ti nangana' hi iyu'an! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S114_30","010_14_30","1SA","14","30","30","On'onayna nin at ahan hi unyu inan nan kinaphulyun ma'an hinan ni'gubatanyu, at do'do'ol at nin di numpatoyyuh nan binuhul tu'u!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S114_31","010_14_31","1SA","14","31","31","Henen algaw ya inabak nan holag Israel nan iPhilistia an ente\"aday gubat ad Mikmash ta engganad Aijalon, at nidugah ahan an ahilunglungtuydan amin din tindalun nun'ahinaangan. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S114_32","010_14_32","1SA","14","32","32","At nunnaudondan nundopap din kalnilu, ya baka, ya nan uyaw an bakan din kinaphuldah nan binuhulda, ya numpaltin din tatagu, mu dumalat nan nidugah an hinaangda ya numpi'yihdaday dalan din animal. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S114_33","010_14_33","1SA","14","33","33","Ya waday dimmatong, ya imbaagdan Saul an inaliday, “Numbahol nan tatagun Apo Dios hi nangihdandah nan dotag an agguy na'aan di dalana!” Ya inalin Saul ay diday, “Nidugah ahan an nappuhih nen inatyu, at ulinonyu ah ongol hi batuh tun wada'.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S114_34","010_14_34","1SA","14","34","34","Ya inalin Saul di, “Umuyyu alyon an amin hinan i'ibba tu'un holag Israel ta way ohan didaan nun'iyalidah tu nan bakada ya kalniluda ta hituy pamaltianda ya inihdadah tu. Adi maphod hi unda pun'ihda nan dotag an waday dalana ta hiyay dumalat hi pumbaholandan Apo Dios!” At an amin din tatagu ya nun'iyuydan nen nahdom di bakada ta pinaltidah di. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S114_35","010_14_35","1SA","14","35","35","Ya nun'ammah Saul hi pun'onngan ay Apo Dios. At hiyah ne hopap di inyamman Saul hi pun'onngan. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S114_36","010_14_36","1SA","14","36","36","Ya inalin Saul hidin tindalunay, “Hi mahdom ya nundadyu tu'u ta gubaton tu'u nan iPhilistia ta nangamung mawa'ah ta pumpatoy tu'u didan amin ta pun'ala tu'un amin di logom an wan dida.” Ya inalin din tatagun hiyay, “Unudonmi nan malgom hi nomnomom an maphod.” Ya inalin nan padiy, “Ibaga tu'uh mahhun ay Apo Dios.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S114_37","010_14_37","1SA","14","37","37","At inalin Saul ay Apo Dios di, “Mabalin mah an mundadyu ami ta umuymi gubaton nan iPhilistia, ya pangabakon da'mi?” Mu hi Apo Dios ya agguy tinumbal enen algaw. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S114_38","010_14_38","1SA","14","38","38","At impa'ayag Saul an amin nan a'ap'apun di tindalu, ya inalinan dida ta innilaonday aat nan bahol an na'at eden algaw. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S114_39","010_14_39","1SA","14","39","39","Ya inalin Saul di, “Hay ngadan Apo Dios an baliw tu'un holag Israel an ta\"on un han imbaluy'un hi Jonathan di ma'ah'upan hi numbahol ya immannung an mahapul mapatoy!” Mu an amin nan na'amung an tatagu ya mi'id ah nambal ay hiya. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S114_40","010_14_40","1SA","14","40","40","At inalinan amin hinan holag Israel di, “Tuma'dog ayun amin hinan pangngelna ta tuma'dog amin Jonathan an imbaluy'uh nan pangngelna.” Ya inalin nan tataguy, “Unudonmi nan pohdom hi atonmi.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S114_41","010_14_41","1SA","14","41","41","At nunluwaluh Saul ay Apu tu'un Dios, ya inalinay, “Ibaagmun da'mi nan numbahol.” Ya inyu'nuhda, ya da Jonathan ay amana an hi Saul di na'u'nuh, at na'innila an bo'on nan tataguy numbahol. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S114_42","010_14_42","1SA","14","42","42","Ya inalin Saul di, “Iyammayuy ma'u'nuh ta iyu'nuhmi ay Jonathan an imbaluy'u!” Ya unat goh inyu'nuhda ya hi Jonathan di napto'. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S114_43","010_14_43","1SA","14","43","43","At inalin Saul ay Jonathan di, “Ibaagmun ha\"in di inatmu!” Ya imbaagnan inalinay, “Un'u enedho' din ngamngam nan inodna' an hul'ud hidin danum di iyu'an, ya tinamtama'. Ya anaad udot ta hiyay dumalat hi ataya'?” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S114_44","010_14_44","1SA","14","44","44","Ya inalin Saul di, “Ta\"on hi unna' patayon ay Apo Dios hi un'a adi mapatoy, Jonathan!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S114_45","010_14_45","1SA","14","45","45","Mu inalin nan tatagun Saul di, “Adyu'ah un tu'u patayon hi Jonathan! An un hiyay dimmalat hinan nangabakan tu'un holag Israel! Ihapatamin Apo Dios an mi'id ah magah hinan buu'na an ta\"on ah oha ti nan inatnad ugwan an algaw ya hi Apo Dios di bimmadang!” At nan tatagu ya binaliwandah Jonathan ta agguy napatoy. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S114_46","010_14_46","1SA","14","46","46","At indinong da Saul an gun mamdug hinan iPhilistia, at numpanga'anamutdah nan babluy an numpunhituwanda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S114_47","010_14_47","1SA","14","47","47","Ya unat goh inayun Saul an nun'alih nan holag Israel ya ginubatnan amin nan babluy an nan nunlene'woh an ad Moab, ya ad Ammon, ya ad Edom, ya ginubatna goh nan alih ad Zobah ya ad Philistia. Ya an amin nan ni'gubatana ya hiyay gun nangabak. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S114_48","010_14_48","1SA","14","48","48","Ta\"on nan holag Amalek ya inabakda, at binaliwan Saul nan holag Israel hinan gun mangubat ay dida. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S114_49","010_14_49","1SA","14","49","49","Hay imbabaluy Saul hi linala'i ya da Jonathan, ya hi Ishvi, ya hi Malki-Shua. Ya duway binabain imbabaluyna an hay ngadan nan pangpangullu ya hi Merab, ya hay ngadan nan udidian ya hi Michal. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S114_50","010_14_50","1SA","14","50","50","Ya hay ngadan han ahawan Saul ya hi Ahinoam an imbaluy Ahimaaz. Ya hay ngadan nan ap'apun di tindalun Saul ya hi Abner an imbaluy Ner an hi ulitaon Saul. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S114_51","010_14_51","1SA","14","51","51","Ya hi Kish di hi aman Saul, ya hi Ner di hi aman Abner, at numpogtang da Kish ay Ner an imbaluy Abiel. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S114_52","010_14_52","1SA","14","52","52","Ya heden gutud di atagun Saul ya nidugah di inatdan ni'gugubat hinan iPhilistia. At wa ay di tigon Saul hi nala'eng unu nan natulid an lala'i ya ayagana ta middum hinan tindaluna. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S115_1","010_15_1","1SA","15","1","1","Wa han ohan algaw ya inalin Samuel ay Saul di, “Ha\"in di hennag Apo Dios ta indawat'u he\"a ta he\"ay alin mangipapto' hinan holag Israel. At donglom nan alyon Apo Dios ay he\"a. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S115_2","010_15_2","1SA","15","2","2","Hiya hatuy inalin Apo Dios an nidugah di abalinanan inalinay, Moltao' nan tatagun holag Amalek ti dimmalat nan inatdah nan holag Israel hidin nunggugubatandah nalpuwandad Egypt. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S115_3","010_15_3","1SA","15","3","3","At umuy ayu ta gubatonyu nan holag Amalek, ya numpa\"iyun amin nan malgom an wan dida. Ya adiyu adyuan dida. Pumpatoyyun amin nan linala'i, ya binabai, ya an amin nan ung'ungungnga, ya nan pa'ittungaw, ya nan baka, ya kalnilu, ya kamilu, ya nan dongki.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S115_4","010_15_4","1SA","15","4","4","At inamung Saul nan linala'i, ya enyapna didah did Telaim, ya duway gahut di libuh tindalu, ya niddum nan himpuluy libun tindalun nalpud Judah. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S115_5","010_15_5","1SA","15","5","5","Ya initnud Saul dida ta immuydah nan babluy nan holag Amalek, at immuyda numbota' hidih nan ginnaw hinan babluy. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S115_6","010_15_6","1SA","15","6","6","Ya inalinah nan holag Ken di, “Makak ayu ta taynanyu nan holag Amalek ta adimi da'yu itagam an pi'pattoy ay dida! Ti da'yu ya impattigyuy ulayyuh din holag Israel hidin nalpuwandad Egypt.” At an amin din holag Ken ya nakakda ta tinaynanda nan holag Amalek. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S115_7","010_15_7","1SA","15","7","7","At ente\"an da Saul an ginubat nan holag Amalek, ya inabakda an nihipun ad Havilah ta engganad Shur hi appit di buhu'an nan algaw hi un ta wah did Egypt. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S115_8","010_15_8","1SA","15","8","8","Ya numpatoydan amin nan tatagun wah di an holag Amalek. Ya hinamhamda goh hi Agag an alida, mu agguyda pinatoy, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S115_9","010_15_9","1SA","15","9","9","ya agguyda goh pinatoy nan mun'aphod an kalnilu, ya baka, ya nan maphod an uyaw an baka, ya uyaw an kalnilu, ya an amin nan mun'aphod. Ya an amin din nun'appuhiy tigawda ya inamindan numpatoy. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S115_10","010_15_10","1SA","15","10","10","Ya hin'alina ya himmapit hi Apo Dios ay Samuel, ya inalinay, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S115_11","010_15_11","1SA","15","11","11","“Muntutuyua' an namto' ay Saul hi ali ti din'uga', ya agguyna goh inunud nan immandal'un hiya.” Ya munlungdaya ahan hi Samuel, ya inlablabinan numpahpahmo' ay Apo Dios. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S115_12","010_15_12","1SA","15","12","12","Hidin nabiggat hi helhelong ya nangag'agah Samuel an nangipadeh ta umuyna damuwon hi Saul, mu waday nangibaag an hi Saul ya immuy ad Carmel. Ya hidi anuy nangipiyammaanah binattuh panginomnoman ay hiya ya un umuy ad Gilgal. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S115_13","010_15_13","1SA","15","13","13","Ya unat goh nidatong hi Samuel hinan wadan Saul ya inalin Saul ay hiyay, “Maphod un da'a wagahan ay Apo Dios! Ya inunud'un amin nan immandal Apo Dios hi ato'!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S115_14","010_15_14","1SA","15","14","14","Ya inalin Samuel di, “Anaad ta ihnay donglo' hi alin di kalnilu ya baka?” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S115_15","010_15_15","1SA","15","15","15","Ya inalin Saul di, “Hay innal nan tatagu' hinan holag Amalek an inadyuanda nan mun'ap'aphod an kalnilu ya baka ta way e'nongdan Apu tu'un Diosmu. Ya an amin din udumna ya numpatoymi.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S115_16","010_15_16","1SA","15","16","16","Ya inalin Samuel ay Saul di, “Dindinong'a ta ibaag'un he\"a nan inalin Apo Dios ay ha\"in ad a\"u.” Ya inalin Saul di, “Ibaagmu ta donglo'.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S115_17","010_15_17","1SA","15","17","17","Ya inalin Samuel ay hiyay, “He\"a ya inilam an na'ampay haadmuh din hopapna, mu numbalinon da'an Apo Dios ta he\"ay alin nan holag Israel. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S115_18","010_15_18","1SA","15","18","18","Ya hennag da'yun Apo Dios ta umuyyu gubaton nan holag Amalek, ya inaminyun pumpatoy ta mi'id ah ma'angang ti na\"appuhiy pangatda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S115_19","010_15_19","1SA","15","19","19","Ya anaad ta agguymu inunud nan immandal Apo Dios? Ya anaad ta inamnawam daten gina'u ta omodnay un da'a pa'appahiwon ay Apo Dios?” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S115_20","010_15_20","1SA","15","20","20","Ya inalin Saul ay Samuel di, “Inunud'u ahan an amin nan immandal Apo Dios hi ato' ti immuy amin hinan nannaganan ha\"in ta impa'annung'un amin nan inalinah ato'! At hinamhammih Agag an alin nan holag Amalek, ya numpatoymin amin nan holag Amalek. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S115_21","010_15_21","1SA","15","21","21","Mu nan tindalu' ya pinilida nan mun'aphod an kalnilu ya baka, ya agguyda ni'patoy ta inyalidah tud Gilgal ta way me'nong ay Apu tu'un Diosmu.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S115_22","010_15_22","1SA","15","22","22","Ya inalin Samuel di, “Hi Apo Dios mah ya nidugah di immamlonganah nan Onong an Moghob an e'nongmu ya un nan pangunudam hinan Hapitna? Hay pangunudan ay Hiyay na'ahhamad ya un nan onong, ya nahamhamad nan pangngolan hinan Hapitna ya un nan pange'nongan hinan mataban buta'al an kalnilu! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S115_23","010_15_23","1SA","15","23","23","Hay adi pangunudan hi Tuguna ya bahol an umat hi aton nan mun'utung, ya umat goh hinan pungngohoyan hi alyona an bahol damdamah nen paddungnay un daydayawon nan adi makulug an dios. At dumalat nan agguymu nangunudan ay Apo Dios ya din'ug da'ah ali.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S115_24","010_15_24","1SA","15","24","24","Ya inalin Saul ay Samuel di, “Numbahola' ti imbahhaw'u an agguy'u inunud nan Tugun Apu tu'u! Manu ay ya unna' tuma'ot hinan tatagu, at nan inaliday inunud'u. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S115_25","010_15_25","1SA","15","25","25","Mu hom'ona' ni' ahan ta aliwam henen bahol'u, ya mi'bangngad'an ha\"in hinan awadan nan tatagu' ta mundayawa' ay Apo Dios.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S115_26","010_15_26","1SA","15","26","26","Ya inalin Samuel ay Saul di, “Adia' mi'bangngad an mi'yalin he\"a ti agguymu inunud nan Tugun Apo Dios ay he\"a, at hiyaat un da'a din'ug hi alin nan holag Israel!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S115_27","010_15_27","1SA","15","27","27","Ya unat goh munligguh hi Samuel ta makak ya ginalamtuy Saul an enedonah lubungna, ya napi\"i. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S115_28","010_15_28","1SA","15","28","28","Ya inalin Samuel ay hiyay, “Ad ugwan an algaw ya bo'on he\"a mahkay di alin nan holag Israel ti impaboltan Apu tu'uh nan ni'tunglubmu an nahamhamad ya un nan haadmun paddungnay unna pini\"in he\"an umat hi nanguyudam hi lubung'un napi\"i. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S115_29","010_15_29","1SA","15","29","29","Hiya an madayaw an Dios nan holag Israel ya bo'on tagu, at adi munlayah, ya adi maluman di nomnomna.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S115_30","010_15_30","1SA","15","30","30","Ya inalin Saul di, “Immannung an numbahola', mu ta\"on ni' ya impattigmuy pange'gonam ay ha\"in hinan hinagang nan a'ap'apu, ya nan tatagu', ya nan hinagang an amin nan holag Israel! Ya maphod un'a mitnud an mi'bangngad ay ha\"in ta way ato' an mi'dayaw ay Apu tu'un Diosmu!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S115_31","010_15_31","1SA","15","31","31","At inabulut Samuel, at ni'yuy ay Saul. Ya nundayaw hi Saul ay Apo Dios. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S115_32","010_15_32","1SA","15","32","32","Ya unat goh dimmatongdah di ya inalin Samuel di, “Iyaliyuh tuh Agag an alin nan holag Amalek.” At inyuydah Agag. Ya mundenol hi Agag ti alyonah nomnomnay, “Mundenola' ti adia' patayon ti gulat unna' mapatoy at pinapattoya' hidin hopapna!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S115_33","010_15_33","1SA","15","33","33","Mu inalin Samuel ay hiyay, “He\"a ya inubahmuy holag di do'ol an binabai! At ad ugwan ya mi'id ma'angang hi holag inam!” At pinatoy Samuel hi Agag an nundotnaynah nan hinagang di pun'onngan ay Apo Dios hi ad Gilgal. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S115_34","010_15_34","1SA","15","34","34","At immanamut hi Samuel an immuy hi abungnad Ramah, ya nunti'id hi Saul hi abungnad Gibeah. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S115_35","010_15_35","1SA","15","35","35","Ya agguy im'immuy hi Samuel an nannig ay Saul ta nangamung un natoy, mu hiya ya nidugah di lungdayanah nan na'at ay Saul, ya muntutuyuh Apo Dios hi namto'anan Saul hi alin nan holag Israel. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S116_1","010_16_1","1SA","16","1","1","Ya inalin Apo Dios ay Samuel di, “Anuud di pangidinngam hi pangilungdayaam hinan na'at ay Saul hi nangaana' hi alin nan holag Israel? Punuwom nan ha'gud hi lanan di olibo, ya impadehmu ta umuy'a ad Bethlehem ta umuymu anapon hi Jesse ti pento\"uy ohah nan lala'in imbaluyna ta hiyay mihukat an mun'ali.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S116_2","010_16_2","1SA","16","2","2","Ya inalin Samuel di, “Hay ato' an umuy? Ti gulat ta donglon Saul an immuya' at patayona'!” Ya inalin Apo Dios ay hiyay, “Umita'in'ah uyaw an bakah umayam hidi, ya alyom di, Immalia' an mun'onong ay Apo Dios! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S116_3","010_16_3","1SA","16","3","3","Ya inayagam hi Jesse ta middum ay he\"ah nan pun'onngam, ya Ha\"in di mangituduh atom. Ya hiitam hi lana nan pilio' an itudu' ay he\"ah mun'ali.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S116_4","010_16_4","1SA","16","4","4","At inunud Samuel nan inalin Apo Dios ay hiya, at immuy ad Bethlehem. Ya unat goh nidatong hidi ya nidugah di ta'ot nan a'ap'apuh nan babluy an umuy manamun hiya. Ya imbagadan hiyay, “Olom ni' ya hay alenggopan di immaliam hitu!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S116_5","010_16_5","1SA","16","5","5","Ya tembalnan inalinay, “Oo, hay alenggopan di inyali'! Immalia' an mundayaw ay Apo Dios ta mun'ononga'. At idawatyuy odolyuh nan tamun Apo Dios, ya immali ayu ta onngan tu'uh Apo Dios.” Ya indawat Samuel hi Jesse ya nan imbabaluyna, ya inayagana dida ta mitnuddan hiyah nan pun'onngan ta me\"andah nan e'nongna. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S116_6","010_16_6","1SA","16","6","6","Ya unat goh nidatongda ya tinnig Samuel hi Eliab an imbaluy Jesse, ya inalinah nomnomnay, “Hiyah te nin di pinilin Apo Dios an mun'ali!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S116_7","010_16_7","1SA","16","7","7","Mu inalin Apo Dios ay Samuel di, “Bo'on hiyay pento\"u ti bo'on hay aat di tigaw di tagu ya nan inata'nangnay aptan. Ti nan tagu ya hay tigaw di ibbadan taguy dumalat hi pamto'anda, mu Ha\"in ya nan anahamad di nomnom di taguy pamto'a' ay hiya.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S116_8","010_16_8","1SA","16","8","8","Ya inayagan Jesse nan oha an hi Abinadab ta umuy nihagang ay Samuel. Ya inalin Samuel di, “Bo'on hiyay pinilin Apo Dios.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S116_9","010_16_9","1SA","16","9","9","Ya hennagna goh hi Shammah ta immuy ay hiya, mu inalina goh di, “Bo'on hiyay pinilin Apo Dios.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S116_10","010_16_10","1SA","16","10","10","Ya inohha'ohhan goh Jesse nan pitun linala'in imbabaluynan immuy hinan hinagang Samuel. Mu inalin Samuel ay Jesse di, “Mi'id ah ohah pento' Apo Dios ay didan amin.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S116_11","010_16_11","1SA","16","11","11","Ya inalin goh Samuel ay Jesse di, “Undan anggaynana hatuh linala'ih imbabaluymu?” Ya inalin Jesse, “Wada nan udidian, mu immuy an numpahtul hi kalnilu.” Ya inalin Samuel di, “Eka ipa'ayag ta umalih tu ti adi tu'u umuy mun'onong ta engganah un dumatong!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S116_12","010_16_12","1SA","16","12","12","At nunhonag hi immuy nangayag ta inyanamutda hiya. Ya mumpepenglah den unga, ya ma\"aphod di tigaw di matana ya nan aat di odolna. Ya inalin Apo Dios ay Samuel di, “Hiyah ne pento\"u, at hiyay hiitam di ulunah lana!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S116_13","010_16_13","1SA","16","13","13","At inalan Samuel nan ha'gud an napnuh lanan di olibo, ya hiniitana hiyah nan hinagang nan a'agina. Ya nete\"an de han algaw ya nan Na'abuniyanan an Lennawa ya niyodol ay David, at Hiyay nangidat hi abalinana. Ya unat goh nalpah hanan inat Samuel ya impadehna ta immanamut ad Ramah. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S116_14","010_16_14","1SA","16","14","14","Ya nakak nan Na'abuniyanan an Lennawan Saul ta nan nappuhin lennawan hennag Apo Dios di niyodol an mangipaligligat ay hiya. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S116_15","010_16_15","1SA","16","15","15","Ya nan baal Saul ya inalidan hiyay, “Inilami an nan nappuhin spiritun hennag Apo Dios di mangipaligligat ay he\"a. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S116_16","010_16_16","1SA","16","16","16","Gulat ta pohdom ya umuy ami manganap hi lala'in nala'eng an muntukal hinan alpa ta wa ay ta umali nan spiritun mangipaligligat ay he\"a ya tinukalna nan alpana ta pumhod di punle'nam.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S116_17","010_16_17","1SA","16","17","17","At inalin Saul hinan baalnay, “Umuy ayu mah manganap hinan nala'eng an muntukal, ya inyaliyuh tun ha\"in.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S116_18","010_16_18","1SA","16","18","18","Ya tembal han ohan baalnan inalinay, “Tinnig'u han lala'in imbaluy Jesse an iBethlehem an hiya ya nala'eng an muntukal, ya mabi'ah an lala'i, ya ma\"aphod di tigaw di odolna, ya nala'eng an mi'gubat, ya nahamad di panapitna, ya wagwadah Apo Dios ay hiya.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S116_19","010_16_19","1SA","16","19","19","At nunhonag hi Saul hi immuy ni'hapit ay Jesse an inalinay, “Honogom han lala'in imbaluymun hi David an nan mumpahtul hi kalnilu ta umalih tun ha\"in.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S116_20","010_16_20","1SA","16","20","20","Ya inabulut Jesse, at innalnay dongki, ya nun'itakayna nan tinapay, ya nan bayah an nittuh lalat, ya han ukkon an gandeng, ya impadonah nan lala'in imbaluynan hi David ta idatnan Saul. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S116_21","010_16_21","1SA","16","21","21","Ya unat goh nidatong hi David hinan wadan Saul ya ente\"anan nuntamu. Ya pa'appohpohdon Saul hiya, at numbalin an hiyay ohan mun'od'odon hi hapiawna. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S116_22","010_16_22","1SA","16","22","22","At nunhonag hi Saul ta alyonan Jesse di, “Iyabulutmu ni' ta ituluy David an muntamun ha\"in ti pohpohdo' hiya.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S116_23","010_16_23","1SA","16","23","23","Nete\"an de ya wa ay ta miyodol ay Saul nan nappuhin spiritun hennag Apo Dios ya innal David nan alpana, ya tinukalna. Ya mapmaphod di punle'nan Saul, at la'tot ya nakak nan nappuhin lennawan mangipaligligat ay hiya. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S117_1","010_17_1","1SA","17","1","1","Ya impa'ayag nan iPhilistia an amin nan tindaluda ta umuyda mi'buhul, at na'amungdad Sokoh an babluy ad Judah. Ya nungkampudah nan numbattanan di ad Sokoh hi ad Azekah hidih ad Ephes Dammim. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S117_2","010_17_2","1SA","17","2","2","Ya hi Saul ya nan tindalunan holag Israel ya na'amungda ta nungkampudah nan duntug an wadan di Nundotal an Elah ta hiyay nundadaanandan mangubat hinan iPhilistia. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S117_3","010_17_3","1SA","17","3","3","At nundinammang nan iPhilistia ya nan holag Israel, ya waday nundotal an lutah numbattan. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S117_4","010_17_4","1SA","17","4","4","Ya wada han bimmuhu' an nalpuh nan nungkampuan nan iPhilistia an ongol ya mangam'ameh an hay ngadana ya hi Goliath an iGath. Ya hay anta'nangna ya nahuluk hi hiyam di umpi. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S117_5","010_17_5","1SA","17","5","5","Ya nan uklupna ya gambang, ya gambang goh nan magayad an inlubungna, an hay damotna ya hi'itangan nabongle ta han pituy kilu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S117_6","010_17_6","1SA","17","6","6","Ya nahu'luban goh di buhuynah gambang, ya waday inhe'langnan adu\"oy an pahulna an gambang goh di aatna. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S117_7","010_17_7","1SA","17","7","7","Ya hay inongol di gayangna ya umat hi baliga an hay damot nan gumo'na ya pitu ta han godway kilu, ya nan tindalun mangmangdon hinan hapiawna ya hiyay mangipangpang'u ya un hiya. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S117_8","010_17_8","1SA","17","8","8","Ya timma'dog hi Goliath, ya nuntu'u' hinan titindalun holag Israel an inalinay, “Undan gahin un ayu umalin amin an mi'pattoy ay ha\"in? Unna' oh'ohhan iPhilistia, at un oha goh di pot'onyuh umali ta mumpatoy ami! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S117_9","010_17_9","1SA","17","9","9","Ya gulat ta abalinanan mi'pattoy ay ha\"in ta patayona' ya mumbalin amih baalyu, mu gulat ta abako' ta hiyay patayo' ya da'yuy mumbalin hi baalmi!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S117_10","010_17_10","1SA","17","10","10","Ya intuluy han iPhilistia an nuntu'u', ya inalinay, “Ad ugwan an algaw ya angito' nan tindalun di holag Israel! Honogonyuy ohan lala'i ta mumpatoy ami!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S117_11","010_17_11","1SA","17","11","11","Ya unat goh dengngol Saul ya nan holag Israel henen hinapit nen iPhilistia ya munlungdayada, ya nidugah di ta'otda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S117_12","010_17_12","1SA","17","12","12","Hi David ya wah dih nan wadan amanan hi Jesse ad Bethlehem hidid Judah. Hi Jesse an holag Ephrath ya waluday linala'in imbabaluyna. Henen gutud di nun'alian Saul, ya na'alla'ay ahan hi Jesse. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S117_13","010_17_13","1SA","17","13","13","Ya nan tulun mina'ilog an linala'in imbabaluy Jesse ya niddumdah nan tindalun Saul an umuy mangubat hinan iPhilistia: hi Eliab di pangpangullu, ya hi Abinadab di otob, ya hi Shammah di miyatlu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S117_14","010_17_14","1SA","17","14","14","Ya hi David di udidian. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S117_15","010_17_15","1SA","17","15","15","Mu hi David ya umu'udduman immanamut an mamadang ay amanan mangipahtul hinan kalniluda an numbangngad an umuy an muntamun Saul. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S117_16","010_17_16","1SA","17","16","16","Ya napat di algaw hinan ahelhehelhelong ya amunhimunhinag di nangangi'angitan Goliath hinan holag Israel. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S117_17","010_17_17","1SA","17","17","17","Ya wada han ohay algaw ya inalin Jesse ay David di, “Alam di hinhalub hinan nahanglag an bogah ya himpuluh nan tinapay, ya nunnaudom an iyuy hinan kampun wadan nan a'agim. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S117_18","010_17_18","1SA","17","18","18","Ya ni'yodonmu din himpulun cheese ta idatmuh nan kapitan nan linibun tindalun numpapto' ay dida. Ya innilaom di aat nan a'agim, ya alyom ay dida ta ipiyaliday tudo'da ta panginnilaa' hi aatda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S117_19","010_17_19","1SA","17","19","19","Nan a'agim, ya nan i'ibbadan tindalun holag Israel, ya ta\"on nan Alin hi Saul ya wah didah nan Nundotal an Elah an mi'buhuldah nan iPhilistia.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S117_20","010_17_20","1SA","17","20","20","Ya nanelhelong hi David an bimmangon, ya tinaynana din kalnilunah nan ohan mumpahtul, ya enodnana din ma'an, ya immuy an inunudna din inalin amanan hi Jesse. Ya heden nidatnganah nan nungkampuan nan i'ibbanan holag Israel ya dengngolna nan ahitutu'u' an umuy mi'gubat. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S117_21","010_17_21","1SA","17","21","21","Ya nan tindalun di iPhilistia ya nan tindalun di holag Israel ya numpundadaandan gumubat, at numpunhagganganda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S117_22","010_17_22","1SA","17","22","22","Ya tinaynan David din kalganah nan wadan di ap'apun di tindalu, ya nakak ta umuyna apngaon nan a'agina, ya minahmahanay aat di umatanda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S117_23","010_17_23","1SA","17","23","23","Ya heden punhahahapitandan hina\"agi ya bimmuhu' din iPhilistia an mangam'ameh an hi Goliath an iGath, ya timma'dog hinan hinagang nan iPhilistia, ya nuntu'u' an umat hidin immangi'angitanah din hopapna. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S117_24","010_17_24","1SA","17","24","25","Ya himmanapit nan linala'in holag Israel an alyonday, “Tinnigyuh nen ongol an lala'in gun bumuhu'? Manu ay gun bumuhu' ya un ditu'u angi'angiton an holag Israel! Dengngolyu din inalin nan ali tu'u an nan mamatoy anun hiya ya ipa'adangyana, ya ipahawana nan babain imbaluyna, ya an amin nan pamilyana ya adida mumbayad hi buwitda.” Ya unat goh tinnig din linala'in holag Israel hi Goliath ya ma'atta'otda, at numpangalayawda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S117_26","010_17_26","1SA","17","26","26","Ya immuy hi David an nunhanhan hinan udum an linala'in ni'tata'dog, ya inalinan diday, “Hay ngadan di midat hinan tagun mamatoy enen ongol an tagun iPhilistia ta mapogpog nan gunna pamadngopadngolan ay ditu'u? Un anggay ene han adi mangulug ay Apo Dios an iPhilistia ya pinadngopadngolana nan tindalun nan matattagun Dios?” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S117_27","010_17_27","1SA","17","27","27","Ya impidwan nan tatagu din gunda inalih ma'at hinan tagun mamatoy ay Goliath. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S117_28","010_17_28","1SA","17","28","28","Ya unat goh dengngol Eliab an din pangpangullun agina din pi'hapitanah nan linala'i ya ma'abbungot ay David an inalinay, “Anaad ta immali'ah tu? Ya hay manalimun mah hidin tuttulun kalnilum hinan mapulun? Inila' an munlayah'a, ya nappuhi nan wah nomnommu ti un'a immalih tu ta tigtigom nan munggugubat!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S117_29","010_17_29","1SA","17","29","29","Ya inalin David di, “Anaad? Undan way inat'u? An unna' munhanhan ya ammuna!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S117_30","010_17_30","1SA","17","30","30","Ya nakak hi David ta tinaynana han agina, at immuy hinan udumnan linala'in nunhanhan, ya numpapaddung di nambalda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S117_31","010_17_31","1SA","17","31","31","Ya unat goh waday nangngol hinan inalin David, ya immuydan nangibaag ay Saul, at impa'ayagna hiya. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S117_32","010_17_32","1SA","17","32","32","Ya inalin David ay Saul di, “Adi ayu tuma'ot enen iPhilistia ti ha\"in an baalmuy umuy ta da'miy mumpattoy.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S117_33","010_17_33","1SA","17","33","33","Ya inalin Saul ay David di, “Mi'id ologmun umuy an mi'pattoy ene han iPhilistia ti he\"a ya un'a ahan unga, ya hiya ya impa'enghanay gubat an nete\"ah din a'ungana!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S117_34","010_17_34","1SA","17","34","34","Mu inalin David ay Saul di, “Ha\"in di nanahalimun hinan kalnilun ama, ya wada ay di umalih nan layon unu bear hi inalahan an mangilayaw hinan imbaluydan uyaw ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S117_35","010_17_35","1SA","17","35","35","ya numpudug'u, ya pinang'ula', ya penloh'u nan uyaw an inya'amelna. Mu wa ay ta munhiggung ta mi'pattoy ay ha\"in ya enedon'uh nan pangalna, ya pinatoy'u. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S117_36","010_17_36","1SA","17","36","36","Ha\"in an baalmu ya pinatoy'u nan layon ya bear hi inalahan, at umat hinay ato' enen agguy nakugit an iPhilistia an mangangi'angit hinan tindalun nan matattagun Dios!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S117_37","010_17_37","1SA","17","37","37","Ya inalin goh David di, “Hi Apo Dios an namaliw ay ha\"in hinan layon ya nan bear hi inalahan di mamaliw goh ay ha\"in hinan iPhilistia!” Ya inalin Saul di, “At umuy'a, ya hi Apo Dios di okod ay he\"a!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S117_38","010_17_38","1SA","17","38","38","At indat Saul ay David nan gina'un di umuy mi'gubat an umat hi uklup di mi'gubat ya nan gambang an mihu'lub hi hanin di odol. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S117_39","010_17_39","1SA","17","39","39","Ya unat goh impadah David an inggina'u ta impadahnan mangidalan ta umuy mu mi'id ologna ti agguy emmenghan hiyay umat hina. At inalin David ay Saul di, “Mi'id olog'un mangidalan ti humewol ti agguy'u impa'engha!” Ya nun'aan mah David din inggina'una. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S117_40","010_17_40","1SA","17","40","40","At inodnanay hul'udna, ya impadehnan immuy. Ya pinilinay lemah nan mun'aphod hi nun'a'imul an batuh nan ginnaw, ya inittunah din luyun o'odnanah un mumpahtul, ya ino'odnana din paldi'itna, ya immuy an ni'haggangan ay Goliath. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S117_41","010_17_41","1SA","17","41","41","Ya immuy hi Goliath an manamun David an impangpang'un din mun'od'odon hi hapiawna. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S117_42","010_17_42","1SA","17","42","42","Ya unat goh tinnig Goliath hi David ya numpahalna hiya ti alyonay un ung'ungnga an mumpepenglay angahna, ya mapmaphod di tigawnan unga. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S117_43","010_17_43","1SA","17","43","43","Ya inalin Goliath ay David di, “Unna' dan ahu ta nan hul'udmuy inod'odnam?” At nun'idut han iPhilistia an nan ngadan nan numbino'ob'on an diosday nangidutnan David. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S117_44","010_17_44","1SA","17","44","44","Ya inalin goh Goliath ay David di, “Umali'ah tu ta ipihda' he\"ah hamuti ya nan a'animal hi inalahan!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S117_45","010_17_45","1SA","17","45","45","Ya inalin David ay Goliath di, “He\"a ya hay odonmun immalin mi'pattoy ay ha\"in ya hay hanggap, ya ohan adu\"oy an gayang, ya ohan ho'ho'dod an gayang! Mu hay bumadang ay ha\"in hinan pi'hanggaa' ay he\"a ya nan Ap'apun nidugah di abalinana an Ap'apun nan tindalun holag Israel an angi'angitom! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S117_46","010_17_46","1SA","17","46","46","Ya ad ugwan an algaw ya iyabulut Apo Dios an mangabaka', at patayo' he\"a, ya pinutula' di ulum! Ya impihda' nan lamohmu ya nan titindalun nan iPhilistia hinan hamuti ya nan a'animal hi inalahan hitun luta, ya ta mundongol an amin hitun alutaluta ta innilaondan wagwadah Apo Dios hinan holag Israel! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S117_47","010_17_47","1SA","17","47","47","Ta way panginnilaan nan i'ibba' an na'amung hitu an hi Apo Dios ya bo'on hay hanggap ya gayang di pamaliwnah nan tataguna ti Hiyay mangiyabulut hi mangabak eten gubat, at idatnay abalinanmi ta da'yuy abakonmi!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S117_48","010_17_48","1SA","17","48","48","Ya unat goh wan na'uy hi Goliath ta umuyna damuwon hi David mu nunnaudon David an timmagtag ta immuyna dinamu hiya. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S117_49","010_17_49","1SA","17","49","49","Ya innal David di ohah batuh din nangittuwanan luyu, ya pinaldi'itnah Goliath, ya nuntongan ne'nah nan tu'pawna, ya nalimuh din batuh ulun Goliath, ya natu\"in an nunlu'bub hinan luta. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S117_50","010_17_50","1SA","17","50","50","At hay nangabak David ay Goliath ya ammuna din paldi'itna ya han ohan batu, ya pinatoynah Goliath an ta\"on un mi'id hanggap hi inodnana. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S117_51","010_17_51","1SA","17","51","51","At timmagtag hi David, ya immuy an nanu'nut hinan hanggap Goliath ta hiyay namutulnah uluna. Ya unat goh tinnig nan iPhilistia an natoy nan ehngeldan mangab'abak ya timma'otda, ya numpangalayawda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S117_52","010_17_52","1SA","17","52","52","Ya ahitutu'u' din tindalun di holag Israel ya nan holag Judah hi nangabakda, at numpudugda nan iPhilistia ta nangamung ad Gath ya hidih nan pantaw di allup ad Ekron. Ya numpatoyda dida, at awakilat an nun'iwallangda nan nun'ahugatan ya nan nun'atoy an iPhilistia hinan dalan an mete\"ah ad Shaaraim ta nangamung ad Gath ya ad Ekron. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S117_53","010_17_53","1SA","17","53","53","At numbangngad nan tindalun holag Israel an namdug hidin iPhilistia ta immuydah din immapalan nan binuhulda, ya nun'alada nan gina'uh di. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S117_54","010_17_54","1SA","17","54","54","Hi David ya inalana din ulun Goliath ta inyuynad Jerusalem, mu impatangnah nan immapalana din almas Goliath. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S117_55","010_17_55","1SA","17","55","55","Ya unat goh ina'amang Saul di umayan David an mi'pattoy ay Goliath ya inalinan Abner an ap'apun nan tindaluy, “Hay ad imbaluy nin enen unga?” Ya tembal Abner an inalinay, “Immannung ahan, Apu Ali, an mi'id di inila'.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S117_56","010_17_56","1SA","17","56","56","Ya inalin han Alin hi Saul di, “Eka mahmahan ta innilaom di ad imbaluy ay hiya.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S117_57","010_17_57","1SA","17","57","57","Ya unat goh numbangngad hi David hi nalpahan di namatayanan Goliath ya initnud Abner ta iyuynan Saul an ino'odnana din ulun Goliath. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S117_58","010_17_58","1SA","17","58","58","Ya imbagan Saul ay hiyan alyonay, “Hay ad imbaluy ay he\"an unga?” Ya tembal David an inalinay, “Ha\"in di imbaluy nan baalmun hi Jesse hi ad Bethlehem.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S118_1","010_18_1","1SA","18","1","1","Unat goh nalpah di ni'hapitan David ay Saul ya hi Jonathan an imbaluy Saul ya pa'appohdonah David an umat hi pamhodnah odolna, ya nawada goh di nahamad an punligwaanda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S118_2","010_18_2","1SA","18","2","2","Ya nete\"an den algaw ya enekkop Saul hi David, at agguyna impa'anamut hi abung da amana. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S118_3","010_18_3","1SA","18","3","3","Ya dumalat nan nidugah an pamhod Jonathan ay David ya inhapatana an inaynayundan munligwah enggana. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S118_4","010_18_4","1SA","18","4","4","Hay nangipattigan Jonathan hi anahamad di punligwaanda ya indatna nan lubungnan David, ya indatna goh din hanggapna, ya pana, ya din balikisna. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S118_5","010_18_5","1SA","18","5","5","Ya an amin nan nannagan Saul ay da David an mi'gubat ya gun nangabak da David, at hiyay dumalat ya numbalinon Saul an hiyay ohah nabagbagtuy haadnan ap'apun nan tindaluna. Ya henen na'at ay hiya ya nidugah di amlong an amin nan tatagu ya ta\"on nan u'upihyalna. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S118_6","010_18_6","1SA","18","6","6","Hidin immanamutandah din nalpahan di namatayan David ay Goliath ya bimmuhu' an amin din binabain nun'alpuh an amin hinan babluy nan holag Israel ya ta umuyda damuwon hi Saul. Ya nungkankantada, ya nanayawdah umamlonganda, ya nun'ipagangohday gitalada ya nan tambourinesda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S118_7","010_18_7","1SA","18","7","7","Ya daden binabain manayaw an mungkanta ya hay ingkantada ya inaliday, “Linibuy pinatoy Saul, ya hi David ya alibulibunay pinatoyna!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S118_8","010_18_8","1SA","18","8","8","Dumalat hene ya ma'abbungot hi Saul hi nangngolana, ya nawaday amohnan David ti nabainan. Ya inalinah nomnomnay, “Anaad ta nan tatagu ya alyonday himpuluy libu udot di pinatoy David, ya inaliday ha\"in ya un hinlibu? At la'tot ya hiyay pumbalinondah ali!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S118_9","010_18_9","1SA","18","9","9","Ya nete\"an nen algaw ya nalmuy amoh Saul ay David. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S118_10","010_18_10","1SA","18","10","10","Ya unat goh nabiggat ya niyodol nan nappuhin spiritun hennag Apo Dios ay Saul, at immangaw, ya gun numpadtoh dih nan abungna, ya tinukal David din alpa an hiyah ne din gunna ato'aton tuwali, mu hi Saul ya ino'odnana din gayangna. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S118_11","010_18_11","1SA","18","11","11","At inhimug Saul din gayangna ti inalinah nomnomnay, “Gayango' hi David ta mita'om hinan dedeng di abung!” Hiyah te pidwan di nangatan Saul hi umat hina, mu gun nehella din gayang ay David. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S118_12","010_18_12","1SA","18","12","12","Ya timma'ot hi Saul ay David ti wadah Apo Dios an mamadang ay hiya ti din'ug Apo Dios hiya. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S118_13","010_18_13","1SA","18","13","13","At la'tot ya adi mahkay pohdon Saul an tigon hi David. At pento'na hiya ta hiyay mun'ap'apuh nan hinlibun tindalu. At hi David ya impanguluna dida ta umuyda mi'gubat. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S118_14","010_18_14","1SA","18","14","14","Ya an amin di aton David ya maphod di aatna ti gun badangan Apo Dios hiya. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S118_15","010_18_15","1SA","18","15","15","Ya unat goh tinnig Saul an nidugah di gun umabakan David ya inyal'allanay ta'otnan hiya. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S118_16","010_18_16","1SA","18","16","16","Mu an amin nan holag Israel ya holag Judah ya pa'appohdondah David ti an amin nan pangipanguluwanan didah nan ayandan mi'gubat ya diday gun mangabak. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S118_17","010_18_17","1SA","18","17","17","At inalin Saul ay David di, “Ipi'ahawa' ay he\"a han babain pangpangullun imbaluy'un hi Merab. Mu mahapul an natulid'ah nan pannaga' ay he\"ah nan eka pi'gubatan hinan buhul Apo Dios.” Ti inalin Saul hi nomnomnay, “Umuy'u ihanggah David hinan iPhilistia ta diday mamatoy ay hiya mu ta bo'on ha\"in!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S118_18","010_18_18","1SA","18","18","18","Ya inalin David ay Saul di, “Undan udot mabalin an miyapua' hinan ali? Ti ha\"in ya nan pamilyan amah ad Israel ya nawotwotda!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S118_19","010_18_19","1SA","18","19","19","Mu unat goh nadatngan di algaw hi pun'adduman da Merab ay David ya impi'ahawan at Saul hi Merab ay Adriel an iMeholah. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S118_20","010_18_20","1SA","18","20","20","Ya hi Michal an ohan babain imbaluy Saul ya popohdonah David, ya nidugah di amlong Saul hi nangipa'innilaandan hiya. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S118_21","010_18_21","1SA","18","21","21","Ya hay wah nomnom Saul ya inalinay, “Ipi'ahawa' han imbaluy'un hiya ta hiyay dumalat hi abaliyan David ta nan iPhilistia di mamatoy ay hiya!” At impaphod Saul di nanapitnan David an inalinay, “Te an apuwo' he\"a ta ipi'ahawa' nan miyadwan babain imbaluy'u!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S118_22","010_18_22","1SA","18","22","22","Ya minandal Saul nan u'upihyalnan inalinan diday, “Hay maphod ya iyohhayun mi'hapit ay David ta alyonyun hiyay, Nan ali ya pa'appohdon da'a, ya an amin nan baalna ya pohdon da'a goh, at ad ugwan ya abulutom ta apuwon da'ah nan ali.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S118_23","010_18_23","1SA","18","23","23","At nan u'upihyal Saul ya inyohhadan inulgud ay David. Ya tembal David an alyonay, “Undan alyonyuh un nalakay miyapuh nan ali? Ha\"in ya nawotwota', ya adia' ma'al'alin tagu!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S118_24","010_18_24","1SA","18","24","24","Ya imbaag nan u'upihyal ay Saul din inalin David. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S118_25","010_18_25","1SA","18","25","25","Ya inalin goh Saul ay diday, “Umat hituy alyonyun David: nan ali ya hay pohdona ya anggay hi idatmuh bunung ya hinggahut hi up'up di kugit nan iPhilistia hi patayom ta iyawitmu nan ina'inat danen buhulna.” Ya manu ay umat hinay ninomnom Saul ya ta way aton nan iPhilistia an mamatoy ay David. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S118_26","010_18_26","1SA","18","26","26","Ya unat goh inulgud nan u'upihyal ay David nan inalin Saul ya mun'am'amlong an miyapuh nan ali. At wan na'uy an madatngan heden algaw an nitulag ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S118_27","010_18_27","1SA","18","27","27","ya initnud David din tindaluna ta immuydan numpatoy di duway gahut hinan iPhilistia, ya nungkugit David didan amin, ya innalna din up'up ta inyuynah nan ali ta olom ya mabalin an apuwon nan ali hiya. At inyabulut Saul an ahawaon David hi Michal an imbaluyna. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S118_28","010_18_28","1SA","18","28","28","Unat goh ininnilan Saul an gun badangan Apo Dios hi David ya pa'appohdon han imbaluynan hi Michal ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S118_29","010_18_29","1SA","18","29","29","ya namama an gunna iyal'allay tuma'tana ay David, at minaynayun an buhul Saul hi David. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S118_30","010_18_30","1SA","18","30","30","Ya intutuluy nan u'upihyal nan tindalun di iPhilistia an gun mi'gubat hinan holag Israel. Mu wa ay ta nunggugubatda ya do'ol di pangabakan da David ya un nan i'ibbanan a'ap'apun nan tindalun Saul. At nan na'at di dimmalat hi nundongolan di aat David hinan abablubabluy. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S119_1","010_19_1","1SA","19","1","1","Ya ni'hapit hi Saul ay Jonathan an imbaluyna ya an amin hinan u'upihyalna ta patayondah David. Mu hi Jonathan an imbaluyna ya nidugah an ibilangna an tulangnah David, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S119_2","010_19_2","1SA","19","2","2","at pinadananah David an inalinay, “Hi ama ya pohdonan patayon da'a! At hi ma'et hinan helhelong ya inhamadmun umuy mipo\"oy hinan nibataan hi payaw, ya nihina'ah di. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S119_3","010_19_3","1SA","19","3","3","Ya mitnuda' ay ama ta umali amih dih nan payaw hi nipo\"oyam, ya inul'ulgud'un hiyay aatmu, ya gulat ta waday innilao' hinan aat di wah nomnomna ya imbaag'un he\"a.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S119_4","010_19_4","1SA","19","4","4","Hidin nabiggat ya nunhapit da Jonathan ay amana, at ulgudonan hiyay amaphod David an inalinan hiyay, “Anaad ta nappuhiy atom ay David an hiya ya mi'id di baholna? Hay dumalat hi pamatayam ay hiya? Hiya ya an amin nan inatna ya hay amaphodam! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S119_5","010_19_5","1SA","19","5","5","Unmu dan naliwan din nangihuyu'anah odolna ta pinatoynah Goliath, at hiyaat un ditu'un holag Israel di nangabakon Apo Dios? He\"a ya tinnigmu, ya immamlong'a! Ya anaad ta atom di nappuhih nan tagun mi'id di baholnan umat ay David ta pohdom an ipapatoy hiya?” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S119_6","010_19_6","1SA","19","6","6","Ya la'tot ya na'al'alu' hi Saul an inabulutna din inalin Jonathan, at inhapatanah ngadan Apo Dios an matattagu an adina patayon hi David. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S119_7","010_19_7","1SA","19","7","7","Ya inayagan mah Jonathan hi David, at imbaagnan amin di hinapitdan amana. At initnudna hiya ta inyuynan Saul, at numbangngad hi David ta muntamun Saul an umat hidin hopapna tuwali. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S119_8","010_19_8","1SA","19","8","8","Ya hin'alina ya wada goh di buhul, at immuy da David ta ginubatda nan iPhilistia, ya nidugah an do'ol di numpatoyna, ya numpangalayaw di udumna. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S119_9","010_19_9","1SA","19","9","9","Wada han ohay algaw ya niyodol goh ay Saul din nappuhin spiritun hennag Apo Dios hidin inum'umbunanah nan abungna an ino'odnana din gayangna, ya wah dih David an muntuktukal hi alpa. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S119_10","010_19_10","1SA","19","10","10","Ya inhimugnan David ti hay ninomnomna ya me'na ya himmawang ta mita'om hinan da'lig. Mu inyungyung David, at nundapuh din gayang an nipatlo' hinan da'lig, at limmayaw hi David. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S119_11","010_19_11","1SA","19","11","11","Ya henen nahdom ya hennag Saul di do'ol an tindaluna ta umuyda iyadug hi David hinan abungna ta nan mabiggat hi helhelong ya pinatoyda. Mu inalin Michal ay ahawanan hi David di, “Maphod hi un'a lumayaw ad ugwan an nahdom ta umuy'a mipo\"oy ti hi ma'et hi helhelong ya patayon da'a!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S119_12","010_19_12","1SA","19","12","12","At hi Michal ya binadanganah David ta impa'wanah nan tawa ta lumayaw. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S119_13","010_19_13","1SA","19","13","13","Ya innal Michal din bulul ta hiyay inhukatnan impali'uh hidin olo'an David, ya hinophopana din ulunah nan lalat di gandeng an waday dutdutna, ya inulhanah lubung. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S119_14","010_19_14","1SA","19","14","14","Ya unat goh immuy nan hennag Saul an mampap ay David ya inalinay, “Hi ahawa' ya mi'id di olognan lumahun ti mundogoh.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S119_15","010_19_15","1SA","19","15","15","At numbangngaddah nan wadan Saul, ya inalidan hiyay, “Hi David ya nundogoh anu.” Mu impabangngad Saul dida ta umuyda hamadon hi un immannung an mundogoh hi David, ya inalinan diday, “Immannung ay an wah nan mundogoh ya nonong nan nolo'ana ya inyattangyun iyalih tu ta patayo'.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S119_16","010_19_16","1SA","19","16","16","Ya unat goh immuy din nahnag ta hinumgopda ya tinnigdan un bulul di nipalo' hinan olo'an David an nahophopan di ulunah nan lalat di gandeng an nadutdutan! At immuyda goh imbaag ay Saul nan aat di tinnigda, at impa'ayag Saul hi Michal. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S119_17","010_19_17","1SA","19","17","17","Ya inalin Saul ay Michal di, “Anaad ta binalbaliyana' ta inyabulutmun impakak nan buhul'u ta omod un limmayaw?” Ya tembal Michal an inalinay, “Manu ay binadanga' hiyan lumayaw ya unna' napilit ti inalinay patayona' hi un'u adi badangan!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S119_18","010_19_18","1SA","19","18","18","At nakak hi David an limmayaw, ya immuy ay Samuel ad Ramah, ya imbaagnan amin di inat Saul ay hiya. Ya unat goh nalpah ya muntunudda ay Samuel an umuy ad Naioth ta hidiy ni'hituwanda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S119_19","010_19_19","1SA","19","19","19","Ya waday nangibaag ay Saul an inaliday, “Wah dih David ad Naioth hidid Ramah!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S119_20","010_19_20","1SA","19","20","20","At hennag Saul nan titindaluna ta umuyda dapopon hi David. Ya unat goh nidatongda ya tinnigda nan do'ol an na'amung an propetan ibabbaagday impa'innilan Apo Dios hi ma'at an hi Samuel di nangipangpangulun dida. Ya nan Na'abuniyanan an Lennawa ya niyodol hidin tatagun hennag Saul, at niddumdan nangat hi aton nan propeta. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S119_21","010_19_21","1SA","19","21","21","Ya unat goh dengngol Saul henen inat nan hennagna ya nunhonag goh hi udumnan tindalu, ya niddumda goh an mumbabbaag hi impa'innilan Apo Dios. Ya nunhonag goh hi udum an tindalu an hiyah ne pitluna, ya umat goh an ni'babbaagdah impa'innilan Apo Dios. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S119_22","010_19_22","1SA","19","22","22","Ya la'tot ya hiyay nanimung an immuy ad Ramah hinan wadan di ongol an abu\"ul ad Seku. Ya imbaganah din tatagun alyonay, “Hay wadan da Samuel ay David?” Ya inaliday, “Wah didad Naioth hidid Ramah.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S119_23","010_19_23","1SA","19","23","23","At immuy ad Naioth hidid Ramah, ya niyodol nan Na'abuniyanan an Lennawa goh ay hiya, at heden pundaldallanana ya ete\"anan gun mangibaag hi impa'i'innilan Apo Dios ta nangamung un nidatong ad Naioth hidid Ramah. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S119_24","010_19_24","1SA","19","24","24","Ya nun'aana goh di udumnan lubungnah din gunna goh pangibaagan hi impa'innilan Apo Dios hinan wadan di hinagang Samuel. Ya immanal'algaw ya limmanablabi an nonollo'. Hiyah ne dimmalat hi pangalyan nan tataguy, “Undan goh propetah nan tataguh Saul?” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S120_1","010_20_1","1SA","20","1","1","Ya limmayaw hi David ad Naioth hidid Ramah ta immuy ay Jonathan, ya inalinan hiyay, “Undan way inat'uh nappuhi? Ya undan way numbahola' ay amam ta ipapatoya?” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S120_2","010_20_2","1SA","20","2","2","Ya inalin Jonathan ay hiyay, “Agguy immannung heneh un da'a patayon ay ama! Inilam an hi ama ya an amin di atonan ta\"on un naligat unu nalakan ma'at ya adina aton hi unna adi ipa'innilan ha\"in! Adi ahan ihaut ama ay ha\"in di malgom hi atonan he\"a!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S120_3","010_20_3","1SA","20","3","3","Ya tembal David an inalinay, “Hi amam ya i'innilanan he\"a ya nahamad di pamhodmun ha\"in, at hay nomnomona ya adina ipa'innilan he\"a ti adina pohdon an munlungdaya'a an dumalat henen atona! Ihapata' hi ngadan Apo Dios an matattagu ya ta\"on ay he\"a, Jonathan, an atata'ot di nitagua' ti un hi'ihi'itangan at matoya'!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S120_4","010_20_4","1SA","20","4","4","Ya inalin Jonathan ay David di, “An amin di ibagam hi pohdom an ma'at ya ato'.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S120_5","010_20_5","1SA","20","5","5","Ya inalin David ay Jonathan di, “Hi ma'et di pinnangan an Behtan nan Akayangan di Bulan, at maphod unna' wada ta ma'ubung tu'un amin an mangan ay da amam, mu hi ma'et ya on'onaynah unna' umuy mipo\"oy hidih nan payaw ta nangamung hidin atlun di algaw hinan munhinag. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S120_6","010_20_6","1SA","20","6","6","Ya gulat ta innilaon amam an mi'ida' ya inalim ay hiyay, Inyal'alu' David ay ha\"in an umuy hinan babluydad Bethlehem ta middum ay didan hina\"ama ti waday tinawon an pun'onnganda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S120_7","010_20_7","1SA","20","7","7","Ya gulat ta alyonay, Ta\"omman ta immuy, ya hiyay panginnilaan an mi'id di ma'at hi nappuhin ha\"in. Mu gulat ta ma'abbungot ya hiyay panginnilaam an waday nidugah an na\"appuhih atonan ha\"in. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S120_8","010_20_8","1SA","20","8","8","At igohgohana' ni' an baalmu ta atom nan inali' ay he\"a ta ipa'annungmu din intulagmun ha\"in an inilan Apo Dios. Ya gulat ta waday numbahola' ya he\"ay manimung an mamatoy ay ha\"in, ti undan mahapul hi unna' iyuy ay amam ta hiyay mamatoy ay ha\"in?” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S120_9","010_20_9","1SA","20","9","9","Ya inalin Jonathan di, “Adim nomnomon di umat hinah ma'at ay he\"a ti gulat ta innilao' an patayon da'an ama ya immannung an ipa'innila' ay he\"a!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S120_10","010_20_10","1SA","20","10","10","At inalin goh David di, “Hay mangipa'innila mah ay ha\"in hi un gulat ta bumungot hi amam unu adi?” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S120_11","010_20_11","1SA","20","11","11","Ya inalin Jonathan di, “Ma'a ta muntunudtan umuy hi payaw.” At nuntunuddan immuy hidih nan payaw. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S120_12","010_20_12","1SA","20","12","12","Ya inalin goh Jonathan di, “Hi Apo Dios an dayawon tu'un holag Israel di Hiyay ihtiguta. Hi ohhandi an umat hitun algaw ya mi'hapita' ay amah nan at hitun olas ta hanhana' ay hiya ta innilao' hi un maphod di hapitonah aatmu ta adi bumungot ay he\"a. Ya munhonaga' ta ipa'innila' ay he\"a. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S120_13","010_20_13","1SA","20","13","13","Ya gulat ta waday nomnomon amah atonan he\"ah nappuhi ya ipa'innila' ay he\"a ta way atom an lumayaw ta umuy'a mipo\"oy. Ya gulat ta adi' ipa'innila ya ta\"on un nidugah di ligat'uh idat Apo Dios. Ya halimunan da'a ni' goh ay Apo Dios an umat hidin nanalimunanan ama. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S120_14","010_20_14","1SA","20","14","14","Hay ibaga' ahan ya inaynayunmu ni' ta ipattigmuy anahamad di pamhodmun ha\"in an umat hi aat di pamhod Apo Dios ta way ato' an adi mapatoy. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S120_15","010_20_15","1SA","20","15","15","Ya inaynayunmuh enggana nan pamhodmuh nan pamilya', ya adim ni' pogpogon an ta\"on unmu abakon ta pumpatoymun amin nan mi'gubat ay he\"ah nan abablubabluy an dumalat hinan badang Apo Dios. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S120_16","010_20_16","1SA","20","16","16","Maphod ni' un mi'id ay ditay mangibahhaw an ta\"on nan holagmuh nan nuntulaganta. Mu gulat ta ibahhaw nan holagmu ta adida aton ya moltaon Apo Dios dida.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S120_17","010_20_17","1SA","20","17","17","Ya nunhapataon goh Jonathan hi David ta impidwana ti nidugah di pamhod Jonathan ay David an umat hi pamhodnah odolnay pamhodnan hiya. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S120_18","010_20_18","1SA","20","18","18","Ya inalin Jonathan ay David di, “Hi ma'et di Behtan di Akayangan di Bulan, ya ma'innila an mi'id'a ti mi'id'an umbun hinan umbunam. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S120_19","010_20_19","1SA","20","19","19","Ya inyal'allanah ohhandi an ma'innilay ami'idmu, at punnaudom an umuy mipo\"oy hidin nipo\"oyam hidin hopapna ta mihani'ah nan natpun an batun Ezel. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S120_20","010_20_20","1SA","20","20","20","Ya umalia' ta ipana' di tuluy panah nan pangngel nan natpun an batun paddungnay un waday panao'. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S120_21","010_20_21","1SA","20","21","21","Ya honogo' nan baal'un alyo' ta umuyna anapon nan pana. Ya gulat ta alyo' di, Anapom hinan way dellohmu, ya inyalim ay ha\"in! ya hay ibalinana ya mi'id di ma'at ay he\"ah nappuhi, at mabalin an bumuhu\"a. Ya ihapata' ay Apo Dios an matattagu an mi'id di al'alin he\"a. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S120_22","010_20_22","1SA","20","22","22","Mu gulat ta alyo' hinan honogo' di, Tigom nan pana ti nalauh ay he\"a! ya mahapul an makak'a, ya limmayaw'a ti hiyah ne pohdon Apo Dios hi mahapul an atom. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S120_23","010_20_23","1SA","20","23","23","Ya heten nuntulaganta ya hi Apo Dios di mangihtigun ditan duwa ta minaynayun hi enggana.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S120_24","010_20_24","1SA","20","24","24","At nipo\"oy hi David hinan payaw. Ya nadatngan heden algaw an Behtan di Akayangan di Bulan at umuydan mangan. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S120_25","010_20_25","1SA","20","25","25","Ya inumbun hi Saul hidin gunna umbunan tuwali an neheggon hinan dedeng, ya inumbun hi Jonathan hinan hinagang amana, ya inumbun hi Abner hinan denelloh Saul, mu mi'id di inumbun hinan umbunan David. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S120_26","010_20_26","1SA","20","26","26","Mu agguy himmapit hi Saul enen algaw ti hay wah nomnomna ya alyonay, “Mid mapto' ya un way inat David hi mapaniaw, at mibilang hi adi maleneh, at hiyaat un adi mabalin an middum hinan anganan.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S120_27","010_20_27","1SA","20","27","27","Ya heden nabiggat hi miyadwah algaw nan behta ya mi'id goh di inumbun hinan umbunan David. Ya inalin Saul ay Jonathan an imbaluynay, “Anaad ta agguy immalin ne\"an hi David an imbaluy Jesse ad ugga, ya mi'id goh ad ugwan an algaw?” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S120_28","010_20_28","1SA","20","28","28","Ya inalin Jonathan ay Saul di, “Inyal'alu' ahan David ay ha\"in di abuluto' ta umuy hinan babluydah ad Bethlehem. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S120_29","010_20_29","1SA","20","29","29","Ti inalinay, Iyabulut mu ni' ta umuya' ti waday behtamin pamilya ti hiyah ne gutud di pun'onnganmih nan babluymi, ya impaad ahan han agi' di mahapul an wadaa' hidi. At iyabulutmu ni' ta umuy'u tigon nan a'agi'. Hiyah ne dumalat, hiyanan mi'id di mi'yubung hitun lamehaanmu.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S120_30","010_20_30","1SA","20","30","30","Ya ma'abbungot hi Saul ay Jonathan, ya inalinan hiyay, “Nappuhi'an unga an lala'in imbaluy di adi mangngol an babai! Undan alyom hi agguy'u inilan unmu itilup nan nomnommun David an imbaluy Jesse, at he\"ay mamain hi odolmu ya hi inam? ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S120_31","010_20_31","1SA","20","31","31","Unmu dan agguy inilan matagu ay hi David at adi'a ahan mumbalin hi alin di holag Israel? At ad ugwan ya eka ayagan hi David, ya initnudmun iyalih tu ti mahapul an patayo'!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S120_32","010_20_32","1SA","20","32","32","Ya inalin Jonathan ay amanan hi Saul di, “Anaad ta mahapul an patayom? Undan way inatna?” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S120_33","010_20_33","1SA","20","33","33","Ya inhimug Saul din gayang ay Jonathan ta patayona, mu nehella. At inilan Jonathan mahkay an immannung an pohdonan patayon hi David. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S120_34","010_20_34","1SA","20","34","34","Ya ma'abungot hi Jonathan, ya nakak hinan way lamehaan, ya agguy nangan eden miyadwah algaw de han hopap di bulan an Behtan di Akayangan di Bulan. Ya nidugah di lungdayana ay David ti binain amanan hi Saul. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S120_35","010_20_35","1SA","20","35","35","Ya nabiggat hi helhelong ya immuy hi Jonathan hidih nan payaw an nuntulagandan pun'ah'upanda ay David. Ya initnudna han ungan lala'i. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S120_36","010_20_36","1SA","20","36","36","Ya inalinah nan ungay, “Bi'ahom ta umuymu alan nan ipana'.” Ya unat goh wan timmagtag nan unga ya impanana ta linauhana hiya. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S120_37","010_20_37","1SA","20","37","37","Ya unat goh nidatong din ungah nan wadan din impanana ya mun'alih Jonathan an inalinay, “Nan pana ya nalauh hinan wadam!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S120_38","010_20_38","1SA","20","38","38","Ya mun'ali goh hi Jonathan hinan ungan alyonay, “Punnaudom an umuy mangngal, ya adim ita'ta'dog!” At innal din unga nan pana, ya imbangngadnan Jonathan an apuna. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S120_39","010_20_39","1SA","20","39","39","Mu heden unga ya mi'id ah inilanah aat ne han na'at an anggay da Jonathan ay David hi nanginnilah aatna. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S120_40","010_20_40","1SA","20","40","40","Ya indat Jonathan din pananah din baalnan unga, ya inalinan hiyay, “Odnam ta ibangngadmun iyuy hinan babluy.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S120_41","010_20_41","1SA","20","41","41","Ya unat goh makak heden unga ya bimmuhu' hi David an nalpuh nan na'upun an batu, ya nunluung an gun niyatam di angahnah nan luta, ya impitlunan nunluung ta ipattignay pange'gonanan Jonathan, at nun'agwalanda, ya limmugwadan duwa, mu hi David ya nidugdugah di lungdayana ya un hi Jonathan. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S120_42","010_20_42","1SA","20","42","42","At inalin Jonathan ay David di, “Hi Apo Dios di makulug an mangipapto' ay he\"a, ya tigona ta nan holagmu ya nan holag'u ya inaynayunda ta adida ibahhaw nan intulagta.” Ya nala\"uy hi David ta ipadehnan makak, ya numbangngad hi Jonathan an immuy hinan babluy. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S121_1","010_21_1","1SA","21","1","1","Ya immuy hi David ad Nob hi wadan Ahimelek an Nabagtun Padin Apo Dios, ya womogwowogwog hi Ahimelek hi nanniganan David, ya inalinan hiyay, “Anaad ta un'a oh'ohha, ya mi'id ah ni'yibbam?” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S121_2","010_21_2","1SA","21","2","2","Ya nunlayah hi David an nangalin Ahimelek di, “Manu ay immalia' ya unna' hennag hinan ali ta umalia' hitu, mu alyonay adi' ibabbaag hinan tataguy dimmalat hi nannaganan ha\"in hitu. Ya hennag'u nan tatagu' ta umuydah nan ohan lugal ta hidiy pun'a'ah'upanmi.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S121_3","010_21_3","1SA","21","3","3","Ya inalina goh di, “Wada nin di ma'an hi nidadaan? Idatana' ni' hi lemah tinapay unu malgom hinan ma'an an wah na.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S121_4","010_21_4","1SA","21","4","4","Ya tembal nan Nabagtun Padi an inalinan David di, “Mi'id di udum hi tinapay, an anggay nan tinapay an ne'nong ay Apo Dios! Mabalin an alam, mu adi mabalin an onon nan tindalum hi un way enelo'dah binabai.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S121_5","010_21_5","1SA","21","5","5","Ya tembal David an inalinay, “Immannung an mi'id ahan ah elo'mih babaih un waday umayanmin mi'buhul. Nan linala'in tatagu' ya minaynayun an malenehda an ta\"on un nan adi ma'ahhapul an punle'le'danmi, at iyal'allanah ad ugwan an ma'ahhapul ahan nan atonmi.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S121_6","010_21_6","1SA","21","6","6","At indat nan padin hiya din tinapay an ne'nong ay Apo Dios ti mi'id ah udumnah tinapay hidi an anggay heden na'alah nan way hinagang Apo Dios an inaandah nan lamehaan an nihinana ta hukatandah nan pa'ihhaang an tinapay eden algaw an nangaananda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S121_7","010_21_7","1SA","21","7","7","Ya nihippul eden algaw ya wadah dih Doeg an i'Edom an hiyay ap'apun nan pumpahtulon Saul, ya agguy inabulut Apo Dios an makak hiya ta way atonan mannig ay David. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S121_8","010_21_8","1SA","21","8","8","Ya inalin David ay Ahimelek di, “Undan adi mabalin hi unna' idatan hi gayang ya hanggap an wah tu? Ti ten agguy'u inta'in di hanggap'u ya gayang'u ti hay inat nan ali ya unna' nunhonan an hennag.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S121_9","010_21_9","1SA","21","9","9","Ya inalinay, “Ihnan ha\"in din hanggap Goliath an iPhilistia an din pinatoymuh nan Nundotal an Elah an wah nan nalibutan hi lo'ob an nedelloh hinan lubung an ephod. Pohdom ay ya hiyay alam ti mi'id di udumnan anggaynah neh wada.” Ya inalin David di, “Hiyah ne ahan di ma\"aphod, at idatmun ha\"in.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S121_10","010_21_10","1SA","21","10","10","At nakak hi David eden algaw, ya limmayaw ta tinaynanah Saul, ya immuy ay Achish an alih ad Gath. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S121_11","010_21_11","1SA","21","11","11","Ya inalin nan u'upihyal ay Achish di, “Undan bo'on hiyah David an alih nan babluyda? Hiyah te din lala'in ikantakantaan din binabain itayatayawdan mungkantan inaliday, Linibuy pinatoy Saul, ya hi David ya alibulibunay pinatoyna!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S121_12","010_21_12","1SA","21","12","12","Ya dengngol David hanan hinapitda ay hiya, at nidugah di ta'otnan Achish an alid Gath. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S121_13","010_21_13","1SA","21","13","13","At hin'ang'angowonah un waday mannig ay hiya an malmalgom di pun'itudo'nah nan tangob di pantaw hinan babluy, ya nun'ipa'ayuhnay angiwnah nan hamay di pangalna. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S121_14","010_21_14","1SA","21","14","14","Ya inalin Achish hinan u'upihyalnay, “Tigonyu adya an mun'angaw! Ya anaad ta iyaliyun ha\"in? ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S121_15","010_21_15","1SA","21","15","15","Pumpakakyu ta umuy hinan umayana! Adi' mahapul di mun'angaw an umalih tuh abung'u ti undan adi umda nan wagwah tun mumpun'agaw?” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S122_1","010_22_1","1SA","22","1","1","Ya nunligud hi David ta tinaynana nan babluy ad Gath, ya limmayaw ta immuy hinan liyang an neheggon hinan babluy ad Adullam. Ya unat goh dengngol nan a'agina ya nan udumnan tutulangna ya immuydah di ay hiya. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S122_2","010_22_2","1SA","22","2","2","Ya an amin nan tatagun maligligatan an do'ol di problemana, ya nan do'ol di utangna, ya nan adi mamhod hinan ma'ma'at hinan babluy ya immuydan niddum ay hiya ta hiyay numbalin hi apuda. Ya hay niddum ay hiya ya hi'itangan opat di gahut. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S122_3","010_22_3","1SA","22","3","3","Ya nakak goh hi David hidi ta immuy ad Mizpah hi ad Moab, ya inalinah nan alid Moab di, “Iyabulutmu ni' ta umali da ama ay ina ta mi'hinadan da'yuh tu ta nangamung un'u innilaon di aton Apo Dios an mamadang ay ha\"in.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S122_4","010_22_4","1SA","22","4","4","At inyuy David didah nan alid Moab ta hidiy nihihinnanda eden gutudnan nipopo\"oyanah nan liyang. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S122_5","010_22_5","1SA","22","5","5","Ya immuy han propetan hi Gad, ya inalinan David di, “Adi ayu mihihinna eten liyang! Taynanyu ta umuy ayuh nan numbabluyan nan holag Judah.” At nakak da David ta immuydah nan inalahan hi ad Hereth. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S122_6","010_22_6","1SA","22","6","6","Hi Saul ya wadah did Gibeah an inum'umbun hinan puun di tamarisk an ayiw hinan duntug ad Gibeah an ino'odnana nan gayangna, ya an amin nan u'upihyalna ya numpangata'dogdan lene'wohda hiya. Ya waday nangipa'innilan hiya an tinnigda nan nipo\"oyan David ya nan tataguna. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S122_7","010_22_7","1SA","22","7","7","Ya inalin Saul hinan numpangata'dog an u'upihyalnan nunle'woh ay hiyay, “Donglonyu tun ibaga' ay da'yun holag Benjamin! Undan hi David di mangidat ay da'yuh payawyu ya umah puntammanyuh olibo, ya undan pumbalinon da'yun amin hi ap'apun nan hinlilibu ya hinggagahut an titindaluna? ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S122_8","010_22_8","1SA","22","8","8","Undan hiyay dumalat hi nunhautanyun ha\"in? Ya mi'id ahan ah ohan da'yuh nangibaag ay ha\"in an nan imbaluy'u ya gunna badangan henen hi David! Ya agguya' ahan inggohgohan ti mi'id ah ohan da'yuh nangibaag ay ha\"in an hi David ya bota'ona' ta patayona' ad ugwan!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S122_9","010_22_9","1SA","22","9","9","Ya tembal Doeg an i'Edom an ni'ta'dog hinan u'upihyal Saul an inalinay, “Tinnig'u din imbaluy Jesse hidid Nob hi inayanan Ahimelek an hina' Ahitub. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S122_10","010_22_10","1SA","22","10","10","Ya ni'hapit hiyan Apo Dios ta ibaganay mahapul hi aton David. Ya indatanah baluna, ya indatna goh din hanggap Goliath an iPhilistia.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S122_11","010_22_11","1SA","22","11","11","Ya nunhonag nan Alin hi Saul ta immuyna impa'ayag hi Ahimelek an Nabagtun Padin Apo Dios an imbaluy Ahitub ya an amin nan a'aginan papadih ad Nob, at immuydan amin hinan ali. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S122_12","010_22_12","1SA","22","12","12","Ya inalin Saul di, “Donglom tun alyo' ay he\"a, Ahimelek an hina' Ahitub!” Ya tembalnan inalinay, “Oo, donglo', Apu Ali.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S122_13","010_22_13","1SA","22","13","13","Ya inalin Saul ay hiyay, “Anaad ta binadangam hi David an hina' Jesse an indatam hi tinapay ya hanggap, ya inluwaluam hiyan Apo Dios, ya imbagam di ngadan nan maphod an aton David ta omod unna' bota'on ay hiya ta patayona' ad ugwan an algaw?” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S122_14","010_22_14","1SA","22","14","14","Ya tembal Ahimelek din inalin han ali, ya inalinay, “Undan bo'on hiya nan na'ahhamad an upihyalmu ya inapum, ya hiyay ap'apun nan guwalyam, ya hiyay e'gonan an amin nan wah abungmu? ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S122_15","010_22_15","1SA","22","15","15","Mu undan ad ugwan an algaw di hopap hi nangiluwalua' ay hiyan Apo Dios? Adim ni' ahan aton hinay pangalim ay ha\"in an baalmu ya nan pamilya' ti ha\"in ya agguy'u ahan inilay umatan nen alyom an bota'on da'a!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S122_16","010_22_16","1SA","22","16","16","Ya inalin han aliy, “He\"a, Ahimelek, an da'yun amin an hina\"ama ya mapatoy ayun amin!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S122_17","010_22_17","1SA","22","17","17","At immandalnah nan guwalyanan inalinay, “Patayonyuh Ahimelek ya nan tutulangnan papadin Apo Dios ti binadangandah David ti iniladan limmayaw, ya agguyda imbaag ay ha\"in!” Mu nan u'upihyal an guwalyan nan ali ya adida pohdon an patayon nan papadin Apo Dios. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S122_18","010_22_18","1SA","22","18","18","At nan ali ya inalinan Doeg di, “He\"ay mumpamatoy hinan papadi!” At hi Doeg an i'Edom ya nunligguh ta numpatoyna din papadi. Ya hay uyap di numpatoynan ne han ohay algaw ya nawalu ta lemay tataguh numpunlubung hi nanginan lo'ob an lubung di papadi an ephod. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S122_19","010_22_19","1SA","22","19","19","Ya hidid Nob an babluy nan papadi ya nun'ipapatoynan amin nan linala'i, ya binabai, ya nan ung'ungungnga, ya nan pumpa'ittungaw, ya ta\"on goh nan baka, ya dongki, ya nan kalnilu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S122_20","010_22_20","1SA","22","20","20","Mu waday ohan imbaluy Ahimelek an ap'apun Ahitub an hay ngadana ya hi Abiathar an limmayaw, ya inunudnah David ta niddum ay hiya. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S122_21","010_22_21","1SA","22","21","21","Ya immuy hi Abiathar, ya inalinan David di, “Hi Saul ya nun'ipapatoynan amin nan papadin Apo Dios ad Nob!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S122_22","010_22_22","1SA","22","22","22","Ya inalin David ay Abiathar di, “Heden algaw an nanniga' ay Doeg an i'Edom ya inila' ahan an immannung an hiyay mangibaag an amin ay Saul hinan tinnignah di! Immannung an ha\"in di dimmalat hi nun'atayan an amin nan tutulangmu ya nan o'ommodmu! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S122_23","010_22_23","1SA","22","23","23","At mi'hina'ah tun ha\"in, ya adi'a tuma'ot ti hi Saul ya pohdonan patayon ditan duwa. Mu heten iddumam ay ha\"in ya mi'id di ma'at ti mabaliwan tu'u.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S123_1","010_23_1","1SA","23","1","1","Ya waday nangipa'innilan David an nan iPhilistia ya gubatonda nan babluy ad Keilah, ya wan pun'akawda nan pa\"abto' an paguy hinan pun'elekan. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S123_2","010_23_2","1SA","23","2","2","At nunluwaluh David ay Apo Dios an inalinay, “Mabalin an umuymi gubaton nan iPhilistia?” Ya inalin Apo Dios ay David di, “Umuy ayu ta gubatonyu nan iPhilistia ta baliwanyu nan bimmabluy ad Keilah.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S123_3","010_23_3","1SA","23","3","3","Mu nan tatagun David ya inalidan hiyay, “Inilam an tuma'ot amih tuh tun babluy ad Judah, at iyal'allanah un tu'u umuy ad Keilah an mangubat hinan iPhilistia!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S123_4","010_23_4","1SA","23","4","4","At impidwan David an nunluwalun Apo Dios, ya tembal Apo Dios an inalinay, “Mala\"uy ayu, ya nundadyu ayuh ad Keilah ti ipa'abak'un da'yu nan iPhilistia.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S123_5","010_23_5","1SA","23","5","5","At hi David ya nan tataguna ya immuydad Keilah ta ginubatda nan iPhilistia, ya nangabakda, ya nun'alada din a'animalda. Ya nidugah an do'ol di numpatoydah nan iPhilistia, at binaliwanda nan bimmabluy ad Keilah. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S123_6","010_23_6","1SA","23","6","6","Ya hidin limmayawan Abiathar an hina' Ahimelek ta immuy ay David hi ad Keilah ya inta'inan inodnan din ephod an lubung di padi. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S123_7","010_23_7","1SA","23","7","7","Ya waday nangalin Saul an hi David ya immuy ad Keilah, at alyonay, “Hi Apo Dios ya inyabulutna mahkay an patayo' hi David ti naho'om hiyah nan himmigupanah nan na'allup hi gumo' ya nihamad di tangobna!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S123_8","010_23_8","1SA","23","8","8","Ya inamung Saul an amin din tindaluna ta mundadyudan umuy ad Keilah ta umuyda gubaton hi David ya nan tindaluna. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S123_9","010_23_9","1SA","23","9","9","Ya unat goh ininnilan David nan nappuhin aton Saul ay hiya ya inalinah nan Nabagtun Padin hi Abiathar di, “Iyalim hitun ha\"in din ephod an lubung di padi.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S123_10","010_23_10","1SA","23","10","10","Ya ni'hapit hi David an inalinay, “O Apo Dios an dayawonmin holag Israel, ha\"in an baalmu ya immannung an dengngol'un hi Saul ya ninomnomnan umalih tud Keilah ta pa\"iona tun babluy an ha\"in di dumalat. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S123_11","010_23_11","1SA","23","11","11","Ya ipadpapa' nin hinan tatagun iKeilah ta idata' ay Saul? Ya umannung nin an umalih Saul ti hiyah ne dengngol'u? O Apo Dios an dayawonmin holag Israel, ipa'innilam ni' ay ha\"in an baalmu nan ma'at!” Ya inalin Apo Dios di, “Umannung an ipadpap da'yuh un ayu adi makak.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S123_12","010_23_12","1SA","23","12","12","Ya inalin goh David di, “At umannung mah an ipadpap da'mih nan bimmabluy ay Saul?” Ya inalin Apo Dios di, “Oo, ipadpap da'yuh un ayu adi makak.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S123_13","010_23_13","1SA","23","13","13","At hi David ya nan tatagunan hi'itangan onom di gahut ya nakakdad Keilah ta immuydah nan lugal an mabalin hi umayanda. Ya unat goh inalidan Saul di nakak da David ad Keilah ya agguyda immuy hidi. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S123_14","010_23_14","1SA","23","14","14","Ya nipopo\"oy da David hinan liyang hidih nan dudunduntug hinan Mapulun an Ziph. Ya abigabigat di pangana'anapan Saul ay hiya, mu hi Apo Dios ya agguyna inabulut an ah'upana. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S123_15","010_23_15","1SA","23","15","15","Ya hidin wadan da David hidid Horesh hinan Mapulun an Ziph ya dengngolnan immuy hidih Saul an manganap ay hiya ta patayona. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S123_16","010_23_16","1SA","23","16","16","Ya immuy hi Jonathan an imbaluy Saul ay David hidid Horesh ta binadanganan al'alu'on hiya ta pabi'ahonay pangulugnan Apo Dios. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S123_17","010_23_17","1SA","23","17","17","Ya inalinan hiyay, “Adi'a tuma'ot ay ama ti mi'id olognan mamatoy ay he\"a! Ti he\"a damdamay alin nan holag Israel, ya ha\"in di mehnod ay he\"ah munhaad. Ya i'innilan aman hi Saul heten ma'at.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S123_18","010_23_18","1SA","23","18","18","At impidwadan duwan nuntulag hinan way hinagang Apo Dios an dida ya nahamad di punligwaanda, at nalpah ya nakak hi Jonathan an immanamut. Ya nunnanong an nihinah David hi ad Horesh. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S123_19","010_23_19","1SA","23","19","19","Ya nan udumnah nan linala'in iZiph ya immuydan Saul ad Gibeah, ya inalidan hiyay, “Hi David ya wah nan babluymin nipo\"oy hinan liyang ad Horesh hinan Duntug an Hakilah hinan appit hi agwan hi un hagangon di buhu'an di algaw ad Jeshimon! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S123_20","010_23_20","1SA","23","20","20","Pohdom ay an umalin mampap ay hiya ya badanganmi he\"a ta da'miy okod an mampap ay David, ya inyalimin he\"a.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S123_21","010_23_21","1SA","23","21","21","Ya inalin Saul ay diday, “Wagahan da'yun Apo Dios an dumalat nan pangigohgohanyun ha\"in! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S123_22","010_23_22","1SA","23","22","22","At umuy ayu ta ihamadyun manganap ta hamadonyun tigon nan wadan di nipo\"oyana. Ti dengngol'un alyonday hiya ya un nala'eng an malanlanayaw. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S123_23","010_23_23","1SA","23","23","23","At innilaonyuh mahhun nan lugal an gunna ipo\"oyan ta hinamadyu ay di wadana ya un ayu mumbangngad ta mi'yalia' ay da'yu. Ya hidhido' an anapon hi an amin hinan babluy di holag Judah.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S123_24","010_23_24","1SA","23","24","24","Ya inyun'unnan nan linala'in immanamut ad Ziph ta un nangunud hi Saul. At nihinah David ya nan tatagunah nan Mapulun an Maon hinan nundotal ad Arabah hinan appit hi agwan hi un hagangon di buhu'an di algaw ad Jeshimon. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S123_25","010_23_25","1SA","23","25","25","Ya impadeh da Saul ya nan tataguna ta umuyda anapon hi David. Mu unat goh waday nangibaag an na'uy hi Saul an manganap ay hiya ya bimmataandan immadagwi ta immuydah nan daplah hidih nan Mapulun an Maon. Ya unat goh dengngol Saul an wah di da David hinan daplah ya immuy an nangunud ay didah nan Mapulun an Maon ta anapona hiya. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S123_26","010_23_26","1SA","23","26","26","Ya wada da Saul hinan pangngel nan duntug, ya wah di da David ya nan tatagunah nan pangngel den duntug. At nunnaudondan lumayaw ti na'uy an nihnup da Saul ya nan tatagunan hi'ihi'itangan an ah'upanda da David ya nan tataguna. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S123_27","010_23_27","1SA","23","27","27","Mu hin'alina ya waday nahnag an immuy ay Saul, ya inalinay, “Punnaudom an mumbangngad ti de an ginubat nan iPhilistia nan babluy tu'u!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S123_28","010_23_28","1SA","23","28","28","At numbangngad hi Saul an indinongnan mamdug ay David ta immuyda ginubat din iPhilistia. At hiyay dimmalat hi nangadnan nen babluy hi Sela Hammahlekoth. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S123_29","010_23_29","1SA","23","29","29","Ya nakak hidih David ya nan tindaluna ta immuyda nipo\"oy hinan nihamad an lugal hi ad En Gedi. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S124_1","010_24_1","1SA","24","1","1","Ya unat goh numbangngad da Saul hi nalpahan di ni'gubatandah nan iPhilistia ya waday nangalin hiyah wah di da David an nipo\"oy hinan Mapulun an En Gedi. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S124_2","010_24_2","1SA","24","2","2","At initnud Saul di tuluy libuh nan pinilinah nan tindalunan holag Israel ta umuyda anapon hi David ya nan tatagunah nan lugal ad Daplah an Wadan di Batun nan Gandeng hi Inalahan. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S124_3","010_24_3","1SA","24","3","3","Ya nidatongdah nan na'allup an ihinan di kalnilun wah nan pingit di dalan, ya waday liyang hidi, at himmigup hi Saul ta umuy gumalut hidi. Mu nipaddeh ya hede goh wadan da David ya nan tataguna an nipo\"oy an wadadah bunol den liyang! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S124_4","010_24_4","1SA","24","4","4","Ya inalin nan linala'in David di, “Hiyah te algaw hi ipa'annungan din inalin Apo Dios ay he\"an inalinay, Ipa'abak'un he\"a nan binuhulmu, at mabalin an atom nan penhodmun hiya!” At inul'ullay David an inadap, ya immuy, ya ginogodnay itang hinan lubung Saul, ya enekakna. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S124_5","010_24_5","1SA","24","5","5","Ya unat goh nalpah an inatna ya munha'it hi punnomnomana. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S124_6","010_24_6","1SA","24","6","6","Ya inalin David hinan tatagunay, “Adi maphod hi un'u aton di umat hina! Adi ahan iyabulut Apo Dios an ato' di nappuhih nan ap'apu' ti hiyay pinilinan ali!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S124_7","010_24_7","1SA","24","7","7","At inal'alu' David nan tataguna ta adida patayon hi Saul. Hi Saul ya nala\"uy hinan liyang, ya impadehnan nakak. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S124_8","010_24_8","1SA","24","8","8","Ya bimmuhu' da David hinan liyang, ya mun'alin Saul an inalinay, “Apu Ali!” Ya nungwingih Saul ta tigona, ya nunluung hi David hinan hinagangna ta ipattignan e'gonan hiya. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S124_9","010_24_9","1SA","24","9","9","Ya inalin David ay Saul di, “Anaad ta mangmangngol'ah nan hapit di tataguh un way ato' ay he\"ah nappuhi? ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S124_10","010_24_10","1SA","24","10","10","Ad ugwan an algaw ya he\"ay manimung hi manamad an adi makulug nan inalida ti gulat ta makulug at pinatoy da'a ti inyabulut Apo Dios di pamataya' ay he\"ah nan liyang! Do'olday mangalih patayo' he\"a, mu agguy da'a pinatoy ti inali' ay diday, Mi'id ahan di nappuhih ato' ay he\"a ti he\"ay pinilin Apo Dios an mun'ali! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S124_11","010_24_11","1SA","24","11","11","At adya tigom, ama, tun ino'odna' an lo'ob an ginogod'uh nan lubungmu! Gulat un way nomnom'uh nappuhin he\"a at pinatoy'u he\"a! At mahapul an nomnomom ti hiyah te mangipa'innilan mi'id ah inat'uh nappuhin he\"a, ya agguy'u nginohoy he\"a! Mu he\"a ya unna' ana'anapon ta patayona'! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S124_12","010_24_12","1SA","24","12","12","At hi Apo Dios di mangipanuh ay ditan duwah numbahol! Ya Hiyay okod an mangiballoh hinan nappuhin ato'atom ay ha\"in, mu ha\"in ya adi' ahan aton di nappuhin he\"a! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S124_13","010_24_13","1SA","24","13","13","Hidin nahup ya waday hapit an alyonay, Nan tatagun nappuhiy ugalida ya diday mangat hi nappuhi. Mu ha\"in ya adi' ahan aton di nappuhin he\"a! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S124_14","010_24_14","1SA","24","14","14","Tigom adya, Apu an Ali, anaad ta ana'anapona' ta patayona' an mid di hulbi' an tagu? Hay ipaddungan nan ana'anapom ya umat hinan natoy an ahu unu lahhi' an mi'id di hulbina! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S124_15","010_24_15","1SA","24","15","15","Hi Apo Dios di mangipanuh ay ditan duwa ti Hiyay nanginnilah nan ma'ma'at! Ya tigona ni' nan aat'u, ya baliwana' hinan pamatayam ay ha\"in!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S124_16","010_24_16","1SA","24","16","16","Ya unat goh lempah David nan hinapitnan Saul ya inalin Saul di, “Undan makulug an he\"ah David an imbaluy'u?” Ya bimmugaw hi Saul an kimmila. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S124_17","010_24_17","1SA","24","17","17","Ya inalinay, “He\"ay na'ahhamad di aatna ya un ha\"in ti maphod di inatmun ha\"in, mu ha\"in ya nappuhi nan ina'inat'un he\"a! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S124_18","010_24_18","1SA","24","18","18","Ya ad ugwan an algaw di nangipattigam hi ana'ahhamad di ulaymun ha\"in ti agguya' pinatoy ay he\"a an ta\"on hi un inyabulut Apo Dios di pamatayam ay ha\"in, mu ten tinagua'. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S124_19","010_24_19","1SA","24","19","19","Ti gulat ta han tagu ta ah'upana nan pi'buhulna ya unna dan udot pa'anamuton ya mi'id atonan hiya? At hi Apo Dios ya wagahan da'a ta idatnay nahamad hi lagbum an dumalat nan maphod an inatmun ha\"in ad ugwan an algaw! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S124_20","010_24_20","1SA","24","20","20","Ya ten ad ugwan ya un'u innilaon an he\"a di mun'alih tun babluy tu'un holag Israel ta pumhod tun babluy tu'u. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S124_21","010_24_21","1SA","24","21","21","At mahapul an ihapatam ay Apo Dios an adim ubahon nan holag'u ta adi ma'ubah di ngadan'u ya ngadan nan pamilyan napu'agan nan o'ommod'un himpangapu.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S124_22","010_24_22","1SA","24","22","22","Ya inhapatan David an atona hana an imbagan Saul ta nalpah ya immanamut hi Saul hi abungna. Mu hi David ya nan tataguna ya nunti'iddan immuy hidin liyang an ihinanda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S125_1","010_25_1","1SA","25","1","1","La'tot ya natoy hi Samuel, at na'amungdan amin nan holag Israel ta inibi'ibilanda ya unda ilubu' hinan babluy an ni'hituwanad Ramah. Ya unat goh nalpah nan na'at ya nakak da David ta nundadyudah nan Mapulun an Maon, at hidiy nihinanda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S125_2","010_25_2","1SA","25","2","2","Ya wada han ohan lala'ih di an do'ol di lutanah did Carmel, ya nidugah an adangyan. Hay bilang di gandengna ya hinlibu, ya hay kalniluna ya tuluy libun ipa'eh'ehnah did Carmel. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S125_3","010_25_3","1SA","25","3","3","Ya hay ngadan ne han lala'i ya hi Nabal, ya hay ngadan ahawana ya hi Abigail. Ya henen babai ya nala'eng, ya ma'apgohan goh, mu han ahawanan hi Nabal an nalpuh holag Caleb ya mabmabbungot, ya adi maphod di pangatna. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S125_4","010_25_4","1SA","25","4","4","Ya dengngol David hinan wadanah nan mapulun an wah dih Nabal an mumpukpukis hi kalniluna. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S125_5","010_25_5","1SA","25","5","5","At hennag David di himpuluh ungungan linala'i, ya inalinan diday, “Umuy ayud Carmel ta anaponyuh Nabal ta alyonyun hiyay, Hennag da'min David ta ipa'innilamin apngaon da'an hiya! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S125_6","010_25_6","1SA","25","6","6","Maphod ni' ahan un du'du\"oy di ataguam ya ta\"on nan wah nan nunhituwam! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S125_7","010_25_7","1SA","25","7","7","Dengngolmin mumpukis'ah dutdut di kalnilum, at hiyanan pohdonan ipa'innilan he\"a an din nidduman din pumpahtulom ay da'mi ya mi'id ah inatmih nappuhin dida. Ya mi'id ah na'utaw hinan gina'udah din awadandad Carmel. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S125_8","010_25_8","1SA","25","8","8","Adya ibagam ay danen baalmu, at ibaagdan he\"ay immannung. At hay maphod ni' ya waday ehmo'muh nan ungungan linala'in hennag'u ti hay dumalat hi immalianda ya magadyuh di algaw an behtami. At umidat'a ni' hinan malgom an wadan he\"an ha\"in an ligwam an hi David ya nan baal'u.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S125_9","010_25_9","1SA","25","9","9","At unat goh nidatong din ungungan linala'in hennag David ya imbaagdan Nabal din inalin David ay didah alyonda, ya henodday pambalna. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S125_10","010_25_10","1SA","25","10","10","Ya tembal Nabal din inalin nan baal David an inalinay, “Hay ngadan ne han hi David? Ngadan ne han hina' Jesse? Ad ugwan ya ten unda do'ol di nun'akak an baal hinan apuda! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S125_11","010_25_11","1SA","25","11","11","Hay pohdonyun hapiton ya ala' nan tinapay, ya bayah'u, ya nan dotag di pinalti' hi ihdan nan mumpukpukis hinan kalnilu' ta idat'uh nan tatagu an mi'id inila' hi nalpuwanda! Adi ahan mabalin hene!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S125_12","010_25_12","1SA","25","12","12","At numbangngadda din linala'in nahnag, ya imbaagdan amin ay David din inalin Nabal ay dida. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S125_13","010_25_13","1SA","25","13","13","Ya inalin David hidin tatagunay, “Mundadaan ayu ta pun'eh'otyu nan hanggapyu!” At way ohan didaan nun'eh'otday hanggapda, ya eneh'ot goh David di hanggapna. Ya hi'itangan opat di gahut di linala'in nitnud ay David, ya nataynan nan duway gahut ta diday mun'adug hinan gina'uda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S125_14","010_25_14","1SA","25","14","14","Mu wada han ohan lala'in baal Nabal an immuy ay Abigail an ahawan Nabal, ya inalinay, “Hi David ya waday hennagnan nalpuh nan mapulun ta ni'hapitdan ahawam an ap'apumi, mu unnaat goh nun'ihingal an pinadngolan dida! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S125_15","010_25_15","1SA","25","15","15","Mu danen linala'i ya ma'ma'ullaydan da'mi! Ya mi'id kangan ah nappuhih inatdan da'mih din niniddumanmin didah nan payaw hinan neheggon hi wadanda, ya mi'id goh ah na'akaw hi gina'umi! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S125_16","010_25_16","1SA","25","16","16","Ya diday gun bimmadang an namaliw ay da'mih nan mahdom ya nan mapatal hidin nangipahtulanmih nan kalniluh nan neheggon hinan wadanda! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S125_17","010_25_17","1SA","25","17","17","At nonomnomom di maphod hi atom ti mid mapto' ya waday nappuhih ma'at hinan apumi ya an amin ayun wah nan abungna! Hi Nabal ay tuwali ya un nidugah an nappuhiy pangatnan adina donglon di malgom hi tagu!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S125_18","010_25_18","1SA","25","18","18","At nunnaudon Abigail an nundadaan hi duway gahut an tinapay, ya duway lalat hi napnuh bayah, ya nun'ipapaltinay lemay kalnilu, ya duway halub hi nahanglag an bogah, ya hinggahut di nun'abungul an raysin, ya duway gahut an tinapay an na'udman hi fig, ya nun'ipitakaynah din dongki. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S125_19","010_25_19","1SA","25","19","19","Ya inalinah din linala'in baalnay, “Iyun'unnayu ta unna' gun mangun'unud ay da'yu!” Mu hiya ya agguyna imbaag ay ahawanan hi Nabal hanan inatna. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S125_20","010_25_20","1SA","25","20","20","Ya nuntakay hi Abigail hinan dongkina, ya impadehna an nangunud ta dimmatong hinan duntug an wadan di daplah, ya himbumagga ya tinnigna an mundadyu goh da David ya din tatagunan mi'dammun hiya. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S125_21","010_25_21","1SA","25","21","21","Ya alyon David hi nomnomnay, “Mi'id di hulbin di nangibaliwa' hinan a'animal ten taguh tun mapulun ta mi'id ah na'utaw! Ya anaad udot ta nappuhiy pamallognah nan maphod an inat'un hiya? ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S125_22","010_25_22","1SA","25","22","22","Ta\"on ahan hi unna' patayon ay Apo Dios hi un'u adi patayon hi Nabal ya an amin nan baalnan linala'i ta mi'id ma'angang hi ma'et hinan helhelong!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S125_23","010_25_23","1SA","25","23","23","Ya unat goh tinnig Abigail hi David ya nunnaudonan limmahun hinan nuntakayana, ya nunhippih inayungan David, ya inluungna ta immatam hinan lutay angahna, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S125_24","010_25_24","1SA","25","24","24","ya inalinan David di, “Apu, donglom ni' tun alyo' ay he\"a! Itolmanmu ni' nan bahol ahawa' ay ha\"in! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S125_25","010_25_25","1SA","25","25","25","Al'alu'o' ni' he\"a, Apu, ta aliwam ni' ahan nan inat Nabal ti henen tagu ya paddungnay un mi'id di nomnomna, ya na\"appuhi ahan di pangatna an hiyah ne tuwaliy ibalinan nan ngadana ti hay pohdonan hapiton nan Nabal ya bongang ti hiya ya nabongang. Mu hidin immalian nan hennagmun baalmu, Apu, ya mi'ida', at agguy'u ahan tinnig dida. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S125_26","010_25_26","1SA","25","26","26","Inila' an hi Apo Dios ya agguyna inabulut an he\"ay manimung an mangiballoh hi inat nan binuhulmun he\"a ta way atom an adi pumatoy. Ya ihapata' hi ngadan Apo Dios an adi matmattoy ya ta he\"a ya an amin nan buhulmun mamamhod an mamatoy ay he\"a ya moltaon Apo Dios an umat ay Nabal! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S125_27","010_25_27","1SA","25","27","27","Abulutom ni' ta alam tun inyali' an idat'un he\"a ta usalonyuh nan tatagum an nitnud ay he\"a. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S125_28","010_25_28","1SA","25","28","28","Ya aliwam ni' heden na'at, Apu! Ya wagahan da'an Apo Dios ta minaynayun di pumpapto'am hi enggana, ya ta\"on nan holagmuh udum di algaw an dumalat nan gunmu pangubatan hinan buhulna! Ya mi'id ni' ahan di atom hi nappuhi ta adi'a mumbahol eten atagum! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S125_29","010_25_29","1SA","25","29","29","Ya ta\"on un waday mamhod an mamatoy ay he\"a mu iyadug da'an Apo Dios ta mabaliwan'a an umat hinan aton di ohan tagun mangiyadug hinan mapla'an an gina'una! Ya hay ma'at hinan buhulmu ya pogpogon Apo Dios an umatdah nan batun mipaldi'it, at ma'awid hi adagwi! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S125_30","010_25_30","1SA","25","30","30","Ya awni ta ipa'annung Apo Dios an amin nan intulagnah ma'at ay he\"a ta pumbalinon da'ah alid Israel ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S125_31","010_25_31","1SA","25","31","31","ya mi'id dumalat hi puntutuyuam unu punha'itan di punnomnomam hinan inatmun umat hi pumatoy hinan mi'id di dimmalat unu mangiballoh hi inat nan buhulmun he\"a! Ya wa ay ni', Apu, ta punhaadon da'an Apo Dios ya adia' ni' aliwan an baalmu!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S125_32","010_25_32","1SA","25","32","32","Ya inalin David ay Abigail di, “Mipabagtuh Apo Dios an dayawon tu'un holag Israel an nannag ay he\"ad ugwan an algaw ta damuwona'! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S125_33","010_25_33","1SA","25","33","33","Ya mundenola' ahan hinan maphod an ninomnommun intugunmun ha\"in ad ugwan an algaw ta tinipalmuy pumataya' hinan tatagu ya nan pangiballoha' hinan inatdan ha\"in! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S125_34","010_25_34","1SA","25","34","34","Manu ti immannung an agguy inyabulut Apo Dios an adi matmattoy an patayon da'a, mu gulat ta agguymu nunnaudon an immalin nanamun ha\"in at umannung an patayo' hi Nabal ya an amin nan baalnan linala'i ta mi'id ma'angang hi ma'et hinan helhelong!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S125_35","010_25_35","1SA","25","35","35","At dinawat David din inyuynan hiya, ya inalinay, “Umanamut'a, ya adi'a tuma'ot ti inabulut'u nan hinapitmuh ato'.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S125_36","010_25_36","1SA","25","36","36","Ya unat goh numbangngad hi Abigail hi abungda ya inah'upanan mumbehtah Nabal an umat hi behtan di aliy aatna. Ya nidugah di amlong Nabal, at do'ol di ininumnah bayah, ya nabutong, at agguy inal'alin Abigail ta nangamung nabiggat hi nawa'ah. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S125_37","010_25_37","1SA","25","37","37","Ya heden helhelong ta na'uyah din binutong Nabal ya inulgud ahawanan amin ay hiya hana nan na'at. Ya unat goh dengngol Nabal nan na'at ya ma'atta'ot an adi umiwi, at un nonollo' an ay natoy. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S125_38","010_25_38","1SA","25","38","38","Ya naluh di na'apuluy algaw ya minaman Apo Dios hi Nabal, at natoy. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S125_39","010_25_39","1SA","25","39","39","Ya unat goh dengngol David an natoy hi Nabal ya inalinay, “Madayaw hi Apo Dios ta Hiyay nangiballoh hinan nappuhin inat Nabal ay ha\"in! Ya madayaw goh ti agguyna inabulut di pangata' hi nappuhi! At nan nappuhin nangat Nabal ya hiya goh di nummoltan Apo Dios ay hiya!” Ya nunhonag hi David hi umuy an nangibagan Abigail ta ahawaona hiya. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S125_40","010_25_40","1SA","25","40","40","Ya unat goh nidatong nan hennag David hinan wadan Abigail hi ad Carmel ya inalidan hiyay, “Hi David ya hennag da'min umalin mangawit ay he\"a ta ahawaon da'a.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S125_41","010_25_41","1SA","25","41","41","Ya nunluung an niyatam di angahnah nan luta, ya inalinay, “Ha\"in an baal ya nidadaana' an munhulbin hiya, ya nidadaana' an mangihuh nan hu'in di baal nan apu'.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S125_42","010_25_42","1SA","25","42","42","At nunnaudon Abigail an nundadaan, ya nuntakay hinan dongkina, ya initnudna din leman binabain baalna, ya impadehda, ya nangunudda din baal an hennag David. Ya unat goh nidatongdah di ya inahawan David hi Abigail. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S125_43","010_25_43","1SA","25","43","43","Hi David ya wagwada tuwaliy ohah ahawanan hi Ahinoam an iJezreel ya unna ahawaon hi Abigail. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S125_44","010_25_44","1SA","25","44","44","Mu din nahhun an ahawan David an hi Michal ya impa'ahawan Saul ay Paltiel an hina' Laish an wah ad Gallim. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S126_1","010_26_1","1SA","26","1","1","Ya immuy nan tatagun iZiph ay Saul hi ad Gibeah, ya inaliday, “Hi David ya wah di an nipo\"oy hinan Duntug an Hakilah an hinagang ad Jeshimon.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S126_2","010_26_2","1SA","26","2","2","At nunnaudon Saul an nundadyu ta immuy hinan Mapulun an Ziph an initnudnay tuluy libun napilih nan holag Israel an titindalu ta umuyda anapon hi David. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S126_3","010_26_3","1SA","26","3","3","Immapal da Saul hinan pingit di dalan hinan Duntug an Hakilah an hinagang ad Jeshimon, ya da David ya wadadah nan mapulun. Ya unat goh dengngolnan immuy hi Saul an manganap ay hiyah nan mapulun ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S126_4","010_26_4","1SA","26","4","4","at hennag David di umuy an munhi'im ta hamadonda, ya immannung an wah dih Saul. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S126_5","010_26_5","1SA","26","5","5","At immuy da David ta umuyda anapon nan nungkampuan da Saul, ya tinnignay wadan di nolo'an Saul an didan Abner an imbaluy Ner an ap'apun nan tindaluna. Ya nolo' hi Saul hinan gagwan di apal an didan duwa ay Abner, ya nungkampu nan tindalunah nan nunlene'woh ay dida. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S126_6","010_26_6","1SA","26","6","6","Ya inalin David ay da Ahimelek an holag Heth ya hi Abishai an hina' Zeruiah an agin Joab di, “Hay mamhod an mi'dadyun ha\"in ta umuy amih nan wadan di kampun Saul?” Ya inalin Abishai di, “Ha\"in di mi'yalin he\"a!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S126_7","010_26_7","1SA","26","7","7","At immuy da David ay Abishai hinan wadan di tindalu eden nahdom. Ya tinnigdan wah dih Saul an nigagwan nolo' hinan nungkampuanda, ya niluhad hi ullugwana din gayangna, mu hi Abner ya nan titindaluna ya nun'olo'dan lini'ubda hiya. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S126_8","010_26_8","1SA","26","8","8","Ya inyab'abu'ab Abishai ay David di, “Ad ugwan an nahdom ya inyabulut Apo Dios di atayan nan buhulmu! At iyabulutmu ta ha\"in di mamatoy an tun gayangnay pangayang'un hiya ta mita'om hinan luta an adi' ipidwa!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S126_9","010_26_9","1SA","26","9","9","Mu hi David ya inalinan Abishai di, “Adim patayon hiya! Ti undan nan mamatoy hinan pento' Apo Dios an ali ya adi mabaholan? ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S126_10","010_26_10","1SA","26","10","10","Hi Apo Dios ya matattagu, at okod Hiyan manimung an mamatoy ay hiya, unu unna pundoghon at matoy, unu nan ayana an pi'gubatan di hiyay atayana. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S126_11","010_26_11","1SA","26","11","11","Hene ni' ahan ta adi iyabulut Apo Dios an ha\"in mamatoy hinan pento'na. Mu eka alan nan gayangna ya nan ittuwan di danum an wah nan ullugwana ta ekakta.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S126_12","010_26_12","1SA","26","12","12","At innal David din gayangna ya din nittuwan di danum an wah nan ullugwan Saul, ya enekakda. Ya mi'id ah ohah nannig ay dida, ya mi'id goh nanginnilah nan inatda, ya mi'id ah bimmangon ti hi Apo Dios di numpangipalo' ay dida, at nidugah an na'allo'anda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S126_13","010_26_13","1SA","26","13","13","Ya dimmammang da David hinan ohan buludna ta nundinommangda, ya immuy timma'dog hinan way tulid di duntug an adagwi nan numbattananda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S126_14","010_26_14","1SA","26","14","14","Ya nuntu'u' hinan tindalun hi Abner an hina' Ner ya nan titindalun Saul an inalinay, “Madngol nan alyo' hina, Abner?” Ya tembal Abner an inalinay, “Hay ngadanmu ta tu'u'am ta bangunom nan ali?” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S126_15","010_26_15","1SA","26","15","15","Ya inalin David ay Abner di, “Undan bo'on he\"ah Abner an ap'apun an amin nan tindalun di holag Israel? Anaad ya agguymu inhamad an inyadug nan apum an ali? Ti ad uwanindi ya waday immalih hinumgop hinan kampuyu ta patayona nan apum an ali! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S126_16","010_26_16","1SA","26","16","16","Adi ahan maphod henen inatmun agguymu inat nan tamum! At ihapata' ay Apo Dios an mahapul an matoy ayun amin an dumalat nan agguyyu namaliwan hinan apuyu an alin pento' Apo Dios! Tigom adya nan nunlene'woh—hay wadan mah nan gayang di ali, ya nan ittuwan di danum an nihinah nan ullugwana? Wah tu an inalami!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S126_17","010_26_17","1SA","26","17","17","Ya inimmatunan Saul nan hapit David, ya inalinay, “Undan he\"ah David an imbaluy'u?” Ya tembal David an inalinay, “Immannung an ha\"in, Apu an Ali.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S126_18","010_26_18","1SA","26","18","18","Ya inalinay, “Apu, anaad ta ha\"in an baalmuy ana'anapom? Hay inat'un he\"a? Hay numbahola' hi inat'uh nappuhi? ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S126_19","010_26_19","1SA","26","19","19","He\"a, Apu an nabagtun ali, ya donglom ni' di hapito' an baalmu! Gulat ta hi Apo Dios di nangitudul ay he\"a ta gubatona' at abulutona tun onong'un Hiya, mu gulat ta un hay tatagu at diday ayan di idut Apo Dios ti danen tataguy dimmalat ya napakaka' hinan babluy an wadan Apo Dios ta way ato' an mundayaw hi diosda! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S126_20","010_26_20","1SA","26","20","20","Ya adim ni' iyabulut an patayona' hinan nat'on an babluy an bo'on babluy Apo Dios! Anaad ta he\"a an alin nan holag Israel ya popohdom an mamatoy ay ha\"in an mi'id di abalina' an mi'pattoy ay he\"a ti unna' ay timol? Anaad ta ana'anapona' an unna' ay hamutih nan bubulung?” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S126_21","010_26_21","1SA","26","21","21","Ya inalin Saul di, “Abuluto' an numbahola' goh ay he\"a, David an imbaluy'u! At umanamut'a ti adi' mahkay aton di nappuhin he\"a ti inadyuwam di atagu' ta agguya' pinatoy ad ugwan an nahdom. Immannung an nabonganga', ya ongol di bahol'u!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S126_22","010_26_22","1SA","26","22","22","Ya tembal David, ya inalinay, “Wah tu nan gayangmu, Apu an Ali', at honogom di ohah nan tindalum ta e'wanah tu ta alana. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S126_23","010_26_23","1SA","26","23","23","Hi Apo Dios ya idatnay lagbun nan tatagun nahamad di pangatna ya nan adi munlayah. Ya ad ugwan ya inyabulut Apo Dios an patayo' he\"a, mu ha\"in ya adi' pohdon an mamatoy hinan pento' Apo Dios an ap'apu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S126_24","010_26_24","1SA","26","24","24","Immannung an ha\"in ya inadyuwa' di nitaguam ad ugwan an algaw, at adyuwan goh Apo Dios ni' di nitagua' ta ibaliwa' an amin hinan ma'at an nappuhi.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S126_25","010_26_25","1SA","26","25","25","Ya inalin Saul ay David di, “Wagahan da'an imbaluy'u ni' ay Apo Dios ta an amin di atom ya maphod di pumbalinana.” Ya unat goh nalpah ya nakak hi David ta umuy hinan ayana. Ya numbangngad hi Saul an immanamut. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S127_1","010_27_1","1SA","27","1","1","Inalin David hi nomnomnay, “La'tot hi udum di algaw ya inah'upana' ay Saul, at hay ma\"aphod hi ato' ya lumayawa' ta umuya' mipo\"oy hinan babluy di iPhilistia. At la'tot ya indinong Saul an gun mangana'anap ay ha\"in hitun babluymin holag Israel, at mi'id ma'at ay ha\"in.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S127_2","010_27_2","1SA","27","2","2","At nunnaudon David an nakak an didan amin hidin onom di gahut an tindaluna ta immuyda ay Achish an hina' Maok an alid Gath. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S127_3","010_27_3","1SA","27","3","3","Ya nun'iyuyday pamilyadah di, at ni'hitudah di. Ta\"on hi David ya initnudna din duwan ahawanan da Ahinoam an iJezreel ya hi Abigail an iCarmel an din ahawan Nabal an nabalu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S127_4","010_27_4","1SA","27","4","4","Mu wada goh di nangibaag ay Saul an nakak hi David an immuy ad Gath. Mu indinongna mahkay an umuy mangana'anap ay hiya. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S127_5","010_27_5","1SA","27","5","5","At inalin David ay Achish di, “Hay pangipattigam hi un makulug an munggadyumta ya iyabulutmu ta idatan da'mih itang an lutah nan pingit ten babluy ta hiyay punhituwanmi. Ti undan maphod hi un nan baalmu ya mimiddum an mi'hitun he\"ah tun babluy an wadam?” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S127_6","010_27_6","1SA","27","6","6","At indat Achish ay David nan babluy ad Ziklag. At hiyah ne dimmalat an ad Ziklag ya nibilang an hakup ad Judah hi engganad ugwan an algaw. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S127_7","010_27_7","1SA","27","7","7","Ya ni'hituh di da David hinan babluy di iPhilistia hi hintawon ya han opat di bulan. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S127_8","010_27_8","1SA","27","8","8","Ya heden nihinandah di ya gun impangulun David nan titindaluna ta immuyda ginubat nan iGeshur, ya nan iGirz, ya nan holag Amalek an didanay tono' hi nunhitu ay danen babluy hi engganad Shur ya ad Egypt. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S127_9","010_27_9","1SA","27","9","9","Ya numpatoy da David an amin nan linala'i ya binabai ta mi'id ah na'angang hi matagu. Ya nun'alada nan kalnilu, ya baka, ya dongki, ya kamilu, ya nan lubung ya unda mumbangngad ay Achish. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S127_10","010_27_10","1SA","27","10","10","Ya wa ay ta ibagan han Alin hi Achish di, “Hay wadan di ginubatyud ugwan?” ya hay pambal David ya alyonay, “Hay ginubatmi ya hidih immapit hi pingit ad Judah!” unu, “Nan lutan hinakup nan holag Jerahmeel!” unu, “Nan babluy an numpunhituwan nan holag Ken.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S127_11","010_27_11","1SA","27","11","11","Ya wa ay ta inabak da David dida ya numpatoydan amin di linala'i ya binabai ta mi'id umuy an munhudhudol ad Gath hinan ina'inatna. Ya umat hinay ina'inat David hidin ni'hituwanah nan babluy hi ad Philistia. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S127_12","010_27_12","1SA","27","12","12","Ya mundendenol hi Achish hinan ina'inat David ti alyonah nomnomnay, “Hi ad ugwan ya mi'id mapto' ya boholon nan tatagunan holag Israel hi David, at munnononnong an ha\"in di puntamuana.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S128_1","010_28_1","1SA","28","1","1","Ya heden gutudna ya indadaan nan iPhilistia nan tindaluda ta umuyda gubaton goh nan holag Israel. Ya inalin Achish ay David di, “Middum ayun amin hinan tindalum ta umuy tu'u gubaton nan holag Israel.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S128_2","010_28_2","1SA","28","2","2","Ya inalin David ay Achish di, “Oo, mi'yali amin he\"a, at ad ugwan di pannigam hi aat di abalina' hi ato' an baalmu.” Ya inalin Achish ay David di, “Umat ay hina at pot'o' he\"ah guwalya' eten atagu'.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S128_3","010_28_3","1SA","28","3","3","Ya natoy hi Samuel, at an amin din holag Israel ya na'amungda ya inibilanda hiya. Ya unat goh nagtud di algawna ya inlubu'dah ad Ramah an babluyna. Ya numpakak Saul an amin din mumba'i ya an amin din munhahhakul an mahe'pan hi lennawah nan babluydan holag Israel an didanay way abalinandan mi'hapit hi lennawan di nun'atoy. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S128_4","010_28_4","1SA","28","4","4","Ya nan tindalun di iPhilistia ya na'amungda ta immuyda nungkampuh nan neheggon hinan babluy ad Shunem. Ya inamung goh Saul an amin din tindalunan holag Israel ta immuyda nungkampud Gilboa. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S128_5","010_28_5","1SA","28","5","5","Ya unat goh tinnig Saul din tindalun nan iPhilistia ya timma'ot, ya nidugah an pumagpapagpag di puhunah ta'otna. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S128_6","010_28_6","1SA","28","6","6","Ya ni'hapit hi Saul ay Apo Dios ta ibaganan Hiyay atona, mu agguy tembal Apo Dios an ta\"on ni' mah nan enap, ya nan binnunut, unu nan propeta. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S128_7","010_28_7","1SA","28","7","7","At la'tot ya inalin Saul hinan baalnay, “Ekayu manganap ah babaih mun'utung ta hiyay umuy'u bagan.” Ya inalin han baalnan hiyay, “Ihna han inila' an mun'utung an wah did Endor.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S128_8","010_28_8","1SA","28","8","8","At linuman Saul di tigawnan lenggomnay inlubungna. Ya unat goh nahdom ya inibbaan di duwah din tindaluna ta umuydah nan babai. Ya inalinah nan babain mun'utung hi lennaway, “Ayagam nan lennawan ibaag'un he\"a, ya ni'hapit'an hiya ta innilaom di ma'at ay ha\"in.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S128_9","010_28_9","1SA","28","9","9","Ya inalin nan babain hiyay, “Unmu dan agguy inila din inat Saul? Ti pinakaknan amin din mumba'i ya nan mun'utung, at mi'id ah na'angang hitun babluy! Ya anaad ta un'a munlumuh dumalat hi abahola' hi pamatayandan ha\"in?” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S128_10","010_28_10","1SA","28","10","10","At inhapatan Saul an inalinay, “Ihapata' ay Apo Dios an matattagun mi'id ahan ah mummoltan he\"an dumalat enen atom!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S128_11","010_28_11","1SA","28","11","11","Ya inalin din babain hiyay, “Hay ngadan di utungo'?” Ya inalinay, “Hay lennawan Samuel.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S128_12","010_28_12","1SA","28","12","12","Ya unat goh tinnig den babai din lennawan Samuel ya nuntu'u' an inalinan Saul di, “Anaad ta balbaliyana'? Ti he\"ah Alin hi Saul!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S128_13","010_28_13","1SA","28","13","13","Ya inalin nan alin hiyay, “Adi'a tuma'ot. Unmuat ibaag nan tinigawmu.” Ya tembalnan inalinay, “Nan lennawan den bumuhu' hinan luta.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S128_14","010_28_14","1SA","28","14","14","Ya inalin Saul ay hiyay, “Hay aat di tigawna?” Ya inalin han babaiy, “Nala'ay an lala'i, ya magayad di lubungna.” Ya inilan Saul an hi Samuel, at nunhippi, ya nunluung an niyatam di angahnah nan luta ta ipattignay pange'gonana. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S128_15","010_28_15","1SA","28","15","15","Ya inalin Samuel ay Saul di, “Anaad ta guluwona' ya ipa'ayaga' ay he\"a?” Ya inalin Saul di, “Ten un nidugah an maguguluwana' ti ten gubaton da'mih nan iPhilistia! Mu din'uga' ay Apo Dios an adina tabolon nan ibaga' ay Hiyah nan propeta unu hay enap, at hiyaat un da'a ipa'ayag ta he\"ay mangibaag hi mahapul an ato'!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S128_16","010_28_16","1SA","28","16","16","Ya inalin Samuel ay Saul di, “Anaad ta ad ugwan mahkay ya ayagana' hi un da'a din'ug ay Apo Dios ta mumbalin hi buhulmu? ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S128_17","010_28_17","1SA","28","17","17","Un impa'annung Apo Dios ta ma'at ay he\"a din inalinan ha\"in hidin hopapna an anona nan haadmun mun'ali ta ihukatnah David an mun'ali! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S128_18","010_28_18","1SA","28","18","18","Ti agguymu inunud nan inalin Apo Dios hi atom ti agguyyu pinatoy an amin nan holag Amalek, ya agguyyu pina\"in amin nan gina'uda, at hiyah ne dimmalat hi pangatan Apo Dios hi umat hina ay he\"a! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S128_19","010_28_19","1SA","28","19","19","At hi ma'et ya he\"a ya nan holag Israel ya abakon da'yuh nan iPhilistia. At he\"a ya nan linala'in imbabaluymu ya mangunud ayu ta umali ayuh tun wadan di nun'atoy ta middum ayun ha\"in. Ya ta\"on nan tindalun nan holag Israel ya pumpatoy goh nan iPhilistia.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S128_20","010_28_20","1SA","28","20","20","Ya nunlu'bub hi Saul hinan luta ti nidugah di ta'otnah nan inalin nan lennawan Samuel, ya mangluy ti agguy nangan hi ohay algaw ya ohay nahdom. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S128_21","010_28_21","1SA","28","21","21","Ya neheggon din babaih wadan Saul, ya tinnigna an nidugah di ta'otnan wumogwowogwog, at inalinay, “Ha\"in an baalmu ya inat'uy abalina' ti inunud'u nan inalim hi ato' an ta\"on un'u iyatoy. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S128_22","010_28_22","1SA","28","22","22","At ad ugwan ya donglom tun ibaga' ay he\"a ta umuya' umalah ma'an hi onom ta waday iyi'ilogmuh pumbangngadanyuh nan nungkampuanyu.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S128_23","010_28_23","1SA","28","23","23","Mu adina pohdon, at inalinay, “Adia' mangan!” Mu niddum din upihyalnah nan babain mangal'alu' ay hiya, at la'tot ya na'al'alu', ya bimmangon hinan luta, ya immuy inumbun hinan umbunan. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S128_24","010_28_24","1SA","28","24","24","At nunnaudon din babain immuy nangngal hidin impatabanan uyaw an baka, ya pinaltina, ya inhaangna, ya inalana nan alena, ya numpilutna, ya inyammanah tinapay an mi'id bino'bo'na. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S128_25","010_28_25","1SA","28","25","25","Ya unat goh nun'alutu ya nun'idadaana ta mangan da Saul ya nan u'upihyalna. Ya unat goh nagibuhda ya impadehdan nakak eden nahdom. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S129_1","010_29_1","1SA","29","1","1","Na'amungdan amin nan tindalun di iPhilistia ta immuyda nungkampuh did Aphek ta nan holag Israel ya nungkampudah nan wadan di neheggon an obob hidid Jezreel. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S129_2","010_29_2","1SA","29","2","2","Ya impadeh nan a'ap'apun di iPhilistia an nangipanguluh nan hinggagahut an tindalu ya nan hinlilibu. Ya wada da David ya nan tatagunan mangun'unuddah nan Alin hi Achish. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S129_3","010_29_3","1SA","29","3","3","Ya unat goh tinnig nan a'ap'apun nan iPhilistia ya inaliday, “Hay aton daten Hudyuh tu?” Ya tembal Achish an inalinay, “Hiyah David an din ohah nan u'upihyal Saul an alid Israel an immali ta niddum ay ha\"in hi nahuluk an hintawon an nete\"ah din nakakanan Saul ta nangamung ad ugwan. Ya mi'id ah inila' hi inatnah nappuhih numbaholana.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S129_4","010_29_4","1SA","29","4","4","Mu nan a'ap'apun nan iPhilistia ya ma'abbungotdan hiya, at inaliday, “Pumbangngadom henen tagu ta umuy hinan babluy an indatmun hiya! Mahapul an adi mitnud ay ditu'uh nan umayan tu'un mi'gubat ti mid mapto' ya hinan punggugubatan tu'u ya inhiggungna ta ditu'uy gubatona! Makulug man an atona ta way aton nan pamhod di ap'apunan hiyan mumbangngad hi un ditu'u pumpatoy. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S129_5","010_29_5","1SA","29","5","5","Ti undan bo'on hete din hi David an tinayatayawan din binabai, ya ingkantaandan inaliday, Linibuy pinatoy Saul, ya hi David ya alibulibunay pinatoyna?” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S129_6","010_29_6","1SA","29","6","6","At inayagan Achish hi David, ya inalinan hiyay, “Ihapata' hinan ngadan Apo Dios an dayawonyun holag Israel an mete\"ah din niddumanyun ha\"in ta nangamung ad ugwan ya mi'id tintinnig'uh inatyuh nappuhi. Mu adi da'yu pohdon hinan udum an i'ibba' an a'ap'apu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S129_7","010_29_7","1SA","29","7","7","At ta\"on ni' ya numbangngad ayud ugwan, at mi'id al'alin da'yu, ya adi'a ni' ahan mangupid hi atom ta adim ipabungot nan a'ap'apun nan iPhilistia.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S129_8","010_29_8","1SA","29","8","8","Ya inalin David ay Achish di, “Undan way inat'uh nappuhi, Apu Ali? Undan way tinnigmuh numbahola' ay he\"ah nete\"ah din immalianmin ni'babluy ay da'yu ta nangamung hi ad ugwan? Hay dumalat ta adi ami middum ay da'yu ta umuy tu'u mi'gubat hinan buhulyu ta badanganmi da'yu?” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S129_9","010_29_9","1SA","29","9","9","Ya tembal Achish an inalinay, “Ha\"in ya mi'id ah alyo' ay he\"a ti abuluto' an nahamad di aatmun ha\"in an umat hinan anghel an iyohhadan Apo Dios di pamhodda. Mu hay inalin nan udumnan a'ap'apun nan iPhilistia ya adi mabalin hi un'a middum ay da'min umuy mi'gubat. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S129_10","010_29_10","1SA","29","10","10","At hi ma'et ya manelhelong'an bumangon ya nan tatagum an nitnud ay he\"a ta makak ayu ya un mawa'ah.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S129_11","010_29_11","1SA","29","11","11","At nanelhelong hi David ya din tatagunan bimmangon ta numbangngaddah nan babluy di iPhilistia. Ya din iPhilistia ya intuluydan nunti'id an immuy ad Jezreel. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S130_1","010_30_1","1SA","30","1","1","Hi David ya nan tataguna ya nidatongdad Ziklag hidin atlun di algaw. Ya niluh an ginubat nan holag Amalek nan tataguh nan mapulun, ya pinuulanda nan babluy ad Ziklag. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S130_2","010_30_2","1SA","30","2","2","Ya nun'itnudda din binabai ya an amin nan wah di an mi'id ah ohah pinatoydah nan ung'ungungnga unu mina'ilog ti unda nun'itnud didah din nakakanda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S130_3","010_30_3","1SA","30","3","3","Ya unat goh nidatong hi David ya nan tatagunah nan babluy ya tinnigdan nun'oghob an amin din a'abungda, ya nun'ilayawda din a'ahawada ya imbabaluydan linala'i ya binabai, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S130_4","010_30_4","1SA","30","4","4","at nidugah di kilan da David ya din tataguna ta nangamung unda na'alo'. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S130_5","010_30_5","1SA","30","5","5","Ya ta\"on din duwan ahawan David ya iniddumdan numpi'layaw an hi Ahinoam an iJezreel ya hi Abigail an ahawan din natoy an hi Nabal ad Carmel. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S130_6","010_30_6","1SA","30","6","6","Ya tumatta'ot hi David ti nunhahapit nan tatagun inaliday unda pundotnay an dumalat nan nidugah an punlungdayaandah nan nami'idan nan imbabaluydan linala'i ya binabai. Mu un ene'kod David di odolnan Apo Dios an dayawona. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S130_7","010_30_7","1SA","30","7","7","At inalin David ay Abiathar an Nabagtun Padin hina' Ahimelek di, “Iyalim hitu din lubung di padin ephod.” At inyuy Abiathar. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S130_8","010_30_8","1SA","30","8","8","Ya ni'hapit hi David ay Apo Dios an inalinay, “Mabalin an umuy'u pudugon hana ta olom ya ah'upa' dida?” Ya tembalnan inalinay, “Pudugom dida, at immannung an ah'upam ya binangngadmu din inlayawda.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S130_9","010_30_9","1SA","30","9","9","At impadeh David an didan amin hidin onom di gahut an tataguna ta immuyda ta nangamung unda nidatong hinan ginnaw ad Besor, ya hidiy nataynan di udumna ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S130_10","010_30_10","1SA","30","10","10","ti un na\"ablay nan duway gahut, at mi'id ologdan bumad'ang hinan ginnaw. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S130_11","010_30_11","1SA","30","11","11","Ya wada han ungan i'Egypt an inah'upandah nan owon, ya inyuydan David, ya indatandah tinapay ta inana, ya indatday danum hi inumona, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S130_12","010_30_12","1SA","30","12","12","ya indatda goh di itang hi tinapay an fig ya duway nabungul hi greyp. Ya unat goh nalpah an nangan ta nabhug ya pinumhod mahkay di odolna, at numbangngad din bi'ahna. Heden unga ya tuluy algaw ya tuluy labih agguyna nanganan an mi'id ah ininumna. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S130_13","010_30_13","1SA","30","13","13","Ya inalin David ay hiyay, “Hay ngadan di ap'apum? Ya hay babluy hi nalpuwam?” Ya inalinay, “Ha\"in di ohan i'Egypt, ya himbut hinan ohan holag Amalek. Ya unna' tinaynan hinan ap'apu' ti nundogoha' hi tuluy algaw. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S130_14","010_30_14","1SA","30","14","14","Da'miy nangubat hi ad Negev an numbabluyan nan holag Kereth ya nan babluy an hinakup Judah an numbabluyan Caleb, ya nunggohobmid Ziklag.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S130_15","010_30_15","1SA","30","15","15","Ya inalin David ay hiyay, “Mabalin an itnuda' ta iyuya' hinan wadan hanan gimmubat?” Ya inalin han ungay, “Ihapatam ay ha\"in hitun hinagang Apo Dios an adia' patayon ay he\"a, ya adia' goh ibangngad hinan apu' ya un mabalin an itnud'u he\"a ta itudu' di wadan nan gimmubat!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S130_16","010_30_16","1SA","30","16","16","At initnudna da David ta immuydah awadan din gimmubat, ya tinnigdan nun'iwa'atdah nan babluy an mangmangan, ya umin'inum, ya manaytayawda ti iyamlongda din do'ol an hinamhamdah nan babluy di iPhilistia ya nan holag Judah. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S130_17","010_30_17","1SA","30","17","17","Ya unat goh napuyaw ya ente\"an David ya nan tatagunan nangubat hinan holag Amalek ta nangamung nahdom eden nabiggat. Ya numpatoyna didan amin an mi'id ah na'angang an anggay nan opat di gahut an ungungan linala'in numpuntakay hinan kamilun numpangalayaw. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S130_18","010_30_18","1SA","30","18","18","At binangngad David an amin din hinamham nan holag Amalek, ya binangngadna goh din duwan ahawana. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S130_19","010_30_19","1SA","30","19","19","Ya wadan amin din nahamham an mi'id ah na'utaw an ta\"on nan i\"itang unu o\"ongol hinan gina'uda unu din imbabaluydan linala'i unu binabai, at an amin din hinamham din gimmubat ya binangngad David. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S130_20","010_30_20","1SA","30","20","20","Binangngad goh David an amin din baka ya kalnilu, at impangpangulun nan tindalunan dulunon ta iyanamutda, ya inaliday, “An amin hatu ya bagin David.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S130_21","010_30_21","1SA","30","21","21","Ya unat goh nidatong da David ad Besor hidin wadan di duway gahut an ibbadan agguy ni'yuy an dumalat di benlayda ya immuydan nanamun da David ya nan nitnud an titindalu. At apngaon da David didan mun'am'amlong. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S130_22","010_30_22","1SA","30","22","22","Mu an amin din nun'appuhiy nomnomda ya din adi mangngol an tatagun nitnud ay David ya inaliday, “Adi tu'u pi'datagon didah nan gina'u ya animal an hinamham tu'u ti agguyda nitnud ay ditu'u, at ammuna nan a'ahawada ya nan imbabaluydah inawitda, ya nakakda!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S130_23","010_30_23","1SA","30","23","23","Mu inalin David di, “I'ibba, adi umat hinay atonyuh nan indat Apo Dios ay ditu'u ti Hiyay namaliw ay ditu'u ta way inat tu'un nangabak hidin immalin nangubat ay ditu'u! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S130_24","010_30_24","1SA","30","24","24","Inila' an mi'id ahan di mamhod enen ninomnomyun aton ti hay mahapul ya mapapaddung di datag nan hinohhan immuy ni'gubat ya nan na'angang an nangiyadug hinan gina'u tu'u.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S130_25","010_30_25","1SA","30","25","25","Ya mete\"an den algaw ya heden na'at ya numbalinon David hi uldin, at hiyay intutuluy nan holag Israel an inunud hi engganad ugwan. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S130_26","010_30_26","1SA","30","26","26","Ya unat goh nidatong hi David hi ad Ziklag ya impiyuynay udumnah nan nahamham hinan liligwanan ap'apuh nan holag Judah, ya inalinah nan nangiyuy di, “Alyonyuy, Tayay adawyun nalpuh nan nahamham hinan binuhul Apo Dios!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S130_27","010_30_27","1SA","30","27","27","Ya impiyuyna goh hinan a'apun di iBethel, ya iRamoh Negev, ya iJattir, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S130_28","010_30_28","1SA","30","28","28","ya impiyuyna goh hinan i'Aroer, ya nan iSiphmoth, ya nan i'Eshtemoa, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S130_29","010_30_29","1SA","30","29","29","ya nan iRakal, ya nan abablubabluy hi awadan nan holag Jerahmeel, ya nan holag Ken, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S130_30","010_30_30","1SA","30","30","30","ya nan iHormah, ya nan iBor Ashan, ya nan i'Athak, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S130_31","010_30_31","1SA","30","31","31","ya nan iHebron, ya an amin hinan lugal hinan gun inayan da David ya nan tataguna. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S131_1","010_31_1","1SA","31","1","1","Ya hin'alina ya ginubat nan iPhilistia nan holag Israel, at numpangalayaw nan holag Israel an ta\"on da Saul an hin'ama ya ni'layawda, mu do'ol damdamay nun'atoy hinan Duntug an Gilboa. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S131_2","010_31_2","1SA","31","2","2","Ya imbi'bi'ah nan iPhilistia an namdug ay da Saul ya nan imbabaluyna, at pinatoyda nan tulun imbabaluyna an da Jonathan, ya hi Abinadab, ya hi Malki-Shua. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S131_3","010_31_3","1SA","31","3","3","Ta\"on hi Saul ya himmalom di hugatnah ne'naan di pana ti nunheglay aat den nunggugubatanda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S131_4","010_31_4","1SA","31","4","4","Ya inalin Saul hinan ungan din mun'od'odon hi hapiaw di, “Hu'nutom nan hanggapmu, ya pinatoya' ta adi umali nan iPhilistia an adi mangulug ay Apo Dios ta tanggatanggaana' ya unna' patayon!” Mu timma'ot din mun'od'odon hi hapiaw, at agguyna pinatoy. At innal Saul din hanggapna, ya intudu'nah odolna. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S131_5","010_31_5","1SA","31","5","5","Ya unat goh tinnig din mun'od'odon hi hapiaw an natoy hi Saul ya hinu'nutna din hanggapna, ya intudu'nah odolna ta ni'yatoy ay hiya. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S131_6","010_31_6","1SA","31","6","6","At natoy hi Saul, ya nan tulun imbabaluynan linala'i, ya din mun'od'odon hi hapiaw, ya nan do'ol an tindaluna ede han algaw an nunggugubatanda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S131_7","010_31_7","1SA","31","7","7","Ya unat goh dengngol nan udum an holag Israel an bimmabluy hinan Nundotal an Jezreel ya nan wah nan pangngel di Wangwang an Jordan an numpangalayaw din i'ibbada, ya dengngolda goh an natoy hi Saul ya din tulun linala'in imbabaluyna ya timma'otda, at nuntataynanda nan babluyda, ya numpangalayawda. Ya nidatong din iPhilistia, at diday nihukat an numpunhituh nan babluy. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S131_8","010_31_8","1SA","31","8","8","Ya unat goh nabiggat hi nalpahan den nunggugubatanda ya immuy din iPhilistia ta mannigdah hamhamondah gina'un nan nun'atoy an holag Israel, ya inah'upandah Saul ya din tulun imbabaluynan nun'atoy hinan Duntug an Gilboa. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S131_9","010_31_9","1SA","31","9","9","Ya pinutulanday ulun Saul, ya nun'aladan amin din gina'un nan mi'gubat, ya nunhonagdah umuy an mangipa'innilan amin hinan i'ibbadan iPhilistia ya nan timplun di adi makulug an diosda an inabakda nan holag Israel. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S131_10","010_31_10","1SA","31","10","10","Ya inyuyda din gina'un Saul ta inhinadah nan Timplun nan bululdan hi Ashtoreth, ya inlanhada din odol Saul hinan allup nan babluy ad Beth Shan. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S131_11","010_31_11","1SA","31","11","11","Mu unat goh dengngol din tatagun nunhitud Jabesh Gilead din inat di iPhilistia ay Saul ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S131_12","010_31_12","1SA","31","12","12","ya an amin din nun'atulid an linala'i ya nunhahapitda ta linablabidan immuy, ya innalda din odol Saul ya din imbabaluynan nilanhah nan allup hi ad Beth Shan ta inyuydad Jabesh ta hidiy nanghobandah odoldan amin. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S131_13","010_31_13","1SA","31","13","13","Ya inamungda din agguy na'upug an tungal, ya inlubu'dah nan puun di ayiw an ngadanay tamarisk hidid Jabesh, ya nunlangdudah pituy algaw.");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S21_1","011_1_1","2SA","1","1","1","Unat goh naluh di atnay algaw hidin natayan Saul ya numbangngad da David hi ad Ziklag an nalpudah nan nangabakandah nan holag Amalek. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S21_2","011_1_2","2SA","1","2","2","Ya unat goh heden miyatlun algaw hi awadandad Ziklag ya wada han ungan lala'in dimmatong an nalpuh nan nungkampuan da Saul an nun'ahekhek di lubungna, ya hupuhupu' di uluna an mangipa'innilah un munlungdaya. Ya unat goh immatam hinan wadan David ya nunluung ta e'gonana hiya. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S21_3","011_1_3","2SA","1","3","3","Ya inalin David ay hiyay, “Hay nalpuwam?” Ya tembalnan inalinay, “Unna' limmayaw hinan nungkampuan nan holag Israel!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S21_4","011_1_4","2SA","1","4","4","Ya inalin David goh ay hiyay, “Undan way na'at? Ibaagmun ha\"in.” Ya tembalnan inalinay, “Na'abak nan holag Israel, at hiyanan numpangalayawda, ya do'ol di nun'atoy hinan tindalu, ya ta\"on un da Saul an hin'ama ay Jonathan ya ni'yatoyda goh!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S21_5","011_1_5","2SA","1","5","5","Ya inalin David hinan lala'iy, “Hay nanginnilaam hi un immannung an natoy da Saul ya nan imbaluynan hi Jonathan?” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S21_6","011_1_6","2SA","1","6","6","Ya inalin din lala'iy, “Manu ay inila' ti nipaddeh ya wah dia' hinan Duntug an Gilboa, ya tinnig'uh Saul an imbabayuhnah din gayangna, ya na'uy an umatam ay hiya din pi'buhulnan numpunlugan hidin kalesa ya din numpuntakay hinan kabayu! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S21_7","011_1_7","2SA","1","7","7","Ya unat goh nungwingi ta tinniga' ya inayagana', ya inali' ay hiyay, Hay pohdom hi ato'? ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S21_8","011_1_8","2SA","1","8","8","Ya inalinan ha\"in di, Hay ngadanmu? Mu inali' ay hiyay, Ha\"in di holag Amalek. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S21_9","011_1_9","2SA","1","9","9","Ya inalinan ha\"in di, Aga ta patayona' ti ten magadyuh an matoya' damdama! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S21_10","011_1_10","2SA","1","10","10","At pinatoy'u hiya ti inila' an matoy hiya damdama an dumalat nan hugatna! Ya innal'u din koronah uluna ya din gumo' hi ta'laynan pangimmatunan ay hiya!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S21_11","011_1_11","2SA","1","11","11","Ya unat goh dengngol David ya din i'ibbana ya nunhekhekday lubungdah ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S21_12","011_1_12","2SA","1","12","12","kilada ta ipattigday punlungdayaanda, at nun'ulatda eden algaw an dumalat hinan natayan da Saul an hin'ama ay Jonathan, ya nan holag Israel an tatagun Apo Dios. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S21_13","011_1_13","2SA","1","13","13","Ya hinanhanan David hidin nangulgud hidin na'at an inalinay, “Hay nalpuwam?” Ya tembalnan inalinay, “Ha\"in nongkay di ohan holag nan bunag an hi Amalek di apu' hidin penghana.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S21_14","011_1_14","2SA","1","14","14","Ya inalin David ay hiyay, “Anaad ta agguy'a timma'ot an namatoy hinan alin pento' Apo Dios? ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S21_15","011_1_15","2SA","1","15","16","He\"ay ad bahol hi atayam ti nan nangalyam hi pinatoymu nan pento' Apo Dios an ali!” At inayagan David din ohah nan ibbana, ya inalinan hiyay, “Patayom heten tagu!” At immuy, ya pinatoyna. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S21_17","011_1_17","2SA","1","17","17","Hiyah te ebel David hi natayan da Saul an hin'ama ay Jonathan, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S21_18","011_1_18","2SA","1","18","18","ya inalinay mahapul an mituduh nan tatagud Judah nan adi maphod an na'at. At nitudo' hinan Liblun Jashar an inalinay, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S21_19","011_1_19","2SA","1","19","19","“Nan nabagtun ap'apu tu'un holag Israel ya pinatoydah nan bulud di babluy tu'u, ya ta\"on nan mun'a'ihi' an tindalu ya nun'atoyda! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S21_20","011_1_20","2SA","1","20","20","Adiyu ipa'innilad Gath ya ad Ashkelon ta adi innilaon nan agguy nakugit an iPhilistia ti wa ay ta innilaon nan binabaih di at mun'am'amlongda! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S21_21","011_1_21","2SA","1","21","21","Ya adi ni' dumuldulnu ya umud'udan hinan Duntug an Gilboa ta mi'id tummol hi mihabal ti hidiy nun'atayan nan mun'a'ihi' an mi'gubat an da Saul ya din titindaluna, at adi mahkay malamlamuhan din hapiawna. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S21_22","011_1_22","2SA","1","22","22","Ya wan hidin gun ni'gubatan da Saul ay Jonathan ya natuliddan ni'gubat ti nala'eng hi Jonathan an pumana ya hi Saul an pumalang, at hiyanan do'ol di pinatoydah nan buhulda! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S21_23","011_1_23","2SA","1","23","23","Nomnomnomon tu'u din amatagun da Saul ay Jonathan an hin'ama ti nidugah di namhoddan ditu'u! Hidin ataguda ya ta\"on un hidin natayanda ya agguyda ahan nundu\"ugan! Ya nidugah an mungwilitda ya un nan agila, ya mabi'bi'ahda goh ya un nan layon! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S21_24","011_1_24","2SA","1","24","24","At da'yun binabain holag Israel ya lugwaanyu nan natayan Saul ti linubungan da'yuh nan ma\"aphod an mumbolah an lubung ya ginina'uan da'yuh nan na'al'altian hi balitu'! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S21_25","011_1_25","2SA","1","25","25","Mu anakkayah ahan din natayan din nun'atulid an tindaluh din gubat ti ta\"on un hi Jonathan ya niwallang di odolnah dih nan duntug! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S21_26","011_1_26","2SA","1","26","26","Uminguhua' hidin ibba' an hi Jonathan ti nidugah di pamhod'un hiya! Ya nidugah ahan din pamhodnan ha\"in ya un nan pamhod di babai! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S21_27","011_1_27","2SA","1","27","27","At nunhegla ahan di na'na'at hidin nun'atayan din mun'a'ihi' an tindalu, at mid mahkay hulbin din almasda!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S22_1","011_2_1","2SA","2","1","1","Unat goh nalpah heden na'at ya ni'hapit hi David ay Apo Dios an inalinay, “Mabalin an umuya' mi'hituh nan holag Judah?” Ya tembal Apo Dios an inalinay, “Mabalin.” Ya inalin goh David di, “Mu hay babluy hi umaya'?” Ya tembal Apo Dios an inalinay, “Ad Hebron.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S22_2","011_2_2","2SA","2","2","2","At immuy mah hi David an initnudna nan duwan a'ahawana an da Ahinoam an iJezreel ya hi Abigail an ahawan din hi Nabal hi ad Carmel. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S22_3","011_2_3","2SA","2","3","3","Ya initnud goh David din linala'in ninitnud ay hiya ya nan pamilyada ta immuydan amin an nunhitud Hebron. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S22_4","011_2_4","2SA","2","4","4","Ya agguy nadnoy ya immuy nan a'ap'apun nan holag Judah hi ad Hebron ta hiniitandah David hi lana, ya indawatdan Apo Dios ta hiyay alida. Ya unat goh impa'innilada danen a'ap'apu ay David an nan tatagud Jabesh Gilead di nangilubu' ay Saul ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S22_5","011_2_5","2SA","2","5","5","at nunhonag hi David hi immuy an nangalin diday, “Wagahan da'yun Apo Dios hinan nangipattiganyu an un'unnud ayu ti da'yuy nangilubu' ay Saul an apuyu! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S22_6","011_2_6","2SA","2","6","6","At ad ugwan ya ipattig ni' Apo Dios di ama'ma'ullayna ya anahamadnan da'yu! Ya umat goh ay ha\"in an ipattig'uy maphod ay da'yu an dumalat nan nangatanyuh umat hina! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S22_7","011_2_7","2SA","2","7","7","Mu ad ugwan an natoy hi Saul an ap'apu tu'u ya ten ha\"in di pento' nan holag Judah hi alida, ya olom ni' ya minaynayun di denolyu, ya adi ayu tuma'ot ti mid nappuhih ma'at ay da'yu.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S22_8","011_2_8","2SA","2","8","8","Ya wan hi Abner an imbaluy Ner an ap'apun nan tindalun Saul ya initnudnah Ish-Bosheth an imbaluy Saul ta inyuynah nan babluy ad Mahanaim. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S22_9","011_2_9","2SA","2","9","9","Ta numbalinona hiyah alih nan udum an babluy nan holag Israel an ad Gilead, ya ad Ashuri, ya ad Jezreel, ya hinan ni'babluyan nan holag Ephraim, ya nan holag Benjamin. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S22_10","011_2_10","2SA","2","10","10","Ya napat di tawon Ish-Bosheth hi namto'andan hiyah alin nan udum an holag Israel, ya un duway tawon di numpapto'ana. Mu nan holag Judah ya hi David di inunudda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S22_11","011_2_11","2SA","2","11","11","At hay tawon hi nun'alian David ad Hebron hi nangipapto'anah nan holag Judah ya pituy tawon ya han onom di bulan. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S22_12","011_2_12","2SA","2","12","12","Ya hin'alina ya impangulun Abner an imbaluy Ner nan titindalun Ish-Bosheth an hina' Saul ta immuydad Gibeon. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S22_13","011_2_13","2SA","2","13","13","Ya hi Joab an imbaluy Zeruiah ya impanguluna nan titindalun David ta dinamuda nan titindalun Ish-Bosheth hinan way puhung ad Gibeon. At nundinammang nan duwan pampun hinan way puhung. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S22_14","011_2_14","2SA","2","14","14","Ya inalin Abner ay Joab di, “Pumpapattayonta tun titindaluta.” Ya inabulut Joab. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S22_15","011_2_15","2SA","2","15","15","At pento'day himpulu ta duwah nan tindalun Ish-Bosheth, ya umat goh hinan himpulu ta duwan tindalun David ta diday mumpapattoy. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S22_16","011_2_16","2SA","2","16","16","Ya unat goh nundadammuda ya nunhihinnabuyutda, ya nuntitinnupigda. At nadedehhandan nun'atu\"in, ya nun'atoyda. At hiyanan nangadnan henen babluy ad Gibeon hi Babluy an Hinalung. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S22_17","011_2_17","2SA","2","17","17","Ya unat goh nalpah henen na'at ya nunggugubat nan na'angang an titindalun David ya nan titindalun Abner. Ya henen nunggugubatanda ya nidugah an atata'ot ahan, mu nangabak nan titindalun David. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S22_18","011_2_18","2SA","2","18","18","Ya wah din niddum nan tulun imbabaluy Zeruiah an da Joab, ya hi Abishai, ya hi Asahel. Hi Asahel ya umat hinan ma'abbi'ah an tumagtag an ulhah inalahan an ma'alih gasel, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S22_19","011_2_19","2SA","2","19","19","at pindugnah Abner an agguy ahan nungwingngiwingngi. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S22_20","011_2_20","2SA","2","20","20","Ya unat goh winingin Abner hiya ya inalinay, “Undan he\"ah Asahel?” Ya tembalnan inalinay, “Oo.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S22_21","011_2_21","2SA","2","21","21","Ya inalin Abner ay hiyay, “Bo'on ha\"in di pudugom ta nan udum an tindalu ta wada ay di patayom ay dida ya innalmuy almasda!” Mu hin'ing'ingaonah Asahel. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S22_22","011_2_22","2SA","2","22","22","At impidwan Abner an nangalin Asahel di, “Idinongmun gun mamdug ay ha\"in ti la'tot ya pinatoy'u he\"a, at hay pambal'u mah ay agim an hi Joab?” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S22_23","011_2_23","2SA","2","23","23","Mu agguy indindinong Asahel an gun mamdug ay hiya, at la'tot ya nunhiggung hi Abner, ya intudu'nay huyung din gayangna, ya nepto' hinan taglang Asahel, ya himmawang hi bonogna. At natu\"in, ya natoy. Ya din i'ibbanan titindalun gun mangun'unud ya inah'upanda hiya, ya inta'dogdah pange'gonandan hiya. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S22_24","011_2_24","2SA","2","24","24","Mu ta\"on un umat hinay na'at ya innaynayun da Joab ay Abishai an a'agin Asahel an gun namdug ay Abner. Ya unat goh wan ma'unug din potang ya immatamdah nan Duntug an Ammah an neheggon ad Giah an mipluy hinan mapulun ad Gibeon. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S22_25","011_2_25","2SA","2","25","25","Ya wan hi Abner ya immuy hinan tulid di duntug. Ya immuy nan holag Benjamin ay hiyah di. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S22_26","011_2_26","2SA","2","26","26","At numbugaw hi Abner ay Joab an inalinay, “Undan adita pogpogon heten pumpattayanta? Ti undan adim nomnomon an nappuhiy pumbalinana? Anuud mah di pangipadinngam hinan titindalum an gun mamdug ay da'mi an i'ibayu goh damdama?” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S22_27","011_2_27","2SA","2","27","27","Ya tembal Joab an inalinay, “Hi Apo Dios di ihtigu an gulat hi un'a agguy himmapit at itutuluy nan tatagu' an mamdug ay da'yu ta nangamung hi helhelong!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S22_28","011_2_28","2SA","2","28","28","At impagangoh Joab nan talampet an mangipa'innilan idinong an amin nan tindalun mamdug hinan i'ibbadan holag Israel. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S22_29","011_2_29","2SA","2","29","29","At nakak da Abner ya nan tataguna eden nahdom ta limmanablabidan nundalan hinan mapulun ta nangamung unda binad'ang nan Wangwang an Jordan. Ya intuluydah din nabiggat an nundalan ta nangamung unda nidatong ad Mahanaim. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S22_30","011_2_30","2SA","2","30","30","Ya heden nangidinngan da Joab an mamdug ay da Abner ya inamungna din titindalun David ta enyapna dida, ya himpuluda ta han hiyam di nami'id hinan titindalu an agguy ni'yuyap hi Asahel. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S22_31","011_2_31","2SA","2","31","31","Mu hay pinatoy nan titindalun David hinan holag Benjamin an titindalun Abner ya tuluy gahut ya han nanom. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S22_32","011_2_32","2SA","2","32","32","Ya immuyda innal din odol Asahel ta inyuyda inlubu' hidin nilubu'an amanad Bethlehem. Ya inlablabin goh da Joab ya nan titindalunan nundalan ta nangamung unda nidatong ad Hebron. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S23_1","011_3_1","2SA","3","1","1","Gun gumubagubat nan tatagun Ish-Bosheth an imbaluy din hi Saul ya nan titindalun David. Mu da David di mangab'abak. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S23_2","011_3_2","2SA","3","2","2","Hiyatuy linala'ih imbabaluy David an nitungaw ad Hebron: Hay pangpangulluh imbaluyna ya hi Amnon an imbaluyda ay Ahinoam an iJezreel, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S23_3","011_3_3","2SA","3","3","3","ya hay otob ya hi Kileab an imbaluyda ay Abigail an ahawan din hi Nabal an iCarmel, ya hay miyatlu ya hi Absalom an imbaluyda ay Maakah an hina' Talmai an alid Geshur, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S23_4","011_3_4","2SA","3","4","4","ya hay miyapat ya hi Adonijah an hi inanah Haggith, ya hay miyalema ya hi Shephatiah an hi inanah Abital, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S23_5","011_3_5","2SA","3","5","5","ya hay miyonom ya hi Ithream an hi inanah Eglah. Didana nongkay di imbabaluy David an linala'in nitungaw ad Hebron. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S23_6","011_3_6","2SA","3","6","6","Heden punggugubatan nan tatagun Saul hinan tatagun David ya gun pumhod di aton Abner an mangipapto' hinan tatagun din hi Saul. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S23_7","011_3_7","2SA","3","7","7","Hidin atagun Saul ya wada han ohan ahawana an hay ngadana ya hi Rizpah an hina' Aiah. Ya wada han ohay algaw ya inalin Ish-Bosheth ay Abner di, “Anaad ta enelo'mu nan ohan inyahawan din hi ama?” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S23_8","011_3_8","2SA","3","8","8","At ma'abbungot hi Abner, ya inalinay, “Undan hay ninomnommu ya un'u ilayahan din natoy an hi amam an hi Saul? Ya undan alyom hi unna' middum hinan iJudah? Engganad ugwan ya un'unnuda' ay da'yun holag Saul ya nan liligwana! Ya binaliwa' he\"ah nan aton da David! Ya anaad udot ta ad ugwan ya ipa'lehmuy bahol'u an dumalat henen babai? ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S23_9","011_3_9","2SA","3","9","9","At immannung ay ya moltaona' ay Apo Dios hi un'u adi badangan hi David ta mipa'annung din intulag Apo Dios an ma'at ay hiya! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S23_10","011_3_10","2SA","3","10","10","Ti inalin Apo Dios di, Ano' hinan holag Saul nan haaddan mumpapto' ta itolman'u ay David ta hiyay alin mangipapto' hinan holag Israel ya holag Judah an mete\"ad Dan ta engganad Beersheba.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S23_11","011_3_11","2SA","3","11","11","At agguy temtembal Ish-Bosheth din inalin Abner ti tuma'ot ay hiya. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S23_12","011_3_12","2SA","3","12","12","At nunhonag hi Abner hi umuy mi'hapit ay David, ya umat hituy impaadnah alyondan hiya: “Undan way udum hi mun'ap'apuh tun babluy tu'un holag Israel hi un bo'on he\"a? At pohdom ay ya munhapitta ta badanga' he\"an mangal'alu' hinan holag Israel ta he\"ay ali!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S23_13","011_3_13","2SA","3","13","13","Ya hay nambal David hinan hennag Abner ya inalinay, “Maphod henen ninomnomna! Mu mahapul an iyalina ni' hi mahhun hi Michal an imbaluy Saul hi un umali hiyan mi'hapit ay ha\"in!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S23_14","011_3_14","2SA","3","14","14","At nunhonag hi David hi umuy ay Ish-Bosheth an imbaluy Saul ta alyonday, “Mahapul an ipiyalim han ahawa' an hi Michal ti inyahawa' hiya an dumalat nan kugit din hinggahut an numpatoy'un iPhilistia.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S23_15","011_3_15","2SA","3","15","15","At inunud Ish-Bosheth din inalin David ta nunhonag hi immuy nangawit ay Michal an impiyahawan din hi amana ay Paltiel an imbaluy Laish. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S23_16","011_3_16","2SA","3","16","16","Mu nangun'unud hi Paltiel ay ahawana an gun lumugwalugwa ta engganay unda nidatong ad Bahurim. Ya inalin Abner ay Paltiel di, “Un ta\"on ya numbangngad'ah abungyu!” At immanamut hiya. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S23_17","011_3_17","2SA","3","17","17","Ya unat goh nalpah hanan na'at ya immuy hi Abner hinan a'ap'apun nan holag Israel, ya inalinan diday, “Nadnoy di nanamhodanyu ay David an hiyay aliyu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S23_18","011_3_18","2SA","3","18","18","At ad ugwan mahkay ya pumbalinon tu'u hiyah ali tu'u! Ti wada din intulag Apo Dios hi ma'at an inalinay, Nan baal'un hi David di hiyay mamaliw hinan tatagu' an holag Israel hinan buhuldan iPhilistia ya an amin nan udum an buhulda.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S23_19","011_3_19","2SA","3","19","19","Ya immuy goh hi Abner hinan holag Benjamin ta ni'hapit ay dida. Ya un mahkay umuy ad Hebron an mangipa'innilan David an inabulut an amin nan i'ibbadan holag Israel an hiyay alida. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S23_20","011_3_20","2SA","3","20","20","Ya hidin immayan Abner hi ad Hebron ya initnudna din duwampulun linala'i, ya impaltian David dida. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S23_21","011_3_21","2SA","3","21","21","Ya inalin Abner ay David di, “Abulutom ni', Apu' an Ali, ta umuya' an mi'hapit hi an amin hinan holag Israel ta itulagdan he\"ay unudonda. At he\"a mahkay di mumpapto' hi an amin hinan holag Israel.” Ya inabulut David din inalin Abner, at pina'anamutna an malenggop. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S23_22","011_3_22","2SA","3","22","22","Agguy nadnoy di nakakan da Abner ya numbangngad da Joab ya din titindalun David ad Hebron an nalpudah nan ni'gubatanda. Ya do'ol di inyanamutdah nan hinamhamda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S23_23","011_3_23","2SA","3","23","23","Mu eden nidatngan da Joab ya waday nangibaag ay hiya an immuy da Abner hi awadan David an maphod di nunhapitandan duwa, at pina'anamutna goh didan malenggop. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S23_24","011_3_24","2SA","3","24","24","At immuy hi Joab hi awadan David ya inalinay, “Anaad ta inatmuy umat hina? Ya anaad ta immalih Abner ya inyabulutmun umanamut? ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S23_25","011_3_25","2SA","3","25","25","Unmu dan agguy inilay aat Abner an imbaluy Ner an manu ay immali ta way atonan manginnilah an amin an ato'atom, ya ta hamadonay umay'ayam? Inila' an ta\"on un he\"a ya inilam an immannung tun inali'!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S23_26","011_3_26","2SA","3","26","26","At tinaynan Joab hi David, ya nunhonag hi umuy mangalin Abner ta mumbangngad. At inah'upanda didah nan bubun ad Sirah, ya imbangngadda didad Hebron. Mu mi'id inilan David enen inatda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S23_27","011_3_27","2SA","3","27","27","Ya unat goh dimmatong da Abner hi ad Hebron ya inayagan Joab hinan way buhu'an nan babluy an ay ihunay un way alyonan Abner an adina pohdon an ipadngol. Mu hidin immuy hidi ya timpig Joab di putun Abner, at natoy ta awit Asahel an hi agina. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S23_28","011_3_28","2SA","3","28","28","Ya unat goh dengngol David di aat nen na'at ya inalinay, “Inilan ahan Apo Dios an bo'on da'miy ad bahol hinan natayan Abner an imbaluy Ner! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S23_29","011_3_29","2SA","3","29","29","Ya hay mamolta ni' ya hi Joab ya an aminda an himpangapu! Ya minaynayun hinan holagnay way mun'apoghaan, unu mapalla', unu mun'apilay, unu mun'apatoy di udum hinan way munggugubat, ya adi goh ni' tummol di ihabalda ta mun'abtelda!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S23_30","011_3_30","2SA","3","30","30","Umat hinay inat da Joab ya hi aginan hi Abishai an pinatoydah Abner ta awit din hi agidan hi Asahel an pinatoynah din nunggubatandad Gibeon. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S23_31","011_3_31","2SA","3","31","31","Inalin David ay Joab ya an amin nan tatagunan niddum ay hiya di, “Punhekhekyuy lubungyu ta nan langgut di ilubungyu, ya lumugwa ayuh nan pundalananyuh pangipangpang'uanyun Abner hinan ilubu'ana.” Ya un mangun'unud hi David an alih nan nangdon hi lungun Abner. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S23_32","011_3_32","2SA","3","32","32","At inlubu'dah Abner ad Hebron, ya enlot nan Alin hi David an kinilaan hiyah dih nan lubu'na, ya ta\"on an amin nan tatagun wah di ya ahikikilada goh. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S23_33","011_3_33","2SA","3","33","33","Ya hiyah te enyebel David ay Abner an inalinay, “Anaad ahan, Abner, ta umat hinay natayam an ababain? ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S23_34","011_3_34","2SA","3","34","34","Nan ngamaymu ya agguy nabobod, ya nan hu'im ya agguy nabangkilingan hi gumo', mu natoy'a ti pinatoy da'ah nan tatagun adi mangngol!” Ya an amin din tatagu ya inibilanda goh hi Abner. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S23_35","011_3_35","2SA","3","35","35","Ya way ohah din tatagu ya immuyda inal'alu' hi David ta mangan. Mu inhamad David an nangalih, “Patayona' ni' ay Apo Dios hi unna' mangan an agguy pay na'unug di algaw!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S23_36","011_3_36","2SA","3","36","36","Ya dengngol an amin nan tatagu din nangalin David, at inabulutda nan pohdona. Ya ta\"on an amin nan aton nan ali ya ipa'amlongna dida. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S23_37","011_3_37","2SA","3","37","37","At heden na'at eden algaw di nanginnilaan an amin nan holag Israel an bo'on han Alin hi David di nangipapatoy ay Abner an imbaluy Ner. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S23_38","011_3_38","2SA","3","38","38","Ya inalin David hinan u'upihyalnay, “Nomnomnomonyu an heten tagun natoy ad ugwan ya nidugah ahan din abalinanan ap'apu tu'un holag Israel.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S23_39","011_3_39","2SA","3","39","39","Ya inalina goh ay diday, “Ta\"on hi un ha\"in di alin pento' Apo Dios mu adi' ahan ma'anuhan an bagan nan linala'in holag Zeruiah ti mun'abungotda! At okod hi Apo Dios an mummoltan didan nun'appuhiy pangatda!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S24_1","011_4_1","2SA","4","1","1","Unat goh dengngol Ish-Bosheth an imbaluy Saul an pinatoydah Abner ad Hebron ya nidugah di ta'otna ya nan udum an i'ibbanan holag Israel. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S24_2","011_4_2","2SA","4","2","2","Ya wada han duwan linala'in munhin'agi an diday upihyal nen gun umuy mi'gubat an hay ngadan di oha ya hi Baanah, ya hay oha ya hi Rekab an imbabaluy Rimmon an iBeeroth an hay napu'aganda ya nan holag Benjamin. Hi ad Beeroth ya nibilang mahkay an babluy nan holag Benjamin ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S24_3","011_4_3","2SA","4","3","3","ti numpunhitudah di din hopapna, mu nun'akakda ta immuydad Gittaim ta hidiy ni'hituwandah engganad ugwan. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S24_4","011_4_4","2SA","4","4","4","Ya wada goh di ohan ap'apun Saul an hi Mephibosheth an imbaluy Jonathan. Ya lemay tawonah din nangipa'innilaan nan nalpud Jezreel an natoy da Saul ay Jonathan. Ya unat goh dengngol din tumungaw eden ung'ungnga ya nunnaudonan nangilayaw ay hiya, at nagah ta hiyay dimmalat hi napilayan di duwah hu'ina. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S24_5","011_4_5","2SA","4","5","5","Ya wada han ohan algaw ya da Rekab ay Baanah an imbabaluy Rimmon an iBeeroth ya immuydah abung Ish-Bosheth, ya heden dimmatngandah di ya nolo' hi Ish-Bosheth ti nuntongay algaw. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S24_6","011_4_6","2SA","4","6","6","At nahanigupdah abungna an ay donongnay un way alanda, mu undaat immuy timpig di putun Ish-Bosheth, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S24_7","011_4_7","2SA","4","7","7","ya pinutulanday uluna, ya inlayawda an enye'wadah nan mapulun an inlablabidan nundalan. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S24_8","011_4_8","2SA","4","8","8","Ya hidin dimmatongdad Hebron ya inyuyda din ulun Ish-Bosheth ay David, ya inalidan hiyay, “Tayay ulun Ish-Bosheth an imbaluy Saul an buhulmun nangipadah an mamatoy ay he\"a! At ad ugwan ya hi Apo Dios di nangiyawit ay he\"an alimih nan inat da Saul ya nan holagna!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S24_9","011_4_9","2SA","4","9","9","Mu tembal David din inalin da Rekab ay Baanah an inalinay, “Ihapata' ay Apo Dios an matattagu an gun namaliw ay ha\"in hinan do'ol an nun'appuhin na'na'at an mipapatoy ayu an dumalat enen inatyu ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S24_10","011_4_10","2SA","4","10","10","an umat hidin awada' ad Ziklag an immalin ha\"in han baal ya inulgudnay aat di natayan Saul, ya hay ninomnomna nin ya maphod heden inulgudnan ha\"in. Mu impapatoy'u hiyah nan tindalu'. Hiyah ne inat'uh din immalin nun'ulgud! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S24_11","011_4_11","2SA","4","11","11","At iyal'allanah nan tagun mangat hi na\"appuhin mamatoy hinan tagun mid baholna an un nolnolo' hinan abungnah nan way kuwaltuna! At undan adi' iballoh ay da'yu din namatayanyun hiya ta ma'ubah ayuh tun luta?” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S24_12","011_4_12","2SA","4","12","12","At immandal David hinan titindaluna ta patayonda dida. Ya unat goh pinatoyda dida ya numputulanday ngamayda ya hu'ida, ya intayunday odoldah nan neheggon hinan bubun ad Hebron. Ya ta\"on din ulun Ish-Bosheth ya inlubu'dah din nilubu'an Abner hidid Hebron. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S25_1","011_5_1","2SA","5","1","1","At waday immuy hinan numbino'ob'on an himpampun an holag Israel ay David hi ad Hebron, ya inaliday, “Da'miy tutulangmu! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S25_2","011_5_2","2SA","5","2","2","Ti hidin amatagun Saul an ali tu'u ya he\"ay gun nangipangpanguluh nan tindalu tu'un holag Israel an immuy ni'gubat. Ya intulag Apo Dios ay he\"an inalinay, He\"ay mumbalin hi alin mangipangpanguluh nan tatagu' an holag Israel.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S25_3","011_5_3","2SA","5","3","3","At hiyanan hiyay dimmalat hi immayan an amin nan a'ap'apun nan holag Israel hi ad Hebron ta ni'tulagdan David an hi Apo Dios di ihtiguda, ya hiniitanday ulunah lana ta mangipa'innilan hiyay pento'dah alida. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S25_4","011_5_4","2SA","5","4","4","Ya un tulumpuluy tawon David eden namto'andah alida. Ya nun'ali hiyah napat di tawon. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S25_5","011_5_5","2SA","5","5","5","Ya hidin ni'hituwanad Hebron hi nun'alianah nan holag Judah ya pituy tawon ya han onom di bulan, ya hidin nunhituwanad Jerusalem ya tulumpulu ta tuluy tawon di nun'alianah an amin hinan holag Israel. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S25_6","011_5_6","2SA","5","6","6","Mu hidin agguy ni' numbabluyan David hi ad Jerusalem ya initnudnay titindaluna ta immuyda ginubat nan holag Jebus an numpunhitud Jerusalem. Mu hay ninomnom nan holag Jebus ya mid olog da David an mangabak ay dida, at inalidan David di, “Mid ologyun mangabak ay da'mi! Ti ta\"on un ammuna nan nabulaw ya nan napilay ya abalinandan mangipalayaw ay da'yu!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S25_7","011_5_7","2SA","5","7","7","Mu inabak damdama da David ad Zion an nihamad di allupna, at ngadnandah Babluy David. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S25_8","011_5_8","2SA","5","8","8","Mu hidin agguy ni' immayan da David hidi ya inalinah din titindalunay, “Hay aton tu'un umuy mangubat hinan holag Jebus an buhul tu'u ya mahapul an e'wa tu'uh nan inyammadan owon di danum ta pumpatoy tu'u nan alyondan nun'abulaw ya nan nun'apilay an buhul'u!” At hiyah ne nalpuwan nan hapit an alyonday, “Nan paddungnay nabulaw ya napilay ya adida ahan mabalin an humgop hinan palasyun David.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S25_9","011_5_9","2SA","5","9","9","At ni'hitu da David enen babluy an nihamad di allupna an nginadnandah Babluy David. Ya impihamadnan impata'pel nan allup nan nunlene'woh enen babluy ta way punhituwan di udum. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S25_10","011_5_10","2SA","5","10","10","Ya gun na'udman di abalinan David an numpapto' ti hi Apo Dios an nidugah di abalinanay gun bimmadang ay hiya. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S25_11","011_5_11","2SA","5","11","11","At hi Hiram an alid Tyre ya nunhonag hi udum an tataguna ta immuyda binadangan hi David an nan mun'ad'ad hi abung, ya nan nanginnilan muntapeng, ya nan udum. Ya impiyuyna goh nan ayiw an cedar ta inyammaday palasyun David ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S25_12","011_5_12","2SA","5","12","12","ta hiyay nanginnilaan David an immannung an inyabulut Apo Dios an hiyay alin nan holag Israel. Ya hi Apo Dios goh di bimmadang ta nihamad di pumpapto'nah nan i'ibbanan holag Israel. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S25_13","011_5_13","2SA","5","13","13","At hidin nakak hi David ad Hebron ya immuy nunhitud Jerusalem, ya den'olnay inahawana, at hiyanan do'ol di imbabaluynan linala'i ya binabai. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S25_14","011_5_14","2SA","5","14","14","Ya hiyatuy ngadan nan imbabaluynan linala'in nitungaw hi ad Jerusalem: hi Shammua, ya hi Shobab, ya hi Nathan, ya hi Solomon, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S25_15","011_5_15","2SA","5","15","15","ya hi Ibhar, ya hi Elishua, ya hi Nepheg, ya hi Japhia, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S25_16","011_5_16","2SA","5","16","16","ya hi Elishama, ya da Eliada ay Eliphelet. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S25_17","011_5_17","2SA","5","17","17","Unat goh dengngol nan iPhilistia an hi David di nahiitan hi lanah alin nan holag Israel at nunti'idda ta umuyda anapon hi David. Mu dengngol David henen atonda, at immuy nipo\"oy hinan liyang hinan daplah. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S25_18","011_5_18","2SA","5","18","18","Ya unat goh nidatongda din tindalun di iPhilistia ya nungkampudah nan Nundotal an Rephaim. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S25_19","011_5_19","2SA","5","19","19","Ya ni'hapit hi David ay Apo Dios an inalinay, “Umuymi mah gubaton nan iPhilistia? Ya olom ni' ya pangabakon da'mi?” Ya tembal Apo Dios an inalinay, “Umuy ayu ta gubatonyu dida, at pangabako' da'yu.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S25_20","011_5_20","2SA","5","20","20","At immuy da David ta ginubatda nan iPhilistia, at inabakda dida. Ya heden babluy an nangabakan da David ay dida ya inalin David hidin nalpahan nan gubat di, “Hi Apo Dios ya umat hinan niguwang an danum an ma'abbi'ah an nundalapuhna nan buhul'u.” At hiyay dumalat hi nangadnan nen babluy hi Ba'al Perazim. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S25_21","011_5_21","2SA","5","21","21","Ya nuntaynan din iPhilistia nan bululda, at nun'alan da David, ya nunggohobda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S25_22","011_5_22","2SA","5","22","22","Ya agguy nabayag ya numbangngad goh nan iPhilistia ta nungkampuda goh hinan Nundotal an Rephaim. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S25_23","011_5_23","2SA","5","23","23","At ni'hapit goh hi David ay Apo Dios ta ibaganay atona. Ya inalin Apo Dios ay hiyay, “Bo'on hi appit hituy pangubatanyun dida. Mu ilikawyuy pange'wanyu ta umuy ayuh pangngelna ta hidih nan wadan di ayiw an balsam di pangubatanyun dida. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S25_24","011_5_24","2SA","5","24","24","Ya wa ay ta donglonyu nan umat hi demog hinan bagtun nan ayiw an balsam ya nunnaudonyun umuy mangubat ay dida. Ti hiyah ne pangimmatunanyun nahhuna' an Dios an mangubat hinan iPhilistia ta way atonyun mangabak ay dida.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S25_25","011_5_25","2SA","5","25","25","At inunud David an amin din inalin Apo Dios hi atonda, at immannung an inabakda din buhuldan iPhilistia ti numpudugda dida an nete\"ad Gibeon ta engganad Gezer. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S26_1","011_6_1","2SA","6","1","1","Ya palpaliwan ya impa'ayag goh David din tulumpuluy libun nun'ala'eng an tindalun holag Israel. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S26_2","011_6_2","2SA","6","2","2","Ta impangpanguluna didan amin an nalpudad Ba'alah hidid Judah ta umuyda bangngadon din Kahon an Nittuwan nan Himpulun Uldin Apo Dios. Henen Kahon ya ma'alih awadan nan nidugah di abalinana an Hiya ya alyonday wah nan numbattanan nan duwan cherubim. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S26_3","011_6_3","2SA","6","3","3","At immuyda innal din Kahon an nihinah abung Abinadab hidih nan duntug, ya inlugandah din balun kalesa. Ya hay nangipangpang'un nanguyud hinan bakan manguyud hinan balun kalesa ya da Uzzah ay Ahio an imbabaluy Abinadab. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S26_4","011_6_4","2SA","6","4","4","Mu heden pangekakandah din Kahon ya hi Ahio di nangipangpang'u, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S26_5","011_6_5","2SA","6","5","5","ya gun mangun'unud da David ya nan i'ibbadan holag Israel an it'u'it'u'dan mungkanta ya mangipagangoh hinan ma'alih alpa, ya lyres, ya tambourines, ya gangha, ya libit hi pundayawdan Apo Dios. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S26_6","011_6_6","2SA","6","6","6","Ya unat goh nidatongdah nan way pun'elekan Nakon ya nida'leh din baka, at pendon Uzzah din Kahon Apo Dios ta adi magah. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S26_7","011_6_7","2SA","6","7","7","Ya bimmungot hi Apo Dios, at minoltanah Uzzah hi nanapaanah din Kahon, at hiyanan pinatoyna eden delloh di Kahon. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S26_8","011_6_8","2SA","6","8","8","Mu bimmungot goh hi David hidin namatayan Apo Dios ay Uzzah, at hiyanan nginadnanah den babluy hi Perez Uzzah. Ya nete\"an de ya hiyay ngadanah engganad ugwan. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S26_9","011_6_9","2SA","6","9","9","Ya ma'atta'ot hi David ay Apo Dios, at inalinay, “Hay ato' nin an mangiyanamut hinan Kahon an Nittuwan nan Uldin Apo Dios?” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S26_10","011_6_10","2SA","6","10","10","At adi mah pohdon David an iyanamut nan Kahon Apo Dios hi ad Jerusalem, at hay inatda ya inhingngiday nange'wanda ta inyuydah den Kahon hi abung Obed-Edom an iGath. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S26_11","011_6_11","2SA","6","11","11","Ya impatangdah dih tuluy bulan, at winagahan Apo Dios hi Obed-Edom, ya nan pamilyana, ya nan nihinan dida. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S26_12","011_6_12","2SA","6","12","12","Ya waday nangulgud ay David an winagahan Apo Dios hi Obed-Edom, ya nan pamilyana, ya nan nihinan dida an dumalat nan awadan din Kahon Apo Dios hidi. At immuy innal da David heden Kahon Apo Dios hi abung Obed-Edom an nidugah di umamlongandah din nangiyayandad Jerusalem. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S26_13","011_6_13","2SA","6","13","13","Ya unat goh inla\"uy daden linala'in nangiyattang hinan Kahon ta impenomdan inda\"ang ya impadinong David dida ta impe'nongnay ohah manilhig an baka ya oha goh hinan mataban uyaw an bakah onong Apo Dios. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S26_14","011_6_14","2SA","6","14","14","Ya hidin nundaldalananda ya inlubung David nan ephod, ya gun nanayaw ta pundayawnan Apo Dios. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S26_15","011_6_15","2SA","6","15","15","At hidin nangiyanamutan da David hinan Kahon Apo Dios ad Jerusalem ya an amin din tatagu ya nun'ipagangohda din talampetda, ya bimmanugawdah amlongda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S26_16","011_6_16","2SA","6","16","16","Mu hidin indatongda din Kahon Apo Dios hi ad Jerusalem ya indungaw din ahawan David an hi Michal an imbaluy din hi Saul hinan tawa, ya tinnigna nan Alin hi David an gun manayaw ya gun yumagtutuh pundayawnan Apo Dios. At pinahiwna hiya. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S26_17","011_6_17","2SA","6","17","17","Ya inhigupda din Kahon Apo Dios hinan Tuldan Abung an impiyamman David hi ihinana. Ya impe'nong goh David nan Onong an Moghob ya nan Onong di Pi'lenggopan ay Apo Dios. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S26_18","011_6_18","2SA","6","18","18","Ya unat goh nalpah an ene'nongdan amin din onong ya ni'hapit hi David ay Apo Dios an nidugah di abalinana ta wagahana din tatagu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S26_19","011_6_19","2SA","6","19","19","Ya nun'ipiyapong David an amin hinan holag Israel an na'amung din tinapay, ya nan raysins, ya nan bungbungaan an ma'alih dates. At numpanga'anamutdan amin din tatagu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S26_20","011_6_20","2SA","6","20","20","Ya ta\"on hi David ya immanamut goh ta umuyna tigon di aat nan pamilyana. Mu limmahun hi Michal, ya inalinan hiyay, “Anakkayah kangan tun alin di holag Israel an numpahiyan nanayaw an impattignay odolnah nan binabain tagalan nan u'upihyalna!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S26_21","011_6_21","2SA","6","21","21","Ya tembal David hiyan inalinay, “Manu ay inat'uh ne ya ta ipattig'u ahan di pundayaw'un Apo Dios ti ha\"in di pento'na, ya bo'on da'yun holag Saul di mihukat ay amam hi mangipangpangulun ditu'un holag Israel! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S26_22","011_6_22","2SA","6","22","22","Ya ta\"on hi unmu alyon di iyabaina' ay he\"a mu danen binabain inalim ya unna' at e'gonan ay dida!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S26_23","011_6_23","2SA","6","23","23","At hiyah ne dumalat ya agguy nunholag hi Michal an imbaluy Saul ta engganay un natoy. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S27_1","011_7_1","2SA","7","1","1","Mi'id mahkay al'alih nan Alin hi David hinan nunhituwanah nan palasyu ti baliwan Apo Dios hi an amin hinan mamuhul ay hiya. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S27_2","011_7_2","2SA","7","2","2","Hiyanan inalin David ay Nathan an propeta di, “Tigom an ten ha\"in ya nunhituwa' hitun abung an hay ayiw an cedar di niyamma, mu anaad nin ta nan Kahon an Nittuwan di Uldin Apo Dios ya un nan Tuldan Abung di nihinana?” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S27_3","011_7_3","2SA","7","3","3","Ya tembal Nathan an inalinay, “Wa ay ta ninomnommun mun'ammah ihinana ya atom, at wagwadah Apo Dios an mamadang ay he\"a.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S27_4","011_7_4","2SA","7","4","4","Mu henen nahdom ya ni'hapit hi Apo Dios ay Nathan an inalinay, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S27_5","011_7_5","2SA","7","5","5","“Umuy'a ta alyom hinan baal'un hi David di, Umat hituy inalin Apo Dios ay he\"a: Undan alyoman he\"ay mangipiyammah abung hi punhituwa'? ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S27_6","011_7_6","2SA","7","6","6","Agguya' ahan nihinhinah nan nahamad an abung an nete\"ah din nangekaka' hidin o'ommodyun holag Israel hi ad Egypt ta engganad ugwan ti unna' nihihinnah nan Tuldan Abung an gun ni'baabaat ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S27_7","011_7_7","2SA","7","7","7","ay da'yun holag Israel. Ya undan wada mah di inali' hidin pento\"un a'ap'apuh anaad ta adiyu ipiyammay nahamad an abung an hay ayiw an cedar di miyamma ta way ihina'? ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S27_8","011_7_8","2SA","7","8","8","At alyom hinan baal'un hi David di, Hay inalin Apo Dios an nidugah di abalinana ya inalinay, Ha\"in di nangayag ay he\"ah din mumpahpahtulam hinan kalnilu ta he\"ay mumpapto' hinan tatagu' an holag Israel. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S27_9","011_7_9","2SA","7","9","9","Ya an amin din gunmu inaya'ayan ya wagwadaa', at hiyanan he\"ay nangabako' hi an amin hidin buhulmu. At ad ugwan ya ipabagtu' he\"a ta mipaddung'ah nan a'ap'apun nundongol di aatdah tun luta. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S27_10","011_7_10","2SA","7","10","10","Ya idadaan'uy babluy hi ihinan nan tatagu' an holag Israel ta waday ihinanda, ya mi'id mahkay di mangipaligligat ay didah tuma'tanda, ta adi umat hidin hopapna ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S27_11","011_7_11","2SA","7","11","11","an nete\"ah din namto'a' hinan huhuwis an mangipangpangulun da'yun tatagu' an holag Israel. Ya ibaliw'u da'yuh nan buhulyu. Ya Ha\"in an Dios ya ihamad'un alyon ay he\"a, David, an nan holagmuy manginaynayun hi mun'alih enggana. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S27_12","011_7_12","2SA","7","12","12","Ya hi awnih gutud di atayam hi iddumam hidin o'ommodmun din nun'atoy ya pot'o' di ohah nan holagmu ta hiyay mihukat ay he\"ah ali, ya badanga' hiya ta mihamad di atonan mumpapto'. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S27_13","011_7_13","2SA","7","13","13","Ya hiyay mangipiyammah nan Timplu' ta hidiy pundayawandan Ha\"in, ya hay malpuh nan holagnay gun manginaynayun hi mun'ali. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S27_14","011_7_14","2SA","7","14","14","Ya ibilanga' hi amana, ya ibilang'u hiyah imbaluy'u. Ya gulat ta mumbahol ya Ha\"in di mangilat ay hiyan umat hi aton nan ommod an mangilat hinan imbaluyna. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S27_15","011_7_15","2SA","7","15","15","Mu nan pamhod'un hiya ya adi mapogpog ta adi umat hidin inat'un Saul an inaan'uy haadna ta he\"ay inhukat'uh nun'ali. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S27_16","011_7_16","2SA","7","16","16","Ya adi mapogpog di punholaganyu ta minaynayun an da'yuy mun'alih enggana.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S27_17","011_7_17","2SA","7","17","17","At immuy hi Nathan, ya imbaagnan amin ay David din impa'innilan Apo Dios ay hiyah ibagana. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S27_18","011_7_18","2SA","7","18","18","Ya himmigup hi David hinan Tuldan Abung, ya nunluwalu an inalinay, “Apo Dios an na'abbagbagtu, da'min holag ya un ami na'ampa ahan, ya anaad udot ta da'miy pangatam hi umat hina? ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S27_19","011_7_19","2SA","7","19","19","Ya ne goh udot an nun'udmam ti hinamadmun inali nan atom hi udum di algaw an pumhodan nan holag'u. At hiyana, Apo Dios, di mangipa'innilan ha\"in an nidugah di ama'ulaymun ha\"in ya nan pamilya'! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S27_20","011_7_20","2SA","7","20","20","At hay udumnah alyo' mah ay He\"a? Ti inilam di aat'un baalmu, Apo Dios an na'abbagbagtu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S27_21","011_7_21","2SA","7","21","21","Ti impa'innilam ay ha\"in nan maphod an pohdom hi ma'at hi pumhoda'. Ya inila' an ipa'annungmu daten inalim hi ma'at ti hiyah ne intulagmuh atom hi impa'innilam ay ha\"in an baalmu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S27_22","011_7_22","2SA","7","22","22","Nidugah ahan di abalinam, Apo Dios an na'abbagbagtu! Mi'id ahan di nipaddung ay He\"a ti mi'id di udum hi Dios an anggay He\"ah inilami! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S27_23","011_7_23","2SA","7","23","23","Ya mi'id goh di udumnah tataguh tun lutah umat ay da'min holag Israel an impapto'mu ya pento'muh tagum. Ya henen inatmun da'miy dumalat hi nundongolan di aatmuh tun abablubabluy. Ya nidugah an umipanoh'ay inatmu ti numpakakmu nan tatagu ya nan bululda ta way dimmatnganmin tatagum an enekakmud Egypt. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S27_24","011_7_24","2SA","7","24","24","At immannung an He\"ay namto' ay da'min holag Israel hi tatagum hi mid pogpogna. At He\"a mahkay di numbalin hi Diosmi. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S27_25","011_7_25","2SA","7","25","25","At ad ugwan, Apo Dios, ya atom ni' ta ipa'annungmuh enggana din intulagmuh ma'at ay ha\"in ya nan holag'u. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S27_26","011_7_26","2SA","7","26","26","At punnonngom di pumpapto'a' an baalmu ta He\"ay mipabagbagtuh enggana. At alyon nan tataguy, Hi Apo Dios an nidugah di abalinana di mumpapto' hinan holag Israel! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S27_27","011_7_27","2SA","7","27","27","Ya manu ay umat hinay inali' hi ni'hapita' ay He\"a, Apo Dios an nidugah di abalinanan Diosmin holag Israel, ti He\"a ahan di nangipa'innilan amin ay ha\"in an pumbalinom nan holag'uh baalmu ta diday alin mumpapto'. At hiyaat unna' munluwalun He\"a. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S27_28","011_7_28","2SA","7","28","28","Ti inila' an He\"an na'abbagbagtun Apumi, ya ipa'annungmu din ma\"aphod ahan an intulagmun ha\"in. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S27_29","011_7_29","2SA","7","29","29","At ad ugwan ni' ya atom ta wagaham nan holag'un baalmu ta diday gun minaynayun hi mun'ali. Ti He\"a, Apu an nabagtun Dios, di nangitulag an nan wagahmu ya minaynayun hinan holag'uh enggana.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S28_1","011_8_1","2SA","8","1","1","Ya agguy nadnoy ya ginubat da David goh ad Philistia, ya inabakda, at binangngaddad Metheg Ammah, ya napogpog mahkay nan pun'ap'apuwan nan iPhilistia ay didah di. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S28_2","011_8_2","2SA","8","2","2","Ya ginubat goh da David nan holag Moab, ya inabakda dida. Ya nun'ipali'uhda nan holag Moab hinan luta an nuntuluy natuntunud an linya. Ya nun'ipapatoyna nan wah nan nahhun ya hinan miyadwan linya. Ya agguyna nan wah nan miyatlun linya ta numbalindah baal David, ya hiyay pangidatandah nan buwitda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S28_3","011_8_3","2SA","8","3","3","Ya hay oha goh hi ginubat da David ya nan tindalun nan Alin hi Hadadezer an imbaluy Rehob an alid Zobah an babluy ad Aram hidin ayandan panakupan hinan babluy an neheggon hinan Wangwang an Euphrates. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S28_4","011_8_4","2SA","8","4","4","Ya inabak da David, at tiniliwday hinlibun kalesan immuy ni'gubat, ya han pituy libun titindalun numpungkalesa, ya ba'intih libun titindalun nundalan. Ya innalday hinggahut an kabayu ta way manguyud hinan kalesan usalon nan titindaluna. Ya din udum an kabayu ya numpilayda dida. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S28_5","011_8_5","2SA","8","5","5","At nan tindalud Damascus an kapitulyud Aram ya immuyda binadangan hi Hadadezer, mu hidin nunggugubatda ya inabak da David dida, at numpatoyday duwampulu ta han duway libu ay daden tindalu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S28_6","011_8_6","2SA","8","6","6","At nun'ipiyamman David din kampun din tindalunad Damascus ta hiyay pumbayadandah buwitda. Ya an amin di ayan David an mi'gubat ya gun pangabakon Apo Dios hiya. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S28_7","011_8_7","2SA","8","7","7","Ya hidin nalpah nan gubat ya nun'alan da David din ahapihapiaw an balitu' an hapiaw din a'ap'apun di tindalun Hadadezer ta nun'iyuydad Jerusalem. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S28_8","011_8_8","2SA","8","8","8","Ya do'ol goh di nunhamham David hi gambang hidid Tebah ya ad Berothai an babluy hi nun'ap'apuwan Hadadezer. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S28_9","011_8_9","2SA","8","9","9","Ya unat goh dengngol Tou an alid Hamath an inabak da David an amin din tindalun Hadadezer ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S28_10","011_8_10","2SA","8","10","10","at hennagna han imbaluynan hi Joram ta umuyna apngaon hi David an dumalat di nangabakanan Hadadezer ti da Hadadezer ya gunda ginubat da Tou. Ya inta'in Joram di ipa'dawna ay David hi silver, ya balitu', ya gambang. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S28_11","011_8_11","2SA","8","11","11","Ya indawat David ay Apo Dios nan indat Joram an silver, ya balitu', ya din nun'aladah an amin hinan inabakdan babluy ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S28_12","011_8_12","2SA","8","12","12","ad Philistia, ya nan numbino'ob'on an babluy nan holag Edom, ya nan holag Moab, ya nan holag Ammon, ya nan holag Amalek. Ya iniddumna goh din hinamhamda ay Hadadezer an imbaluy Rehob an alid Zobah ta indawatnan Apo Dios. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S28_13","011_8_13","2SA","8","13","13","At nundongol di aat David, mu inyal'allanay nundongolanah din numpamatayandah nan himpulu ta waluy libun tindalun di holag Edom hinan way Nundotal an Ahin. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S28_14","011_8_14","2SA","8","14","14","At nun'ipiyammanay kampun di tindaluh nan abablubabluy hi ad Edom, at hiyay numbalin an ap'apuh di ta pangimmatunan an nangabakon Apo Dios hiya an ta\"on hi ngadan di umuyda pi'gubatan. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S28_15","011_8_15","2SA","8","15","15","Hidin nun'ap'apuwan David hi an amin hinan holag Israel ya nahamad di inatnan numpapto'. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S28_16","011_8_16","2SA","8","16","16","Ti hi Joab an imbaluy Zeruiah di numbalinonah ap'apun an amin di tindaluna, ya hi Jehoshaphat an imbaluy Ahilud di pento'nah gun umuy mi'hapit ay hiyan ali ta hiyay mangipa'innilah nan tataguh nan pohdon nan alih ma'ma'at. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S28_17","011_8_17","2SA","8","17","17","Ya da Zadok an imbaluy Ahitub ya hi Ahimelek an imbaluy Abiathar di Nabagtun Papadi, ya hi Seraiah di niyokodan an amin nan pohdon nan ali an mitudo'. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S28_18","011_8_18","2SA","8","18","18","Ya hi Benaiah an hina' Jehoiada di ap'apun nan guwalyan David an ali an ma'alih Himpampun an Kereth ya Himpampun an Peleth. Ya nan udum an imbaluy David ya diday bumadang ay amadan ali. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S29_1","011_9_1","2SA","9","1","1","Wa han hin'algaw ya minahmahan David hi un waday na'angang hinan holag Saul ti penhodnan ipattig di ama'ulayna ay hiya an dumalat din nahamad an nunligwaanda ay Jonathan. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S29_2","011_9_2","2SA","9","2","2","Ya heden gutud ya dengngolnan wada han baal din hi Saul an hay ngadana ya hi Ziba. At impa'ayag David, ya inalinan hiyay, “He\"ah Ziba?” Ya inalin Ziba di, “O ha\"in, Apu.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S29_3","011_9_3","2SA","9","3","3","At minahmahan David ay hiyah un wada pay di holag Saul ta way atonan mangipattig hi aat di ama'ulay Apo Dios ay hiya. Ya tembal Ziba an inalinay, “Wadah Mephibosheth an imbaluy Jonathan, mu napilay.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S29_4","011_9_4","2SA","9","4","4","At minahmahan David di awadana. Ya inalin Ziba di, “Wah dih abung Makir an imbaluy Ammiel hidid Lo Debar.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S29_5","011_9_5","2SA","9","5","5","At nunhonag hi David hi immuy nangawit ay Mephibosheth. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S29_6","011_9_6","2SA","9","6","6","Ya unat goh nidatong hi Mephibosheth an imbaluy Jonathan an ap'apun Saul hi wadan David ya nunluung hi hinagangnah pange'gonanan hiya. Ya inalin David ay hiyay, “He\"ah Mephibosheth?” Ya tembalnan inalinay, “Oo, Apu Ali, ha\"in.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S29_7","011_9_7","2SA","9","7","7","Ya inalin David ay hiyay, “Maphod ta immali'a! At adi'a tuma'ot ti ipattig'uy ama'ulay'un he\"an dumalat di nunligwaanmin amam an hi Jonathan. Ya ipabangngad'un he\"an amin din lutan Saul an hi apum, ya hitu mahkay hi abung'uy gunmu panganan.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S29_8","011_9_8","2SA","9","8","8","Ya nunluung goh hi Mephibosheth ay David, ya inalinay, “Un udot umat hituy nitagua', Apu Ali, ya ipattigana' hi ama'ulaymu an ten umata' hinan natoy an ahun mi'id di hulbina?” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S29_9","011_9_9","2SA","9","9","9","At impa'ayag David hi Ziba an baal Saul, ya inalinan hiyay, “An amin nan luta ya gina'un Saul ya nan holagna ya ten impaboltan'un Mephibosheth. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S29_10","011_9_10","2SA","9","10","10","At he\"a, ya nan imbabaluymu, ya nan baalmuy mangipapto' ay danen lutana ta nan ma'alan bungan di mihabal ya indatyuy dagwan Mephibosheth an holag din ad baal ay he\"a. Mu hi Mephibosheth ya ha\"in di gunna pe\"anan.” (Hi Ziba ya himpulu ta lemay linala'ih imbabaluyna, ya duwampuluday baalna.) ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S29_11","011_9_11","2SA","9","11","11","Ya inalin Ziba hinan Alin hi David di, “He\"ay alimi, at an amin nan inalim ya unudo'.” At nete\"an de ya nihinah Mephibosheth hi abung David an ay ohah nan imbabaluyna. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S29_12","011_9_12","2SA","9","12","12","Ya waday imbaluy Mephibosheth an lalain hi Mika di ngadana. At hi Ziba ya nan pamilyana ya numbalindah baal Mephibosheth. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S29_13","011_9_13","2SA","9","13","13","At ta\"on un napilay di duwan hu'in Mephibosheth mu ad Jerusalem di nihinana ti gun me\"an hinan ali. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S210_1","011_10_1","2SA","10","1","1","Ya palpaliwan ya natoy hi Nahash an alin nan holag Ammon, at nihukat han imbaluynan hi Hanun. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S210_2","011_10_2","2SA","10","2","2","Ya unat goh dengngol David an natoy hi Nahash ya inalinay, “Mahapul an ipattig'uy ama'ulay'un Hanun an umat hi ama'ulay din hi amanan ha\"in.” At hennag David di immuy nannig ay Hanun ta ipa'inniladan mi'lungdayah David hinan natayan amana. Ya unat goh dimmatongda din hennag David ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S210_3","011_10_3","2SA","10","3","3","ya inalin nan mumpangipangpanguluh nan holag Ammon hinan alidan hi Hanun di, “Unmu dan kulugon, Apu Ali, an hay immalian daten tatagu ya ta ipa'inniladan mi'lungdayah David hinan natayan amam? Unu manu ay hennagna dida ya ta munhi'imdah tun babluy tu'u ta ag'agay pangubatandan ditu'u?” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S210_4","011_10_4","2SA","10","4","4","At nun'ipadpap Hanun din hennag David, ya nun'ih'ihanday godwan di hamayda, ya binangwahda din lubungda ta nun'egpong hi tipada ya unda pa'anamuton dida. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S210_5","011_10_5","2SA","10","5","5","Ya dumalat enen na'at ya bimmainda an immanamut. Ya hidin nipa'innilan David henen na'at hidin hennagna ya nunhonag hi immuy nangalin dida an mihinadad Jericho ta engganay un umadu\"oy nan hamayda ya unda umanamut. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S210_6","011_10_6","2SA","10","6","6","Ya unat goh ininnilan mahkay nan holag Ammon an impabungotdah David at hiyanan tinangdananday duwampuluy libun tindalun di i'Aram an nan wad Beth Rehob ya ad Zobah, ya ad Tob an himpulu ta duway libun tindalu. Ya ad Maakah an hinlibun tindalun hennag nan alida. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S210_7","011_10_7","2SA","10","7","7","Ya unat goh dengngol David henen inatda at hennagnah Joab ya an amin nan tindaluna ta umuyda gubaton dida. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S210_8","011_10_8","2SA","10","8","8","Ya numpundadaan nan holag Ammon hinan way buhu'an an miyuy hinan babluy ad Rabbah. Ya nan i'Aram an nan nalpud Zobab, ya ad Rehob, ya ad Tob, ya ad Maakah ya diday nundadaan hinan nibataan hinan babluy. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S210_9","011_10_9","2SA","10","9","9","Ya unat goh tinnig Joab an nidadaan nan pi'gubatandah appit di hinagangda ya hi appit hi bonogda at pinilina nan nun'ala'eng an tindaluna ta diday pi'gubatonah nan i'Aram. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S210_10","011_10_10","2SA","10","10","10","Ya din udum an tindalu ya impipanguluna ay Abishai an hi agina ta diday umuy an mangubat hinan holag Ammon. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S210_11","011_10_11","2SA","10","11","11","Ya inalin Joab ay Abishai di, “Gulat ta abakon da'mih nan i'Aram ya immali ayu ta badangan da'mi. Mu wa ay ta tigo' an da'yuy abakon nan holag Ammon ya immali ami ta badanganmi da'yu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S210_12","011_10_12","2SA","10","12","12","At mahapul an tumulid tu'un amin, ya adi tu'u tuma'ot! Ya ilaputan tu'un mi'gubat ta baliwan tu'u nan babluy tu'u an nan babluy goh nan Dios tu'u! Ya maphod ni' hi un nan pohdon Apo Dios di ma'at.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S210_13","011_10_13","2SA","10","13","13","Ya unat goh wan umuy da Joab ta gubatonda dida ya numpangalayawda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S210_14","011_10_14","2SA","10","14","14","Ya hidin tinnig nan holag Ammon an numpangalayaw nan i'Aram ya numpangalayawda goh ti timma'otda ay da Abishai. At numbangngad mah da Joab hi ad Jerusalem. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S210_15","011_10_15","2SA","10","15","15","At nan i'Aram ya inabak nan holag Israel, mu na'amungda goh damdama ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S210_16","011_10_16","2SA","10","16","16","ti impa'ayag nan Alin hi Hadadezer din udum an tindalunan wah nan pangngel di Wangwang an Euphrates ta ni'yamungdah nan i'ibbadad Helam, ya hi Shobak an ap'apun nan tindalun Hadadezer di nangipangpangulun dida. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S210_17","011_10_17","2SA","10","17","17","Ya hidin nipa'innilan David goh henen na'at at impa'amungnan amin nan tindalunan holag Israel. At binad'angda nan Wangwang an Jordan ta immuyda ginubat nan i'Aram hi ad Helam. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S210_18","011_10_18","2SA","10","18","18","Ya inabakda goh dida, at numpangalayawda. Ya hay uyap di numpatoy da David ya pituy gahut hinan numpungkalesa, ya napat di libuh nan nundalan. Ya ta\"on hi Shobak an nangipangpanguluh nan tindalu ya nidugah di hugatna, at natoy hidih nan nunggugubatanda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S210_19","011_10_19","2SA","10","19","19","Ya unat goh ininnilan din a'alih nan babluy an hinakup Hadadezer an na'abakda at niddumdan David. At nete\"an de ya timma'ot mahkay nan i'Aram an bimmadang hinan holag Ammon. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S211_1","011_11_1","2SA","11","1","1","Hidin tiyalgaw an gun ayan nan a'alin mi'gubat ya hennag David hi Joab, ya nan udum an a'ap'apun di tindalu, ya nan tindaluna ta immuyda ginubat nan holag Ammon. At inabakda dida, ya innayundan lini'ub nan ongol an babluy ad Rabbah. Mu na'angang hi David ad Jerusalem an agguy ni'yuy ay didah nan ni'gubatanda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S211_2","011_11_2","2SA","11","2","2","Ya wada han ohan nahdom ya bimmangon hi David, ya immuy an mundaldallanan hinan nundotal an atap nan palasyu, ya inamangna han ma\"apgohan an babain mun'amoh. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S211_3","011_11_3","2SA","11","3","3","At nunhonag ta umuyna innilaon di ngadan den babai. Ya unat goh numbangngad din hennagna ya inalinay, “Henen babai ya hi Bathsheba an hina' Eliam an ahawan Uriah an holag Heth.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S211_4","011_11_4","2SA","11","4","4","At immuyna impa'awit hinan baalna ta inyuydah awadana, ya enelo'na. (Ya heden gutud ya un pa\"alpah nan inat Bathsheba an aat di alenehan di odol ti hiyah un pa\"atdu' di matyamna.) Ya unat goh nalpah henen na'at ya immanamut hi Bathsheba. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S211_5","011_11_5","2SA","11","5","5","Ya nawadaan hi Bathsheba, at nunhonag hi immuy nangipa'innilan David an nunhabi hiya. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S211_6","011_11_6","2SA","11","6","6","At nunhonag hi David hi immuy mangibagan Joab ta pa'anamutonah Uriah an holag Heth. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S211_7","011_11_7","2SA","11","7","7","Ya unat goh nidatong hi Uriah ya hinanhanan David di aat Joab, ya nan tindaluna, ya hay aat nan gubat. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S211_8","011_11_8","2SA","11","8","8","Ya unna mahkay alyon ay Uriah di, “Umanamut'a ni' hi abungyu ta mun'eblay'a.” Mu hidin limmahun hi Uriah hi palasyun David ya impiyunud nan aliy adawna. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S211_9","011_11_9","2SA","11","9","9","Mu agguy immanamut hi Uriah ti un at goh ne'yel'elo' hinan awadan nan guwalyah nan pantaw di palasyu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S211_10","011_11_10","2SA","11","10","10","Ya unat goh ininnilan David an agguy immanamut hi Uriah at inalin David ay Uriah di, “Anaad ta agguy'a immanamut ya wan nadnoy di ami'idmuh abungyu?” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S211_11","011_11_11","2SA","11","11","11","Ya tembal Uriah an inalinay, “Nan i'ibba' an titindalun holag Israel ya tinaynanday pamilyada ta immuyda ni'gubat, ya wah di goh udot ay dida nan Kahon an Nittuwan nan Uldin Apo Dios! Ya ta\"on un nan ap'apumi an hi Joab ya nan udum an a'ap'apun di tindalu ya wah didah nan gubat. Ya un mah manun ha\"in ti umanamuta' ta umuya' mangmangan, ya mangin'inum, ya ne'yelo'a' hi ahawa'? Ibaga' an adi' ahan aton di umat hina!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S211_12","011_11_12","2SA","11","12","12","Ya inalin mah David ay hiyay, “Mihina'a mah hitud ugwan ta hi ma'et ya un'a umuy.” At nihinah Uriah did Jerusalem eden algaw. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S211_13","011_11_13","2SA","11","13","13","Ya heden nabiggat ya inayagan David goh hi Uriah ta me\"an ay hiya ta binutongna. Mu agguy damdama immanamut eden nahdom ti immuy goh ne'yelo' hinan guguwalya. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S211_14","011_11_14","2SA","11","14","14","Ya heden nabiggat hi helhelong ya nuntudo' hi David ay Joab, ya impadona ay Uriah. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S211_15","011_11_15","2SA","11","15","15","Ya hay intudo'na ya inalinay, “Etlodmuh Uriah ta hiyay mihinah nan awadan di atata'ot an gubat, ya tinaynanyuh di ta patayonda.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S211_16","011_11_16","2SA","11","16","16","At hidin ginubat da Joab nan ongol an babluy ad Rabbah ya hennagnah Uriah hinan awadan di nun'atulid an tindalun di buhul. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S211_17","011_11_17","2SA","11","17","17","Ya bimmuhu'da din buhul eden babluy ta ginubatda nan tindalun din impangpangulun Joab. At pinatoyday udum hinan tindalun David an ta\"on un hi Uriah. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S211_18","011_11_18","2SA","11","18","18","At nunhonag hi Joab hi immuy nangipa'innilan David hinan na'at eden gubat. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S211_19","011_11_19","2SA","11","19","19","Mu tinugun Joab hede han hennagna an inalinan hiyay, “Wa ay ta nalpah an impa'innilam hinan ali nan na'at ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S211_20","011_11_20","2SA","11","20","20","ya mid mapto' ya bumungot, ya inalinan he\"ay, Anaad tuwali ta immuy ayun neheggon an ni'gubat ay didah nan babluyda? Undan agguyyu inilan ta\"on unda wah dih nan na'allup ya numpana da'yu? ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S211_21","011_11_21","2SA","11","21","21","Ya undan agguyyu ninomnom din hi Abimelek an hina' Jerub-Besheth an babaiy namatoy ay hiyad Thebez an pinuligna din batun gilingan hinan way allup ta ne'na ay Abimelek ta omod un natoy? Ya anaad tuwali ta immuy ayu neheggon hinan allup? Umat ay hinay ibagan nan ali ya alyom ay hiyay, Ta\"on un nan tindalum an hi Uriah ya ni'yatoy.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S211_22","011_11_22","2SA","11","22","22","At immuy din hennag Joab ta imbaganan David din inalin Joab. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S211_23","011_11_23","2SA","11","23","23","An inalinan David di, “Bimmuhu'da din buhul, mu numpudugmi dida ta impabangngadmi didah nan way pantaw nan babluyda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S211_24","011_11_24","2SA","11","24","24","Ya hidih nan allupday numpanaandah nan udum an a'ap'apun di tindalum ta natoyday udum an ta\"on un nan holag Heth an hi Uriah.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S211_25","011_11_25","2SA","11","25","25","Ya inalin David hidin hennag Joab di, “Alyom ay Joab ta adi numanomnom hinan na'at ti gagangaynay gubat an wada tuwaliy matoy. Alyom ay hiya ta ihamaddah pidwana ta abakonda nan buhul.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S211_26","011_11_26","2SA","11","26","26","Ya unat goh dengngol Bathsheba an natoy hi ahawanan hi Uriah at kimmilakila. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S211_27","011_11_27","2SA","11","27","27","Ya unat goh gintudnay algaw an numbaluana ya impa'ayag David ta numbalin hi ahawana. Ya palpaliwan ya nuntungaw, ya lala'i, mu hi Apo Dios ya agguyna penhod heden inat David. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S212_1","011_12_1","2SA","12","1","1","At hennag Apo Dios han propetan hi Nathan ta umuyna alyon ay David di, “Wada han duwan linala'in nunhituh nan babluy an nan oha ya adangyan, ya nan oha ya nawotwot. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S212_2","011_12_2","2SA","12","2","2","Nan adangyan ya do'ol di kalniluna ya bakana, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S212_3","011_12_3","2SA","12","3","3","mu nan nawotwot ya mi'id am'amungit hi gina'una an un anggay han it'ittang an uyaw an lina'uana. Ya hinalimunanah den uyaw ta ni'yong'ongngol hinan imbabaluyna. Ya ne\"ononah den kalniluh nan ononda, ya ni'yinumonah nan inumonda, ya ne'yel'ona an paddungnay babain imbaluyna. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S212_4","011_12_4","2SA","12","4","4","Ya wada han ohan algaw ya nidatong han mangilin han adangyan an tagu, mu adyuwana din ohah nan animalna an golton hi ipihdana. Mu un at goh din oh'ohhan kalnilun din nawotwot di genlotna ta impihdanah din mangilina.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S212_5","011_12_5","2SA","12","5","5","Ya unat goh dengngol David henen na'at ya nidugah di bungotnan nen adangyan, at inalinan Nathan di, “Ihapata' ay Apo Dios an matattagu an henen tagun nangat hi umat hina ya maphod hi un mapatoy! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S212_6","011_12_6","2SA","12","6","6","Mu nan Uldin ya mahapul an huwalonah opat hi kalnilu nan ohan kalnilun innalna ti mi'id ahan di homo'na!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S212_7","011_12_7","2SA","12","7","7","Ya inalin Nathan ay David di, “He\"ah ne han tagu! At hiyanan inalin Apo Dios an Dios tu'un holag Israel di, Numbalino' he\"ah alin nan holag Israel, at hiyanan binaliwa' he\"ah din pamatayan Saul ay he\"a, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S212_8","011_12_8","2SA","12","8","8","ya impaboltan'un he\"a din pun'ap'apuwan Saul ya ta\"on un nan a'ahawana ta numbalino' he\"ah alin nan holag Israel! Ya gulat ta adi umanay hanan amin ya udma' pay! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S212_9","011_12_9","2SA","12","9","9","Ya anaad ta agguymu inunud nan intugun'u ta nan nappuhiy inatmu? Ti impapatoymuh Uriah an holag Heth hinan holag Ammon, ya numbentanam nan ahawana! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S212_10","011_12_10","2SA","12","10","10","At dumalat nan agguymu nangunudan ay Ha\"in ti inahawam nan ahawan nan holag Heth an hi Uriah ya umannung an gun waday mapatoy hinan holagmu! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S212_11","011_12_11","2SA","12","11","11","Ya umat goh hituy hinapit Apo Dios an inalinay, Ibaga' goh ay he\"a an waday ohah nan pamilyam hi mangidat hi numanomnomam ti pun'elo'na nan a'ahawam hinan mapatal an ta\"on hi un panigtigan di tatagu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S212_12","011_12_12","2SA","12","12","12","He\"a ya mi'id di nanginnilah din inatmu, mu Ha\"in ya iyabulut'un ma'at ay danen a'ahawam hinan mapatal ta innilaon an amin nan holag Israel!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S212_13","011_12_13","2SA","12","13","13","Ya tembal David hi Nathan an inalinay, “Nidugah di numbahola' ay Apo Dios!” At inalin Nathan di, “Oo, mu inaliwan Apo Dios nan numbaholam, at adi'a matoy. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S212_14","011_12_14","2SA","12","14","14","Mu dumalat nan inatmu ya pihulon nan buhul hi Apo Dios, at hiyanan henen lala'in imbaluymuy matoy.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S212_15","011_12_15","2SA","12","15","15","At immanamut hi Nathan. Ya impa'annung Apo Dios din inalina an nundoghonah den ung'ungngan inyimbaluy David ay Bathsheba. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S212_16","011_12_16","2SA","12","16","16","Ya inal'alu' David hi Apo Dios ta iyadaognah den imbaluyna. At nunlangdu an wa ay ta nahdom ya nolo' hinan luta. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S212_17","011_12_17","2SA","12","17","17","At immuy nan a'ap'apun di mumpuntamuh abungna ta al'alu'onda ta bumangon hinan nolo'ana ta olom ni' ya me\"an ay dida, mu agguyna penhod. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S212_18","011_12_18","2SA","12","18","18","Ya hidin miyapitun algaw ya natoy din ung'ungnga. Ya timma'ot nan baalnan nangipa'innilan hiya ti alyondah nomnomday, “Undan hiyadan ti hidin amatagun din ung'ungnga ya agguy na'al'alu', at namamah ad ugwan an natoy! Ya iniat ya waday atonah adi maphod hi odolnah un tu'u ipa'innilan natoy nan imbaluyna!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S212_19","011_12_19","2SA","12","19","19","Mu hidin tinnig David din baalnan umanab'abu'abda ya inolmanan natoy din ung'ungnga. At inalinan diday, “Undan natoy nan imbaluy'u?” Ya inaliday, “Natoy, Apu.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S212_20","011_12_20","2SA","12","20","20","At bimmangon hi David, ya immuy nun'amoh, ya nunhugud, ya hinukatana din lubungna. Ya immuy hinan pundayawan ay Apo Dios ta nundayaw. Ya hidin immanamut ya nangan mahkay. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S212_21","011_12_21","2SA","12","21","21","Ya hinanhanan nan baalnan hiyay, “Anaad ta umat hinay atom? Hidin amatagun nan ung'ungnga ya nunlangdu'a an adi'a mangan. Mu ad ugwan an natoy mahkay ya mangan'a!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S212_22","011_12_22","2SA","12","22","22","Ya tembal David an inalinay, “Manu ay nunlangdua' ya limmugwalugwaa' hidin amatagun din ung'ungnga ya ta iyal'alu\"un Apo Dios ta olom ni' ya igohgohana' ta adina iyabulut di atayana. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S212_23","011_12_23","2SA","12","23","23","Mu ad ugwan an natoy ya adia' mahkay munlangdu. Ti undan damdama ibangngad'uy nitaguana? Udum hi algaw at umuya' hi wadana, mu hiya ya adi ahan mabalin an mumbangngad ay ha\"in.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S212_24","011_12_24","2SA","12","24","24","At inal'alu' David hi ahawanan hi Bathsheba ta adi numanomnom. At enelo'na. Ya palpaliwan ya nawadaan goh, at nuntungaw, ya lala'i, at ngadnanah Solomon. Ya pa'appohpohdon Apo Dios henen ung'ungnga. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S212_25","011_12_25","2SA","12","25","25","At hennag Apo Dios hi Nathan ta umuyna ibagan David an ngadnanah den ung'ungnga hi Jedidiah. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S212_26","011_12_26","2SA","12","26","26","Da Joab ay kogoh ya gunda ginubat nan holag Ammon hi ad Rabbah ta la'tot ya hinakupday pangngelna. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S212_27","011_12_27","2SA","12","27","27","At nunhonag hiyah immuy an nangipa'innilan David an inalinay, “Ginubatmi nan iRabbah, at ten hinakupmi nan alpuwan di danumda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S212_28","011_12_28","2SA","12","28","28","At ad ugwan ya amungom nan udum an tindalu ta hogponyu ya ginubatyu nan babluy ta hakuponyu ta he\"ay ma'al'ali an bo'on ha\"in!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S212_29","011_12_29","2SA","12","29","29","At hidin impa'inniladan David ya inamungna nan tindaluna ta immuyda ginubat ad Rabbah, at inabakda dida, ya hinakupda nan babluy. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S212_30","011_12_30","2SA","12","30","30","At innal David din balitu' an uklup nan alidad Rabbah an hay damotna ya tulumpulu ta opat di kilu an na'al'altian hi nanginan batu. Ya innal David, at impiyuklupdan hiya. Ya do'ol goh di hinamhamnah nan mun'apla'an an gina'uh nan babluy hi inyanamutda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S212_31","011_12_31","2SA","12","31","31","At hinakupdah den babluy, at pinilitda nan tatagun bimmabluy hidi an nuntamu an hay nanamuda ya nan lagadi, ya gabyun, ya nan wahay. Ya pinilitna goh dida ta numpelengdah miyammah abung. Ya umat goh hinay inatnah nan udum an babluy nan holag Ammon an hinakupda. At na'at an amin hatu ya unda mahkay mumbangngad hi ad Jerusalem. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S213_1","011_13_1","2SA","13","1","1","Hi Absalom an imbaluy David ya wada han ma\"apgohan an aginan babain hay ngadana ya hi Tamar. Ya hi Amnon an oha damdaman imbaluy David ya nidugah di pamhodnan Tamar. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S213_2","011_13_2","2SA","13","2","2","At la'tot ya nundogoh hi Amnon an dumalat di nanamhodnan Tamar. Mu gapu ta balahang hi Tamar at hiyanan waday mangiya'adug ay hiya. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S213_3","011_13_3","2SA","13","3","3","Mu wada han nala'eng ahan an ligwan Amnon an hi Jonadab an hina' Shimeah an agin amanan hi David. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S213_4","011_13_4","2SA","13","4","4","Ya inalin Jonadab ay Amnon di, “Anaad ta un'a ay humihiggah abigabigat ya wan imbaluy da'ah ali? Undan adi mabalin hi ibaagmun ha\"in di dumalat?” Ya tembal Amnon an inalinay, “Ten un nidugah di pamhod'un Tamar an pogtang agi' an hi Absalom!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S213_5","011_13_5","2SA","13","5","5","At inalin Jonadab ay hiyay, “Hay atom ya momollo\"ah nan olo'am an ay'a mundogoh ta wa ay ta umalih amam ta tigon da'a ya inalim ay hiyay, Honogom ni' han agi' an hi Tamar ta hiyay mangihaang hi ono' hitun awada', ya pinangana'.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S213_6","011_13_6","2SA","13","6","6","At inat Amnon din inalin Jonadab an nonollo' an ay mundogoh. Ta hidin immuy hi amanan hi David an mannig ay hiya ya inalinan hiyay honogonah Tamar ta hiyay umuy munhaang hi onona ya pinangana. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S213_7","011_13_7","2SA","13","7","7","At inabulut David din inalin Amnon, at nunhonag hi immuy nangibagan Tamar ta umuy hi abung Amnon an mangidadaan hi onona. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S213_8","011_13_8","2SA","13","8","8","At immuy hi Tamar hi abung aginan hi Amnon, ya wah din nolnolo'. Ya innal Tamar din alena, at nunhaang hi tinapay an wan titiggon Amnon. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S213_9","011_13_9","2SA","13","9","9","Ya unat goh nalutu ya inyuynan Amnon, mu agguy nangan. Ya inalin Amnon di, “Palahunonyun amin nan wah tu!” At numpangalahundan amin an ammunah Tamar hi na'angang. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S213_10","011_13_10","2SA","13","10","10","Ya inalinan Tamar di, “Iyalim hitu nan ma'an hi kuwaltu' ta panganona'.” At inyuy Tamar hi awadana. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S213_11","011_13_11","2SA","13","11","11","Mu unat goh inhigupna din ma'an ta panganona hiya ya unnaat goh len'om, ya inalinay, “Untaat molo'!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S213_12","011_13_12","2SA","13","12","12","Ya inalin Tamar ay hiyay, “Agi'! Nappuhi ahan henen ninomnommun aton! At adia' piliton ti adi miyabulut di umat hina ay ditu'un holag Israel! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S213_13","011_13_13","2SA","13","13","13","Ya hay pannig nin di tatagun ha\"in? Ya ta\"on goh un he\"a! Undan adi'a goh mabainan hitun babluy tu'un holag Israel? At odolnah un'a umuy an mi'hapit ay amata, at inila' an abulutonan mun'ahawata!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S213_14","011_13_14","2SA","13","14","14","Mu adi dongdonglon Amnon din gun alyon Tamar, at gapu ta mabi'bi'ah hiya at pinilitnan enelo' hi Tamar. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S213_15","011_13_15","2SA","13","15","15","Ya hidin nalpah ya nidugah di bohol Amnon ay Tamar an nidugdugah ya un din namhodnan hiya. At inalinan Tamar di, “Makak'ah tu!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S213_16","011_13_16","2SA","13","16","16","Mu inalin Tamar di, “Wa ay ta palahunona' ay he\"a ya nidugdugah di abaholam ya un nan inatmun ha\"in!” Mu adi dongdonglon Amnon hiya. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S213_17","011_13_17","2SA","13","17","17","Ti unnaat goh inayagan di ohah nan baalna, ya inalinan hiyay, “Ipalahunmuh ten babai, ya intulbo'mu nan pantaw!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S213_18","011_13_18","2SA","13","18","18","At impapitaw nan baal hi Tamar, ya intulbo'na nan pantaw. Ya hay inlulubung Tamar ede ya nan magayad ya na'al'altian an hiyah ne lubung nan babain balahang an imbaluy di ali. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S213_19","011_13_19","2SA","13","19","19","At pini\"in Tamar din lubungna, ya inloglognay dapul, ya gun umuy an kumila an empopnay angahna. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S213_20","011_13_20","2SA","13","20","20","Ya unat goh tinnig aginan hi Absalom ya hinanhananan inalinay, “Undan way inat agim an hi Amnon ay he\"a? Agi', un ay way inatnan he\"a ya adim iyal'ali ti ababain an hi agim damdama, at adi'a munlungdaya!” At nihina mah hi Tamar hi abung aginan hi Absalom an nidugah di lumungdalungdayaana. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S213_21","011_13_21","2SA","13","21","21","Ya unat goh dengngol nan Alin hi David henen na'at ya nidugah di bungotna. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S213_22","011_13_22","2SA","13","22","22","Ya ta\"on un hi Absalom ya nidugah di boholnan Amnon, at hiyanan agguy ni'haphapit ay hiya. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S213_23","011_13_23","2SA","13","23","23","Unat goh naluh di duway tawon ya nadatngan heden gutud di pangipapukihan Absalom hi dutdut nan kalnilunah did Ba'al Hazor an neheggon hi ad Ephraim. At impa'ayagnan amin nan a'aginan linala'in imbabaluy nan ali. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S213_24","011_13_24","2SA","13","24","24","Ya hidin umuyna pangayagan ay amana ya nan u'upihyalna ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S213_25","011_13_25","2SA","13","25","25","ya inalin amanay, “Imbaluy'u, ta\"omman ya adi ami umalin amin ta adi'a maligatan!” Ya ta\"on un inlulud Absalom mu agguy inabulut amana. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S213_26","011_13_26","2SA","13","26","26","Ya inalin goh Absalom di, “Gulat ta adim pohdon an mi'yali ya iyabulutmu mah ta mi'yalih agi' an hi Amnon.” Ya inalin amanan hiyay, “Anaad ta gahin ahan un mi'yalih Amnon?” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S213_27","011_13_27","2SA","13","27","27","Mu inlulud Absalom, at la'tot ya na'al'alu' nan ali, at inyabulutnah Amnon an mitnud hinan a'agina. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S213_28","011_13_28","2SA","13","28","28","Ya tinutugun Absalom nan tatagunan inalinay, “Wa ay ta na'abbutong hi Amnon ta alyo' hi patayonyu ya pinatoyyu! ya adi ayu tuma'ot, at ha\"in di okod. At mahapul an tumulid ayu, ya adi ayu munduwaduwa.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S213_29","011_13_29","2SA","13","29","29","At inunud nan baal Absalom din inalinah atonda, at pinatoydah Amnon. At din udumnan imbabaluy nan ali ya numpangalayawda an numpuntakaydah mulsda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S213_30","011_13_30","2SA","13","30","30","Ya hidin wadandah nan dalan hi umanamutanda ya waday nahhun an nangipa'innilan David an pinatoy Absalom an amin nan imbabaluyna an mi'id ah na'angang! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S213_31","011_13_31","2SA","13","31","31","At natana'dog nan ali, ya nunhekheknay lubungna, ya nunlu'bub hinan lutah punha'itan di nomnomna. Ya ta\"on un din u'upihyalnan wah di ya nunhekhekda goh di lubungda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S213_32","011_13_32","2SA","13","32","32","Mu unat goh nidatong hi Jonadab an hina' Shimeah ya immuy ay David, ya inalinay, “Apu, agguyda aya pinatoy an amin nan imbabaluymu an un anggay hi Amnon hi natoy! Ti hiyah ne tuwaliy ninonomnom Absalom an nete\"ah din nangelo'anan aginan hi Tamar! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S213_33","011_13_33","2SA","13","33","33","At hiyanan adim kulugon, Apu Ali, nan impa'inniladan natoy an amin nan imbabaluymu ti un anggay hi Amnon hi napatoy!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S213_34","011_13_34","2SA","13","34","34","Hi Absalom ya limmayaw hidin natayan Amnon. Ya din guwalyah nan pantaw di palasyu ya tinangadnay do'ol an tatagun mundadyuh nan kalata an nalpud Horonaim, at immuyna imbagah nan ali. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S213_35","011_13_35","2SA","13","35","35","Ya inalin Jonadab hinan aliy, “Tigom an immannung nan inali' ti na'uyda nan imbabaluymu!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S213_36","011_13_36","2SA","13","36","36","Ya unna pa'ippada'puh nan hinapitna ya nidatong nan imbabaluyna an ahikikilada, ya ta\"on unda David ya nan u'upihyalna ya ni'kilada goh. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S213_37","011_13_37","2SA","13","37","37","At binigat ya gun ilungdayaan David din imbaluynan hi Amnon. Mu hi Absalom ya limmayaw an immuy ay Talmai an hina' Ammihud an alid Geshur. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S213_38","011_13_38","2SA","13","38","38","At nihinah dih tuluy tawon. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S213_39","011_13_39","2SA","13","39","39","Ya hi David ya la'tot ya niyunahan di punnomnomanah din natayan Amnon, at ninomnomna mahkay an umuy tigon hi Absalom. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S214_1","011_14_1","2SA","14","1","1","Hi Joab ya inilanan nonomnomon nan alih Absalom. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S214_2","011_14_2","2SA","14","2","2","At hennagnay immuy nangawit hinan babain iTekoa an nundongol di abalinanan tumugun. At hidin dimmatong ya inalin Joab ay hiyay, “Munlubung'ah lubung di nabalu, ya impattigmun munlungdaya'a ta paddungnay immannung an nabalu'a. Ya adi'a munhugud ta paddungnay un nabayag di nabaluam. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S214_3","011_14_3","2SA","14","3","3","Ya immuy'ah nan Alin hi David ta eka ibagan hiya nan inali' ay he\"a.” At imbaag Joab din inalin nan babai. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S214_4","011_14_4","2SA","14","4","4","At hidin immuy din babain iTekoa hinan ali ya nunluung hi hinagang David hi pange'gonanan hiya, ya inalinay, “Apu, badangana' ni'!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S214_5","011_14_5","2SA","14","5","5","Ya inalin nan alin hiyay, “Hay ibadang'un he\"a?” Ya inalin din babaiy, “Natoy nan ahawa', ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S214_6","011_14_6","2SA","14","6","6","ya waday duwan imbaluy'un linala'i. Mu wada han ohan algaw ya numpattoydah nan punhabalan, ya mi'id ah taguh dih nangipa'ud ay dida, at natoy di oha. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S214_7","011_14_7","2SA","14","7","7","Ya ad ugwan, Apu Ali, ya an amin nan tutulang ahawa' ya alyonday iyabulut'u nan imbaluy'u ta patayonda kogoh ti pinatoynah agina! Ya gulat ta idat'u at mi'id ahan hulbin di nitagua'! Ya mi'id goh di mamunat ay ahawa'!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S214_8","011_14_8","2SA","14","8","8","Ya inalin nan aliy, “Ta\"omman ya immanamut'a ta okoda'.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S214_9","011_14_9","2SA","14","9","9","Mu inalin goh din babaiy, “Apu Ali, ta\"omman ya da'mih nan imbaluy'uy ad bahol, mu ta bo'on he\"a ya nan pamilyam!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S214_10","011_14_10","2SA","14","10","10","Ya tembal nan alin inalinay, “Gulat ta waday tataguh umalin mana'ta'atot ay he\"a ya ipa'innilam ay ha\"in, at padana' dida ta adi da'yu ta'ta'ton.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S214_11","011_14_11","2SA","14","11","11","Ya inalin goh nan babaiy, “Wa ay ta umat hina ya ibagam ni' ay Apo Dios an Dios tu'u ta adina iyabulut nan ninomnom nan a'agin ahawa' hi pamatayandah nan imbaluy'u! Ti wa ay ta atonda at nidugdugah di pumbaholanda!” Ya inalin David ay hiyay, “Ihapata' ay Apo Dios an matattagu an mi'id ahan ah nappuhih ma'at hinan imbaluymu!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S214_12","011_14_12","2SA","14","12","12","Ya inalin goh din babaiy, “Anuhana' ti waday oha goh hi ibaga' ay he\"a.” Ya inalin nan aliy, “Ngadan ne?” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S214_13","011_14_13","2SA","14","13","13","Ya inalin din babain hiyay, “Ongol di homo'mun ha\"in ti inalim di atom di umat hinan ha\"in. At uggoh mah ta atom goh di umat hinah nan i'ibbam an tatagun Apo Dios? Ongol an bahol tun inatmu ti mi'id di homo'muh nan imbaluymu an adim pa'anamuton!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S214_14","011_14_14","2SA","14","14","14","Ya intuluynan inali goh di, “An amin tu'u ya immannung an matoy tu'u. Ya hay atoy ya paddungnay danum an wa ay ta nihiit hinan luta ya adi mabalin an akupon. Mu hi Apo Dios ya adi mabalin an namaag ya inlahhinay ohan tagu ay Hiya, mu atonay abalinana ta mumbangngad henen tagun Hiya. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S214_15","011_14_15","2SA","14","15","15","Ya hiyah ne gapunah immalia', Apu Ali, ta mi'hapita' ay he\"a ta olom ya atom nan imbaga' ti gunna' ta'tota'ton hinan tatagu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S214_16","011_14_16","2SA","14","16","16","Ya olom ni' ya donglona' ta baliwana' ya nan imbaluy'u ta adida ni' patayon ta adi ahan ma'aliwan di ngadanmih tun babluy an indat Apo Dios ay ditu'un tataguna! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S214_17","011_14_17","2SA","14","17","17","Ya nonomnomo' nan inalim an hiyay mangidat hi denol'u ti umat'ah nan anghel Apo Dios an inilam di maphod ya adi maphod. At hi Apo Dios ni' an Diosmuy minaynayun an bumadang ay he\"a.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S214_18","011_14_18","2SA","14","18","18","Ya inalin David hidin babaiy, “Waday hanhana', mu ibagam di immannung.” Ya tembal nan babain inalinay, “Agam, Apu Ali.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S214_19","011_14_19","2SA","14","19","19","At inalin David di, “Undan hi Joab di nannag ay he\"ah tu?” Ya tembal nan babain inalinay, “Oo, Apu, ya adi' ihaut goh an hiyay nangitugun hinan inali'! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S214_20","011_14_20","2SA","14","20","20","Manu ay umat hituy inatna ti pohdonan mipaphod nan ma'ma'at! Mu inila' an he\"a, Apu, ya nanomnoman'a ti umat'ah nan anghel Apo Dios an inilanan amin di ma'ma'at hitun babluy tu'u!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S214_21","011_14_21","2SA","14","21","21","Unat goh nalpah hana ya impa'ayag nan alih Joab, ya inalinan hiyay, “Abuluto' nan pohdom hi ma'at. At umuymu awiton hi Absalom.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S214_22","011_14_22","2SA","14","22","22","At nunluung hi Joab hinan hinagang David ta e'gonana hiya. Ya inalinay, “Munyamana', Apu Ali, ta hemmo'a' ay he\"a ti inabulutmu nan inali' hi atom!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S214_23","011_14_23","2SA","14","23","23","At immuy hi Joab hi ad Geshur ta inawitnah Absalom, ya inyanamutnad Jerusalem. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S214_24","011_14_24","2SA","14","24","24","Mu inalin nan ali ay Joab di, “Mahapul an hay abungnay umayana ta bo'on hitun abung'u ti adi' pohdon an mumpattig ay ha\"in.” At immanamut mah hi Absalom hi abungna ta hidiy nihihinnanan agguyna tintinnig hi amana. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S214_25","011_14_25","2SA","14","25","25","Hinan holag Israel ya hi Absalom di ma\"aphod an lala'i ti ma\"aphod di pangod'odolna an mi'id ah ganitna. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S214_26","011_14_26","2SA","14","26","26","Ya ma'ugtul di buu'na, at wa ay ta ipapukisna ya ingkiluna, ya hay damotna ya nahuluk hi duway kilu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S214_27","011_14_27","2SA","14","27","27","Ya tuluy linala'ih imbabaluyna, ya un ohay babain ma\"apgohan an nginadnana ta hi Tamar. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S214_28","011_14_28","2SA","14","28","28","At hi Absalom ya duway tawon di nihinanad Jerusalem, mu agguyda nuntigtiggawan ay amana. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S214_29","011_14_29","2SA","14","29","29","At la'tot ya impa'ayagnah Joab ta hiyay honogonah umuy mi'hapit ay amanan hi David. Mu agguy immuy ay Absalom. At impa'ayagna goh, mu agguy damdama immuy hi Joab. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S214_30","011_14_30","2SA","14","30","30","At inalin mah Absalom hidin baalnay, “Umuyyu puulan nan payaw Joab an neheggon hinan payaw'u an natamman hi barle.” At inunud nan baal din inalin Absalom. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S214_31","011_14_31","2SA","14","31","31","At immuy hi Joab mahkay hi abung Absalom, ya inalinay, “Anaad ta pinuulan nan baalmuy payaw'u?” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S214_32","011_14_32","2SA","14","32","32","Ya tembal Absalom an inalinay, “Inilam an numpidway nangipa'ayaga' ay he\"a ta eka mi'hapit ay ama, mu agguy'a immali! Ya anaad tuwali ta immali'an nangawit ay ha\"in ad Geshur? Odolnah unna' agguy inyalih tu ta hidi tuwaliy nihina'! Pohdo' an tigon hi ama ta un ay way bahol'u ya impapatoya' at udot ay hiya!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S214_33","011_14_33","2SA","14","33","33","At immuy mah hi Joab hinan ali, ya imbaagnan amin din inalin Absalom ay hiya. At impa'ayag mah nan alih Absalom ta immuy hi awadana, ya nunluung hi hinagang amana, ya nun'ungnguda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S215_1","011_15_1","2SA","15","1","1","Ya unat goh mangmangnguy di timpu ya wa'adyaan inummal hi Absalom hi kalesanan punluganan di mi'gubat ya nan do'ol an kabayuna. Ya wadada goh di nalema an tatagunan mangipangpangulun hiyah un way umayana. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S215_2","011_15_2","2SA","15","2","2","Ya gun mangag'agan bumangon hi Absalom hinan helhelong ta umuy tuma'ta'dog hinan kalatan miyuy hinan pantaw di allup hinan babluy. Ta wada ay di tigonah maluh an umuy mundiklamuh nan ali ya inalawahna ta hanhananay nalpuwanan babluy. Ta alyona ay di, “Ohaa' an holag Israel,” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S215_3","011_15_3","2SA","15","3","3","ya alyon Absalom ay hiyay, “Immannung henen umuymu idiklamu, mu mi'id ah ohah pento' nan alih mangipanuh hinan diklamum!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S215_4","011_15_4","2SA","15","4","4","Ya innayunan inaliy, “Un adya ha\"in di napto' hi mumpanuh, at wada ay di umalih mundiklamu at ihamad'un ipanuh!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S215_5","011_15_5","2SA","15","5","5","Ya wa ay goh udot ta munluung nan tagu ta ipattignay pange'gonanan hiyaan inawalna, ya inungnguna. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S215_6","011_15_6","2SA","15","6","6","At umat hinay ina'inat Absalom hi an amin hinan holag Israel an umuy hinan alin mundiklamu ta olom ya ma'agay'ayandan hiya. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S215_7","011_15_7","2SA","15","7","7","Ya naluh di opat hi tawon ya inalin Absalom ay amanay, “Iyabulutmu ni' ta umuya' hidid Hebron ta umuy'u ipa'annung din inhapata' ay Apo Dios hi ato'! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S215_8","011_15_8","2SA","15","8","8","Ti hidin nunhituwa' ad Geshur hi ad Aram ya inhapata' an inali' di, Gulat ta iyabulut Apo Dios an ibangngada' ad Jerusalem ya umuya' hidid Hebron an mundayaw ay Hiya.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S215_9","011_15_9","2SA","15","9","9","At inyabulut David. At immuy hi Absalom ad Hebron. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S215_10","011_15_10","2SA","15","10","10","Mu nonong ya hennag Absalom nan tatagun nitnud ay hiya ta immuyda impa'innilah an amin hinan holag Israel an inalidan diday, “Wa ay ta donglonyun gumangoh nan talampet ya nundedehhan ayun mangibugaw an mangalih, Hi Absalom di alid Hebron!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S215_11","011_15_11","2SA","15","11","11","Mu daden initnud Absalom an nalpud Jerusalem an duway gahut an linala'i ya agguyda ahan inilah den ninomnom Absalom hi atona. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S215_12","011_15_12","2SA","15","12","12","Mu impa'annung goh Absalom din inalina an mun'onong ay Apo Dios, at impa'ayagnah Ahithophel an iGiloh an ohah nan muntugtugun ay David. Ya gunda dumo'ol di mi'tilup ay Absalom. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S215_13","011_15_13","2SA","15","13","13","Ya wada han baal an immuy ay David, ya inalinay, “An amin nan holag Israel ya mi'tilupdan Absalom!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S215_14","011_15_14","2SA","15","14","14","At inalin David hinan u'upihyalnan wah did Jerusalem di, “Mahapul an punnaudon tu'un lumayaw ta adi ditu'u ah'upan ay Absalom ta melwang tu'u, ya ta\"on un nan tataguh tud Jerusalem!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S215_15","011_15_15","2SA","15","15","15","Ya tembal nan u'upihyal an inalidan hiyay, “An amin nan ibagam ay da'mi, Apu Ali, ya unudonmi.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S215_16","011_15_16","2SA","15","16","16","At impadeh da David an limmayaw an didan amin hinan pamilyana ya nan u'upihyalna. Mu nan himpulun imbilangnah a'ahawana ya na'angangdad Jerusalem ta ipapto'da nan palasyuna. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S215_17","011_15_17","2SA","15","17","17","At nakak nan ali an didan amin hinan tatagun nitnud ay hiya ta engganay unda nidatong hinan pogpog di babluy ad Jerusalem, ya inta'dogdah di, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S215_18","011_15_18","2SA","15","18","18","ya impa'un'unnana nan u'upihyalna, ya an amin din guwalyana an Himpampun an Kereth ya Himpampun an Peleth, ya an amin din onom di gahut an titindalunan ninitnud tuwalin hiyah din nakakanad Gath. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S215_19","011_15_19","2SA","15","19","19","Ya inalin David ay Ittai an iGath di, “Ta\"on hi un'a adi mi'yalin da'mi ti un'a bunag hitun babluymi, at mumbangngad'a ta middum'ah nan balbalun ali an hi Absalom! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S215_20","011_15_20","2SA","15","20","20","At adi mabalin hi un'a mi'yalin da'mih ad ugwan hinan umayanmi ti un'a pa\"iddum. Ya hay oha goh ya mi'id di inila' hi pangipluyanmi, at mumbangngad'aat ta ipang'um nan i'ibbam! Ya halimunan ni' da'yun Apo Dios an dumalat nan pamhodna!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S215_21","011_15_21","2SA","15","21","21","Mu tembal Ittai an inalinay, “Ihapata' ay Apo Dios an matattagu ya ay he\"a an ali' an mimitnuda' ay he\"ah an amin hi ayam an ta\"on un hiyay dumalat hi ataya'!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S215_22","011_15_22","2SA","15","22","22","At inalin mah David ay Ittai di, “Umat ay hinay pangalim at itu'u mah.” At ni'yuy da Ittai, ya nan i'ibbana, ya an amin nan pamilyada. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S215_23","011_15_23","2SA","15","23","23","Ya hidin nakakan da David hi ad Jerusalem ya amin din linauhandan tataguh di ya ahikikilada. Ya binad'ang da David nan Ginnaw an Kidron ta inipluydah nan mapulun. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S215_24","011_15_24","2SA","15","24","24","Ya nitnud ay dida goh nan Nabagtun Padin hi Abiathar ya ta\"on un nan padin hi Zadok an didan amin hinan holag Levi an nangdon hinan Kahon an Nittuwan nan Uldin Apo Dios. Ya enhopda din Kahon hinan way pingit di kalata, ya nun'onong hi Abiathar ta engganay unda napupuh an nun'akak nan tatagun David hinan babluy. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S215_25","011_15_25","2SA","15","25","25","Ya inalin David ay Zadok di, “Tigom ta mibangngad heten Kahon an Nittuwan di Uldin Apo Dios hinan babluy. Ya gulat ta iyabulut Apo Dios an mid al'alin ha\"in at pumbangngadona' hinan babluy an ihinan ten Kahon. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S215_26","011_15_26","2SA","15","26","26","Mu gulat ta adia' hom'on ay Apo Dios ya ta\"omman at nundadaana' hinan pohdonan ma'at ay ha\"in.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S215_27","011_15_27","2SA","15","27","27","Ya inalin goh David ay Zadok di, “Umat hituy aton tu'u: mahapul an mumbangngad ayun Abiathar hi ad Jerusalem an itnudmu nan imbaluymun hi Ahimaaz ya nan imbaluy Abiathar an hi Jonathan. Mu tigonyu ta bo'on da'yuy dumaladalat. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S215_28","011_15_28","2SA","15","28","28","Ya nomnomonyu an ita'dogmih dih nan mapulun hinan way bumad'angan di taguh nan Wangwang an Jordan ta nangamung un way ipa'innilam hi ma'ma'at hinad Jerusalem.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S215_29","011_15_29","2SA","15","29","29","At numbangngad da Zadok ay Abiathar hi ad Jerusalem an inyattangda din Kahon an Nittuwan di Uldin Apo Dios ta hidiy nihinanda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S215_30","011_15_30","2SA","15","30","30","Mu da David ya nan i'ibbana ya nunti'iddah nan Duntug an Olibo an gunda lumugwalugwa an agguyda numpunhapatus, ya nunhophopanday uluda ta ipattigdan munlungdayada. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S215_31","011_15_31","2SA","15","31","31","Ya la'tot ya waday nangipa'innilan David an niddum hi Ahithophel ay Absalom. At nunluwaluh David an inalinay, “Apo Dios, pumbalinom ni' hi mid hulbin nan itugun Ahithophel!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S215_32","011_15_32","2SA","15","32","32","Ya hidin nidatong da David hinan tulid di duntug an din gun pundayawan nan tatagun Apo Dios ya wah dih Hushai an holag Ark an nun'ahekhek di lubungna, ya dapudapul di uluna. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S215_33","011_15_33","2SA","15","33","33","Ya inalin David ay hiyay, “Gulat ta mitnud'a ya mid damdamay ibadangmun ha\"in. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S215_34","011_15_34","2SA","15","34","34","Mu ongol di ibadangmun ha\"in hi un'a mumbangngad ad Jerusalem ta umuymu alyon ay Absalom an hiyay itamuam an umat hidin nuntamuam ay ha\"in. Ya hay atom ya adim iyunnud hinan tugun Ahithophel. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S215_35","011_15_35","2SA","15","35","35","Ya ta\"omman at wah di da Zadok ay Abiathar an bumadang ay he\"a. Ya ipa'innilam ay didan amin nan donglom hinan palasyu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S215_36","011_15_36","2SA","15","36","36","Ya wah dida goh nan duwan imbabaluyda an da Ahimaaz ay Jonathan an diday honogom hi mangipa'innilah nan pohdom an ipa'innilan ha\"in.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S215_37","011_15_37","2SA","15","37","37","At numbangngad hi Hushai an ligwan David hi ad Jerusalem, ya heden gutud an dimmatngana di dimmatngan goh da Absalom. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S216_1","011_16_1","2SA","16","1","1","Unat goh nagnad hi itang da David hinan tulid di duntug ya wah dih Ziba an baal Mephibosheth ya nan do'ol an dongki an waday nun'itakay hi duway gahut an tinapay, ya hinggahut hi nun'abungul an raysin, ya hinggahut hinan pa'appugah an bungan di fig, ya han bayah an nittuh nan lalat. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S216_2","011_16_2","2SA","16","2","2","Ya inalin David ay Ziba di, “Anakkayah udot hana?” Ya inalin Ziba di, “Danen dongki ya diday puntakayan nan pamilyam, ya hanan tinapay ya nan bungbungaan ya hay onon nan tindalum, ya nan bayah ya hay inumon nan way ma'ulaw hinan mapulun.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S216_3","011_16_3","2SA","16","3","3","Ya inalin goh David ay hiyay, “Hay wadan mah Mephibosheth an ap'apun Saul an ad baal ay he\"a?” Ya tembal Ziba an inalinay, “Wah di man hi ad Jerusalem ti hay ninomnomna ya mibangngad ay hiya din pun'ap'apuwan din hi apunan hi Saul.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S216_4","011_16_4","2SA","16","4","4","Ya inalin David ay Ziba di, “Un ay umat hina at an amin nan nipaboltan ay Mephibosheth ya bagim.” Ya tembal Ziba an inalinay, “Munyamana', Apu Ali, ya mun'amlonga' ta denlona' ay he\"a!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S216_5","011_16_5","2SA","16","5","5","Ya unat goh wan nidatong da David hi ad Bahurim ya wada han lala'in tulang din hi Saul an hi Shimei an hina' Gera. Ya ni'dammu an taganay idut ay David. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S216_6","011_16_6","2SA","16","6","6","Ya tempanah batuh David ya an amin nan u'upihyalna an ta\"on un wagwada din nun'abagtun tindalu ya din guwalyan David an nunli'ub ay hiya. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S216_7","011_16_7","2SA","16","7","7","Ya gunna ibugaw an mangidut ay David an alyonay, “Makak'ah tu ti mid hulbim an tagu an un'a hay pumatpatoy! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S216_8","011_16_8","2SA","16","8","8","Tigom an imballoh damdaman Apo Dios ay he\"a nan namloham hinan pun'ap'apuwan Saul, ya nan namatayam ay hiya, ya nan pamilyana! At nen impaboltana nan pun'ap'apuwam hinan imbaluymun hi Absalom! He\"a damdamay nama\"ih nitaguam an pumatpatoy!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S216_9","011_16_9","2SA","16","9","9","Ya hi Abishai an hina' Zeruiah ya inalinah nan Alin hi David di, “Anaad udot ta umat hinay punhaphapit nen mi'id di hulbinan tagun he\"a? Iyabulutmu dan ta umuy'u putulan di uluna!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S216_10","011_16_10","2SA","16","10","10","Mu inalin nan Alin hi David di, “Ta\"omman ya okoda', ya adi ayu me'me'yat an holag Zeruiah ti mid mapto' ya un hiyah ne inyabulut Apo Dios, at mi'id abalinan tu'un mangipadinong ay hiya. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S216_11","011_16_11","2SA","16","11","11","Ya undan adiyu tigon an ta\"on un han potog an imbaluy'u ya patayona'? At inyal'allana ahan eten tagun nalpuh holag Benjamin! At okod hiyah nan atona, ya adiyu ipaway pangidutanan ha\"in ti ini nongkay ya un hi Apo Dios di nangiyabulut! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S216_12","011_16_12","2SA","16","12","12","At okod hi Apo Dios hitun holholtapo', at olom ni' ya hom'ona' ay Hiya, ya numbaliang hi maphod henen idutnan ha\"in.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S216_13","011_16_13","2SA","16","13","13","At intuluy da David ya nan i'ibbanan gun mundalan, ya gun mun'iyu'unud hi Shimei an taganay idut an gunna tapon hi batu ya nan hupu' hi David. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S216_14","011_16_14","2SA","16","14","14","Ya unat goh nidatong da David hinan ayanda ya nidugah di benlayda, at nun'eblayda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S216_15","011_16_15","2SA","16","15","15","Ya wan da Absalom ya nan i'ibbana ya dimmatongda kogoh hi ad Jerusalem an ni'yibbadah Ahithophel. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S216_16","011_16_16","2SA","16","16","16","Ya immuy dinamun Hushai an nan nahamad an ligwan David hi Absalom, ya inalinay, “Minaynayun di pun'aliam, Apu Absalom!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S216_17","011_16_17","2SA","16","17","17","Ya inalin Absalom ay Hushai di, “Undan umat hinay aat di pangipattigam hi pamhodmuh nan ligwam? Anaad ta agguy'a nitnud ay hiya?” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S216_18","011_16_18","2SA","16","18","18","Ya inalin Hushai ay Absalom di, “Agguya' ni'yuy ay hiya ti he\"ay pento' Apo Dios ya nan holag Israel hi ali, at he\"ay itamua'. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S216_19","011_16_19","2SA","16","19","19","Ti intamua' hi amam hidin hiyay ali, at ad ugwan ya he\"a goh itamua'!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S216_20","011_16_20","2SA","16","20","20","At nunligguh hi Absalom ay Ahithophel ya inalinay, “Ten wah tu tu'u, at hay punnomnommu?” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S216_21","011_16_21","2SA","16","21","21","Ya tembal Ahithophel an inalinay, “Hay atom ya eka elo' nan tinaynan amam an udum an a'ahawanan manalimun hinan palasyu. Ta way panginnilaan nan i'ibba tu'un holag Israel an numbalin'ah buhul amam, at umal'allay iddumandan he\"a.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S216_22","011_16_22","2SA","16","22","22","At impiyamman Absalom di tuldah nan nundotal an atap di palasyu. At ininnilan nan holag Israel an enelo'na nan a'ahawan amanah di. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S216_23","011_16_23","2SA","16","23","23","Ya heden timpu ya nan itugun Ahithophel di inunud Absalom an ay ihunay un hi Apo Dios di nalpuwan hanan tuguna. An umat hidin hopapna an inunud David goh hiya. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S217_1","011_17_1","2SA","17","1","1","Hay oha goh hi inalin Ahithophel ay Absalom ya inalinay, “Un gulat ta mabalin ya mumpili'ah himpulu ta duway libun tindalu ta pudugonda da David hi mahdom. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S217_2","011_17_2","2SA","17","2","2","Ta umuyda gubaton didah ad ugwan an nidugah di nablayanda ti mid di bi'ahda ta ammunah tuma'tanda, ya numpangalayawdan amin nan i'ibbana ta ammuna nan alih patayonda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S217_3","011_17_3","2SA","17","3","3","Ya nun'ibangngadda nan ni'yibbanah tu ti mi'id mahkay apuda ti un oha han tagun pohdom an ipapatoy, at mi'id ma'at hinan udum.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S217_4","011_17_4","2SA","17","4","4","Ya ma\"amlong hi Absalom ya an amin nan mangipangpanguluh nan holag Israel eden ninomnom Ahithophel an aton. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S217_5","011_17_5","2SA","17","5","5","Mu inalin Absalom di, “Ipa'ayagyuh Hushai an holag Ark ta donglon tu'u kogoh di hapitona.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S217_6","011_17_6","2SA","17","6","6","Ya unat goh immuy hi Hushai ya imbagan Absalom ay hiya din inalin Ahithophel. At inalinay, “Hay punnomnommun ne? Unudon tu'u, unu adi? Gulat ta adi tu'u ya hay pi'yalim hi aton tu'u?” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S217_7","011_17_7","2SA","17","7","7","Ya inalin Hushai ay Absalom di, “Henen intugun Ahithophel ya adi maphod hi un tu'u unudon ad ugwan. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S217_8","011_17_8","2SA","17","8","8","Ti inilam an hi amam ya nan i'ibbana ya nun'ala'engdan mi'gubat, ya atata'otdan umatdah nan ommod di bear hi un way mangilayaw hi imbaluyna! Hay oha goh ya hi amam ya do'ol di ene'damnah gubat, at inila' an adi middum hinan i'ibbanah nan mahdom. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S217_9","011_17_9","2SA","17","9","9","Ya ad ugwan ya mid mapto' ya inhamadnan nipo\"oy hinan way lingab unu hinan way lugal an nahamad hi ipo\"oyan. Ya gulat ta da amam an hi David di mahhun an mangubat hinan titindalum, at waday matoy, ya wada ay di mangngol at alyondaan na'abak tu'u! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S217_10","011_17_10","2SA","17","10","10","At ta\"on hi un nan nun'atulid an titindalum an ay layon an mi'id ta'tana ya tuma'otda damdama ti an amin tu'un holag Israel ya inila tu'un nala'eng hi amam an mi'gubat, ya natulidda nan i'ibbana. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S217_11","011_17_11","2SA","17","11","11","At hay itugun'uh atom ya amungom nan holag nan i'ibba tu'un Israel an mipalpud Dan hi engganad Beersheba ta do'do\"ol tu'un umuy mi'gubat an umat hi ado'ol di panag hinan baybay an adi mabilang. Ya he\"ay mangipangulun da'mi. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S217_12","011_17_12","2SA","17","12","12","Ta umuy tu'u gubaton dida an ta\"on hi ngadan di awadanda, ya gubaton tu'u didan amin ta mipaddung hinan aton nan dulnuh nan lutan hinaponan amin ta mi'id di ma'angang ay dida! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S217_13","011_17_13","2SA","17","13","13","Ya ta\"on hi unda mipo\"oy hinan nihamad di allupna an babluy ya negob tu'un amin an holag Israel ta ba'ahon tu'uy allup nen babluy ta engganah un mi'id ma'angang!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S217_14","011_17_14","2SA","17","14","14","Ya inyunnud Absalom ya nan i'ibbanan holag Israel an wah dih nan intugun Hushai. At umat hidiy na'at ti adi pohdon Apo Dios an ma'unud nan makulug an intugun Ahithophel ti penhodnan hay nappuhiy ma'at ay Absalom. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S217_15","011_17_15","2SA","17","15","15","At immuy hi Hushai ay da Zadok ay Abiathar an Nabagtun Padi ta inulgudna din intuguna ya din intugun Ahithophel ay da Absalom ya nan a'ap'apun nan holag Israel. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S217_16","011_17_16","2SA","17","16","16","At inalinan diday, “Punnaudonyun munhonag hi umuy mangipa'innilan David ta adida umiyan hi ad ugwan an mahdom hinan way bumad'angan hi miyuy hinan mapulun! Mu mahapul an bumad'angda ti mid mapto' ya ma'ah'upanda, ya pinatoyda nan ali ya an amin nan tatagun ni'yibbana!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S217_17","011_17_17","2SA","17","17","17","Ya da Jonathan ay Ahimaaz ya wah didan munhohhood hinan way Ginnaw an En Rogel ti adida pohdon an waday mannig ay didad Jerusalem, at nan tagala di gun umuy ay didan mangibaag hinan way ma'ma'at ta dida kogoh di umuy mangipa'innilan David. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S217_18","011_17_18","2SA","17","18","18","Mu wada han ungan lala'in nannig ay dida, at immuyna impa'innilan Absalom. Ya hidin ininnilan da Jonathan ay Ahimaaz at limmayawda ta immuydah nan abung han in'inniladan tagud Bahurim an waday bubun hinan gettawna ta hidiy nipo\"oyanda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S217_19","011_17_19","2SA","17","19","19","Ya nunhophopan han babain ahawan den lala'i din bubun, ya inhapuynay elek ta adi ma'immatunan hi un waday nipo\"oy hidi. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S217_20","011_17_20","2SA","17","20","20","Ya unat goh nidatong nan titindalun Absalom eden abung ya hinanhanandah nan babai eden abung da Ahimaaz ay Jonathan. Ya inalin din babaiy, “Binad'angda nan ginnaw.” At immuyda nun'anap dida, mu mi'idda, at numbangngaddad Jerusalem. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S217_21","011_17_21","2SA","17","21","21","Ya unat goh nakakda din mun'annapan ya bimmuhu' mahkay da Jonathan ay Ahimaaz hinan nipo\"oyanda, at immuydah awadan da David, ya impa'inniladan hiya din inalin Hushai. At inaliday, “Punnaudonyun bumad'ang hinan wangwang!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S217_22","011_17_22","2SA","17","22","22","At bimmad'ang da David ya din i'ibbanan nitnud ay hiyah din Wangwang an Jordan eden nahdom ta unat goh wan mun'awawa'ah ya bimmad'angdan amin. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S217_23","011_17_23","2SA","17","23","23","Ya hidin ininnilan Ahithophel an agguy inunud Absalom din intuguna at nuntakay hidin dongkina ta immanamut hi babluyda. At pinanuhnan amin di ma'ma'at hinan nunhituwana ya un mumbet'ol ta natoy. Ya inlubu'dah din nilubu'an din o'ommodna. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S217_24","011_17_24","2SA","17","24","24","Nidatong da David hi ad Mahanaim ya un bad'angon da Absalom ya nan titindalunan holag Israel nan Wangwang an Jordan. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S217_25","011_17_25","2SA","17","25","25","Hay pento' Absalom hi nihukat ay Joab an nangipangpanguluh nan tindaluna ya hi Amasa an imbaluy Jether an nalpuh holag Ishmael an ahawan Abigail an hina' Nahash an hi agin Zeruiah. Hi Zeruiah ya hi inan Joab. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S217_26","011_17_26","2SA","17","26","26","Ya nungkampu da Absalom ya nan titindalunad Gilead. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S217_27","011_17_27","2SA","17","27","27","Ya da David ay ya hidin dimmatngandad Mahanaim ya inapngan da Shobi an hina' Nahash an holag Ammon an nunhitud Rabbah, ya hi Makir an hina' Ammiel an iLo Debar, ya hi Barzillai an iRogelim hi ad Gilead. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S217_28","011_17_28","2SA","17","28","28","Ya nun'iyuyday uloh, ya duyu, ya bangan uklit. Ya ta\"on un nan ononda an wheat, ya barle, ya alena, ya nan nahanglag an wheat ya alena, ya nan udum an mihda an umat hi oldeh, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S217_29","011_17_29","2SA","17","29","29","ya nan danum di alig, ya nan gatas, ya cheeze. Ya wada goh di kalniluh indatda ti iniladan na\"ablayda, ya nahinaanganda, ya na'uwawdah nan nundalanandah nan mapulun. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S218_1","011_18_1","2SA","18","1","1","Ya inamung David nan titindaluna ta inuhi'uhigna didah hinlilibu ya hinggagahut. At nan hinlilibun tindaluan waday napto' hi ap'apuda, ya umat goh hinah nan hinggagahut an waday ap'apuda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S218_2","011_18_2","2SA","18","2","2","At nun'atluona dida ta impangulun Joab di ohan pampun, ya hi aginan hi Abishai di oha, ya hi Ittai an iGath hinan miyatlun pampun. Ya inalinan diday, “Ta\"on un ha\"in ya mi'yalia' ay da'yun umuy mi'gubat.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S218_3","011_18_3","2SA","18","3","3","Mu inalin din tindalunan hiyay, “Ta\"on hi un'a adi mi'yali ti immannung an he\"ay nabalul hinan buhul an ta\"on hi un ami ma'abak ta lumayaw ami ya mid hulbinan dida. Ya ta\"on hi matoy di godwan da'mi ya mid damdamay hulbinan dida ti hay balulmun dida ya paddungnay himpuluy libun tindalu! At odolnah un'a munnonong hitun babluy ta mahapulmi ay di badang ya un'a munhonag hi bumadang ay da'mi.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S218_4","011_18_4","2SA","18","4","4","At inalin David di, “Hiyah ne ay pohdonyuh ato' ya hiyay unudo'.” At timma'dog hi David hinan way pantaw di babluy an wan umuyda din tindalunan na'uhi'uhig hi linibu ya ginahut. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S218_5","011_18_5","2SA","18","5","5","Ya imbugawnan nangalin da Joab, ya hi Abishai, ya hi Ittai di, “Tigonyu ni' ta adiyu patayon hi Absalom!” At an amin nan tindalu ya dengngoldah den inalin David hinan mangipangpanguluh nan tindaluna. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S218_6","011_18_6","2SA","18","6","6","At hidin immuyda ya nunggugubatdah nan i'ibbadan holag Israel an tindalun Absalom hinan inalahan ad Ephraim. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S218_7","011_18_7","2SA","18","7","7","Ya inabak nan tindalun David nan i'ibbadan holag Israel an nunheglay natoy eden algaw an umuy hi duwampuluy libu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S218_8","011_18_8","2SA","18","8","8","At ta\"on un hinan udum an numbabluyan nan holag Israel ya nunggugubatda. Mu do'do'ol di nun'a'atoy hinan inalahan ya un nan napatoy hinan nunggugubatanda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S218_9","011_18_9","2SA","18","9","9","Ya hin'alina ya dinamun Absalom nan tindalun amanan hi David, at limmayaw an nuntatakay hinan mulna. Mu hidin naluh nan mulnah nan ayiw an oak ya nihabut di buu' Absalom hinan hapang, at inayunan numbibittayun, ya wan gun lumayaw din mulna. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S218_10","011_18_10","2SA","18","10","10","Ya waday ohah nan tindalun David an nannig, at immuyna imbaag ay Joab an inalinay, “Apu, tinnig'uh Absalom an nitatayun hinan hapang di ayiw an oak!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S218_11","011_18_11","2SA","18","11","11","Ya tembal Joab an inalinay, “Anaad ta unmu tinnig ya agguymu hiya pinatoy? At idat'uy lagbum hi himpuluy palatah pihhu ya nan balikis di upihyal!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S218_12","011_18_12","2SA","18","12","12","Mu tembal din lala'in inalinay, “Ta\"on ahan unna' idatan hi hinlibuh palatan pihhu ya adi' ahan patayon nan imbaluy di ali! Ti dengngol tu'un amin din inalin nan alin he\"a, ya hi Abishai, ya hi Ittai an inalinay, Al'alu'o' ni' da'yu ta mid ni' ahan nappuhih ma'at hinan ungan hi Absalom! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S218_13","011_18_13","2SA","18","13","13","At gulat ta pinatoy'u ya undan hiya udot un adi innilaon nan ali, ya inila' an bo'on he\"ay mabaholan ti ha\"in!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S218_14","011_18_14","2SA","18","14","14","Ya inalin Joab ay hiyay, “Mid di hulbin di pi'hapitan ay he\"a!” At innalnay tuluh gayang, ya immuy hi awadan Absalom ta ginayangna an nitatayun hinan ayiw. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S218_15","011_18_15","2SA","18","15","15","Ya immuyda goh din himpulun guwalyan Joab, ya minamadan nunggayang hi Absalom, at natoy. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S218_16","011_18_16","2SA","18","16","16","At impagangoh Joab din talampet ta idinong din tindalunan mamdug hinan i'ibbadan holag Israel. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S218_17","011_18_17","2SA","18","17","17","At enhopda din odol Absalom, ya inunugdah din maluhung an bituh nan inalahan, ya nuntaponandah do'ol an batu. Ya numpangalayawda din holag Israel an initnud Absalom an numpanga'anamutda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S218_18","011_18_18","2SA","18","18","18","Hay oha goh hi inat din hi Absalom ya impiyammanah nan Nundotal an Lutan di Ali han ongol an batu an umat hi tu'ud. Ta impehelhelnay ngadanah di ta panginomnomandan hiya ti mi'id di imbaluynah mamunat hi ngadana. Ya engganad ugwan ya wagwadah den panginomnomandan hiya. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S218_19","011_18_19","2SA","18","19","19","At hi Ahimaaz an hina' Zadok ya inalinan Joab di, “Maphod hi un'u ipa'innilan David heten namaliwan Apo Dios ay hiyah nan buhulna!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S218_20","011_18_20","2SA","18","20","20","Mu inalin Joab ay hiyay, “Bo'on ad ugwan di pangipa'innilaam hinan ali ti natoy nan imbaluyna.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S218_21","011_18_21","2SA","18","21","21","Ya inalin Joab hinan baalnan iCush di, “Umuymu ipa'innilan David nan na'at.” At nunluung heden baal ay Joab hi pange'gonanan hiya ya un umaygawel an umuy. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S218_22","011_18_22","2SA","18","22","22","Ya impidwan Ahimaaz an hina' Zadok an nangibagan Joab hi, “Ta\"on un ngadan di ma'at ay ha\"in ya iyabulutmu ni' ta mangunuda' hinan iCush an umuy mangibaag hinan ali!” Mu inalin Joab di, “Anaad ahan he\"an imbaluy'u ta iluludmun umuy an oman ya way lagbum?” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S218_23","011_18_23","2SA","18","23","23","Ya inalin goh Ahimaaz di, “Ta\"omman un mi'id mu ta iyabulutmun umuya'.” At la'tot ya inyabulut Joab. At immuy hi Ahimaaz an nun'itagtagna an ene'wanah nan nundotal, at iniwangana din iCush. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S218_24","011_18_24","2SA","18","24","24","Ya wah din inum'umbun hi David hinan numbattanan di duwan pantaw nan babluy. Ya wah di nan guwalyah nan nundotal an atap nan duwan allup ta mun'am'amang, ya tinnigna han tagun tumagtatagtag an umuy ay dida. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S218_25","011_18_25","2SA","18","25","25","At nun'alih nan ali an impa'innilanah den tinnigna. Ya inalin David ay hiyay, “Gulat ta un oha ya olom man ya maphod di umalinan ipa'innila!” Ya unat magadyuh umatam heden tagu, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S218_26","011_18_26","2SA","18","26","26","ya inamang goh den guwalya han ohan tagun gun tumagtag an umuy ay dida. At nun'ali goh hinan ali an inalinay, “Na'uy man goh di ohan tumagtatagtag!” Ya inalin goh nan alin hiyay, “Olom ni' ya maphod di umalinan ipa'innila!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S218_27","011_18_27","2SA","18","27","27","Ya inalin nan guwalyay, “Un ay hi Ahimaaz an hina' Zadok henen nahhun ti omod nan puntagtagtagna!” Ya inalin nan alin hiyay, “Maphod henen tagu, at maphod goh di ipa'innilanan ha\"in.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S218_28","011_18_28","2SA","18","28","28","Ya unat goh wan dumatong hi Ahimaaz ya numbugaw hinan ali an inalinay, “Nangabak tu'u, Apu!” At nunluung hi hinagang David, ya inalinay, “Madayaw hi Apo Dios an Dios tu'un holag Israel ta na'abak nan mi'buhul ay he\"a!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S218_29","011_18_29","2SA","18","29","29","Ya inalin nan alin hiyay, “Olom ya mid al'alin Absalom?” Ya tembal Ahimaaz an inalinay, “Mid inila', mu hidin hennaga' ay Joab ta umalia' hitu ya inolma' an waday guluh na'at, mu agguy'u inila.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S218_30","011_18_30","2SA","18","30","30","At inalin David ay Ahimaaz di, “Mahlig'ah na ta hodonta han umali.” At nahlig hi Ahimaaz. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S218_31","011_18_31","2SA","18","31","31","Ya unat goh nidatong nan baal an iCush ya inalina goh di, “Apu Ali, olom ni' ya mundenol'ah nan maphod an na'at ti hi Apo Dios ya binaliwan da'ah ad ugwan an algaw hinan mi'buhul ay he\"a!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S218_32","011_18_32","2SA","18","32","32","Ya inalin goh nan alin hiyay, “Olom ni' ya mi'id al'alin Absalom?” Ya tembal nan baal an inalinay, “Maphod ni' un nan na'at hinan imbaluymu ya ma'at an amin hinan buhulmu, Apu, ya an amin hinan mangat ay he\"ah nappuhi!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S218_33","011_18_33","2SA","18","33","33","Ya inolman nan Alin hi David di na'at hinan imbaluyna, at nidugah di nunlungdayaana. At immuy hinan kuwaltuh nan bagtun di allup an gun kimmilan inalinay, “Imbaluy'u! Imbaluy'u! Absalom! Odolna ni' ahan hi un ha\"in di natoy, mu ta bo'on he\"a an imbaluy'u, Absalom!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S219_1","011_19_1","2SA","19","1","1","Ya nipa'innila ay Joab an nidugah di punlungdayaan David an lugwalugwaanah Absalom. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S219_2","011_19_2","2SA","19","2","2","Ya unat goh dengngol nan titindalu an nidugah di punlungdayaan nan alih nan imbaluyna at mi'id din amlongda eden nangabakandan den algaw. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S219_3","011_19_3","2SA","19","3","3","At namag ya unda didindinong an numbangngad ad Mahanaim an umatdah nan nabainan an adi mumpatpattig ti na'abak hinan gubat. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S219_4","011_19_4","2SA","19","4","4","Ya wan hi David ya taganah kila an impupnay angahna, ya enlo'enlotnan gun mangalih, “Imbaluy'u! Imbaluy'u! Absalom!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S219_5","011_19_5","2SA","19","5","5","At hinumgop hi Joab hinan kuwaltun awadan David, ya inalinay, “Ad ugwan an algaw ya binainmun amin nan titindalum an nangibaliw ay he\"a, ya nan udum an imbabaluymu, ya nan a'ahawam, ya ta\"on un nan udum an imbilangmuh a'ahawam! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S219_6","011_19_6","2SA","19","6","6","Undan nidugah di namhodmuh nan umi'ingol ay he\"a ya un nan namhodmuh nan mamhod ay he\"a? Henen inatmu ya impattigmuy adim pangibilangan hinan u'upihyalmu ya nan titindalum! Umamlong'a nin un da'miy natoy ta hi Absalom di matagu! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S219_7","011_19_7","2SA","19","7","7","At umuy'ad ugwan ta ihapitam nan titindalum ti adim ay ya ten ibaga' ay he\"a an ad ugwan an mahdom ya mun'akakdan amin ta mi'id ah ma'angang! At henen ma'at ay he\"a ya nidugdugah ya un din hinoltapmu an nete\"ah din hopapnah engganad ugwan!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S219_8","011_19_8","2SA","19","8","8","At immuy hi David an inumbun hinan way pantaw di allup den babluy. Ya unat goh dengngol din tatagun wah di nan ali at immuydan na'amung hi awadana. Mu din holag Israel an nangunud ay Absalom ya numpanga'anamutda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S219_9","011_19_9","2SA","19","9","9","Ya nunhahapit nan holag Israel an inaliday, “Nan Alin hi David di nangibaliw ay ditu'uh nan iPhilistia ya hinan udum an buhul tu'u. Mu ad ugwan ya limmayawda ta tinaynanda tun babluy an dumalat ay Absalom ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S219_10","011_19_10","2SA","19","10","10","an pento' tu'uh ali tu'u. Ya ten natoy hi Absalom hinan gubat, at undan adi mabalin an ibangngad tu'u tuwalih David ta hiyay ali tu'u?” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S219_11","011_19_11","2SA","19","11","11","Ya dengngol David heden inalida, at nunhonag hi immuy nangipa'innilan da Zadok ay Abiathar an Nabagtun Padi ta umuyda ipa'innilah nan mumpangipangpanguluh nan holag Judah ta alyondan diday, “Umat hituy hinapit David an inalinay, Anaad ta da'yuy niyangunuh hi mangipabangngad ay ha\"in hinan palasyu? ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S219_12","011_19_12","2SA","19","12","12","Nomnomonyu an himpangapu tu'u an un ohay holag hi nalpuwan tu'u, at gulat at ya da'yuy nahhun an mangipabangngad ay ha\"in! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S219_13","011_19_13","2SA","19","13","13","Ya alyonyu goh ay Amasa di, Un'a dan bo'on nahamad hi tulang'u? Ad ugwan ya moltaona' ay Apo Dios hi un da'a adi pot'on ad ugwan ta he\"ay ap'apun nan tindalu' ta he\"ay mihukat ay Joab!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S219_14","011_19_14","2SA","19","14","14","At na'al'alu' an amin nan holag Judah, ya nun'oh'ohhada, at hennagday umuy mangipa'innilah nan ali ya hinan u'upihyalna ta umanamutdad Jerusalem! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S219_15","011_19_15","2SA","19","15","15","At hidin umanamutan da David an wadadah nan Wangwang an Jordan ya na'amungda din holag Judah hi ad Gilgal ta damuwonda nan ali ya nan ni'yibbana, ya binadanganda didan bumad'ang hinan wangwang. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S219_16","011_19_16","2SA","19","16","16","Ya hi Shimei an hina' Gera an holag Benjamin an nalpud Bahurim ya nunnaudonan nundadyu ta nitnud goh hinan holag Judah an immuy nanamuh nan Alin hi David. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S219_17","011_19_17","2SA","19","17","17","Ya daden nitnud ay Shimei an holag Benjamin ya umuy hi hinlibu. Ya ta\"on un hi Ziba an baal din hi Saul, ya nan himpulu ta leman linala'in imbabaluyna, ya nan duwampulun tagalana ya nunnaudondan ni'yuy an nanamuh nan ali. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S219_18","011_19_18","2SA","19","18","18","At binad'angda nan wangwang ta bimmadangdan nangibad'ang hinan pamilyan nan ali ya nan udum an ipatamun nan alin dida. Ya unat goh bimmad'ang nan Alin hi David hinan Wangwang an Jordan ya immuy hi Shimei an hina' Gera ta nunluung hi hinagangna, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S219_19","011_19_19","2SA","19","19","19","ya inalinay, “Apu, aliwam ni' di numbahola' ay he\"ah din nanaynanyud Jerusalem! Adim ni' nonomnomon heden inat'un he\"a! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S219_20","011_19_20","2SA","19","20","20","Abuluto' an numbahola' ay he\"a, at hiyanan ha\"in di nahhun ay da'min himpangapun a'apun Joseph an immalin manamun he\"a, Apu Ali!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S219_21","011_19_21","2SA","19","21","21","Ya himmapit hi Abishai an hina' Zeruiah, ya inalinan David di, “Mahapul an mapatoy hiya ti inidu'idutan da'a an pento' Apo Dios an ali!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S219_22","011_19_22","2SA","19","22","22","Mu inalin David di, “Nidugah ayu ahan an linala'in imbabaluy Zeruiah! Undan adiyu nomnomnomon nan numbangngada' an aliyun i'ibba' an holag Israel ad ugwan an algaw, at hiyanan mi'id di mipapatoy ad ugwan?!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S219_23","011_19_23","2SA","19","23","23","At inalin nan ali ay Shimei di, “Ten ha\"in di mangali an adi'a mipapatoy.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S219_24","011_19_24","2SA","19","24","24","Ya hi Mephibosheth an ap'apun Saul ya ni'yuy an ni'damuh nan ali. Ya nete\"ah din nakakan da David hi ad Jerusalem ya agguyna ahan inih'ihuan di hu'ina, ya agguyna ginidgidan di hamayna, ya agguyna goh inlobloba' di lubungna. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S219_25","011_19_25","2SA","19","25","25","At unat goh dimmatong an nalpud Jerusalem ta immuyna dinamu nan ali ya inalin nan alin hiyay, “Anaad tuwali, Mephibosheth, ta agguy'a nitnud ay ha\"in hidin nakaka'?” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S219_26","011_19_26","2SA","19","26","26","Ya tembal Mephibosheth an inalinay, “Inilam, Apu Ali, an linayahana' hinan baal'u an dumalat di napilaya'. Ti inali' ahan ay hiyay idadaana nan dongki' an itakaya' ta mi'yalia', mu agguyna inunud! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S219_27","011_19_27","2SA","19","27","27","Ya un at goh hay agguy immannung di inalinan he\"a an inalinay un'u adi pohdon an mi'yali. Mu inila', Apu Ali, an umat'ah nan anghel. At atom nan inilam an maphod. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S219_28","011_19_28","2SA","19","28","28","Ti un gulat at impapatoy tuwali da'min amin an pamilyan ama an ta\"on un ha\"in. Mu hay inatmu ya inidduma' hi ohah nan panganom hi abungyu. At undan way hapito' ay he\"a, Apu Ali?” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S219_29","011_19_29","2SA","19","29","29","Ya tembal nan ali an inalinay, “Adim do'lon di hapitom ti hay ninomnom'uh ma'at ya punggodwonyu ay Ziba nan lutan indat'un hiya.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S219_30","011_19_30","2SA","19","30","30","Mu inalin Mephibosheth di, “Ta\"on ya indatmun amin ay Ziba, at ta\"omman ti ten numbangngad'a, Apu Ali, an mi'id al'alin he\"a!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S219_31","011_19_31","2SA","19","31","31","Ta\"on un hi Barzillai an iGilead ya nundadyun nalpud Rogelim ta immuy goh an ni'damuh nan ali ta inibbaana didan bimmad'ang hinan Wangwang an Jordan. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S219_32","011_19_32","2SA","19","32","32","Hi Barzillai ya na'alla'ay an hay tawona ya nawalu. Ya hiya ya adangyan ahan an tagu, ya do'ol di imbadangnah nan ali an umat hi nangidatanah ma'an ay didah din awadandad Mahanaim. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S219_33","011_19_33","2SA","19","33","33","Ti hidin bumad'angandah nan wangwang ya inalin David ay hiyay, “Mi'yali'an ha\"in hi ad Jerusalem ta ha\"in di mangipapto' ay he\"a.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S219_34","011_19_34","2SA","19","34","34","Mu tembal Barzillai nan ali an inalinay, “Ta\"omman unna' adi mi'yali ti na'alla'aya' ahan, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S219_35","011_19_35","2SA","19","35","35","ya ten nawaluy tawon'u, at higana' mahkay hanan pun'am'amlongan. Ya ta\"on un nan ma'an ya ma'inum ya mi'id mahkay di tamtamna ay ha\"in. Ya ta\"on un nan pundongolan hinan mun'aphod an kanta ya mid mahkay donglo'. Ya unna' atman hay miyudu'dum hinan punligatam! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S219_36","011_19_36","2SA","19","36","36","At adi mahapul an atom di umat hinan ha\"in. Hay pohdo' ya mi'bad'anga' ay he\"ah tun wangwang, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S219_37","011_19_37","2SA","19","37","37","ya numbangngada' hi babluymi ta hidiy ataya' ta milubu'a' hinan nilubu'an din o'ommod'u. Mu wah tu tun baal'un hi Kimham an hiyay pi'yaliom, Apu Ali. At itnudmu ta okod'ah nan ipatamum ay hiya.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S219_38","011_19_38","2SA","19","38","38","Ya tembal nan ali an inalinay, “Maphod ta mi'yalih Kimham ay ha\"in ta nan pohdom an pangipapto\"un hiya di hiyay ato', at an amin nan pohdom goh an ato' ay he\"a ya unudo'.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S219_39","011_19_39","2SA","19","39","39","At hidin bimmad'angdan amin hinan wangwang ya nun'ungngu da Barzillai ya hinan ali ya unda mahihiyan. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S219_40","011_19_40","2SA","19","40","40","At innaynayun da David an immuy ad Gilgal an initnudnah Kimham, ya an amin nan tindalun holag Judah, ya nan godwan nan tindalun holag Israel an din ibbadan bimmad'ang hinan Wangwang an Jordan. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S219_41","011_19_41","2SA","19","41","41","Ya hidin dimmatong nan alih ad Jerusalem ya wa ayan immuy nan holag Israel hinan ali an inaliday, “Anaad ta nan tutulangmin holag Judah di nahhun an immalin nangibad'ang ay he\"a, ya nan pamilyam, ya nan i'ibbam hinan Wangwang an Jordan?” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S219_42","011_19_42","2SA","19","42","42","Mu himmapit nan i'ibbadan holag Judah an inaliday, “Manu ay ya neheggon di nitulanganmih tun ali. Ya anaad ta ammunan ne ya bumungot ayu? Undan way indatnah lagbumi? Ya undan numbaga amih ononmih nan ali?” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S219_43","011_19_43","2SA","19","43","43","Ya tembal nan i'ibbadan holag Israel an inaliday, “Un man himpulun holag ay da'miy wadah nan pun'alian David, at hiyanan da'miy way biyangnan mangitnud hinan ali! Ya undan agguyyu inilan da'miy nahhun an nunnomnom an pumbangngadon tu'u nan ali?!” At agguyda dimminong an nunhohongngel, at himbubungot di aton nan i'ibbadan holag Judah an humapit. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S220_1","011_20_1","2SA","20","1","1","Nipaddeh ya wah din niddum ay didad Gilgal han tagun un hay gumulguluy inilana an hay ngadana ya hi Sheba an hina' Bikri an holag Benjamin. Ya nonong ya impagangohna din talampet, ya init'u'nan inalinay, “Bo'on hi David di ali tu'u ti mi'id damdamay alan tu'uh lagbu tu'un nen holag Jesse, at adi tu'u mitnud ay hiya! At ditu'un holag Israel ya way ohaan mumpanga'anamut hi abungna!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S220_2","011_20_2","2SA","20","2","2","At an amin nan holag Israel ya tinaynandah David ta nitnuddan Sheba an hina' Bikri. Mu nan holag Judah ya agguyda tinaynan nan alida, at intuludda hiyan mete\"ah nan Wangwang an Jordan ta nangamung ad Jerusalem. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S220_3","011_20_3","2SA","20","3","3","Ya unat goh nidatong hi David hinan palasyu an abungnad Jerusalem ya inayagana din himpulun udum an imbilangnah ahawana an din na'angang an nanalimun hinan palasyuna, ya inhinana didah nan ohan abung, ya impaguwalyana ta nipukukdah di. Ya indatnan amin di mahapulda, mu mi'id ah ohah enelo'nan dida an ayda nabalu. At hidiy nihihinnanda ta engganah natayanda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S220_4","011_20_4","2SA","20","4","4","At inalin nan ali ay Amasa di, “Ayagam nan titindalun holag Judah ta umalidah tuh ohhandi, ya ta\"on un he\"a ya mahapul an wada'a.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S220_5","011_20_5","2SA","20","5","5","At immuy nun'ayagan Amasa din titindalun holag Judah, mu agguy hiya numbangngad eden algaw an nitulag hi a'amunganda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S220_6","011_20_6","2SA","20","6","6","At inalin David ay Abishai di, “Hay inila' ya nidugdugah di nappuhih aton Sheba ay ditu'u ya un din inat Absalom! At ayagam nan tindalu' ta umuyyu pudugon hiya ti undan awni ta umuy mihi'ug hinan na'allup an babluy, at adi tu'u pa'attiliw ay hiya!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S220_7","011_20_7","2SA","20","7","7","At nan tindalun Joab, ya nan guwalyan nan ali an Himpampun an Kereth ya Himpampun an Peleth, ya nan udum an tindalu ya impadehdad Jerusalem an impangpangulun Abishai ta umuyda pudugon hi Sheba an hina' Bikri. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S220_8","011_20_8","2SA","20","8","8","Ya unat goh nidatongdah nan wadan di ongol an batud Gibeon ya nundammudan Amasa. Ya nitnud goh hi Joab an inlubungna din lubung di tindalu, ya waday nun'eh'otnah yu'uyu'. Ya heden ayanan mi'dammu ay Amasa ya nahu'nut din yu'uyu', ya nagah. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S220_9","011_20_9","2SA","20","9","9","Ya inalin Joab ay Amasa di, “Hay aatmu, agi'?” Ya enedon Joab din agwan di ngamaynah din hamay Amasa ta ungnguona hiya. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S220_10","011_20_10","2SA","20","10","10","Mu agguy inilan Amasa hi un waday yu'uyu' hi inodnan Joab hinan iggid di ngamayna, at tinubli' Joab di putuna, ya nun'ibu'lay hinan luta, at agguyna impidwan tinubli' ti natoy. Ya unat goh nalpah ya intuluy da Joab an hin'agi ay Abishai an namdug ay Sheba an hina' Bikri. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S220_11","011_20_11","2SA","20","11","11","Ya din ap'apun di tindalun Joab an immuy an timma'dog hinan wadan di odol Amasa ya nuntu'u' an inalinay, “Nan mamhod ay David ya hi Joab ya umali ayu ta mitnud tu'un Joab!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S220_12","011_20_12","2SA","20","12","12","Ya niwawallang hinan gagwan di dalan din odol Amasa an na'amoh hi dalana. Ya unat goh tinnig din upihyal Joab an din numbugaw an alulungan din maluh din odol Amasa at immuy, ya pini'ugna din odol Amasa ta imbataana, ya inulhana. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S220_13","011_20_13","2SA","20","13","13","At unat goh nibataan din odol Amasa ya an amin din tatagu ya nitnudda ay Joab ta pudugondah Sheba. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S220_14","011_20_14","2SA","20","14","14","Hi Sheba ya ene'wanan amin hinan babluy an hinakup nan holag Israel ta engganad Abel Beth Maakah. Ya an amin din holag Beri ya na'amungda ta nitnuddan hiyah nan babluy. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S220_15","011_20_15","2SA","20","15","15","Ya unat goh dengngol nan tindalun nitnud ay Joab ad Abel Beth Maakah an wah di da Sheba at immuyda lini'ub heden babluy an awadan da Sheba. Ya nun'ammadah owonda, at tinu\"utu\"ulda din luta ta engganah un nipaddung hi inata'nang din allup den babluy. Ya wan din udum an tatagun nitnud ay Joab ya gunda pa\"ion nan allup ta mikihul. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S220_16","011_20_16","2SA","20","16","16","Ya wada han nanomnoman an babain wah nan allup nan babluy, ya nuntu'u' an inalinay, “Alyonyu ni' ay Joab ta umalih tu ta mi'hapita' ay hiya.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S220_17","011_20_17","2SA","20","17","17","At inayagandah Joab ta immuy ay hiya, ya inalin din babai ay hiyay, “He\"ah Joab?” Ya tembal Joab an inalinay, “Oo, ha\"in.” Ya inalin goh nan babaiy, “Donglom tun hapito', Apu.” Ya alyon Joab di, “Agam ta humapit'a.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S220_18","011_20_18","2SA","20","18","18","Ya inalinay, “Hidin penghana ya gunda alyon di, Wa ay di adiyu pun'u'unnudan ya umuy ayu mumpatugun ad Abel. At hiyay gunda inat hi un way diklamu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S220_19","011_20_19","2SA","20","19","19","At da'mih tu ya malenggop ami, ya waday pun'u'unnudanmin holag Israel. Ya ten pa\"ionyu tun aptan an babluymi! Anaad ta pohdonyun pa\"ion tun babluy Apo Dios?” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S220_20","011_20_20","2SA","20","20","20","Ya tembal Joab an inalinay, “Adi umat hinay ninomnommi! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S220_21","011_20_21","2SA","20","21","21","Ti hay anaponmi ya han tagun hay ngadana ya hi Sheba an hina' Bikri an i'Ephraim ti hiyay nangete'te\"an mi'bohhol hinan alimin hi David. At dapoponyuh nen tagu, ya inyaliyun da'mi ta way atonmin makak eten babluy.” Ya inalin nan babain Joab di, “Hodonyu ta ipa'wahmi nan ulunah nan pangngel di allup.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S220_22","011_20_22","2SA","20","22","22","At immuy henen babaih nan tatagu, ya inhapitana dida, at inabulutda din intugunah atonda. At hay inatda ya pinutulanday ulun Sheba an hina' Bikri, at impa'wahdan Joab. At impagangoh Joab din talampet ta pangimmatunan nan tatagun mabalin an mumpanga'anamutda. Ya hi Joab ay ya numbangngad hi ad Jerusalem. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S220_23","011_20_23","2SA","20","23","23","Hiyatuy u'upihyal David: Hi Joab an ap'apun an amin nan tindalun di holag Israel, ya hi Benaiah an hina' Jehoiada an ap'apun nan guguwalyan David an ma'alih Himpampun an Kereth ya Himpampun an Peleth, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S220_24","011_20_24","2SA","20","24","24","ya hi Adoniram an mangipapto' hinan mumpuntamu, ya hi Jehoshaphat an hina' Ahilud di mangipa'innilah nan tataguh nan pohdon nan alih ma'ma'at, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S220_25","011_20_25","2SA","20","25","25","ya hi Sheva di niyokodan an amin di pohdon nan ali an mitudo', ya da Zadok ay Abiathar di Nabagtun Papadi, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S220_26","011_20_26","2SA","20","26","26","ya hi Ira an iJair di oha goh an padin David. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S221_1","011_21_1","2SA","21","1","1","Hidin nun'alian David ya waday batel an natuntunud eden tuluy tawon, at nunluwaluh David ay Apo Dios ta ibaganay dumalat ta waday batel. Ya tembal Apo Dios an inalinay, “Manu ay waday batel ti nan numbaholan din hi Saul ti impapatoyna nan iGibeon. Mu hay mamolta ya nan holagna.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S221_2","011_21_2","2SA","21","2","2","At impa'ayag David nan iGibeon ta ni'hapit ay dida. (Danen iGibeon ya bo'onda holag Israel ti didana din na'angang an agguy natoy hidin holag Amor an inhapatan nan holag Israel an adida patayon dida, mu hidin nun'alian Saul ya pinatnaanan ipapatoy didan amin an dumalat nan nidugah an pamhodnah nan holag Israel.) ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S221_3","011_21_3","2SA","21","3","3","At inalin David hinan iGibeon di, “Hay pohdonyuh ato' ay da'yu ta aliwanyu din numbaholanmin holag Israel ay da'yu ta way atonyun mungwagah hinan tatagun Apo Dios?” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S221_4","011_21_4","2SA","21","4","4","Ya inalidan David di, “Nan punha'itan di punnomnomanmi ay Saul ya nan holagna ya adi mapalgan hi pihhu unu balitu'. Ya mid goh di biyangmin mamatoy hinan malgom an holag Israel.” Ya inalin David ay diday, “At hay pohdonyu mah hi ato'?” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S221_5","011_21_5","2SA","21","5","5","Ya inaliday, “Din hi Saul an namatnan mamatoy ay da'mi an namhod hi un da'mi mi'idon hitun numbabluyanyun holag Israel ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S221_6","011_21_6","2SA","21","6","6","ya pohdonmi an idatmun da'mi nan pituh nan linala'in holagna ta umuymi patayon didah nan way pundayawan ay Apo Dios hi ad Gibeah an babluy din hi Saul an din pento' Apo Dios hi ali.” Ya inalin nan alin diday, “Abuluto' an idat nan odowonyu.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S221_7","011_21_7","2SA","21","7","7","Mu nan ali ya agguyna ni'yidat hi Mephibosheth an imbaluy Jonathan ti dumalat din intulag da David ay Jonathan ay Apo Dios. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S221_8","011_21_8","2SA","21","8","8","At hay inatna ya impa'ayagna da Armoni ay Mephibosheth an duwan linala'in imbabaluy da Saul ay Rizpah an hina' Aiah. Ya impa'ayagna goh nan leman linala'in imbabaluy da Adriel ay Merab (hi Merab ya babain imbaluy Saul, ya hi Adriel ya imbaluy Barzillai an iMeholath). ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S221_9","011_21_9","2SA","21","9","9","At indatna didah nan iGibeon, at pinatoyda, ya intayunda didah nan way duntug an pundayawan ay Apo Dios. Ya an amin daden pitu ya nadedehhandan natoy eden algaw an hopap di ahiboto' hi barle. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S221_10","011_21_10","2SA","21","10","10","Hi Rizpah an hina' Aiah an ohah nan inyahawan Saul ya innalna din langgut ta inyabbungnah nan tungul di batu ta way ihi'uganan mangiyadug hinan nun'atoy. Ya nete\"ah din hopap di boto' ta engganay un nete\"ay inudanan an nun'a'pot nan odol din nun'atoy di nangiya'aduganan didah nan mahdom ya nan mapatal ta adi onon di hamuti ya nan animal hi inalahan. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S221_11","011_21_11","2SA","21","11","11","Ya unat goh nipa'innilan David nan inat Rizpah an ohah nan inyahawan Saul ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S221_12","011_21_12","2SA","21","12","12","at immuyna impa'ala din tungal da Saul an hin'ama ay Jonathan hinan iJabesh hi ad Gilead. (Hay inat nan iJabesh ya inliguddan nangilayaw hidin tungal da Saul an hin'ama ay Jonathan hinan plasah ad Beth Shan an din nangitayunan nan iPhilistia ay didah nalpahan di namatayandan didad Gilboa.) ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S221_13","011_21_13","2SA","21","13","13","Ya unat goh inyanamut nan iJabesh din tungal da Saul an hina\"ama ay Jonathan ya impa'alan goh David din tungal nan pitun pinatoyda an nun'itayun nan iGibeon. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S221_14","011_21_14","2SA","21","14","14","Ta iniddumdan ni'lubu' hidin tungal da Saul an hin'ama ay Jonathan hinan nilubu'an din hi amadan hi Kish hi ad Zela an babluy nan holag Benjamin. At inatdan amin din immandal nan alih atonda. Ya unat goh nalpah hanan na'at ya inabulut mahkay Apo Dios din luwalun nan tatagu ta napogpog din batel. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S221_15","011_21_15","2SA","21","15","15","Palpaliwan ya nunggugubat goh nan holag Israel ya nan iPhilistia. Ya hi David di nangitnud hinan tindaluna ta immuyda ginubat nan iPhilistia, ya nidugah di na\"ablayan David. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S221_16","011_21_16","2SA","21","16","16","Ya hi Ishbi-Benob an ohah nan holag di higantin tagun hi Rapha an hay gayangna ya gambang an tulu ya han godway kiluh damotna, ya pa\"abhal nan hanggap an enhe'otna, ya hay ninomnomna ya abalinanan mamatoy ay David. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S221_17","011_21_17","2SA","21","17","17","Mu hi Abishai an hina' Zeruiah ya immuy ta binaliwanah David ta pinalangna din higanti an iPhilistia, at natoy. At nete\"an de ya inhapatan nan tindalun David an inalidan hiyay, “Ihapatami an adimi mahkay he\"a ipidpidwan itnud hi umayanmin mi'gubat, ti gulat ta matoy'a at ma'unghiw nan ehdolmin holag Israel hi baliwmi!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S221_18","011_21_18","2SA","21","18","18","Ya agguy goh nadnoy ya ginubat goh nan iPhilistia nan holag Israel hidid Gob. Ya hi Sibbekai an iHusha di namatoy ay Saph an ohah nan holag di higanti. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S221_19","011_21_19","2SA","21","19","19","Ya impidwan goh nan holag Israel ya nan iPhilistia an nunggugubat hidid Gob, at pinatoy Elhanan an hina' Jaare-Oregim an iBethlehem hi Goliath an iGath. Ya hay gayangna ya umat hi baliga. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S221_20","011_21_20","2SA","21","20","20","Ya palpaliwan goh ya nunggugubat nan iPhilistia ya nan holag Israel hi ad Gath. Ya wada goh han higanti an tagun nahin'o'nom di galaygay nan duwan ngamayna ya nan hu'ina. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S221_21","011_21_21","2SA","21","21","21","Ya hidin nangangi'angitanah nan holag Israel ya pinatoy Jonathan an hina' Shimeah an pogtang David. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S221_22","011_21_22","2SA","21","22","22","At hanan opat an hihigantin tatagun holag Rapha an iGath ya da David ya nan titindalunay numpamatoy. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S222_1","011_22_1","2SA","22","1","1","Hiyah te ingkatan David ay Apo Dios hidin namaliwan Apo Dios ay hiya ta agguy pinatoy Saul ya ta\"on un an amin nan buhulna. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S222_2","011_22_2","2SA","22","2","2","An inalinay: “Hi Apo Dios ya ay batun nahamad hi ipo\"oya' ta mabaliwana'. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S222_3","011_22_3","2SA","22","3","3","Hiya an nangibaliw ay ha\"in hinan buhul'u, ya umat goh hinan nahamad an allup unu hapiaw an mananin ha\"in. Nidugah di abalinanan mangibaliw ay ha\"in ti umat nongkay hi batu an nahamad hi ipo\"oyan. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S222_4","011_22_4","2SA","22","4","4","At hi Apo Dios an nahamad hi madayaw di numpabadanga', ya immannung an binaliwana' ay Hiyah nan buhul'u. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S222_5","011_22_5","2SA","22","5","5","Ti hidin hi'ihi'itangan ataya' ya paddungnay nundatong nan wangwang an hi'itangan iyanuda', ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S222_6","011_22_6","2SA","22","6","6","ya paddungna goh di tali an nibobod ay ha\"in, unu hulu ta nahulua' an mi'id di ato' an lumayaw. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S222_7","011_22_7","2SA","22","7","7","At gapuh nan nidugah ahan an numanomnoma' ya numpahpahmo'a' ay Apo Dios, at dengngolnay luwalu' hidih nan Timpluna. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S222_8","011_22_8","2SA","22","8","8","Ya gapuh boholnah nan buhul'u ya immalyog tun luta, at ta\"on un nan pognad ad abuniyan ya niwogot. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S222_9","011_22_9","2SA","22","9","9","Ya paddungnay mun'ahu' di olongna, ya waday apuy hi bumuhu' hi timidna an gumhob. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S222_10","011_22_10","2SA","22","10","10","Ya piniwa'nad daya ta nun'ohop, an inggatinah nan ma\"ang'angitit an bunut. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S222_11","011_22_11","2SA","22","11","11","At nilugan hinan muntadyapan an cherubim an pun'iyaddib di mabi'ah an tuyup ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S222_12","011_22_12","2SA","22","12","12","an nale'woh di odolnah nan ma\"ang'angitit an bunut an napnuh udan. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S222_13","011_22_13","2SA","22","13","13","Mu dumalat nan nidugah an humiliana ya nidugah an umanilat. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S222_14","011_22_14","2SA","22","14","14","Hiya an na'abbagbagtun Dios ya hay oha goh hi umatan di bungotna ya ay idul, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S222_15","011_22_15","2SA","22","15","15","at nun'ipalayawna nan buhul an dumalat hinan ilat an paddungnay nun'ipananan dida. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S222_16","011_22_16","2SA","22","16","16","Ya namaganan nan baybay ta ma\"attig di dopona, ya ta\"on nan pognad tun luta ya nun'abudhan an dumalat goh nan nidugah an boholna. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S222_17","011_22_17","2SA","22","17","17","Ya ta\"on un wad abuniyan ya paddungnay nunluung ta ginuyuda' hinan bunol di danum. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S222_18","011_22_18","2SA","22","18","18","Ta binaliwana' ay Hiyah nan mun'abi'ah, ya nan ma'abohhol an buhul'un nidugah di abalinanda ya un ha\"in. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S222_19","011_22_19","2SA","22","19","19","Ti hidin nunligligata' ya immaliday buhul, mu binaliwana' ay Apo Dios. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S222_20","011_22_20","2SA","22","20","20","Ya manu ay binadangana' ya binaliwana' ay Hiyah nan atata'ot an ma'at ay ha\"in ti umamlong ay ha\"in ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S222_21","011_22_21","2SA","22","21","21","ti miyunnudan hinan nahamad ya maphod an pangat'uy inatnan ha\"in ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S222_22","011_22_22","2SA","22","22","22","ti inunud'u nan Uldina an agguy'u inat nan nappuhi ta agguy'u din'ug Hiya. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S222_23","011_22_23","2SA","22","23","23","Ya an amin din inyuldina ya immannung an inunud'u an agguy'u nginohoy. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S222_24","011_22_24","2SA","22","24","24","Inilanan mi'id di numbahola' ay Hiya, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S222_25","011_22_25","2SA","22","25","25","at hiyanan indatna an Dios di lagbu' an miyunnudan hinan nepto' an aat'u ti maphod di nangibilanganan ha\"in. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S222_26","011_22_26","2SA","22","26","26","Hi Apo Dios ya minaynayun di pangipapto'nah nan tatagun mangedenol ay Hiyah enggana, at maphod di atonah nan maphod di pangatda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S222_27","011_22_27","2SA","22","27","27","Ti nahamad di atonah nan maphod di ugalina, mu moltaona nan mangat hi nappuhi. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S222_28","011_22_28","2SA","22","28","28","Ya nan mumpa'ampa ya baliwana, mu nan mumpahiya ya diday mipa'ampa. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S222_29","011_22_29","2SA","22","29","29","Ya nipaddung hi Apo Dios hi dilag'u ti ipapatalna nan adi maphod an punnomnom'u. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S222_30","011_22_30","2SA","22","30","30","Ya Hiya ay di bumadang ay ha\"in ya abalina' an abakon nan mangubat ay ha\"in, ya Hiya ay di pi'yibba' ya abako' dida an ta\"on un na'allup di babluyda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S222_31","011_22_31","2SA","22","31","31","At Hiyay ay hapiaw an mananin amin hinan mihi'ug ay Hiya ti na'ahhamad nongkay di aatna an ipa'annungnan amin di ibagana. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S222_32","011_22_32","2SA","22","32","32","Hiya ya anggay di Ap'apu, ya Hiya ya anggay di mipaddung hinan batu an abaliwan tu'u. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S222_33","011_22_33","2SA","22","33","33","Hiyay Dios an alpuwan di bi'ah'u, ya Hiyay mangipaphod hi aat'u ta nahamad. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S222_34","011_22_34","2SA","22","34","34","Ya Hiya nongkay di mangidat hi abalina' an tumagtag an umat hi amabi'ah di ulha ta umuya' mipo\"oy hinan ata'nang an duntug ta mabaliwana'. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S222_35","011_22_35","2SA","22","35","35","Ya idatnay abalina' an mi'gubat ta olog'un oladon di gambang an pana, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S222_36","011_22_36","2SA","22","36","36","at hiyanan nangabakona', ya impabagtua' an gapuh badangnan ha\"in. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S222_37","011_22_37","2SA","22","37","37","Ya gapuh nangipapto'anan ha\"in at paddungnay agguya' nihungpul hinan dalan. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S222_38","011_22_38","2SA","22","38","38","Mu ha\"in numpamdug ay dida ta engganay numpatoy'u didan amin, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S222_39","011_22_39","2SA","22","39","39","at hiyanan mid mangiballoh ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S222_40","011_22_40","2SA","22","40","40","ti indatnay bi'ah'un ni'gubat ta inabak'u nan buhul'u. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S222_41","011_22_41","2SA","22","41","41","Ya impata'otna dida ta limmayawda, at numpatoy'u didan ma'abohhol ay ha\"in. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S222_42","011_22_42","2SA","22","42","42","Ya hidin nanganapdah bumadang ay dida ya mi'id, ya ta\"on unda numpahpahmo' ay Apo Dios mu agguyna binaliwan dida. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S222_43","011_22_43","2SA","22","43","43","At hiyanan numpatoy'u dida an paddungnay un'u nunggimu' dida ta engganay unda numbalin hi hupu' unu pito' hinan kalata. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S222_44","011_22_44","2SA","22","44","44","At immannung an binaliwana' ay Apo Dios hinan nangohoy an tatagu ta numbalinona' hi ap'apun di tataguh nan abablubabluy an ta\"on hinan agguy nanginnilan ha\"in. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S222_45","011_22_45","2SA","22","45","45","Ya an amin di ibaga' ya unudonda, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S222_46","011_22_46","2SA","22","46","46","ti din buhul'u ya wumogwogdan mumpangabuhu' hinan nipo\"oyanda ta umalidan mumpa'ampan ha\"in. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S222_47","011_22_47","2SA","22","47","47","At madayaw hi Apo Dios an wagwadah enggana! Hiyay ay batu an nahamad hi ihi'ugan an mamaliw ay ha\"in! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S222_48","011_22_48","2SA","22","48","48","Hiya nan Dios an mangiballoh hinan buhul'u, at numbalinona' hi ap'apuh nan abablubabluy. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S222_49","011_22_49","2SA","22","49","49","Ti binaliwana' hinan aton nan mun'abungot an buhul'u, at impabagtua'. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S222_50","011_22_50","2SA","22","50","50","At hiyanan nan anabagtun Apo Dios di hapihapito' hinan tataguh nan abablubabluy, ya ikankanta' goh di pundayaw'un Hiya. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S222_51","011_22_51","2SA","22","51","51","Ti nangabakona' an alin pento'na, ya impattignay anidugah di homo'nan ha\"in an hi David ya hinan holag'uh enggana.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S223_1","011_23_1","2SA","23","1","1","Hiyatuy angunuh hi hinapit David an inalinay, “Ha\"in an hi David an hina' Jesse di numbalinon Apo Dios hi me'gonan di hapitona, at pento'a' goh ta ha\"in di ali, ya nala'enga' goh an mun'ammah kanta ta way ikanta tu'un holag Israel. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S223_2","011_23_2","2SA","23","2","2","Ya nan Na'abuniyanan an Lennawa di gun mangipa'innilan ha\"in hinan Hapitna, at hiyay ipa'innila'. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S223_3","011_23_3","2SA","23","3","3","Hiya an Dios tu'un holag Israel ya umat hi batun ihi'ugan tu'u. Ya inalinan ha\"in di, Nan Ali an hi Apo Dios di unudona, ya nahamad di pangatna ti ita'otnah Apo Dios, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S223_4","011_23_4","2SA","23","4","4","ya umat hi potang an pa'abbuhu' hinan helhelong an mi'id di bunutna, ya umat goh hinan pumatalanah nan alpahan di udan an hiyay mangipalangtah holo' hitun luta. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S223_5","011_23_5","2SA","23","5","5","Ya nan holag'uy wagahan Apo Dios ti ha\"in di nangalyanah nan adi malumluman ya minaynayun an planuna. Ya immannung an ibaliwa', ya ipa'annungnan amin nan penhod'un ma'at. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S223_6","011_23_6","2SA","23","6","6","Mu nan tatagun nappuhiy pangatda ya umatdah hubit an mitapal ti adi nonongan dinapa ti tumli'. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S223_7","011_23_7","2SA","23","7","7","Mu daluduwon hi un amungon ya genhob.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S223_8","011_23_8","2SA","23","8","8","Ya waday tulun nun'atulid an tindalun David: Hay natultulid ay dida ya hi Josheb-Basshebeth an iTahkemon ti din namenghan hi ni'gubatana ya waluy gahut di numpatoynah buhulda an hay inusalna ya nan gayangna. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S223_9","011_23_9","2SA","23","9","9","Ya hay nehnod ya hi Eleazar an hina' Dodai an holag Ahoh. Wada han namenghan ya niddum ay da David hidin nangabakandah nan iPhilistia an na'amung hi nundadaan an ni'gubat ad Pas Dammim, ya din holag Israel ya timma'otda, ya numpangalayawda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S223_10","011_23_10","2SA","23","10","10","Mu intutulidnan ni'gubat hinan iPhilistia ta engganay un na\"ablay an immodhol di ngamayna, at adina ipogonan din hanggapna. Ya henen algaw ya binadangan Apo Dios dida, at nangabakona dida. Ya unat goh nalpah nan gubat ya numbangngad nan holag Israel hinan wadan Eleazar an nun'alada din almas din nun'atoy. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S223_11","011_23_11","2SA","23","11","11","Ya wa han namenghan hi na'amung nan iPhilistia hinan galden an natamman hi danggu, ya timma'otda nan holag Israel, at numpangalayawda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S223_12","011_23_12","2SA","23","12","12","Mu hi Shammah ya wah nan gagwan di galden an inlalaputanan ni'gubat ta binaliwana didan numpatoyna din iPhilistia. At henen na'at ya hi Apo Dios di bimmadang hinan nidugah an nangabakanda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S223_13","011_23_13","2SA","23","13","13","Ya wa han ahiboto' goh ya nan tuluh nan tulumpulun nun'atulid an tindalu ya immuydan David hinan liyang ad Adullam. Ya hay nungkampuan nan iPhilistia ya hinan Nundotal an Rephaim. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S223_14","011_23_14","2SA","23","14","14","Mu wah David hinan liyang an naligat hi hogpon nan buhulna. Ya nan udum an iPhilistia ya hinakupdad Bethlehem. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S223_15","011_23_15","2SA","23","15","15","Ya hi David ya nonomnomonad Bethlehem, at namaag ya gun munhapit an o\"oha hiya an inalinay, “Maphod un way umuy an humagub hinan bubun an neheggon hinan pantaw ad Bethlehem ta inumo'!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S223_16","011_23_16","2SA","23","16","16","Ya dengngol nan tulun nun'atulid an tindaluna, at inlaputdan henggop di nungkampuan nan iPhilistia ta immuyda himmagub hinan bubun an neheggon hinan pantaw ad Bethlehem, ya imbangngaddan inyuy ay David. Mu agguyna ininum ti unnaat inhiit hinan luta ta e'nongnan Apo Dios. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S223_17","011_23_17","2SA","23","17","17","Ya inalinay, “Apo Dios, adi mabalin hi inumo' ti paddungnay un dalan nan tatagun nangihuyu' hi nitaguanda!” At hiyanay inat din Tulun Nun'atulid an Tindaluh nangipattigandah anatulidda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S223_18","011_23_18","2SA","23","18","18","Ya hay nangipangpanguluh din Tulun Nun'atulid an Tindalu ya hi Abishai an pogtang Joab an hina' Zeruiah. Hiya ya nundongol di aatna ti pinatoynay tuluy gahut an tatagu an hay gayangnay inusalna. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S223_19","011_23_19","2SA","23","19","19","At hiyay numbalin hi mangipangpanguluh nan Tulun Nun'atulid an Tindalu. Mu agguy nibilang hinan Tulun Nun'atulid an Tindalu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S223_20","011_23_20","2SA","23","20","20","Ya hi Benaiah an hina' Jehoiadah an iKabzeel di oha goh an na'atullid an tindalu ti do'ol goh damdamay inatna an dumalat nan anatulidna. Hay oha ya pinatoyna din duwan nun'atulid an iMoab. Ya din gutud di immudananan manalallu ya immuy immugpah hidin bitu, ya pinatoyna din atata'ot an layon. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S223_21","011_23_21","2SA","23","21","21","Ya pinatoyna goh han ongol di alala'inan i'Egypt. Ya henen i'Egypt ya waday gayangna, mu hi Benaiah ya un pang'ul, at immuyna penloh din gayang han i'Egypt ta hiyay namatoynan hiya. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S223_22","011_23_22","2SA","23","22","22","At hanan inat Benaiah an hina' Jehoiadah di mangipa'innilah anatulidnan umat hinan tulun tindalu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S223_23","011_23_23","2SA","23","23","23","Ya hiyay nundongol hi nidugdugah di a'e'gonana ay dida an Tulumpulu, mu hiya ya agguy niddum hinan Tulu. At pento' David hi ap'apun nan guwalyana. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S223_24","011_23_24","2SA","23","24","24","Didatuy ngadan nan udum an tindalun nibilang hinan Tulumpulu: Hi Asahel an pogtang Joab, ya hi Elhanan an hina' Dodo an iBethlehem, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S223_25","011_23_25","2SA","23","25","25","ya da Shammah ay Elika an iHarod, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S223_26","011_23_26","2SA","23","26","26","ya hi Helez an iPalti, ya hi Ira an hina' Ikkesh an iTekoa, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S223_27","011_23_27","2SA","23","27","27","ya hi Abiezer an i'Anathoth, ya hi Mebunnai an iHusha, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S223_28","011_23_28","2SA","23","28","28","ya hi Zalmon an i'Ahoh, ya hi Maharai an iNetophah, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S223_29","011_23_29","2SA","23","29","29","ya hi Heled an hina' Baanah an iNetophah goh, ya hi Ithai an hina' Ribai an nalpud Gibeah an holag Benjamin, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S223_30","011_23_30","2SA","23","30","30","ya hi Benaiah an iPirathon, ya hi Hiddai an bimmabluy hinan nundotal an neheggon hinan duntug ad Gaash, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S223_31","011_23_31","2SA","23","31","31","ya hi Abi-Albon an i'Arabah, ya hi Azmaveth an iBahurim, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S223_32","011_23_32","2SA","23","32","32","ya hi Eliahba an iShaalbon, ya nan imbabaluy Jashen, ya hi Jonathan ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S223_33","011_23_33","2SA","23","33","33","an imbaluy Shammah, ya hi Ahiam an imbaluy Sharar an didanay iHarar, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S223_34","011_23_34","2SA","23","34","34","ya hi Eliphelet an imbaluy Ahasbai an iMaakah, ya hi Eliam an hina' Ahithophel an iGilo, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S223_35","011_23_35","2SA","23","35","35","ya hi Hezro an iCarmel, ya hi Paarai an i'Arbi, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S223_36","011_23_36","2SA","23","36","36","ya hi Igal an imbaluy Nathan an iZobah, ya nan imbaluy Hagri, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S223_37","011_23_37","2SA","23","37","37","ya hi Zelek an holag Ammon, ya hi Naharai an iBeerot an hiyay mun'od'odon hi hapiaw Joab an hina' Zeruiah, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S223_38","011_23_38","2SA","23","38","38","ya da Ira ay Gareb an i'Ithri, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S223_39","011_23_39","2SA","23","39","39","ya hi Uriah an holag Heth. Hay uyap daten amin an nun'atulid an titindalu ya tulumpulu ta pitu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S224_1","011_24_1","2SA","24","1","1","La'tot ya bimmungot goh hi Apo Dios hinan holag Israel, at usalonah David an mangipaligat ay dida an inalinay, “Umuy'a ta uyapom an amin nan i'Israel ya nan iJudah.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S224_2","011_24_2","2SA","24","2","2","At inalin nan ali ay Joab an ap'apun di tindalunay, “Mitnud'ah nan mumpangipangpangulu ta umuyyu hidhidon an uyapon, ya intudo'yun amin nan holag Israel an mabalin an muntindalu an mete\"ad Dan ta engganad Beersheba ta innilao' di uyapdan amin.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S224_3","011_24_3","2SA","24","3","3","Mu tembal Joab an inalinay, “Apu Ali, maphod un hi Apo Dios an dayawon tu'u ya ipado'olna nan tindaluh mumpahinggahut di hinggahut hi uyapdad ugwan! Ya maphod ni' goh un ad ugwan an atagum di pangatana ta tigom! Mu anaad ta mahapul an aton ahan di umat hina?” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S224_4","011_24_4","2SA","24","4","4","Mu impapilit David ta aton da Joab nan immandalnah ma'at. At nakakdah nan wadan di ali ta immuyda enyap nan mabalin hi muntindaluh nan holag Israel. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S224_5","011_24_5","2SA","24","5","5","Ya unat goh binad'angda nan Wangwang an Jordan ya nungkampudah nan neheggon hinan Hadog an Aroer hinan babluy an nigagwah nan babluy ad Gad. Ya nakakdah di ta immuydad Jazer. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S224_6","011_24_6","2SA","24","6","6","Ya immuyda goh ad Gilead, ya ad Tahtim Hodshi, ya ad Dan Jaan ya unda mumpalikaw ta immuydad Sidon. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S224_7","011_24_7","2SA","24","7","7","Ya nalpah ad Sidon ya impadehda ta immuydad Tyre an na'allup, ya lene'oddan amin nan babluy di holag Hiv ya nan holag Canaan ya unda umuy ad Beersheba an babluy ad Judah hinan Negev. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S224_8","011_24_8","2SA","24","8","8","At unat goh lempahdan lene'od an amin nan abablubabluy an nihinan nan i'ibbadan holag Israel ya numbangngaddad Jerusalem hidin angunuh an miyahiyam hi bulan ya han duwampuluy algaw. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S224_9","011_24_9","2SA","24","9","9","Ya indat Joab hinan ali din nitud'an di uyap nan linala'in mabalin hi muntindalun hay uyap nan i'Israel ya waluy gahut di libu, ya nan iJudah ya lemay gahut di libu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S224_10","011_24_10","2SA","24","10","10","Mu unat goh nalpah heden nangipa'yapan David hinan tatagun mabalin hi muntindalu ya nidugah an munha'it di nomnomna. At inalinan Apo Dios di, “Numbahola' hinan inat'u, Apo Dios! At hom'ona' ni' ta aliwam di numbahola' an baalmu ti agguy'u ninomnom ya inat'uy umat hina an nappuhi!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S224_11","011_24_11","2SA","24","11","11","Hidin nabiggat an agguy bimmangon hi David ya inalin Apo Dios ay Gad an propetana di, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S224_12","011_24_12","2SA","24","12","12","“At eka alyon ay David di, Mumpili'ah nan tulun aat di pummoltan Apo Dios ay he\"a.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S224_13","011_24_13","2SA","24","13","13","At immuy hi Gad ay David ta imbaagnan hiya nan inalin Apo Dios an inalinay, “Waday tulun inalin Apo Dios hi pumpiliam: Nan tuluy tawon an waday batel hitun babluyyu, unu tuluy bulan di gun pamdugan nan buhulyu ay da'yu, unu tuluy algaw di punhinapan nan mabi'ah an dogoh di ipa'alinan da'yu. At ihamadmun munnomnom hi piliom ta hiyay ipa'innila' hinan nannag ay ha\"in.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S224_14","011_24_14","2SA","24","14","14","Ya tembal David an inalinay, “Naligat di munnomnom hi umat hina! Mu hay pohdo' ya onaynah un hi Apo Dios di mummoltan ha\"in ti nidugah di homo'na, mu ta adia' ni' ipamoltah nan tatagu!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S224_15","011_24_15","2SA","24","15","15","At indat Apo Dios di pumatoy an dogoh an nete\"an de han helhelong eden algaw ta engganay un nadatngan nan algaw an inalinah duminngana. Ya hay uyap di nun'atoy an nete\"ad Dan ta engganad Beersheba ya napituy libuh tatagu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S224_16","011_24_16","2SA","24","16","16","Ya unat goh wan ete\"an nan Anghel Apo Dios an mumpamatoy hinan tatagud Jerusalem ya nun'innomnom hi Apo Dios, at agguyna intuluy. At inalinah nan Anghelnay, “Ammuna, ya indinongmun mamatoy hinan tatagu!” Ya heden Anghel Apo Dios ya wah nan delloh di pun'elekan Araunah an holag Jebus. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S224_17","011_24_17","2SA","24","17","17","Ya unat goh tinnig David nan Anghel an pumpatoyna nan tatagu ya inalinan Apo Dios di, “Ha\"in di numbahol hi nangat hi nappuhi an bo'on tun tatagu! At maphod hi un ha\"in ya nan pamilya' di moltaom!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S224_18","011_24_18","2SA","24","18","18","At immuy hi Gad ay David, ya inalinan hiyay, “Umuy'ah nan pun'elekan Araunah an holag Jebus ta ipiyammam di pun'onngan ay Apo Dios.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S224_19","011_24_19","2SA","24","19","19","At inunud David din inalin Gad ti hiyah ne penhod Apo Dios hi atona. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S224_20","011_24_20","2SA","24","20","20","Ya unat goh tinnig Araunah nan ali ya nan u'upihyalnan umuydah wadana at immuy ta dinamuna dida, ya nunluung hinan hinagang nan ali ta inapngana. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S224_21","011_24_21","2SA","24","21","21","Ya inalin Araunah di, “Apu Ali, anaad ta immali ayuh tu?” Ya inalin David di, “Manu ay ya pohdonmin polo'on nan pun'elekam ta way pangiyamman hi pun'onngan ay Apo Dios, ta way aton nan atata'ot an dogoh nan tatagun duminong!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S224_22","011_24_22","2SA","24","22","22","Ya inalin Araunah ay David di, “Apu Ali, an amin nan pohdom hi e'nongmun Apo Dios ya alam ta e'nongmu! Ti wadaday bakah Onong an Moghob, ya nan pun'ili'an an ayiw ya nan paku ta panungum. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S224_23","011_24_23","2SA","24","23","23","At idat'un amin ay he\"a hatun mahapulmu. Ya maphod ni' un abuluton Apo Dios nan e'nongmu.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S224_24","011_24_24","2SA","24","24","24","Ya tembal nan alin inalinay, “Maphod un'u polo'on! Mu gulat ta adi' at adi maphod hi un'u e'nong ay Apo Dios hi un bo'on hay nalpuh nablaya'.” At penla'na nan pun'elekan ya din bakah nabongleh pihhun palata. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("S224_25","011_24_25","2SA","24","25","25","At impiyamman David di pun'onngan ay Apo Dios hidi, ya ene'nongna nan Onong an Moghob ya nan Onong di Pi'lenggopan. At inabulut mahkay Apo Dios di luwalun David, at impadinongna nan Anghel an gun mamatoy hinan holag Israel.");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K11_1","012_1_1","1KI","1","1","1","Hi David an ali ya na'alla'ay, at ta\"on un munggogottap di ipiyulohdan hiya ya adi damdama umatung di odolna. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K11_2","012_1_2","1KI","1","2","2","At inalin han baalnan hiyay, “Mahapul an iyanapan da'ah mangilog hi balahang ta hiyay manalimun an mangipapto' ay he\"a, ali, ya ta me'yelo' ya hina'lub da'a, at olom ya umatunga'.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K11_3","012_1_3","1KI","1","3","3","At immuyda lene'od an amin nan babluy nan holag Israel ta anaponda ah ma\"aphod hi mangilog an balahang, ya waday inah'upandad Shunam an hay ngadana ya hi Abishag, at inyuydah nan ali. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K11_4","012_1_4","1KI","1","4","4","Henen balahang ya ma\"aphod di tigawna, at hiyay manalimun an mangipapto' hinan ali. Mu nan Alin hi David ya agguyna denendeneh hi nangelo'anan hiya. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K11_5","012_1_5","1KI","1","5","5","Hi Adonijah an inyimbaluy David ay Haggith ya numpahiya an penhodnan hiyay mun'ali, ya indadaana din kalesan punluganan di mi'gubat, ya kabayu, ya nan nabonglen linala'ih guwalyana ta diday mangipangpangulun hiya ta ipa'inniladay umaliana. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K11_6","012_1_6","1KI","1","6","6","(Ya hi amana ya mi'id ah ni'haphapitanah nanugunanan hiya. Ya ma'ingit an lala'i, ya hiyay otob ay Absalom.) ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K11_7","012_1_7","1KI","1","7","7","At ni'hapit ay Joab an imbaluy Zeruiah, ya ni'hapit goh ay Abiathar an Nabagtun Padi, ya inabulutdan badanganda hiya. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K11_8","012_1_8","1KI","1","8","8","Mu hi Zadok an padi, ya hi Benaiah an hina' Jehoiada, ya hi Nathan an propeta, ya hi Shimei, ya hi Rei, ya din nun'atulid an guwalyan David ya adida pohdon an unudon hi Adonijah. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K11_9","012_1_9","1KI","1","9","9","Ya hi Adonijah ya immuy an nun'onong hidih nan alyondan Batun Zoheleth an ene'nongnay kalnilu, ya baka, ya uyaw hi manilhig an baka an neheggon ad En Rogel. Ya impa'ayagnan amin din udumnan a'aginan linala'in imbabaluy nan Alin hi David ya din u'upihyal nan holag Judah, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K11_10","012_1_10","1KI","1","10","10","mu agguyna ni'pa'ayag hi Nathan an propeta, ya hi Benaiah, ya nan guwalyan di ali, unu hi aginan hi Solomon. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K11_11","012_1_11","1KI","1","11","11","Ya inalin Nathan ay Bathsheba an hi inan Solomon di, “Undan agguymu dengngol an hi Adonijah an inyimbaluy David ay Haggith di hiyay numbalin hi ali? Ya agguy inilan nan Alin hi David henen na'at! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K11_12","012_1_12","1KI","1","12","12","At pohdom ay an mabaliwan ta adi'a mapatoy ya adi goh mapatoy han imbaluymun hi Solomon ya umat hituy itugun'un he\"a: ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K11_13","012_1_13","1KI","1","13","13","Punnaudom an umuy hinan Alin hi David, ya inalim ay hiyay, Apu Ali, unmu dan agguy inhapatan ha\"in an inalim an han imbaluy'un hi Solomon di mihukat ay he\"ah mumpapto' an mun'ali ta hiyay umbun hinan umbunan di ali? Anaad ta hi Adonijah di numbalin hi ali?” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K11_14","012_1_14","1KI","1","14","14","Ya intuluy Nathan an inalinay, “Henen gunmu pi'hapitan hinan Alin hi David ya hinumgopa' ta degpa' nan hapitom.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K11_15","012_1_15","1KI","1","15","15","At immuy hi Bathsheba, ya himmigup hinan kuwaltun olo'an nan ali. (Nan ali ya na'alla'ay, ya wah dih Abishag an iShunem an gun muntamun mangipapto' ay hiya.) ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K11_16","012_1_16","1KI","1","16","16","Ya inlu'bub Bathsheba an nunhippih nan hinagang nan ali ta ipattignay pange'gonanan hiya, ya inalin nan Alin hi David di, “Hay ngadan di mahapulmu?” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K11_17","012_1_17","1KI","1","17","17","Ya tembal Bathsheba, ya inalinay, “Apu, inhapatam ay ha\"in hi ngadan nan Ap'apun Diosmu an hi Solomon an imbaluy'uy mihukat ay he\"a ta hiyay alih umbun hinan umbunan di ali! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K11_18","012_1_18","1KI","1","18","18","Mu ad ugwan ya hi Adonijah di ali an ta\"on unmu agguy inila hanan na'at! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K11_19","012_1_19","1KI","1","19","19","Ya hi Adonijah ya do'ol di ene'nongnah baka, ya kalnilu, ya nan nipataban uyaw an baka! Ya inayagana nan udumnan imbabaluymu, ya inayagana goh da Abiathar an Nabagtun Padi, ya hi Joab an ap'apun nan tindalum, mu agguyna ni'yayag hi Solomon an imbaluymu! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K11_20","012_1_20","1KI","1","20","20","Apu Ali, tun holag Israel ya ten hohoddonday pangibaagam ay didah ngadan nan umbun hinan umbunan di alih mihukat ay he\"ah mun'ali! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K11_21","012_1_21","1KI","1","21","21","Ya gulat ta adim ipa'innilah ad ugwan at mid mapto' ya udum di algaw hi un'a malpah an matoy at ha\"in ya nan imbaluymun hi Solomon ya ibilang da'mih buhul nan mun'ali!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K11_22","012_1_22","1KI","1","22","22","Ya heden gunna pi'haphapitan hinan ali ya nidatong hinan palasyuh Nathan. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K11_23","012_1_23","1KI","1","23","23","Ya inalidah nan Alin hi David di, “Tayah Nathan an propeta.” At impa'ayagna, ya immuy hi Nathan hinan ali, ya nunhippih hinagangna. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K11_24","012_1_24","1KI","1","24","24","Ya inalin Nathan di, “Apu Ali, unmu dan inalih un hi Adonijah di mihukat ay he\"an mun'ali ta hiyay umbun hinan umbunan di ali? ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K11_25","012_1_25","1KI","1","25","25","Ya manu ay ibaga' ti ad ugwan an algaw ya immuy ta ene'nongnay do'ol hi baka, ya kalnilu, ya nan nipataban bakan uyaw, ya inayaganan amin nan imbabaluymun linala'i, ya nan mumpumpapto' hi tindalu, ya hi Abiathar an Nabagtun Padi. Ya den ihnan gunda mangmangan ya mangin'inum hinan hinagangnan alyonday, Mid al'ali ta mataguh Adonijah an ali! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K11_26","012_1_26","1KI","1","26","26","Mu ha\"in an baalmu, ya hi Zadok an padi, ya hi Benaiah an inyimbaluy Jehoiada, ya han imbaluymun hi Solomon ya agguy da'mi impa'ayag. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K11_27","012_1_27","1KI","1","27","27","Unmu dan inyabulut, Apu Ali, an ma'at an amin hana ya agguymu pay impa'innilah nan u'upihyal di ngadan nan umbun hinan umbunan di alih mihukat ay he\"ah mun'ali?” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K11_28","012_1_28","1KI","1","28","28","Ya tembal David ya inalinay, “Ayaganyuh Bathsheba ta umalih tun ha\"in.” At immuy hi Bathsheba, ya timma'dog hinan hinagang di ali. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K11_29","012_1_29","1KI","1","29","29","Ya inalin han alin hiyay, “Ihapata' ay Apo Dios an adi matmattoy an Hiyay gun namaliw ay ha\"in hidin nidugah an gun'u nipaligligatan hinan binuhul'u ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K11_30","012_1_30","1KI","1","30","30","an ad ugwan an algaw ya pa'annungo' di inhapata' ay Apu tu'un Dios tu'un holag Israel an inali' di, Hi Solomon an imbaluymuy mihukat ay ha\"in hi mumpapto' ta hiyay umbun hinan umbunan di ali!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K11_31","012_1_31","1KI","1","31","31","Ya inlu'bub Bathsheba an nunhippih nan hinagang nan ali ta ipattignay pange'gonana, ya inalinay, “Maphod ni' hi un minaynayun di pi'taguan nan Alin hi David hi enggana!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K11_32","012_1_32","1KI","1","32","32","Ya inalin han Alin hi David di, “Ayaganyu ta umalih tun ha\"in da Zadok an Nabagtun Padi, ya hi Nathan an propeta, ya hi Benaiah an hina' Jehoiada.” At immuydah nan wadan di ali. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K11_33","012_1_33","1KI","1","33","33","Ya inalin nan alin diday, “Itnudyu nan baal'u, ya nuntakayonyu han imbaluy'un hi Solomon hinan bagi' an mul, ya initnudyun ibbaan ta umuy ayud Gihon. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K11_34","012_1_34","1KI","1","34","34","Ya inaliyun da Zadok an padi ya hi Nathan an propeta ta hidiy pangidawatanyun hiya ta hiyay alin nan holag Israel, ya impagangohyu nan talampet, ya enlotyun mangalih, Mataguh Solomon an ali! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K11_35","012_1_35","1KI","1","35","35","Ya initnudyu hiyan ibangngad ta umbun hinan umbunan di ali ta hiyay mihukat ay ha\"in ti hiya tuwaliy pinili' hi mangipapto' hinan holag Israel ya nan i'ibbadan holag Judah!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K11_36","012_1_36","1KI","1","36","36","Ya tembal Benaiah an hina' Jehoiada nan inalin han ali, ya inalinay, “Ma'at ni' an amin hana, ya maphod ni' un abuluton Apo Dios an Ap'apu! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K11_37","012_1_37","1KI","1","37","37","Ya umat ni' hi ninidduman Apo Dios ay he\"a, Apu Ali David, di ma'at hi idduman Apo Dios ay Solomon ta iyal'allanay pumhodan di atonan mumpapto' ya un din inatmu!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K11_38","012_1_38","1KI","1","38","38","At da Zadok an padi, ya hi Nathan an propeta, ya hi Benaiah an hina' Jehoiada, ya nan duwan himpampun an mun'adug hinan ali an nan Himpampun an Kereth ya nan Himpampun an Peleth ya nuntakayondah Solomon hidin mul an bagin David, ya initnudda ta immuydad Gihon. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K11_39","012_1_39","1KI","1","39","39","Ya unat goh nidatongdah di ya innal Zadok an padi din ha'gud an nittuwan di lanan innalnah nan me'gonan an Tuldan Abung ta hiniitanah Solomon, ya indawatnan Apo Dios. Ya unat goh nalpah ya impagangohda din talampet, ya an amin din tatagu ya inaliday, “Melwang hi Solomon ta du'du\"oy di pi'taguanan mun'ali!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K11_40","012_1_40","1KI","1","40","40","Ya an amin din tatagu ya nitnuddan ni'bangngad ay Solomon, ya gunda manungngali, ya nidugah di amlongdan bumanugaw an paddungnay mundimalmog tun lutah atondan humelhel. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K11_41","012_1_41","1KI","1","41","41","Ya wan na'uy an malpah an mangandah din behta ya hi Adonijah ya an amin din tatagunan niddum ay hiya ya waday dengngolda an humelhel hi tatagu. Ya unat goh dengngol Joab nan gangoh di talampet ya inalinay, “Hay dimmalat nin ta do'ol di humelhel hinan babluy?” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K11_42","012_1_42","1KI","1","42","42","Ya otog di punhaphapitana ya nidatong hi Jonathan an hina' Abiathar an Nabagtun Padi. Ya inalin Adonijah di, “Humgop'a! He\"a ya nahamad di aatmun tagu, at olom ya maphod di ulgud hi inyalim!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K11_43","012_1_43","1KI","1","43","43","Ya tembal Jonathan nan inalin Adonijah, ya inalinay, “Adi ahan maphod nan ulgud an inyali'! Hay aatna ya hi Apu Alin hi David ya hi Solomon di pento'nah ali! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K11_44","012_1_44","1KI","1","44","44","At nan ali ya impitnudna hiyan da Zadok an padi, ya hi Nathan an propeta, ya hi Benaiah an hina' Jehoiada, ya nan duwan himpampun an mun'adug hinan ali an nan Himpampun an Kereth ya Himpampun an Peleth ta nuntakayondah nan mul an din bagin nan ali! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K11_45","012_1_45","1KI","1","45","45","Ya da Zadok ya hi Nathan ya initnudda ta inyuydad Gihon, ya indawatdan Apo Dios, ya heden numbangngadandah nan babluy ya ente\"adan humelhel an mun'am'amlong, at hiyaat unda do'ol di ahigagangoh hinan babluy! At hiya hanay dengngolyu! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K11_46","012_1_46","1KI","1","46","46","At hi Solomon ya inumbun hinan umbunan di ali! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K11_47","012_1_47","1KI","1","47","47","Ya hay oha goh ya an amin din u'upihyal David hinan babluy ya immuydan Apu tu'un nan Alin hi David ta apngaonda hiyan inaliday, Maphod un nan Diosmu ya pumbalinonah Solomon hi nidugdugah di abalinana ya un din inatmu, ya nahamhamad di atonan mumpapto' ya un din inatmu! At nan Alin hi David ya nunlu'bub hinan kaman olo'ana ta nundayaw. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K11_48","012_1_48","1KI","1","48","48","Ya inalin goh David an aliy, Madayaw hi Apo Dios an Dios tu'un holag Israel an Hiyay namto' hinan ohan holag'u ta hiyay mihukat ay ha\"in hi umbun hinan umbunan di alid ugwan an algaw, at ten hinamad'un tinnig!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K11_49","012_1_49","1KI","1","49","49","At an amin din niddum ay Adonijah ya womogwogdah ta'otda, at nun'akakdan wadiyonan immuy hi ayana. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K11_50","012_1_50","1KI","1","50","50","Ya hi Adonijah ya ita'otnah Solomon, at immuy hinan Tuldan Abung, ya ene'eddonah nan ha'gud di pun'onngan. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K11_51","012_1_51","1KI","1","51","51","Ya waday nangibaag ay Alin hi Solomon an inaliday, “Hi Adonijah ya tuma'ot ay he\"a, at ihnan ene'eddonah nan ha'gud di pun'onngan, ya inalinay, Hay mahapul ya mahhun an ihapatan nan Alin hi Solomon ay ha\"in an adia' ipapatoy an baalna!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K11_52","012_1_52","1KI","1","52","52","Ya inalin han Alin hi Solomon di, “Gulat ta hiya ya ipattignay anahamad di aatnan tagu ya umannung an mi'id ma'at ay hiya, ya ta\"on ah ohah buu'na ya mi'id ah magahnian hi magah hitun luta. Mu gulat ta waday ma'ah'upan hi nappuhih atona ya mapatoy.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K11_53","012_1_53","1KI","1","53","53","At nunhonag nan Alin hi Solomon ta umuyda awiton hiyah nan way pun'onngan ta imbangngaddah Adonijah hinan wadan di ali, at nunhippi ta ipattignay pange'gonanah nan Alin hi Solomon, ta nalpah ya inalin Solomon ay hiyay, “Umanamut'ah abungmu.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K12_1","012_2_1","1KI","2","1","1","Ya unat goh wan magadyuh an matoy hi David ya impa'ayagna han imbaluyna an hi Solomon, ya inalinay, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K12_2","012_2_2","1KI","2","2","2","“Ha\"in ya ten magadyuh di ataya', at mahapul an bumi'ah'a, ya ipattigmuy aat di alala'im, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K12_3","012_2_3","1KI","2","3","3","ya atom an amin nan pohdon Apo Dios. Ya unudom an amin nan Tugun ya nan immandalnan Uldin an wah nan nitud'an di Uldin Apo Dios an nidat ay, at pumhod an amin nan way atom hinan malgom hi ayam, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K12_4","012_2_4","1KI","2","4","4","ya ta way aton Apo Dios an mangipa'annung hidin intulagnan ha\"in an inalinay, Gulat ta nan holagmu ya ihamadday pangulugdan Ha\"in hinan pi'taguanda ta unudondan amin nan Tugun'un paddungnay unda e'nong di odolda ta bagi' at umannung an diday umbun hinan umbunan di ali ta diday mumpapto' ad Israel hi enggana. Anggaynanah inalin Apo Dios ay ha\"in.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K12_5","012_2_5","1KI","2","5","5","Ya intuluy David an inalinay, “Wada goh di udumnan alyo'. Manomnommu goh din inat Joab an hina' Zeruiah ay ha\"in. Hiya ya pinatoyna din duwan ap'apun di tindalu tu'un holag Israel an da Abner an hina' Ner ya hi Amasa an hina' Jether. Adi ahan maphod hene ti bo'on gutud di buhul, at ababain, at hiyaat un ad ugwan ya ha\"in di ibalhanah manoltap hinan inatna ti ha\"in di ap'apuna. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K12_6","012_2_6","1KI","2","6","6","At nangamung'ah penhodmuh atom ay hiya, mu ma'ahhapul an adi ahan mala'ay ya un matoy.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K12_7","012_2_7","1KI","2","7","7","Ya inalin David goh di, “Mu he\"a ya ipattigmuy ama'ma'ullaymuh nan linala'in imbabaluy Barzillai an iGilead ta me\"andan He\"a. Ya manu ay ti nahamad di inatdan ha\"in hidin limmayawa' hi nanayna' ay agim an hi Absalom.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K12_8","012_2_8","1KI","2","8","8","Ya inalina goh di, “Ya nomnomom goh hi Shimei an hina' Gera an nalpuh nan himpangapun Benjamin hidid Bahurim. Hiya ya inidutana' hidin inaya' hi ad Mahanaim, ya hidin inalianan nanamun ha\"in hinan Wangwang an Jordan ya inhapata' ay Apo Dios an inali' di adi' patayon hiya. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K12_9","012_2_9","1KI","2","9","9","Mu ta\"on hi un'u inhapatay umat hina ya adim ibilang hiyah mi'id baholna. He\"a ya nanomnoman'a, at innilaom di mahapul hi atom ay hiya, at mahapul an ipapatoymu.” Hiyah ne inalin David. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K12_10","012_2_10","1KI","2","10","10","At natoy hi David ta nagtud di algawna, ya inlubu'dah nan babluy an nangadnan hi Babluy David. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K12_11","012_2_11","1KI","2","11","11","Ya hay uyap di numpapto'an David hinan holag Israel ya napat di tawon (ti ma'innila an nan pituy tawon ya nun'ali hiyad Hebron, ya nan tulumpulu ta han tuluy tawon ya nun'alid Jerusalem). ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K12_12","012_2_12","1KI","2","12","12","At hi Solomon di alin nihukat ay amanan hi David, at hiya ya na'ahhamad di pumpapto'na. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K12_13","012_2_13","1KI","2","13","13","Hi Adonijah an hina' Haggith ya immuy ay Bathsheba an hi inan Solomon. Ya inalin Bathsheba ay hiyay, “Olom ni' ya hay maphod di inaliam hitu?” Ya tembal Adonijah an inalinay, “Immannung an maphod.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K12_14","012_2_14","1KI","2","14","14","Ya intuluy Adonijah an himmapit, ya inalinay, “Wada han ohan ibaga' ay he\"a, Apu Bathsheba.” Ya tembalnan inalinay, “Ngadan di ibagam?” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K12_15","012_2_15","1KI","2","15","15","Ya inalin Adonijah di, “Inilam an din hopapna ya ha\"in di mun'alih dedennon an amin nan holag Israel hi mangipapto' ay dida. Mu ten agguy nituluy ti nat'on di na'at an un at goh han agi' di numbalin hi ali ti hiyah ne penhod Apo Dios. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K12_16","012_2_16","1KI","2","16","16","At ad ugwan ya wada han ibaga' hi atom, at abulutom ni' ta adim du'gon.” Ya inalin Bathsheba ay hiyay, “Agam ta hapitom.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K12_17","012_2_17","1KI","2","17","17","Ya himmapit hi Adonijah an inalinay, “Ibagam ni' hinan Alin hi Solomon ta iyabulutna ni' ta ahawao' hi Abishag an iShunam. Inila' an abulutonay ibagam.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K12_18","012_2_18","1KI","2","18","18","Ya inalin Bathsheba di, “Mabalin an hapito' an amin nan inalim hinan ali.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K12_19","012_2_19","1KI","2","19","19","At immuy hi Bathsheba hinan wadan nan Alin hi Solomon ta umuyna ibaga din inalin Adonijah. Ya unat goh nidatong ya timma'dog nan ali ta damuwonah inana, ya nunluung ta apngaona hiya, ta nalpah ya inumbun hinan umbunan di ali. Ya inyuyday umbunan inana, at nedelloh an inumbun hinan appit di agwana. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K12_20","012_2_20","1KI","2","20","20","Ya inalin inanay, “Wada han itang an odowo' ta atom, ya adim ni' ngohoyon nan alyo'.” Ya inalin han alin hiyay, “Aga ta hapitom nan pohdom, ina, ya adi' ngohoyon he\"a.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K12_21","012_2_21","1KI","2","21","21","Ya inalinay, “Iyabulutmuh Abishag an iShunam ta ahawaon Adonijah an hi agim.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K12_22","012_2_22","1KI","2","22","22","Ya tembal nan Alin hi Solomon din inalin inana, ya inalinay, “Anaad ta iyal'alu'muh un'u iyabulut ta idat'uh Abishag an iShunam ta ahawaon Adonijah? At odowom goh mah ta hiyay mihukat hi umbun hitun umbunan di ali ti hiyay pangulua'? Ya hay oha goh ya niddum ay hiya da Abiathar an Nabagtun Padi ya hi Joab an hina' Zeruiah?” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K12_23","012_2_23","1KI","2","23","23","At nan Alin hi Solomon ya inhapatanan Apo Dios an inalinay, “Maphod un ha\"in di patayon Apo Dios hi un bo'on hi Adonijah di mapatoy an dumalat nan pohdonan odowon! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K12_24","012_2_24","1KI","2","24","24","Immannung an hi Apo Dios an adi matmattoy di namto' ay ha\"in ta mihukata' hinan inumbunan aman hi David, ya immannung an impa'annungna din intulagna, at ten indatnan ha\"in di pumpapto'a'! At ad ugwan ya ihapata' ay Apo Dios an adi matmattoy an ad ugwan an algaw ya mahapul an mapatoy hi Adonijah!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K12_25","012_2_25","1KI","2","25","25","At nan Alin hi Solomon ya hennagnah Benaiah an hina' Jehoiada ta immuy, ya ginayangna ta natoy hi Adonijah. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K12_26","012_2_26","1KI","2","26","26","Ya inalin nan ali ay Abiathar an Nabagtun Padiy, “Umanamut'ah nan babluyyuh ad Anathoth! He\"a ya mabalin an mapatoy'a goh, mu ta\"on ya adi'a ti manu ay ya he\"ay nanalimun hinan Kahon an Nittuwan nan Uldin Apo Dios hidin gutud di numpapto'an David an hi ama, ya gun'a ni'ligat ay hiyah an amin hinan inaya'ayana.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K12_27","012_2_27","1KI","2","27","27","At hi Solomon ya inaanah Abiathar hi Nabagtun Padi ta bo'on hiyay mangitamun Apo Dios, ya ta mipa'annung din inalin Apo Dios hi ad Shiloh hi ma'at hinan pamilyan Eli. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K12_28","012_2_28","1KI","2","28","28","Hi Joab ya binadanganah Adonijah, mu agguyna binadangan hi Absalom. Ya unat goh dengngolna nan na'ulgud hi aat da Adonijah ay Abiathar ya limmayaw ta immuy hinan gettaw di Tuldan Abung hi wadan Apo Dios, ya ene'eddonah din ha'gud di pun'onngan. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K12_29","012_2_29","1KI","2","29","29","Ya unat goh imbaagdah nan Alin hi Solomon an hi Joab ya limmayaw an immuy hinan Tuldan Abung an wadan Apo Dios ya immuy nedelloh hinan pun'onngan, at hennagnah Benaiah an hina' Jehoiada, ya inalinay, “Umuy'a ta gayangom hiya ta matoy!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K12_30","012_2_30","1KI","2","30","30","At immuy hi Benaiah hinan gettaw di Tuldan Abung hi wadan Apo Dios, ya inalinan Joab di, “Hay inalin nan ali ya mahapul an lumahun'a!” Mu tembal Joab an inalinay, “Adia'! Ta\"on un hituy ataya'!” At numbangngad hi Benaiah ta immuyna imbaag hinan ali din inalin Joab. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K12_31","012_2_31","1KI","2","31","31","Ya inalin han alin hiyay, “Atom nan pohdonah atayan, at gayangom hiya ta matoy, ya inlubu'mu ta bo'on ha\"in ya nan pamilya' di mamnoh hinan numbaholan Joab hidin numpamatayanah din tatagun mi'id baholna! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K12_32","012_2_32","1KI","2","32","32","Hi Apo Dios di mummoltan hiyan dumalat nan inatna ti agguyna inyal'alin aman hi David, ya pinatoyna nan duwan linala'in nahamad di pangatda ya nanomnomanda ya un hiya an da Abner an hina' Ner an ap'apun nan tindalu tu'un holag Israel ya hi Amasa an hina' Jether an ap'apun nan tindalun i'ibba tu'un holag Judah. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K12_33","012_2_33","1KI","2","33","33","Hi Joab ya nan holagnay minaynayun di punholtapandah nan amoltaandan dumalat nan nappuhin inatna! Mu hi Apo Dios ya gunna ipapto' nan holag David ta diday minaynayun an umbun hinan umbunan di Ali!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K12_34","012_2_34","1KI","2","34","34","At immuy hi Benaiah an hina' Jehoiada, ya ginayangna hiya ta natoy, ya inlubu'da hiyan nedelloh hinan babluydan pamilyah nan mapulun. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K12_35","012_2_35","1KI","2","35","35","At han ali ya nunhaadonah Benaiah an hina' Jehoiada ta nihukat hi ap'apun din tindalun impangulun Joab, ya nunhaadon nan alih Zadok an Nabagtun Padi ta hiyay nihukat hi ap'apun din tindalun impangulun Abiathar. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K12_36","012_2_36","1KI","2","36","36","Nan ali ya impa'ayagnah Shimei ta immuy, ya inalin han alin hiyay, “Iyammam di abungmuh tud Jerusalem ta hiyay ihihinnam, ya adi'a makmakkak hitun babluy. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K12_37","012_2_37","1KI","2","37","37","Ya gulat ta makak'a ya bimmataan'a ta bad'angom nan ginnaw an Kidron at umannung ahan an mapatoy'a ti he\"ay ad bahol hi unmu adi unudon nan intugun'un he\"a.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K12_38","012_2_38","1KI","2","38","38","Ya tembal Shimei an inalinay, “Ato' nan inalim, Apu Ali.” Ya inatnan amin, at nabayag di nihihinnan Shimei ad Jerusalem. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K12_39","012_2_39","1KI","2","39","39","Mu heden angunuh di alpahan nan miyatlun tawon ya limmayaw din duwan tagalan Shimei ta immuydan Achish an hina' Maakah an alid Gath. Ya waday nangibaag ay Shimei an inaliday, “Nan tagalam ya wah didah ad Gath.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K12_40","012_2_40","1KI","2","40","40","At hi Shimei ya inap'apana din dongki, ya nuntakay ta immuy hi ad Gath hi wadan Achish ta anapona din tagalana. Ya unat goh inah'upana ya imbangngadnan inyanamut hi abungda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K12_41","012_2_41","1KI","2","41","41","Ya waday nangipa'innilan Solomon an hi Shimei ya nakak ad Jerusalem ta immuy ad Gath ya un mumbangngad. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K12_42","012_2_42","1KI","2","42","42","At nan ali ya impa'ayagnah Shimei ta immuy ay hiya, ya inalinan Shimei di, “Undan agguy'u he\"a nunhapataon ay Apo Dios an intulag'un he\"a ta adi'a ahan makak an bumataan eten babluy ad Jerusalem? Un'u dan agguy hinunnan inalin he\"ay, Gulat ta bumataan'an ten babluy ta umuy'ah nan udum an babluy ya henen algaw an nakakam ya mahapul an mapatoy'a? Ya inalim ay ha\"in di, An amin nan inalim ya maphod, at unudo'. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K12_43","012_2_43","1KI","2","43","43","Ya anaad ta agguymu impa'annung nan inhapatam ay Apo Dios, ya agguymu inunud din intugun'un he\"a?” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K12_44","012_2_44","1KI","2","44","44","Ya inalin goh nan alin Shimei di, “He\"a ya nomnomom an amin din nun'appuhin inatmun aman hi David, at hi Apo Dios di mangiballoh ta moltaon da'a ta holtapom din nun'appuhin inatmu! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K12_45","012_2_45","1KI","2","45","45","Mu hi Apo Dios ya wagahana' ta pumhod di pumpapto'a' ta minaynayun din numpapto'an David!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K12_46","012_2_46","1KI","2","46","46","At nan ali ya inalinan Benaiah an hina' Jehoiada ta umuyna patayon. At immuy hi Benaiah an hina' Jehoiada ta pinatoynah Shimei. At pinumhod mahkay nan babluy an pumpapto'an Solomon. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K13_1","012_3_1","1KI","3","1","1","Hi Solomon ya maphod di ni'ligwaanah nan alid Egypt hidin nangahawaanah nan imbaluy di ali, at inawitna ta immuydah nan babluy an nangadnan hi Babluy David, ya nihihinnadah di ta nangamung un nalpah nan palasyu, ya nan Timplun Apo Dios, ya nan nunlene'woh an allup ad Jerusalem. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K13_2","012_3_2","1KI","3","2","2","Hidin hopapna ya mi'id di niyammah Timplun Apo Dios, at nan tatagun holag Israel ya numbino'ob'on di pun'onnganda ti nan udum an tatagu ya hinan nabagtun lugal. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K13_3","012_3_3","1KI","3","3","3","Hi Solomon ya nidugah di pamhodnan Apo Dios, ya inunudnan amin din intugun amanan hi David, mu hay inatna goh ya ene'nongna nan animal ya incense hi Onong an Moghob hinan pun'onngan hinan nabagtun lugal. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K13_4","012_3_4","1KI","3","4","4","Ya immuy hi ad Gibeon an mun'onong ti hidiy wadan di nundongol di amaphodnan pun'onngan. At hinlibuy ene'nongnah Onong an Moghob hinan pun'onngan. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K13_5","012_3_5","1KI","3","5","5","Ya heden nahdom hi wadanad Gibeon ya numpa'enap hi Apo Dios ay hiya, ya inalinay, “Ibagam nan malgom an pohdom hi idat'u.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K13_6","012_3_6","1KI","3","6","6","Ya tembal Solomon an inalinay, “He\"a ya impattigmuy anidugah di ulaymuh din baalmun hi David an hi ama ti un'unnud ay He\"a, ya makulug di inatna. Ya ten inaynayunmu nan nidugah an ulaymun hiya ta indatam hi holagnah lala'i ta hiyay nihukat hinan inumbunanah ad ugwan an algaw. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K13_7","012_3_7","1KI","3","7","7","At ad ugwan, O Apu an Dios'u, He\"ay namto' ay ha\"in an baalmu ta ha\"in di alih mihukat ay aman hi David. Mu ten unna' unga, at mi'id di papuuta' hi ato' an mumpapto'! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K13_8","012_3_8","1KI","3","8","8","Ha\"in an baalmu ya ten nidduma' hitun tatagum an pento'mu an ten nidugah an do'olda tun tatagun umat hi panag an mi'id olog an mangyap. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K13_9","012_3_9","1KI","3","9","9","At hay pohdo', Apu, ya idatana' ni' hi la'eng ti hiyay mahapul'u, ta way ato' an mangihamad an mumpapto' hinan tatagum, ya ta abalina' an mangimmatun hinan nepto' an pangat ya nan nappuhin pangat. Ti undan way abalinan an mumpapto' hinan umat hitun nidugah an do'ol ahan an tatagum?” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K13_10","012_3_10","1KI","3","10","10","Hi Apo Dios ya na'al'alu' an immamlong hi nangibagan Solomon hinan pohdona. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K13_11","012_3_11","1KI","3","11","11","At inalin Apo Dios ay hiyay, “He\"a ya bo'on hay adu'du\"oy di pi'taguam di imbagam, unu hay umadangyanam, unu hay pangabakam hinan binuhulmu, ta un at goh hay luma'engam di imbagam ta way atom an mangimmatun hinan nepto' unu nan nibahhaw. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K13_12","012_3_12","1KI","3","12","12","At mabalin an ato' nan imbagam ta idat'uy la'engmu ya nan abalinam an mangimmatun hinan nepto' unu nibahhaw. Ya ta mi'id di udumnah nala'la'eng ya un he\"a an ta\"on hidin hopapna, ya ta\"on hi udum di algaw ya mi'id di mehnod hi umat ay he\"a. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K13_13","012_3_13","1KI","3","13","13","Ya idat'u goh nan agguymu imbaga an nan umadangyanan ya a'e'gonam, ta an amin nan udum an a'ali ya mi'id ah mipaddung hinan aatmu eten amatagum. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K13_14","012_3_14","1KI","3","14","14","Ya gulat ta Ha\"in di unudom ya atom an amin nan Uldin'u ya nan intugun'un umat hi inat amam an hi David at du'du\"oy di algaw hi pi'taguam.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K13_15","012_3_15","1KI","3","15","15","Ya bimmangon hi Solomon, ya inilana an numpa'enap hi Apo Dios hinan ni'hapitanan Hiya. At immuy hi ad Jerusalem ta timma'dog hinan hinagang di Kahon an Nittuwan di Uldin Apo Dios, ya ene'nongna nan Onong an Moghob ya Onong di Pi'lenggopan. Ya unat goh nalpah ya indadaana goh ta an amin din u'upihyal ya numbehtada. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K13_16","012_3_16","1KI","3","16","16","Ya hin'alina ya wada han duwan puta, ya immuydah nan Alin hi Solomon, ya timma'dogdah nan hinagangna. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K13_17","012_3_17","1KI","3","17","17","Ya nan ohan babai ya inalinay, “O Apu Ali, heten babai ya nundugwa amin nunhituh nan ohan abung, ya hiya ya wadah nan abung hidin nuntungawa' hidin imbaluy'un lala'i. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K13_18","012_3_18","1KI","3","18","18","Ya din atlun di algaw hi naluh hi nalpahan di nuntungawa' ya nuntungaw goh heten babai, ya lala'iy intungawna goh. Ya un ami duwan de han abung an mi'id ah udumnah ni'yibbami. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K13_19","012_3_19","1KI","3","19","19","Ya heden nahdom ya natoy di imbaluy ten babai ti un nolo', ya inipitna. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K13_20","012_3_20","1KI","3","20","20","Ya unat goh limmabi ya bimmangon, ya innalna din imbaluy'un nedelloh ay ha\"in, mu mi'id nale'na' ti ha\"in an baalmu ya na'allo'ana', ya impalo'nah palagpagna, ya inhukatna din natoy an ung'ungnga an impalo'nah palagpag'u. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K13_21","012_3_21","1KI","3","21","21","Ya unat goh nabiggat hi helhelong ya bimmangona' ta ipa'inuma' din imbaluy'u, ya adi uminum ti un nanattoy, mu la'tot ya ihamhamad'un tigon hidin na'agwa'ah hi helhelong ya inimmatuna' an bo'on din ung'ungngan intungaw'u!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K13_22","012_3_22","1KI","3","22","22","Mu heden ohan babai ya inalinay, “Bo'on! Hiyah te an matagun ung'ungngay imbaluy'u, ya nan natoy di hiyay imbaluymu!” Ya inalin nan nahhun an babaiy, “He\"ay ad imbaluy hinan natoy, ya imbaluy'u nan matagu!” Dida ya immaddi'addianda an gun munhongngel hinan wadan di hinagang nan ali. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K13_23","012_3_23","1KI","3","23","23","Ya inalin han Alin hi Solomon di, “Mi'id di poto'nah ad imbaluy hinan matagu ti nan oha ya inalinay imbaluyna nan matagun ung'ungnga, ya umat goh hinay pangalin di oha an mi'id ah mangabulut hi ad imbaluy ay da'yun duwah nan natoy.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K13_24","012_3_24","1KI","3","24","24","At inalin han Alin hi Solomon di, “Iyaliyu din hanggap hitu ay ha\"in.” At inyuydah nan ali. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K13_25","012_3_25","1KI","3","25","25","Ya unat goh innalna din hanggap ya inalinay, “Hay maphod hi ma'at ya un punggodwon nan matagun ung'ungnga ta munduwa ta bagin nan ohay godwa, ya nidat di godwah nan oha.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K13_26","012_3_26","1KI","3","26","26","Mu nan babain ad imbaluy tuwalih din matagu ya nidugah di homo'nah nan ung'ungnga, at inalinah nan Alin hi Solomon di, “Apu Ali, adim ni' patayon! Idatmun hiya kaymu!” Mu heden ohan babai ya inalinay, “Adim ay idat ay ha\"in unu hiya at maphod hi unmu godwon han ung'ungnga!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K13_27","012_3_27","1KI","3","27","27","Ya inalin nan Alin hi Solomon di, “Adi mapatoy nan ung'ungnga, at idatyuh nan nahhun an babai ti hiyay immannung hi ommod nen ung'ungnga ti hiyaat unna adyuwan an adina pohdon hi un magodwa.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K13_28","012_3_28","1KI","3","28","28","Ya unat goh dengngol an amin nan holag Israel di inat nan alin nunhumalya ya nidugah di pangita'tandan hiya ti iniladan nan la'eng an wan hiya ya hay indat Apo Dios, at hiyaat un nahamad di panumalyana an adina ipangngel. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K14_1","012_4_1","1KI","4","1","1","Hi Solomon ya hiyay alih mangipapto' an amin hinan holag Israel. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K14_2","012_4_2","1KI","4","2","2","Ya dida hatuy ngadan nan nun'abagtun u'upihyalna: an hi Azariah an ap'apun Zadok an Nabagtun Padi, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K14_3","012_4_3","1KI","4","3","3","ya da Elihoreph ay Abijah an hina' Shisha an diday secretary, ya hi Jehoshaphat an hina' Ahilud an mangitudtudo' hinan way ma'ma'at, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K14_4","012_4_4","1KI","4","4","4","ya hi Benaiah an hina' Jehoiada an hiyay ap'apuh mummandal hinan tindalu, ya da Zadok ay Abiathar di Nabagtun Padi, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K14_5","012_4_5","1KI","4","5","5","ya hi Azariah an hina' Nathan an ap'apun nan gobelnadol, ya hi Zabud an hina' Nathan an padin bumadang hinan ali, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K14_6","012_4_6","1KI","4","6","6","ya hi Ahishar an manalimun an mangipapto' hinan palasyu, ya hi Adoniram an hina' Abda an mangimandal hi tamun di himbut. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K14_7","012_4_7","1KI","4","7","7","Hi Solomon ya pinilinay himpulu ta duwah u'upihyal hi mangipapto' hinan hinohhan babluy nan holag Israel ta diday mun'amung hinan ma'an an malpuh nan hinohhan babluyda ta midat hi onon nan ali ya an amin nan tatagu an muntamuh nan palasyu. An aminda ya umidatdah nan ma'an an mun'olog hi onon hi himbulan hi engganah nan hintawon. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K14_8","012_4_8","1KI","4","8","8","At hiya hatuy ngadanda: Hi Ben-Hur an mangipapto' hinan babluy hinan dudunduntug ad Ephraim, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K14_9","012_4_9","1KI","4","9","9","ya hi Ben-Deker an mangipapto' ad Makaz, ya ad Shaalbim, ya ad Beth Shemesh, ya ad Elon Bethhanan, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K14_10","012_4_10","1KI","4","10","10","ya hi Ben-Hesed an ap'apun mangipapto' hinan babluy ad Arubboth, ya ad Sokoh, ya an amin nan babluy di iHepher, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K14_11","012_4_11","1KI","4","11","11","ya hi Ben-Abinadab an nangahawa ay Taphath an babain imbaluy Solomon an ap'apuh nan abablubabluy ad Naphoth Dor, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K14_12","012_4_12","1KI","4","12","12","ya hi Baana an hina' Ahilud an ap'apun mangipapto' hi ad Taanach, ya ad Megiddo, ya an amin ad Beth Shan an neheggon hinan babluy ad Zarethan an niyappit hi agwan hi un hagangon di buhu'an di algaw ad Jezreel, ya nete\"a goh ad Beth Shan ta nangamung ad Abel Meholah ta malauh ad Jokmeam. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K14_13","012_4_13","1KI","4","13","13","Ya hi Ben-Geber an ap'apun mangipapto' hi ad Ramoth Gilead ya iniddumna nan babluy an hinakup di babluy nan holag Jair an hina' Manasseh hidid Gilead, ya iniddumna goh nan babluy ad Argob hi ad Bashan hi wadan nan nanom an o\"ongol an babluy an nun'ihamad ya nahamintuy allupda, ya gambang di niyamman amin hinan pantawda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K14_14","012_4_14","1KI","4","14","14","Ya hi Ahinadab an hina' Iddo di ap'apun mangipapto' hinan hinakup ad Mahanaim, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K14_15","012_4_15","1KI","4","15","15","ya hi Ahimaaz an nangahawa ay Basemath an ohan babain imbaluy goh Solomon di ap'apuh nan babluy ad Naphtali, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K14_16","012_4_16","1KI","4","16","16","ya hi Baana an hina' Hushai di ap'apuh nan babluy Asher ya nan babluy ad Aloth, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K14_17","012_4_17","1KI","4","17","17","ya hi Jehoshaphat an hina' Paruah an ap'apuh nan babluy Issachar, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K14_18","012_4_18","1KI","4","18","18","ya hi Shimei an hina' Ela an ap'apuh nan babluy an hinakup nan a'apun Benjamin, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K14_19","012_4_19","1KI","4","19","19","ya hi Geber an hina' Uri an ap'apud Gilead an din numpapto'an da Sihon an alin di holag Amor hidin hopapna ya hi Og an iBashan. Ya hiya ya anggay di ap'apun mangipapto' an amin eden babluy. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K14_20","012_4_20","1KI","4","20","20","Nan tatagun holag Israel ya do'olda ahan an umatdah nan panag hinan pingit di baybay, ya unda mangmangan, ya imminu'inum, ya immalo'amlong. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K14_21","012_4_21","1KI","4","21","21","Ya hi Solomon di nangipapto' an amin hinan babluy an mete\"ah nan Wangwang an Euphrates ta nangamung hinan lutan di himpampun an iPhilistia ta nangamung goh hinan igad hi ad Egypt. Ya hanan tatagu ya gunda amungon di buwitda ta idatdan Solomon, ya gunda intamutamuan hiya eden atagunah engganah un natoy. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K14_22","012_4_22","1KI","4","22","22","Nan ma'an an ma'amung hi ohay algaw an midat ay Solomon ya hinggahut ta han nalemay halub hinan na'adyamu' an alena, ya tuluy gahut ya han opat di halub hinan agguy na'adyamu' an alena, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K14_23","012_4_23","1KI","4","23","23","ya himpuluy natanudan an mun'ataban baka, ya duwampuluy bakan mun'ataban nalpuh nan pumpahtulan, ya hinggahut hi kalnilu ya gandeng, ya waday niddum goh hi ulha, ya nan gasels, ya nan roebuck, ya nan ganhu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K14_24","012_4_24","1KI","4","24","24","Hi Solomon di nangipapto' an amin hinan babluy hi appit di alimuhan di algaw hinan Wangwang an Euphrates an mete\"ad Tiphsah ta engganad Gaza an niyappit hi alimuhan di algaw. At an amin nan a'alin danen babluy ya hiyay ap'apuda, ya maphod an mumpopohhodanda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K14_25","012_4_25","1KI","4","25","25","Ya heden gutud di numpapto'an Solomon ya maphod an mi'id al'alih nan babluy an numpunhituwan nan holag Israel an mete\"ah ad Dan ta nangamung ad Beersheba. At an amin nan hinohhan pamilya ya agguyda timma'ot an nunggalden hi greyp ya ayiw an fig. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K14_26","012_4_26","1KI","4","26","26","Ya hi Solomon ya waday indadaanah a'abung di napat di libuh kabayunan manguyud hinan kalesan punluganan di umuy mi'buhul, ya wada goh di himpulu ta duway libuh nan tindalunan nala'eng an muntakay hinan kabayu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K14_27","012_4_27","1KI","4","27","27","Ya hanan u'upihyalna ya diday gun mangiyuy hinan ma'an an mahapul nan Alin hi Solomon ya an amin nan hinohhan u'upihyal, ya waday bulan an hiyay ad poto' an mangiyuy hi ma'an hinan ali an mun'olog hinan himbulan an adi makudang. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K14_28","012_4_28","1KI","4","28","28","Ya an amin goh nan hinohhan u'upihyal ya waday idatda tuwalin barle an umat hi paguy, ya dagamih onon nan kabayun manguyud hinan kalesan punluganan di mi'buhul, ya hay onon goh nan udumnan kabayun puntamu. Ya miyuy hanah nan wadan di ahapulana an lugal. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K14_29","012_4_29","1KI","4","29","29","Hi Apo Dios ya indatna nongkay di la'eng Solomon ya nan abalinanan mangimmatun hinan nahamad ya nan nibahhaw, ya henen anala'engna ya nidugah an adi ma'yap an umat hinan panag hi pingit di baybay. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K14_30","012_4_30","1KI","4","30","30","At nidugah di la'engna ya un nan la'eng an amin nan tatagun wah appit di buhu'an nan algaw, ya an amin nan nun'ala'eng ad Egypt ya mi'id ah nipaddung ay hiya. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K14_31","012_4_31","1KI","4","31","31","Hiyay nidugah di la'engna ya un an amin nan tatagu ti nala'la'eng ya un hi Ethan an nalpuh holag Ezra, ya da Heman ay Kalkol, ya hi Darda an dana' Mahol. Hi Solomon ya nundongol di aatnah an amin hinan abablubabluy hinan nunlene'woh. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K14_32","012_4_32","1KI","4","32","32","Ya tuluy libuy hinapitnah nan intudo'na an tumugun an hapit an ma'alih proverbs, ya hinlibu ta han lemay kantana. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K14_33","012_4_33","1KI","4","33","33","Ya imbaagna goh nan aat di ayiw ya nan mitanom an mete\"ah nan ayiw an cedar ad Lebanon ta engganah nan hyssop an holo' an humangaw hinan tapeng, ya imbaagna goh di aat nan babbayong ya nan hamuti, ya imbaagnay aat nan ahi'ad'addapan hitun luta ya nan ekan. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K14_34","012_4_34","1KI","4","34","34","Ya an amin nan a'alih tun alutaluta ya nunhonagday tatagu ta immuydan nundongol hinan aat di la'eng Solomon. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K15_1","012_5_1","1KI","5","1","1","Ya unat goh dengngol Hiram an alid Tyre an hi Solomon di nidawat ay Apo Dios ta hiyay alih nihukat ay amanan hi David ya hennagna nan baalna ta immuydan nangapngan hiya ti gun ni'gadyum ay David. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K15_2","012_5_2","1KI","5","2","2","At hi Solomon ya impibangngadnay hapitnan Hiram ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K15_3","012_5_3","1KI","5","3","3","an inalinay, “Inilam an hi ama ya mi'id biyangnan mangipiyammah nan Timpluh pundayawan hinan Ap'apun Diosna ti manu ay ya un ni'gubagubat hinan binuhulnan wah nan nunlene'woh ta engganay un nangabakon Apo Dios hi an amin an binuhulna. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K15_4","012_5_4","1KI","5","4","4","Mu ad ugwan ya nan Ap'apun Dios'u ya maphod ti impadinongnay gubat hitun nunlene'woh, at ten mi'id al'alih pumpapto'a', at mi'id di ma'at hi atata'ot unu nappuhi. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K15_5","012_5_5","1KI","5","5","5","At ten ha\"in ya ninomnom'u an ipiyamma nan Timpluh pundayawan hinan Ap'apun Dios'u an hiyah ne din inalin Apo Dios ay aman hi David hidin nangalyanah, Nan imbaluymu an pot'o' hi mihukat hinan inumbunam di hiyay mangipiyammah nan Timpluh pundayawandan Ha\"in. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K15_6","012_5_6","1KI","5","6","6","At alyom hinan tatagum ta umuyda longhon nan ayiw an cedar hi ad Lebanon ta badangana', ya honogo' nan tatagu' ta middumdan mi'tamuh nan tatagum. Hay ato' ya bayada' nan muntamun tatagum, at nan alyom hi ane'nongom an pumbayad'uh nan ganaldah ohay algaw di idat'u. Ti inilam an nan tatagum ya nala'engdan iSidon, ya nala'la'engdan munlongoh hinan ayiw ya un nan tatagu'.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K15_7","012_5_7","1KI","5","7","7","Ya unat goh dengngol Hiram nan maphod an nanapit Solomon ya nidugah an ma\"am'amlong, ya inalinay, “Madayaw hi Apo Dios an nangidat hinan nala'eng an holag David ta hiyay mangipapto' hitun do'ol ahan an tatagu!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K15_8","012_5_8","1KI","5","8","8","Ya impiyuy Hiram goh di nambalnan Solomon an inalinay, “Dengngol'u nan impiyalim an hapitmun ha\"in, at ato' an amin nan penhodmu ta ipalngoh'u nan ayiw an cedar ya bolbol hi miyammah tabla. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K15_9","012_5_9","1KI","5","9","9","At nan tatagu' ya alandah ad Lebanon, ya indadyudah nan baybay. Ya impaguyud'un didah nan bangkada ta nangamung hi unda idatong hinan pohdom an lugal, ta inyatamda ay ya nun'ubadday pautna, ya okod mahkay nan tatagum. Ya hay dawato' hi atom ya idatmuy mun'olog hi onon nan tataguh palasyu'.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K15_10","012_5_10","1KI","5","10","10","At hi Hiram ya hiyay nangidadaan an nangidat hi ayiw an cedar ya bolbol an mahapul Solomon. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K15_11","012_5_11","1KI","5","11","11","Ya hi Solomon ya indatnan Hiram di hinggahut ta han ohay libu ta han tuluy gahut ta han nabongle ta han ohan halub an alenah onon nan tataguh palasyuna ta middum hinan hinggahut ta han himpulun lemay libun galon hi mantikan di olibo. Hiyah ne gun idat Solomon ay Hiram hi atawotawon. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K15_12","012_5_12","1KI","5","12","12","Hi Apo Dios ya impa'annungna din intulagnan Solomon, at indatnay la'engna. At da Hiram ay Solomon ya nunggadyumda, at mi'id di al'alin didan duwa, ya inyammaday maphod an nuntulaganda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K15_13","012_5_13","1KI","5","13","13","Nan Alin hi Solomon ya impa'ayagnay tulumpuluy libun linala'ih nan holag Israel ta tinulagna dida ta muntamuda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K15_14","012_5_14","1KI","5","14","14","Ya hay inatna ya himpuhimpuluy libuy mahinhinukat an umuy muntamud Lebanon ta nalpah ay nan himbulan an nuntamuanda ya immanamutdah abungda ta duway bulan goh. Ya hay napto' hi kapatahda ya hi Adoniram. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K15_15","012_5_15","1KI","5","15","15","Hi Solomon ya waday nawaluh libun tatagunan nala'eng an munhelhel hi batuh nan dudunduntug ya napituy libuh tagunah mumpi'ug an mangubuh nan batu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K15_16","012_5_16","1KI","5","16","16","Ya waday pinilinah tulumpulu ta han tuluy gahut hi kapatah ta diday mangipapto' an mannig hinan muntamu ya nan mangubuh batu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K15_17","012_5_17","1KI","5","17","17","Inunudda nan immandal nan ali, at numpaho'da ya nunhelhilanda nan o\"ongol an batun mun'aphod ta hiyay miyammah ipabunan nan tu'ud di Timplu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K15_18","012_5_18","1KI","5","18","18","Nan tatagun da Solomon ay Hiram ya nan udumnan iGebal ya nun'idadaanday ayiw an tabla ya batuh miyammah nan ongol an Timplu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K16_1","012_6_1","1KI","6","1","1","Ya naluh di opat di gahut ta han nawaluy tawon hidin nakakan nan tatagun holag Israel ad Egypt ya heden miyapat hi tawon hi numpapto'an Solomon hinan holag Israel hidin bulan di Ziv hinan miyadwah bulan di nangete\"anan nangipiyammah Timplun Apo Dios. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K16_2","012_6_2","1KI","6","2","2","Nan Timplun impiyamman Solomon ya hay lukud di inadu\"oyna ya duwampulu ta pituy mitlus, ya hay inabellogna ya hiyam di mitlus, ya hay inata'nangna ya nanom ta han lemay mitlus. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K16_3","012_6_3","1KI","6","3","3","Ya hay salas hinan pantawna ya hiyam di mitlus hi andu\"oyna ya opat ta han lemay mitlus hi inabellogna. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K16_4","012_6_4","1KI","6","4","4","Ya nan da'lig nan Timplu ya waday do'ol hi tawanan na'ullipit hi appit hi dola ya ambilog hinan appit hi bunol di Timplu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K16_5","012_6_5","1KI","6","5","5","Ya hinan numpinangngel an agwid nan Timplu ya impiyammanay Timplun way numbino'ob'on an kuwaltuna. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K16_6","012_6_6","1KI","6","6","6","Impiyammanay tuluy galadu an nan ohan galadu ya duwa ta han tuluy mitlus hi inabellogna, ya nan miyadwan galadu ya duwa ta han pituy mitlus hi inabellogna, ya nan miyatlun galadu ya tulu ta han godway mitlus hi inabellogna. Ya hay da'lig nan Timpluh nan hinohhan galadu ya ma'adyapit hinan miyatlu ya un nan galaduh nan ampana ta nan kuwaltu ya mabalin an miyatam hi allup, at adi mahapul an iyammay tapayah mandol. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K16_7","012_6_7","1KI","6","7","7","Hidin nangiyammandah Timplun Apo Dios ya nalpah an nagtud an nidadaan di batun nun'apeleng, at hiyaat un heden nangiyammanda ya mi'id lamentah inusalda an mi'id mattilyu, unu wahay, unu malgom an gumo' hi inusaldan nun'amma. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K16_8","012_6_8","1KI","6","8","8","Nan pantaw di nahhun an galadu ya waday agdan hi appit hi agwan hi un hagangon di buhu'an di algaw an humgop hinan nigagwan galadu, ya nituluy nan agdan ta nidatong hinan miyatlun galadu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K16_9","012_6_9","1KI","6","9","9","Ya unat goh lempah Solomon nan Timplu ya impiyammana din tablan cedar hi bubidana. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K16_10","012_6_10","1KI","6","10","10","Hana an tulun galadun nida\"it hinan numpinangngel hinan Timplu ya duwa ta han tuluy mitlus hi inata'nang di oha, ya hay tablah niyamma ya cedar an ayiw. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K16_11","012_6_11","1KI","6","11","11","Ya inalin Apo Dios ay Solomon di, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K16_12","012_6_12","1KI","6","12","12","“Dumalat heten Timplun impiyammam ya gulat ta unudom an amin nan Uldin'u ya nan Tugun'u at ipa'annung'un aton ay he\"a din intulag'un amam an hi David. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K16_13","012_6_13","1KI","6","13","13","Ya mimidduma' ay da'yun holag Israel, ya adi' da'yu inganuy.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K16_14","012_6_14","1KI","6","14","14","At hi Solomon ya lempahnan impiyamma nan Timplu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K16_15","012_6_15","1KI","6","15","15","Hiya ya impiyammanay bubidah nan da'lig hi bunolnah tabla an cedar an nun'iho'gad hinan dotal, ya nitumu' hinan bubidah nan bagtuna, at dinu'panay bunolnan amin hi ayiw, ya ginottapana nan dotal hi tablan bolbol. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K16_16","012_6_16","1KI","6","16","16","Ya wadah bunol nan kuwaltun ma'alih Nidugah an Me'gonan an Kuwaltu an wah nan nihudo' hinan Timplu an hay lukudna ya hiyam di mitlus hi inadu\"oyna, ya naholda' hinan tablan cedar an nun'iho'gad hinan dotal, ya nun'itumu' hinan bubidah bagtuna. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K16_17","012_6_17","1KI","6","17","17","Ya nan kuwaltuh nan hinagang nan Nidugah an Me'gonan an Kuwaltu ya himpulu ta han waluy mitlus di inadu\"oyna. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K16_18","012_6_18","1KI","6","18","18","Ya nan tablan cedar an niyamma ya napa'tan hi al'altina an umat hi kalabaha ya habhabung. Ya an amin di bunolna ya nadu'pan an amin hinan tablan cedar ta adi ahan mattig nan batu an da'lig. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K16_19","012_6_19","1KI","6","19","19","Henen Nidugah an Me'gonan an Kuwaltun nihudo' hi bunol nan Timplu ya hiyah de ihinan di Kahon an Nittuwan nan Uldin Apo Dios. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K16_20","012_6_20","1KI","6","20","20","Hay inadu\"oy nen kuwaltu ya hiyam di mitlus, ya hiyam di mitlus hi inabellogna, ya hiyam goh di mitlus hi inata'nangna, ya na'amyudan an amin hi balitu' nan da'ligna, ya dotalna, ya bubidana. Ya na'amyudan goh nan pun'onngan an hay cedar di niyamma. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K16_21","012_6_21","1KI","6","21","21","At hay bunolnan Timplu ya na'amyudan an amin hi balitu', ya wada goh di bangkeleng an balitu' hi sangona. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K16_22","012_6_22","1KI","6","22","22","At an amin nan bunol di Timplu ya ta\"on nan pun'onngan hinan Me'gonan an Kuwaltu ya na'amyudan an amin hi balitu'. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K16_23","012_6_23","1KI","6","23","23","Ya napa'tan nan ayiw an olibo ta inyammaday duwah napaya'an an anghel an hay ngadanda ya nan cherubim an hay lukud di inata'nangdan duwa ya himpulu ta lemay umpi, ya inhinadah nan Nidugah an Me'gonan an Kuwaltu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K16_24","012_6_24","1KI","6","24","25","Ya didan duwa ya numpaddung di aatda an nun'ahindudway paya'da, ya nan hinohhan paya'da ya pitu ta godway umpih inadu\"oyda, at nan numbattanandah nan paya' di oha ya himpulu ta lemay umpi. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K16_26","012_6_26","1KI","6","26","26","Ya hay inata'nang nan duwan napaya'an an cherubim ya himpulu ta lemay umpi, ya umat goh hinan oha. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K16_27","012_6_27","1KI","6","27","27","Ya nundinnammangondan impata'dog hinan Nidugah an Me'gonan an Kuwaltu, ya napayad di paya'da ta nan paya' di oha ya nitumu' hinan da'lig, ya nan oha goh an ibbana ya nitumu' goh hinan ohan da'lig, ya nan ohan paya'da ya nundittumdah nan gagwan di kuwaltu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K16_28","012_6_28","1KI","6","28","28","Ya danen duwan napaya'an an cherubim ya nun'a'amyudan hi balitu'. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K16_29","012_6_29","1KI","6","29","29","Ya an amin nan nunlene'woh an da'lig hi appit di dola ya nan wah bunolna ya na'al'altian hinan umat hinan napaya'an an cherubim, ya ayiw an palma, ya habhabung. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K16_30","012_6_30","1KI","6","30","30","Ya ta\"on nan dotal di Timplu ya na'amyudan nongkay hi balitu'. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K16_31","012_6_31","1KI","6","31","31","Ya nunggottap di tangob nan wah bunolna an nan Me'gonan an Kuwaltu, ya hay niyamma ya nan ayiw an olibo. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K16_32","012_6_32","1KI","6","32","32","Ya na'al'altian nan nunggottap an tangob an oliboh napaya'an an cherubim, ya ayiw an palma, ya habhabung, ya na'amyudan hi balitu'. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K16_33","012_6_33","1KI","6","33","33","Ya umat goh hinan olibon niyammah nan opat an numpiningit hi namdon hinan tangob. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K16_34","012_6_34","1KI","6","34","34","Ya impiyammana goh di duwan tangob an bolbol, ya danen duwa ya mikupin, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K16_35","012_6_35","1KI","6","35","35","ya inal'altianda goh nan ayiw hinan napaya'an an cherubim, ya ayiw an palma, ya habhabung, ya numpapaddungonda an inamyudan hi balitu'. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K16_36","012_6_36","1KI","6","36","36","Ya waday impiyammanah balkon hi dolah nan pantaw di Timplu, ya hay aatna ya na'allup di nunlene'woh hinan nahelhilan an batu ya tablan cedar. Ya an amin nan hinohhan tabla ya nahintutluy numpun'otton an batuh nipabunanda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K16_37","012_6_37","1KI","6","37","37","Nan miyapat an tawon hi nunhaadan Solomon di nangete\"andan nangiyammah nan ipabunan di tu'ud nan Timplun Apo Dios hidin bulan di Ziv. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K16_38","012_6_38","1KI","6","38","38","Ya din miyapulu ta ohah tawon hidin nun'alian Solomon hidin miyawaluy bulan an ma'alih Bul ya nalpah nan Timplun niyunnud an amin hidin planu an pituy tawon di pangipiyammaan Solomon. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K17_1","012_7_1","1KI","7","1","1","Ya ente\"an Solomon an nangipiyammah palasyu ta way ihinana, ya himpulu ta tuluy tawon di numpa'ammaana ya un malpah. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K17_2","012_7_2","1KI","7","2","2","Henen palasyun impiyamman Solomon ya nangadanan hi Palasyun hay Ayiw an Nalpud Lebanon di Niyamma. Ya hay lukud di inadu\"oyna ya hinggahut ta han nalemay umpi, ya napitu ta lemay umpih inabellogna, ya napat ta han lemay inata'nangna, ya opat di nabalatoy hi cedar an ayiw hi tu'udna, ya cedar goh di li'ubna. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K17_3","012_7_3","1KI","7","3","3","Ya na'atpan hi ayiw an cedar an niyuhun hinan napat ta han leman li'ub an himpulu ta han lemay niyammah nan ohan balatoy. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K17_4","012_7_4","1KI","7","4","4","Ya nan numpinangngel an da'lig ya waday nahintutlun numpopotto' an tawah nan tulun galadu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K17_5","012_7_5","1KI","7","5","5","Ya an amin nan pantaw ya tawa ya numpapaddung di lukudna, ya nan tawan amin hinan tulun galadu ya numpopotto'da. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K17_6","012_7_6","1KI","7","6","6","Ya impiyammana goh di hu\"up nan abung an do'ol di tu'udna, ya napitu ta han lemay inadu\"oyna, ya napat ta han lemay umpih inabellogna. Ya natudngan, ya waday tu'udna. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K17_7","012_7_7","1KI","7","7","7","Ya impiyammanay ongol an kuwaltun umbunan di alin mumpapto', ya hay ngadana ya Ongol an Kuwaltun Punhumalyaan, ya hidiy punhumalyaan Solomon hinan way diklamu. Ya nada'ligan hi cedar an ayiw an mete\"ah nan dotal ta engganay atap. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K17_8","012_7_8","1KI","7","8","8","Ya nan palasyun ihinan Solomon tuwali ya wah nan pangngel di Ongol an Kuwaltun Punhumalyaan, ya hay aatna ya umat damdamah nan udum an niyamman abungnan ali. Ya impiyammana goh di ohan nipaddung enen abungna ta ihinan nan ahawana an din imbaluy han alid Egypt. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K17_9","012_7_9","1KI","7","9","9","Ya an amin hana an abung ya hay niyamma ya nan maphod an batu an nete\"ah nan nipata'doganda ta engganah hibuyda. Hanan batu ya nipaphod di lukudna ya unda alan ti inusalday lagadi. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K17_10","012_7_10","1KI","7","10","10","Ya nan nipabunan di tu'ud ya o\"ongol an nahelhilan an batu an hay lukud di udumna ya himpulu ta lemay umpih inadu\"oyda, ya nan udumna ya himpulu ta duway umpih inadu\"oyda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K17_11","012_7_11","1KI","7","11","11","Ya nan niyuhun hinan nitu'yap ya nanginan batun nahelhilan an miyunnud hinan lukudda, ya nan ayiw an cedar di niyammah tapaya. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K17_12","012_7_12","1KI","7","12","12","Ya nan ongol an balkon ya nada'ligan di nunlene'woh hinan batun nahelhilan an nun'apeleng, ya tuluy numpun'otton, ya ohay tablan cedar hi niyuhun, ya umat goh hinan balkon hinan bunol nan Timpluh nan pantaw. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K17_13","012_7_13","1KI","7","13","13","Hi Solomon an ali ya nunhonag ta impa'ayagnah Huram ad Tyre. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K17_14","012_7_14","1KI","7","14","14","Hiya ya nguhu an natoy hi amana, at hi inana ya nabalu an nalpuh holag Naphtali, ya hi amana ya nalpuh ad Tyre, ya hay tamuna ya nala'eng an munhibug hinan gambang hinan malgom an pangiyammaan. Ya hi Huram goh ya nala'eng, ya nanomnoman, ya ene'damnay atonan mangitamuh nan gambang hinan malgom hi pangiyammana. At immuy ay Solomon an ali, ya inatnan amin di impatamunan hiya. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K17_15","012_7_15","1KI","7","15","15","Hi Huram ya hinibugnay gambang ta impiyammanay duwan tu'ud. Ya nan duwan tu'ud ya numpaddung an duwampulu ta pituy umpih inadu\"oyda, ya himpulu ta waluy umpiy lukudnah nunlene'woh, at inyuyna impata'dog hinan pantaw di Timplu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K17_16","012_7_16","1KI","7","16","16","Ya nuntanag goh hinan gambang ta inyammanay duwan al'altin uklup hi mihinah nan uddu' daden tu'ud. Ya hay inata'nang di hinohha ya pitu ta han godway umpi. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K17_17","012_7_17","1KI","7","17","17","Ya na'al'altian nan uddu' di hinohhan tu'ud hinan na'apid an miyammah kanhel. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K17_18","012_7_18","1KI","7","18","18","Ya duway linyah natuntunud an pomegranates an gambang. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K17_19","012_7_19","1KI","7","19","19","Nan al'alti an impiyammana an gambang an wah nan uddu' di tu'ud ya numpapaddung di aatda an umat hinan nap'ol an agguy nabe'lag an habhabung an lily. Ya hay inata'nangda ya onom di umpi. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K17_20","012_7_20","1KI","7","20","20","Ya nan al'altih nan uddu' di duwan tu'ud ya inhinadah nan bagtun din kanhel, ya nan al'alti an duway gahut di nabalatoy an pomegranate di inhinadah nan nunlene'woh. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K17_21","012_7_21","1KI","7","21","21","At hina\"ad Huram din duwan gambang an niyammah tu'ud hinan pantaw di Timplun Apo Dios, ya nangadnan heden tu'ud hi appit di agwan hi un hagangon di buhu'an di algaw ta hi Jakin, ya nan ohan tu'ud hi appit di iggid hi un hagangon di buhu'an di algaw ta nangadnan hi Boaz. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K17_22","012_7_22","1KI","7","22","22","Daden gambang an umat hinan agguy nabe'lag an habhabung an lily ya nun'ihinadah bagtun di tu'ud. At nalpah mahkay di tamuh nan tu'ud. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K17_23","012_7_23","1KI","7","23","23","Ya nun'ammah Huram hi ongol an tangki an hay niyamma ya gambang, ya nangadnan hi Baybay. Hay a'ongolnah un lukudon hinan gagwanah nan numpinangngel hi timidna ya himpulu ta lemay umpi, ya pitu ta godway umpih anluhungna, ya napat ta lemay umpiy lukud nan na'imulana. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K17_24","012_7_24","1KI","7","24","24","Ya nan ngalab di timid nan tangki ya nunlene'woh di duway linyan nabalbalatoy di nun'a'imul an gambang an umat hinan kalabaha nan al'altina an diday niddum hi alimatung nan tangki. Ya himpupuludah nan hinohhan umpi. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K17_25","012_7_25","1KI","7","25","25","Henen ongol an tangki ya nipabun hinan du\"ug di himpulu ta duwan gambang an niyammah umat hi bulug an baka, ya numbino'ob'on di hinagangda, ya nan tulu ya hinagangday appit hi iggid hi un hagangon di buhu'an di algaw, ya nan tulu ya hinagangday alimuhan di algaw, ya nan tulu ya hinagangday appit hi agwan hi un hagangon di buhu'an di algaw, ya nan tulu ya hinagangday buhu'an di algaw. Ya nan tipada ya wah nan gagwana. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K17_26","012_7_26","1KI","7","26","26","Hay inugtul nan ongol an tangki ya tuluy pulgada. Nan ngalab di timidna ya umat hi timid di bahu an umat hinan nabe'lag an habhabung an lily. Hay lukud di mittuh danum eden ongol an tangki ya himpulu ta ohay libu ta han lemay gahut di galon. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K17_27","012_7_27","1KI","7","27","27","Hi Huram ya impiyammana nan gambang hi himpulun kalesa an onom di umpih inadu\"oyda, ya hin'o'nom goh di umpih inabellogda, ya hin'o'pat ta han godway inata'nangda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K17_28","012_7_28","1KI","7","28","29","Hay dedeng danen kalesa ya nipa'ot di animal an umat hi layon, ya manilhig an baka, ya nan napaya'an an cherubim. Ya nan bagtuna ya nan ampan daden layon ya nan manilhig an baka ya nipa'ot goh di umat hi nalulug an al'altina. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K17_30","012_7_30","1KI","7","30","30","Ya an amin danen kalesa ya nahin'o'pat di gambang hi niyammah pilidda. Ya gambang goh di niyammah namdon an nihu'luban nan pilidda. Ya nan opat an duguda ya waday niyammah ipattu'an di ongol an palyu', ya danen niyamma an ipattu'an di palyu' ya nipa'ot di umat hi hapang an al'altida. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K17_31","012_7_31","1KI","7","31","31","Ya nan niyamma an ha'dol nan palyu' ya himpulu ta waluy pulgada an mete\"ah nan balin di kalesa ta mumpadadyuh pituh pulgada, ya na'al'altian di nunlene'woh. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K17_32","012_7_32","1KI","7","32","32","Ya hay lukud di inata'nang nan pilidna ya duwampulu ta pituy pulgadah puntelonan nan pilidna, ya na'ohhay niyammah nan kalesa. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K17_33","012_7_33","1KI","7","33","33","Ya hanan pilid ya nipaddung hinan pilid di kalesan punluganan di mi'buhul, ya namahig an gambang di niyammah nan balina, ya nan niyamman nihu'luban nan pilidna, ya nan iha'dolan di pilid. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K17_34","012_7_34","1KI","7","34","34","Danen niyammah nan opat an dugun di kalesa ya na'ohhay aat di niyammaana. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K17_35","012_7_35","1KI","7","35","35","Ya nan tu'yapna ya waday napali'uh nan nunlene'woh an balidan hiyam di pulgadah inabellogna, ya adi ma'ma\"aan an munnonong hinan tu'yapda ta way mamdon. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K17_36","012_7_36","1KI","7","36","36","Ya na'al'altian an amin nan muntigaw hinan nunlene'woh an ihinan nan palyu', ya an amin nan nunlene'woh hinan kalesah napaya'an an cherubim, ya layon, ya nan ayiw an palma. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K17_37","012_7_37","1KI","7","37","37","Umat hituy aat di na'amman nan himpulun kalesa an numpapaddung di aat nan nahibug, ya numpapaddung di lukudda ya nan aat di niyammanda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K17_38","012_7_38","1KI","7","38","38","Ya nuntanag goh hi Huram hinan gambang ta impiyammanay himpulun palyu' ta nepong hinan hinohhan kalesa. Ya hay lukud di a'ongolna ya onom di umpi, ya hay aat di mittuh danum ya duway gahut ta han tulumpuluy galon. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K17_39","012_7_39","1KI","7","39","39","Ya inhinana din leman kalesah nan appit hi agwan hi un hagangon di buhu'an di algaw hinan Timplu, ya nan lema ya inhinanah appit hi iggid hi un hagangon di buhu'an di algaw. Ya inhinana din ongol an tangkih nan appit hi agwan hi un hagangon di buhu'an di algaw an niyappit hi buhu'an di algaw. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K17_40","012_7_40","1KI","7","40","40","Ya impiyamman Huram goh di banga, ya inadu, ya nan ongol an palyu'. At lempah Huram an amin nan impatamun nan Alin hi Solomon hinan Timplun Apo Dios. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K17_41","012_7_41","1KI","7","41","41","Ya hiya hatuy impiyammana: Nan duwan gambang an tu'ud, ya duwan o\"ongol an ay palyu' an mihinah nan uddu' di duwan tu'ud, ya nan kanhel an al'altin nan duwan nihinan nan duwan palyu' an wah nan uddu' di tu'ud, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K17_42","012_7_42","1KI","7","42","42","ya nan opat di gahut an umat hinan agguy nabe'lag an habhabung an pomegranates an nabalatoy an nun'itayun hidin duwan kanhel an niyammah al'altin din duwan nipata' hinan uddu' di tu'ud an nihinan din duwan palyu', ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K17_43","012_7_43","1KI","7","43","43","ya nan himpulun kalesan nun'ihinan di hinohhah nan himpulun o\"ongol an palyu', ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K17_44","012_7_44","1KI","7","44","44","ya nan himpulu ta duwan niyamman umat hi bakan nihinan di ongol ahan an tangkin ma'alih Nan Baybay, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K17_45","012_7_45","1KI","7","45","45","ya nan banga, ya gaud, ya nan palyu' an ittuwan di danum an punwalhi. Ya an amin hanan gina'un nan Timplun Apo Dios an impiyamman nan Alin hi Solomon ay Huram ya gambang an amin di niyamma. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K17_46","012_7_46","1KI","7","46","46","Ya nan ali ya impiyammanay uklit an puntanagan hinan gambang hinan nundotal an lutah ad Jordan hinan numbattanan ad Soccoth hi ad Zarethan. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K17_47","012_7_47","1KI","7","47","47","Hi Solomon ya agguyna impakilu hana nan gambang an niyammah gina'un nan Timplun Apo Dios ti do'ol, at an amin nan gambang ya agguy na'innilay damotna. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K17_48","012_7_48","1KI","7","48","48","At hi Solomon ya impiyammana goh nan gina'un nan Timplun Apo Dios: Nan balitu' an pun'onngan, ya nan balitu' an lamehaan an pangipattu'an hi tinapay an bagin Apo Dios, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K17_49","012_7_49","1KI","7","49","49","ya nan himpulun balitu' an ipattu'an di hilaw (an nan lema ya nihinah appit hi agwan hi un hagangon di buhu'an di algaw, ya nan lema ya nihinah appit di iggid hi un hagangon di buhu'an di algaw hinan way pantaw nan Me'gonan an Kuwaltu), ya nan balitu' an habhabung, ya dilag, ya ipit, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K17_50","012_7_50","1KI","7","50","50","ya nan balitu' an bahu, ya pun'olhangan, ya palyu' an malukung, ya nan palyu' an ittuwan nan incense, ya nan pangittuwan hi bala, ya nan tulbo' di pantaw nan Nidugah an Me'gonan an Kuwaltu ya nan apantapantaw di Timplun Apo Dios. Ya an amin hana an niyamman gina'u ya balitu'. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K17_51","012_7_51","1KI","7","51","51","Ya unat goh lempah nan Alin hi Solomon an amin nan tamun di Timplun Apo Dios ya nun'ipihigupnan amin din gina'un din ene'nong amanan hi David ay Apo Dios an silver, ya balitu', ya nan udumnan gina'u ta impipatangnah nan puntalepnan hinan Timplun Apo Dios. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K18_1","012_8_1","1KI","8","1","1","Hi Solomon ya impa'ayagna nan a'ap'apun nan holag Israel, ya an amin nan mumpangipangpanguluh nan hinohhan himpangapu, ya nan mumpangipapto' hinan pamilyan nan holag Israel ta mitnuddad Jerusalem ay Alin hi Solomon ta umuyda alan din Kahon an Nittuwan nan Uldin Apo Dios hidih ad Zion an numbabluyan David ta iyuydah nan Timplun Apo Dios. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K18_2","012_8_2","1KI","8","2","2","Ya an amin nan linala'in tatagun holag Israel ya na'amungdah nan wadan di hinagang nan Alin hi Solomon eden gutud di behta an hiyah ne gunda aton hi atawotawon hinan bulan an Ethanim an nan miyapitun bulan. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K18_3","012_8_3","1KI","8","3","3","At an amin nan a'ap'apun nan holag Israel ya immuyda, at din papadi ya innalda, ya inyattangda din Kahon an Nittuwan di Uldin Apo Dios. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K18_4","012_8_4","1KI","8","4","4","Ya heden nangngalanda ya ni'yalada din Tuldan Abung an din a'amungan an mundayaw ay Apo Dios ya an amin din gina'un me'gonan an wah nan Tuldan Abung, ya hanan gina'u ya nan papadi ya nan holag Levi di nangdon ta inyuydah nan Timplun Apo Dios. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K18_5","012_8_5","1KI","8","5","5","Ya nan Alin hi Solomon ya an amin din do'ol an tatagun holag Israel an din na'amung hinan wadan di hinagang nan Kahon an Nittuwan nan Uldin Apo Dios ya ene'nongday nidugah an do'ol an kalnilu ya baka, at mi'id di ologdan mamilang. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K18_6","012_8_6","1KI","8","6","6","At nan papadi ya inyuyda din Kahon an Nittuwan nan Uldin Apo Dios hinan lugal an ihinanah nan Nidugah an Me'gonan an Kuwaltun wah nan Timplun Apo Dios hinan ampan di paya' nan cherubim. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K18_7","012_8_7","1KI","8","7","7","Ya daden cherubim ya pinapayadday paya'dah nan bagtun di wadan nan Kahon an Nittuwan nan Uldin Apo Dios ta allunganda nan Kahon ya nan attangna. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K18_8","012_8_8","1KI","8","8","8","Nan attang ya adu\"oy, at hiyaat un mamattig di ngamngamnah nan pantaw nan Nidugah an Me'gonan an Kuwaltu an wah nan bunol di Timplun Apo Dios, mu adi mattig hi dola nan Me'gonan an Kuwaltu. Ya ta\"on ad ugwan ya wagwah di nan ayiw an attang. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K18_9","012_8_9","1KI","8","9","9","Ya henen Kahon ya mi'id di nittu an anggay din duwan ikab an batun din inittun Moses hi wadanah nan Duntug an Sinai an din ni'tulagan Apo Dios hidin tatagun holag Israel hidin nakakandah nan babluy ad Egypt. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K18_10","012_8_10","1KI","8","10","10","Ya unat goh limmahun nan papadih nan Nidugah an Me'gonan an Kuwaltu ya hin'alina ya napnuh bunut nan Timplun Apo Dios. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K18_11","012_8_11","1KI","8","11","11","At nan papadi ya mi'id di inatdan himmigup ta muntamuda ti nun'onan nan benang Apo Dios. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K18_12","012_8_12","1KI","8","12","12","At hi Solomon ya inalinay, “Immannung an inalin Apo Dios di mihina Hiyah nan ma'ugtul an bunut! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K18_13","012_8_13","1KI","8","13","13","Ha\"in ya ten lempah'un impiyamma nan ma\"ap'aphod an Timplun Apo Dios ta way ihinanah mi'id pogpogna.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K18_14","012_8_14","1KI","8","14","14","Ya heden numpangata'dogan nan na'amung an tatagun holag Israel hidi ya nunligguh hi Solomon ta hinagangna dida, ya imbaganan Apo Dios ta wagahana dida. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K18_15","012_8_15","1KI","8","15","15","Ya unat goh nalpah hene ya inalinay, “Madayaw hi Apo Dios an dayawon tu'un holag Israel! Hiya ya immannung an impa'annungna din intulagnan David an hi ama' an inalinay, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K18_16","012_8_16","1KI","8","16","16","Nete\"ah din nangekaka' hinan tatagu' an holag Israel hi ad Egypt ya mi'id ah pinili' hinan numbabluyan an amin nan holag Israel hi mabalin hi mangiyammah Timplu' hi pundayawandan Ha\"in, mu pinili' he\"a, David, an mangipapto' hinan tatagu' an holag Israel. Hiyah ne inalina. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K18_17","012_8_17","1KI","8","17","17","Hi aman hi David ya wagwah nomnomna an penhodnan ipiyamma nan Timplun Apo Dios ta way pundayawan ay Apo Dios an dayawon tu'un tatagun holag Israel. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K18_18","012_8_18","1KI","8","18","18","Mu hi Apo Dios ya inalinan aman hi David di, He\"a ya inila' an pepenhodmun ipiyamma nan Timpluh pundayawanyun Ha\"in, at he\"a ya maphod nan ninomnommun aton! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K18_19","012_8_19","1KI","8","19","19","Mu bo'on he\"ay mangipiyammah nan Timplu ti nan imbaluymun mitungaw di mangipiyammah nan Timplun pundayawandan Ha\"in. Hiyah ne inalin Apo Dios ay ama. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K18_20","012_8_20","1KI","8","20","20","Ya ten ad ugwan ya impa'annung Apo Dios din intulagna an ten ha\"in di nihukat ay aman hi David hi aliyun holag Israel, ya ten impiyamma' nan Timplun Apo Dios an pundayawan tu'un holag Israel. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K18_21","012_8_21","1KI","8","21","21","Ya hidi ya impidadaan'uy lugal hinan bunol di Timpluh ihinan din Kahon an Nittuwan nan Nitud'an di Ni'tulagan Apo Dios hinan a'apu tu'uh din nangekakanan didah nan babluy ad Egypt.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K18_22","012_8_22","1KI","8","22","22","Ya heden awadan an amin nan na'amung an tatagu ya immuy hi Solomon hinan hinagang nan pun'onngan an wadan Apo Dios, ya inta'nangnay ngamayna, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K18_23","012_8_23","1KI","8","23","23","ya nunluwalun inalinay, “He\"a, Apo Dios an dayawonmin holag Israel, ya mi'id ah nipaddung ay He\"ah nan wad abuniyan ya ta\"on nan wah tun luta. Ya He\"a ya immannung an amin di atom an impa'annungmu din ni'tulagam hinan tatagum, ya impattigmuy nahamad an namhodmuh nan baalmun nangunud hinan Tugunmu ya nan nange'kod hi odoldan He\"a. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K18_24","012_8_24","1KI","8","24","24","He\"a ya impa'annungmu din intulagmun aman hi David an baalmu, at ten ad ugwan an algaw ya nipa'annung din inalim. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K18_25","012_8_25","1KI","8","25","25","At ad ugwan, O Apo Dios an dayawonmin holag Israel, ya hay ibaga' ay He\"a ya ipa'annungmu ni' din oha goh an intulagmun aman hi David hidin nangalyam ay hiyah, Wadah awniy imbaluymuh pilio' hi mun'alih nan holag Israel hi unda ihamad di pangatdan umat hinan inatmu ta Ha\"in di unudonda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K18_26","012_8_26","1KI","8","26","26","At He\"an Diosmin holag Israel ya ipa'annungmu ni' din inalim ay aman hi David an baalmu! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K18_27","012_8_27","1KI","8","27","27","Mu undan immannung an mihihinna'a, Apo Dios, hitun luta? Ta\"on ad daya unu ad abuniyan ya adi umday ihinam! Ya umat ay hina at inyal'allanan ten Timplun impiyamma' an adi umdah ihinam! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K18_28","012_8_28","1KI","8","28","28","At donglom ni' nan luwalu' ya nan pumpahmo'a', O Apo Dios an dayawo'! Donglom ni' nan pumpahmo'a' an baalmu ya nan luwalu' ay He\"ad ugwan an algaw! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K18_29","012_8_29","1KI","8","29","29","Hay maphod ni' ya halimunam heten Timpluh abigabigat ya amahdomahdom ti hiyah te lugal hi pinilim an pundayawan nan tatagun He\"a. At donglona' ni' hinan punluwalua' eten Timplu! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K18_30","012_8_30","1KI","8","30","30","Donglom ni' nan luwalu' an baalmu ya nan luwalun nan tatagum an holag Israel hi unda munluwalun ten lugal! Ya ta\"on un'a wad abuniyan an nihinam ya donglom ni' ta aliwam di numbaholanmi! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K18_31","012_8_31","1KI","8","31","31","Ya gulat ta waday ohah taguh numbahol an nangat hi nappuhih nan ibbanan tagu, ya miyuy hinan way pun'onngan hinan Timplum ta ihapatana an hiya ya mi'id di baholna ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K18_32","012_8_32","1KI","8","32","32","at donglom ni', O Apo Dios an wad abuniyan, ta He\"ay mangat an manumalyah nan baalmu! Ya minoltam nan mumbahol ta miballoh ay hiya nan inatnan nappuhi! Ya ibilangmu nan mi'id di baholnah nahamad ta ma'innila an hiya ya mi'id di baholna! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K18_33","012_8_33","1KI","8","33","33","Ya wa ay ta abakon nan binuhul nan tatagum an holag Israel an dumalat hi numbaholandah agguyda nangunudan ay He\"a, mu wa ay ta ninomnomdan mumbangngad ay He\"a ta hagangondah ten Timplum an muntutuyu ta ibaagday numbaholanda ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K18_34","012_8_34","1KI","8","34","34","ya donglom ni' hinad abuniyan ta aliwam di numbaholan nan tatagum an nan i'ibba' an holag Israel, ya ta ibangngadmu didah din lutan din indatmuh din o'ommodmi! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K18_35","012_8_35","1KI","8","35","35","Ya wa ay ta adim ipa'ali nan udan an malpud daya ti dumalat nan numbaholan nan tatagum hi agguyda nangunudan ay He\"a, ya wa ay ta hagangondah ten Timplu ta munluwaluda ta itutuyuday baholdan He\"a ya din'ugda ta He\"ay dayawonda ti He\"ay nangipaligat ay dida ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K18_36","012_8_36","1KI","8","36","36","ya donglom ni' hinad abuniyan, ya inaliwam di numbaholan nan baalmu ya nan tatagum an holag Israel! Ya itudum di maphod hi atondah nan pi'taguanda, ya gunmu ipa'udan ta mahebnaan nan lutan indatmuh nan tatagum hi banohda! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K18_37","012_8_37","1KI","8","37","37","Ya gulat ta waday batel unu punligatan hi dumatong an ma'at hinan luta, unu mun'alangu nan nihabal an dumalat nan lumahun tuyup, unu mun'abegeh nan nitanom, unu pun'a'an nan dudun unu battat, unu li'ubon nan binuhul nan tatagum, unu nan malgom an punligatan, unu nan way dogoh hi ma'at, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K18_38","012_8_38","1KI","8","38","38","ya donglom ni' nan luwalun nan tatagum an holag Israel hi un immannung an nahamad di inatdan nuntutuyun ita'nangday ngamaydan ten Timplum! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K18_39","012_8_39","1KI","8","39","39","At donglom ni' hinad abuniyan an hiyay nunhituwam, ya aliwam ni' di baholda, ya impattigmuy ulaymu! Ya gapu ta He\"a ya anggay di nanginnilah nomnom di tagu at He\"ay okod an mangiballoh hinan inat di hinohha, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K18_40","012_8_40","1KI","8","40","40","ta way atondan mangita'ot ay He\"a eten gutud di atagudah nan nunhituwandah nan lutan indatmuh din o'ommodmi! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K18_41","012_8_41","1KI","8","41","41","Gulat ta nan bunag an nalpuh nan adagwin babluy an agguy nihakup ay da'min holag Israel di umalin mundayaw ay He\"a an mangibagah nan anabagtum ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K18_42","012_8_42","1KI","8","42","42","an dumalat di nangngolandah nan nundongol an ngadanmu ya nan nidugah an abalinam an umipanoh'ah inatmuh nan tatagum, ya wa ay ta munluwaluda ta ihagangdan ten Timplu ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K18_43","012_8_43","1KI","8","43","43","ya donglom ni' hinad abuniyan an wadam di luwaluda, ya inabulutmu ni' nan ibagadan He\"a! Ta way aton nan tataguh tun lutan manginnilan He\"a, ta unudon da'a an umat ay da'min tatagum an holag Israel, ya ta innilaonda nan aat ten Timplun impiyamma' ta hiyay pundayawan ay He\"a. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K18_44","012_8_44","1KI","8","44","44","Ya gulat ta mandalom nan tatagum an umuy mi'gubat hinan buhulda ta munluwaludan He\"a an ihagangdan ten babluy an pinilim ya nan Timplun impiyamma' hi pundayawan ay He\"a ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K18_45","012_8_45","1KI","8","45","45","ya donglom ni' hinad abuniyan nan luwaluda ta ipa'annungmun aton nan penhoddan ipa'at ay He\"a ta pangabakom dida! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K18_46","012_8_46","1KI","8","46","46","Ya gulat ta numbaholdan He\"a ti unda tagu ya anggay ta hiyay dumalat hi bumungtam ay dida, ya impa'abakmu didah nan binuhulda, ya gulat goh ta ayda balud ta iyuyda didah nan udum an babluy an adagwi unu neheggon, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K18_47","012_8_47","1KI","8","47","47","ya gulat ta nan wadandah nan lugal an nabaludanda ta mun'innomnomda, ya inhamaddan mangitutuyuh nan numbaholandan He\"an alyonday, Immannung an numbahol ami an nibahhaw di inatmin nun'appuhi! At donglom ni' ahan di luwaluda, Apo Dios! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K18_48","012_8_48","1KI","8","48","48","Ya gulat ta mumbangngadda ta He\"ay haggungondah unudonda ta ihagangdah nan lutan din indatmuh din o'ommodda, ya nunluwaluda ta ihagangda goh hinan babluy an din pinilim ya nan Timplun impiyamma' hi pundayawan ay He\"a ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K18_49","012_8_49","1KI","8","49","49","ya donglom ni' hinad abuniyan an wadam nan luwaluda! Donglom ni' hinad abuniyan an nunhituwam ta badangam dida! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K18_50","012_8_50","1KI","8","50","50","Ya aliwam ni' di numbaholan nan tatagum hinan nangatandah nan nappuhin adim pohdon, ya aliwam ni' an amin nan nungngohoyandan He\"a! Ya lumanom ni' di nomnom nan binuhulda ta ipattigday homo'dah nan nabalud an tatagum ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K18_51","012_8_51","1KI","8","51","51","an dida ya tatagum an hakupmu ti He\"ay nangekak ay didah ad Egypt an babluy an umat hi apuy an mangipabalah gumo'. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K18_52","012_8_52","1KI","8","52","52","He\"a an nabagbagtun Dios ya maphod unmu hom'on nan tatagum an holag Israel, ya hom'ona' goh an alida, ya donglom ni' ahan di luwalumih nan pumbaganmin He\"ah badang. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K18_53","012_8_53","1KI","8","53","53","Ya an amin di tataguh tun alutaluta ya da'mi pinilim hi tatagum an hiyah ne din inalim hidin hopapnan Moses an baalmuh din nangekakam hidin o'ommodmih ad Egypt.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K18_54","012_8_54","1KI","8","54","54","At lempah Solomon nan nunluwaluanah ni'hapitanan Apo Dios, ya timma'dog hinan hinagang di pun'onngan hidin nunhippiana, ya inta'nangnay ngamaynah ad abuniyan. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K18_55","012_8_55","1KI","8","55","55","Ya init'u'nan nangalin Apo Dios ta wagahana nan na'amung an holag Israel, an inalinay, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K18_56","012_8_56","1KI","8","56","56","“Madayaw hi Apo Dios an nangidat hi lenggop nan tatagunan holag Israel an hiyah ne din intulagna tuwalih din hopapna! Impa'annungnan amin din intulagnan Moses an baalna ta nagtud mahkay! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K18_57","012_8_57","1KI","8","57","57","Hene ni' ta nan Ap'apun Dios tu'u ya gun ditu'u badangan an umat hidin o'ommod tu'u an binadangana dida, ya hene ni' ta adi ditu'u inganuy ay Hiya! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K18_58","012_8_58","1KI","8","58","58","Ya maphod un ditu'u ituduwan ta Hiyay unudon tu'u, ta an amin di aton tu'u ya miyunnud hinan pohdona, ya ta adi tu'u al'alliwan nan intuguna ya nan Uldina an din inyuldinah din o'ommod tu'uh din penghana! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K18_59","012_8_59","1KI","8","59","59","Maphod ni' un gun nomnomon Apo Dios an dayawon tu'uy inluwalu' ay Hiya, ya adina al'alliwan, ya maphod ni' unna inaynayun di homo'na ay da'yun i'ibba' an holag Israel ya ha\"in an aliyu ta gunna idat di mahapul tu'uh abigabigat, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K18_60","012_8_60","1KI","8","60","60","ya ta panginnilaan an amin nan tataguh tun lutan hi Apo Dios di immannung an dayawon, ya mi'id udumna! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K18_61","012_8_61","1KI","8","61","61","At hay maphod hi aton tu'un tataguna ya ihamad tu'uy pangulug tu'u, ya endenol tu'uh nan Ap'apu tu'un Dios an amin nan Uldina ya nan Tuguna an umat hinan aton tu'ud ugwan an algaw.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K18_62","012_8_62","1KI","8","62","62","At nan Alin hi Solomon ya an amin nan tatagun holag Israel an niddum ay hiya ya nun'onongdan Apo Dios. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K18_63","012_8_63","1KI","8","63","63","Hi Solomon ya ene'nongnay Onong di Pi'lenggopan hi i'ibba ay Apo Dios an duwampulu ta duway libuh baka ya hinggahut ta han duwampuluy libuh kalnilu ya gandeng. At nan ali ya an amin nan tatagun holag Israel ya indawatda nan Timplun Apo Dios. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K18_64","012_8_64","1KI","8","64","64","Ya henen algaw ya indawat nan ali nan gettaw di Timplun Apo Dios ti it'ittang nan niyamman gambang an pun'onngan, at adi umdah ihinan an amin nan me'nong. Ya hidi ya ene'nongnay animal hi Onong an Moghob an adi mabu'lih nan pun'onngan, ya nan Onong an Ma'an, ya nan taban nan Onong di Pi'lenggopan. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K18_65","012_8_65","1KI","8","65","65","At henen gutud ya numbehta da Solomon ya an amin nan tatagun holag Israel an din niddum ay hiya, ya nidugah ti do'ol ahan di na'amung an mete\"ah nan bihhang ad Lebo Hamath ta engganah nan ginnaw ad Egypt. Ya himpulu ta opat di algaw hi nun'am'amlongandah nan wadan di hinagang Apo Dios an dayawon tu'u. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K18_66","012_8_66","1KI","8","66","66","Ya heden miyapulu ta lemay algaw ya nun'ipa'anamut Solomon din tatagu. Ya winagahandah Solomon ya unda mumpanga'anamut hi abungda, ya nun'am'amlongda, ya maphod di punnomnomandah nan mun'aphod an inat Apo Dios hinan baalnan hi David ya nan tatagunan holag Israel. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K19_1","012_9_1","1KI","9","1","1","Lempah Solomon nan impiyammana an Timplun Apo Dios, ya nan abungna an ali, ya an amin nan ninomnomnah atona. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K19_2","012_9_2","1KI","9","2","2","Ya unat goh lempahna ya numpatigaw goh hi Apo Dios ay Solomon an pidwanah numpattiganan umat hidin numpattiganan hiyah ad Gibeon. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K19_3","012_9_3","1KI","9","3","3","Ya inalin Apo Dios ay hiyay, “Dengngol'u din luwalum, at wagaha' nan Timplun impiyammam ta hiyay gunyu pundayawan ay Ha\"in hi mi'id pogpogna ti hiyay pohpohdo' hi enggana. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K19_4","012_9_4","1KI","9","4","4","Ya umat ay he\"a an gulat ta Ha\"in di itamuam an umat hidin inat amam an hi David ta nahamad di aatmu, ya nan immannung di atom ta unudom an amin nan intugun'un he\"a, ya atom an amin nan Uldin'u ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K19_5","012_9_5","1KI","9","5","5","at Ha\"in ya ipa'annung'u din intulag'un amam an hi David hidin nangalya' ay hiyah minaynayun an nan holagmuy gun mun'alih mangipapto' ad Israel. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K19_6","012_9_6","1KI","9","6","6","Mu gulat ta he\"a unu nan holagmu ya du'gona' ta adiyu unudon nan intugun'u ya nan Uldin an indat'un da'yu ta nan nat'on an madayaw di itamuanyuh dayawonyu ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K19_7","012_9_7","1KI","9","7","7","at ipakak'u nan tatagu' an holag Israel eten lutan indat'un da'yu, ya inganuy'uh ten Timplun indawatyun pundayawan nan tatagun Ha\"in, at an amin nan tataguh nan abablubabluy ya pahalon da'yun tatagun holag Israel, ya inlayalayahandah umangunuh. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K19_8","012_9_8","1KI","9","8","8","Ya heten Timplu ya mun'atpay nun'ataponan hi batu, at mun'apa\"i, at an amin nan mange'wan maluh ya umogyatda, ya manoh'ada, at alyonday, Anaad ta umat hinay inat Apo Dios eten babluy ya heten Timplu? ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K19_9","012_9_9","1KI","9","9","9","At nan tatagu ya alyonday, Oo ti dida ya din'ugdah Apo Dios an dinayawdah din hopapna an Hiyay nangekak hidin o'ommoddah ad Egypt, ta nan nat'on an madayaw di dinayawda, at hiyay dimmalat hi nangidatan Apo Dios hinan nidugah an punligatanda!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K19_10","012_9_10","1KI","9","10","10","Ya heden angunuh di duwampuluy tawon hi nun'lopahan Solomon hinan impiyammana an duwan o\"ongol an abung an nan Timplun Apo Dios ya nan palasyu ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K19_11","012_9_11","1KI","9","11","11","ya nan Alin hi Solomon ya indatnay duwampulun babluy hi ad Galilee ay Hiram an alid Tyre ti hi Hiram di nangidat an amin ay hiyah nan ayiw an cedar, ya bolbol, ya nan balitu' an penhodna. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K19_12","012_9_12","1KI","9","12","12","Ya immuy hi Hiram ta hinamadna din babluy an indat Solomon ay hiya. Ya unat goh hinamadnan tinnig ya agguyna penhod. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K19_13","012_9_13","1KI","9","13","13","Ya inalinan Solomon di, “Agi', anaad ta umat hituy aat hatun babluy an indatmun ha\"in?” At hiyaat unna nginadnan henen abablubabluy ta ad Kabul, at hiyay ngadanah engganad ugwan. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K19_14","012_9_14","1KI","9","14","14","Hi Hiram ya impiyuynan Solomon di opat di libu ta han nahiyam di kilun balitu'. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K19_15","012_9_15","1KI","9","15","15","Nan Alin hi Solomon ya inatna din mahapul hi atonan tamuh nangipiyammanah nan Timplu ya nan palasyu, ya impiyammana goh nan natpeng an ha'dol nan babluy, ya impaphodna nan hamintun allup nan babluy ad Jerusalem, ya impaphodna goh nan babluy ad Hazor, ya ad Megiddo, ya ad Gezer. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K19_16","012_9_16","1KI","9","16","16","Ya nan tindalun nan alid Egypt an hi Pharaoh ya ginubatda nan babluy ad Gezer, ya nunggohobda nan a'abu'abung, ya numpatoyda nan iCanaan an numpunhituh di ta nan ali ya indatnah nan babain inyimbaluynan inahawan nan Alin hi Solomon ta hiyay panginomnomanah nan nangahawaan nan imbaluyna. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K19_17","012_9_17","1KI","9","17","17","At henen babluy ad Gezer ya impipaphod goh Solomon. Ya wada goh di babluy an impipaphodna an nan ampan ad Beth Horon, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K19_18","012_9_18","1KI","9","18","18","ya ad Ba'alath, ya ad Tadmor an wah nan mapulun hinan hinakup di holag Judah, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K19_19","012_9_19","1KI","9","19","19","ya an amin nan babluy an hinakup di pumpapto'an Solomon, ya an amin nan babluy an ihinan di kalesan punluganan di mi'gubat, ya nan babluy an ihinan nan linala'in nun'ala'eng an muntakay hi kabayu, ya an amin nan way penhod Solomon an ipaphod ad Jerusalem, ya ad Lebanon, ya nan udumnan lugal hinan pumpapto'ana. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K19_20","012_9_20","1KI","9","20","20","Ya an amin din tatagun na'angang an din agguy pinatoy nan holag Israel an ohah nan himpampun an holag Amor, ya holag Heth, ya holag Periz, ya nan holag Hiv, ya nan iJebus, (ya ma'innila an didan amin ya bo'onda Hudyu), ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K19_21","012_9_21","1KI","9","21","21","ya din holagda an nihukat ay didah nan lutan din agguy pinatoy nan holag Israel ya dida hanay numbalinon Solomon hi baal ta diday mapilit an puntamuona, ya nitutuluy hi engganad ugwan. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K19_22","012_9_22","1KI","9","22","22","Mu nan tatagun holag Israel tuwali ya mi'id ah numbalinon Solomon hi baal an diday nuntindalu, ya diday numpun'ap'apu, ya diday mummanmandal, ya diday ap'apun nan tindalu, ya diday mummanmandal hinan mumpunlugan hinan kalesan punluganan di mi'buhul, ya diday mummanmandal hinan nun'ala'eng an muntakay hinan kabayu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K19_23","012_9_23","1KI","9","23","23","Hiya hatuy mumpangipangpanguluh nan puntamuon Solomon an hay uyapda ya lemay gahut ya han nalemada ta diday mangitnud hinan tatagun mangiyuy hinan puntamuanda, ya enetlodda didah nan tamuda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K19_24","012_9_24","1KI","9","24","24","Ya unat goh nunti'id din babain imbaluy din alid Egypt an nalpuh nan Babluy David ta immuy hidin impiyamman Solomon hi ihinanah nan palasyu ya hi Solomon ya impiyammanay natpeng hi ha'dol nan babluy. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K19_25","012_9_25","1KI","9","25","25","Ya hi Solomon ya mumpitluh nan hintawon an mun'onong hinan Onong an Moghob ya nan Onong di Pi'lenggopan hi i'ibba ay Apo Dios hidin pun'onngan an din impiyammanah pun'onngan ay Apo Dios, ya gunna goh gohbon nan incense an maphod di hunghungnah e'nongnan Apo Dios, at inatnan amin din inyuldin Apo Dios hi atonah nan Timplu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K19_26","012_9_26","1KI","9","26","26","Ya impiyamman goh Solomon di do'ol an pupul hi ad Ezion Geber an neheggon ad Elath hi ad Edom hinan pingit di Mumbolah an Baybay. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K19_27","012_9_27","1KI","9","27","27","Ya hi Hiram ya hennagna din tatagunan din nangipa'enghan muntamuh nan pupul ta umuyda bumadang hinan tatagun Solomon. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K19_28","012_9_28","1KI","9","28","28","At nunlugandah nan pupul ta immuydah ad Ophir. Ya unat goh numbangngadda ya waday innaldah balitu' an himpulu ta onom di libuy kilu, ya indatdah nan Alin hi Solomon. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K110_1","012_10_1","1KI","10","1","1","Ya unat goh dengngol nan queen ad Sheba nan nundongol an aat Solomon ya nan nahamad an pangunudanan Apo Dios ya immuy ad Jerusalem ta padahonan ibaga nan na'alligat an mipatbal ay hiya. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K110_2","012_10_2","1KI","10","2","2","At nidatong ad Jerusalem an didan amin hidin do'ol an tagalana ya din do'ol an kamilun nangitakayandah din bangbanglu, ya din udumnan gina'u an balitu', ya nan nanginan batu. Ya unat goh immuy ay Solomon ya inhanhanan amin din ninomnomna. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K110_3","012_10_3","1KI","10","3","3","Ya madadawoh di inat Solomon an nambal hidin impatbalna an mi'id ah ohah agguyna imbaag hinan babai. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K110_4","012_10_4","1KI","10","4","4","Ya unat goh ininnilan den ap'apud Sheba an amin nan aat di ananomnoman Solomon ya manoh'a, ya ma'annoh'a goh ti nan aat di palasyun impiyammana, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K110_5","012_10_5","1KI","10","5","5","ya nan ma'an an nidadaan hinan lamehaana, ya nan umbunan nan u'upihyalna, ya hay aat di pangipapto' nan baalnan magayad di lubungdan inggina'uda, ya nan aton di munhowo' an mangiwanah hinan bayah, ya nan onong an gunna e'nong ay Apo Dios hinan Timplun impiyammana. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K110_6","012_10_6","1KI","10","6","6","Ya inalin nan babain ap'apuh nan Alin hi Solomon di, “Nan inulguddah aatmu ya nan la'engmun dengngol'uh nan babluymi ya immannung! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K110_7","012_10_7","1KI","10","7","7","Mu agguy'u kinulug din inulgudda, mu ten immalia' ta hinamad'un nannig ya immannung! Mu agguy'u dengngol di ta\"on un godwah nan la'engmu ya nan nidugah an inadangyanmu ya adagwi ahan nan inulguddan dengngol'u! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K110_8","012_10_8","1KI","10","8","8","At mundenol nin nan tatagum ya ta\"on nan u'upihyalmun mimiddum ay he\"an mundongol hinan anala'engmu! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K110_9","012_10_9","1KI","10","9","9","Ya madayaw hi Apo Dios an Diosmu ti impattignay homo'nan he\"ah namto'anan he\"a ta he\"ay mangipapto' hinan holag Israel! Ti hi Apo Dios ya pa'appohpohdona nan holag Israel hi mi'id di pogpogna, ya Hiya ya pinili da'a ta he\"ay alih mangipanuh, ya nahamad di pumpapto'mu!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K110_10","012_10_10","1KI","10","10","10","At indatnah nan Alin hi Solomon din opat di libu ya han lemay gahut di kilun balitu', ya nan do'ol ahan an bangbanglu, ya nan udumnan nun'anginan batu. Ya henen nidugah an do'ol an bangbanglun indat nan babain ap'apud Sheba ya mi'id ahan ah at hinah indatdah nan Alin hi Solomon hidin hopapna. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K110_11","012_10_11","1KI","10","11","11","Ya bo'on hene ya anggay hi nidat ay Solomon an wada goh din indat da Hiram an din impiyuynah pupulnah ad Ophir an balitu', ya indatana goh hi ayiw an almug ya ta\"on nan nanginan batu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K110_12","012_10_12","1KI","10","12","12","At impiyamman Solomon nan ayiw an almug ta ha'dol nan Timplu ya nan palasyu, ya impiyammana goh nan lyres ya alpa ta usalon nan mungkanta. Ya mi'id di at hinah ado'ol di ayiw an almug hi nala'uan unu nidat an nete\"ah din hopapnah engganan nen gutudna. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K110_13","012_10_13","1KI","10","13","13","Ya nan Alin hi Solomon ya indatnan amin din penhod nan babain ap'apud Sheba an odowon, ya ma'lal goh an mangidat hinan udumnan midat hinan nundongol an a'ap'apu. Ya unat goh nalpah ya impadehnan numbangngad hinan babluyda an didan amin hidin baalna. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K110_14","012_10_14","1KI","10","14","14","Hay gun midat ay Solomon hi atawotawon ya duwampulu ta duway libu ta han waluy gahut ya han napat ta tuluy kiluh balitu'. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K110_15","012_10_15","1KI","10","15","15","Ya agguy niddum an ne'e'yap nan midat an malpuh nan buwit, ya nan idat nan mumpungkumeldu, ya nan udumnan maganansah nan mila'uh nan udumnan babluy, ya nan idat nan udumnan a'alid Arabia ya gogobelnadol hinan provinciah nan abablubabluy an awadan nan holag Israel. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K110_16","012_10_16","1KI","10","16","16","Ya impiyamman nan Alin hi Solomon di duway gahut an dadamunah hapiaw an namahmah an balitu', ya hay niyammah nan ohan hapiaw ya tulu ya han godway kiluh nan balitu'. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K110_17","012_10_17","1KI","10","17","17","Ya impiyammana goh di tuluy gahut hi i\"itang an hapiaw, ya hinohhah nan hapiaw ya niyamyud di oha ta han godway kiluh nan namahmah goh an balitu'. Ya impihinanan amin din hapiaw hinan ongol an Palasyuna an hay Ayiw an Nalpud Lebanon di Niyamma. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K110_18","012_10_18","1KI","10","18","18","Ya impiyammana goh di ongol an umbunan di ali an na'al'altian hi ivory, ya inamyudandah nan namahmah an balitu'. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K110_19","012_10_19","1KI","10","19","19","Ya hay aat nen umbunan di ali ya waday onom an agdan ya un madatngan nan umbunan di ali, ya hay iyulhudan di bonog ya napikpikuy utdu'na. Ya hinan numpinangngel di umbunan ya waday duwah niyammah pangipattu'an hi ngamay, ya wada goh di umat hi layon di tigawnan nedelloh. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K110_20","012_10_20","1KI","10","20","20","Ya heden onom an agdan eden way umbunan ya waday niyamman himpulu ta duwan umat hi layon an nun'ipata'dog hinan numpinangngel. Ya heden umbunan ya mi'id ah nipaddunganah nan umbunan hinan udum an pumpapto'an. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K110_21","012_10_21","1KI","10","21","21","Ya an amin nan bahun nan Alin hi Solomon ya namahmah an balitu', ya balitu' goh an amin nan gina'un wah nan palasyuna an hay ngadana ya Palasyu an hay Ayiw an Nalpud Lebanon di Niyamma an mi'id ah gina'unah silver ti mi'id di balulna eden numpapto'ana. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K110_22","012_10_22","1KI","10","22","22","Ya wada din pupul nan ali an mungkumildun umuy hi ad Tarshish, ya din baal Hiram di nangipapto' eden pupul. Ya un mamenghan hi tuluy tawon di pumbangngadan nan pupul an gunda iyanamut di balitu', ya silver, ya ivory, ya nan o\"ongol ya i\"itang an bullang. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K110_23","012_10_23","1KI","10","23","23","At nidugah di inadangyan nan Alin hi Solomon ya nan ananomnomana ya un nan a'alih nan abablubabluy hitun luta. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K110_24","012_10_24","1KI","10","24","24","Ya an amin nan a'alih alutaluta ya gunda umuy ay Solomon an mi'hapit ta donglonday aat di la'engnan indat Apo Dios ay hiya. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K110_25","012_10_25","1KI","10","25","25","Ya atawotawon ya an amin nan a'ali ya waday gunda idat an adawna an silver, ya balitu', ya lubung, ya nan gina'un di mi'gubat, ya nan bangbanglun middum hi ma'an, ya nan kabayu, ya nan muls. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K110_26","012_10_26","1KI","10","26","26","Ya inamung Solomon din himpulu ta opat di gahut hinan kalesan punluganan di mi'buhul, ya himpulu ta duway libuh nan kabayun puntakayan di udumnan mi'buhul. Ya nan udum ya impihinanah nan wadanad Jerusalem, ya nan udumna ya hinan udumnan numbino'ob'on an babluy. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K110_27","012_10_27","1KI","10","27","27","Ya hidin nun'aliana ya nan silver ya nunheglan do'ol ad Jerusalem an umat hi ado'ol di batuh di, ya do'ol goh di ayiw an cedar an umat hinan ado'ol di ayiw an sicamor an ma'alih fig an wah nan aluhadhad di dudunduntug. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K110_28","012_10_28","1KI","10","28","28","Ya hay namla'an nan baal Solomon hi kabayuna ya nan nungkumelduandad Egypt ya ad Cilicia. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K110_29","012_10_29","1KI","10","29","29","Ya nan punluganan di mi'buhul ya penla'dad Egypt an hay la'un di oha ya pituy kiluh nan silver, ya hay pola' di ohah nan kabayu ya hi'itangan duway kiluh balitu'. At nan baal Solomon an mungkumeldu ya inla'uda goh hinan a'alin di holag Heth ya nan a'alid Aram. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K111_1","012_11_1","1KI","11","1","1","Nan Alin hi Solomon ya do'ol di inamnawanah nan binabain nalpuh udumnan babluy an nan babain imbaluy Pharaoh, ya nan iMoab, ya nan holag Ammon, ya nan i'Edom, ya nan iSidon, ya nan binabain holag Heth. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K111_2","012_11_2","1KI","11","2","2","Hiya ya inahawana dida an ta\"on hi un inalin Apo Dios hinan tatagun holag Israel di, “Adi ayu ahan mi'yahawan dida ti atonyu ay ya la'tot ya diday dumalat hi pan'uganyun Ha\"in.” Mu hi Solomon ya inluludnan popohdona dida. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K111_3","012_11_3","1KI","11","3","3","Hiya ya pituy gahut di immannung an a'ahawanan imbabaluy di a'ali, ya tuluy gahut di udum an a'ahawana, at hanan a'ahawanay dimmalat hi nan'ugan Apo Dios. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K111_4","012_11_4","1KI","11","4","4","Ya unat goh nala'ay hi Solomon ya nan a'ahawanay nangitudun hiya ta nan bululday dayawona ta omod unna aliwan di pangulugnan Apo Dios an dayawona, an hiya ya adi umat hi pangulug amanan hi David. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K111_5","012_11_5","1KI","11","5","5","Hi Solomon ya ni'dayaw ay Ashtoreth an babain bulul nan iSidon, ya nundayaw goh ay Molek an na\"appuhin umipabohol an bulul nan holag Ammon. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K111_6","012_11_6","1KI","11","6","6","At hi Solomon ya numbahol ay Apo Dios an agguyna ahan hinamad an nangunud ay Apo Dios an adi umat ay amanan hi David. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K111_7","012_11_7","1KI","11","7","7","Ya hinan duntug hi appit di buhu'an di algaw ad Jerusalem ya impiyamman Solomon di pundayawanda ay Chemosh an na\"appuhin madayaw ad Moab, ya impiyammanay pundayawan ay Molek an na\"appuhin madayaw ad Ammon. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K111_8","012_11_8","1KI","11","8","8","At umat hinay inatna ta way nundayawan an amin nan a'ahawanan nalpuh nan udumnan babluy, ya gunda gohbon nan incense, ya nun'onongdah nan dayawonda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K111_9","012_11_9","1KI","11","9","9","At hi Apo Dios ya ma'abbungot ay Solomon ti hiya ya din'ugna Hiya an Ap'apun Dios an dayawon nan holag Israel an din numpattig ay hiya tuwalih numpidwa. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K111_10","012_11_10","1KI","11","10","10","Ya hi Apo Dios ya tinuguna an inalinay, “Mahapul ahan an adi'a mundayaw hinan nat'on an madayaw,” mu hi Solomon agguyna inunud nan intugun Apo Dios. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K111_11","012_11_11","1KI","11","11","11","At hi Apo Dios ya inalinan Solomon di, “Umat ay hinay aat di nomnommu an adim ipa'annung din intugun'u ya adim unudon din Uldin'u at umannung an ano' di abalinam ya nan pumpapto'am ta idat'uh nan baalmu! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K111_12","012_11_12","1KI","11","12","12","Mu dumalat hi amam an hi David ya adi' aton ad ugwan an atagum an hay pangata' hi pangaana' ya awni ta nan holagmun lala'i. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K111_13","012_11_13","1KI","11","13","13","Ya ta\"on ya adi' anon an amin nan pumpapto'ana, mu idat'un hiyay ohah nan himpangapun dumalat hi David an baal'u ya dumalat goh ad Jerusalem an hiyay pento\"u.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K111_14","012_11_14","1KI","11","14","14","Ya unat goh nalpah hene ya hi Apo Dios ya numbalinonah Hadad an holag Edom hi buhul Solomon an hiya ya nalpuh nan holag di alid Edom. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K111_15","012_11_15","1KI","11","15","15","Ya hidin hopapnah ni'gubatan da David ad Edom ya hi Joab an ap'apun di tindalu ya immuy an numpangilubu' hidin udum an holag Israel an nun'atoy hi nunggugubatanda ti dida ya numpatoydan amin di linala'ih ad Edom. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K111_16","012_11_16","1KI","11","16","16","Ya hi Joab ya an amin din holag Israel ya nihinadah dih onom di bulan ta nangamung unda inamin an numpatoy di linala'ih ad Edom. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K111_17","012_11_17","1KI","11","17","17","Mu hi Hadad ya un mangmangngilog, ya limmayaw ta immuy ad Egypt an didan amin hidin udumnan u'upihyal an din bimmadang ay amana. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K111_18","012_11_18","1KI","11","18","18","At dida ya nala\"uydah ad Midian ta immuydad Paran. Ya nun'ayagdah nan linala'id Paran ta didan amin an immuy ad Egypt hinan Alin hi Pharaoh ti hiyay nangidat ay Hadad hi abungna ya luta, ya indatana goh hiyah ma'an. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K111_19","012_11_19","1KI","11","19","19","Ya hi Pharaoh ya ongol di pamhodnan Hadad, at impa'ahawana han maphod an babain hi agin ahawana an nan Queen an hi Tahpenes. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K111_20","012_11_20","1KI","11","20","20","Ya hi agin Tahpenes ya nunholag ta lala'i, an hay ngadana ya hi Genubath, ya enekkop Tahpenes ta ni'hinah abung han Alin hi Pharaoh ta niddum hinan imbabaluy Pharaoh. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K111_21","012_11_21","1KI","11","21","21","Mu unat goh dengngol Hadad hi ad Egypt an natoy da David ay Joab an din ap'apun di tindalu ya inalinan Pharaoh di, “Iyabulutmu ni' ta mumbangngada' hinan babluymi.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K111_22","012_11_22","1KI","11","22","22","Mu hi Pharaoh ya inalinan hiyay, “Hay ngadan di mahapulmuh mi'id hitu ta anaad ta popohdom an mumbangngad hinan babluyyu?” Ya tembalnan inalinay, “Mi'id! Mu ta\"on ya inyabulutmu ta umuya'.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K111_23","012_11_23","1KI","11","23","23","Ya hi Apo Dios ya inudmanay mi'buhul ay Solomon an hi Rezon an hina' Eliada an din nakak hinan ap'apunan hi Hadadezer an alid Zobah. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K111_24","012_11_24","1KI","11","24","24","Hiya ya inamungna nan udumnan tatagu ta hiyay numbalin hi ap'apun din do'ol an adi mangngol hidin nalpahan di nangabakan da David ad Zobah, at dida ya immuydad Damascus ta ni'hitudah di, at pinilida hiya ta hiyay alid Damascus. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K111_25","012_11_25","1KI","11","25","25","Hi Rezon di buhul nan holag Israel eden gutud di atagun Solomon, ya nat'on din na\"appuhin inat Hadad. Ya hi Rezon ya binuhulna nan holag Israel, ya hiyay numpapto' ad Aram. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K111_26","012_11_26","1KI","11","26","26","Ya hi Jeroboam an hina' Nebat di ohah mi'buhul ay Solomon, mu hiyay ohah nan u'upihyal Solomon an nalpuh nan himpampun an holag Ephraim an nalpud Zeredah, ya hi inana ya umu'utun an hay ngadana ya hi Zeruah. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K111_27","012_11_27","1KI","11","27","27","Ya manu ay buhulonda nan ali ti hi Solomon ya impiyammanay ha'dol an natpeng, ya tinababna ta pinaphodna nan allup di babluy amanan hi David. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K111_28","012_11_28","1KI","11","28","28","Ya un mangmangngilog hi Jeroboam, mu waday abalinana. Ya unat goh ininnilan Solomon di amahlunan mangat hinan tamuna at pento'na ta hiyay mangipapto' an amin hinan mipilit an tamun nan holag Joseph. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K111_29","012_11_29","1KI","11","29","29","Ya nihippul hidin bimmuhu'an Jeroboam hi ad Jerusalem, ya hi Abijah an propetad Shiloh ya dinamuna hiyah nan dalan, ya hiya ya balbaluy lubungna. Danen duwa ya mi'id ah ibbada. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K111_30","012_11_30","1KI","11","30","30","At hi Abijah ya linuh'upna din balun inggina'una, ya henekhekna ta nunhimpuluwona ta duwa. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K111_31","012_11_31","1KI","11","31","31","Ya inalinan Jeroboam di, “Alam nan himpulun hekhek ta bagim ti inalin nan Ap'apun Dios nan holag Israel di, Pa\"io' nan pumpapto'an Solomon ta idat'un he\"a nan himpulun himpangapu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K111_32","012_11_32","1KI","11","32","32","Mu un ohah nan himpangapuy idat'uh bagina an dumalat nan baal'un hi David ya dumalat goh ad Jerusalem an babluy hi pento\"uh an amin hinan ahimpahimpangapun holag Israel. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K111_33","012_11_33","1KI","11","33","33","Ya manu ay ato' hana ti unna' inaliwan ay Solomon ti nundayaw ay Ashtoreth an babain bulul nan iSidon, ya hi Chemosh an bulul nan iMoab, ya hi Molek an bulul nan holag Ammon an agguya' inunud ay hiya ya ta\"on nan Tugun'u ta nan nappuhin adi' pohdon di pohpohdonan adi umat ay amanan hi David. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K111_34","012_11_34","1KI","11","34","34","Mu adi' anon an amin nan pumpapto'anana. Ya pumpapto'o' hiyah nan gutud di atagunah engganah un matoy an dumalat hi David an baal'u an hiyay pento\"uh nangunud hinan Tugun'u ya nan Uldin'u. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K111_35","012_11_35","1KI","11","35","35","Mu adi' ipaboltan hinan imbaluy Solomon ta hiyay mun'ali ta he\"ay mun'alih nan himpulun himpangapu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K111_36","012_11_36","1KI","11","36","36","Idat'uy ohah nan himpangapuh nan imbaluy Solomon ta adi mapogpog nan holag David an baal'un manginaynayun an mumpapto' hidih ad Jerusalem an babluy an pinili' hi pundayawan nan tatagun Ha\"in. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K111_37","012_11_37","1KI","11","37","37","Ya punhaado' he\"a, Jeroboam, ta ipapto'mun amin nan babluy an pohdom, ya he\"ay alih mangipapto' hinan holag Israel. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K111_38","012_11_38","1KI","11","38","38","Ya gulat ta unudona' ta atom an amin nan Tugun'un he\"a, ya gulat goh ta Ha\"in di unudom, ya nan makulug di atom, ya inunudmun amin nan Uldin'u ya nan intugun'un umat hi inat David an baal'u at mimidduma' ta badanga' he\"a. Ya pumbalino' he\"ah alin nan i'ibbam an holag Israel, ya nan holagmuy manginaynayun an mun'ali ta engganan umat ay David. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K111_39","012_11_39","1KI","11","39","39","Ya moltao' nan holag di a'apun David an dumalat di numbaholan Solomon, mu adi minaynayun di amoltaanda.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K111_40","012_11_40","1KI","11","40","40","Ya hi Solomon ya penhodnan patayon hi Jeroboam, mu hi Jeroboam ya nunligud, ya limmayaw ta immuy ad Egypt hinan Alin hi Shishak ta nihihinnah di ta nangamung un natoy hi Solomon. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K111_41","012_11_41","1KI","11","41","41","Ya nan udumnan na'na'at hidin atagun Solomon, ya an amin nan inatna, ya la'engna ya nitudo' hinan liblun Nitud'an nan Na'ulgudan di Ina'inat Solomon. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K111_42","012_11_42","1KI","11","42","42","Ya hay gutud di numpapto'anad Jerusalem ya an amin hinan babluy nan holag Israel ya napat di tawon. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K111_43","012_11_43","1KI","11","43","43","Ya natoy hi Solomon, at nilubu' hinan Babluy David an hi amana, at nan imbaluynan hi Rehoboam di nihukat ay hiyan nun'ali. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K112_1","012_12_1","1KI","12","1","1","Hi Rehoboam ya immuy ad Shechem ta hidiy na'amungan nan holag Israel, at punhaadonda hiyah ali. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K112_2","012_12_2","1KI","12","2","2","Ya hi Jeroboam an hina' Nebat ya wagwah did Egypt an nangihi'uganah din pamatayan nan Alin hi Solomon ay hiya. Ya unat goh dengngolnay nun'alian Rehoboam ya nakak hidid Egypt ta immanamut hi awadan nan i'ibbanan holag Israel. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K112_3","012_12_3","1KI","12","3","3","At nan holag Israel ya impa'ayagdah Jeroboam ta immuydan Rehoboam, ya inalidan hiyay, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K112_4","012_12_4","1KI","12","4","4","“Hi amam an hi Solomon ya nunholtapon da'mih din numpapto'ana an paddungnay unna impapi'ug nan madamot ay da'mi! Mu gulat ta manghanom di atom an mangetlod ay da'mih nan tamu ta adi umat hinan inat amam, ya gulat goh ta manghanom di ibagam hi buwitmi at umannung an he\"ay manginaynayun hi ap'apumih itamuanmi.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K112_5","012_12_5","1KI","12","5","5","Ya tembal Rehoboam an inalinan diday, “Mun'akak ayu ta awni ta maluh di tuluy algaw ya un ayu mumbangngad hituh tun wada' ta pa'annomnomo' di pambal'u.” At nun'akakdan amin din tatagu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K112_6","012_12_6","1KI","12","6","6","At nan Alin hi Rehoboam ya immuy an ni'hapihapit hidin mina'ma\"ilog an din gun bimmadang ay amanan hi Solomon hidin gutud di ataguna, ya inalinay, “Hay maphod hi ituduyuh pambal'uh nan tatagu?” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K112_7","012_12_7","1KI","12","7","7","Ya inalidan hiyay, “Gulat ta pohdom an itamuan danen tatagu ya abulutom henen ibagada at he\"ay itamuandah enggana.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K112_8","012_12_8","1KI","12","8","8","Mu hi Rehoboam ya agguyna penhod din intudun nan nun'ala'ay, at immuy hidin linala'in ungungan din papaddungna an baalna, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K112_9","012_12_9","1KI","12","9","9","ya inalinan diday, “Hay inilayuh maphod hi ituduyuh aton hi pambal hinan tataguh nan inalida ti inalidan ha\"in di, Adi' idugah an paligaton dida?” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K112_10","012_12_10","1KI","12","10","10","Ya din ungungan linala'in papaddungna ya inalidan hiyay, “Hay pambalmun dida ya alyom di, Tun ek'ekengngan'u ya ong'ongngol ya un nan gitang ama! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K112_11","012_12_11","1KI","12","11","11","Ya gulat ta nidugah di nangipaligligatan aman da'yu at iyal'allanay pangipaligligata' ay da'yu! Ya gulat ta hinaplat da'yun hiya mu ad ugwan ya nan napagatan di panaplat'un da'yu!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K112_12","012_12_12","1KI","12","12","12","Ya unat goh naluh di tuluy algaw ya hi Jeroboam ya an amin nan tatagu ya immuydan Rehoboam an inunudday inalinan dida. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K112_13","012_12_13","1KI","12","13","13","Ya nan ali ya na\"appuhiy nambalnah din inalin nan tatagun mipoleto' hi inga ti agguyna penhod nan intudun di mina'ma\"ilog ay hiya. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K112_14","012_12_14","1KI","12","14","14","Hiya ya inunudna nan intudun di ungunga, ya inalinay, “Gulat ta nidugah di nangipaligligatan aman da'yu ya iyal'allanay pangipaligligata' ay da'yu! Ya gulat ta hinuplit da'yun hiya mu ha\"in ya hay nun'apagatan di panuplit'un da'yu!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K112_15","012_12_15","1KI","12","15","15","At nan ali ya agguyna inunud din inalin nan tatagu ta omod un hiyay dimmalat hi adida pamhodan ay hiya. Mu hi Apo Dios di nangat ta mipa'annung din intulagnan Jeroboam an hina' Nebat an din inalinah nan propetad Shiloh an hi Abijah. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K112_16","012_12_16","1KI","12","16","16","Ya unat goh ininnilan an amin nan holag Israel an nan ali ya adina donglon di alyonda at tembalda nan inalin den ali, ya inaliday, “Undan way banoh tu'uh nalpun David? Ditu'u ya mi'id di banoh tu'uh nalpuh nan inyimbaluy Jesse! At mumpanga'anamut tu'un holag Israel, at ad ugwan ya okod ayun holag David!” At nun'akak nan holag Israel ta numpapanguydah nan a'abungda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K112_17","012_12_17","1KI","12","17","17","Mu nan tatagun holag Israel an numpunpi'hituh nan i'ibbadan holag Judah ya nunnanong an hi Rehoboam di mangipapto' ay dida. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K112_18","012_12_18","1KI","12","18","18","Ya nan Alin hi Rehoboam ya hennagnah Adoniram an mangipapto' hinan mapilit an muntamu ta umuyna tigon dida, mu an amin din tatagun holag Israel ya nundotnayda hiyah batu ta nangamung un natoy. Ya dimmalat henen inatda ya nunnaudon han Alin hi Rehoboam an numpangidadaan hinan kalesan punluganan di mi'buhul, ya nunlugan, ya nunligud an nakak ad Jerusalem. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K112_19","012_12_19","1KI","12","19","19","At mete\"an deh engganad ugwan ya ngohoyon nan holag Israel an bimmabluy hi appit hi iggid hi un hagangon di buhu'an di algaw an adida pohdon an mun'alin dida nan holag David. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K112_20","012_12_20","1KI","12","20","20","Ya unat goh dengngol an amin nan holag Israel an numbangngad hi Jeroboam an nalpud Egypt ya nunhonagdah umuy mangayag ay hiya ta middum hinan na'amung ta mi'miting, at pento'da ta hiyay alin an amin ad Israel. Ammuna nan iJudah di nunnanannong an nan holag David di alida. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K112_21","012_12_21","1KI","12","21","21","Ya unat goh nidatong hi Rehoboam hi ad Jerusalem ya inamungnay udumnah nan linala'in holag Judah ya nan holag Benjamin, ya hay uyapda ya hinggahut ta han nawaluy libuh din napilin nun'ala'eng an mi'gubat. Ti hay ninomnomna ya umuyna gubaton daden bimmabluy hi appit hi iggid hi un hagangon di buhu'an di algaw ta hiyay mun'alin dida. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K112_22","012_12_22","1KI","12","22","22","Mu hi Apo Dios ya inalinan Shemaiah an propeta ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K112_23","012_12_23","1KI","12","23","23","ta umuy ay da Rehoboam an hina' Solomon an alid Judah, ya an amin nan holag Judah, ya nan holag Benjamin, ya an amin hinan udumnan tatagu ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K112_24","012_12_24","1KI","12","24","24","ta alyonay, “Inalin Apo Dios ay da'yuy, Adiyu umuy gubaton nan tutulangyun holag Israel! Un ayuat mumpanga'anamut an amin ti manu ya un Ha\"in di nangat eten na'at.” At inunudda nan hinapit Apo Dios, at numpanga'anamutda goh an hiyah ne inalin nan Hapit Apo Dios. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K112_25","012_12_25","1KI","12","25","25","Ya hi Jeroboam ya impipaphodnan linuhud ad Shechem hinan dudunduntug ad Ephraim ta nunhitudah dih na'amtang. Ya palpaliwan ya nakak ta immuyna impipaphod nan allup an hanin di Peniel. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K112_26","012_12_26","1KI","12","26","26","Ya inalin Jeroboam hi nomnomnay, “Mid mapto' ya mibangngad ad ugwan nan pumpapto'a' hinan holag David! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K112_27","012_12_27","1KI","12","27","27","Ya gulat ta daten tatagu' ya nomnomonda ta umuyda mun'onong hinan Timplun Apo Dios hi ad Jerusalem at umannung an maluman di aatda, at bangngadonda goh nan apudan hi Rehoboam an alid Judah! At umannung an patayona' ay dida, ya nilammungdan Rehoboam an alid Judah!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K112_28","012_12_28","1KI","12","28","28","Ya unat goh nalpah di nangadalanah nan aat di ma'at ya nuntanag hinan balitu' ta impiyammanay duwah bulul an umat hi baka. Ya inalinah nan tatagu di, “Naligat hi un ayu gun umuy ad Jerusalem an mundayaw. Da'yun tatagun holag Israel, wah tuy dayawonyu an hiyay nangekak hidin o'ommodyuh ad Egypt!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K112_29","012_12_29","1KI","12","29","29","At hiya ya inhinana nan ohan umat hi bakan balitu' hi ad Bethel, ya nan oha ya inhinanah ad Dan. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K112_30","012_12_30","1KI","12","30","30","Ya henen na'at ya hiyay numbaholan nan tataguh nundayawandah nan bulul, ya ta\"on un adagwid Dan mu immuyda damdaman nundayaw hidi. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K112_31","012_12_31","1KI","12","31","31","Ya nun'ipiyammanan enepong hinan atata'nang an lugal di pun'onngan di bulul, ya numpilih nan do'ol an tataguh mumbalin hi papadi an bo'on nan nalpuh holag Levi. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K112_32","012_12_32","1KI","12","32","32","Ya hi Jeroboam ya pinilina an waday behtah nan himpulu ta lemay algaw hinan miyawalun bulan ta miyengngoh hinan behtah ad Judah. At indadaanay Onong an Moghob hi me'nong hinan impiyammanan pun'onngan hinan inyammanan bulul an umat hi bakan balitu' hidid Bethel, ya inyuynah ad Bethel din papadih nan wadan di pundayawan an impiyammana. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K112_33","012_12_33","1KI","12","33","33","Heden gutud di miyapulu ta lemay algaw an miyawalun bulan an pento'na ya nakak ta immuy hidid Bethel an nun'onong hinan pun'onngan an impiyammanah di ta pun'an'anlaan nan holag Israel hinan behtan pinilina. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K113_1","012_13_1","1KI","13","1","1","Dumalat hi Apo Dios ya immuy hi ad Bethel nan ohah din propetan nalpud Judah. Ya unat goh dimmatong hidi ya wah dih Jeroboam an timmata'dog hinan pun'onngan an mun'onong. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K113_2","012_13_2","1KI","13","2","2","At inunud nan propeta din inalin Apo Dios ay hiyah atona, at enlotnan himmapit an inalinay, “He\"an pun'onngan ya umat hituy inalin Apo Dios ay he\"a! Waday mitungaw hi malpuh holag David an hay ngadana ya hi Josiah, ya hiya ya e'nongnah tu nan papadin umunud ay he\"an immalih tu an mun'onong! Ya hitu goh di panghobandah nan tungal di tatagu!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K113_3","012_13_3","1KI","13","3","3","Ya hede goh damdaman algaw ya inalin goh din propetay, “Mapa\"i an magodwa tun pun'onngan ta mun'iwa'at an mun'itapal nan dapul! At hiyah ne mahkay di pangimmatunanyun hi Apo Dios di nangalin te!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K113_4","012_13_4","1KI","13","4","4","Ya unat goh dengngol nan ali din nangalin han propeta ya bimmungot, at lodngona hiya, ya immandalnan alyonay, “Dapoponyuh ten tagu!” Ya nonong ede ya immodhol din neneldong an ngamay nan ali an adi mayu'u. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K113_5","012_13_5","1KI","13","5","5","Ya himbumagga ya nanga' din pun'onngan, at nun'iwa'at nan dapul hinan luta an hiyah ne nipa'annungan din inalin nan propeta an pangimmatunan an hi Apo Dios di nangalin ne han ma'at. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K113_6","012_13_6","1KI","13","6","6","Ya nan Alin hi Jeroboam ya inalinah nan propeta di, “Igohgohana' ni' ta iluwaluana' hinan Ap'apun Diosmu ta al'alu'om Hiya ta iyadaogna tun ngamay'u!” At inluwalunan Apo Dios, ya immadaog din ngamay den ali ta numbangngad an mayu'u mahkay an umat hidin aatnah hopapna tuwali. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K113_7","012_13_7","1KI","13","7","7","Ya inalin han alih nan propetay, “Mi'yali'an ha\"in hi abungmi ta umuyta mangan, ya ta idat'uy adawmu.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K113_8","012_13_8","1KI","13","8","8","Ya tembalna, ya inalinah nan Alin hi Jeroboam di, “Ta\"on unmu idat di godwah nan gina'um an wah nan abungmun ali ya adia' damdama mi'yalin he\"a! Ya adi' goh pohdon an mangan unu uminum eten babluy ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K113_9","012_13_9","1KI","13","9","9","ti pinadanana' ay Apo Dios an inalinay, He\"a ya mahapul ahan an adim onon, ya adim goh inumon nan logom, ya adim bangngadon nan dalan an enengwam an immuy!” Hiyah ne inalin nan propeta. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K113_10","012_13_10","1KI","13","10","10","At nakak din propeta an ene'wanah nan ohan dalan ta agguyna binangngad din nange'wanah immayanad Bethel. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K113_11","012_13_11","1KI","13","11","11","Ya heden gutud ya wada han ma'ma\"ilog an propetan ni'hitud Bethel. Ya immuy ay hiya nan linala'in imbabaluyna, ya imbaagnan amin din inat den ohan propetah ad Bethel, ya imbaagda goh din inalinah nan ali. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K113_12","012_13_12","1KI","13","12","12","Ya inalin amadan diday, “Hay wadan di dalan hi nange'wana?” Ya intudun nan imbabaluynay nange'wan den ohan propetan nalpud Judah. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K113_13","012_13_13","1KI","13","13","13","Ya inalinah nan linala'in imbabaluynay, “Ap'apanyu nan dongkih puntakaya'!” At inatda din inalina, at nuntakay. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K113_14","012_13_14","1KI","13","14","14","Ya pindugna ta unudona din propeta. Ya inah'upanan inu'umbun hidin puun di ayiw an oak, ya inalinan hiyay, “He\"a dan nan inalida an propetan nalpud Judah?” Ya inalinay, “Oo, ha\"in.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K113_15","012_13_15","1KI","13","15","15","At inalinan hiyay, “Mitnud'an ha\"in ta me\"an'ah abungmi!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K113_16","012_13_16","1KI","13","16","16","Ya tembalna an inalinay, “Adia' mi'bangngad ay he\"ah abungyu, ya adia' me\"an unu mi'yinum ay he\"an ten babluy! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K113_17","012_13_17","1KI","13","17","17","Ti pinadanana' ay Apo Dios an inalinay, Adi'a ahan me\"an, ya adi'a goh mi'yinum hidi, ya adim goh bangngadon nan dalan an enengwam.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K113_18","012_13_18","1KI","13","18","18","Ya inalin nan nala'ay an propetan hiyay, “Ha\"in goh di ohan propetan umat ay he\"a, ya nan anghel ya himmapit ay ha\"in an inalinay, Hay inalin Apo Dios ya inalinay, Ibangngadmu hiya ta umuy ayuh abungmu ta mangan ayu ya uminum ayu!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K113_19","012_13_19","1KI","13","19","19","At nabalbaliyan, ya nitnud an ni'bangngad ay hiya ta ne\"an ya ni'yinum. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K113_20","012_13_20","1KI","13","20","20","Ya unat goh wan inumbundah nan way lamehaan ya himmapit hi Apo Dios hinan propetan din nangibangngad ay hiya, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K113_21","012_13_21","1KI","13","21","21","ya inalinah din ohan propetan nalpud Judah di, “Umat hituy inalin Apo Dios ti he\"a ya agguymu inunud nan impadan Apo Dios ya nan Uldin an din intudun nan Ap'apun Diosmu! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K113_22","012_13_22","1KI","13","22","22","Mu ten ni'bangngad'a, ya ne\"an'a, ya ni'yinum'an ten lugal an hiyah ne inalinan he\"ah adim aton, at he\"a ya bo'on nan lubu'yun himpangapuy ilubu'am!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K113_23","012_13_23","1KI","13","23","23","Ya unat goh nalpah an nanganda ya inap'apan din nala'ay an propeta nan dongki ta nuntakayan din propetan iJudah. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K113_24","012_13_24","1KI","13","24","24","Ya unat goh impadehna ta nakak ya inah'upan din layon hinan kalata, ya pinatoyna hiya. At nundopag an niwallang hinan luta, ya din dongki ya din layon ya numpinangngeldan timmata'dog an nedelloh ay hiya. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K113_25","012_13_25","1KI","13","25","25","Ya wa ay ta maluh nan tatagu ya tinnigda din odolnan niwawallang hinan kalata, ya wada goh din layon an nedelloh ay hiyan timmata'dog. Ya hadin nannig ya immuydah nan babluy hi wadan di nunhituwan din nala'ay an propeta, ya inulgudday aat din tinnigda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K113_26","012_13_26","1KI","13","26","26","Ya unat goh dengngol din nala'ay an propeta an din nangibangngad ay hiyah nan dalan di na'at ya inalinay, “Hiyah ne din propetan agguy nangunud hinan intugun Apo Dios, at hiyaat un impa'annung Apo Dios din inalina ta impapatoynah nan layon, an hiyah ne inalin nan Hapit Apo Dios an nipadan.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K113_27","012_13_27","1KI","13","27","27","Ya inalinah nan imbaluynay, “Ap'apam nan dongkih puntakaya'!” At inap'apanda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K113_28","012_13_28","1KI","13","28","28","Ya nuntakay, ya impadehnan immuy, ya inah'upana din odol den propetan niwawallang hinan kalata, ya din dongki ya layon, ya wagwadadan timmata'dog hinan delloh di odolna. Ya nan layon ya agguyna inihdah den odol nan natoy, ya agguyna goh pinatoy din dongki. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K113_29","012_13_29","1KI","13","29","29","At innal nan nala'ay an propeta din odol di natoy, ya intakaynah dongki ta imbangngadnad Bethel ta inibi'ibilanda ta nagtud di algawna ya unda ilubu'. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K113_30","012_13_30","1KI","13","30","30","Ya nan lubu'dan pamilyah ad Bethel di immuyda imbughul, ya inibilandan hina\"aman inaliday, “Ayadyo' hi agimi! Ayadyo' hi agimi!” Ya unat goh nalpah ya inyuyda inlubu' hinan lubu'da. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K113_31","012_13_31","1KI","13","31","31","Ya unat goh nalpah an inlubu'da ya inalinah nan imbabaluynay, “Wa ay ta matoya' ya ilubu'a' hinan nilubu'an nen propeta ta edellohyuy odol'uh odolna. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K113_32","012_13_32","1KI","13","32","32","Ti umannung an adi mibahhaw nan hapit an init'u'nan nalpuh nan Hapit Apo Dios hi apa\"ian nan pun'onngan ad Bethel ya an amin di pun'onngan hinan nun'abagtun lugal an wah nan babluy ad Samaria hi udum di algaw.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K113_33","012_13_33","1KI","13","33","33","Hi Jeroboam an alih ad Israel ya agguyna damdama indinong nan nun'appuhin gunna aton an unnaat goh intuluy an numpilih nan papadin malpuh nan malgom an tatagu ta diday mangitamuh nan pundayawan an impiyammana. Hiya ya nun'idawatna nan mamhod an mumbalin hi padih nan nabagtun lugal. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K113_34","012_13_34","1KI","13","34","34","Ya an amin hanan na'na'at ya hiyay dimmalat hi numbaholan nan holag Jeroboam an nun'ali, at hiyay dumalat hi apa\"ian ya a'ubahan nan holag di a'apunah tun luta. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K114_1","012_14_1","1KI","14","1","1","Ya henen gutud ya nundogoh hi Abijah an lala'in imbaluy Jeroboam. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K114_2","012_14_2","1KI","14","2","2","Ya hi Jeroboam ya inalinah nan ahawanay, “Munhukat'a ta nan nappuhiy ilubungmu ta adi ma'immatunan hi un he\"ay ahawa'. Ya malpah ay ya immuy'ah did Shiloh an wadan Abijah an propeta an hiyay nangalih un ha\"in di mun'alih tud Israel. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K114_3","012_14_3","1KI","14","3","3","Ya idagahmun odnan di himpuluh tinapay, ya nan udumnan kalahin di tinapay, ya ohay alewahhang hi danum di alig, ya immuy'an hiya ta ibagam di ma'at hinan imbaluyta, at ibaagnan he\"a.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K114_4","012_14_4","1KI","14","4","4","At hiyay inat han ahawan Jeroboam, at impadehna ta immuy hi ad Shiloh, ya nidatong hi abung Abijah. Mu hi Abijah ya mi'id di tigona ti na'alla'ay. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K114_5","012_14_5","1KI","14","5","5","Ya himmapit hi Apo Dios ay Abijah an inalinay, “Na'uy han ahawan Jeroboam an mangibagan he\"ah ma'at hinan imbaluynan lala'in nundogoh. Ya umat hituy hapitom ay hiya. Mu hiya ya hukatanay aatna ta mid mangimmatun ay hiya.” Ya unat goh nidatong ya ay ihuna kud un nat'on an babain bo'on ahawan Jeroboam. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K114_6","012_14_6","1KI","14","6","6","Mu unat goh dengngol Abijah nan demog di hu'inah din nidatnganah nan pantaw ya inalinay, “Humigup'an ahawan Jeroboam! Anaad ta lumanom di aatmu ta ay ihuna kud un'a nat'on an bo'on ahawan Jeroboam? Ha\"in ya waday na\"appuhin ibaag'un he\"a. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K114_7","012_14_7","1KI","14","7","7","At umuy'a ta imbaagmun Jeroboam an umat hituy inalin Apo Dios an dayawon nan holag Israel: Ha\"in ya he\"ay pinili' hinan tatagu ta he\"ay pumbalino' hi mangipapto' hinan tatagu' an holag Israel, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K114_8","012_14_8","1KI","14","8","8","ya Ha\"in ya pina\"i' nan pumpapto'an nan holag di a'apun David ta indat'un he\"a. Mu he\"a ya adi'a umat hidin baal'un hi David an hiya ya inunudna nan Uldin'u, ya Ha\"in di inunudnan paddungnay unna ene'nong di odolnan Ha\"in, at hiya ya nahamad di inatnan umipa'amlong hi panniga'. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K114_9","012_14_9","1KI","14","9","9","Mu he\"a ya nidugdugah an na\"appuhiy inatmu ya un nan numbaholan an amin din nahhun ya un he\"a ti immuy'a nun'ammah nat'on an madayaw ti nuntanag'ah balitu' ta inyammam hi bulul ta hiyay nundayawam. At bumungota' ti din'uga'! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K114_10","012_14_10","1KI","14","10","10","Ya dumalat hanan na'at ya ipa'ali' di apa\"ian nan pumpapto'am, ya pumpatoy'un amin nan linala'in ta\"on un ung'ungnga unu nala'ay ta ubaho' nan holagyun umat hinan galut an mihigid ta ma'amung ya na'apuyan ta moghob an mi'id ah ma'angang. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K114_11","012_14_11","1KI","14","11","11","At onon nan ahu di matoy hitun babluy hi wadan Jeroboam, ya ihdan di ahu, ya wada ay di matoy hinan nibataan hinan babluy ya pun'ihdan nan hamutin ahitaytadyapan. Hiyah ne inalin Apo Dios hi ma'at. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K114_12","012_14_12","1KI","14","12","12","At awni ta makak'a ta mumbangngad'ah abungyu ta dumatong'ah nan babluyyu at matoy nan ung'ungnga. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K114_13","012_14_13","1KI","14","13","13","Ya ibilan an amin nan holag Israel ta magtud di algawna ya unda ilubu'. Ya anggay hiyah nan pamilyan Jeroboam hi mipappaphod an milubu', ti manu ay ya un anggay hiyah waday inatnah maphod hi nangipa'amlong ay Apo Dios. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K114_14","012_14_14","1KI","14","14","14","Ya hi Apo Dios ya waday pilionah ohan mun'alin mangipapto' ad Israel, at hiyay mangubah hinan pun'ap'apuwan nan holag di pamilyan Jeroboam. Ya ad ugwan di gutud hi a'atana! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K114_15","012_14_15","1KI","14","15","15","Ya hi Apo Dios ya moltaona nan holag Israel an umat hi bilau an gumewogewol hinan ginnaw. Ya paddungnay bu'nuton Apo Dios nan holag Israel ta ma'aandah nan maphod an lutan indatnah din a'apuda, ya nun'iwa'atna didah nan pangngel di Wangwang an Euphrates an dumalat di nangipiyammandah nan bululdan hi Asherah an nangipabungot ay Hiya. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K114_16","012_14_16","1KI","14","16","16","Ya Hiya ya du'gona nan holag Israel ti nan numbaholan Jeroboam, ya din inatna goh an dimmalat hi numbaholan nan holag Israel.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K114_17","012_14_17","1KI","14","17","17","At han ahawan Jeroboam ya impadehnan nakak ta immanamut hi ad Tirzah. Ya unat goh nidatong ta humigup hi abungda ya natoy nan ung'ungnga. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K114_18","012_14_18","1KI","14","18","18","Ya an amin nan tatagun holag Israel ya inibilanda, ta nalpah ya inlubu'da hiya an hiyah ne din inalin Apo Dios hinan propetan hi Abijah. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K114_19","012_14_19","1KI","14","19","19","Nan udumnan ina'inat Jeroboam hi numpapto'ana, ya hay aat di ni'gubatana, ya hay udumnan na'at hidin numpapto'ana ya nitudo' hinan liblun Nitud'an nan Na'ulgudan di Ina'inat nan A'alid Israel. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K114_20","012_14_20","1KI","14","20","20","Ya hay gutud di numpapto'an Jeroboam ya duwampulu ta duway tawon hi nun'aliana ya un matoy, at nilubu', ya hi Nadab di nihukat ay amanah nun'ali. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K114_21","012_14_21","1KI","14","21","21","Ya hi Rehoboam an imbaluy Solomon di numpapto' hi ad Judah. Ya napat ta han ohay tawonah din nangete\"anan numpapto', at himpulu ta pituy tawon hi numpapto'anad Jerusalem an kapitulyuda an babluy hi pinilin Apo Dios hinan babluy an amin ad Israel ta way pundayawandan Hiya. Ya hay ngadan inana ya hi Naamah an nalpuh nan holag Ammon. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K114_22","012_14_22","1KI","14","22","22","Ya nan tatagud Judah ya numbaholdan Apo Dios. Ya henen nidugdugah an numbaholanda ya hiyay dimmalat hi nangipabungot ay Apo Dios, ya henen inatda ya nidugdugah ya un nan inat din o'ommodda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K114_23","012_14_23","1KI","14","23","23","Ya nun'ammada goh hinan ata'nang an lugal hi adi makulug an madayaw, ya inhinaday batu, ya inyammaday tu'ud an pundayawandan Asherah hinan dudunduntug ya an amin hinan puun di ayiw. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K114_24","012_14_24","1KI","14","24","24","Ya wadada goh di linala'in numbalin hi putan nan na\"appuhin umipabain di gunda aton an mundayaw hinan bululda. Ya inatdan amin nan na\"appuhin umipabain an inunudda nan inat din tatagun pinakak Apo Dios hi ad Israel. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K114_25","012_14_25","1KI","14","25","25","Ya din miyaleman tawon hi numpapto'an Rehoboam ya immuy da Shishak an alid Egypt ta ginubatdad Jerusalem. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K114_26","012_14_26","1KI","14","26","26","Ya inabakda dida, at nun'aladan amin nan nun'anginan gina'un nan Timplun Apo Dios ya nan gina'uh nan palasyu. Hiya ya nun'aladan amin di logom, ya nun'alada goh an amin din hapiaw an balitu' an din impiyamman Solomon. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K114_27","012_14_27","1KI","14","27","27","At han Alin hi Rehoboam ya impiyammana nan gambang hi hapiaw ta nihukat hidin inalada, ya hiyay impahalimunah nan u'upihyalna an mun'adug hinan pantaw di palasyu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K114_28","012_14_28","1KI","14","28","28","Ya an amin nan humgopan nan Alin hi Rehoboam hinan Timplun Apo Dios ya gun ita'nang nan guwalya nan hapiaw, ta wa ay ta nalpah ya unda goh ibangngad hinan kuwaltun nan mun'adug. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K114_29","012_14_29","1KI","14","29","29","Nitudo' an amin din ina'inat Rehoboam ya nan numbino'ob'on an na'na'at hidin numpapto'anah nan liblun Nitud'an nan Na'ulgudan di Ina'inat nan A'alid Judah. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K114_30","012_14_30","1KI","14","30","30","Ya an amin eden gutud ya gun nunggubat da Rehoboam ay da Jeroboam an ninaynayun. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K114_31","012_14_31","1KI","14","31","31","Ya unat goh natoy hi Rehoboam ya nilubu' hinan ilubu'an di a'alih nan babluy David, at nihukat han imbaluynan hi Abijah an nun'ali. Hi inan Rehoboam ya hi Naamah an holag Ammon. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K115_1","012_15_1","1KI","15","1","1","Hidin himpulu ta waluy tawon hi numpapto'an nan Alin hi Jeroboam ad Israel ya hi Abijah di nun'alid Judah. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K115_2","012_15_2","1KI","15","2","2","Hi Abijah ya tuluy tawon di numpapto'anad Jerusalem an kapitulyuda. Ya hay ngadan inana ya hi Maakah an hina' Abishalom. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K115_3","012_15_3","1KI","15","3","3","Hiya ya inatna goh din umat hi ina'inat amanan pumbaholan an adi umat hidin hi apunan hi David an na'ahhamad di pamhodnan Apo Dios. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K115_4","012_15_4","1KI","15","4","4","Hay umatana ya hi David di dimmalat hi nangidatan Apo Dios an dayawonah nan holag Abijah ta way mehnod ay hiyan mumpapto' ad Jerusalem, ya binadangana ta pumhod an mi'id al'alih nan ipapto'nad Jerusalem. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K115_5","012_15_5","1KI","15","5","5","Ti manu ay ya umipa'amlong ay Apo Dios nan ina'inat David an agguyna din'ug nan malgom an intuguna (an anggay din inatnan Uriah an holag Heth). ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K115_6","012_15_6","1KI","15","6","6","Ta\"on hi Abijah eden gutud di ataguna ya gunda nunggugubat ay da Jeroboam. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K115_7","012_15_7","1KI","15","7","7","Nan ina'inat Abijah ya nan udumnan na'na'at eden gutud ya nitudo' hinan liblun Nitud'an nan Na'ulgudan di Ina'inat nan A'alid Judah an umat hinan numbino'ob'on an gubat ay da Jeroboam. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K115_8","012_15_8","1KI","15","8","8","Ya natoy hi Abijah, ya nilubu' hinan Babluy David hi ad Jerusalem. Ya hi Asa an inyimbaluynay nihukat an nun'ali. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K115_9","012_15_9","1KI","15","9","9","Ya hidin nunduwampuluy tawon hi nun'alian Jeroboam hi ad Israel ya hi Asa ya ente\"anan nun'alih ad Judah, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K115_10","012_15_10","1KI","15","10","10","ya napat ya han ohay tawon di numpapto'anah ad Jerusalem an kapitulyuda. Ya hay ngadan apuna ya hi Maakah an hina' Abishalom. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K115_11","012_15_11","1KI","15","11","11","Hiya ya nan makulug di inatna an nan umipa'amlong ay Apo Dios an umat hinan inat apunah din penghanan hi David. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K115_12","012_15_12","1KI","15","12","12","Hiya ya numpakakna din linala'in putah nan babluy, ya nun'aanan amin nan bulul an din impiyamman amana. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K115_13","012_15_13","1KI","15","13","13","Ya ta\"on un hi apunan hi Maakah an hi inan di ali ya inaana an dumalat nan nangipiyammanah nan tu'ud an pundayawan ay Asherah. Ya numpa\"in goh Asa din tu'ud, ya immuyna nun'apuyan hinan Hadog an Kidron. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K115_14","012_15_14","1KI","15","14","14","Mu ta\"on hi un agguy pina\"in Asa an amin nan pundayawandah nan adi makulug an madayaw ya agguy nalumluman din nahamad an pangatnah nan pohdon Apo Dios hidin gutud di ataguna. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K115_15","012_15_15","1KI","15","15","15","Ya hiya ya inyuynan impatang hinan Timplun Apo Dios din ene'nong amana, ya iniddumna din ene'nongnan silver, ya balitu', ya din udumnan gina'un din ene'nongna. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K115_16","012_15_16","1KI","15","16","16","Ya ninaynayun din gun nunggubatan da Asa an alid Judah ay Baasha an alid Israel eden gutud di numpapto'anda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K115_17","012_15_17","1KI","15","17","17","Da Baasha an alid Israel ya nunti'iddan nangubat ad Judah, ya impaphodday allup ad Ramah ta mi'id di pange'wan nan pumitaw ya hay humigup hi umuy ay Asa an alid Judah. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K115_18","012_15_18","1KI","15","18","18","At innal Asa an amin din silver ya balitu' an din na'angang an wah nan Timplun Apo Dios ya nan gina'un wah nan palasyuna, ya nun'idatnah nan u'upihyalna. Ya impehnagnah nan do'ol an u'upihyalna ta inyuydan Ben-Hadad an hina' Tabrimmon an ap'apun Hezion an alid Damascus ad Aram. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K115_19","012_15_19","1KI","15","19","19","Ya inalinay, “Hay maphod ya mundugwata an mumbaddangan ta umat hinan inat da amata, ya ten ha\"in ya impiyali' nan do'ol an ipa'daw'un he\"an silver ya balitu', ya ta pa\"iom nan nuntulaganyun Baasha an alid Israel, ta way atonan mangipakak hinan tindalunah nan hakup'u.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K115_20","012_15_20","1KI","15","20","20","At inabulut Ben-Hadad an middum hinan Alin hi Asa, at hennagna nan a'ap'apun nan tindaluna ta umuyda gubaton nan babluy ad Israel, at inabakdad Ijon, ya ad Dan, ya ad Abel Bethmaacah, ya an amin ad Kinnereth, ya niddum an amin nan lutad Naphtali. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K115_21","012_15_21","1KI","15","21","21","Ya unat goh dengngol Baasha hanan na'at at indinongnan mun'ammah nan allup ad Ramah, ya immuy an nunhitud Tirzah. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K115_22","012_15_22","1KI","15","22","22","At han Alin hi Asa ya waday inyuldinan ami'amin hinan tatagud Judah, ya henen uldin ya alyonay, “An amin ayun hinohha ya mahapul an mundedeggop ayu ta ubuonyun amin nan batu ya nan ayiw ad Ramah an din impiyamman Baasha an allup hi ad Ramah.” At hiyay inusal Asa hi allup hi ad Geba ya ad Mizpah an babluy hinan hinakup Benjamin. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K115_23","012_15_23","1KI","15","23","23","Ya an amin din ina'inat Asa, ya nan aat di abalinanan numpapto', ya nan abablubabluy an binohwatna ya nitudo' hinan liblun Nitud'an nan Na'ulgudan di Ina'inat nan A'alid Judah. Mu unat goh nala'ay ya waday dogoh di hu'ina. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K115_24","012_15_24","1KI","15","24","24","Ya natoy hi Asa, ya niddum an nilubu' hinan ilubu'an di a'alih nan babluy apunan hi David, at nihukat han lala'in imbaluynan hi Jehoshaphat ta hiyay nun'ali. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K115_25","012_15_25","1KI","15","25","25","Hi Nadab an hina' Jeroboam ya ente\"anan numpapto' ad Israel hidin miyadwan tawon hi numpapto'an Asa an alid Judah, ya duway tawon di numpapto'anad Israel. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K115_26","012_15_26","1KI","15","26","26","Ya nan nun'appuhiy ina'inatna, at numbahol ay Apo Dios an umat hidin ina'inat amanan hi Jeroboam, at hiyay dimmalat hi numbaholan nan tatagu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K115_27","012_15_27","1KI","15","27","27","Hi Baasha an hina' Ahijah an nalpuh holag di pamilyan Issachar ya waday planunan nappuhih atonah nan alidan hi Nadab, at pinatoynah din nangubatan da Nadab ya nan tindalunah ad Gibbethon an babluy nan himpampun an iPhilistia. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K115_28","012_15_28","1KI","15","28","28","Ya heden miyatluh tawon hi numpapto'an Asa hi ad Judah ya hiyay gutud di namatayan Baasha ay Nadab an ali, at hiyay nihukat hinan haadna ta hiyay alid Israel. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K115_29","012_15_29","1KI","15","29","29","Ya unat goh nunhaad ta hiyay nun'ali ya inaminan numpatoy nan pamilyan Jeroboam, ya mi'id ah inangangnan dida an ta\"on un oha, at nipa'annung din Hapit Apo Dios an din hinapitnah nan baalnan propetan hi Ahijah an iShiloh. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K115_30","012_15_30","1KI","15","30","30","Na'at hete ti impabungot Jeroboam nan Ap'apu an Dios Israel an dumalat nan baholna, ya dumalat goh hi nangipangpanguluanah nan tatagud Israel ta numbaholda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K115_31","012_15_31","1KI","15","31","31","An amin din ina'inat Nadab ya din udumnan na'na'at hidin gutud di numpapto'ana ya nitudo' hinan liblun Nitud'an nan Na'ulgudan di Ina'inat nan A'alih ad Israel. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K115_32","012_15_32","1KI","15","32","32","Ya ninaynayun di gun nunggubatan da Asa an alid Judah ay da Baasha an alid Israel eden gutud di numpapto'anda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K115_33","012_15_33","1KI","15","33","33","Hidin miyatluh tawon an numpapto'an Asa an alid Judah ya hi Baasha an hina' Ahijah ya ente\"anan nun'alid Israel, at numpapto' hidid Tirzah, ya duwampulu ta opat di tawon hi numpapto'ana. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K115_34","012_15_34","1KI","15","34","34","Hiya ya umat ay Jeroboam an din nahhun an nun'alin numbahol ay Apo Dios, ya impangpangulunay tatagud Israel an numbahol. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K116_1","012_16_1","1KI","16","1","1","Ya himmapit hi Apo Dios hinan propetan hi Jehu an hina' Hanani ta umuyna alyon ay Baasha di, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K116_2","012_16_2","1KI","16","2","2","“Ha\"in ya paddungnay un'u he\"a pinidit hinan hupu', ya numbalino' he\"ah alin mangipapto' hinan tatagu' an holag Israel. Mu ad ugwan ya numbahol'a an umat'a ay apum an hi Jeroboam, ya he\"ay nangipangpanguluh nangiyunnudan nan tatagu' an numbahol, at hiyaat unna' bimmungot. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K116_3","012_16_3","1KI","16","3","3","At Ha\"in ya magadyuh di pangubaha' ay he\"a ya nan pamilyam, ya hay ato' hinan pamilyam ya umat hinan inat'uh nan pamilyan Jeroboam an hina' Nebat. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K116_4","012_16_4","1KI","16","4","4","Ya an amin nan niddum ay Baasha hi matoy hitun babluy ya nan ahu di mumpangihda, ya wada ay di niddum ay hiyah hinan nibataan ya nan hamutiy mumpangihda.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K116_5","012_16_5","1KI","16","5","5","An amin di na'na'at hidin nun'alian Baasha ya nan ina'inatna ya nitudo' hinan liblun di Nitud'an nan Na'ulgudan di Ina'inat nan A'alih ad Israel. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K116_6","012_16_6","1KI","16","6","6","Ya unat goh natoy hi Baasha ya inlubu'dad Tirzah. Ya hi Elah an lala'in imbaluynay nihukat an nun'ali. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K116_7","012_16_7","1KI","16","7","7","At makulug an himmapit hi Apo Dios hinan propetan hi Jehu an hina' Hanani hi aat di ma'at ay Baasha, ya middum nan pamilyana ti hiya ya impabungotnah Apo Dios an dumalat nan nun'appuhin ina'inatnan umat hi inat Jeroboam an din nahhun an ali, mu hiya ya dumalat di namatayanan amin hi pamilyan Jeroboam. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K116_8","012_16_8","1KI","16","8","8","Hidin duwampulu ta onom di tawon hi nun'alian Asa hi ad Judah ya hi Elah an hina' Baasha di nun'alih ad Israel, at numpapto' ad Tirzah hi duway tawon. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K116_9","012_16_9","1KI","16","9","9","Mu nan ohan upihyalnan hi Zimri an ap'apun nan godwan di tindalun nan mangusal hinan kalesan punluganan di mi'gubat ya waday planunan nappuhin atonah nan ali. Ya unat goh heden wadan nan alid Tirzah an mangin'inum hi bayah ya nabutong hinan abung Arza an din ap'apun di muntamuh nan abungnan ali. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K116_10","012_16_10","1KI","16","10","10","Ya hinumgop hi Zimri, ya timpigna ta pinatoynah Elah hidin miyaduwampulu ta pituy tawon hi numpapto'an Asa an alid Judah. At hi Zimri di nihukat ay Elah ta hiyay nun'ali. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K116_11","012_16_11","1KI","16","11","11","Ya unat goh nun'ali ya pinatoynan amin nan pamilyan Baasha an mi'id ah inangangnah nan linala'in tutulangna ya nan gagadyumna. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K116_12","012_16_12","1KI","16","12","12","At hi Zimri ya pinatoynan amin nan pamilyan Baasha ta mipa'annung nan inalin Apo Dios hinan propetan hi Jehu hi ma'at hi amoltaan Baasha. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K116_13","012_16_13","1KI","16","13","13","Ya manu ay na'at hana ti dumalat nan bahol an inat da Baasha an hin'ama ay Elah ti diday nangipangpanguluh numbaholan nan tatagun dinayawday impiyamman di tagu an mid hulbida, at impabungotdah Apo Dios an Dios di i'Israel. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K116_14","012_16_14","1KI","16","14","14","An amin nan ina'inat Elah ya nan numbino'ob'on an na'na'at eden gutudna ya nitudo' hinan liblun nan Nitud'an nan Na'ulgudan di Ina'inat nan A'alin di Israel. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K116_15","012_16_15","1KI","16","15","15","Hidin miyaduwampulu ta pituh tawon hi numpapto'an Asa an alid Judah ya hi Zimri ya pituy algaw hi numpapto'anad Tirzah hidid Israel. Ya hiyah ne gutud di inayan nan tindalun nan i'Israel an mangubat ad Gibbethon nan hakup di himpampun an iPhilistia. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K116_16","012_16_16","1KI","16","16","16","Ya unat goh dengngol din nungkampu an tindalun nan i'Israel an hi Zimri ya inligudnan namatoy hinan alida at nunnaudondan namto' ay Omri an ap'apun di tindalu ta hiyay nunhaad hi alin nan holag Israel eden nungkampuanda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K116_17","012_16_17","1KI","16","17","17","At hi Omri di nakak ad Gibbethon, ya an amin nan tindaluna ya nitnuddan hiya ta umuyda gubaton ad Tirzah. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K116_18","012_16_18","1KI","16","18","18","Ya unat goh tinnig Zimri an nahakup nan babluy ya immuy hinan nahanian hi bunol di palasyunan ali ta nipo\"oy, ya pinuulanah den abungna ta niddum hiyan ni'yoghob, at natoy. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K116_19","012_16_19","1KI","16","19","19","Ya manu ay na'at hana ti dumalat nan baholna tuwalin Apo Dios, ya inun'unudna goh din ina'inat Jeroboam an ali, ya hiya goh di nangipangpanguluh nan tatagud Israel hi numbaholanda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K116_20","012_16_20","1KI","16","20","20","An amin nan ina'inat Zimri ya ta\"on din nun'appuhin inligudnan inat ya nitudo' hinan liblun di Nitud'an nan Na'ulgudan di Ina'inat nan A'alid Israel. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K116_21","012_16_21","1KI","16","21","21","Ya unat goh nalpah hana ya nan tatagud Israel ya nagodwada an nan godwana ya penhoddah Tibni an hina' Ginath ta hiyay alida, ya nan udum ya penhoddah Omri. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K116_22","012_16_22","1KI","16","22","22","Mu hay angunuhna ya inabak nan tatagun nangunud ay Omri nan tatagun nangunud ay Tibni an hina' Ginath, at natoy hi Tibni, at hi Omri di numbalin hi alida. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K116_23","012_16_23","1KI","16","23","23","Ya nan miyatulumpulu ta ohay tawon hi numpapto'an Asa an alid Judah ya ente\"an Omri an mumpapto' an nun'alid Israel, ya hiya ya himpulu ta duway tawon hi numpapto'ana ti nahhun an numpapto' hi onom di tawon hi ad Tirzah. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K116_24","012_16_24","1KI","16","24","24","Ya hiya ya penla'na ay Shemer nan Duntug an Samaria hi napituy kiluh silver, at impiyammanay allup den penla'na an duntug, ya numbalinonah babluy, at nginadnana nan babluy hi Samaria an nalpuh nan ngadan Shemer an nan ad lutah nan duntug an penla'na. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K116_25","012_16_25","1KI","16","25","25","Ya hi Omri ya do'ol di inatnah nappuhih numbaholanan Apo Dios, at nidugdugah di baholna ya un din nahhun an nun'alin nehnodana. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K116_26","012_16_26","1KI","16","26","26","An hay inatna ya umat hidin inat Jeroboam an hina' Nebat an impabungotnah Apo Dios an Dios nan holag Israel, ya dumalat nan baholna ya hiya goh di dimmalat hi numbaholan nan holag Israel ti nan nundayawandah nan mid hulbinan bulul. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K116_27","012_16_27","1KI","16","27","27","An amin nan ina'inat Omri hi nun'aliana ya nan numbino'ob'on an na'na'at eden gutudna ya nitudo' hinan liblun di Nitud'an nan Na'ulgudan nan Ina'inat nan A'alid Israel. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K116_28","012_16_28","1KI","16","28","28","Ya natoy hi Omri ta niddum hinan a'apuna, at inlubu'dad Samaria, ya hi Ahab an imbaluynay nihukat hi nun'ali. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K116_29","012_16_29","1KI","16","29","29","Hidin miyatulumpulu ta waluh tawon hi numpapto'an Asa an alid Judah ya hi Ahab an hina' Omri ya nun'alid Israel, ya numpapto' hi ad Samaria hi duwampulu ta duway tawon. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K116_30","012_16_30","1KI","16","30","30","Ya hi Ahab an hina' Omri ya nidugdugah di numbaholanan Apo Dios ya un din udumnan nahhun an nehnodanan ali. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K116_31","012_16_31","1KI","16","31","31","Ya hiya ya ingnguhana din numbaholanan umat hinan bahol Jeroboam an hina' Nebat an nangipabungot ay Apo Dios, mu hiya ya inahawanah Jezebel an hina' Ethba'al an alid Sidon, ya niddum goh ta hi Ba'al an bulul di intamuana, ya hiyay dinayawna. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K116_32","012_16_32","1KI","16","32","32","At numpa'ammah timpluh ad Samaria hi pundayawandan Ba'al, ya impiyammanay pun'onngan hidih nan timplu, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K116_33","012_16_33","1KI","16","33","33","ya impiyammana goh di umat hi babain madayaw an hi Asherah. At hiyaat un nidugdugah di inatnan nangipabungot hinan Ap'apun Dios nan holag Israel ya un an amin din nahhun an a'alid Israel an nehnodana. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K116_34","012_16_34","1KI","16","34","34","Ya heden gutud di nun'alian Ahab ya hi Hiel an iBethel ya ninomnomnan ipaphod ad Jericho. Ya heden pangete\"anan mangiyammah puun di babluy ya natoy hi Abiram an pangpangullun lala'in imbaluyna, ya heden nunlopahanah nan pantawna ya natoy goh din udidian an lala'in imbaluynan hi Segub, at daten na'at di nipa'annungan din impa'innilan Apo Dios ay Joshua an hina' Nun hi ma'at ad Jericho. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K117_1","012_17_1","1KI","17","1","1","Wada han propetan hi Elijah an iTishbe hi ad Gilead, ya inalinan Ahab di, “Dumalat hi Apo Dios an matattagun Dios nan holag Israel an ad baal ay ha\"in ya ten ibaag'un he\"a an mi'id di dulnu unu udan hitun umalin duwa unu tulun tawon ta engganay alyo' di umudan ya un mawaday udan.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K117_2","012_17_2","1KI","17","2","2","Ya inalin goh Apo Dios ay Elijah di, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K117_3","012_17_3","1KI","17","3","3","“Makak'an ten babluy ta umuy'ah appit di buhu'an di algaw. Ya nipo\"oy'ah nan neheggon hinan Ginnaw an Kerith an appit hi buhu'an di algaw hinan Wangwang an Jordan. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K117_4","012_17_4","1KI","17","4","4","Ya hay inumom ya nan danum enen ginnaw, ya mandalo' nan hamutin gayang ta diday mangidat hi onom hidi.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K117_5","012_17_5","1KI","17","5","5","At immuy an inunudna din inalin Apo Dios, at nihinah nan pingit di Ginnaw an Kerith hi appit di buhu'an di algaw hinan Wangwang an Jordan. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K117_6","012_17_6","1KI","17","6","6","Ya nan ay gayang ya gunda iyuy di tinapay ya dotag hinan helhelong ya hinan munhinag, ya nan danum eden ginnaw di gunna inumon. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K117_7","012_17_7","1KI","17","7","7","Ya la'tot ya gun maluh di algaw ya natdu' heden ginnaw ti agguy immud'uddan, at namaganan nan luta. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K117_8","012_17_8","1KI","17","8","8","At himmapit goh hi Apo Dios ay Elijah an inalinay, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K117_9","012_17_9","1KI","17","9","9","“Makak'a ta umuy'ad Zarephath an neheggon ad Sidon ta hidiy ihinam. At ipanomnom'uh nan umu'utun hidi ta hiyay mangidat hi onom.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K117_10","012_17_10","1KI","17","10","10","At impadeh Elijah ta immuy hi ad Zarephath. Ya unat goh nidatong hinan pantaw hinan babluy ya wah di din umu'utun an babain mamateng, ya mun'alih nan umu'utun an alyonay, “Mabalin an iyalim di danum ta uminuma'?” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K117_11","012_17_11","1KI","17","11","11","Ya unat goh wan umuy an humwo' hi danum ya nun'ali goh hi Elijah an inalinay, “Pi'yalam ni' goh ah itang hi tinapay ta ono'.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K117_12","012_17_12","1KI","17","12","12","Ya tembal den umu'utun an inalinay, “Hi Apo Dios an adi matmattoy an Diosmu ya inilanan mi'id ahan ah niyammah tinapay, an anggay han hinggamal an alena an wah nan ongol an tibung ya han itang an mantikan wah nan galapon. At hiyaat unna' mamateng ta umuy'u ihaang ta ononmin hin'ina ya un ami matoy ti mi'id di ma'an an batel.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K117_13","012_17_13","1KI","17","13","13","Ya inalin Elijah hinan umu'utun di, “Adi'a mun'od'od. Eka ta ihaangmuy ononyun hin'ina. Mu hay mahhun ya ihaangmuy itang hinan wan he\"a an alena ta malutu, ya inyalim ta ono', ta nalpah ay ya unmu ihaang di ononyun hin'ina. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K117_14","012_17_14","1KI","17","14","14","Ti umat hinay inalin Apo Dios an dayawon nan holag Israel an inalinay, Adi mapuh nan alenan wah nan ongol an tibung, ya adi goh mapuh nan mantikan wah nan galapon ta nangamung un madatngan nan algaw hi pangipa'udanan Apo Dios ta mahibugan tun luta.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K117_15","012_17_15","1KI","17","15","15","At immuy heden umu'utun an inunudna din inalin Elijah hi atona. At nete\"an de ya waday gunda onon ay da Elijah hi abigabigat. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K117_16","012_17_16","1KI","17","16","16","Din alenan nittuh nan ongol an tibung ya agguy napuh, ya agguy goh napuh din mantikan nittuh din galapon, at nipa'annung din inalin Apo Dios ay Elijah. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K117_17","012_17_17","1KI","17","17","17","Ya palpaliwan ya nundogoh han lala'in imbaluy den umu'utun an ad bagih nan abung, ya henen dogohna ya gunna iyal'alla ta la'tot ya gun maguyud di hodohdana, ya na'umhutan. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K117_18","012_17_18","1KI","17","18","18","Ya inalin nan umu'utun ay Elijah di, “He\"an baal Apo Dios ya anaad ta umat hituy inatmun ha\"in? Un'a mah immali ta patayom nan imbaluy'u ta hiyay molta' an dumalat nan bahol'u?” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K117_19","012_17_19","1KI","17","19","19","Ya inalin Elijah hinan umu'utun di, “Iyam hitun ha\"in han imbaluymu.” At inawit Elijah din ung'ungngan hinaha'lin inana, ya inyuynah nan kuwaltun olo'anah bagtuna, ya impalo'nah nan kamana. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K117_20","012_17_20","1KI","17","20","20","Ya init'u' Elijah an nunluwalun Apo Dios an inalinay, “O Apo Dios an dayawo', anaad ta umat hituy inatmuh nan umu'utun? Hiya ya ma'ma'ullay an manalimun ay ha\"in, mu ten unmuat goh patayon nan lala'in imbaluyna!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K117_21","012_17_21","1KI","17","21","21","At hi Elijah ya numpitlun gun nunlu'bub eden odol nan ung'ungnga, ya init'u'nan nunluwalun Apo Dios an inalinay, “O Apo Dios an dayawo', taguom ni' heten ung'ungnga ta ipabangngadmun hiya nan lennawana!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K117_22","012_17_22","1KI","17","22","22","Ya dengngol Apo Dios nan luwalun Elijah, at numbangngad di lennawan den ung'ungnga, at timmagun pinumhod di odolna. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K117_23","012_17_23","1KI","17","23","23","Ya inawit Elijah heden ung'ungngah nan olo'ana, ya inluh'unan iyuy ay inana. Ya inalin Elijah hinan umu'utun di, “Tigom an timmagu nan imbaluymu!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K117_24","012_17_24","1KI","17","24","24","Ya tembal nan umu'utun an inalinay, “Hinamad'u an he\"ay makulug an baal Apo Dios, ya he\"ay punhapitonah nan tatagu! At immannung an nalpun Apo Dios an amin di hapitom!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K118_1","012_18_1","1KI","18","1","1","Wa han ohay algaw eden miyatlun tawon hi ugaw ya himmapit hi Apo Dios ay Elijah an inalinay, “Umuy'ah wadan Ahab an ali ta alyom ay hiyay ipa'ali' di udan hinan luta.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K118_2","012_18_2","1KI","18","2","2","At immuy hi Elijah hinan wadan Ahab. Henen gutud ya nidugah di batel ad Samaria. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K118_3","012_18_3","1KI","18","3","3","Ya hi Ahab ya impa'ayagnah Obadiah an mangipapto' hinan palasyun di ali. (Ya hi Obadiah ya ohah nan nahamad di pangulugnan Apo Dios. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K118_4","012_18_4","1KI","18","4","4","Ya heden pangipapatayan Jezebel an amin hinan propeta ya hi Obadiah ya inayagana nan hinggahut an propeta, ya initnudna dida ta inyuynan nun'ipo\"oy didan hinnanalemay nihinah nan ohan maluhung an liyang, ya induulana didah ononda ya danum hi inumonda.) ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K118_5","012_18_5","1KI","18","5","5","Ya inalin Ahab ay Obadiah di, “Umuyta tigon an amin nan obob an buhu'an nan danum ya an amin nan giginginnaw hitun numbabluyan tu'u ta anapontay wadan di holo' hi mun'olog hi onon nan kabayu ya muls ta adi mahapul hi un tu'u patayon, ya ta adi ma'ubah di udumnah nan a'animal.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K118_6","012_18_6","1KI","18","6","6","At nunhapitda ta umuy di ohah nan pangngelna, ya nan ohah pangngelna goh, at way ohaan immuydah nan na'alin lugal. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K118_7","012_18_7","1KI","18","7","7","Ya unat goh wan mundaldallanan hi Obadiah ya hin'alina ya dinamunah Elijah. Ya inimmatunan Obadiah hiya, at nunluung ta apngaona, ya inalinay, “Immannung an he\"ah Elijah, Apu?” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K118_8","012_18_8","1KI","18","8","8","Ya tembalna an inalinan hiyay, “Immannung an ha\"in. At umuy'a ta eka ibaag hinan apum an ali ta alyom ay hiyay, Ihnah Elijah.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K118_9","012_18_9","1KI","18","9","9","Ya tembal Obadiah an inalinay, “Undan way numbahola' hi inat'uh nappuhi ta pohdom hi unna' ipapatoy hinan Alin hi Ahab? ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K118_10","012_18_10","1KI","18","10","10","Ihapata' hinan ngadan nan wagwada ta nangamung an Ap'apun Diosmu an nan ali ya he\"ay impa'ana'anapnah an amin hinan abablubabluy hitun luta! Ya wa ay goh udot ta alyon nan ohan ali an mi'id'an den babluyna ya pilitonan punhapataon hi un makulug an mi'id'an nen babluy! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K118_11","012_18_11","1KI","18","11","11","Ya ten ad ugwan ya alyom di umuya' ta ibaag'un hiyay, Wah dih Elijah! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K118_12","012_18_12","1KI","18","12","12","Ya awni ta makaka' ta tayna' he\"a ya enekak da'ah nan Na'abuniyanan an Lennawa, ya inyuy da'ah nan lugal an mi'id ah nanginnila. Ya gulat ta umuy'u ibaag ay Ahab an wada'ah tu ta adi da'a ah'upan at alyonay unna' bumalbali, at patayona' ay hiya! Ya nomnomom an ha\"in ya mahmahlua' an mundayaw ay Apo Dios an nete\"ah din a'ung'ungnga'! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K118_13","012_18_13","1KI","18","13","13","Ya unmu dan agguy ininnilay inat'uh din nangalyan Jezebel hi unna pumpatoy nan propeta, ya initnud'un inyuy an impo\"oy nan hinggahut an linala'in hinnanabongledah nan ohan maluhung an liyang, ya induula' didah tinapay hi ononda ya danum hi ininumda? ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K118_14","012_18_14","1KI","18","14","14","Ya anaad ta honogona' an umuy mangibaag hinan alih un'a wah tu? Adi ahan mibahhaw an patayona'!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K118_15","012_18_15","1KI","18","15","15","Ya tembal Elijah an inalinay, “Dumalat hi Apo Dios an adi matmattoy an abalinanan amin di logom an Hiyay gun'u itamutamuan ya ihapata' an mumpattiga' hinan alid ugwan an algaw!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K118_16","012_18_16","1KI","18","16","16","At hi Obadiah ya immuy hinan Alin hi Ahab ta imbaagnay awadan Elijah. Ya impadeh kogoh Ahab ta umuyna tigon hi Elijah. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K118_17","012_18_17","1KI","18","17","17","Ya unat goh tinnig Ahab hi Elijah ya inalinay, “Wah na'a gayam, he\"ay na\"appuhin dumalat hi aguguluwan ad Israel!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K118_18","012_18_18","1KI","18","18","18","Ya tembal Elijah an inalinay, “Bo'on ha\"in di dimmalat hi aguguluwan ad Israel an he\"a ya hi amam ti din'ugyu nan Tugun Apo Dios, ya nundayaw ayuh nan bulul an hi Ba'al! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K118_19","012_18_19","1KI","18","19","19","Ad ugwan ya amungom an amin nan holag Israel ta mun'a'ah'up tu'uh nan Duntug an Carmel, ya pi'yaliom nan opat di gahut ya han naleman propetan Ba'al, ya nan opat di gahut an propetan Asherah an gun panganon han ahawam an hi Jezebel.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K118_20","012_18_20","1KI","18","20","20","At inayagan Ahab an amin nan tatagud Israel ya din do'ol an propetan Ba'al ta na'amungdah nan Duntug an Carmel. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K118_21","012_18_21","1KI","18","21","21","Ya immuy hi Elijah hinan hinagang di tatagu, ya inalinan diday, “Nomnomonyuh nahamad! Gulat ta nan punnomnomyu ya nan Ap'apu di Hiyay nahamad an Dios ya Hiyay dayawonyu, mu gulat ta hay punnomnomyu ya hi Ba'al di madayaw ya hiyay dayawonyu.” Mu mid ah himmapit hinan tatagu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K118_22","012_18_22","1KI","18","22","22","Ya inalin Elijah hinan tataguy, “Ta\"on hi unna' oh'ohhan na'angang an propetan Apo Dios mu da'yun propetan Ba'al ya opat di gahut ta han nalema ayun linala'i. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K118_23","012_18_23","1KI","18","23","23","Iyaliyuy duwah manilhig hi baka. Ya indatyuy ohah nan propetan Ba'al ta goltonda, ya binu'lida, ya numpuhitda, ya inhinadah nan tu'yap di ayiw an tungu, mu adida apuyan. Umat goh hinay ato' hinan oha. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K118_24","012_18_24","1KI","18","24","24","Ya ta nalpah ay an nun'idadaan ya un ayu munluwalu ta bugwaonyuy ngadan nan dayawonyu, ya nunluwalua' goh ta bugwao' nan ngadan di Dios'u. Ya nan Dios an mambal hi mangidat hi apuy di immannung hi Dios.” Ya tembal an amin nan tatagun inaliday, “Maphod henen inalim.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K118_25","012_18_25","1KI","18","25","25","Ya inalin Elijah hidin propetan Ba'al di, “Pilionyuy pohdonyuh nan manilhig an baka ta mahhun ayun mangidadaan ti nen do'ol ayu, ya ta bugwaonyun ayagan nan dayawonyu, mu adiyu apuyan.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K118_26","012_18_26","1KI","18","26","26","At innalda din bakan nidat ay dida, ya pinaltida, ya nun'iyuhundah din natpun an ayiw, ya nunluwaluda ta bugwaondan ayagan di ngadan Ba'al an ente\"adah helhelong ta nangamung nuntonga nan algaw. Ya inaliday, “O Ba'al, donglom ni' ta tabolom tun luwalumi!” Mu mi'id ah al'ali, ya mi'id ah tumbal. Ya gunda manayaw hinan nunlene'woh hinan pun'onngan an din inyammada. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K118_27","012_18_27","1KI","18","27","27","Ya unat goh nuntonga nan algaw ya ente\"an Elijah an ilayahan didan alyonay, “Ol'oltonyun mangit'u' an munluwalu ti hiya akkay di immannung an madayaw! Mid mapto' ya un munnomnomnom, unu un way nahiwana, unu un numbaat, unu un nolo', at mahapul an bangunonyu!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K118_28","012_18_28","1KI","18","28","28","At inyal'allan nan propetan Ba'al an ahitutu'u' an munluwalu, ya hinugatdah uwah unu yu'uyu di odolda ta nangamung un numpangadala an hiyah ne ugalida. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K118_29","012_18_29","1KI","18","29","29","Ya unat goh wan mayob din algaw ya ahida ngangalawngaw an mid poto' di hapitonda an umatdah mun'angaw hi engganay gutud di pun'onngan hinan onong di mahilip. Mu mi'id ah himmapit, ya mi'id ah tinumbal, ya mi'id ah nanaghaggung. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K118_30","012_18_30","1KI","18","30","30","Ya inalin Elijah an amin hinan tataguy, “Umali ayu ta meheggon ayun ha\"in.” Ya an amin din tatagu ya immuyda ta meheggondan hiya. Ya impaphodnan inyam'amma din pun'onngan ay Apo Dios an napa\"i. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K118_31","012_18_31","1KI","18","31","31","Ya innal Elijah din himpulu ta duwan batu ta mepong hinan hinohhah nan himpulu ta duwan holag Jacob an din himmapitan Apo Dios an inalinay, “Hi Israel mahkay di ngadanmu.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K118_32","012_18_32","1KI","18","32","32","Ya hanan batuy impiyammana goh hi pun'onngan hi pundayawan ay Apo Dios, ya impiyammanay uwaleng hi nunlene'woh hinan pun'onngan, ya hay mun'olog hi mittuh nan danum enen uwaleng ya hi'itangan opat di galon. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K118_33","012_18_33","1KI","18","33","33","Ya pinanuhna din ayiw an nun'iyuhunah nan pun'onngan, ya pinaltina din uyaw an baka, ya numpuhitna, ya nun'iyuhunah din ayiw. Ya inalinay, “Punuwonyuy opat hi galon hinan danum, ya nun'ihiityuh nan Onong an Moghob ya nan ayiw an mitungu.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K118_34","012_18_34","1KI","18","34","34","Ya unat goh nalpah ya inalinay, “Ipidwayu!” At inatda. Ya inalina goh di, “Ipitluyu!” Ya inatda goh hi pitluna. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K118_35","012_18_35","1KI","18","35","35","Ya immayuh di danum hinan nunlene'woh hinan pun'onngan ta nangamung un napnu din uwaleng hi danum. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K118_36","012_18_36","1KI","18","36","36","Ya heden gutud di pun'onngan hinan mahilip ya hi Elijah an propeta ya immuy neheggon hinan pun'onngan, ya nunluwalun Apo Dios an inalinay, “O Apo Dios an dayawon da Abraham, ya hi Isaac, ya hi Jacob, ipa'innilam ad ugwan an algaw an He\"ay immannung hi Dios an dayawon nan holag Israel, ya ta ma'innila an ha\"in di baalmu, ya inat'un amin hatu ti hiyah ne immandalmu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K118_37","012_18_37","1KI","18","37","37","Tabolom ni' ahan, O Apo Dios! Tabolom ni' nan luwalu' ta way panginnilaan tun tatagun He\"ah Apo Dios an madayaw, ta way aton daten tatagun mumbangngad ay He\"a!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K118_38","012_18_38","1KI","18","38","38","Ya limmun Apo Dios nan apuy an nalpud abuniyan, ya himbumagga ya nun'oghob din wah nan pun'onngan an din ne'nong an baka, ya ayiw, ya din batu, ya nan luta, ya natdu' goh din danum hinan uwaleng! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K118_39","012_18_39","1KI","18","39","39","Ya unat goh tinnig an amin nan tataguh den na'at ya numpunlu'bubda, ya inaliday, “Hi Apo Dios di immannung an Dios! Hi Apo Dios di immannung an Dios!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K118_40","012_18_40","1KI","18","40","40","Ya inalin Elijah ay diday, “Pundopapyu nan propetan Ba'al! Ya tigonyu ta mi'id ah lumayaw!” Ya dempapdan amin din propetan Ba'al, ya inamung Elijah didah nan Nundotal an Kishon, ya numpatoynan amin didah di. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K118_41","012_18_41","1KI","18","41","41","Ya inalin Elijah hinan Alin hi Ahab di, “Eka ta mangan'a ya imminum'a ti nen madngol di udan an munggongaah!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K118_42","012_18_42","1KI","18","42","42","At immuy hi Ahab an nangan ya imminum, mu hi Elijah ya nunti'id ta immuy hinan tulid den Duntug an Carmel, ya inyappuhuna, ya inyungyungna, ya endengatnay ulunah nan numbattanan di lulugna. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K118_43","012_18_43","1KI","18","43","43","Ya inalinah nan baalnay, “Amangom nan baybay.” Ya unat goh nunti'id ta inamangna ya inalinay, “Mi'id ah tinnig'u.” Ya inalin goh Elijah di, “Ipidwam an amangon.” At numpapituh Elijah an nangalih din baalna ta amangona nan baybay. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K118_44","012_18_44","1KI","18","44","44","Ya heden apitun di inayana ya inalin nan baalnay, “Waday tinnig'un itang an bunut an umat hi ngamay di tagun bimmuhu' hinan baybay.” Ya inalin Elijah di, “Alyom ay Ahab ta idadaana nan kalesanan punluganan di mi'gubat, ya nunlugan an mundadyun umanamut ti mah'u' hinan udan, ya gulat ta maladaw an makak at mid mabalin.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K118_45","012_18_45","1KI","18","45","45","Ya unat goh na'amtang ya naldom ad dayan hemmelong di bunut, ya middum di puo', ya inongolnay udan. Ya nunnaudon Ahab an nunlugan, ya immuy ay Jezreel. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K118_46","012_18_46","1KI","18","46","46","Ya impabi'ah Apo Dios hi Elijah, at binalikisana din lubungna, ya imbi'ahnan immuy, ya iniwanganah Ahab an ali, at hiyay nahhun an nidatong hinan siudad ad Jezreel. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K119_1","012_19_1","1KI","19","1","1","Hi Ahab ya inulgudnan amin ay Jezebel din ina'inat Elijah an hay aat di numpamatayanah din propetan Ba'al. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K119_2","012_19_2","1KI","19","2","2","At hi Jezebel ya impehnagnay hapitnan Elijah an inalinay, “Ta\"on hi unna' patayon hinan bulul an dayawo' ya nan at hitun olas hi ma'et hi un'u adi iballoh an aton ay he\"a nan umat hidin inatmuh nan propetan Ba'al!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K119_3","012_19_3","1KI","19","3","3","At timma'ot hi Elijah, ya nunligud an nakak ta way atonan adi matoy, ya initnudna din baalna ta immuydad Beersheba ad Judah, ya tinaynana din baalnah di. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K119_4","012_19_4","1KI","19","4","4","Mu hiya ya un oh'ohhan nangiyal'algaw an nundaldallanan an umuy hinan mapulun ya unna palpaliwan ya nidatong hidin puun di ayiw an ma'alih broom, ya inumbun, ya nunluwalu ti hiya ya penhodnan matoy. Ya hay inluwaluna ya inalinay, “O Apo Dios, ammuna! Nidugah ahan tun ma'ma'at ay ha\"in! At ta\"on ya pinogpogmu tun pi'tagua' ta umata' hidin o'ommod'u!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K119_5","012_19_5","1KI","19","5","5","At nolo' hinan puun nan ayiw. Ya hin'alina ya immuy han Anghel, ya binangona hiya, ya inalinan hiyay, “Bumangon'a ta mangan'a.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K119_6","012_19_6","1KI","19","6","6","Ya unat goh inta'wadna ya tinnigna han ongol an tinapay an wah nan ullugwan di nolo'ana an nihaang hinan bimmalan uleng, ya wada goh di danum an nittuh alewahhang. At nangan, ya ininumna din danum, ya nolo' goh. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K119_7","012_19_7","1KI","19","7","7","Ya immuy goh nan Anghel Apo Dios hi pidwana, ya binangona goh, ya inalinay, “Bumangon'a ta mangan'a ta way iyi'ilogmu ti nan dalanom ya adagwi, at ma\"ab'ablay'a.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K119_8","012_19_8","1KI","19","8","8","At bimmangon hi Elijah, ya nangan, ya ininumna din danum. At nun'olog heden inanah inyi'ilognan dimmaladalan hi napat di algaw ya labi ya un dumatong hinan Duntug an Horeb an duntug Apo Dios. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K119_9","012_19_9","1KI","19","9","9","Ya nidatong hinan way liyang, at immiyan hidi. Ya hin'alina ya himmapit hi Apo Dios ay hiya, ya inalinay, “Hay ngadan di atom hitu, Elijah?” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K119_10","012_19_10","1KI","19","10","10","Ya tembalna an inalinay, “Ha\"in ya mahmahlua' an mangat hinan ipatamum, O Apo Dios an madayaw an nidugah di abalinana! Ti nan holag Israel ya din'ugda nan Uldinmu, ya numpa\"ida nan pun'onngam, ya numpatoydan amin din propetam an unna' anggay hi na'angang, ya ten ha\"in di ana'anaponda ta patayona'!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K119_11","012_19_11","1KI","19","11","11","Ya inalin Apo Dios ay hiyay, “Lumahun'a, ya timma'dog'ah nan duntug hinan hinagang'u ti maluha' hidi.” Ya palpaliwan ya waday mabi'ah an tuyup, ya nun'anga' nan aduntuduntug, ya nun'aphal nan batu, mu mi'id hi Apo Dios hinan tuyup. Ya unat goh dimminong din mabi'ah an tuyup ya nihukat nan alyog ti immalyog, mu mi'id hi Apo Dios hinan alyog. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K119_12","012_19_12","1KI","19","12","12","Ya unat goh nalpah nan alyog ya nihukat goh nan apuy, mu hi Apo Dios ya mi'id hinan apuy. Ya unat goh nalpah nan apuy ya waday mun'alumium. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K119_13","012_19_13","1KI","19","13","13","Ya unat goh dengngol Elijah henen mun'alumium ya inhophopna din lubungnah angahna, ya bimmuhu' hinan liyang, ya timma'dog hinan pantawna. Ya hin'alina ya waday dengngolnan himmapit ay hiya an inalinay, “Hay at'atom hitu, Elijah?” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K119_14","012_19_14","1KI","19","14","14","Ya tembal Elijah an inalinay, “Ha\"in ya mahmahlua' ay He\"a, O Apo Dios an madayaw an nidugah di abalinana! Ti nan holag Israel ya din'ugda nan Uldinmu, ya numpa\"ida nan pun'onngam, ya numpatoydan amin din propetam an unna' anggay hi na'angang, ya ten ha\"in di ana'anaponda ta patayona'!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K119_15","012_19_15","1KI","19","15","15","Ya inalin Apo Dios ay hiyay, “Mumbangngad'ah nan Mapulun an Damascus, ya immuy'ah nan babluy, ya indawatmun iluwaluan hi Hazael ta hiyay alid Aram. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K119_16","012_19_16","1KI","19","16","16","Ya indawatmu goh an iluwaluan hi Jehu an hina' Nimshi ta hiyay alid Israel, ya hi Elisha an hina' Shaphat an nalpud Abel Meholah di idawatmun iluwaluan ta hiyay propetah nan babluymu ta hiyay mihukat ay he\"a. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K119_17","012_19_17","1KI","19","17","17","Ya ta wada ay di na'angang hi limmayaw an agguy pinatoy Hazael ya patayon Jehu, ya ta wada ay di lumayaw hi adi patayon Jehu ya hi Elisha di mamatoy. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K119_18","012_19_18","1KI","19","18","18","Mu ma'innila an wada pay di hinlibuh nan tatagud Israel an din un'unnud ay Ha\"in, ya din agguy nundayaw ay Ba'al, ya an amin din agguy nangungngun hiya.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K119_19","012_19_19","1KI","19","19","19","At nakak hi Elijah hidi, ya inah'upanah Elisha an hina' Shaphat an mun'al'aladu, ya waday himpulu ta duwan palis an nun'ipakun bakan pun'aladuon da Elisha ya nan i'ibbana, ya nan namingngit an palis di manmandalon Elisha an mun'aladu. Ya unat goh wan maluh hi Elijah eden puntamuana ya inaana din adu\"oy an lubungna, ya impa'wahnay lubungnan hiya. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K119_20","012_19_20","1KI","19","20","20","At tinaynan Elisha din bakan pun'aladuona, ya nangunud an pindugnah Elijah, ya inalinan hiyay, “Mumbangngada' ni' ta umuy'u alyon ay da ama ay inay okodda ya unna' mumbangngad ya inunud'u he\"a!” Ya inalin Elijah ay hiyay, “Oo aga, mumbangngad'ah tu ta adim aliwan tun inat'un he\"a.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K119_21","012_19_21","1KI","19","21","21","At numbangngad hi Elisha hidin pun'al'aladuana, ya pinaltina din palisnan baka, ya nun'ihaangna, ya din pakun ayiw di nanunguna ta nalutu, ya nun'iwanahna din dotag hinan tatagu ta nun'ihdada. Ya unat goh nalpah hene ya nakak ta inunudnah Elijah ta hiyay intamuanah badangana. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K120_1","012_20_1","1KI","20","1","1","Hi Ben-Hadad an alid Aram ya inamungnan amin din tindaluna. Ya niddum ay hiya din tulumpulu ta duwan a'ali, ya din do'ol an kabayuda, ya nan kalesan punluganan di mi'buhul, at nalammungdan nunti'id ta umuyda li'ubon ad Samaria, ya ginubatda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K120_2","012_20_2","1KI","20","2","2","Ya impehnag Ben-Hadad di hapitnah nan baalna ta umuyda alyon ay Ahab an alid Israel di, “Umat hituy pohdon nan Alin hi Ben-Hadad ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K120_3","012_20_3","1KI","20","3","3","an alyonay, Idatmun hiya nan pihhum, ya nan balitu'mu, ya nan a'ahawam, ya nan imbabaluymu ta bagi'.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K120_4","012_20_4","1KI","20","4","4","Ya tembal nan alid Israel an hi Ahab an inalinay, “Alyonyuh nan Alin hi Ben-Hadad an apu' di abuluto' an idat an amin nan odowona, ya mabalin an idat'u tun odol'u, ya an amin nan gina'un wan ha\"in.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K120_5","012_20_5","1KI","20","5","5","La'tot ya numbangngad goh din baal Ben-Hadad, ya inaliday, “At hituy hinapit Ben-Hadad an inalinay, Ha\"in ya nunhonaga' hi mangalah nan silver, ya nan balitu'mu, ya nan a'ahawam, ya nan imbabaluymu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K120_6","012_20_6","1KI","20","6","6","At hi ma'et hi umat hitun olas ad ugwan ya honogo' nan baal'u ta alikaponda nan abungmun ali ya nan numpunhituwan nan baalmu ta an amin nan way tigondah nan amnawanda ya alanda.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K120_7","012_20_7","1KI","20","7","7","At nan alid Israel ya inayaganan amin din a'ap'apuh nan abablubabluy, ya inalinay, “Innilaonyu an henen tagu ya un dumaladalat hi gulu! An waday hennagnah immalin ha\"in an alyonay un'u idat nan a'ahawa', ya nan imbabaluy'u, ya nan silver, ya balitu\"u, ya inabulut'u!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K120_8","012_20_8","1KI","20","8","8","Ya an amin din a'ap'apu ya an amin din tatagu ya inalidan hiyay, “Adim ahan dongdonglon henen tagu, ya adim unudon di alyona!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K120_9","012_20_9","1KI","20","9","9","At inalin nan Alin hi Ahab hinan baal Ben-Hadad di, “Alyonyuh nan Aliyun hi Ben-Hadad di, Inabulut'u nan penhodnan odowon, mu adi' ahan abuluton nan miyadwan odowona!” At nakak daden nahnag an baal ta immuyda imbaag ay Ben-Hadad nan nambal Ahab. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K120_10","012_20_10","1KI","20","10","10","Ya hi Ben-Hadad ya nunhonag goh ta alyondan Ahab di, “Hay ihapata' hinan bulul'un dayawo' ya pa\"io' ahan nan babluymud Samaria, ya mid ah ma'angang hina an ta\"on nan hupu', ya mabalin an patayona' hinan bulul'uh un adi ma'at!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K120_11","012_20_11","1KI","20","11","11","Ya hay nambal nan alid Israel ya inalinay, “Alyonyun hiyay, Nan mangidadaan an mangegtom hinan gina'un di mi'buhul ya adina hunnon an ipabagtuy odolna ta awni ta nangamung malpah di gubat hi un hiyay mangabak!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K120_12","012_20_12","1KI","20","12","12","Ya heden gutud di umin'inuman da Ben-Hadad ya nan ni'yibbanan a'alih nan tuldada, ya impa'inniladan hiya din nambal Ahab hi inalina. At hiya ya minandalna din tindalun inalinay, “Mundadaan ayu ta gubaton tu'u!” At nundadaanda ta umuyda gubaton nan babluy. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K120_13","012_20_13","1KI","20","13","13","Ya immuy han propetan Ahab an alid Israel, ya inalinay, “Hi Apo Dios ya inalinay, Tinnigmu hadin do'ol ahan an tindalu? Adim ita'ot dida ti Ha\"in ya idat'uy abalinam, at abakom didad ugwan an algaw ta way panginnilaam an Ha\"in di immannung an Dios!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K120_14","012_20_14","1KI","20","14","14","Ya inalin Ahab hinan propetay, “Hay mangipangpangulun da'mih nan umuy mi'buhul?” Ya tembalna an inalinay, “Hay inalin Apo Dios hi mangipangulu ya nan ungungan a'ap'apun nan tindalun ipapto' nan a'ap'apun di numbino'ob'on an provincia.” Ya inalin Ahab goh di, “Hay mangipanguluh nan do'ol an mangete\"ah nan gubat?” Ya tembalna an inalinay, “Mi'id udum an he\"a.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K120_15","012_20_15","1KI","20","15","15","At inamung Ahab nan ungungan a'ap'apun nan tindalun ipapto' nan a'ap'apun di numbino'ob'on an provincia, ya duway gahut ta han tulumpulu ta duwa. Ya inamungna goh an amin nan udumnan tindalun holag Israel, ya pituy libu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K120_16","012_20_16","1KI","20","16","16","At impadehdah din nuntongay algaw hidin gutud di umin'inuman da Ben-Hadad ya din tulumpulu ta duwan a'alin din bumadang ay hiyan wah didah nan tuldadan nun'abutong. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K120_17","012_20_17","1KI","20","17","17","Ya hay nahhun hi nangipangpangulu ya din ungungan a'ap'apun nan tindalun ipapto' nan a'ap'apun di numbino'ob'on an provincia. Ya impa'innilan din hennag Ben-Hadad an immuy nunhi'im an inalidan hiyay, “Na'uy nan tatagun nalpud Samaria!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K120_18","012_20_18","1KI","20","18","18","Ya inalin Ben-Hadad di, “Tigonyu ta unda ay umali an mi'gadyum ya tiniliwyu, ya adiyu patayon dida! Ya wa ay ta unda umalin mi'gubat ya tiniliwyu dida, ya adiyu patayon!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K120_19","012_20_19","1KI","20","19","19","Ya din ungungan a'ap'apun nan tindalun ipapto' nan a'ap'apun di numbino'ob'on an provincia ya impanguludan bimmuhu' hinan babluy, ya nitnudda din udumnan tindalun di i'Israel ay dida. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K120_20","012_20_20","1KI","20","20","20","Ya unat goh nundidittumda ta intagandan numpapattoy ya an amin din hinohhan tindalud Israel ya numpatoyda din ni'gubatda, at numpangalayaw nan tindalun i'Aram, ya numpudug nan tindalud Israel dida. Mu hi Ben-Hadad an alin di i'Aram ya nunligud an nuntakay hinan kabayu, ya limmayaw, ya nitnudda din tindalunan numpungkabayu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K120_21","012_20_21","1KI","20","21","21","Ya immuy din alid Israel, ya nunhamhamda din kabayu ya din kalesan punluganan di mi'gubat, ya nidugah an do'ol di numpatoynah nan tatagun i'Aram. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K120_22","012_20_22","1KI","20","22","22","Ya unat goh nalpah hana ya immuy goh nan propetah nan alid Israel, ya inalinan hiyay, “Adalom hi nahamad ta udmam nan tindalum, ya inhamadmun munnomnom hi atom ta midadaan'a ti heten umalin tawon ya gubaton da'yu goh hinan alid Aram.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K120_23","012_20_23","1KI","20","23","23","Ya nan u'upihyal nan alid Aram ya inalidan Ben-Hadad di, “Nan do'ol an dayawon di i'Israel ya madayaw hinan dudunduntug, at hiyaat unda mabi'ah, ya inabak ditu'u. Mu gulat ta nan nundotal di pangubatan tu'u at ditu'uy mabi'bi'ah ya un dida! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K120_24","012_20_24","1KI","20","24","24","At atom ni' ta anom an amin nan a'ali an mangipangpanguluh nan gubat ta ihukatmu nan a'ap'apun di tindaluda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K120_25","012_20_25","1KI","20","25","25","Hay atom ya mahapul an udmam nan tindalum ta umat hidin ado'ol din na'ubah an nun'atoy, ya udmam goh nan kabayu ya nan kalesan punluganan di mi'gubat ta umat hi uyap din kabayu ya lugan an nun'a'ubah hidin hopapna. At atom ay hana ya mabalin an gubaton tu'u nan i'Israel hinan nundotal, at umannung an abakon tu'u dida mahkay!” At inabulutna din inalida, ya inatna. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K120_26","012_20_26","1KI","20","26","26","Ya unat goh nadatngan heden miyadwan tawon ya inamung Ben-Hadad din tatagunan i'Aram ta nunti'iddah ad Aphek ta umuyda gubaton ad Israel. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K120_27","012_20_27","1KI","20","27","27","Ya nundadaan goh damdama nan holag Israel, at na'amungda, ya nidatandah nan gina'un di mi'gubat, ya immuydan manamuh nan buhulda. At nan holag Israel ya nungkampudah nan hinagang nan binuhulda, ya itangdan umatdah nan duwan pampun hinan i\"itang an gandeng, mu nan i'Aram ya lennapanda nan babluy. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K120_28","012_20_28","1KI","20","28","28","Ya nan propeta ya immuy hinan alin di i'Israel, ya inalinay, “Umat hituy inalin Apo Dios: Gapu ta nan i'Aram ya inaliday, Hi Apo Dios ya Dios hinan dudunduntug ya bo'on Dios hinan nundotal at Ha\"in ya ipa'abak'un da'yun amin hadin nidugah an do'ol an i'Aram ta way panginnilaanyun Ha\"in di immannung an Dios!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K120_29","012_20_29","1KI","20","29","29","Ya numpundinammang di nungkampuan nan hinohhan i'Aram hinan hinohhan i'Israel hi himpiptuy algaw. Ya heden apitun di algaw ya intaganday gubat, ya hay pinatoy nan holag Israel hinan ohay algaw hinan tindalun di i'Aram ya hinggahut di libu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K120_30","012_20_30","1KI","20","30","30","Ya din udumnan agguy natoy ya numpangalayawda ta immuydah nan babluy ad Aphek, mu natu\"in din hamintun allup nan babluy, ya nagatnan di duwampulu ta pituy libun dida. Ya hi Ben-Hadad ya limmayaw goh ta immuy nipo\"oy hinan nali\"udan an kuwaltuh nan ohan abung hinan babluy. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K120_31","012_20_31","1KI","20","31","31","Ya immuy ay hiya nan u'upihyalna, ya inalidan hiyay, “Hay dengngolmih aat nan a'alid Israel ya ma'ahhimo'da, at iyabulutmu ni' ta umuy amih nan alin di Israel an pun'iyalewa'ohmi nan nun'apa\"i an lo'ob hi gitangmi ya nun'elepotmiy talin hi ulumi ya un ami umuy hinan alin di Israel, at olom ni' ya adi da'a patayon!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K120_32","012_20_32","1KI","20","32","32","At inabulutna, at nun'iyalewa'ohda nan nun'apa\"in lo'ob hi gitangda, ya nun'elepotday talin hi uluda ya unda umuy ay Ahab an alid Israel, ya inalidan hiyay, “Hi Ben-Hadad an baalmu ya mumpahpahmo' ay he\"an alyonay, Adia' ni' patayon!” Ya inalin han Alin hi Ahab di, “Undan wah na mah an matagu? Maphod ta matagu, at ibilang'u hiyah agi'!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K120_33","012_20_33","1KI","20","33","33","Danen u'upihyal Ben-Hadad ya hehennodday maphod hi pangimmatunan, at unat goh inalin Ahab di, “Agi',” ya nunnaudondan nambal an alyonday, “Oo, hi agim an hi Ben-Hadad ya matagu.” At inalinay, “Umuyyu awiton ta iyaliyuh tu.” Ya unat goh nidatong hi Ben-Hadad ay hiya ya inayagana ta mi'lugan hinan kalesan punluganana. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K120_34","012_20_34","1KI","20","34","34","Ya inalin Ben-Hadad ay hiyay, “Nan babluy an din penloh ama ay amam ya ibangngad'un he\"a, at mabalin goh an mun'amma'ah palengked Damascus hi puntendaanyu an umat hidin inat amah ad Samaria.” Ya inalin Ahab di, “Iyabulut'uy akakam an dumalat hinan maphod an inalim.” At inhamaddan inyammay nuntulaganda ta nalpah ya pinakakna. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K120_35","012_20_35","1KI","20","35","35","Ya heden gutud ya wada han ohan propetan nangalih nan ligwanay, “Hay inalin Apo Dios hi atom ay ha\"in ya hudpa'ona'.” Mu adi pohdon den ibbanan manudpa' ay hiya. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K120_36","012_20_36","1KI","20","36","36","At inalin nan propetan hiyay, “Dumalat nan agguymu nangunudan hinan inalin Apo Dios at awni ta makak'an ha\"in at waday ah'upam hi layon, ya pinatoy da'a!” Ya immannung an unat goh nakak ya dinamuna din layon, at pinatoyna hiya. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K120_37","012_20_37","1KI","20","37","37","Ya henen propeta ya immuy goh hinan ohan tagu, ya inalinan hiyay, “Hudpa'ona' ni'!” Ya nunhudpa' den tagu, ya nidugah di nanugatnan hiya. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K120_38","012_20_38","1KI","20","38","38","At nakak heden propeta ta immuy hinan pingit di kalata ta hodonay maluh hinan alin di i'Israel, ya dinu'panay angahnah lo'ob ta adi ma'immatunan. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K120_39","012_20_39","1KI","20","39","39","Ya unat goh wan maluh han ali ya mun'alih hiyan alyonay, “Ha\"in an baalmu ya immuya' hinan gagwan di nunggugubatanda, ya inyalin nan ohan tindalun ha\"in han ohan buhul an tiniliwda, ya inalinay, Iyadugmu ta adi lumayaw, mu gulat ta ipalayawmu ya he\"ay mapatoy hi bayadna, unu unmu bayadan hi tulumpulu ta opat an kiluh silver. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K120_40","012_20_40","1KI","20","40","40","Ya ha\"in an baalmu ya mi'id poto' di inat'u, at agguy'u tinnig, ya nunligud, ya limmayaw! At hay maphod mah hi ma'at ay ha\"in nin?” Ya inalin han alid Israel ay hiyay, “Nen he\"ay nangipa'innilah nan numbaholam, at mahapul an mamolta'a.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K120_41","012_20_41","1KI","20","41","41","Ya inaan din propeta din lo'ob an nihophop hi angahna, at inimmatunan han alin hiyay ohah nan propeta. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K120_42","012_20_42","1KI","20","42","42","Ya inalinah nan aliy, “Umat hituy hinapit Apo Dios an inalinay, Dumalat di nangabulutam hi nangipakakam hinan tagun inali' hi mahapul an mapatoy at nan pi'taguam di pumbayadmu ta he\"ay mapatoy, ya nan tatagum di mibayad hinan tatagun numpangalayaw an ingnganuymun agguymu inunud ta numpatoymu.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K120_43","012_20_43","1KI","20","43","43","Ya heden alin nan holag Israel ya maguguluy punnomnomanan immanamut hi palasyunad Samaria ti ma'allungdaya ya ma'abbungot goh. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K121_1","012_21_1","1KI","21","1","1","Wada han galden an puntanoman hi greyp an neheggon hinan palasyun nan Alin hi Ahab hidid Jezreel, ya henen luta ya bagin Naboth. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K121_2","012_21_2","1KI","21","2","2","Wada han ohay algaw ya inalin Ahab ay Naboth di, “Idatmun ha\"in nan galdenmun natamman hi greyp ta way puntamma' hi halawhaw ti maphod an neheggon hinan palasyu, ya palga' hi ma\"aphod hi galden ta hiyay tammam hi greyp. Unu pohdom ay ya un'u pola'on hi pihhu.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K121_3","012_21_3","1KI","21","3","3","Ya inalin Naboth ay Ahab di, “Adi iyabulut Apo Dios hi un'u idat ay he\"a nan banoh amah din a'apumi!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K121_4","012_21_4","1KI","21","4","4","At hi Ahab ya immanamut hi abungna an maguguluy nomnomnan bumubungot ya ma'allungdaya ti dumalat nan inalin Naboth an iJezreel ay hiya. Ya immuy hinan kamana, mu agguy nolo' ti nan dedeng di hinagangna, ya adina pohdon an mangan. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K121_5","012_21_5","1KI","21","5","5","Ya immuy hi ahawanan hi Jezebel, ya inalinan hiyay, “Anaad ta magugulu'a? Ya anaad ta adi'a mangan?” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K121_6","012_21_6","1KI","21","6","6","Ya inalin Ahab ay ahawanay, “Oo, ti ni'hapita' ay Naboth ta pola'o' nan lutan puntammanah greyp, unu un'u hukatan hi umat enen luta, ya adina pohdon an inalinay adi mabalin.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K121_7","012_21_7","1KI","21","7","7","Ya inalin ahawanan hi Jezebel di, “Anaad? Un'a dan bo'on ali? Bumangon'a ta mangan'a, ya immamlong'a! Ha\"in ya ala' henen galden Naboth!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K121_8","012_21_8","1KI","21","8","8","At hi Jezebel ya nuntudo', ya impelmanay ngadan Ahab, ya impado'olna din tudo', ya nuntimlianah nan timlin di ali, ya impiyuynan impiyapong hidin mumpangipangpanguluh nan tatagu ya din e'gonan nan tataguh nan ni'hituh nan babluy an wadan di nunhituwan Naboth. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K121_9","012_21_9","1KI","21","9","9","Umat hituy nitudo' an inalinay, “Iyuldinyu ta an amin ayu ya ilungdayaanyun munluwalu, ya impabunyuh Naboth hinan me'gonan an umbunan. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K121_10","012_21_10","1KI","21","10","10","Ya impabunyuy duwah tatagun munlayah hinan hinagangna, ya ta diday munlumun mangipabahol ay hiyan alyonday, He\"a ya inidutam hi Apo Dios ya nan ali! At hiyay dumalat hi pangawitanyun hiya, ya imbuhu'yu, ya nundotnayyuh batu ta matoy.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K121_11","012_21_11","1KI","21","11","11","At din mumpangipangpanguluh nan tatagu ya din e'gonan nan tatagun ni'hituh nan babluy Naboth ya inatda din inalin di tudo' an impiyuy Jezebel ay dida. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K121_12","012_21_12","1KI","21","12","12","Ya nunnaudondan pento' di ohay algaw an punlungdayaanda, at impabundah Naboth hinan me'gonan an umbunan di nabagtun tagu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K121_13","012_21_13","1KI","21","13","13","Ya immuy din duwan munlayah, ya inumbundah nan hinagangna, ya daden duwan munlayah ya limmuday bahol Naboth ti impa'inniladah nan tatagun na'amung an inaliday, “Hi Naboth ya inidutanah Apo Dios ya nan ali!” At inawitda hiya, ya imbataandah nan babluy, ya nundotnaydah batu ta natoy. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K121_14","012_21_14","1KI","21","14","14","At impa'inniladan Jezebel an inaliday, “Hi Naboth ya nundotnaymih batu, at natoy.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K121_15","012_21_15","1KI","21","15","15","Ya unat goh dengngol Jezebel an nundotnaydah Naboth ta natoy ya inalinan Ahab di, “Natoy hi Naboth! At eka mahkay ta hakupom nan galden an adina ila'un he\"a!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K121_16","012_21_16","1KI","21","16","16","Ya unat goh dengngol Ahab an inalinay natoy hi Naboth ya nala\"uy, ya nunnaudonan immuy hinan galden Naboth, ya inalinay bagina mahkay. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K121_17","012_21_17","1KI","21","17","17","Ya himmapit hi Apo Dios ay Elijah an iTishbe an inalinay, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K121_18","012_21_18","1KI","21","18","18","“Mala\"uy'a, ya nundadyu'a ta eka damuwon nan Alin hi Ahab an mumpapto' ad Samaria! Hiya ya wah dih nan galden Naboth ti inalinay hiyay ad galden. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K121_19","012_21_19","1KI","21","19","19","Ya alyom ay hiyay, Umat hituy inalin Apo Dios ay he\"a: Undan wa ay ta nalpah an pinatoymu nan tagu ya inalim di lutam nan lutana? Ya alyom goh ay hiyay, Hay hinapit goh Apo Dios ya inalinay, Nan lugal an nanildilan nan ahuh dalan Naboth ya hiya goh di panildilan nan ahuh dalam! Ya bo'on nan udumnan dala ti nan dalam mahkay!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K121_20","012_21_20","1KI","21","20","20","Ya inalin Ahab ay Elijah di, “Inah'upana' damdama ay he\"a an buhul'u!” Ya tembal Elijah an inalinay, “Immannung an inah'upa' he\"a ti he\"a ya paddungnay unmu inla'uy odolmuh nan nangatam hinan na\"appuhin adi pohdon Apo Dios! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K121_21","012_21_21","1KI","21","21","21","At umat hituy inalin Apo Dios an inalinay, Idat'uy na\"appuhih punligatam, ya ubaho' he\"a ya an amin nan linala'in holagmu an ta\"on hi unda himbut unu bo'on himbut! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K121_22","012_21_22","1KI","21","22","22","Hay ma'at hinan pamilyam ya mipaddung hinan na'at hi pamilyan Jeroboam an hina' Nebat, ya umat goh hinan pamilyan Baasha an hina' Ahijah an dumalat nan nangipabungtam ay Ha\"in ti dimmalat nan nangipanguluam hi numbaholan nan holag Israel. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K121_23","012_21_23","1KI","21","23","23","Ya hay inalin Apo Dios hi ma'at ay Jezebel ya onon di ahuy odolnah nan allup ad Jezreel. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K121_24","012_21_24","1KI","21","24","24","Ya an amin nan nitulang ay Ahab hi matoy hinan babluy ya onon nan ahu, ya nan matoy hinan nibataan hinan babluy ya pun'a'an di hamuti.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K121_25","012_21_25","1KI","21","25","25","(Ma'innila an mi'id ah ohah umat ay Ahab an inyohhanah nan na\"appuhin adi pohdon Apo Dios di inatna ti enetlod han ahawanan hi Jezebel. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K121_26","012_21_26","1KI","21","26","26","Hiya ya na\"appuhin umipabain di inatnan ni'dayaw hinan bulul an umat hi inat din himpampun an holag Amor an din pinakak Apo Dios enen babluy hidin nidatngan nan holag Israel.) ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K121_27","012_21_27","1KI","21","27","27","Ya unat goh nalpah an dengngol Ahab din hinapit Apo Dios an imbaag Elijah ya henekheknay lubungna, ya nunlubung hi langgut, ya nun'ulat an adi mangan. Ya agguyna ina\"aan din langgut an inlubungna, ya nan panalana ya agguyna impabagtuy odolna. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K121_28","012_21_28","1KI","21","28","28","Ya himmapit goh hi Apo Dios ay Elijah an inalinay, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K121_29","012_21_29","1KI","21","29","29","“Inilam nan aat di inat Ahab an nangipa'ampah odolnan Ha\"in? Dumalat enen numpa'ampaanan Ha\"in ya adi' ipa'aliy mama\"in hiyan ten gutud di ataguna, ta awni ta matoy ya un'u moltaon nan holagna.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K122_1","012_22_1","1KI","22","1","1","Ya heden tuluy tawon ya maphod an agguy nunggugubat nan i'Aram hinan i'Israel. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K122_2","012_22_2","1KI","22","2","2","Mu heden miyatlun tawon ya hi Jehoshaphat an alid Judah ya immuy hinan alid Israel. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K122_3","012_22_3","1KI","22","3","3","Ya nan alid Israel ya inalinah nan u'upihyalnay, “Unyu dan agguy ininnilan ad Ramoth Gilead ya hakup tu'u, ya ten un tu'u didindinong an mi'id di aton tu'u ta way aton tu'un mamloh hinan alid Aram?” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K122_4","012_22_4","1KI","22","4","4","Ya inalinan Jehoshaphat di, “Pohdom ta middum ayun da'mi ta umuy tu'u gubaton ad Ramoth Gilead?” Ya inalin Jehoshaphat hinan alid Israel di, “Ha\"in ya midduma' hi un'a nundadaan, ya ta\"on nan tindalu' ya nan kabayuda ya nidadaan, at okod'an mummandal ay dida.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K122_5","012_22_5","1KI","22","5","5","Ya wada goh di inalin Jehoshaphat hinan ali an inalinay, “Hay mahhun hi atonta ya mahapul an innilaontay alyon Apo Dios.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K122_6","012_22_6","1KI","22","6","6","At hi Ahab an alid Israel ya impa'ayagnan amin din propeta ta na'amungda, ya hi'itangan opat di gahut di uyapdan linala'i, ya inalinan diday, “Mabalin an umuymi gubaton ad Ramoth Gilead, unu adimi?” Ya tembaldan inaliday, “Mabalin an umuyyu gubaton ti umannung an badangan da'yun Apo Dios ta da'yuy mangabak ay dida!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K122_7","012_22_7","1KI","22","7","7","Mu hi Jehoshaphat ya inalinay, “Undan mi'id di propetan Apo Dios hi mabalin an pangibagan?” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K122_8","012_22_8","1KI","22","8","8","Ya inalin nan alid Israel ay Jehoshaphat di, “Ihnay ohah mabalin an pangibagan hinan inalin Apo Dios an hi Micaiah an hina' Imlah, mu adi' ahan pohdon hiya ti an amin nan imbaagnah aat'u ya mi'id ah maphod an un hay nappuhin amin!” Ya inalin Jehoshaphat di, “Adi mabalin an hapitom di umat hina!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K122_9","012_22_9","1KI","22","9","9","At nan alid Israel ya inayagana nan u'upihyalna, ya inalinay, “Eka ayagan hi Micaiah an hina' Imlah, ya nunnaudom an iyali!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K122_10","012_22_10","1KI","22","10","10","At nan alid Israel ya hi Jehoshaphat an alid Judah ya numpunlubungdan duwah lubung di ali, ya inumbundan duwah nan umbunan di alih nan way pun'elekan hinan pantaw ad Samaria, ya an amin din propeta ya wadadah nan hinagangdan gunda ibaag nan ma'ma'at hi nipa'innilan dida. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K122_11","012_22_11","1KI","22","11","11","Nan ohan didan propetan hi Zedekiah an hina' Kenaanah ya impiyammana din gumo' hi umat hi ha'gud, ya inalinay, “Umat hituy inalin Apo Dios: Heten ha'gud di pangubatyu, at abakonyu nan i'Aram ta engganay unyu aminon an pumpatoy dida!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K122_12","012_22_12","1KI","22","12","12","Ya umat goh hinay nangalin din udumnan propetan inaliday, “Umuyyu gubaton ad Ramoth Gilead, at umannung an abakonyu dida ti hiyah ne inalin Apo Dios an nan alid Israel di pangabakona.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K122_13","012_22_13","1KI","22","13","13","Ya din baal an hennagnan immuy nangayag ay Micaiah ya inalinan Micaiah di, “An amin nan udumnan propeta ya numpapaddung di imbaagdan hay umabakan nan Alin hi Ahab ya nan tindaluna, at ma'ahhapul an iyunnudmu ni' ta mumpapaddung!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K122_14","012_22_14","1KI","22","14","14","Mu unat goh tembal Micaiah, ya inalinay, “Ihapata' ay Apo Dios an adi matmattoy an nan immannung an impa'innilanan ha\"in di hiyay ibaag'u ya anggay!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K122_15","012_22_15","1KI","22","15","15","Ya unat goh nidatongdah nan wadan di ali ya inalin han alin hiyay, “Micaiah, mabalin an umuymi gubaton ad Ramoth Gilead, unu adi ami umuy?” Ya tembalna an inalinan hiyay, “Aga mabalin an umuymu gubaton, at umannung an he\"ay pangabakon Apo Dios!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K122_16","012_22_16","1KI","22","16","16","Ya inalin han Alin hi Ahab ay hiyay, “Intugtuga' an nangalin he\"a an nan immannung ya anggay di ibaagmun ha\"in an dumalat hi Apo Dios!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K122_17","012_22_17","1KI","22","17","17","Ya inalin Micaiah ay hiyay, “Ha\"in ya tinnig'u nan tatagun holag Israel an nun'iwa'atdah nan dudunduntug an umatdah nan kalnilun mi'id mangipahtul ay dida. Ya inalin Apo Dios di, Hatun mi'id di ap'apuda ya ipa'anamutmu didan hinohhah nan numpunhituwanda, ya mi'id di al'alin dida.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K122_18","012_22_18","1KI","22","18","18","Ya inalin Ahab ay Jehoshaphat di, “Tigom an immannung din inali' ay he\"a an hi Micaiah ya mi'id ah mapmaphod hi ma'at ay ha\"in hi ibaagnan un hay nappuhin amin!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K122_19","012_22_19","1KI","22","19","19","Ya inalin Micaiah di, “Donglom nan Hapit Apo Dios ti tinnig'uh Apo Dios an inumbun hinan nabagtun umbunanad abuniyan, ya an amin nan a'anghelna ya numpangata'dogdah appit di agwana ya wadhongna. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K122_20","012_22_20","1KI","22","20","20","Ya imbagan Apo Dios ay diday, Ngadan di mamhod ay da'yun umuy an mamalbalin Ahab ta way atonan umuy ad Ramoth Gilead ta way atonan matoy hidi? Ya numbino'ob'on di inalidah maphod hi atona. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K122_21","012_22_21","1KI","22","21","21","Mu la'tot ya immuy han spiritu, ya timma'dog hinan hinagang Apo Dios, ya inalinay, Ha\"in di umuy an mamalbalin hiya. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K122_22","012_22_22","1KI","22","22","22","Ya imbagan Apo Dios ay hiyay, Gulat ta umuy'a ya hay atom? Ya inalinay, Hay ato' hi unna' umuy ya ipanomnom'un amin hinan propetan Ahab ta hay layah di ibaagda. Ya inalin Apo Dios di, Oo, umuy'a, ya hiyah te atom ti immannung an ma'at nan inalim an punlayahom dida. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K122_23","012_22_23","1KI","22","23","23","At hi Apo Dios ya hennagnah nen spiritu ta nunlayahonan amin nan propetam. Ya hinimung Apo Dios an nangalih aat di a'ubaham.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K122_24","012_22_24","1KI","22","24","24","At hi Zedekiah an hina' Kenaanah ya immuy an neheggon ay Micaiah, ya tinapa'nay angah Micaiah, ya inalinay, “Undan udot mabalin an makak nan Na'abuniyanan an Lennawan ha\"in ta umalin humapit ay he\"a?” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K122_25","012_22_25","1KI","22","25","25","Ya inalin Micaiah di, “Innilaom hi awnih din ayam an mipo\"oy hinan nali\"udan hi bunol di ohan abung!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K122_26","012_22_26","1KI","22","26","26","Ya inalin nan Alin hi Ahab hinan u'upihyalnay, “Dapopom hi Micaiah, ya impiyuymun da Amon an nan mumpapto' hinan babluy ya hi Joash an imbaluy'u, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K122_27","012_22_27","1KI","22","27","27","ya inaliyun diday, Umat hituy inalin nan ali: Ibaludyuh ten tagu, ya mi'id di udumnah ma'an hi idatyuh onona (mu ammunay tinapay ya danum) ta nangamung unna' mumbangngad an malpuh nan gubat an mi'id di al'alih ma'at!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K122_28","012_22_28","1KI","22","28","28","Ya inalin Micaiah di, “Gulat ta mumbangngad'a ya mi'id di na'at ay he\"a ya ma'innilan bo'on ha\"in di ni'hapitan Apo Dios!” Ya intuluynan himmapit an inalinay, “Da'yun amin an tatagu ya donglonyu tun alyo' ta tigonyuh un makulug!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K122_29","012_22_29","1KI","22","29","29","At da Ahab an alid Israel ay Jehoshaphat an alid Judah ya nuntunuddan nunti'id an immuy ad Ramoth Gilead. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K122_30","012_22_30","1KI","22","30","30","Ya inalin Ahab ay Jehoshaphat di, “Ano' di lubung'un lubung di ali, ya immuya' hinan punggugubatan ta he\"a ya anggay di munlubung hi lubung di ali.” At hi Ahab ya inaanay lubungnan lubung di ali, ya immuy hinan punggugubatan. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K122_31","012_22_31","1KI","22","31","31","At nan alid Aram ya minandalna din tulumpulu ta duwan a'ap'apun nan mumpunlugan hinan kalesan punluganan di mi'buhul, ya inalinay, “Adiyu gubaton nan malgom an tagu an ta\"on hi unda na'ampa unu nabagtu an ammuna nan alid Israel di gubatonyu.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K122_32","012_22_32","1KI","22","32","32","Ya unat goh tinnig nan ap'apun di kalesan punluganan an mi'buhul hi Jehoshaphat ya ninomnomday un hiyay alid Israel. At nunligguhda ta gubatonda, mu unat goh nuntu'u' hi Jehoshaphat ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K122_33","012_22_33","1KI","22","33","33","ta inhamad nan ap'apun nan kalesan punluganan di mi'buhul an bo'on hiyay alid Israel ya indinongdan mamdug ay hiya. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K122_34","012_22_34","1KI","22","34","34","Mu wada han ohan tindalud Aram, ya pinanana nan Alin hi Ahab, ya ne'nah din numbattanan nan hanin di palagpagna. Ya nun'alih Ahab hidin mummunihuh nan luganan inalinay, “Ten nahugatana', at imunihum tun lugan ta ibataana' hitun punggugubatan!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K122_35","012_22_35","1KI","22","35","35","Ya nan gubat ya gun mitutuluy eden algaw, ya hi Ahab an ali ya wah di an nihahadag hinan luganan hinahagangnay ad Aram. Ya gun immayuh di dalanah nan dotal di lugana, at hidin nahilip ya natoy. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K122_36","012_22_36","1KI","22","36","36","Ya unat goh wan hi'itangan ma'unug din algaw ya waday nun'alin inalinay, “An amin nan hinohhan tindalun di Israel ya wadiyonan immanamut hinan babluyna!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K122_37","012_22_37","1KI","22","37","37","At natoy nan ali, ya inyuydad Samaria ta hidiy nangilubu'anda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K122_38","012_22_38","1KI","22","38","38","Ya inulahanda nan kalesan punluganan di mi'gubat hinan pun'amhan di putah ad Samaria, ya nundildilan nan ahu din dalan nan ali, at nipa'annung din hinapit Apo Dios an din inalinah ma'at. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K122_39","012_22_39","1KI","22","39","39","Nan udumnan ina'inat Ahab hidin numpapto'ana, ya din numbino'ob'on an na'na'at eden gutudna, ya niddum goh an amin din inatnan impiyammanay abungnan ali ya inal'altianah nan ivory, ya nan impiyammanan allup nan numbino'ob'on an babluy, ya nitudo' hinan liblun di Nitud'an nan Na'ulgudan di Ina'inat nan A'alid Israel. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K122_40","012_22_40","1KI","22","40","40","Ya unat goh natoy hi Ahab ya han imbaluynan hi Ahaziah di nihukat hi nun'ali. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K122_41","012_22_41","1KI","22","41","41","Hi Jehoshaphat an hina' Asa ya ente\"anan numpapto' hi ad Judah din miyapat an tawon hi numpapto'an Ahab an alid Israel. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K122_42","012_22_42","1KI","22","42","42","Ya hi Jehoshaphat ya tulumpulu ta lemay tawonah din nangete\"anan numpapto', ya duwampulu ta lemay tawon hi numpapto'anah ad Jerusalem an kapitulyuda. Ya hay ngadan inana ya hi Azubah an hina' Shilhi. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K122_43","012_22_43","1KI","22","43","43","Hi Jehoshaphat ya inunudnan amin din ina'inat amanan hi Asa an agguyna ahan imbahhaw an gun nangat hinan nahamad an mangipa'amlong ay Apo Dios. Mu heden numpapto'ana ya agguyna pina\"i nan pundayawan nan tataguh nan bagtun di duntug, at intultuluydan gun nun'onong hinan Onong an Moghob, ya gunda genhob nan incense an maphod di hunghungna. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K122_44","012_22_44","1KI","22","44","44","Ya hi Jehoshaphat ya ni'bayaw hinan alid Israel. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K122_45","012_22_45","1KI","22","45","45","Nan udumnan na'na'at hidin atagun Jehoshaphat, ya nan abalinandan impattigda, ya hay aat di ni'gubatanda ya nitudo' hinan liblun di Nitud'an nan Na'ulgudan di Ina'inat nan A'alid Judah. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K122_46","012_22_46","1KI","22","46","46","Ya an amin din linala'in putan muntamuh nan pundayawandah nan adi makulug an madayaw an na'angang hidin gutud amanan hi Asa ya numpakakna didan amin hinan babluyda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K122_47","012_22_47","1KI","22","47","47","(Ya mi'id di alid Edom eden gutud ti un nan na'ampan upihyal di nangipapto' ay dida.) ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K122_48","012_22_48","1KI","22","48","48","Ya hi Jehoshaphat ya impiyammanay pupul hi punluganan di umuy hidid Ophir an luma'uh balitu', mu agguyda intuluy an immuy ti nun'apa\"i din pupul hi ad Ezion Geber. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K122_49","012_22_49","1KI","22","49","49","At hi Ahaziah an hina' Ahab ya inalinan Jehoshaphat di, “Iyabulutmu ta mi'yuy nan tatagu' hinan tatagum ta mi'lugandah nan pupulmu!” Mu hi Jehoshaphat ya agguyna inabulut. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K122_50","012_22_50","1KI","22","50","50","Ya natoy hi Jehoshaphat, at nilubu' hi ad Jerusalem hinan Babluy David an hi apuna. Ya hi Jehoram an imbaluynay nihukat hi nun'ali. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K122_51","012_22_51","1KI","22","51","51","Hi Ahaziah an hina' Ahab di numbalin hi alid Israel hidid Samaria hidin miyapulu ta pituh numpapto'an Jehoshaphat hi ad Judah, ya numpapto' hi ad Israel hi duway tawon. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K122_52","012_22_52","1KI","22","52","52","Ya inatnay nappuhi, at numbahol ay Apo Dios ti inatna goh din inat amana, ya hi inana, ya din inat goh Jeroboam an hina' Nebat an hiyay dimmalat hi numbaholan nan holag Israel. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K122_53","012_22_53","1KI","22","53","53","Ya intamuana ya dinayawnah Ba'al, at impabungotnah Apo Dios an nan Dios di i'Israel an umat hidin inat amana.");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K21_1","013_1_1","2KI","1","1","1","Ya unat goh natoy hi Ahab an alid Israel ya ni'gubat nan tataguh ad Moab hinan i'Israel. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K21_2","013_1_2","2KI","1","2","2","Ya heden nihukat an alid Israel an hi Ahaziah an imbaluy Ahab ya nagah hinan miyadwan galaduh nan abungnah ad Samaria, ya nipuhit hinan way al'altin nan abung, at nidugah di hugatna. At hennagna nan baalnan inalinan diday, “Umuy ayun Ba'al-Zebub an dayawon di i'Ekron ta hamadonyun hiyah un umadaog tun hugat'u.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K21_3","013_1_3","2KI","1","3","3","Mu hede goh an gutud ya inalin nan anghel Apo Dios hinan propetan hi Elijah an iTishbe di, “Umuy'a ta eka damuwon daden baal han Alin hi Ahaziah ta alyom ay diday, Anaad ta umuyyu bagan hi Ba'al-Zebub an madayaw ad Ekron? Un mah mi'id di Dios ad Israel? ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K21_4","013_1_4","2KI","1","4","4","At dumalat henen inat nan Alin hi Ahaziah ya umuymu alyon ay hiyay, Hay inalin Apo Dios ya adi umadaog nan hugatmu ta hiyay iyatoymu.” At immuy mah hi Elijah an nanamun dida. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K21_5","013_1_5","2KI","1","5","5","Ya unat goh numbangngadda din hennag nan ali ya inalin han alin diday, “Anaad ta numbangngad ayu?” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K21_6","013_1_6","2KI","1","6","6","Ya inaliday, “Wada han lala'in immalin nanamun da'mi, ya inalinay, Mumbangngad ayuh nan alin nannag ay da'yu ta alyonyun hiyay, Hiyah te hinapit Apo Dios an inalinay, Un mah hay nomnomom ya un mi'id di Dios ad Israel, at hiyaat un'a munhonag hi umuy an mangibagah aatmun Ba'al-Zebub an madayaw ad Ekron? At dumalat nan inatmu ya adi umadaog nan hugatmu, at umannung an matoy'a.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K21_7","013_1_7","2KI","1","7","7","Ya inalin nan alin diday, “Hay umatan ne udot han lala'in immalin nanamun da'yu?” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K21_8","013_1_8","2KI","1","8","8","Ya inalidan hiyay, “Hay aat di lubungna ya nadutdutan ya lalat di bol'ohna.” Ya inalinay, “Henen lala'i ya inila' an hi Elijah an iTishbe!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K21_9","013_1_9","2KI","1","9","9","At hennag goh nan aliy ohah nan kapitan ya naleman tindaluna ta umuydan Elijah. At nunti'iddan immuy, ya inah'upandan inum'umbun hinan duntug, ya inalidan hiyay, “He\"an muntudtuduh nan Tugun Apo Dios ya inalin nan ali ta mundadyu'a ti impa'ayag da'a!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K21_10","013_1_10","2KI","1","10","10","Ya tembal Elijah din inalin nan kapitan an inalinay, “Gulat ta ha\"in ya muntudtudua' hinan Tugun Apo Dios at malmuy apuy an malpud daya ta gohbon da'a ya nan naleman tindalum!” Ya nalpu tatagwad daya din apuy, at genhobna hiya ya din naleman tindaluna. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K21_11","013_1_11","2KI","1","11","11","Ya hennag goh nan aliy ohah kapitan ya din naleman tindaluna ta immuyda goh ay Elijah. Ya inalin din kapitan ay hiyay, “He\"an muntudtuduh nan Tugun Apo Dios ya inalin nan alin he\"a di, Punnaudom an mundadyu ti impa'ayag da'an hiya!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K21_12","013_1_12","2KI","1","12","12","Mu tembal Elijah an inalinay, “Gulat ta ha\"in ya muntudtudua' hinan Tugun Apo Dios at malmuy apuy an malpud daya ta gohbon da'a ya nan naleman tindalum!” At nalpu tatagwad daya din apuy Apo Dios, ya genhobna din kapitan ya din naleman tindaluna. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K21_13","013_1_13","2KI","1","13","13","Ya hennag goh nan aliy din miyatlun kapitan ya din naleman tindaluna, ya nunti'iddah wadan Elijah, ya immuy an nunhippih nan inayungan Elijah, ya pimagmagoh an inalinay, “He\"an muntudtuduh nan Tugun Apo Dios ya ehmo'ana' ni' ya tun nabonglen tindalu' ta adi da'mi patayon! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K21_14","013_1_14","2KI","1","14","14","Inila' an din apuy an nalpud daya di numpanghob hidin duwan kapitan ya din hinnanaleman tindaluda, at hiyanan ad ugwan ya hom'on da'mi ni' ahan ta adi da'mi patayon!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K21_15","013_1_15","2KI","1","15","15","Ya inalin nan anghel Apo Dios ay Elijah di, “Mi'dadyu'an hiya, ya adi'a tuma'ot.” At nala\"uy mah hi Elijah ta ni'dadyu ay hiya ta umuydah nan ali. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K21_16","013_1_16","2KI","1","16","16","Ya unat goh nidatongda ya inalin Elijah hinan aliy, “Umat hituy hinapit Apo Dios an inalinay: Anaad ta nunhonag'ah nan baalmu ta umuyda bagan hi Ba'al-Zebub an madayaw ad Ekron? Undan mi'id di Dios ad Israel hi pangibagam? At dumalat henen inatmu ya adi umadaog nan hugatmu an hiyay iyatoymu!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K21_17","013_1_17","2KI","1","17","17","At natoy mah din Alin hi Ahaziah an nipa'annung din inalin Apo Dios ay Elijah an propetana. Ya dumalat di ami'id di lala'in imbaluy Ahaziah ya hi Joram an hi aginay nihukat hi nun'alih din miyadwan tawon hi numpapto'an Jehoram an hina' Jehoshaphat an alid Judah. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K21_18","013_1_18","2KI","1","18","18","Ya an amin din ina'inat Ahaziah ya nitudo' hinan liblun Nitud'an nan Na'ulgudan di Ina'inat nan A'alid Israel. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K22_1","013_2_1","2KI","2","1","1","Ya nadatngan di algaw hi pangawitan Apo Dios ay Elijah hidid abuniyan, mu hay mangekak ay hiya ya din mun'alibuddabud an dibdib. Ya heden gutud ya wah di da Elijah ay Elisha hinan dalan an nalpudah ad Gilgal. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K22_2","013_2_2","2KI","2","2","2","Ya inalin Elijah ay Elisha di, “Al'alu'o' ni' he\"a ta mihina'ah tu ti ten honogona' ay Apo Dios ta umuya' hi ad Bethel.” Mu inalin Elisha ay hiyay, “Intulag'un Apo Dios ya umat goh ay he\"a an adi' ahan he\"a taynan!” At nuntunudda mah an duwan nundadyuh ad Bethel. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K22_3","013_2_3","2KI","2","3","3","Ya na'amungda din do'ol an propetan den babluy, at immuydan Elisha, ya inalidan hiyay, “Inilam nin an ad ugwan an algaw di pangawitan Apo Dios hinan ap'apum ay he\"a?” Ya inalinay, “Oo, inila'. Mu bo'on hene ul'ulgudon tu'ud ugwan.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K22_4","013_2_4","2KI","2","4","4","Ya inalin goh Elijah ay Elisha di, “Mihina'ah tu ti ten honogona' ay Apo Dios ta umuya' hi ad Jericho.” Mu inalin Elisha ay hiyay, “Intulag'un Apo Dios ya umat goh ay he\"a an adi' ahan he\"a taynan!” At nuntunudda goh an immuy ad Jericho. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K22_5","013_2_5","2KI","2","5","5","Ya na'amung goh din do'ol an propetad Jericho, ya immuyda goh ay Elisha, ya inalidan hiyay, “Inilam nin an ad ugwan an algaw di pangawitan Apo Dios hinan ap'apum ay he\"a?” Ya inalin Elisha ay diday, “Oo, inila'. Mu bo'on hene ul'ulgudon tu'ud ugwan.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K22_6","013_2_6","2KI","2","6","6","Ya inalin goh Elijah ay Elisha di, “Mihina'ah tu ti ten honogona' ay Apo Dios ta umuya' hinan Wangwang an Jordan.” Mu inalin Elisha goh di, “Intulag'un Apo Dios ya umat ay he\"a an adi' ahan he\"a taynan!” At nuntunudda mah an duwan umuy. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K22_7","013_2_7","2KI","2","7","7","Ya waday naleman propetan nangunud ay dida, ya timma'dogdah nan dammang di timma'dogan da Elijah ay Elisha hinan pingit di Wangwang an Jordan. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K22_8","013_2_8","2KI","2","8","8","Ya inaan Elijah din lubungna, ya lini'upna ta inhaplatnah din danum, at natob'a' an nunhiyan an nun'ida'ligdah nan numpinangngel, at nan mamagan lutay dinalan da Elijah ay Elisha an bimmad'ang. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K22_9","013_2_9","2KI","2","9","9","Ya unat goh nalpah an bimmad'angda ya inalin Elijah ay Elisha di, “Hay pohdom hi idat'un he\"a ya unna' makak?” Ya inalin Elisha di, “Ipabnohmun ha\"in nan haadmun propeta, mu ta dubliy abalina' ya un nan abalinam!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K22_10","013_2_10","2KI","2","10","10","Ya inalin Elijah di, “Naligat nan imbagam! Mu gulat ta tigona' hi pangngalandan ha\"in ya midat ay he\"a. Mu gulat ta adim tigon at adi ma'at nan pohdom.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K22_11","013_2_11","2KI","2","11","11","Ya heden gunda pundaldallanan hi punhaphappitananda ya hin'alina ya immuy han ay kalesan mundalang an ginuyud din kabayun mundalang goh, ya niholda' hinan numbattananda, ya nunhiyanona didan duwa, at nipatulud abuniyan hi Elijah an inyuy din mun'alibuddabud an tuyup. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K22_12","013_2_12","2KI","2","12","12","Ya tinnig Elisha din na'at, at nuntu'u' an inalinay, “Ama! Ama! He\"ay bi'ah ya baliw ad Israel!” Ya tinnigna, ya mi'id mahkay hi Elijah. Ya enedonah din lubungna, ya nunhekhekna ta nun'apa\"i. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K22_13","013_2_13","2KI","2","13","13","At innalna mah din magayad an lubung an din enggah Elijah, ya numbangngad hinan Wangwang an Jordan, ya timma'dog hinan pingitna. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K22_14","013_2_14","2KI","2","14","14","Ya din lubung Elijah ya inhaplatnah nan danum, ya himmapit an inalinay, “Hay wadan mah nin Apo Dios an Dios Elijah?” Ya himbumagga ya nunhiyan an natob'a' din danum, ya nida'lig hi numpinangngel, at nan mamagan lutay nange'wan Elisha an bimmad'ang. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K22_15","013_2_15","2KI","2","15","15","Ya inamang din naleman propetan nalpud Jericho nan na'at, at way ohaan inaliday, “Nan abalinan Elijah ya bennoh Elisha!” At immuydan amin an nanamun hiya, ya nun'iluungda ta e'gonanda hiya. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K22_16","013_2_16","2KI","2","16","16","Ya inalidan hiyay, “Wah tu amin naleman linala'in mun'abi'ah an baalmu! At da'mi honogom ta umuymi anapon din apum ti mid mapto' ya un enekak nan Na'abuniyanan an Lennawa, ya tinaynanah nan udumnan duntug unu nan way malgom an nundotal!” Mu tembal Elisha, ya inalinay, “Adiyu ahan honogon dida!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K22_17","013_2_17","2KI","2","17","17","Mu inluluddan nangal'alu' ay hiya, at la'tot ya bimmain an agguy nangiyabulut, at inalinan diday, “Ta\"omman ya hennagyu dida.” At immuyda an immanna'annapan eden tuluy algaw, mu mi'id ah inah'upanda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K22_18","013_2_18","2KI","2","18","18","Ya unat goh numbangngaddan Elisha hi ad Jericho ya inalin Elisha ay diday, “Undan tuwali agguy'u inalih adiyu dida honogon?” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K22_19","013_2_19","2KI","2","19","19","Wada han ohan algaw ya immuy nan u'upihyal den babluy ay Elisha, ya inalidan hiyay, “Tigom adyah ten babluy an ma\"aphod, Apu, mu nan danum ya na\"appuhi, ya nan luta ya adi tummol di mitanom.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K22_20","013_2_20","2KI","2","20","20","Ya inalinay, “Alanyu nan pa\"amman malukung an duyu, ya inittuyuy ahin, ya inyaliyuh tun ha\"in.” At inatda an inyuydan hiya din duyu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K22_21","013_2_21","2KI","2","21","21","Ya inyuy Elisha hidin obob an buhu'an di danum, ya inhabuagna din ahin hinan danum, ya inalinay, “Umat hituy hinapit Apo Dios an inalinay, Malenehan'a an danum ta adi'a umidat hi dogoh ta adi dumalat hi atayan di tatagu, ya mabalin an tummol mahkay di mitanom.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K22_22","013_2_22","2KI","2","22","22","At nete\"an de ya pinumhod din danum ta engganad ugwan ti hiyah ne din inalin Elisha. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K22_23","013_2_23","2KI","2","23","23","Ya nakak hi Elisha ad Jericho ta umuy ad Bethel. Ya heden pundaldallanana ya dinamuna din i'iwoy an nalpuh nan babluy, ya linayalayahanda hiyan inaliday, “Tumulu'ah tu an natuga'an di uluna!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K22_24","013_2_24","2KI","2","24","24","Ya unat goh nunligguh hi Elisha ta tinnigna dida ya inidutana didah nan ngadan Apo Dios. Ya bimmuhu' han duwan bear hi inalahan, ya numpatoyday napat ta han duwah din i'iwoy. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K22_25","013_2_25","2KI","2","25","25","Ya intuluy Elisha an immuy hinan Duntug an Carmel, ya nonong hidi ya numbangngad ad Samaria. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K23_1","013_3_1","2KI","3","1","1","Ya hidin miyapulu ta waluy tawon hi numpapto'an Jehoshaphat hi ad Judah ya hi Joram an hina' Ahab ya hiyay nun'alid Israel. Ya himpulu ta duway tawon di numpapto'anah di ad Samaria. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K23_2","013_3_2","2KI","3","2","2","Ya nappuhiy ina'inat Joram an agguy immunud ay Apo Dios, mu adi ahan tagwa umat ay amana unu hi inanan hi Jezebel an na\"appuhiy inatda. At impa'aana nan dayawondan hi Ba'al an din batun hina\"ad amana. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K23_3","013_3_3","2KI","3","3","3","Mu agguyna indinong an mangat hi nappuhin umat hidin ina'inat din nahhun an nun'alin hi Jeroboam an hina' Nebat an hiyay nangipangpanguluh nan holag Israel ta omod unda numbahol. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K23_4","013_3_4","2KI","3","4","4","Ya hi Mesha an alid Moab ya nan tataguna ya hay tamuda ya mumpahpahtul hi kalnilu. Ya atawotawon ya hay idatnah buwitnah nan alid Israel ya hinggahut di libuh nan uyaw an kalnilu, ya iniddumnah dutdut nan hinggahut di libuh nan manilhig an kalnilu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K23_5","013_3_5","2KI","3","5","5","Mu unat goh natoy hi Ahab an alid Israel ya nginohoy Mesha an alid Moab nan nihukat an alid Israel, at agguyna indat di buwitna. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K23_6","013_3_6","2KI","3","6","6","At nan Alin hi Joram ya inamungnan amin nan tindalunan holag Israel ta nakakdad Samaria. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K23_7","013_3_7","2KI","3","7","7","Ya impehnagnay tudo'nan Jehoshaphat an alid Judah an alyonah nan tudo'nay, “Mungngohoy nan alid Moab an adi mun'idat hi buwitna, at abulutom ni' ta middum'an ha\"in ta umuy tu'u gubaton hiya!” Ya nuntudo' hi Jehoshaphat an inalinay, “Oo, abuluto' an mamadang ay he\"a, ya umat goh hitun kabayu' ya tindalu'.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K23_8","013_3_8","2KI","3","8","8","Ya inalin goh Jehoshaphat di, “At hay pange'wan tu'u mah hi umayan tu'un gumubat?” Ya tembal Joram an inalinay, “E'wa tu'uh nan Mapulun an Edom.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K23_9","013_3_9","2KI","3","9","9","At impadeh nan alid Israel ya nan alid Judah, ya niddum ay dida nan alid Edom. Ya unat goh naluh di pituy algaw hi nundalananda ya napuhandah danum, at mi'id di inumon din tindalu ya nan kabayuda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K23_10","013_3_10","2KI","3","10","10","At inalin nan alid Israel di, “Hay aton tu'u mah? Undan hennag ditu'un tulun ali ay Apo Dios hitu ta ipa'abak ditu'uh nan alid Moab?” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K23_11","013_3_11","2KI","3","11","11","Mu inalin Jehoshaphat an alid Judah di, “Undan mi'id ah propetan Apo Dios hitu ta hiyay pangibagan tu'u ta mi'hapit ay Apo Dios ta itudunay aton tu'u?” Ya tembal han ohan upihyal nan alid Israel an inalinay, “Wah nah Elisha an hina' Shaphat an hiyay bimmadang ay Elijah hidin hopapna.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K23_12","013_3_12","2KI","3","12","12","At inalin Jehoshaphat di, “Immannung an hiyay propetan Apo Dios, at hiyay mangihapit ay ditu'u!” At nuntunud din tulun ali ta nundadyudan immuy ay Elisha. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K23_13","013_3_13","2KI","3","13","13","Ya unat goh nidatongda ya inalin Elisha hinan alid Israel di, “Anaad ta mumpabadang'an ha\"in, ya adi'a umuy hinan numbino'ob'on an propetan di dayawonyun nanugun ay da amam ya hi inam ta hiyay pumbaganyu?” Mu inalin han alid Israel di, “Adia' umuy ay dida ti hi Apo Dios di nangayag ay da'min tulun ali ta ipa'abak da'mih nan alid Moab!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K23_14","013_3_14","2KI","3","14","14","Ya inalin Elisha ay hiyay, “Dodonglon ahan Apo Dios an nidugah di abalinana an Hiyay dayawo'. Ti un ahan adi dumalat hi pange'gona' ay Jehoshaphat an alid Judah at undan alyom hi tigon da'a unu haggungon da'a! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K23_15","013_3_15","2KI","3","15","15","At ekayu mah umawit hi ohah nan nala'eng an muntukal hi alpa.” Ya heden nuntuktukalandah nan alpa ya hiyay gutud di nangipiyodolan Apo Dios hinan abalinan Elisha. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K23_16","013_3_16","2KI","3","16","16","Ya inalinay, “Hay inalin Apo Dios ya alyonay, Pun'iyammayun ten mamagan nundotal an lutay do'ol hi mun'aluhung an umat hi a'ala'. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K23_17","013_3_17","2KI","3","17","17","Ya inalin goh Apo Dios di, Ta\"on hi un mi'id di tigonyuh udan unu tuyup mu malmuy danum ta mun'apnu nan tabaung eten nundotal an luta ta way inumonyu, ya inumon goh nan kabayuyu, ya nan udumnan a'animalyu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K23_18","013_3_18","2KI","3","18","18","Ya bo'on hene ya anggay di nalakah aton Apo Dios ti ipa'abakna goh nan iMoab ay da'yu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K23_19","013_3_19","2KI","3","19","19","At pun'abakyu dida an ta\"on nan nun'ihamad di allupnan babluyda, ya numpa\"iyu, ya nunlongohyun amin nan ayiw an ma'an di bungana, ya nunhulatyu nan obob an buhu'an di danum hi inumonda, ya numpa\"iyun amin nan payawdan puntaponanyuh batu.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K23_20","013_3_20","2KI","3","20","20","Ya unat goh nabiggat ta lempahdan ene'nong din magadyuh an gutud di pangidatan hinan me'nong hi abigabigat ya hin'alina ya nawaday danum an nalpuh appit ad Edom, at nalbong din a'ala'. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K23_21","013_3_21","2KI","3","21","21","Ya unat goh dengngol nan iMoab an na'uy nan tulun alin mangubat ay dida ya inayagandan amin nan tatagun mabalin an mi'gubat an mete\"ah nan u'ungunga ta nangamung hinan mina'ilog, ya nun'ipiyuyda didah nan igad di babluyda ta hodonday pi'gubatda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K23_22","013_3_22","2KI","3","22","22","Ya unat goh nabiggat ya bimmangonda din tindalun di iMoab, ya bimmuhu' goh din potang, at naptangan din danum, ya munlattiga. Ya hay nangamangan din iMoab hidin danum ya hay nannigda ya mumbolah an ay dala, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K23_23","013_3_23","2KI","3","23","23","at inaliday, “Hadin mumbolah ya dala! At mid mapto' ya unda nunggugubat nan tulun ali ya numpipinnatoyda!” At nun'ayagdan inaliday, “Umali ayu ta umuy tu'u punhamham di gina'uda!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K23_24","013_3_24","2KI","3","24","24","Ya unat goh wan nidatong nan iMoab hinan nungkampuan di holag Israel ya na'okwat din tindalun di Israel, ya ginubatda din iMoab, ya numpatoyda dida, ya limmayaw din udum, mu numpudugda ta engganah nan babluyda, mu numpatoyda dida eden gunda pamdugan. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K23_25","013_3_25","2KI","3","25","25","Ya numpa\"ida nan babluy nan iMoab, ya nuntaponandah batu nan mun'aphod an payawda, ya nunhulatandan amin nan obob an buhu'an di danumda, ya nunlongohdan amin din mun'aphod an ayiw. Ya anggay nan babluy an ad Kir Hareseth di nunnanong di tapengna, mu immuy din numpumpaldi'it, ya ginubatda dida damdama. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K23_26","013_3_26","2KI","3","26","26","Ya unat goh tinnig nan alid Moab an na'uy an ma'abakda ya inayagana din pituy gahut an tindalunan numpunhanggap ta padahondan e'wah nan wadan di tindalun nan i'Edom. Mu mi'id di abalinanda ti mid pange'wanda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K23_27","013_3_27","2KI","3","27","27","At inawit nan alid Moab din pangpangullun lala'in imbaluyna an din mihukat ay hiyah awnin mun'ali, ya pinatoynan ene'nong ta Onong an Moghob hinan way allup nan babluy. Ya unat goh dengngol nan tindalun di Israel heden inatna ya nidugah di ta'otda, at nun'ihunodda ta numpanga'anamutdah a'abungda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K24_1","013_4_1","2KI","4","1","1","Wada han hin'algaw ya han babain ahawan di ohah nan propeta ya immuy ay Elisha, ya inalinay, “Din ahawa' an ohah baalmu ya natoy, ya inilam di aatna an hi Apo Dios di ene'gonana. Mu immali han immutangana ta awitona anu nan duwan linala'in imbabaluy'u ta puntagalaona ta ibo'laday inutang amada!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K24_2","013_4_2","2KI","4","2","2","Ya inalin Elisha ay hiyay, “Hay ato' mah nin an bumadang ay he\"a? Ibaagmuy wadah abungyu.” Ya inalin den babaiy, “Mi'id ahan am'amungit an anggay han itang an mantikan wah dih nan alewahhang.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K24_3","013_4_3","2KI","4","3","3","Ya inalin Elisha ay hiyay, “Umuy'a bumanoh hinan heneggonmuh do'ol ahan hi alewahhang an mi'id ah nittu, mu do'lom di banhom. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K24_4","013_4_4","2KI","4","4","4","Ya inhigupyuh nan linala'in imbabaluymu nan alewahhang, ya nun'itangobyu nan pantaw di abungyu. Ya ihiityu din mantikah nan ohan alewahhang ta wa ay ta napnu ya intolmanyuh nan ohan alewahhang ta nangamung unyu punuwon an amin.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K24_5","013_4_5","2KI","4","5","5","At immanamutda, ya binumnohdah do'ol hi alewahhang, ya himmigupdah nan imbabaluynah abungda, ya intangobda nan pantaw. Ya ente\"anan hiitan hi mantika din alewahhang ta napnu ay an inhukat nan imbaluynay oha ta nangamung napnun amin. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K24_6","013_4_6","2KI","4","6","6","Ya unat goh nun'apnun amin din tibung ya inalinah nan imbabaluynay, “Iyaliyu goh di udumnah alewahhang.” Ya inalidan inaday, “Napuh an napnun amin an mi'id di udumna!” At natdu' din mantikan mid bumuhu'. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K24_7","013_4_7","2KI","4","7","7","Ya unat goh nalpah ya immuy din babain Elisha, ya inalin Elisha ay hiyay, “Eka pun'ila'uh nen mantika ta way pamallogmuh utangyu, ya nan ma'angang ya hiyay ila'uyuh mahapulyun hini\"ina.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K24_8","013_4_8","2KI","4","8","8","Wada han hin'algaw ya immuy hi Elisha hi ad Shunem, ya wada han nunhituh din adangyan an babain nangal'alu' ay hiya ta umuy mangan hi abungna. Ya nete\"an de ya wa ay ta umuy hi Elisha hi ad Shunem ya mun'awa eden abung den babai ta mangan. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K24_9","013_4_9","2KI","4","9","9","Ya inalin den babaih nan ahawanay, “Kulugo' an henen lala'in gun umalih tu ya me'gonan an muntudtuduh nan Tugun Apo Dios. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K24_10","013_4_10","2KI","4","10","10","At hay maphod ya ipiyammatay ohah i\"itang an kuwaltuh nan way atap di abungta ta pungkuwaltuana, ya impiyammatay kamana, ya umbunana, ya hilawna ta nan gunna umalian hitun dita ya way umuyna olo'an.” At inatda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K24_11","013_4_11","2KI","4","11","11","Ya wada han ohay algaw ya immuy goh hi Elisha hi ad Shunem, ya immuy immiyan eden kuwaltunan impiyammada ta olo'ana. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K24_12","013_4_12","2KI","4","12","12","Ya inalin Elisha ay Gehazi an baalnay, “Eka ayagan han babain ad abung ete ta mi'hapita' ay hiya.” Ya unat goh immuyna inayagan ta immuy ya timma'dog hinan pantaw Elisha. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K24_13","013_4_13","2KI","4","13","13","Ya inalin Elisha ay Gehazi an baalnay, “Alyom ay hiyay, Nidugah di inatmun nanalimun ay da'mi! At hay pohdom hi atonmin he\"ah pumhodam? Pohdom ay ya ihapit'uy aatmuh nan ali unu nan ap'apun di tindalu.” Ya tembal den babain inalinay, “Tun pamilya' di manalimun ay ha\"in, at ammuna.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K24_14","013_4_14","2KI","4","14","14","Ya inalin goh Elisha ay Gehazi di, “At hay maphod hi atonta mah hi pumhodana?” Ya tembal Gehazi an inalinay, “Mi'id ah imbaluyna, ya den nala'ay goh udot hi ahawana.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K24_15","013_4_15","2KI","4","15","15","Ya inalinan hiyay, “Alyom enen babai ta umalih tu.” Ya unat goh inayagana ya immuy, ya timma'dog hinan way pantaw. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K24_16","013_4_16","2KI","4","16","16","Ya inalin Elisha ay hiyay, “Hitun umalin tawon hi umat hitun gutud ya waday ha'liom hi imbaluymun lala'i.” Ya inalin den babain hiyay, “Apu, adia' ni' hanhanulan ay he\"ah umat hina ti he\"ay muntudtuduh nan Tugun Apo Dios!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K24_17","013_4_17","2KI","4","17","17","Mu immannung din inalin Elisha ti nunhabih de han babai, at eden nehnod an tawon hidin gutudnah nangalyan Elisha ya nuntungaw, ya lala'i. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K24_18","013_4_18","2KI","4","18","18","Ya unat goh immel'ellog heden ung'ungnga ya wada han ohay algaw ya nitnud ay amana ta immuydah payaw an numboto'. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K24_19","013_4_19","2KI","4","19","19","Ya unat goh palpaliwan ya nun'alih den ung'ungngan amanan inalinay, “Ananay! Munha'it di ulu'!” At inalin amanah nan baal di, “Iyabbam han ung'ungnga ta iyuymun inana.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K24_20","013_4_20","2KI","4","20","20","Ya unat goh inyuynan inana ya hina'linah de han ung'ungnga ta engganay nuntonga nan algaw, ya hin'alina ya natoy. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K24_21","013_4_21","2KI","4","21","21","At enehgopna mah din ung'ungngah nan kuwaltun Elisha ta impali'uhnah nan kama, ya limmahun, ya intangobna. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K24_22","013_4_22","2KI","4","22","22","Ya immuyna impa'ayag hi ahawana, ya inalinan hiyay, “Honogom di ohah nan baalmu ta iyalinay ohah dongki ta puntakaya' ta punnaudo' an umuy manganap hinan lala'in muntudtuduh nan Tugun Apo Dios an hi Elisha ta mi'hapita' ya unna' mabanangngad.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K24_23","013_4_23","2KI","4","23","23","Ya inalin ahawanay, “Anaad ahan ta mahapul an umuy'an hiyah ad ugwan? Undan ahan gutud nan Behtan di Akayangan unu ngilin an Habadu?” Ya tembal den babaih ahawanan inalinay, “Ta\"omman ya immuya' damdama.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K24_24","013_4_24","2KI","4","24","24","At indadaanan inap'apan nan dongki, at nuntakaydah nan ohan baalna. Ya inalinah nan baal di, “Pabibi'ahom nan dongkita, ya adim pun'ul'ullayon ta nangamung di alyo'!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K24_25","013_4_25","2KI","4","25","25","At impapadehda ta nangamung unda nidatong hinan wadan Elisha hinan Duntug an Carmel. Ya unat goh wah didah nan adagwi ya tinnig Elisha dida. Ya inalinan Gehazi an baalnay, “Tigom an na'uy din babain iShunem! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K24_26","013_4_26","2KI","4","26","26","At tagtagom an umuy manamu ta alyom ay hiyay, Logom ni' ya mi'id al'alin da'yun ahawam ya din imbaluyyu!” Mu wa ay ta tabolon nan babain iShunem ya inalinay, “Maphod an amin di aatmi.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K24_27","013_4_27","2KI","4","27","27","Mu unat goh nidatong hinan duntug hi wadan Elisha ya nunhippi, ya ene'yomnah hu'in Elisha. Ya immuy hi Gehazi ta ituludna hiya ta bumataan, mu inalin Elisha di, “Okod hiya ti un waday nidugah hi ligat an na'at ay hiya, mu un agguy impa'in'innilan Apo Dios ay ha\"in di aatna.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K24_28","013_4_28","2KI","4","28","28","Ya inalin de han babain hiyay, “Unna' dan nun'adaw ay he\"a, Apu, hi lala'ih imbaluy'u? Ya un'u dan agguy inalin he\"ay adia' hanhanulan?” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K24_29","013_4_29","2KI","4","29","29","Ya inalin Elisha ay Gehazi an baalnay, “Punnaudom an bol'ohan nan lubungmu, ya innalmu din hul'ud'u ta ipadehyun umuy! Ya gulat ta waday damuwonyuh nan dalan ya adim ahan apngaon, ya gulat ta waday mangapngan he\"a ya adim tabolon! Ya wa ay ta nidatong'a ya inyuhunmu nan hul'ud'uh angah han natoy an ung'ungnga!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K24_30","013_4_30","2KI","4","30","30","Mu inalin den inan nan ung'ungngan Elisha di, “Ihapata' ay Apo Dios an matattagu an adia' ahan umanamut hi un'a adi mi'yalin ha\"in!” At nala\"uy mah hi Elisha, ya nuntunuddan numbangngad. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K24_31","013_4_31","2KI","4","31","31","Ya nangun'unnah Gehazi ta nidatong, ya inyuhuna din hul'ud hi angah din natoy an ung'ungnga. Mu adi dumolnat heden ung'ungnga, ya mi'id ah pangimmatunan hi un tumagu. At numbangngad ta immuyna dinamuh Elisha, ya inalinan hiyay, “Agguy timmagu din ung'ungnga.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K24_32","013_4_32","2KI","4","32","32","Ya unat goh nidatong hi Elisha ya nundapuh an himmigup hinan kuwaltuna, ya tinnigna din ungan wah din nalili'uh hinan kamanan natoy. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K24_33","013_4_33","2KI","4","33","33","At intangobna din pantaw ta unda duwan wah dih nan kuwaltu, ya nunluwalun Apo Dios. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K24_34","013_4_34","2KI","4","34","34","Ya unat goh nalpah an nunluwalu ya immuy hinan kama, ya inda\"omnay odolnah din odol den ung'ungnga, ya impotto'nay timidnah timid den unga, ya din matanah din matan den unga, ya hay ngamaynah din ngamay den unga. Ya heden nangida\"omanah odolna ya ente\"an din odol den ungan dumolnat. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K24_35","013_4_35","2KI","4","35","35","Ya bimmangon hi Elisha ta dimmanaldallanan hinan kuwaltu, ya numbangngad goh, ya inda\"omnay odolnah din odol den unga, ya himma'ti din ungah numpapitu, ya diniatna. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K24_36","013_4_36","2KI","4","36","36","Ya inayagan Elisha hi Gehazi ta immuyna inayagan hi inan de han unga. At himmigup din babaih wadanda, ya inalin Elisha ay hiyay, “Tayay imbaluymu.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K24_37","013_4_37","2KI","4","37","37","At nunhippih inayungan Elisha, ya inluungnah nan dotal ta ipattignay punyamanana. Ya timma'dog, at inawalna din imbaluyna, ya limmahunda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K24_38","013_4_38","2KI","4","38","38","Unat goh nalpah henen na'at ya immuy hi Elisha ad Gilgal, mu waday batel eden babluy. Ya wada han ohay algaw ya na'amungda din i'ibbanan propeta ta mi'hapitdan hiya. Ya inayagan Elisha din baalna, ya inalinan hiyay, “Ibongatmu nan ongol an banga ta ihaangmuy dotag ta ihdan hatun tatagu.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K24_39","013_4_39","2KI","4","39","39","Ya immuy di ohah nan ungungah payaw ta ummal hi halawhaw, ya waday inah'upanah kabatitih inalahan an do'ol di bungana, at nun'alana, ya imbi'lugnah din lubungna, ya inyanamutna. Ya nuntagipna, ya nun'ittunah din banga, ya inhaangna, mu agguyda inilay aat den inhaangda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K24_40","013_4_40","2KI","4","40","40","Ya unat goh nalutu ya imbanawda ta mangan nan tatagu. Mu heden angananda an tinamtamanda din ma'an ya inalidan Elisha di, “Pumatoy tun ma'an ti nabininuan!” At agguyda intuluy an nangan. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K24_41","013_4_41","2KI","4","41","41","Ya inalinan diday, “Iyaliyuy itang hi alena.” At inyuyda, ya intubungnah din banga, ya inalinay, “Ibanawyu mahkay ta onon nan tatagu.” At maphod mahkay di tamtamna an mi'id di bininuna. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K24_42","013_4_42","2KI","4","42","42","Wada goh han ohay algaw ya immali han lala'in nalpud Ba'al Shalishah an inyalinay adaw hi idatnan Elisha an duwampuluy nun'abi'lugan hi tinapay an hay inyammana an nalpuh hopap di inhabalna an barle. Ya iniddumna goh di pa\"ala an paguy an nittuh din haku. Ya inalin Elisha hinan baalnay, “Pun'idatmuh nan propeta ta ononda.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K24_43","013_4_43","2KI","4","43","43","Ya inalin den baalnay, “Hay ato' an mangipiyapong ti undan umanay heteh onon nan hinggahut an tatagu?” Ya impidwan Elisha an nangaliy, “Idatmuh nan tatagu ta ononda ti hay inalin Apo Dios ya alyonay, Mun'olog hi ononda ta mun'abhugda, ya waday mahawal.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K24_44","013_4_44","2KI","4","44","44","At nun'ipiyapongna mah hidin tatagu ta ononda, ya waday nahawal ti hiyah ne din inalin Apo Dios. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K25_1","013_5_1","2KI","5","1","1","Hi Naaman di ap'apun di tindalun nan alid Aram. Ya pa'appopohdon nan ali hiya ti mabi'ah ya ongol di abalinana ti hiyay dimmalat ya nangabakon Apo Dios nan tindalud Aram. Hiya ya natulid an tindalu, mu waday dogohnah unit. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K25_2","013_5_2","2KI","5","2","2","Ya wada han namenghan ya immuyda nan tindalu ta ginubatdad Israel, ya wada han ohan babain balahang ad Israel an niddum hinan tiniliwda, ya inyuyda ta tagalan ahawan Naaman. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K25_3","013_5_3","2KI","5","3","3","Ya wada han hin'algaw ya inalin den balahang hidin apunan babaiy, “Un adya ahan umuy han ahawam ad Samaria ta umuyna tigon nan propetah di, at ipa'adaogna nan dogohna!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K25_4","013_5_4","2KI","5","4","4","At unat goh impa'innilan nan ahawan Naaman din inalin nan ungan i'Israel at immuy hi Naaman hinan alin apuna ta imbaagnan hiya din inalin nan balahang an din na'alah ad Israel. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K25_5","013_5_5","2KI","5","5","5","Ya inalin nan alid Aram ay hiyay, “Umuy'a, Naaman, mu odnam nan tudo\"uh nan alid Israel.” At impadeh Naaman an inodnanay tuluy gahut ya han napat hi kiluh silver, ya nonom ya han waluy kiluh balitu', ya himpuluh nan mun'aphod an lubung. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K25_6","013_5_6","2KI","5","6","6","At inyuyna din tudo' hinan alid Israel, ya indatna. Ya umat hituy nitudo': “Heten nangdon eten intudo\"u ya han upihyal'un hi Naaman, ya hay pohdo' ya ipa'adaogmu nan dogohna an unit.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K25_7","013_5_7","2KI","5","7","7","Mu unat goh binahan nan alid Israel din tudo' ya henekhekna din lubungna ti ongol di amanoh'aanan inalinay, “Undan ha\"in hi Apo Dios ta waday abalina' an pumatoy ya mummahu? Anaad henen tagu ta honogonay umat hitu an waday dogohnah unit, ya alyonay un'u ipa'adaog? Mid mapto' ya un manganap hi pangidalatana ta way atondan mangubat ay ditu'u!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K25_8","013_5_8","2KI","5","8","8","Ya unat goh dengngol nan propetan hi Elisha nan inat din alid Israel ya nunhonag hi baalna ta impa'innilanah nan ali din pohdonan ibagan hiyan alyonay, “Anaad ta tuma'ot'a? Honogom henen tagu ta umalih tun ha\"in ta way panginnilaanan waday nahamad an propetah tud Israel!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K25_9","013_5_9","2KI","5","9","9","At impadeh Naaman an nunlugan hinan kalesan punluganan di mi'gubat ta nangamung un nidatong hinan pantaw di abung Elisha, ya inta'dogda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K25_10","013_5_10","2KI","5","10","10","Ya hennag Elisha din baalna ta umuyna alyon ay Naaman di, “Umuy'ah nan Wangwang an Jordan, ya nitamol'ah mumpapitu ta way aton nan dogohmun umadaog, at pumhod di odolmu.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K25_11","013_5_11","2KI","5","11","11","Mu unat goh dengngol Naaman din inalin han baal ya ma'abbungot, ya nakak an inalinay, “Alyo' at goh hi un umali ta damuwona', ya nunluwalun Apo Dios an dayawona, ya dinapana tun odol'u ta umadaog tun unit'u! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K25_12","013_5_12","2KI","5","12","12","Ya anaad ta hidih nan wangwang di alyonah umuy'u itamolan? Anaad ta adi malgom hinan mapaganah an danum hi ad Damascus an umat hinan Wangwang an Abana unu nan Wangwang an Pharpar di umuy'u itamolan ta bo'on nan na'ibul an danum hi ad Israel? At gulat ta hay wangwang itamola' at umanamuta' ta hidih nan wangwang hi babluymiy itamola', at umadaoga'!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K25_13","013_5_13","2KI","5","13","13","Mu neheggon din baalnan hiya ta inhapihapitanda hiyan inaliday, “Gulat ta hay naligat di alyon nan propetah atom ya unmu dan adi aton? At unmu dan adi unudon nan alyona an nan Wangwang an Jordan di umuymu itamolan, at umadaog nan dogohmu ta pumhod'a?” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K25_14","013_5_14","2KI","5","14","14","At nun'innomnom hi Naaman, ya inabulutna, ya nundadyun immuy hinan Wangwang an Jordan, ya nitabno' hi numpapitu an hiyah ne din inalin nan propeta, at immadaog an pinumhod di odolnan umat hinan odol di pa'ittungaw. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K25_15","013_5_15","2KI","5","15","15","Ya numbangngad hinan propetah Naaman an didan amin hidin ni'yibbana, ya timma'dog hinan hinagangna, ya inalinay, “Ad ugwan ya inila' an mi'id ah Dios hitun alutaluta an anggay nan Dios di i'Israel! At alam ni', Apu, heten adaw an idat'un he\"a!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K25_16","013_5_16","2KI","5","16","16","Mu inalin Elisha di, “Ihapata' ay Apo Dios an matattagu an ad baal ay ha\"in an adi' ahan alan nan adaw an idatmu!” Ya ta\"on un inyal'alu' Naaman ta alana mu agguyna damdama innal. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K25_17","013_5_17","2KI","5","17","17","At inalin mah Naaman ay hiyay, “Gulat ta adim alan nan idat'un he\"a at iyabulutmu mah ta ha\"in an baalmuy umalah nan itang an lutah tu ta ipakalga' hinan duwan muls ta iyanamut'u ti mete\"ad ugwan ya ipogpog'un adia' mahkay mun'onong hinan moghob an onong unu nan udumnan me'nong hi udumnan madayaw an anggay hi Apo Dios di pange'nonga'! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K25_18","013_5_18","2KI","5","18","18","At hay ihapit'u ni' ahan ya aliwan Apo Dios heten ohan ato' an baalmu: ti gulat ta mi'yuya' hinan apu' an alih umayanah nan Timplun Rimmon ta mundayaw hidi ya eh'anah nan ta'lay'u at ta\"on ha\"in ya iyungyung'u goh, at aliwan ni' Apo Dios henen ato'!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K25_19","013_5_19","2KI","5","19","19","Ya inalin Elisha ay hiyay, “Umuy'a, at mi'id di al'alin he\"a.” At nakak da Naaman ta immanamutda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K25_20","013_5_20","2KI","5","20","20","Ya a'adyuwan Gehazi an baal Elisha din adaw, at inalinah nomnomnay, “Anaad udot ta un nonong ya inyabulut nan apu' an makak hi Naaman an i'Aram, ya agguyna innal din idatna? Ihtigu' hi Apo Dios ta pudugo' hiya ta ala' di udumnah din inyalina!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K25_21","013_5_21","2KI","5","21","21","At pindug mah Gehazi hi Naaman. Ya unat goh winingin Naaman ya tinnigna han lala'in tumagtag an mangunud ay hiya. Ya limmahun hidin kalesana ta dinamuna hiya, ya inalinay, “Anaad ta mangunud'a? Undan way na'at?” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K25_22","013_5_22","2KI","5","22","22","Ya inalin Gehazi di, “Mi'id di na'at. Mu hennaga' hinan apu' ta ipa'innila' ay he\"a an pa'addatongda han duwan ungungan linala'in propetan nalpuh nan dudunduntug hinan babluy ad Ephraim. At umidat'a anuh tulumpulu ya han opat di kiluh nan silver ya duwah mun'aphod an lubung ta idatnan dida.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K25_23","013_5_23","2KI","5","23","23","Ya inalin Naaman di, “Ta\"on unmu alan di nanom ta han waluh kiluh nan silver!” At inal'alu'nah Gehazi ta alana din silver an nunhe'gotanah din duwan langgut an nangittuwana, ya inokpanah din duwan lubung, ya impadonah din duwan baalna ta ituluddah Gehazi. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K25_24","013_5_24","2KI","5","24","24","Ya unat goh nidatongdah nan duntug hinan nunhituwan Elisha ya nun'alan Gahazi din inodnan din duwan baal, ya hennagna dida ta numbangngaddan Naaman. Ya inhigupnah baluy din pihhu ya lubung ta impo\"oyna. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K25_25","013_5_25","2KI","5","25","25","Ya unat goh nalpah ya immuy ay Elisha an apuna. Ya inalin Elisha ay hiyay, “Hay inayam, Gehazi?” Ya tembal Gehazi an inalinay, “Agguya' ahan naknakkak hitu!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K25_26","013_5_26","2KI","5","26","26","Mu inalin Elisha ay hiyay, “Umannung an nitnud nan lennawa' ay he\"ah din limmahunan nan lala'ih din kalesan nunluganana ta immali an nanamun he\"a! Undan hiyah te maphod hi gutud hi pangabulutan hinan midat an pihhu, ya lubung, ya olibo, ya greyp, ya kalnilu, ya baka, unu nan baal? ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K25_27","013_5_27","2KI","5","27","27","At dumalat nan inatmu ya bonhom din dogoh Naaman an unit, ya ta\"on nan holagmu ya minaynayun hi enggana.” Ya unat goh nakak hi Gehazi hi awadan Elisha ta bimmataan ya immannung an nalmuy unitna, at nalipuh din odolnan ma\"appaha' an umat hi apoh. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K26_1","013_6_1","2KI","6","1","1","Wada han ohan algaw ya immuyda nan himpampun an propeta ay Elisha, ya inalidan hiyay, “Tigom heten abung an a'amungan tu'u an adi umanay hi ihinan tu'u! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K26_2","013_6_2","2KI","6","2","2","At abulutom ni' ta umuy tu'uh nan Wangwang an Jordan ti do'ol di ayiw ta hidiy ummalanmih ayiw ta iyammamih ong'ongngol hi ihinan tu'u.” Ya tembal Elisha an inalinay, “Oo, mabalin. Umuy ayu.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K26_3","013_6_3","2KI","6","3","3","Mu wa han ohan didan inalinay, “Al'alu'o' ni' ahan he\"a ta abulutom ta mi'yali'an da'mi!” Ya inalinan diday, “Mabalin an mi'yalia'.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K26_4","013_6_4","2KI","6","4","4","At nitnud ay dida. Ya unat goh nidatongdah nan wangwang ya ente\"adan nunlongoh hi ayiw. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K26_5","013_6_5","2KI","6","5","5","Mu wada han ohan didan munlongoh ya naho'tang din wahayna, ya na'awid an immuy hidin puhung. Ya nun'alin Elisha an inalinay, “Hay ato' mah nin, Apu, an un hay bennoh'u din wahay?” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K26_6","013_6_6","2KI","6","6","6","Ya inalin Elisha di, “Hay wadan di nagahana?” At intudunan hiyay nagahana, ya binongwah Elisha din pateng, ya impa'wahnah nan nagahan din wahay, ya timmapla' an muntaptapaw din wahay. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K26_7","013_6_7","2KI","6","7","7","Ya inalin Elisha ay hiyay, “Eka alan.” At ginawuyna, ya innalna din wahay. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K26_8","013_6_8","2KI","6","8","8","Ya heden gutud di pangubatan nan alid Aram hinan i'Israel ya inamungna din u'upihyalna ta nunhahapitda, ya nun'itudunan diday lugal hi pungkampuanda ta mundadaandan mangubat hinan i'Israel. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K26_9","013_6_9","2KI","6","9","9","Mu nunnaudon Elisha an impiyuy di hapitnah nan alid Israel an inalinay, “Elanyu ta adiyu e'wan den lugal ti nan i'Aram ya ihnadan mundadyudah di an manod ay da'yu ta gubaton da'yu!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K26_10","013_6_10","2KI","6","10","10","At hennag nan alid Israel di tindaluna ta hi'imonda nan i'Aram ta panginnilaan hi un immannung din inalin Elisha, ya nepto' din inalina. Ya gun hunnon Elisha an ibaag hi un way ma'at ta way aton nan alid Israel an gun mundadaan. Ya hanan na'at ya adi un namenghan unu numpidwa ya anggay. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K26_11","013_6_11","2KI","6","11","11","At la'tot ya bimmohol nan alid Aram ti maguguluy punnomnomanah nan gun ma'at. At impa'ayagnan amin nan u'upihyalna, ya inalinan diday, “Undan waday niddum ay ditu'uh nan alid Israel an gun mangibaag ay hiyah nan at'aton tu'u?” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K26_12","013_6_12","2KI","6","12","12","Ya himmapit han ohan upihyalnan inalinay, “Bo'on da'mi, Apu! Ti wah did Israel hi Elisha an propetan gun mangibaag hinan alid Israel hinan way hahapiton tu'uh ma'at.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K26_13","013_6_13","2KI","6","13","13","Ya inalinan diday, “Ekayu anapon di wadana ta inah'upanyu ay ya nunhonaga' hi umuy an mampap ay hiya!” Ya numbangngaddan nangalin hiya an wah did Dothan hi Elisha. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K26_14","013_6_14","2KI","6","14","14","At heden nahdom ya nunhonag hi do'ol an tindalun numpungkabayu ya nan numpunlugan hinan kalesan mi'gubat ta lini'ubda nan babluy an nihinan da Elisha. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K26_15","013_6_15","2KI","6","15","15","Ya unat goh bimmangon din baal Elisha hidin nabiggat hi helhelong ya limmahun, ya tinnignan do'ol di kabayu ya nan numpunlugan hinan kalesan mi'gubat an lini'ubda nan babluy da Elisha, at inalinay, “Apu, hay atonta mah?” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K26_16","013_6_16","2KI","6","16","16","Ya inalin Elisha ay hiyay, “Adi'a tuma'ot ti do'do\"ol tu'u ya un dida!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K26_17","013_6_17","2KI","6","17","17","At nunluwaluh Elisha an inalinay, “O Apo Dios, idatmuy abalinan di matan ten baal'u ta hamadonan tigon!” At dengngol Apo Dios din luwaluna. At unat goh inamang din baal nan dudunduntug ya tinnigna an do'ol di kabayu ya nan numpunlugan hinan kalesan mi'gubat an dumaladalang hinan dudunduntug an nunli'ub ay didan Elisha. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K26_18","013_6_18","2KI","6","18","18","Ya unat goh nundadyu nan tindalun di i'Aram an wan magadyuhdah nan wadan Elisha ya nunluwalu goh hi Elisha an inalinay, “Bulawom ni' hatun amin an tindalu!” At dengngol goh Apo Dios, at binulawnan amin din tindalu ti hiyah ne inalin Elisha. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K26_19","013_6_19","2KI","6","19","19","Ya immuy hi Elisha hidin tindalu, ya inalinan diday, “Nibahhaw ayu ti bo'on hete owon an miyuy hinan babluy nan anaponyu, at umali ayu ta itnud'u da'yu ta iyuy'u da'yuh nan tagun anaponyu!” At initnudna dida ta inyuyna didad Samaria. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K26_20","013_6_20","2KI","6","20","20","Ya unat goh nidatongdad Samaria ya nunluwalu goh hi Elisha an inalinay, “O Apo Dios, ibangngadmu ni' di pannig di matan daten tindalu!” Ya unat goh imbangngad Apo Dios din pannig di matada ya manoh'ada ti wadadah nan babluy ad Samaria! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K26_21","013_6_21","2KI","6","21","21","Ya unat goh tinnig nan alid Israel dida ya imbaganan Elisha di, “Ama, patayo' mah dida?” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K26_22","013_6_22","2KI","6","22","22","Ya inalinay, “Adim patayon dida. Undan patayom di tagun tiniliwmuh nan gubat? Unmuat idadaan di ma'an ya inumonda ta panganonyu dida ta nalpah ay ya hennagmu dida ta mumbangngaddah nan alida.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K26_23","013_6_23","2KI","6","23","23","At impidadaan nan aliy do'ol hi ma'an ta ononda, at nangandan amin, ya imminumda ta nalpah an nun'abhugda ya hennagna dida ta numbangngaddah nan alin nannag ay dida. Ya nete\"an de ya indinong mahkay nan udumnan i'Aram an gun umuy an mamalpaligat hinan i'Israel. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K26_24","013_6_24","2KI","6","24","24","Mu agguy nadnoy ya hi Ben-Hadad an alid Aram ya impa'ayagna ta ma'amungdan amin din tindaluna ta umuyda gubaton ad Israel. Ya unat goh nidatongdad Samaria ya lene'wohdan lini'ub nan babluy. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K26_25","013_6_25","2KI","6","25","25","At hiyah ne dimmalat ya waday nidugah an batel hi ad Samaria ti nabayag di nunli'ubandah nan babluy, at hiyanan la'tot ya ngimminay balul di mila'u. At hay nginan di ohay ulun di dongki ya nawaluy namihit hi silver, ya lemay namihit hi silver di bayad nan godwan di litron ballu an upa' di oldeh. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K26_26","013_6_26","2KI","6","26","26","Ya wada han ohay algaw ya nundaldallanan han alid Israel hinan way allup nan babluy, ya wada han babain himmapit ay hiyan inalinay, “Badangana' ni' ahan, Apu' an nabagtun Ali!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K26_27","013_6_27","2KI","6","27","27","Ya tembalnan inalinay, “Gulat ta adi da'a badangan ay Apo Dios at iyal'allanan ha\"in an mi'id di abalina' an mamadang ay he\"a ti mi'id bogah'u ya bayah'uh idat'un he\"a!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K26_28","013_6_28","2KI","6","28","28","Mu la'tot ya inalin nan alin hiyay, “Hay na'at tuwalin he\"a?” Ya tembal din babain inalinay, “Wada han babain ni'hapit ay ha\"in, ya inalinay un'u idat han lala'in imbaluy'u ta ihdamid ugwan, ta hi ma'et ya unmi ihda han lala'in imbaluyna. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K26_29","013_6_29","2KI","6","29","29","At pinaltimi din imbaluy'u, ya inhaangmi ta inihdami. Ya unat goh nabiggat ya inali' ay hiyay, Iyalim din imbaluymu ta paltion tu'u, mu unnaat goh impo\"oy!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K26_30","013_6_30","2KI","6","30","30","Ya unat goh dengngol nan ali din inulgud nan babai ya ma'abbungot, at linapditna din lubungna ta nahekhek. Ya tinnig din tatagu an unat goh napi\"i din lubung nan ali ya waday langgut hi nundalinat hi inlubungnah pangipattigana an munlungdayah nan ma'ma'at. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K26_31","013_6_31","2KI","6","31","31","Ya nunhapata nan alin Apo Dios an inalinay, “Inyal'allanay ma'at ay ha\"in hi ma'et hi un'u adi ipa'aan di ulun Elisha an hina' Shaphat ad ugwan an algaw!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K26_32","013_6_32","2KI","6","32","32","Ya wah dih Elisha hi abungnan inum'umbundah din tatagud Israel an nun'anomnoman an immuy ni'hapit ay hiya. Ya unat goh magadyuh midatong hi wadan Elisha din hennag nan ali ya hinunnan Elisha an nangalih din tatagun nun'anomnoman di, “Tigonyu adyay pangat nen pumatopatoy an alin nunhonag hi umalin mamutul hi ulu'! Ya amtanyu ta wa ay ta midatong nan nahnag ya intangobyu nan pantaw ta adi humigup hitu! Ti adi hinnuud at donglonyuy gopa' han apunan mangun'unud ay hiya!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K26_33","013_6_33","2KI","6","33","33","Mu agguy impada'puh Elisha din alyona ya nidatong din nahnag ya din ali. At himmapit din alin Elisha an inalinay, “Heten alulugluanmi ya hi Apo Dios di nalpuwana! At anaad mah ta ituluy'un hodon di badangna?” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K27_1","013_7_1","2KI","7","1","1","Ya inalin Elisha hinan aliy, “Donglom tun Hapit Apo Dios an inalinay, Hi ma'et hinan umat hitun gutud ya nan lemay kilun alena unu himpuluy kilun bogah di barle an umat hi paguy ya un himpulu ta ohay gramos an silver di la'unah dih nan pungkumilduan hi ad Samaria.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K27_2","013_7_2","2KI","7","2","2","Ya heden upihyal nan alin nangabegwol ay hiya ya inalinah nan propetay, “Adi ahan makulug nan inalim an ta\"on un hi Apo Dios di manimung an mumpanggah hinan ma'an an malpud abuniyan!” Mu inalin Elisha ay hiyay, “Tigom an ma'at hatun amin hi ma'et, mu adim tamtaman nan ma'an!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K27_3","013_7_3","2KI","7","3","3","Ya heden gutud ya inum'umbun han opat an linala'in nun'a'unit hi humigupan eden babluy, ya way ohaan inalinah nan ibbanay, “Un tu'u mah u'umbun hitu ta nangamung un tu'u matoy? ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K27_4","013_7_4","2KI","7","4","4","Gulat ta humigup tu'uh nan babluy mu nen unda nabtel at mi'id di ma'an hidi, at matoy tu'u damdamah di! Ya gulat goh ta alyon tu'uy u'umbun tu'uh tu at matoy tu'u goh damdama! At hay maphod ya umuy tu'uh dih nan wadan di kampun nan i'Aram ta humuku tu'un dida! Ya gulat ta igohgohan ditu'u at adi ditu'u patayon! Ya gulat ta patayon ditu'u ya ta\"ongkay ti mamattoy tu'u damdama!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K27_5","013_7_5","2KI","7","5","5","At impadehdah din munhinag ta immuydah nan nungkampuan din tindalun di i'Aram. Mu unat goh nidatongdah nan pogpog di kampu ya tinnigda, ya mi'id ah ohah taguh wah di. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K27_6","013_7_6","2KI","7","6","6","Ti hay inat Apo Dios ya impadngolnah nan tindalun nan i'Aram nan madngol an ay gopa' di do'ol an tumagtag an ay kalesan punluganan di mi'buhul, ya gopa' goh di do'ol an gumanitu' an kabayu, ya nan demog di do'ol an tindalun na'uydan midatong hinan nungkampuanda. At way ohaan inalinah nan ibbanay, “Mid mapto' ya un binayadan nan alid Israel nan tindalun nan holag Heth ya nan tindalun di i'Egypt ta nalammungdan umalin mangubat ay ditu'u!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K27_7","013_7_7","2KI","7","7","7","At hiyaat unda timma'ot an amin din nungkampu, ya numpangalayawdah din nahdom, ya nuntaynanda din tuldada, ya kabayuda, ya dongkida. Un nonong ya numpangalayawda an mi'id ah enekakdah nan gina'uda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K27_8","013_7_8","2KI","7","8","8","At hiyanan heden dimmatngan din nun'a'unit hinan kampu ya himmigupdah nan tulda, ya waday ma'an ya ma'inum, at nangananganda, ya imminu'inumda, ya nun'alada din pihhun silver, ya balitu', ya din lubung, ya immuyda nun'ipo\"oy. Ya inohha'ohhadan henggop an amin din kampu, ya nun'alada goh di numbino'ob'on an gina'uh di, ya nun'iyuydan nun'ipo\"oy. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K27_9","013_7_9","2KI","7","9","9","Mu la'tot ya ninomnomda, ya inaliday, “Adi maphod heten aton tu'u! Heten maphod an na'at ad ugwan an algaw ya mahapul an ipa'innila tu'u, ya adi tu'u ohhaan! Ya gulat ta hodon tu'u ta mawa'ah ya un tu'u umuy ibaag at mid mapto' ya waday nappuhih ma'at ay ditu'u! At umuy tu'ud ugwan ta umuy tu'u iyulgud heten na'at hinan u'upihyal nan ali!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K27_10","013_7_10","2KI","7","10","10","At numbangngaddah nan babluy, ya immuyda nun'ayagan nan mungguwalyah nan pantaw di allup, ya inalidan diday, “Immuy amih nan kampun nan i'Aram, ya mi'id ah ohah taguh dih inah'upanmi! Ya un anggay nan kabayu ya nan dongkih wah di an nun'ehebod, ya nonong ya tinaynanda nan tuldada, at nunnonong an wah din amin din gina'uda!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K27_11","013_7_11","2KI","7","11","11","Ya init'u' din guwalya nan dengngolnan na'at, at waday nangngol hinan tatagu ya nan muntamuh nan palasyun di ali, at impa'inniladah nan ali. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K27_12","013_7_12","2KI","7","12","12","At heden nahdom ya bimmangon nan ali, ya inalinah nan u'upihyalnay, “Un hay pamalbalin nan i'Aram ay ditu'uh nen inatda ti iniladan mi'id di onon tu'u, at hiyanan tinaynanda nan kampuda, ya bimmataandan nipo\"oy ti alyondah nomnomday, Bumuhu' man dane hinan babluyda! At wa ay ta bumuhu' tu'uh nan babluy ta umuy tu'u manganap hi onon tu'u at dapopon ditu'u, ya nun'ibalud ditu'u, ya himmigupdah tun babluy tu'u!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K27_13","013_7_13","2KI","7","13","13","Mu inalin nan ohan upihyalnay, “Honogom ni' di udumnah nan linala'i ta umuyda hamadon nan na'at an muntakaydah nan kabayun din na'angang! Ti gulat ta way ma'at ay didah di ya adida ma'adyuwan ti mi'yatoyda damdaman ditu'uh tu!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K27_14","013_7_14","2KI","7","14","14","At piniliday duwah nan kalesan punluganan di mi'gubat, ya intayundah nan kabayu, ya hennag nan aliy udumnan dida ta umuyda unudon nan tindalun di i'Aram an inalinan diday, “Umuyyu hamadon di inayan din tindalun di i'Aram!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K27_15","013_7_15","2KI","7","15","15","At immuy din linala'i, ya inunudda din nange'wanda ta engganah nan Wangwang an Jordan, ya mi'id di tinnigdah tindalu ti hay tinnigdah nun'iwallang hinan dalan ya do'ol hi lubung ya gina'un di mi'gubat an hay intapal din tindalun nan i'Aram hidin limmayawanda. Ya numbangngad din nahnag ta immuyda ibaag hinan aliy tinnigda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K27_16","013_7_16","2KI","7","16","16","At an amin din tatagud Samaria ya immuyda, ya nun'aladan amin din gina'un wah nan kampun din tindalun nan i'Aram. At nipa'annung an hay la'un nan lemay kiluh nan alena ya hay la'un nan himpuluy kiluh nan barle an umat hi paguy ya un himpulu ta ohay gramos hi silver, ti hiyah ne din inalin Apo Dios. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K27_17","013_7_17","2KI","7","17","17","Ya pento' nan ali din upihyal an gun nangabegwol ay hiya ta hiyay mangipanuh hinan tagun humigup hinan pantaw di allup. Mu nun'ilait din do'ol an tatagu hiya ti numpupudditdan bimmuhu' hinan allup, at nun'igatinda hiya ta natoy. Ya nipa'annung din inalin nan propetah din inayan nan alin mamutul hi uluna ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K27_18","013_7_18","2KI","7","18","18","ti hi Elisha ya hinunnana tuwali an inalih nan ali an hi ma'et hinan umat hitun gutud ya nan lemay kilun alena unu himpuluy kilun bogah di barle an umat hi paguy ya un himpulu ta ohay gramos an silver di la'unah dih nan malkadud Samaria. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K27_19","013_7_19","2KI","7","19","19","Mu hay nambal din upihyal ya inalinay, “Adi ahan makulug hana nan inalim an ta\"on un hi Apo Dios di manimung an mumpanggah hinan do'ol an ma'an an malpud abuniyan!” Ya hay nambal nan propeta ya inalinay, “Hamadom an tigon, mu adim tamtaman nan ma'an!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K27_20","013_7_20","2KI","7","20","20","Ya ten immannung an hiyay na'at hidin upihyal din ali an nun'igatin nan tataguh nan pantaw di allup, at natoy, at immannung an agguy ne\"an. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K28_1","013_8_1","2KI","8","1","1","Hi Elisha ya pinadanana din babain ad imbaluy hidin tinaguna an inalinan hiyay, “Da'yun pamilya ya makak ayu ta umuy ayuh nan udum an babluy, ya ni'hitu ayuh di ti imbaag Apo Dios an lumuwonay batel eten babluy hi pituy tawon.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K28_2","013_8_2","2KI","8","2","2","At inunud din babai nan inalin Elisha, at numbunagdan pamilya ta immuydan ni'hitud Philistia hi pituy tawon. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K28_3","013_8_3","2KI","8","3","3","Ya heden gutud di nalpahan den miyapitun tawon ya numbangngad din babaid Israel. Ya immuy hinan ali ta al'alu'ona ta ibangngadnan hiya din abungna ya din payawna. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K28_4","013_8_4","2KI","8","4","4","Ya heden gutud ya wah din munhapit nan ali ya hi Gehazi an din baal Elisha, ya inalin nan alin hiyay, “Ibaagmun amin nan nidugah an umipanoh'an ina'inat Elisha!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K28_5","013_8_5","2KI","8","5","5","Ya heden pangulgudanah nan alih din inat Elisha an nanaguh din natoy ya hin'alina ya himmigup din babain ad imbaluy hinan tinagun Elisha ta mi'hapit hinan ali ta ibangngaddan hiya din abungna ya din payawna. Ya unat goh tinnig Gehazi din babai ya inalinay, “Apu' Ali, hiyah te din babai! Ya naya goh din lala'in imbaluynan din tinagun Elisha!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K28_6","013_8_6","2KI","8","6","6","Ya inalin din alih nan babaiy, “Undan immannung henen na'at?” Ya inalin nan babai an immannung nan inalina. At pento' nan aliy ohah nan upihyalnah mangipapto' hinan imbagan nen babai ta ibangngadan amin din bagina, ya iniddumda goh di nginan din na'alan bungan di nihabal hinan payawnan mete\"ah din nanaynana ta nangamung ad ugwan. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K28_7","013_8_7","2KI","8","7","7","Ya immuy hidid Damascus hi Elisha, ya nipaddeh, ya nundogoh hi Ben-Hadad an alid Aram. Ya impa'inniladah nan ali an nidatong han propetah nan babluyda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K28_8","013_8_8","2KI","8","8","8","At inalin nan ali ay Hazael di, “Odnam ah adaw, ya immuy'ah nan propeta, ya inalim ta mi'hapit ay Apo Dios ta ibaganah un umadaog tun dogoh'u unu adi.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K28_9","013_8_9","2KI","8","9","9","At nun'alan Hazael di numbino'ob'on an mun'aphod an gina'ud Damascus, ya impikalganah nan napat an kamilu, ya impadehnan umuy ay Elisha. Ya unat goh inah'upana nan propeta ya inalinan hiyay, “Hennaga' hinan baalmun hi Ben-Hadad an alid Aram ta umalia' an mangibagan he\"a ta mi'hapit'an Apo Dios hi un umadaog nan dogohna.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K28_10","013_8_10","2KI","8","10","10","Ya inalin Elisha ay hiyay, “Umuy'an hiya, ya inalim an umannung an umadaog. Mu impa'innilan damdama Apo Dios ay ha\"in an matoy.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K28_11","013_8_11","2KI","8","11","11","Ya inhamhamad Elisha an teten'ol hi Hazael ta engganay un bimmain hi Hazael. Ya limmugwah Elisha. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K28_12","013_8_12","2KI","8","12","12","Ya inalin Hazael ay hiyay, “Anaad ta lumugwa'a, Apu?” Ya inalinan hiyay, “Manu ay lumugwaa' ti inila' di nappuhin atom hinan holag Israel ti gohbom nan na'allup an babluyda, ya pumpatoymu nan mumpangilog an linala'i, ya numpuhitmu nan ung'ungungnga, ya numbughim di putun nan binabain numpunhabi!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K28_13","013_8_13","2KI","8","13","13","Ya inalin Hazael di, “Undan ay ahua' an baalmu ta ato' hanan atata'ot an inalim?” Ya inalin Elisha ay hiyay, “Atom mahkay ti hi Apo Dios ya impa'innilanan ha\"in an he\"ay mehnod hi alid Aram.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K28_14","013_8_14","2KI","8","14","14","Ya nakak hi Hazael an tinaynanah Elisha ta numbangngad ay Ben-Hadad. Ya inalin Ben-Hadad ay hiyay, “Hay inalin Elisha ay he\"a?” Ya inalin Hazael ay hiyay, “Hay inalina ya umannung an umadaog'a.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K28_15","013_8_15","2KI","8","15","15","Mu unat goh nabiggat ya innal Hazael din ma'ugtul an uloh, ya intamolnah din danum ta nangumumnah angah nan ali ta nangamung un natoy. At hi Hazael di nun'alin nihukat ay Ben-Hadad. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K28_16","013_8_16","2KI","8","16","16","Hidin miyalemah tawon hi nun'alian Joram an hina' Ahab hi ad Israel ya hiyah ne tawon hi nangete\"an Jehoram an imbaluy Jehoshaphat ya mun'alid Judah. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K28_17","013_8_17","2KI","8","17","17","Ya tulumpulu ta duway tawonah din nangete\"anan nun'ali, ya waluy tawon di nun'alianad Jerusalem an kapitulyuda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K28_18","013_8_18","2KI","8","18","18","Ya inyunnudnay atonan mumpapto' hidin ina'inat din a'alid Israel an umat hinan na\"appuhin inat Ahab ti inahawana han babain imbaluy Ahab. At hiyanan nan pumbaholan di gunna inat an mangipabohol ay Apo Dios. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K28_19","013_8_19","2KI","8","19","19","Ya ta\"on un umat hinay ina'inat nan ali mu agguy damdama pina\"in Apo Dios ad Judah ti dumalat nan intulagnah din baalnan hi David an inalinay, “Nan holagmuy manginaynayun an mumpapto' hi enggana.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K28_20","013_8_20","2KI","8","20","20","Ya heden pumpapto'an Jehoram ya nunlahhin din tatagun i'Edom hinan hakup Judah, at numpiliday alidan mumpapto' ay dida. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K28_21","013_8_21","2KI","8","21","21","At immuy hi Jehoram an nun'itnudnan amin din kalesan punluganan di mi'gubat ta immuydad Zair, mu lini'ub nan tindalun di i'Edom dida, at mi'id di inatdan nangubat ay dida. At heden nahdom ya inah'upanday nange'wandan limmayaw, at way ohah din tindalun Jehoram ya nuntataynanda hiya ta numpangalayawdan numpanga'anamutdah abungda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K28_22","013_8_22","2KI","8","22","22","At nunlahhinda nan i'Edom an agguyda nihakup hi ad Judah hi engganad ugwan. Ya agguy nadnoy ya inunud nan iLibnah din inat nan i'Edom, at nunlahhinda goh hinan hakup Judah. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K28_23","013_8_23","2KI","8","23","23","Ya nan udumnan ina'inat Jehoram ya wah nan nitudo' hinan liblun Nitud'an nan Na'ulgudan di Ina'inat nan A'alid Judah. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K28_24","013_8_24","2KI","8","24","24","Ya natoy hi Jehoram, at nilubu' hidin nilubu'an amanah nan Babluy David. Ya hi Ahaziah an lala'in imbaluynay nihukat ay hiyah nun'ali. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K28_25","013_8_25","2KI","8","25","25","Ya hidin miyapulu ta duway tawon hi nun'alian Joram an hina' Ahab hi ad Israel di nangete\"an Ahaziah an hina' Jehoram an nun'alid Judah. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K28_26","013_8_26","2KI","8","26","26","Ya un duwampulu ta duway tawon Ahaziah hidin nangete\"anan nun'ali, ya numpapto' hi ad Jerusalem hi ohay tawon. Ya hay ngadan inana ya hi Athaliah an ap'apun Omri an din nun'alid Israel. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K28_27","013_8_27","2KI","8","27","27","Ya inunudna din ugalin nan holag amanan hi Ahab an nangapun hiya, at nun'appuhiy gunna inat an nangipabohol ay Apo Dios an umat hidin ina'inat nan holag di niyapuwanan da Ahab. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K28_28","013_8_28","2KI","8","28","28","Ya nitnud hi Ahaziah ay Joram ta immuyda ginubat hi Hazael an alid Aram hidid Ramoth Gilead. Ya hinugatan nan i'Aram hi Joram. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K28_29","013_8_29","2KI","8","29","29","At numbangngad hi Joram hi ad Jezreel ta hidiy numpa'agahanah apoyanan nan hugatna. Ya hidin wadanad Jezreel ya immuy hi Ahaziah an alid Judah ta immuyna indungaw hi Joram. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K29_1","013_9_1","2KI","9","1","1","Ya wada han hin'algaw ya impa'ayag Elisha an propeta di ohah nan ungan propeta, ya inalinan hiyay, “Mundadaan'a ta umuy'ah ad Ramoth Gilead, ya ita'inmuh ten alewahhang an nittuwan nan lanan di olibo. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K29_2","013_9_2","2KI","9","2","2","Ya wa ay ta immatam'ah di ya inanapmuh Jehu an hina' Jehoshaphat an ap'apun Nimshi, ya inayagam ta umuy ayuh nan ohan kuwaltu ta mibataan hinan i'ibbana. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K29_3","013_9_3","2KI","9","3","3","Ya innalmu nan alewahhang an nittuwan di lana, ya inhiitmuh uluna, ya inalim ay hiyay, Hay inalin Apo Dios ya hiita' he\"ah lana ta he\"ay alid Israel! Ya nalpah ay ya imbughulmu nan pantaw, ya nunnaudom an makak.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K29_4","013_9_4","2KI","9","4","4","At immuy heden ungan lala'in propetad Ramoth Gilead. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K29_5","013_9_5","2KI","9","5","5","Ya unat goh nidatong hidi ya tinnignah Jehu an ni'yamung hidin udum an a'ap'apun di tindalun inu'umbun. Ya neheggon ay dida, ya inalinay, “Hennaga' ta wada han ibaag'un he\"a, Apu.” Ya inalin Jehu ay hiyay, “Ngadan nin di pi'hapitam?” Ya inalinay, “He\"a, Apu.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K29_6","013_9_6","2KI","9","6","6","At nala\"uy hi Jehu, ya nitnud ta himmigupdan duwah nan ungan propetah nan ohan kuwaltu. At innal din propeta nan lanan di olibo, ya inhiitnah ulun Jehu, ya inalinan hiyay, “Inalin Apo Dios an Dios nan holag Israel an hiita' he\"ah lana ta he\"ay mehnod an alin mangipapto' hinan tatagu' ad Israel. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K29_7","013_9_7","2KI","9","7","7","At mahapul an patayom nan holag Ahab an apuna ta balloh nan namatayan Jezebel hinan propeta ya nan udum an baal'u. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K29_8","013_9_8","2KI","9","8","8","At mahapul an ma'ubah an amin nan holag Ahab ti pogpogo' an amin nan linala'in holagnan ta\"on un himbut unu bo'on himbut ta mid ah ma'angang hitud Israel. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K29_9","013_9_9","2KI","9","9","9","Ya hay ato' hinan holag Ahab ya ipaddung'uh din inat'uh din holag Jeroboam an hina' Nebat, ya umatda goh hidin holag Baasha an hina' Ahijah. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K29_10","013_9_10","2KI","9","10","10","Ya hay ma'at goh ay Jezebel ya matoy, at pun'ihdan di ahuy odolnah nan lutan hakup ad Jezreel ta mi'id ah mangilubu' ay hiya.” Ya unat goh nalpah an inalina hana ya imbughulna nan pantaw, ya timmagtag an nakak. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K29_11","013_9_11","2KI","9","11","11","Ya unat goh limmahun hi Jehu ta immuy hidin i'ibbanan u'upihyal ya inalin din ohan hiyay, “Olom ni' ya maphod di inalina? Anaad nin ta inayagan da'an nen tagun ay mun'angaw?” Ya inalinan diday, “Inilayuy aat di umat hinan tagun munhalembaway hapitona!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K29_12","013_9_12","2KI","9","12","12","Ya inaliday, “Layah ahan hene! Ibaagmun da'miy inalina!” Ya inalinan diday, “Umat hituy inalinan ha\"in an alyonay, Hay inalin Apo Dios ya hiita' he\"ah lanan di olibo ta he\"ay alid Israel.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K29_13","013_9_13","2KI","9","13","13","At way ohah din u'upihyal ya nunnaudondan nun'aan din lubungda, ya inyaplagdah nan agdan ta way tuma'dogan Jehu, ya impagangohda nan talampet, ya init'u'dan nangalih, “Ad ugwan ya hi Jehu di ali!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K29_14","013_9_14","2KI","9","14","14","Ya nunnomnom hi Jehu an hina' Jehoshaphat an ap'apun Nimshi hi atonan mamatoy ay Joram. Ya heden gutud ya binadangan Joram nan i'Israel an nangubat ay da Hazael an alid Aram ta adida hakupon ad Ramoth Gilead. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K29_15","013_9_15","2KI","9","15","15","Mu nahugatan nan Alin hi Joram, at hiyanan numbangngad ad Jezreel ta hidiy panodanah apoyanan din hugatnan hinugatan nan i'Aram hidin ni'gubatanan Hazael an alid Aram. At inalin mah Jehu hinan i'ibbanay, “Gulat ta umat hinay ninomnomyu an ha\"in di aliyu at mahapul an hamadonyu ta mi'id ah umuy ad Jezreel hi mangibaag eten na'at!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K29_16","013_9_16","2KI","9","16","16","At nunlugan hi Jehu hinan kalesanan punluganan di mi'gubat, ya impadehnan immuy hi ad Jezreel hi wadan Joram. Ya nipaddeh ya wah dih Ahaziah an alid Judah an nundadyun immuy nangidungaw ay Joram. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K29_17","013_9_17","2KI","9","17","17","Ya wada han guwalyan timmata'dog hidin ata'nang an pun'adugan ad Jezreel, ya inamangna din nabulog an da Jehu ya din ni'yibbana, at numbugaw an inalinay, “Ihna han inamang'un nabulog an umali!” Ya imbugaw Joram an inalinay, “Honogom di ohah mungkabayun umuy manamun dida ta bagana didah unda umalin mi'ligwa!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K29_18","013_9_18","2KI","9","18","18","At immuy dinamun din nungkabayuh Jehu, ya inalinan hiyay, “Pohdon nan ali an innilaon hi un ayu umalin mi'ligwa!” Ya inalin Jehu ay hiyay, “Hay inilam hi aat di ligwa? Ma'aat ta mitnud'an ha\"in!” Ya nan oha goh an mungguwalyan wah nan ata'nang an pun'adugan ya immuynan imbaag hinan alin inalinay, “Inamang'u, ya nidatong din nahnag, mu ten mi'id di mumbangngad!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K29_19","013_9_19","2KI","9","19","19","At nunhonag goh din alih miyadwah umuy. Ya unat goh nidatong ay dida ya inalina goh di, “Hay inalin nan ali ya pohdonan innilaon hi un ayu umalin mi'ligwa!” Ya inalin Jehu ay hiyay, “Hay inilam hi aat di ligwa? Ma'aat ta mitnud'an ha\"in!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K29_20","013_9_20","2KI","9","20","20","Ya din mungguwalyan wah nan ata'nang an pun'adugan ya immuy goh hinan ali, ya inalinay, “Inamang'u, ya immatam, mu ten mi'id di mumbangngad! Mid mapto' ya henen immali ya hi Jehu an hina' Nimshi ti mabi'ah di panguy nan kabayuna!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K29_21","013_9_21","2KI","9","21","21","Ya inalin Joram di, “Idadaanyu nan kalesa' hi punlugana'.” Ya unat goh nidadaan ya nuntakay hi Joram an alid Israel hinan kalesana, ya nuntakay goh hi Ahaziah an alid Judah hinan kalesana, ya impadehda ta umuyda damuwon hi Jehu, ya nun'a'ah'updah nan lutan hakup Naboth an iJezreel. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K29_22","013_9_22","2KI","9","22","22","Ya unat goh tinnig Joram hi Jehu ya inalinan hiyay, “Olom ni' ya hay lenggop di mawadad ugwan an immaliam, Jehu!” Ya inalin Jehu di, “Hay aton tu'un malenggop hi un munnonong an nalinala'i ya mumbuyun hi inam an hi Jezebel?” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K29_23","013_9_23","2KI","9","23","23","Ya unat goh dengngol Joram nan nangalin Jehu at inligguhna din kabayuna ta lumayaw, ya nun'alih Ahaziah an inalinay, “Lumayaw'a ti patayon dita!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K29_24","013_9_24","2KI","9","24","24","Mu hinu'nut Jehu din tuggong, ya pinananah Joram, ya nepto' an nuntongah bonogna, ya himmawang ta na'alay puhuna, at nagah hidin kalesan nunluganana, ya natoy. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K29_25","013_9_25","2KI","9","25","25","Ya inalin Jehu ay Bidkar an baalnay, “Umuy'a, ya lina\"uymu, ya impa'bawmuh nan payaw an hakup Naboth an iJezreel. Adya nomnomom din ni'luganam ay ha\"in hidin pangun'unudantah lugan Ahab an hi amana ti hiyah te inulgud Apo Dios hi ma'at ay hiyan inalinay, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K29_26","013_9_26","2KI","9","26","26","Ad ugga ya tinnig'uy namatayandan Naboth ya nan imbabaluyna. Ihapata' an he\"ay mangiballoh enen inatdan dida ete han lutan Naboth! At eka la\"uyon nan odol Joram, ya impa'bawmuh nan lutan Naboth ta mipa'annung din inalin Apo Dios.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K29_27","013_9_27","2KI","9","27","27","Ya unat goh tinnig Ahaziah an alid Judah heden na'at ya limmayaw ta immuy hi ad Beth Haggan. Mu pindug Jehu hiyan gun mumbugaw an alyonay, “Panaonyu goh hiya!” Ya pinanada hiyah nan punti'idanah pumpa'ayanad Gur an neheggon hinan babluy ad Ibleam, mu limmayaw ta immuy ad Megiddo an hidiy natayana. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K29_28","013_9_28","2KI","9","28","28","At inlugan din baalnay odolnah din kalesanan punluganan di mi'gubat ta inyuyda hiyad Jerusalem, ya inlubu'dah din nilubu'an amanah nan Babluy David. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K29_29","013_9_29","2KI","9","29","29","Ya din miyapulu ta ohan tawon hi nunhaadan Joram an hina' Ahab ya hiyay nangete\"an Ahaziah an numpapto' hi ad Judah. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K29_30","013_9_30","2KI","9","30","30","Ya unat goh dengngol Jezebel an dimmatong hi Jehu hi ad Jezreel at penentolanay odomna, ya enephodna din buu'na, ya inum'umbun hinan way tawan di abungna. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K29_31","013_9_31","2KI","9","31","31","Ya unat goh tinnig Jezebel an nidatong hi Jehu ya imbugawnan nangalih, “He\"a, Zimri, un'a dan umalin mi'ligwa? He\"ay namatoy hinan ap'apuyu!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K29_32","013_9_32","2KI","9","32","32","Ya intangad Jehu, ya tinnignah Jezebel hidin tawa, ya imbugawnan nangalih, “Da'yun wah nan abung, hay mamhod an bumadang ay ha\"in?” Ya indungaw han duwa unu tuluh nan nakapun an u'upihyal hinan tawan hiya. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K29_33","013_9_33","2KI","9","33","33","Ya imbugaw Jehu an mangalin diday, “Ipa'bawyuh nan tawah nen babai!” At impa'bawdah Jezebel. Ya unat goh nipuhit hidin luta ya nun'ipalaghi' di dalanah nan da'lig di abung ya ta\"on din kabayu ti nun'igatinday odolna. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K29_34","013_9_34","2KI","9","34","34","Ya himmigup hi Jehu hinan ongol an abung di ali, ya nangan ya imminum ta nalpah ya unna alyon hidin tataguy, “Umuyyu ipapuut di odol din natoy an babain na'idutan ta iyuyyu ilubu' ti imbaluy tatagway ali.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K29_35","013_9_35","2KI","9","35","35","Mu unat goh pimmitaw din umuy mangilubu' ay hiya ya mi'id ah inah'upandah lamohna an un anggay din tungal di uluna, ya ngamayna, ya nan hu'inah inaladah ayda inlubu'. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K29_36","013_9_36","2KI","9","36","36","Ya unat goh numbangngadda ya inulguddan Jehu nan tinnigda, at inalinan diday, “Nipa'annung din inalin Apo Dios hidin ni'hapitanah nan baalnan hi Elijah an iTishbe an inalinay, Pun'ihdan di ahuy lamoh Jezebel hidih nan lutan Jezreel. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K29_37","013_9_37","2KI","9","37","37","Ya nun'iwahwahit nan tungalnah nan luta, at mi'id ah mangimmatun un hiyah Jezebel.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K210_1","013_10_1","2KI","10","1","1","Nan napitun linala'in holag Ahab ya wah didan numpunhitud Samaria. Ya waday tudo' Jehu an impiyuynah nan mumpumpapto' ad Samaria, ya nan a'ap'apuh nan babluy, ya nan manalhalimun hinan holag Ahab. Ya umat hituy inalinah nan tudo' ay dida: ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K210_2","013_10_2","2KI","10","2","2","“Manu ay da'yuy tinud'a' ti da'yuy mangipapto' hinan pamilyan nan aliyu, ya da'yu goh di ne'kodan nan kalesan punluganan di mi'gubat, ya nan kabayu, ya nan do'ol an almas, ya da'yu goh di manalimun hinan babluy an nihamad di allupna. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K210_3","013_10_3","2KI","10","3","3","Ya mumpili ayuh nan ma\"aphod di ugalinah nan holag di aliyun hi Ahab ta hiyay aliyuh mihukat an umbun hinan inumbunan amana. Ya ihamadyun mi'gubat ta baliwanyu dida.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K210_4","013_10_4","2KI","10","4","4","Mu nidugah di ta'otda, at nunhahapitda, ya inaliday, “Din duwan ali ya agguyda inabalinan an ginubat hi Jehu, ya undan udot ditu'u ya un tu'u abalinan hiya?” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K210_5","013_10_5","2KI","10","5","5","At nuntudo' din u'upihyal an mangipapto' hinan abung di ali, ya nan mumpumpapto' hinan babluy, ya ta\"on din nun'anomnoman ya din manalimun hidin ung'ungungngan imbaluy Ahab, ya impiyuydan Jehu an inaliday: “Da'miy baalmu, at atonmin amin nan way ipa'atmun da'mi. Mu adi ami mumpoto' hi ali, at atom di inilam hi maphod.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K210_6","013_10_6","2KI","10","6","6","At nuntudo' goh hi Jehu an didan inalinay: “Gulat ta immannung an da'yuy baal'u ya nidadaan an mangunud hinan pohdo' at putulanyu mah di u'ulun nan imbabaluy nan aliyu, ya inyaliyun ha\"in hituh ad Jezreel hinan at hitun gutud hi ma'et.” Mu wah did Samaria nan imbabaluy din ali an napitudan halimunan nan a'ap'apuh di ta diday mangipa'ilog ay dida. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K210_7","013_10_7","2KI","10","7","7","Ya unat goh nidatong ay dida din tudo' ta binahan din a'ap'apu ya inunudda din inalina, at numputulanda din napitun imbabaluy din ali, ya nun'ittudah din bahkit, ya impiyuydan Jehu hi ad Jezreel. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K210_8","013_10_8","2KI","10","8","8","Ya unat goh nidatongda din nangiyuy ya nunhonagdah nangibaag ay Jehu an inaliday, “Inyalida nan u'ulun din imbabaluy Ahab!” Ya minandal Jehu didan inalinay, “Punduwa\"onyun tupunon hinan numpinangngel an pantaw di allup nan babluy ta mihinadah dih engganah ma'et hi helhelong.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K210_9","013_10_9","2KI","10","9","9","Ya heden nabiggat hi helhelong ya limmahun hi Jehu hi abungna, ya timma'dog hinan wadan din u'ulu, ya inalinah din tatagun na'amung di, “Da'yu ya mi'id di baholyu ti ha\"in di ad nomnom an mamatoy ay Joram an ali. Mu goh nin di numpamatoy an amin ay date? ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K210_10","013_10_10","2KI","10","10","10","At innilaonyun adi mibahhaw nan hinapit Apo Dios hi atonah nan holag Ahab ti impa'annungnan amin din intulagnan imbaag Elijah an baalna!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K210_11","013_10_11","2KI","10","11","11","At nun'ipapatoy Jehu an amin din na'angang an tutulang Ahab hi ad Jezreel, ya din nun'abagtun u'upihyalna, ya din liligwana, ya din papadin Ba'al ta nangamung un mi'id ah na'angang ay dida. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K210_12","013_10_12","2KI","10","12","12","Ya unat goh nalpah hana ya tinaynan Jehu ad Jezreel, ya impadehnan immuy ad Samaria. Ya hidih nan dalan ad Beth Eked hinan way kampun di mumpahtul hi kalnilu ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K210_13","013_10_13","2KI","10","13","13","ya dinamuna din udumnan holag Ahaziah an alid Judah, ya inalinan diday, “Hay ngadanyu?” Ya inaliday, “Da'miy tutulang Ahaziah. Ya un ami umuy ad Jezreel ta umuymi idungaw nan ali, ya hi Jezebel an hi inana, ya nan pamilyana.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K210_14","013_10_14","2KI","10","14","14","Ya inalin Jehuh nan ni'yibbanay, “Dopoponyu dida!” At nundopapda din tatagu, ya inyuydah din way bubun hi ad Beth Eked ta numpatoyda dida. Ya hay bilang din numpatoydan linala'i ya napat ta han duwa an mi'id ah na'angang an ta\"on ah oha. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K210_15","013_10_15","2KI","10","15","15","Ya impadeh Jehu ta nakak hidi, ya hidih nan dalan ya dinamunah Jehonadab an hina' Rekab an umuy an manamun hiya, ya inapngan Jehu hiyan inalinay, “Edeggopmu dan nan nomnommun ha\"in an umat goh hinan ato' ay he\"a?” Ya tembal Jehonadab an inalinay, “Immannung an ato'.” At inalin Jehu ay hiyay, “Gulat hi un immannung at idawdawmuy ngamaymu.” At indawdawnay ngamayna, at ginuyud Jehu hiya ta ni'lugan hidin kalesanan punluganan di mi'gubat. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K210_16","013_10_16","2KI","10","16","16","Ya inalinan hiyay, “Maphod ta mi'yali'an ha\"in ta tigom di anahamad di pangata' hinan tamu' ay Apo Dios!” At nuntunuddan immuy ad Samaria. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K210_17","013_10_17","2KI","10","17","17","Ya unat goh nidatongdah ad Samaria ya numpatoynan amin din na'angang an nalpuh holag Ahab hidi ta engganay un mi'id ah na'angang ti hiyah ne din inalin Apo Dios hi ma'at an hinapitnan Elijah an propeta. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K210_18","013_10_18","2KI","10","18","18","Ya impa'ayag Jehu an amin din tataguh ad Samaria ta na'amungda, ya inalinan diday, “Agguy nihamad di inat Ahab an nundayaw hinan bulul an hi Ba'al, mu ha\"in ya nidugdugah di ato' an mundayaw ay hiya! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K210_19","013_10_19","2KI","10","19","19","At ipa'ayagyun amin nan propetan Ba'al, ya an amin din gun mundayaw ay hiya, ya an amin nan papadin Ba'al. Ya mahapul an mi'id ah ma'angang ta umalidan amin ti waday do'ol hi e'nong'un Ba'al! Ya nan adi umali ya mapatoy!” Mu un hay pamalbalin Jehu ay dida ta way atonan mumpamatoy hinan mundayaw ay Ba'al. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K210_20","013_10_20","2KI","10","20","20","Ya inalin Jehu ay diday, “Pot'onyuy ohah algaw hi pundayawan tu'un Ba'al.” Ya unat goh pento'dah den algaw ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K210_21","013_10_21","2KI","10","21","21","ya impehnag Jehu an impiwa'at di hapitna ta nundongol an amin hinan tataguh ad Israel hinan mundayaw ay Ba'al ta na'amungdan amin an mi'id ah na'angang hi agguy ni'yamung. Ya himmigupdan amin din tataguh nan Timplun Ba'al an pundayawanda, at na\"apnu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K210_22","013_10_22","2KI","10","22","22","Ya inalinah din manalimun hinan lubung di, “Pun'ipabuhu'mun amin nan lubung din propeta ya papadin Ba'al ta ilubungda.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K210_23","013_10_23","2KI","10","23","23","Ya himmigup da Jehu ay Jehonadab an hina' Rekab hinan Timplun Ba'al, ya inalinah nan mundayaw ay Ba'al di, “Tigonyu ta mahapul an mi'id ah baal Apo Dios hi niddum an ni'yamung ay ditu'u ta un tu'u ma'annig an mundayaw ay Ba'al.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K210_24","013_10_24","2KI","10","24","24","At himmigup nongkay da Jehu ay Jehonadab ta umuyda e'nong nan onong ya nan Onong an Moghob ay Ba'al. Mu minandal Jehu nan nawalun linala'i ta mihinadah dola. Ya inalinan diday, “Ihamadyun iyadug nan tatagu ti gulat ta waday lumayaw at nan nangiyadug di hiyay mihukat an mapatoy!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K210_25","013_10_25","2KI","10","25","25","Ya unat goh nalpah an ene'nong Jehu din Onong an Moghob ya pimmitaw, ya inalinah din mungguwalya ya din u'upihyalnay, “Humgop ayu, ya numpatoyyu din tatagun mundayaw ay Ba'al, mu tigonyu ta mi'id ah lumayaw ay dida!” At nunhu'nutday hanggapda, ya hinumgopda, ya numpatoydan amin din tatagu, ya nungguyudda din nun'atoy, ya nun'ipalahundah nan timplu. Ya unat goh himmigupdah nan kuwaltuh nan Timplun Ba'al an wadan Ba'al ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K210_26","013_10_26","2KI","10","26","26","ya nun'ilahunda din nilahhin an batu an dayawondan Ba'al, ya ginimu'da. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K210_27","013_10_27","2KI","10","27","27","Ya pina\"ida goh din Timplun Ba'al, ya numbalinondah kahhelyan di tataguh engganad ugwan. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K210_28","013_10_28","2KI","10","28","28","Umat hinay inat Jehu, at mi'id mahkay ah nundayaw ay Ba'al ad Israel ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K210_29","013_10_29","2KI","10","29","29","Mu hay inat Jehu ya inunudna din numbaholan Jeroboam an hina' Nebat ti dinayawna din balitu' an bakan wad Dan ya ad Bethel an hiyah ne goh di dumalat hi numbaholan nan i'Israel. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K210_30","013_10_30","2KI","10","30","30","Ya unat goh nalpah hana ya inalin Apo Dios ay Jehu di, “Dumalat nan nahamad an inatmuh nangunudam hinan inali' an ubahom nan holag Ahab ti hiyah ne penhod'uh ma'at at itulag'u an nan holagmuy mun'alid Israel hi engganah nan miyapat an a'apum ta diday gun umbun hinan umbunan di ali.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K210_31","013_10_31","2KI","10","31","31","Mu agguy inhamad Jehu an inunud nan Tugun Apo Dios an Dios nan holag Israel ti agguyna din'ug din nappuhin inat Jeroboam an hiyay dimmalat hi numbaholan nan tataguh ad Israel. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K210_32","013_10_32","2KI","10","32","32","Ya heden gutud ya hiyay nangete\"an Apo Dios an nangaan hinan udumnan babluy ta unda nahnot di mihakup, at hiyanan inabak da Hazael an alid Aram dida, at hinakupdan amin ad Israel ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K210_33","013_10_33","2KI","10","33","33","an mete\"ah appit di buhu'an nan algaw hinan Wangwang an Jordan ta nangamung hidih appit hi agwan hi un hagangon di buhu'an di algaw, ya hinakupdan amin nan lutah ad Gilead (an hiyah ne babluy nan holag Gad, ya nan holag Reuben, ya nan babluy di holag Manasseh), ya mete\"ad Aroer an neheggon hinan Wangwang an Arnon ta nangamung ad Gilead ya ad Bashan. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K210_34","013_10_34","2KI","10","34","34","Nan udumnah din ina'inat Jehu hidin nun'aliana ya nan anatulidna ya nitudo' hinan liblun Nitud'an nan Na'ulgudan di Ina'inat nan A'alid Israel. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K210_35","013_10_35","2KI","10","35","35","Ya unat goh natoy hi Jehu ya inlubu'da hiyah ad Samaria. Ya han imbaluynan hi Jehoahaz di nihukat ay hiyah nun'ali. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K210_36","013_10_36","2KI","10","36","36","Ya duwampulu ta waluy tawon hi nun'alian Jehu hi ad Israel hidid Samaria. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K211_1","013_11_1","2KI","11","1","1","Ya unat goh ininnilan Athaliah an natoy din imbaluynan hi Ahaziah an alid Judah ya immuy ta nun'ipapatoyna goh an amin nan pamilyan Ahaziah. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K211_2","013_11_2","2KI","11","2","2","Mu hi Jehosheba an babain imbaluy han Alin hi Jehoram an pogtang Ahaziah, ya inawitnah Joash an ohah nan linala'in imbaluy Ahaziah, ya immuyna impo\"oy ta adi middum hinan udum an linala'in a'aginan na'uy an patayonda. At inyuyna din ung'unga ya din manalimun ay hiyah din ohan kuwaltun olo'an ta impo\"oyna didah di ta agguy napatoy heden unga. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K211_3","013_11_3","2KI","11","3","3","Ya nenekkop ay hiyah onom di tawon an nipopo\"oy hinan bunol di kuwaltuh Timplun Apo Dios. At onom di tawon di nangipopo\"oyandah nan unga ya din manalimun ay hiya ede han gutud di numpapto'an Athaliah. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K211_4","013_11_4","2KI","11","4","4","Mu heden miyapitun tawon hi numpapto'an Athaliah ya hi Jehoiada an Nabagtun Padi ya impa'ayagna din a'ap'apun di tindalu, ya nan tindalun nalpud Caria, ya nan guwalyan di ali ta na'amungdah nan wadanah nan Timplun Apo Dios. Ya waday nuntutullaganda, ya nunhapataona didah nan Timplun Apo Dios ta nalpah henen inatda ya impattignan dida din lala'in imbaluy din Alin hi Ahaziah. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K211_5","013_11_5","2KI","11","5","5","Ya inalin Jehoiada ay diday, “Umat hituy atonyu: hay mahapul ya mun'atlu ayu ta tuluy himpampun di mungguwalyah nan ngilin an Habadu. At nan ohan pampun ay da'yu ya guwalyaanda nan palasyu, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K211_6","013_11_6","2KI","11","6","6","ya nan ohan pampun ya diday mun'adug hinan Pantaw di Allup an Sur, ya nan ohan pampun di mihinadah nan pantaw di allup hi pangngel nan wadan di guwalya ta maguwalyaan nan Timplun Apo Dios. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K211_7","013_11_7","2KI","11","7","7","Mu nan duwan pampun an adi muntamuh nan Habadun ngilin di mungguwalyah nan Timplun wadan nan ali. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K211_8","013_11_8","2KI","11","8","8","Ya li'ubonyun guwalyaan nan Alin hi Joash, ya way hinohhan da'yuan ino'odnanay hanggapna. Ya gulat ta waday umalin meheggon ay da'yu ya pinatoyyu. Ya meheheggon ayuh nan alih an amin di umayana.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K211_9","013_11_9","2KI","11","9","9","At inunud nan u'upihyal din immandal Jehoiada hi atonda. At way ohah din u'upihyal ya initnudna din tatagunan mungguwalya, ya din adi mungguwalya eden ngilin an Habadu ya immuydan amin ay Jehoiada. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K211_10","013_11_10","2KI","11","10","10","Ya nun'ipiyapong din Nabagtun Padih nan u'upihyal din gayang ya din hapiaw David an nitalepon hinan Timplun Apo Dios. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K211_11","013_11_11","2KI","11","11","11","At way ohah nan guwalya ya nun'odnanda din hanggapda, ya numpangata'dogdah nan nunlene'woh an nihinan nan ali, ya nan udum hinan way pun'onngan, ya lene'wohda din Timplun mete\"ah nan ohan dugu ta engganah nan ohan dugu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K211_12","013_11_12","2KI","11","12","12","Ya impabuhu' Jehoiada hi Joash an imbaluy di ali, ya impiyuklupnan hiya din uklup di ali, ya indatna din liblun nitud'an nan Uldin an hay aat di tulag. Ya hiniitan nan papadiy ulunah lana ta ipa'innilanah din tatagun hiyay ali, ya inaliday, “Mid al'ali ta mi'tagu nan ali tu'u!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K211_13","013_11_13","2KI","11","13","13","Ya unat goh dengngol Athaliah di tungog din guwalya ya din tatagu ya immuy hinan Timplun Apo Dios an awadan nan tatagu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K211_14","013_11_14","2KI","11","14","14","Ya unat goh nidatong hidi ya tinnigna an wah dih Joash an alin timmata'dog hinan way nabagtun lugal hinan way Timplu ti hiyah ne tuwaliy atondah nan mahiitan an ali. Ya din u'upihyal ya din nangdon hi talampet ya numpangata'dogdah nan numpinangngel hinan ali, ya an amin nan tataguh nan babluy ya umamlo'amlongda, ya gunda ipagangoh nan talampet. At henekhek Athaliah din lubungna, ya nuntu'u' an inalinay, “Unna' binalbaliyan! Unna' binalbaliyan!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K211_15","013_11_15","2KI","11","15","15","Ya minandal Jehoiada nan u'upihyal nan tindalun inalinan diday, “Ibataanyuh tun Timpluh nen babai, mu wada ay di mangunud hi umalin mamaliw ay hiya ya pinatoyyu. Mu tigonyu ta bo'on hituy pamatayanyuh tun bunol di Timplun Apo Dios!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K211_16","013_11_16","2KI","11","16","16","At dempapda mah hi Athaliah, ya inlahundah nan pantaw di allup an pange'wan nan kabayun humigup hinan gettaw di palasyu, at hidiy namatayandan hiya. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K211_17","013_11_17","2KI","11","17","17","Ya unat goh nalpah hana ya inyamman Jehoiada an Nabagtun Padiy nuntutulagandan da Apo Dios, ya nan ali, ya nan tatagu ta hi Apo Dios di unudonda mahkay, ya umat goh hinan ali ya nan tatagun nunhapataona dida ta nun'u'unnudanda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K211_18","013_11_18","2KI","11","18","18","At numpapanguy an amin din tataguh nan Timplun Ba'al, ya numpa\"ida. Ya nundotnaydan amin din bulul ya din pun'onngan ta nun'agimu'da, ya pinatoyda hi Mattan an padin Ba'al hinan way hinagang di pun'onngan. Ya nun'ihinan Jehoiada din guwalyah nan Timplun Apo Dios ta guwalyaanda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K211_19","013_11_19","2KI","11","19","19","Ta nalpah ya din a'ap'apun di guwalyan di ali, ya nan tindalun nalpud Caria, ya nan guwalya, ya an amin din tatagu ya nuntutunnuddan nangitnud an nangekak hinan alih nan Timplun Apo Dios ta inyuydah nan palasyu. Ya unat goh nidatongdah di ya ene'wadah nan pantaw di allup nan babluy an ihinan nan guwalya, ya himmigupdah nan palasyu, ya impabundah Joash hinan umbunan di ali. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K211_20","013_11_20","2KI","11","20","20","At an amin din tataguh nan babluy ya nun'am'amlongda. Ya mete\"an de ya mi'id mahkay al'alih nan babluydah din nalpahan di namatayandan Athaliah hinan palasyu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K211_21","013_11_21","2KI","11","21","21","Ya un pituy tawon Joash hidin nangete\"anan nun'alid Judah. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K212_1","013_12_1","2KI","12","1","1","Ya heden miyapitun tawon hi nun'alian Jehu hi ad Israel di nangete\"an Joash an mun'alih ad Judah, ya napat di tawon hi numpapto'anad Jerusalem an kapitulyuda. Ya hay ngadan inana ya hi Zibiah an hay babluyna ya ad Beersheba. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K212_2","013_12_2","2KI","12","2","2","Ya heden atagun Joash ya nan nahamad di ina'inatna ti inunudnah Apo Dios ti hi Jehoiada an Nabagun Padi ya intuduwana hiyah nan maphod hi atona. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K212_3","013_12_3","2KI","12","3","3","Mu agguyna pina\"i din pundayawan hinan adi makulug an madayaw, at hiyanan innaynayun din tatagun nun'onong hinan moghob an onong unu nan udumnan me'nong hinan adi makulug an madayaw hidih nan nabagtun lugal. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K212_4","013_12_4","2KI","12","4","4","Ya wada han hin'algaw ya impa'ayag Joash nan papadi, ya inalinan diday, “Amungonyun amin nan pihhun iyalin nan tatagun e'nong hinan Timplu, ya nan pihhun idat nan tataguh buwitda, ya nan idatdan nalpuh nomnomdan ibadang, ya nan pihhun itulagdah idatda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K212_5","013_12_5","2KI","12","5","5","At an amin nan hinohhan papadi ya amungona nan midat eden lugal an puntamuana ta ma'amung, ya waday ipabo'ladah nan way mahapul hi mipaphod hinan Timplun pundayawan.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K212_6","013_12_6","2KI","12","6","6","Mu naluh di duwampulu ta onom hi tawon hi nun'alian Joash ya agguy impipaphod nan papadi din nun'apa\"ih nan Timplu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K212_7","013_12_7","2KI","12","7","7","At impa'ayag nan Alin hi Joash hi Jehoiada an Nabagtun Padi ya din udumnan papadi, ya inalinan diday, “Anaad ta uya'a ya adiyu ipipaphod nan nun'apa\"ih nan Timplu? At mete\"ad ugwan ya bo'on da'yuy mangdon hinan pihhun mipabo'lah nan mangipaphod hinan Timplu!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K212_8","013_12_8","2KI","12","8","8","At inabulut nan papadin adida alan nan pihhun malpuh nan tatagu, ya bo'on mahkay diday mangitalepon hinan mipabo'lah nan way mapa\"ih nan Timplu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K212_9","013_12_9","2KI","12","9","9","At nun'ammah Jehoiada hi kahon, ya imbutnay alubna, ya inhinanah nan delloh di pun'onngan hinan appit di agwan hinan way owon di tatagun humgop hinan Timplu, at hidiy nangittuwan nan papadin mun'adug hinan pihhun idat nan tatagun umuy mundayaw ay Apo Dios. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K212_10","013_12_10","2KI","12","10","10","Ya wa ay ta iniladan do'ol di na'amung hi pihhuh nan kahon ya immuy nan puntudtud'on nan ali ya nan Nabagtun Padi ta uyaponda nan pihhu, ya inittudah nan luyu, ya hene'gotanda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K212_11","013_12_11","2KI","12","11","11","Ya wa ay ta nalpah an na'yap di pihhu ya indatdah nan mangipapto' hinan muntamuh nan Timplu ta diday mangidat hi bino'lan nan muntamuh Timplu, ya nan udum an bumadang ay didah nan tamuda, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K212_12","013_12_12","2KI","12","12","12","ya nan muntapeng, ya nan munhelhel an mumpeleng hi batu, ya hay minginah ayiw, ya nan batun miyammah nan mahukatan hinan way napa\"ih nan Timplu, ya nan udum an mala'uan an mahapulda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K212_13","013_12_13","2KI","12","13","13","Mu nan pihhun nidat hinan Timplu ya bo'on hiyay nalpuwan di gina'un nan Timplun umat hinan ongol an duyu, ya ipit di bala, ya malukung an duyu, ya talampet, unu malgom an gina'un balitu' unu silver di niyamma. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K212_14","013_12_14","2KI","12","14","14","Ti an amin nan na'amung ya un nidat hinan nuntamuh nan Timplu ya anggay ta way atondan mangipaphod hinan napa\"ih nan Timplu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K212_15","013_12_15","2KI","12","15","15","Ya adi mahapul unda tigon di lehtaan nan pihhun imbayad nan nangipapto' hinan nuntamu ti iniladan nahamad di aatdan adida munlayah. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K212_16","013_12_16","2KI","12","16","16","Ya nan pihhun nidat ta Onong di Nibahhawan ya nan pihhun nidat ta Onong di Bahol ya agguy niyuy hinan Timplu ti bagin nan papadi. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K212_17","013_12_17","2KI","12","17","17","Ya henen gutud ya immuy ginubat da Hazael an alid Aram nan tatagud Gath, ya inabakda, at hinakupda. Ya ninomnom goh Hazael an umuyda gubaton nan tatagud Jerusalem. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K212_18","013_12_18","2KI","12","18","18","Mu hay inat Joash an alid Judah ya innalnan amin din gina'un nun'idawat nan a'alin din a'apunan da Jehoshaphat, ya hi Jehoram, ya hi Ahaziah an hi amanan alid Judah. Ya an amin din gina'un nidat ay hiyan nun'idawatnan Apo Dios, ya an amin din balitu' an wah nan Timplu, ya nan wah nan palasyu ya nun'ipiyuynan amin hana ay Hazael an alid Aram. Ya innal Hazael nan gina'u, at agguyna intuluy an ginubat nan tatagud Jerusalem. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K212_19","013_12_19","2KI","12","19","19","Ya nan udumnan na'at hidin nun'alian Joash ya an amin di inatna ya nitudo' hinan liblun Nitud'an nan Na'ulgudan di Ina'inat nan A'alid Judah. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K212_20","013_12_20","2KI","12","20","20","Mu din u'upihyalna ya hinahapitday atondah nappuhih nan ali, at nala\"uyda, ya pinatoydah Joash an alidad Beth Millo an wah nan dalan an midadyun miyuy hi ad Silla. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K212_21","013_12_21","2KI","12","21","21","Ya hay ngadan danen u'upihyal an namatoy hinan alida ya da Jozabad an hina' Shimeath, ya hi Jehozabad an hina' Shomer. At inlubu'da hiyah din nilubu'an amanah nan Babluy David. Ya hi Amaziah an imbaluyna di nihukat ay hiyah nun'ali. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K213_1","013_13_1","2KI","13","1","1","Ya heden miyaduwampulu ta tuluy tawon hi numpapto'an Joash an hina' Ahaziah an alid Judah ya hiyay nangete\"an Jehoahaz an hina' Jehu an numpapto' ad Israel hidid Samaria, ya himpulu ta pituy tawon di nun'aliana. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K213_2","013_13_2","2KI","13","2","2","Ya nidugah an nappuhiy ina'inatnan agguy immunud ay Apo Dios an umat ay Jeroboam an din nahhun an nun'alin hiyay nangipangpanguluh nan tatagud Israel hinan numbaholanda. Hi Jehoahaz ya agguyna impogpog an gun nangat hinan nun'appuhi. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K213_3","013_13_3","2KI","13","3","3","At hiyah ne dimmalat hi bimmungtan Apo Dios hinan holag Israel, at minoltana didan gunna impa'abak didan Hazael an alid Aram, ya impa'abakna goh dida ay Ben-Hadad an imbaluy Hazael. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K213_4","013_13_4","2KI","13","4","4","Ya nunluwaluh Jehoahaz ay Apo Dios, ya dengngol Apo Dios di luwaluna ti tinnigna nan pangipaligligatan nan alid Aram hinan tatagud Israel. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K213_5","013_13_5","2KI","13","5","5","At hennag Apo Dios di bumadang ay dida ta hiyay nangipanguluh nan tatagud Israel ta way inatdan nangabak hinan i'Aram, at malenggopda mahkay hinan numpunhituwan din tatagud Israel an umat hidin hopapna. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K213_6","013_13_6","2KI","13","6","6","Mu hihidyan numbaholda damdama ti innaynayundan nangat hi nun'appuhih din numbaholan din holag Jeroboam an hiyay dimmalat hi numbaholan nan tatagud Israel. Ya hay oha goh ya agguyda pina\"i din babain bulul an hi Asherah an wagwah dih ad Samaria. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K213_7","013_13_7","2KI","13","7","7","At hiyah ne dumalat hi anahnotan di na'angang hinan tindalun Jehoahaz an anggay din naleman numpungkabayun tindalu, ya din himpulun ay kalesan punluganan di mi'gubat, ya nan himpuluy libun tindalu ti ginubat nan tindalun nan alid Aram dida, ya do'olday nun'atoy an umatdah nan hupu' hinan way pun'elekan. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K213_8","013_13_8","2KI","13","8","8","Ya an amin din ina'inat Jehoahaz hidin nun'aliana ya nan anatulidna ya nitudo' hinan liblun Nitud'an nan Na'ulgudan di Ina'inat nan A'alid Israel. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K213_9","013_13_9","2KI","13","9","9","Ya unat goh natoy hi Jehoahaz ya inlubu'dad Samaria hinan nilubu'an din o'ommodna. At hi Jehoash an lala'in imbaluynay nihukat ay hiyah nun'alih ad Israel. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K213_10","013_13_10","2KI","13","10","10","Ya heden miyatulumpulu ta han pituy tawon hi numpapto'an Joash an alid Judah ya hiyay nangete\"an Jehoash an hina' Jehoahaz an nun'alih nan holag Israel hidid Samaria, ya himpulu ta onom di tawon di nun'aliana. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K213_11","013_13_11","2KI","13","11","11","Mu nun'appuhiy ina'inatnan agguy immunud ay Apo Dios, ya unnaat goh inunud din inat Jeroboam an hina' Nebat an nundayaw hi bulul an hiyay inunud goh nan holag Israel, hiyanan numbaholda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K213_12","013_13_12","2KI","13","12","12","Ya an amin din inat Jehoash, ya din udum an na'at hidin nun'aliana, ya nan anatulidnah din ni'gubatandan Amaziah an alid Judah ya nitudo' hinan liblun Nitud'an nan Na'ulgudan di Ina'inat nan A'alid Israel. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K213_13","013_13_13","2KI","13","13","13","At unat goh natoy hi Jehoash ya inlubu'dad Samaria hidin nilubu'an din udumnan a'alid Israel. Ya nan imbaluynan hi Jeroboam di nihukat ay hiyan mun'ali. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K213_14","013_13_14","2KI","13","14","14","Ya nundogoh hi Elisha an propeta hi nidugah an dogoh, at hiyay inyatoyna. Mu heden agadyuhan di atayana ya nundadyu nan Alin hi Jehoash ta immuyna indungaw hiya. Ya unat goh tinnignah Elisha ya kimmilan inalinay, “Ama! Ama! Hay bumadang mah hinan tindalun di Israel hi un'a mid ti un he\"ay pange'ehdolanmi?” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K213_15","013_13_15","2KI","13","15","15","Ya inalin Elisha ay Jehoash di, “Eka ummal hi buhug ya pana.” At immuy inummal hi Jehoash. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K213_16","013_13_16","2KI","13","16","16","Ya inalin Elisha ay hiyay, “Odnam nan buhug ya pana.” Ya unat goh inodnan Jehoash din pana ya impattu' Elisha di ngamaynah nan ngamay nan ali. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K213_17","013_13_17","2KI","13","17","17","Ya inalinan hiyay, “Ibughulmu nan tawan nihagang hi appit di buhu'an nan algaw.” Ya unat goh imbughulna ya inalin Elisha di, “Ipanam.” At impanan Jehoash. Ya unat goh impanan nan ali ya init'u' Elisha an inalinay, “Hiyah ne panan Apo Dios an mangab'abak, at hiyah ne pangabakmuh nan i'Aram ad Aphek ta nangamung unmu ubahon ta mapogpogda.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K213_18","013_13_18","2KI","13","18","18","Ya inalin goh Elisha di, “Alam nan pana, ya imbowo'muh nan luta.” At inunudna an imbowo'nah numpitlu din pana, ya indinongna. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K213_19","013_13_19","2KI","13","19","19","Ya ma'abbungot hi Elisha hinan alin inalinay, “Hay maphod hi inatmu ya imbowo'muh numpalema unu numpenom din buhug ta way atom an mangabak hinan i'Aram ta nangamung unmu pogpogon dida! Mu hay ma'at ya un mumpitluy pangabakam hinan i'Aram ya anggay!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K213_20","013_13_20","2KI","13","20","20","At natoy hi Elisha, ya inlubu'da hiya. Ya atawotawon ya nan himpampun an iMoab ya hay ugalida ya umuyda gumubat hinan hakup di i'Israel hinan alpahan di lawang. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K213_21","013_13_21","2KI","13","21","21","Ya wada han namenghan ya wada han ohan tagun i'Israel an natoy an iyuyda ilubu'. Mu unat goh immatamdah nan lubu' ya inamangda din himpampun an iMoab an umuydah nan wadanda, at un nonong ya inittuda din natoy hidin nilubu'an Elisha. Mu unat goh nedeneh di odol den natoy hidin tungal Elisha ya timmagu, at bimmangon, ya timma'dog. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K213_22","013_13_22","2KI","13","22","22","Ya pinaligligat Hazael an alid Aram nan tatagud Israel hidin gutud di numpapto'an Jehoahaz. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K213_23","013_13_23","2KI","13","23","23","Mu nidugah an ma'ahhimo' hi Apo Dios, at hemmo'na ya binaliwana dida an dumalat din intulagnah din a'apudan da Abraham, ya hi Isaac, ya hi Jacob, at hiyanan agguyna inyabulut hi unda mapogpog, at engganad ugwan ya agguyna dida inubah. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K213_24","013_13_24","2KI","13","24","24","Ya unat goh natoy hi Hazael an alid Aram ya hi Ben-Hadad an lala'in imbaluynay nihukat ay hiyan nun'ali. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K213_25","013_13_25","2KI","13","25","25","At ginubat da Jehoash an hina' Jehoahaz nan tindalun Ben-Hadad, ya inabakda didah numpitlu, at binangngadna din babluy an din penloh Hazael an ommod Ben-Hadad hidin nun'alian Jehoahaz. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K214_1","013_14_1","2KI","14","1","1","Hidin miyadwan tawon hi numpapto'an Jehoash an hina' Jehoahaz an alid Israel di nangete\"an Amaziah an hina' Joash an nun'ali. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K214_2","013_14_2","2KI","14","2","2","Ya un duwampulu ta lemay tawonan den gutud ya duwampulu ta hiyam di tawon hi numpapto'anad Jerusalem an kapitulyuda. Ya hay ngadan inana ya hi Jehoaddin an iJerusalem. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K214_3","013_14_3","2KI","14","3","3","Ya inunud Amaziah din nangat amanan hi Joash, at hiyanan maphod di pangatnan umunud ay Apo Dios, mu agguy nipaddung hidin nangat David an hi apuna ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K214_4","013_14_4","2KI","14","4","4","ti agguyna pina\"i din pun'onngan hinan agguy immannung an madayaw hidih nan duntug, at innaynayun nan tatagun gun mun'onong, ya genhobdah di nan incense an maphod di hunghungna. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K214_5","013_14_5","2KI","14","5","5","Ya unat goh nihamad di nun'alian Amaziah ya nun'ipapatoyna din upihyalnan din namatoy ay amanan hi Joash an ali. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K214_6","013_14_6","2KI","14","6","6","Mu agguyna ni'patoy din imbaluyna ti inunudna nan nitudo' hinan liblun nitud'an nan Uldin Apo Dios an inalinay, “Adi mapatoy nan ommod an dumalat nan bahol di imbaluyna, ya adi goh mapatoy nan imbaluy an dumalat nan bahol di ommod ti nan mumbahol di hiyay iballohana.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K214_7","013_14_7","2KI","14","7","7","Ya waday namenghan hi ni'gubatan da Amaziah, ya himpuluy libuy pinatoydah nan tindalun di i'Edom hinan way Nundotal an Ahin, ya hinakupda goh ad Sela, ya hinukatanay ngadana ta nginadnana ta ad Joktheel, at hiyay ngadanah engganad ugwan. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K214_8","013_14_8","2KI","14","8","8","Ya wada han hin'algaw ya nunhonag hi Amaziah hi umuy an mi'hapit hinan alid Israel an hi Jehoash an imbaluy Jehoahaz an hina' Jehu an inalinan hiyay, “Umali ayu ta ditu'uy munggugubat!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K214_9","013_14_9","2KI","14","9","9","Mu tembal Jehoash an alid Israel hi Amaziah an alid Judah an inalinay, “Wa han hubit hi ad Lebanon, ya hennagna han umuy mi'hapit hinan ongol an ayiw an cedar hi ad Lebanon an inalinay, Iyabulutmu han babain imbaluymu ta ahawaon han lala'in imbaluy'u! Mu unat goh naluh din animal hi inalahan ya nun'igatigatina din hubit, at nun'a'ipung. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K214_10","013_14_10","2KI","14","10","10","Undan anggay unmu inabak nan i'Edom ya mumpahpahiya'a? Hay maphod ya munlenot'ah nan immabakam, at un'a mihinah nan babluyyu! Anaad ta un'a dumaladalat hi lummuh a'ubaham ya a'ubahan goh nan tatagum ad Judah?” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K214_11","013_14_11","2KI","14","11","11","Mu agguy inabulut Amaziah din inalinan hiya. At indadaan mah Jehoash an alid Israel nan tindaluna ta immuyda ginubat hi Amaziah an alid Judah. At nundammudad Beth Shemesh an hakup ad Judah ta hidiy nunggugubatanda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K214_12","013_14_12","2KI","14","12","12","Ya inabak nan i'Israel da Amaziah an alid Judah, at hiyanan numpangalayaw nan tindaluna, ya numpanga'anamutdah abungda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K214_13","013_14_13","2KI","14","13","13","At da Jehoash an alid Israel ya dempapda nan alid Judah an hi Amaziah an hina' Jehoash an ap'apun Ahaziah. At innayun da Jehoash an immuy ad Jerusalem, ya hennagna din tindaluna ta pina\"ida din allup di babluy ad Jerusalem an nete\"ah nan Pantaw di Allup ad Ephraim ta engganah nan Pantaw di Dugun nan Allup. Heden napa\"in allup ya onom di gahut di umpiy inadu\"oyna. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K214_14","013_14_14","2KI","14","14","14","Ya innaldan amin din balitu', ya din silver, ya ta\"on nan nun'anginan gina'uh nan Timplun Apo Dios, ya an amin nan nun'abalul an wah nan palasyu. Ya dempapna goh di udumnah nan tatagu, ya nun'itnudna ta numbangngaddad Samaria. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K214_15","013_14_15","2KI","14","15","15","Ya nan udum an ina'inat Jehoash hidin nun'aliana ya din anatulidnah nangubatandan Amaziah an alid Judah ya niddum an ni'tudo' hinan liblun Nitud'an nan Na'ulgudan di Ina'inat nan A'alid Israel. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K214_16","013_14_16","2KI","14","16","16","Ya natoy hi Jehoash, at inlubu'dad Samaria an din nilubu'an din a'alid Israel, ya hi Jeroboam an imbaluynay nihukat ay hiyan nun'ali. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K214_17","013_14_17","2KI","14","17","17","Ya himpulu ta lemay tawon di ni'taguan Amaziah an alid Judah hidin nalpahan di natayan Jehoash an hina' Jehoahaz an alid Israel. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K214_18","013_14_18","2KI","14","18","18","An amin nan ina'inat Amaziah ya nitudo' hinan liblun Nitud'an nan Na'ulgudan di Ina'inat nan A'alid Judah. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K214_19","013_14_19","2KI","14","19","19","Ya wada han himpampun an tatagun mamhod an mamatoy ay Amaziah hi ad Jerusalem, mu limmayaw hi Amaziah an immuy hi ad Lachish. Mu hennagday udumnah nan i'ibbada, at inunudda ta pinatoyda hiyah di. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K214_20","013_14_20","2KI","14","20","20","Ya intakaydah din kabayu ta imbangngaddad Jerusalem ta hidiy nangilubu'andan hiyah din nilubu'an amanah nan Babluy David. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K214_21","013_14_21","2KI","14","21","21","Ya pento' din tatagud Judah hi Azariah an himpulu ta onom di tawona ta hiyay alida ta bonhonay haad amanan hi Amaziah. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K214_22","013_14_22","2KI","14","22","22","Hi Azariah ya binangngadnan penloh ad Elath hi nangubatana ta hinakup mahkay ad Judah an din penlohdah din hopapna, at nun'ipaphodna din nun'apa\"ih din nalpahan di natayan amanan ali. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K214_23","013_14_23","2KI","14","23","23","Ya heden miyapulu ta leman tawon hi nun'alian Amaziah hidid Judah ya hiyay nangete\"an Jeroboam an hina' Jehoash an nun'alih ad Samaria, ya napat ta han ohay tawon hi numpapto'anah di. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K214_24","013_14_24","2KI","14","24","24","Ya nappuhi ahan din ina'inatna an agguy immunud ay Apo Dios. Ya agguyna ahan impogpog an nundayaw hinan bulul an din dinayaw din alin binunatnay ngadanan hi Jeroboam an hina' Nebat an hiyay dinayaw nan holag Israel ta omod unda numbahol. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K214_25","013_14_25","2KI","14","25","25","Ya binangngadna din naploh an lutad Israel an nete\"ah ad Lebo Hamath ta engganah nan Ma'ahin an Baybay ti hiyah ne din inalin tuwali Apo Dios an Dios ad Israel hinan propetan hi Jonah an hina' Amittai an nalpuh ad Gath Hepher. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K214_26","013_14_26","2KI","14","26","26","Ti tinnig Apo Dios nan nidugah an nipaligligatan nan tatagud Israel ya nan ami'id ah mamadang ay dida. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K214_27","013_14_27","2KI","14","27","27","Ya mi'id tuwali inalin Apo Dios an ubahona nan tatagud Israel hitun luta, at hiyanan binadangana nan Alin hi Jeroboam an hina' Jehoash ta binaliwana dida. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K214_28","013_14_28","2KI","14","28","28","Ya an amin nan na'na'at hidin numpapto'an Jeroboam, ya din anatulidnan ni'gubat, ya nan inatnan namloh ad Damascus ya ad Hamath hinan iJudah ta binangngadna ta nihakup goh ad Israel ya nitudo' an amin hanah nan liblun Nitud'an nan Na'ulgudan di Ina'inat din A'alid Israel. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K214_29","013_14_29","2KI","14","29","29","Ya natoy hi Jeroboam, at inlubu'dah nan lubu' amana an ali. Ya hi Zechariah an imbaluynay nihukat ay hiyah nun'alid Israel. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K215_1","013_15_1","2KI","15","1","1","Hidin miyaduwampulu ta han pituy tawon hi nun'alian Jeroboam ad Israel ya hiyay nangete\"an Azariah an hina' Amaziah an nun'alid Judah. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K215_2","013_15_2","2KI","15","2","2","Ya un himpulu ta han onom di tawonah din nangete\"anan nun'ali. At hiyay alid Jerusalem hi nalema ta han duway tawon. Ya hay ngadan inana ya hi Jekoliah an iJerusalem. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K215_3","013_15_3","2KI","15","3","3","Ya maphod di inatnan numpapto' ti inunudnah Apo Dios an umat hidin nangat amanan hi Amaziah. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K215_4","013_15_4","2KI","15","4","4","Mu agguyna pina\"i nan pun'onngan hinan adi makulug an madayaw hidih nan duntug, at hiyanan intultuluy din tatagun gun nun'onong, ya genhobda nan incense hidi an maphod di hunghungna. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K215_5","013_15_5","2KI","15","5","5","Hiyah ne dumalat ya nundoghon Apo Dios hi Azariah hi unit, at inlahhinda hiyah nan ohan abung ta engganah natayana. Ya hi Jotham an imbaluyna di nangipapto' hinan palasyu, ya hiya goh di nun'ap'apun nangipapto' hinan tatagud Judah. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K215_6","013_15_6","2KI","15","6","6","An amin nan ina'inat Azariah hidin nun'aliana ya nitudo' hinan liblun Nitud'an nan Na'ulgudan di Ina'inat nan A'alid Judah. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K215_7","013_15_7","2KI","15","7","7","Ya unat goh natoy hi Azariah ya inlubu'dah nan nilubu'an amanan alid Israel. Ya hi Jotham an imbaluynay nihukat ay hiyan nun'ali. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K215_8","013_15_8","2KI","15","8","8","Hidin miyatulumpulu ta waluy tawon hi numpapto'an Azariah an alid Judah ya hiyay napto'an Zechariah an hina' Jeroboam an nun'alih ad Israel, at nun'ap'apuh ad Samaria hi onom di bulan. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K215_9","013_15_9","2KI","15","9","9","Mu inatna nan na\"appuhi an pahiwon Apo Dios an umat hidin inat amana ti inunudna din nappuhin ina'inat Jeroboam an hina' Nebat an nangipangpanguluh nan tatagud Israel ta dinayawda din bulul ta omod unda numbahol. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K215_10","013_15_10","2KI","15","10","10","Ya hi Shallum an hina' Jabesh ya nunnomnom hi atonan mamatoy ay Zechariah, at hidih nan awadan di hinagang nan tatagu ya pinalangna ta natoy, at hiyay nihukat hi nun'ali. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K215_11","013_15_11","2KI","15","11","11","Ya an amin nan ina'inat Zechariah ya nitudo' hinan liblun Nitud'an nan Na'ulgudan di Ina'inat nan A'alid Israel. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K215_12","013_15_12","2KI","15","12","12","At nipa'annung din inulgud Apo Dios ay Jehu an inalinay, “Engganah nan miyapat an holagmuy gun mun'alih ad Israel, mu mapogpog di mun'alih nan miyapat an holag di a'apum.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K215_13","013_15_13","2KI","15","13","13","Ya hi Shallum an hina' Jabesh ya ente\"anan nun'alih ad Israel hidin miyatulumpulu ta hiyam di tawon hi nun'alian Azariah ad Judah, ya un ohay bulan di numpapto'anah ad Samaria. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K215_14","013_15_14","2KI","15","14","14","Ya nalpud Tirzah hi Menahem an hina' Gadi, ya nunti'id an immuy ad Samaria, ya ginubatna nan tataguh di, ya pinatoynah Shallum an hina' Jabesh, ya hiyay nipallog hi nun'ali. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K215_15","013_15_15","2KI","15","15","15","Ya an amin nan ina'inat Shallum ya din inatnan namatoy ay Zechariah ya nitudo' hinan liblun Nitud'an nan Na'ulgudan di Ina'inat nan A'alid Israel. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K215_16","013_15_16","2KI","15","16","16","Ya heden nalpuwan Menahem ad Tirzah ya immuy ad Tiphsah, mu agguyda inabulut hiyah di, at hiyanan numpatoyna nan tatagun den babluy ya hinan babluy an nun'eheggon hidi ta engganad Tirzah, ya mi'id ahan gohgohna ti nun'ipadpapna din numpunhabin binabai ta numbughiday putuda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K215_17","013_15_17","2KI","15","17","17","Ya heden miyatulumpulu ta hiyam an tawon hi numpapto'an Azariah an alid Judah ya hiyay nangete\"an Menahem an hina' Gadi an nun'alih ad Israel, ya numpapto' ad Samaria hi himpuluy tawon. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K215_18","013_15_18","2KI","15","18","18","Ya inatna nan na\"appuhi an pahiwon Apo Dios ti hidin nun'aliana ya inunudna din nappuhin ina'inat Jeroboam an hina' Nebat an nangipangpanguluh nan tatagud Israel ta nundayawdah nan bulul ta omod unda numbahol. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K215_19","013_15_19","2KI","15","19","19","Ya heden numpapto'an Menahem ya immuy da Pul an alid Assyria ta ginubatdad ad Israel. Mu binayadan Menahem hi Pul hi tulumpulu ta waluy gahut hi kiluh silver an pihhu ta way inatdan agguy nangubat ay hiya, ta way inatnan nanginaynayun an nun'alid Israel. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K215_20","013_15_20","2KI","15","20","20","At hay inat Menahem ta waday indatna ya minandalna an amin nan adadangyan ad Israel ta umidatdah hinnanabongleh silver ta midat hinan alid Assyria. At unat goh na'amung ya indatda, ya nakak din Alin hi Pul ya nan tindaluna ta numbangngaddah nan babluydad Assyria, ya agguy nihinah ad Israel. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K215_21","013_15_21","2KI","15","21","21","Ya an amin nan udum an ina'inat Menahem hidin numpapto'ana ya nitudo' hinan liblun Nitud'an nan Na'ulgudan di Ina'inat nan A'alid Israel. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K215_22","013_15_22","2KI","15","22","22","Ya unat goh natoy hi Menahem ya inlubu'da, ya hi Pekahiah an imbaluynay nihukat ay hiyan nun'ali. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K215_23","013_15_23","2KI","15","23","23","Ya heden miyanabonglen tawon hi numpapto'an Azariah ad Judah ya hiyay nangete\"an Pekahiah an hina' Menahem an nun'alih ad Israel, ya numpapto' hidid Samaria hi duway tawon. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K215_24","013_15_24","2KI","15","24","24","Ya inatna han na\"appuhi an pahiwon Apo Dios ti inunudna goh din nappuhin inat din Alin hi Jeroboam an hina' Nebat an nundayaw hi bulul an impanguluna ta dinayaw nan tatagud Israel ta omod unda numbahol. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K215_25","013_15_25","2KI","15","25","25","Ya hi Pekah an hina' Remaliah an ohah nan ap'apun di tindalun Pekahiah ya waday ninomnomnah nappuhih atonah nan ali. At ni'hapit hinan nalemah nan tatagun iGilead ta nitnuddan hiya, ya immuydah abung Pekahiah an alidah did Samaria ta pinatoyda nan ali, ya ni'yiddumda da Argob ay Arieh. At nihukat hi Pekah ta hiyay ali. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K215_26","013_15_26","2KI","15","26","26","Ya an amin din ina'inat Pekahiah ya nitudo' hinan liblun Nitud'an nan Na'ulgudan di Ina'inat nan A'alid Israel. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K215_27","013_15_27","2KI","15","27","27","Hidin miyalema ta han duway tawon hi nun'alian Azariah ad Judah ya hiyay nangete\"an Pekah an hina' Remaliah an nun'alid Israel hidid Samaria, ya numpapto' hi duwampuluy tawon. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K215_28","013_15_28","2KI","15","28","28","Ya inatna han na\"appuhin pahiwon ahan Apo Dios, ya agguyna din'ug nan nappuhin ina'inat din Alin hi Jeroboam an hina' Nebat an nundayaw hi bulul ti impanguluna nan tatagud Israel ta dinayawda ta omod unda numbahol. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K215_29","013_15_29","2KI","15","29","29","Ya heden gutud di numpapto'an Pekah ya immuy da Pul an alid Assyria hidid Israel ta ginubatda nan tataguh di, ya hinakupdad Ijon, ya ad Abel Beth Maakah, ya ad Janoah, ya ad Kedesh, ya ad Hazor. Ya hinakupda goh nan babluy ad Gilead, ya ad Galilee, ya ad Naphtali. Ya initnudda din tatagun natiliw ta inyuydad Assyria. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K215_30","013_15_30","2KI","15","30","30","Ya nunnomnom hi Hoshea an hina' Elah hi nappuhih atonan Pekah an hina' Remaliah. At immuy, ya pinatoyna hiya ta hiyay nihukat an nun'alih nan miyaduwampuluy tawon hidin nun'alian Jotham an imbaluy Azariah. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K215_31","013_15_31","2KI","15","31","31","Ya an amin nan ina'inat Pekah ya nitudo' hinan liblun Nitud'an nan Na'ulgudan di Ina'inat nan A'alid Israel. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K215_32","013_15_32","2KI","15","32","32","Ya heden miyadwah tawon Pekah an hina' Remaliah an nun'alid Israel ya hiyay nangete\"an Jotham an hina' Azariah an numpapto' an alid Judah. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K215_33","013_15_33","2KI","15","33","33","Ya un duwampulu ta lemay tawonah din nangete\"anan nun'ali, ya himpulu ta onom di tawon hi numpapto'anad Jerusalem an kapitulyuda. Ya hay ngadan inana ya hi Jerusha an imbaluy Zadok. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K215_34","013_15_34","2KI","15","34","34","Ya maphod di inatnan numpapto' an tinnig Apo Dios ti hay inat Jotham ya inunudnan amin din maphod hi inat amanan hi Azariah. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K215_35","013_15_35","2KI","15","35","35","Mu agguyna pina\"i nan pundayawan hi bulul, at hiyanan innaynayun din tatagun gun nun'onong, ya genhobda nan incense an maphod di hunghungna. Ya heden gutudnah nun'alian Jotham ya impipaphodna din napa\"in Pantaw di Allup nan Timplun Apo Dios. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K215_36","013_15_36","2KI","15","36","36","Ya an amin din ina'inat Jotham ya nitudo' hinan liblun Nitud'an nan Na'ulgudan di Ina'inat nan A'alid Judah. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K215_37","013_15_37","2KI","15","37","37","Ya heden nun'aliana ya hennag Apo Dios nan titindalun da Rezin an alid Aram ya hi Pekah an hina' Remaliah ta ginubatdad Judah. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K215_38","013_15_38","2KI","15","38","38","Ya unat goh natoy hi Jotham ya inlubu'dah din nilubu'an amanah nan Babluy David. At nihukat han imbaluynan hi Ahaz ta hiyay nun'ali. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K216_1","013_16_1","2KI","16","1","1","Hidin miyapulu ta pituy tawon hi nun'alian Pekah an hina' Remaliah ad Israel ya hiyay nangete\"an Ahaz an hina' Jotham an nun'alid Judah. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K216_2","013_16_2","2KI","16","2","2","Ya un duwampuluy tawon Ahaz hidin nangete\"anan nun'alid Jerusalem an kapitulyuda, ya himpulu ta onom di tawon hi numpapto'ana. Ya agguyna inyunnud ay apunan hi David an maphod di nangatna ti nan na\"appuhiy ina'inatnan pahiwon Apo Dios ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K216_3","013_16_3","2KI","16","3","3","an inyunnudnah din nappuhin ina'inat nan a'alid Israel. Ya unnaat anhan pinatoy din lala'in imbaluyna, ya genhobnan ene'nong ti inunudna din nidugah ahan an na\"appuhin ina'inat din tatagun din pinakak Apo Dios hinan babluy ya un midatong nan holag Israel. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K216_4","013_16_4","2KI","16","4","4","Ya nun'onong hi Ahaz, ya genhobna nan incense an maphod di hunghungnah nan lugal an pundayawan nan tataguh nan dudunduntug, ya hidih nan puun an amin di o\"ongol an ayiw. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K216_5","013_16_5","2KI","16","5","5","Ya initnud da Rezin an alid Aram ya hi Pekah an hina' Remaliah an alid Israel nan tindaluda ta gubatondad Jerusalem, ya lene'wohdan lini'ub nan babluy, mu mi'id ologdan mangabak ay da Ahaz. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K216_6","013_16_6","2KI","16","6","6","Ya henen gutud ya binangngad Rezin an alid Aram nan babluy ad Elath ta nihakup ad Aram, ya numpakakna nan iJudah ta immuyda din tatagud Edom hidid Elath ta diday bimmabluy hidi hi engganad ugwan. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K216_7","013_16_7","2KI","16","7","7","Ya hennag Ahaz an alid Judah nan baalna ta immuyda imbagan Pul an alid Assyria nan nipa'innilan hiyan inaliday, “Ha\"in ya makuluga' an baalmu, ya ibilanga' hi imbaluymu. At umali ayu ni' ta baliwan da'mi ti ten gubaton da'mih nan titindalun nan alid Aram ya nan alid Israel!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K216_8","013_16_8","2KI","16","8","8","At nun'alan Ahaz din silver, ya din balitu' an wah nan Timplun Apo Dios, ya din nun'abalul an gina'un wah nan pumpo\"oyan hinan palasyu ta impiyuynah nan alid Assyria ta adawna. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K216_9","013_16_9","2KI","16","9","9","Ya inabulut Pul din inalin Ahaz, at hennagna din tindaluna ta immuyda ginubat ad Damascus, ya inabakda, ya nun'itnudda din tataguh di ta impiyuyda didad Kir, ya pinatoydah Resin an alih ad Aram. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K216_10","013_16_10","2KI","16","10","10","Ya unat goh nalpah hana ya immuy nan Alin hi Ahaz hi ad Damascus ta mi'tiggawan ay Pul an alid Assyria. Ya tinnigna din pun'onngan ad Damascus, at impiyammanay planun miyengngoh eden pun'onngan ad Damascus, ya impiyuyna ay Uriah an padi, ya ta\"on nan nitudo' hi atondan mangiyamma. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K216_11","013_16_11","2KI","16","11","11","At impiyamman Uriah an padi din pun'onngan an inunudnan amin din nitudo' hi atona an din impehnag nan Alin hi Ahaz ta mipaddung ahan hinan aat din pun'onngan ad Damascus. Ya lempah Uriah an impiyamma ya un midatong da Ahaz an nalpud Damascus. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K216_12","013_16_12","2KI","16","12","12","Ya unat goh nidatong nan alin nalpud Damascus ya tinnignan nalpah nan pun'onngan, at immuy ta mun'onong hidi. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K216_13","013_16_13","2KI","16","13","13","Ya ene'nongna din Onong an Moghob ya nan Onong an Ma'an, ya inhiitna nan bayah ta Onong an Ma'inum, ya inwalhina din dalan din Onong di Pi'lenggopan hinan pun'onngan. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K216_14","013_16_14","2KI","16","14","14","Ya impa'aan Ahaz din dadan an gambang an pun'onngan hinan hinagang di Timplun Apo Dios an wah nan numbattanan di pa'idyammadan pun'onngan ya nan humigupan hinan Timplu ta inhinadah nan bane'leng de han balun pun'onngan. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K216_15","013_16_15","2KI","16","15","15","Ya inalin nan Alin hi Ahaz ay Uriah di, “Mete\"ad ugwan ya heten balbalun ongol an pun'onngan di pange'nongam hinan Onong an Moghob hi helhelong ya nan munhinag, ya nan e'nong nan ali an nan Onong an Ma'an an middum hinan Onong an Moghob, ya an amin nan moghob an e'nong di tatagu an nan Onong an Ma'inum. Ya inhiitmun amin nan dalan di me'nong an animal hinan pun'onngan. Mu din dadan an gambang an pun'onngan ya hiyay pun'onnga' hi un way pohdo' an innilaon ay Apo Dios.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K216_16","013_16_16","2KI","16","16","16","Ya inunud Uriah an amin din immandal nan Alin hi Ahaz hi atona. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K216_17","013_16_17","2KI","16","17","17","At nun'ipa'aan nan Alin hi Ahaz din gambang an tu'ud an nandol hinan duyun pun'ihuan. Ya nun'ipa'aana goh din pa\"ongol an palyu' an ittuwan di danum an nipattu' hinan bonog di himpulu ta han duwan gambang an baka, ya nun'ipattu'nah nan way batun pognad. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K216_18","013_16_18","2KI","16","18","18","Ya inaana goh din niyamman tuldan niyammah nan way Timplun pundayawan hinan Habadu, ya hinawanana nan pantaw an owon nan a'alid Judah an humigup hinan Timplu. Ya manu ay inatna hana ta way dumalat hi a'al'alu'an han alid Assyria. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K216_19","013_16_19","2KI","16","19","19","Ya an amin nan ina'inat Ahaz ya wadan nitudo' hinan liblun Nitud'an nan Na'ulgudan di Ina'inat nan A'alid Judah. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K216_20","013_16_20","2KI","16","20","20","Ya natoy hi Ahaz, ya inlubu'dah nan lubu' hinan Babluy David, ya han imbaluynan hi Hezekiah di nihukat ay hiyan nun'ali. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K217_1","013_17_1","2KI","17","1","1","Ya heden miyaduwampulu ta duwan tawon an numpapto'an Ahaz an nun'alid Judah ya hiyay nangete\"an Hoshea an hina' Elah an nun'alid Israel, ya numpapto' ad Samaria hi hiyam di tawon. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K217_2","013_17_2","2KI","17","2","2","Ya inatna nan na\"appuhin pahiwon Apo Dios, mu on'onayna hiya ya un din nahhun an nun'alih ad Israel an nehnodana. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K217_3","013_17_3","2KI","17","3","3","Ya immuy da Shalmaneser an alid Assyria ta ginubatda da Hoshea, ya inabakda dida, at himmuku da Hoshea ta hinakup da Shalmaneser dida, at atawotawon ya mumbayad da Hoshea hi buwitdan Shalmaneser an alid Assyria. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K217_4","013_17_4","2KI","17","4","4","Mu unat goh na'innilaan Shalmaneser an nunhonag hi Hoshea hi upihyalna ta mumpabadang ay So an alid Egypt ya indinongnan mumbayad hinan atawotawon an buwitnan hiya, at impadpapnah Hoshea, ya impabaludna. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K217_5","013_17_5","2KI","17","5","5","At ginubat goh da Shalmaneser an amin nan abablubabluy ad Israel, mu tuluy tawon di nunli'ubandad Samaria ya unda hakupon. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K217_6","013_17_6","2KI","17","6","6","Ya awni ta eden miyahiyam hi tawon hi nun'alian Hoshea ya un hogpon nan alid Assyria di ad Samaria, at na'abak nan babluy, ya nun'itnudda nan i'Israel ta inyuydad Assyria. Ya nunhituwona didad Halah an ongol an babluy, ya nan udum ya hidih nan Wangwang an Habor ad Gozan, ya nan udum ya hidih nan abablubabluy hi awadan nan iMedia. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K217_7","013_17_7","2KI","17","7","7","Ya manu ay umat hinay na'at ad Samaria ti dimmalat di numbaholan nan tatagud Israel ay Apo Dios an nangekak ay didah din nambutan nan alid Egypt an hi Pharaoh ti dinayawda nan udum an bulul. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K217_8","013_17_8","2KI","17","8","8","Ya inunudda nan nappuhin ina'inat din tatagun pinakak Apo Dios eden babluy ya unda midatong. Ya bo'on hene ya anggay di inatda ti inunudda goh din gun inat nan nun'ahhun an a'alid Israel. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K217_9","013_17_9","2KI","17","9","9","Ya inli\"ud nan holag Israel an gun nangat hinan nun'appuhin adi pohdon Apo Dios ti nangammadah pundayawandah nan adi makulug an madayaw hinan abablubabluy an mete\"ah nan bababbabluy ta nangamung hinan o\"ongol an babluy an nun'ihamad di allupna. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K217_10","013_17_10","2KI","17","10","10","At an amin nan duntug ya nan nun'aliduman an puun di ayiw ya impata'dogday bulul ya nan babain bulul an hi Asherah. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K217_11","013_17_11","2KI","17","11","11","At nun'onongdan genhobda nan incense an maphod di hunghungnah nan nun'iyammadan pundayawandan umat hi inat din tatagun pinakak Apo Dios eden babluy an dinatnganda. At hanan ina'inatdan nun'appuhiy nangipabungot ay Apo Dios. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K217_12","013_17_12","2KI","17","12","12","Ya gunda nundayaw hi bulul damdama an ta\"on hi un tinugun Apo Dios didan inalinay, “Adiyu dayawon di bulul!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K217_13","013_17_13","2KI","17","13","13","Ya intugtugan Apo Dios an pinadanan nan tatagud Israel ya ad Judah ti hennagna nan propeta ya nan nun'ala'eng an mangimmatun hinan ma'at ta inalidan diday, “Du'gonyu nan nun'appuhin ato'atonyu ta nan Tugun'u ya nan inyuldin'uy unudonyu an hiyah ne indat'uh din a'apuyuh unudondan impehnag'uh din baal'un propeta!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K217_14","013_17_14","2KI","17","14","14","Mu nangohoy damdama nan holag Israel an umatdah din o'ommoddah penghanan agguyda ahan inunud hi Apo Dios an Diosda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K217_15","013_17_15","2KI","17","15","15","Ya din'ugda din intuguna ya din ni'tulaganah din a'apudah penghana an ta\"on unna dida pinadanan. Ya un at goh nan mid hulbinan bulul di dinayawda, at hiyanan ta\"on dida ya mi'id di hulbida, ya inunudda din ugalin nan tatagun numpunhituh nan nunlene'woh hinan wadanda an ta\"on un tinugun Apo Dios didah din hopapnan inalinay, “Mahapul an adiyu unudon nan ugalin di udum an tatagu!” Mu inatda damdama din ipawan Apo Dios hi adida aton ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K217_16","013_17_16","2KI","17","16","16","ti din'ugdan amin nan inyuldin Apo Dios an agguyda inunud ti undaat goh nunhibug hi duwan bulul an umat hi baka, ya impa'otdah nan ongol an ayiw di angah Asherah, ya dinayawdan amin nan mattig ad daya, ya hi Ba'al an bulul. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K217_17","013_17_17","2KI","17","17","17","Ya genhobdan ene'nong hinan bulul nan imbabaluydan linala'i ya binabai. Ya numbuyunda, ya nun'utungda goh, ya inyal'alladan nangat hinan na\"appuhin adi ahan pohdon Apo Dios, at henen inatday nangipabungot ay Hiya. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K217_18","013_17_18","2KI","17","18","18","At ma'abbungot hi Apo Dios hinan holag Israel, ya numpakakna didah nan babluyda an mi'id ah na'angang an anggay nan holag Judah. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K217_19","013_17_19","2KI","17","19","19","Mu ta\"on nan tatagun holag Judah ya agguyda inunud nan Uldin Apo Dios an Diosda ti hay inunudda ya din ina'inat nan tatagud Israel. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K217_20","013_17_20","2KI","17","20","20","At din'ug Apo Dios an amin nan holag Israel, ya minoltana dida, ya inabulutna ta abakon nan binuhulda dida ta nangamung unda na'amin an nakak hinan babluyda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K217_21","013_17_21","2KI","17","21","21","Ya unat goh nalpah an inlahhin Apo Dios nan holag Israel hinan holag David ya pento' nan i'Israel hi Jeroboam an hina' Nebat ta hiyay alida. Ya denoldol Jeroboam nan holag Israel ta adida mundayaw ay Apo Dios ti unnaat goh dida intudul an mangat hi na\"appuhi ta omod un nidugah di baholda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K217_22","013_17_22","2KI","17","22","22","Mu un at goh laylaydon nan i'Israel an mangamangat hinan ina'inat Jeroboam, ya agguyda impogpog ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K217_23","013_17_23","2KI","17","23","23","ta engganay un pinakak Apo Dios dida eden babluyda ti hiyah ne tuwali din impadanah ma'at an din inalinah nan baalnan propeta. At hiyaat unda nipakak hinan lutada ta niyuydah nan babluy ad Assyria ta hidiy nihinanda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K217_24","013_17_24","2KI","17","24","24","Ya hay inat nan alid Assyria ya immuyna inawit nan tatagun nalpud Babylon, ya ad Kuthah, ya ad Avva, ya ad Hamath, ya ad Sepharvaim ta nunhituwona didah nan babluy ad Samaria ta diday mihukat hinan holag Israel. At diday nunhituh nan bababbabluy ad Samaria. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K217_25","013_17_25","2KI","17","25","25","Ya heden hopapnah nunhituwandah di ya agguyda dinayaw hi Apo Dios, at hay inat Apo Dios ya hennagnay do'ol an layon ta diday numpamatoy hinan udumnan dida. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K217_26","013_17_26","2KI","17","26","26","Ya waday nangipa'innilah nan alid Assyria an inalidan hiyay, “Nan tatagun inyuymu ta nunhituwom hinan babluy ad Samaria ya mi'id di iniladan mundayaw hinan madayaw enen babluy! At henen madayaw ya hennagnay do'ol an layon ta numpatoyday udumnan tatagu ti mi'id nongkay di iniladan mundayaw hinan madayaw enen babluy!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K217_27","013_17_27","2KI","17","27","27","Ya inalin nan alin diday, “Awitonyuy ohah nan papadin di i'Israel an dempapyu ta mumbangngad ad Samaria ta umuy an mi'hituh di ta ituduwana nan tataguh dih aat nen madayaw enen babluy.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K217_28","013_17_28","2KI","17","28","28","At inawitday ohah padin i'Israel an tiniliwdad Samaria ta imbangngadda ta nunhitud Bethel ta intuduwana nan tataguh atondan mundayaw ay Apo Dios. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K217_29","013_17_29","2KI","17","29","29","Ya ta\"on unda nituduwan hi atondan mundayaw ay Apo Dios mu nun'amma din hinohhan himpampun an bimmabluy ad Samaria hi bululda. Ya nun'ihinadah nan pundayawan an din nun'iyamman nan holag Israel hidih nan buludna. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K217_30","013_17_30","2KI","17","30","30","Ya nan tatagun nalpud Babylon ya dinayawda nan dayawondan hi Sukkoth Benoth, ya nan tatagun nalpud Cuthath ya dinayawda nan dayawondan hi Nergal, ya inyamman goh nan tatagun nalpud Hamath di dayawon an hi Ashima, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K217_31","013_17_31","2KI","17","31","31","ya inyamman goh nan i'Av di dayawondan hi Nibhaz ya hi Tartak, ya nan tatagun iSepharvaim ya genhobday imbabaluyda ta ene'nongdah nan dayawondan hi Adrammelek ya hi Anammelek. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K217_32","013_17_32","2KI","17","32","32","Ya dinayawda goh damdamah Apo Dios, mu un malgom hinan tataguan pento'day mumpadih nan udumnan dayawonda ta diday mun'onong hinan e'nongdah nan pundayawandah nan bululda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K217_33","013_17_33","2KI","17","33","33","Ya ta\"on unda dayawon hi Apo Dios mu gunda damdama inaynayun an dayawon nan bululda goh ti inunudda din ugalin nan tataguh nan babluy an nalpuwanda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K217_34","013_17_34","2KI","17","34","34","Ya ta\"on ad ugwan an gutud ya din ugalidah din penghanay itutuluydan gun unudon. Ya adida at goh dayawon hi Apo Dios, ya adida unudon nan maphod an Uldina, ya din intuguna, ya din immandalnah nan holag Jacob an din nginadnanah Israel. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K217_35","013_17_35","2KI","17","35","35","Ya hidin ni'tulagan Apo Dios hinan holag Jacob ya inalinan diday, “Adi ayu mundayaw hinan udumnan madayaw, ya adi ayu munhippin mange'gon ay dida, ya adiyu itamuan dida, ya adiyu dida onngan. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K217_36","013_17_36","2KI","17","36","36","Mu hay dayawonyu ya Ha\"in an Dios an din nangekak ay da'yuh nan babluy ad Egypt an dumalat nan nidugah an abalina' ya nan bi'ah'u, at mahapul an Ha\"in ya anggay di punluunganyuh e'gonanyu, ya Ha\"in di pangidatanyuh nan e'nongyu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K217_37","013_17_37","2KI","17","37","37","Ya ihamadyun unudon an amin nan inyuldin'u ya nan intugun'un impitudo\"u ta unudonyu. At adi ayu mundayaw hi udum an bulul. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K217_38","013_17_38","2KI","17","38","38","Ya hay mahapul ahan ya adiyu aliwan nan ni'tulaga' ay da'yu, at ten ipidwa' an mangaliy, Mahapul an bo'on nan udumnan madayaw di dayawonyu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K217_39","013_17_39","2KI","17","39","39","At hi Apo Dios an Diosyu ya anggay di dayawonyu, at baliwan da'yuh nan binuhulyu.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K217_40","013_17_40","2KI","17","40","40","Mu adida damdama dongdonglon, ya un at goh din ugalida tuwalih penghanay inaynayundan gun aton. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K217_41","013_17_41","2KI","17","41","41","At daten tatagu ya ta\"on unda dayawon hi Apo Dios mu dayawonda goh damdama nan bululda. Ya engganad ugwan ya hiya goh di ato'aton nan holagda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K218_1","013_18_1","2KI","18","1","1","Ya heden miyatlun tawon hi numpapto'an Hoshea an hina' Elah an alid Israel ya hiyay nangete\"an Hezekiah an hina' Ahaz an nun'alid Judah. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K218_2","013_18_2","2KI","18","2","2","Ya duwampulu ta lemay tawonah din nangete\"anan nun'ali, ya duwampulu ta hiyam goh di tawon hi numpapto'anad Jerusalem an kapitulyuda. Ya hay ngadan inana ya hi Abijah an hina' Zechariah. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K218_3","013_18_3","2KI","18","3","3","Ya nahamad di numpapto'ana ti nan pohdon Apo Dios di inatna an umat hidin inat apunan hi David an ali. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K218_4","013_18_4","2KI","18","4","4","At numpa\"inan amin din pundayawan nan tataguh nan bulul, ya numpa\"ina din hinilhilandan batun bulul, ya numbangwahna din ayiw an napa'tan hi Asherah. Ya numbangwahna goh din gambang an ulog an inyamman Moses an nginadnandah Nehushtan ti gun nun'onong nan holag Israel, ya genhobda nan incense an maphod di hunghungna. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K218_5","013_18_5","2KI","18","5","5","Nidugah di pangulug Hezekiah ay Apo Dios an Dios nan holag Israel. Ya mi'id ahan di ohah nan alih umat ay hiyan na'ahhamad di pangulugnan Apo Dios an ta\"on din nun'ahhun an nun'alid Judah, ya ta\"on nan alin netob ay hiya ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K218_6","013_18_6","2KI","18","6","6","ti nunnonngonan inunud hi Apo Dios an agguyna ahan binatbattanan ti inhamadnan inunud an amin din Uldin Apo Dios an din indatnan Moses. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K218_7","013_18_7","2KI","18","7","7","At agguy ingnganuy Apo Dios hiya, at an amin di inatna ya nepto'. Ya agguyna inunud nan alid Assyria ti impogpognan mumbayad hi buwit ay hiya. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K218_8","013_18_8","2KI","18","8","8","Ya hay oha goh ya inabakda nan iPhilistia hi ad Gaza ya an amin nan babluy hidi an mete\"ah nan it'ittang an babluy ta nangamung hidin ongol an babluy an nihamad di allupna. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K218_9","013_18_9","2KI","18","9","9","Ya heden miyapat hi tawon an nun'alian Hezekiah ya hiyah de miyapituh tawon hi nun'alian Hoshea an hina' Elah ad Israel, ya heden tawon di inayan nan alid Assyria an hi Shalmaneser ta ginubatdad Samaria, at lini'ubda nan babluy. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K218_10","013_18_10","2KI","18","10","10","Ya naluh di tuluy tawon ya henggop nan i'Assyria nan babluy ad Samaria, ya hinakupda, at eden miyonom hi tawon an numpapto'an Hezekiah di miyahiyam hi tawon hi numpapto'an Hoshea an alid Israel. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K218_11","013_18_11","2KI","18","11","11","At nun'ipiyuy nan alid Assyria din holag Israel ad Assyria, ya nunhituwona didah nan babluy ad Halah, ya nan udumnah nan neheggon hi pingit di Wangwang an Habor an hakup ad Gozan, ya nunhituday udumnah nan hakup di iMedia. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K218_12","013_18_12","2KI","18","12","12","Ya manu ay na'at hana ay dida ti agguyda inunud din intugun Apo Dios an Diosda, ya imbahhawda din ni'tulagandan Hiya, ya an amin din Uldin an immandal Moses an baal Apo Dios hi atonda ya agguyda inunud ti adida ahan dongdonglon, ya adida aton. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K218_13","013_18_13","2KI","18","13","13","Ya heden miyapulu ta opat hi tawon an numpapto'an nan Alin hi Hezekiah ad Judah ya ginubat da Sennacherib an alid Assyria an amin nan nun'ihamad di allupnan babluy ad Judah, ya inabakda dida. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K218_14","013_18_14","2KI","18","14","14","At nunhonag hi Hezekiah an alid Judah hi umuy mangibagah nan ipa'innilanah nan alid Assyria an wah di ad Lachish an inalinay, “Inila' an nibahhaw din inat'u, at al'alu'o' he\"a ta ipadinongmu ni' nan mangubat ay ha\"in, ya abuluto' an idat nan ibagam an pohdom!” At inalin nan alid Assyria di, “Hay pohdo' hi idatmu ya hiyam di libuy kiluh silver ya hiyam di gahut di kiluh balitu'.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K218_15","013_18_15","2KI","18","15","15","Ya inabulut Hezekiah an idat hana, at nun'alanan amin din silver an wah nan Timplun Apo Dios ya din wah nan puntalepnan hinan palasyu, ya indatnan hiya. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K218_16","013_18_16","2KI","18","16","16","Ya numpi'yaan goh Hezekiah din balitu' an impiyammanah nan pantaw di Timplun Apo Dios ya din wah nan tu'ud di pantaw ta nun'idatnah nan alid Assyria. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K218_17","013_18_17","2KI","18","17","17","Ya wada han ohan algaw ya hennag nan alid Assyria din nabagtun ap'apun di tindaluna, ya din upihyalna, ya din a'ap'apun di tindalun mangipapto' hinan mi'buhul an initnudda din do'ol an tindalun nalpud Lachish ta immuydan Hezekiah an alid Jerusalem. Ya unat goh nidatongdah ad Jerusalem ya inta'dogdah nan kalatan neheggon hinan ala' an owon di danum an nalpuh nan bannaw hi bagtuna ta umuy hinan payaw an pangiloba'andah lo'ob. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K218_18","013_18_18","2KI","18","18","18","Ya unat goh impa'ayagda nan Alin hi Hezekiah ya hay immuy an nanamun dida ya da Eliakim an hina' Hilkiah an nan manalimun hinan abung di ali, ya hi Shebna an muntudtudo', ya hi Joah an hina' Asaph an muntudtudo' hinan liblun Nitud'an nan Na'ulgudan di Ina'inat nan A'alid Judah. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K218_19","013_18_19","2KI","18","19","19","Ya din na'abbagtun ap'apun di tindalud Assyria di himmapit ay didan inalinay, “Umat hituy hinapit nan alimih nan Alin hi Hezekiah an inalinay: Hay ngadan ne udot nan ehdolmu ta mumpahpahiya'a? ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K218_20","013_18_20","2KI","18","20","20","Unmu dan nomnomon hi un umanay nan hapit hi pangabak unu umidat hi abalinan an mi'gubat? Hay nomnomom nin hi immannung hi bumadang ay he\"a ta way atom an mangubat ay da'min i'Assyria? ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K218_21","013_18_21","2KI","18","21","21","Undan alyoman unmu ehdol nan alid Egypt hi bumadang ay he\"a? Nan alid Egypt ya nipaddung hinan na'ipung an hul'ud, at ihul'ud ay ya tinubli'nay ngamay di mangihul'ud! Hiyah ne ma'at hinan tagun mumpabadang ay Pharaoh an alid Egypt! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K218_22","013_18_22","2KI","18","22","22","Mu gulat ta alyom ay ha\"in di, Unmi e'kod di odolmin Apo Dios an Diosmih bumadang! Mu anaad mah ta numpa\"in Hezekiah din pun'onngan ay Apo Dios ya inalinan da'yun tatagud Judah ya ad Jerusalem di ammuna nan pun'onngan an wad Jerusalem di pundayawanyu ya anggay? ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K218_23","013_18_23","2KI","18","23","23","Alyonyun Hezekiah ta umali ta mi'tulag hinan apu' an alid Assyria ta idatnan hiyay duway libuh kabayuh un waday pangngalanyuh umat hinay ado'ol di tataguyu ta way muntakay ay danen kabayu! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K218_24","013_18_24","2KI","18","24","24","Undan hiya dan un way ologmun mangubat hinan nahnot an tindalun di ohay kapitan nan apumi an ta\"on un nin hi un waday badang hi idat nan i'Egypt an kalesan punluganan di mi'gubat ya nan nun'ala'eng an muntakay hinan kabayun da'yu? ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K218_25","013_18_25","2KI","18","25","25","Ya hay oha goh ya undan alyom hi un nonong ya immalia' an mangubat ya mama\"i eten babluyyuh un agguy inalin Apo Dios? Ti hi Apo Dios di nangalin ha\"in di, Eka gubaton henen babluy, ya numpa\"im!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K218_26","013_18_26","2KI","18","26","26","Ya inalin da Eliakim an hina' Hilkiah ya da Shebna ay Joah hidin himmapihapit ay diday, “Apu, hay maphod ya ihapitmuh Aramaic an hapit ti hiyay ma'awatanmi, ya adim ihapit nan hapit di Hebrew ti ini ya donglon nan tatagun wah nan allup!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K218_27","013_18_27","2KI","18","27","27","Ya inalin den upihyal ay diday, “Agguy da'mi hennag hinan alimi ta mi'hapit amin da'yu ya nan aliyu ya anggay ti hay pohdona ya donglon an amin nan tataguh tud Jerusalem! Ti gulat ta adi ayu humuku at mali'ub ayu, ya middumdan da'yun ononyuy ta\"iyu, ya inumonyuy ihbuyu!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K218_28","013_18_28","2KI","18","28","28","Ya timma'dog heden ap'apu, ya enlotnan inhapit hi hapit di Hebrew an inalinay, “Donglonyu tun ipa'innilan nan nabagtun alid Assyria ay da'yu! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K218_29","013_18_29","2KI","18","29","29","Padanan da'yuh nan alimin alyonay, Adi ayu mabalbaliyan hinan alyon Hezekiah ay da'yu ti nidugah di abalina', at mi'id di olognan mamaliw ay da'yu! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K218_30","013_18_30","2KI","18","30","30","Ya adiyu goh kulugon hi Hezekiah hi unna alyon di e'kodyuy odolyun Apo Dios, at baliwan da'yu ti adina iyabulut di pangaphulan nan alid Assyria eten babluy. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K218_31","013_18_31","2KI","18","31","31","At adiyu ahan dongdonglon di alyon Hezekiah! Nan alyon nan alid Assyria di donglonyu ti inalinay, Nan middum ay ha\"in ya mid al'alin dida. Ti way ohan didaan munnonongdah nan lutada, at ononda nan intanomdan greyp, ya nan intanomdan fig, ya uminumdah nan bagidan bubun ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K218_32","013_18_32","2KI","18","32","32","ta nangamung di pangawita' ay da'yu ta iyuy'u da'yuh nan babluy an umat hitun babluyyun waday ma'an, ya waday miyammah bayah, ya waday miyammah tinapay, ya waday greyp, ya waday olibon ayiw, ya do'ol di alig ya iyu'an an munlameeh di danumna! At pot'onyuy iddumanyu an hay pi'taguanyu unu hay atayanyu! Adiyu ahan abuluton nan pamalbalin Hezekiah ay da'yuh unna alyon di, Hi Apo Dios ya abalinanan mangibaliw ay ditu'u! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K218_33","013_18_33","2KI","18","33","33","Wada dan ah ohah nan dayawon di himpamabluy hi mamaliw hinan tatagunah nan bi'ah di alid Assyria? Mi'id ahan! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K218_34","013_18_34","2KI","18","34","34","Hay wadan mah nan madayaw ad Hamath ya ad Arpad? Ya hay wadan mah goh nan madayaw ad Sepharvaim, ya ad Hena, ya ad Ivvah? Goh mah ta binaliwan daten madayaw nan babluy ad Samaria hidin namuhula' ay dida? Agguyda! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K218_35","013_18_35","2KI","18","35","35","Wada dan di inilayuh ohah madayaw an nangibaliw hinan tatagun den babluy ta agguy'u inabak? At undan udot hi Apo Dios an Diosyu ya baliwanad Jerusalem hinan ato'? Adina!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K218_36","013_18_36","2KI","18","36","36","Mu din tatagu ya unda didindinong an mi'id ah ohah nambal hinan hinapitna ti pinadanan Hezekiah didan adida tabolon nan alyonda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K218_37","013_18_37","2KI","18","37","37","Ya unat goh nalpah hana ya henekhek da Eliakim ay Shebna ya hi Joah di lubungdan dumalat nan punlungdayaandah nan dengngolda, ya numbangngaddah nan Alin hi Hezekiah ta inulguddan amin din inalin nan upihyal hi ad Assyria. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K219_1","013_19_1","2KI","19","1","1","Ya unat goh dengngol Hezekiah nan inulgud nan tindalun hennag din alid Assyria ya henekhekna goh din lubungna, ya nunlubung hidin langgut ya un umuy hinan Timplun Apo Dios. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K219_2","013_19_2","2KI","19","2","2","Ya impa'ayagnah Eliakim an manalimun hinan palasyu, ya hi Shebna an muntudtudo', ya nan ap'apun di papadi, ya inalinan dida ta mumpunlubungdah langgut ta umuydah nan propetan hi Isaiah an hina' Amos. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K219_3","013_19_3","2KI","19","3","3","Ya inalin Hezekiah ay diday, “Hiyah te alyonyu ay Isaiah: Ad ugwan di algaw di punholtapan tu'uh ligat, ya abainan tu'u, ya amoltaan tu'un umat hinan babain magadyuh an muntungaw, mu mi'id olognan mangipabuhu' ti mi'id bi'ahna. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K219_4","013_19_4","2KI","19","4","4","Ya mid mapto' ya donglon ni' Apo Dios an Diosmun amin nan hinapit han upihyal an hennag nan alid Assyria an immalin namahapahal hinan matattagun hi Apo Dios. At okod hi Apo Dios an mangiballoh hinan nappuhin dengngolnan hinapitna. At hay atom ni' ya iluwaluan da'min na'angang an agguy natoy!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K219_5","013_19_5","2KI","19","5","5","Ya unat goh nidatong din hennag Hezekiah ay Isaiah ya inulguddan hiya din ipa'innilan nan Alin hi Hezekiah ay hiya. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K219_6","013_19_6","2KI","19","6","6","Ya inalin Isaiah ay diday, “Alyonyuh nan apuyu an umat hituy hinapit Apo Dios an inalinay, Adi'a numanomnom hinan dengngolmun namain nan baal nan alid Assyria ay Ha\"in an Dios. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K219_7","013_19_7","2KI","19","7","7","At donglom tun alyo': Pata'to' nan alid Assyria ta wa ay ta donglona han paad an nappuhi at mumbangngad hinan babluyna. Ya hidiy pangipapataya' ay hiya.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K219_8","013_19_8","2KI","19","8","8","Ya unat goh numbangngad heden upihyal hi ad Assyria ya dengngolna an nakak ad Lachish nan alid Assyria ta immuyda ginubat ad Libnah at nangunuddah di. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K219_9","013_19_9","2KI","19","9","9","Ya waday nangalin Sennacherib an alid Assyria an umuy han nalpuh nan himpampun an Cush an hi Tirhakah an alid Egypt ta gubatonda dida. At nuntudo' din alid Assyria, ya empehnagnah nan baalna ta umuyda goh idat ay Hezekiah an alid Judah. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K219_10","013_19_10","2KI","19","10","10","Ya inalinah nan tudo' di, “Ihamadmu ta adi da'a balbaliyan hinan dayawom an pange'kodam hi unna alyon hi adi hakupon nan alid Assyria nan babluy ad Jerusalem! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K219_11","013_19_11","2KI","19","11","11","Inila' an dengngolmuy aat di ina'inat nan alid Assyria ti nun'abakdan amin nan abablubabluy an inayanda. Ya un mah udot da'yu ya mabaliwan ayu? ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K219_12","013_19_12","2KI","19","12","12","Hidin numpangabakan din a'apu' hinan babluy ad Gozan, ya ad Haran, ya ad Rezeph, ya din tatagud Eden an nunhitud Tel Assar ya mi'id ah madayaw hi nangibaliw ay dida! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K219_13","013_19_13","2KI","19","13","13","Hay na'at mah hidin alid Hamath, ya nan alid Arpad, ya nan alih nan babluy an Sepharvaim, ya nan alid Hena, unu nan alid Ivvah? Ma'innila an mi'idda!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K219_14","013_19_14","2KI","19","14","14","Ya unat goh binahan Hezekiah din tudo' an indat din nahnag an baal ya immuy hinan Timplun Apo Dios, ya bene'lagna din tudo' hidih hinagang Apo Dios. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K219_15","013_19_15","2KI","19","15","15","Ya nunluwaluh Hezekiah ay Apo Dios, ya inalinay, “He\"a, O Apo Dios an dayawon nan holag Israel, ya wah na an inumbun hinan umbunan di ali an wah nan numbattanan di Kahon ya nan duwan napaya'an an cherubim. He\"a ya anggay di makulug an Dios, ya He\"ay mumpapto' an amin hitun luta, ya He\"ay nunlumud abuniyan ya tun luta. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K219_16","013_19_16","2KI","19","16","16","Ya ad ugwan ni', Apo Dios, ya donglom, ya ihamadmun tigon tun ma'ma'at, ya donglom an amin nan hinapihapit Sennacherib an mananggatanggan He\"an matattagun Dios. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K219_17","013_19_17","2KI","19","17","17","Da'mi ya inilamiy, O Apo Dios, numpa\"in nan alid Assyria ya nan titindaluna danen abablubabluy, ya numbalinondah mi'id di hulbida. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K219_18","013_19_18","2KI","19","18","18","Ya nunggohobda nan bululda ta nun'apa\"i ti bo'on makulug hi madayaw an un ayiw ya batun hay inyamman di tagu! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K219_19","013_19_19","2KI","19","19","19","At ad ugwan, O Apo Dios an Diosmi, ya ipattigmuy abalinam ta ibaliw da'mih nan aton di i'Assyria ta way panginnilaan an amin nan tataguh tun lutan He\"a ya anggay di immannung an Dios!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K219_20","013_19_20","2KI","19","20","20","Ya empehnag Isaiah an hina' Amos di tudo'nah nan Alin hi Hezekiah an inalinay, “Hi Apo Dios an nan Dios ad Israel ya dengngolna nan inluwalum ay Hiyah aat Sennacherib an alid Assyria. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K219_21","013_19_21","2KI","19","21","21","Ya hiyah te kogoh di hinapit Apo Dios ay Sennacherib an inalinay, Nan tataguh nan babluy ad Zion ya pumpahal da'a, ya tanggatanggaan da'a, ya abatlan da'ah nan tataguh nan bababbabluy, ya iwigiwigday uludan he\"a, Sennacherib. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K219_22","013_19_22","2KI","19","22","22","Undan mi'id inilam hidin pinahapahalmu ya din binainmu? Ya undan mi'id di inilam goh hi ngadan nan binugabugawam ya nan nangipattigam hinan numpabagtuam? Hay nangatam ay dane ya Ha\"in an nan Me'gonan an Dios ad Israel! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K219_23","013_19_23","2KI","19","23","23","Hennagmu nan baalmu ta binaina' an Apo Dios ti inalim di, Impang'u' nan do'ol an kalesa' an punluganan di mi'gubat, ya tini'idmi nan atata'nang an aduntuduntug an ta\"on nan pa\"ata'nang an aduntuduntug ad Lebanon. Ya hinlu'mi nan ma'ugtul an inalahan ta dinatnganmi nan gagwana, ya nun'ipalngol'u nan pa\"adu\"oy an ayiw an cedar ya nan ma\"aphod an bolbol. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K219_24","013_19_24","2KI","19","24","24","Ya enehngelmu goh nan nun'iyammam an bubun hinan udum an babluy, at ininummu nan danum di himpangili, ya lintutmu nan Wangwang an Nile ta bimmad'ang nan tindalum. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K219_25","013_19_25","2KI","19","25","25","Unmu dan agguy dengngol, Sennacherib, di aatna? Ti hidin penghana ya Ha\"in ad nomnom hitun ma'ma'at, ya Ha\"in goh di nangiyabulut an ma'at an amin hatu, at Ha\"in goh di nangiyabulut an pa\"iom nan bababluy an nihamad di allupda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K219_26","013_19_26","2KI","19","26","26","At nan tatagun bimmabluy hidi ya nami'id di bi'ahda, at nadismayada, ya nabainanda. At umatdah nan pa'intannom an paguy hinan payaw an pa'attubu unu nan holo' an himmangaw hinan atap di abung an wa ay ta nunheglay potang ya nun'alyawda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K219_27","013_19_27","2KI","19","27","27","Ya inila' an amin di aatmu, ya ta\"on nan pohdom an aton, ya nan umayam, ya alpuwam. Ya ta\"on din nidugah an bimmungtam ay Ha\"in ya inila' goh. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K219_28","013_19_28","2KI","19","28","28","At dumalat nan nidugah an bungotmun Ha\"in ya nan tinnig'un numpabagtuam ya gilingo' di olongmu, ya binungut'uy timidmu, ya impabangngad'u he\"ah nan dalan an nange'wam an immali.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K219_29","013_19_29","2KI","19","29","29","Ya inalin goh Isaiah ay Hezekiah an aliy, “Hiyah te pangimmatunan an ipapto' da'yun Apo Dios: Ti ad ugwan an tawon ya nan bimmubungah inalahan di ononyu, mu hi mehnod an tawon ya nan humangaw an malpu enen bungay pangngalanyuh bot'onyu, ya hinan miyatlun tawon ya muntanom ayu mahkay hi greyp ta waday bumungah ononyu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K219_30","013_19_30","2KI","19","30","30","At da'yun tatagun na'angang ad Judah an nelwang hidin buhul ya mahlag ayuh nan babluyyu, at dumo'ol ayu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K219_31","013_19_31","2KI","19","31","31","Ya wada goh di malpuh nan Duntug an Zion hidid Jerusalem an melwang hinan buhul, ya ma'at hana ti hiyah ne pa'appohdon Apo Dios hi ma'at. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K219_32","013_19_32","2KI","19","32","32","Ya umat hituy inalin goh Apo Dios hi ma'at hinan alid Assyria: Adi ahan hogpon nan tindalum tun babluy ad Jerusalem, ya adida panaon di malgom hinan babluy. Ya adi goh umalin meheggon hinan babluy nan numpunhapiaw an tindalum, ya adida goh tababon nan allup ta pange'wandan manggop. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K219_33","013_19_33","2KI","19","33","33","Ya alyon goh Apo Dios di, Nan alid Assyria ya mumbangngad hi nalpuwana, ya e'wana goh hidin enengwanan immali. At adina ahan hogpon tun babluy ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K219_34","013_19_34","2KI","19","34","34","ti baliwa' heten babluy ta mi'id ma'at an dumalat nan anabagtu' ya dumalat goh din baal'un hi David.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K219_35","013_19_35","2KI","19","35","35","Ya heden nahdom ya immuy han Anghel Apo Dios hinan kampun di tindalun nan i'Assyria, ya numpatoynay hinggahut ta han nawalu ta lemay libun tindalu. Ya unat goh nabiggat hi helhelong ya tinnigdan wah din awalitang di nun'atoy! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K219_36","013_19_36","2KI","19","36","36","At tinaynan Sennacherib an alid Assyria nan nungkampuanda, ya mumbangngad hi ad Nineveh. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K219_37","013_19_37","2KI","19","37","37","Ya wada han ohan algaw ya immuy hinan timplun mundayaw hinan bulul an hi Nisrok, ya wah di nan duwan imbabaluynan da Adrammelek ay Sharezer, ya numpalangda hiya ta natoy. Ya unat goh nalpah nan inatda ya limmayawdan hin'agi ta immuydad Ararat. Ya nan ohan lala'in imbaluynan hi Esarhaddon di nihukat ay amanan hi Sennacherib ta hiyay nun'ali. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K220_1","013_20_1","2KI","20","1","1","Ya heden gutud ya nundogoh hi Hezekiah an magadyuh an matoy. Ya immuy hi Isaiah an hina' Amos an propetan nangidungaw ay hiya, ya inalinay, “Umat hituy inalin Apo Dios ay he\"a: Ipapto'mun amin nan taynam ti matoy'a ti adi umadaog nan dogohmu.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K220_2","013_20_2","2KI","20","2","2","Ya unat goh dengngol Hezekiah henen inalina ya nunligguh hinan da'lig, ya nunluwalun Apo Dios an inalinay, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K220_3","013_20_3","2KI","20","3","3","“Nomnomom ni', O Apo Dios, an heten atagu' ya inunud'un amin nan immandalmuh ato', ya nan nahamad an umipa'amlong ay He\"ay gun'u inat!” Ya unat goh nalpah ya nidugah an enlot Hezekiah an kimmila. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K220_4","013_20_4","2KI","20","4","4","Ya limmahun ta nakak hi Isaiah. Mu unat goh nun'aginagwah nan way gettaw di ongol an abung ya himmapit hi Apo Dios ay hiyan ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K220_5","013_20_5","2KI","20","5","5","inalinay, “Mumbangngad'an Hezekiah an alin mangipapto' hinan tatagu' ta alyom ay hiyay, Hiyah te hinapit Apo Dios an Dios nan ommodmuh penghanan hi David an inalinay: Dengngol'uy luwalum, at ipa'adaog'u nan dogohmu. At nan miyatluh algaw an mete\"ad ugwan ya munti'id'an umuy hinan Timplu'. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K220_6","013_20_6","2KI","20","6","6","Ya udma' di ataguam hi himpulu ta lemay tawon. Ya baliwa' he\"a, ya ta\"on heten babluy ta adi hakupon nan alid Assyria. Ya manu ay halimuna' heten babluy ya dumalat nan anabagtu', ya dumalat goh din baal'un hi David.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K220_7","013_20_7","2KI","20","7","7","Ya inalin Isaiah hinan manalimun hinan ali ta umuyda alan di tubun nan fig, ya binayuda ta ed'opdah din poghana. Ya unat goh inatda ya napoyanan. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K220_8","013_20_8","2KI","20","8","8","Ya inalin Hezekiah ay Isaiah di, “Hay pangimmatuna' mah hi un immannung an ipa'adaog Apo Dios tun lewoho' ta nan miyatluh algaw ya umuya' hinan Timplun Apo Dios?” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K220_9","013_20_9","2KI","20","9","9","Ya inalin Isaiah ay hiyay, “Hay pohdom hi aton Apo Dios hi pangimmatunan an adina ibahhaw nan intulagna? Pot'om di pohdom ay daten duwa: pohdom an mangun'unna nan ngauh himpuluy da\"ang, unu mumbangngad hi himpuluy da\"ang?” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K220_10","013_20_10","2KI","20","10","10","Ya inalin Hezekiah di, “Nan ngau ya un tuwali mangun'unnah himpuluy da\"ang, at hay pohdo' ya mumbangngad di ngauh himpuluy da\"ang.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K220_11","013_20_11","2KI","20","11","11","Ya nunluwaluh Isaiah an propeta ta atona nan pohdon Hezekiah, at impabangngad Apo Dios din ngauh himpuluy da\"ang hidin agdan an impiyamman din Alin hi Ahaz. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K220_12","013_20_12","2KI","20","12","12","Ya henen gutud ya impehnag Marduk-Baladan an imbaluy Baladan an alid Babylon nan tudo'na ya nan adawnan midat ay Hezekiah ti dengngolna an hi Hezekiah ya nundogoh. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K220_13","013_20_13","2KI","20","13","13","Ya unat goh nidatong din nahnag ya ma\"am'amlong hi Hezekiah an nanamun dida, at initnudna dida ta impattignan amin din gina'unan mun'apla'an an wah nan puntalepnan, ya impattigna goh din silver, ya balitu', ya bangbanglu, ya nan lanan danum an ma\"aphod di hunghungna. Ya inyuyna goh dida ta tinnigdan amin din gina'un di mi'gubat, ya an amin di wah din nun'ipo\"oy, at mi'id di agguy impattig Hezekiah ay dida. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K220_14","013_20_14","2KI","20","14","14","At immuy hi Isaiah an propetah nan Alin hi Hezekiah, ya inalinan hiyay, “Hay nalpuwan daten linala'i, ya hay imbagadan he\"a?” Ya tembal Hezekiah hiyan inalinay, “Nalpudah adagwin babluy hidid Babylon.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K220_15","013_20_15","2KI","20","15","15","Ya inalin goh Isaiah ay hiyay, “Hay ngadan di tinnigdah nan palasyum?” Ya tembal goh Hezekiah an inalinay, “Impattig'un didan amin din mun'apla'an an wah nan puntalepnan an mi'id ah agguy'u impattig ay dida.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K220_16","013_20_16","2KI","20","16","16","Ya inalin Isaiah hinan Alin hi Hezekiah di, “Donglom tun pohdon Apo Dios an ipa'innilan he\"a. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K220_17","013_20_17","2KI","20","17","17","Udum di algaw at an amin nan intaleponmuh nan palasyum ya an amin nan mun'apla'an an din nun'italepon din a'apuyuh engganad ugwan ya pun'alada ta iyuydad Babylon an mi'id ah ma'angang. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K220_18","013_20_18","2KI","20","18","18","Ya nan udumnan holagmu ya pumpi'yalada ta ipabahigda ta way muntamuh nan palasyun nan alid Babylon.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K220_19","013_20_19","2KI","20","19","19","Ya inalin nan Alin hi Hezekiah ay Isaiah di, “Maphod nan inulgudmun inalin Apo Dios ay ha\"in.” Mu hay wah nomnomna ya heden ataguna ya mid al'alin malenggop nan babluy. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K220_20","013_20_20","2KI","20","20","20","Ya an amin din mun'aphod an inat nan Alin hi Hezekiah, ya din nangipiyammaanah nan tabaung ta pinnudah danum, ya din ala' ta nange'wan din danum an umuy hinan babluy ya nitudo' hinan liblun Nitud'an nan Na'ulgudan di Ina'inat nan A'alid Judah. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K220_21","013_20_21","2KI","20","21","21","Ya unat goh natoy hi Hezekiah ya inlubu'dah din nilubu'an amana, ya hi Manasseh an imbaluynay nihukat hi nun'ali. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K221_1","013_21_1","2KI","21","1","1","Hi Manasseh ya un himpulu ta duway tawonah nangete\"anan nun'ali, ya nabongle ta lemay tawon hi numpapto'anad Jerusalem an kapitulyuda. Ya hay ngadan inana ya hi Hephzibah. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K221_2","013_21_2","2KI","21","2","2","Hiya ya inatna nan na\"appuhin pahiwon Apo Dios ti inunudna din nidugah an nappuhin ina'inat nan tatagun din pinakak Apo Dios hinan babluy ya un dumatong nan tatagun holag Israel. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K221_3","013_21_3","2KI","21","3","3","Ti impiyammana goh din abung an pundayawandah nan bulul an din pina\"in amanan hi Hezekiah. Ya impiyammana goh di pun'onngandah nan bulul an hi Ba'al ya nan tu'ud an meyengngoh ay Asherah an umat hidin inat Ahab an alid Israel. Ya dinayawnan amin nan dumilag ad daya. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K221_4","013_21_4","2KI","21","4","4","Ya impiyamman goh Manasseh di pun'onngan hi bulul hinan Timplun Apo Dios, ya henen Timplu di inalin Apo Dios hi pundayawan nan tatagun Hiya. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K221_5","013_21_5","2KI","21","5","5","Ya hidih nan duwan gettaw di Timplun Apo Dios ya inyammanay duwan pun'onngandah nan dumilag ad daya. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K221_6","013_21_6","2KI","21","6","6","Ya genhobna han lala'in imbaluyna ta ene'nongna, ya numbuyun goh, ya nunte'om, ya nun'utung, ya nunhapud. Ya nidugah an nan nun'appuhin pahiwon ahan Apo Dios di ina'inatna, at hiyay dimmalat hi bimmungtan Apo Dios. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K221_7","013_21_7","2KI","21","7","7","Ya innalna goh din ayiw an napa'tan an meyengngoh hi Asherah, ya inhinanah nan Timplun Apo Dios an hiyah ne din inalin Apo Dios ay da David ya hi Solomon an imbaluynan inalinay, “Hitud Jerusalem an awadan ten Timplu di pinili' hinan himpulu ta duwan numbabluyan nan holag Israel ta hiyay lugal hi pundayawandan Ha\"in hi enggana. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K221_8","013_21_8","2KI","21","8","8","Ya gulat ta unudon nan holag Israel an amin nan immandal'u ta atondan amin nan Uldin an din immandal din baal'un hi Moses ay dida ya ibaliw'u dida ta adida mapakak hinan lutan indat'uh din a'apuda.” Hiyah ne inalin Apo Dios. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K221_9","013_21_9","2KI","21","9","9","Mu agguy inunud nan iJudah din inalin Apo Dios ti undaat goh inunud hi Manasseh an nangat hinan nidugdugah an na\"appuhi ya un din inat din tatagun pinakak Apo Dios enen luta ya unda dumatong din holag Israel. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K221_10","013_21_10","2KI","21","10","10","At la'tot ya inalin Apo Dios hinan numbino'ob'on an propetay, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K221_11","013_21_11","2KI","21","11","11","“Nidugah di bahol Manasseh an alid Judah ti nan umipabahol an ina'inatna an nidugdugah an na\"appuhi ya un din inat nan holag Amor an din nunhitun ten babluy hidin penghana! At dumalat hene ya dumalat goh nan nangipanguluwanah nan tatagud Judah an nundayaw hinan bulul ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K221_12","013_21_12","2KI","21","12","12","ya hiyah te ato' an nidugah di pummolta' hinan tatagud Jerusalem ya ad Judah ta an amin di mangngol hinan ma'at ya omogyatda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K221_13","013_21_13","2KI","21","13","13","Hay ato' hinan tatagud Jerusalem ya umat hidin inat'uh din tatagud Samaria, ya umat goh hidin inat'uh nan Alin hi Ahab ad Israel ya din holagna. Amino' nan tatagun ubahon ta malenehan ad Jerusalem an umat hi aton nan tagun mangulah hi duyun pu'nahana ya inha\"ubuna. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K221_14","013_21_14","2KI","21","14","14","Ya inganuy'u nan way ma'angang hinan tatagu, at iyabulut'uy a'abakanda ta hakupon nan binuhulda dida. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K221_15","013_21_15","2KI","21","15","15","Ya manu ay ato' di umat hinah nan tatagu' ti nan nangatandah nan na\"appuhin pahiwo' ahan, ya impabungota' goh an nete\"ah din nakakan din a'apudad Egypt ta engganad ugwan.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K221_16","013_21_16","2KI","21","16","16","Ya do'ol ahan di numpatoy Manasseh hi tatagun mi'id di baholna, at numpanga'ayuh di dalada ta nabla' an amin nan lutad Jerusalem, ya nun'i'iddum henen baholnah nan inatnah nan tatagud Judah ti impanguluna didan nangat hinan pahiwon ahan Apo Dios ta omod un numbahol din tatagu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K221_17","013_21_17","2KI","21","17","17","Ya an amin din udumnan inat Manasseh an niddum nan numbaholana ya nitudo' hinan liblun Nitud'an nan Na'ulgudan di Ina'inat nan A'alid Judah. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K221_18","013_21_18","2KI","21","18","18","Ya unat goh natoy hi Manasseh ya inlubu'dah nan way galden hi abungnan ali an ma'alih Galden Uzza, at hi Amon an lala'in imbaluynay nihukat hi nun'ali. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K221_19","013_21_19","2KI","21","19","19","Hi Amon ya un duwampulu ta duway tawonah din nangete\"anan nun'alih ad Judah, ya numpapto' hi duway tawon hi ad Jerusalem an kapitulyuda. Ya hay ngadan inana ya hi Meshullemeth an hina' Haruz an nalpuh Jotbah. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K221_20","013_21_20","2KI","21","20","20","Ya nan nun'appuhiy ina'inatna an nan pahiwon ahan Apo Dios ti inunudna din nappuhin ina'inat amanan hi Manasseh ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K221_21","013_21_21","2KI","21","21","21","ti dinayawna nan bulul an din inyamman amana. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K221_22","013_21_22","2KI","21","22","22","Ya din'ugnah Apo Dios an Dios din a'apuna, ya agguyna goh inunud nan Tugun Apo Dios. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K221_23","013_21_23","2KI","21","23","23","Ya la'tot ya nunhahapit nan u'upihyal Amon hi atondah nappuhin hiya. At wada han ohan algaw ya pinatoyda hiyah nan palasyu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K221_24","013_21_24","2KI","21","24","24","Mu numpatoy nan tataguh ad Judah din namatoy hinan Alin hi Amon, ya nunhahapit nan tatagu ta inhukatda han imbaluyna an hi Josiah ta hiyay alida. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K221_25","013_21_25","2KI","21","25","25","Ya an amin din ina'inat Amon ya nitudo' hinan liblun Nitud'an nan Na'ulgudan di Ina'inat nan A'alid Judah. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K221_26","013_21_26","2KI","21","26","26","Ya inlubu'dah Amon hinan lubu' an wah nan Galden Uzza. Ya hi Josiah an imbaluynay nihukat hi nun'ali. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K222_1","013_22_1","2KI","22","1","1","Hi Josiah ya un waluy tawon hi nangete\"anan nun'alih ad Judah, ya numpapto' ad Jerusalem an kapitulyudah tulumpulu ta ohay tawon. Ya hay ngadan inana ya hi Jedidah an hina' Adaiah an nalpud Bozkath. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K222_2","013_22_2","2KI","22","2","2","Ya maphod di ina'inatna an nan pohdon Apo Dios ti inunudnan amin din inat apunan hi David, ya nunnonong heden nangatna an agguyna imbahbahhaw. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K222_3","013_22_3","2KI","22","3","3","Ya heden miyapulu ta walun tawon hi numpapto'an han Alin hi Josiah ya impa'ayagna han muntudtudo' an hi Shaphan an hina' Azaliah an ap'apun Meshullam ta honogona ta umuy hinan Timplu, at inalinan hiyay, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K222_4","013_22_4","2KI","22","4","4","“Umuy'a ay Hilkiah an Nabagtun Padi, ya alyom ay hiya ta alana din pihhun di tatagun inamung nan guwalyah nan pantaw di allup nan Timplun Apo Dios. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K222_5","013_22_5","2KI","22","5","5","Ya alyom ta idatna nan pihhuh nan linala'in mangipapto' hinan muntamun mangipaphod hinan Timplu ta waday idatdah bo'laon nan muntamu ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K222_6","013_22_6","2KI","22","6","6","an nan munhabat ya nan mumpaho' hi batu. Ya alyom goh ta luma'udah ayiw ya nan nahilhilan an batuh miyammah nan Timplu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K222_7","013_22_7","2KI","22","7","7","Mu adida mahapul an itudo' nan idatdan pihhu ay daden mangipapto' hinan muntamu ti nahamad di ugalidan adida munlayah.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K222_8","013_22_8","2KI","22","8","8","Ya unat goh nidatong hi Shaphan an muntudtudo' hinan Timplu ya inalin Hilkiah an Nabagtun Padin Shaphan di, “Inah'upa' han liblun nitud'an di Uldin hinan Timplun Apo Dios!” At indatnan Shaphan din liblu ta binahana. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K222_9","013_22_9","2KI","22","9","9","Ya unat goh lempah Shaphan din inalin nan alih ibaganah nan papadi ya numbangngad hinan ali, ya impa'innilana din na'at an inalinay, “Innal nan baalmun amin din pihhun wah nan Timplu, ya indatnah nan mangipapto' hinan muntamuh nan Timplun Apo Dios.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K222_10","013_22_10","2KI","22","10","10","Ya impattig goh nan muntudtudo' an hi Shaphan nan libluh nan ali an inalinay, “Taya han indat Hilkiah an Nabagtun Padin ha\"in an liblu.” At binahan Shaphan nan liblu ta donglon nan ali. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K222_11","013_22_11","2KI","22","11","11","Ya unat goh dengngol nan ali din inalin nan nitudo' hinan liblun di Uldin ya henekhekna din lubungnah punlungdayaana. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K222_12","013_22_12","2KI","22","12","12","At inayagan nan ali da Hilkiah an Nabagtun Padi, ya hi Ahikam an hina' Shaphan, ya hi Acbor an hina' Micaiah, ya hi Shaphan an muntudtudo', ya hi Asaiah an baalnan ali, ya inalinan diday, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K222_13","013_22_13","2KI","22","13","13","“Umuy ayuh nan Timplu ta ihapit da'min amin hinan tatagud Judah ta hanhananyuy inalin nan Uldin an nitudo' eten liblun na'ah'upan ti ten imbaagnay un nidugah di bimmungtan Apo Dios ay ditu'un dumalat nan agguy nangunudan din o'ommod tu'uh nan intugun ten liblu, ya hay agguyda goh nangunudan an amin hinan inalin nan nitudo' hi ipa'atnan ditu'u.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K222_14","013_22_14","2KI","22","14","14","At immuy da Hilkiah an Nabagtun Padi, ya hi Ahikam, ya hi Acbor, ya hi Shaphan an muntudtudo', ya hi Asaiah hinan ohan babluy ad Jerusalem an ma'alih Godwan di Babluy ta mi'hapitdan Huldah an babain propetan ahawan Shallum an hina' Tikvah an ap'apun Harhas an din manalhalimun hi ittuwan di lubung hinan Timplu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K222_15","013_22_15","2KI","22","15","15","Ya inalin Huldah ay diday, “Hiyah te hinapit Apo Dios an Dios di i'Israel an inalinay, Mumbangngad ayuh nan tagun nannag ay da'yu ta ibaagyun ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K222_16","013_22_16","2KI","22","16","16","hiyah ten Hapit Apo Dios an alyonay, Pa\"io' tun babluy, ya ta\"on nan bimmabluy ti hiyah ne din inali' an nitudo' hinan liblun binaham. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K222_17","013_22_17","2KI","22","17","17","Ti din'uga' hinan tatagu' ti undaat goh udot nun'onong hinan udumnan madayaw, at impabungota' hinan ina'inatda. At nan nidugah ahan an bungot'uh tun babluy ya adi ma'ma\"aan. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K222_18","013_22_18","2KI","22","18","18","Mu alyonyuh nan alid Judah an nannag ay da'yuy, Umat hitu goh di alyon Apo Dios an Dios nan holag Israel hi aat di nibahan dengngolmu: ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K222_19","013_22_19","2KI","22","19","19","He\"a ya nunlungdaya'a, ya impa'ampam di odolmun Ha\"in, ya nunhekhekmuy lubungmu, ya kimmila'ah din nangngolam hinan ato' an mummoltad Jerusalem ya nan tatagun nunhituh di. At hay ninomnom'uh ato' ya pumbalino' henen lugal hi atata'ot di tigawna ta hiyay ohah gun ulgudon nan tataguh na'idutan. Mu dengngol'u din luwalum an alyon Apo Dios, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K222_20","013_22_20","2KI","22","20","20","at adim tigon nan pummoltaa' ad Jerusalem ti adi' aton ta engganay un'a matoy ta mi'id al'alih nan ilubu'am.” Ya numbangngad daden linala'in nahnag, ya imbaagdah nan Alin hi Josiah din nipa'innilan dida. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K223_1","013_23_1","2KI","23","1","1","Hi Josiah an ali ya impa'ayagnan amin nan a'ap'apud Judah ya ad Jerusalem an kapitulyuda ta immuydan amin ay hiya. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K223_2","013_23_2","2KI","23","2","2","Ya initnudna dida ta immuydah nan Timplun Apo Dios, ya nitnudda goh din papadi, ya din propeta, ya ta\"on din tatagud Judah, ya ad Jerusalem, ya an amin nan himpangili an ta\"on nan nun'awotwot ya din adadangyan. Ya enlot nan alin namahan amin hinan Liblun Nitud'an nan Uldin an na'ah'upan hinan Timplun Apo Dios. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K223_3","013_23_3","2KI","23","3","3","Ya unat goh nalpah an binahan nan ali ya timma'dog hinan delloh di ongol an tu'ud an gun tuma'dogan nan a'alih unda umuy hinan Timplu, ya inhapatanan Apo Dios ta ihamhamadna ahan an unudon Hiya, ya atona goh an amin nan niyuldin, ya inhapatana goh an ipa'annungnan amin nan mahapul an nitudo' hinan liblu. Ya ta\"on nan tatagu ya inhapatanda goh ta ihamaddan mangunud hinan Uldin. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K223_4","013_23_4","2KI","23","4","4","At nan ali ya hennagna da Hilkiah an Nabagtun Padi, ya nan mehnod ay hiya an papadi goh, ya nan mun'adug hinan pantaw di Timplu ta ipitawdan amin din inusaldah nan pundayawan hinan bulul an hi Ba'al, ya nan babain madayaw an hi Asherah, ya nan dayawondan bittuan. Ya imbataandad Jerusalem ta hidih nan lutan neheggon hinan payaw hi Hadog an Kidron di nangipaghoban nan ali ta napu, ya inamungda din dapulna ta inyuydad Bethel. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K223_5","013_23_5","2KI","23","5","5","Ya numpakakna din papadin nan bulul an pinilin din nehnodanan alid Judah an nange'nong an nanghob hinan incense an maphod di hunghungnah nan pun'onngan hidih nan babluy ad Judah ya ad Jerusalem. Ya ta\"on din papadin Ba'al an nange'nong an nanghob hinan incense an maphod di hunghungnan Ba'al, ya nan algaw, ya nan bulan, ya nan bittuan, ya an amin nan dumilag an wad daya. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K223_6","013_23_6","2KI","23","6","6","Ya impa'aana goh hinan tu'ud din bulul Asherah ta imbataandad Jerusalem an inyuydah nan way ginnaw ad Kidron ta hidiy nangapuyanda ta noghob, ya din ulengna an nagimu' ya inyuydan nun'iwa'at hinan lubu' din himpangili. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K223_7","013_23_7","2KI","23","7","7","Ya impapa\"ina din kuwaltun wah nan Timplun nihinan din linala'in lumihog di ato'atonda ya nan binabain puta, ya hidi goh di pun'ablandah lo'ob an mipalubung ay Asherah. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K223_8","013_23_8","2KI","23","8","8","Ya impa'ayag Josiah ta ma'amungdad Jerusalem an amin nan papadin numpunhituh nan abablubabluy ad Judah, ya nun'ipipa\"inan amin nan pun'onngan hidih nan buludna an panghobandah nan incense an maphod di hunghungna an mete\"ad Geba ta engganad Beersheba, ya impipa\"ina goh nan pun'onngan hinan way pange'wan an umuy hinan Pantaw di Allup an Impiyamman Joshua an gobelnadol ad Jerusalem an wah appit hi iggid hinan ongol an pantaw nan allup di babluy. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K223_9","013_23_9","2KI","23","9","9","Ya agguyda inabulut danen papadin muntamuh nan Timplu, mu mabalin an ononda nan tinapay an agguy nabino'bo'an an idat nan i'ibbadan papadi. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K223_10","013_23_10","2KI","23","10","10","Ya impipa\"in goh nan Alin hi Josiah nan pun'onngan an nangadnan hi Topheth an wah nan Nundotal an Ben Hinnom ta mi'id di pangiyayan nan tataguh nan linala'i ya binabain imbabaluyda ta e'nongdah nan dayawondan hi Molek. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K223_11","013_23_11","2KI","23","11","11","Ya impa'aana goh din bulul an kabayun din indawat din numpun'alid Judah hinan algaw an inhinadah nan gettaw di Timplun neheggon hinan kuwaltun nunhituwan Nathan-Melek an nabagtun upihyal. Ya nunggohobna nan gumo' an kalesan punluganan di mi'gubat an nidawat hinan bululda an algaw. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K223_12","013_23_12","2KI","23","12","12","Ya impaana goh hadin pun'onngan an wah nan nundotal an atap hinan tungul nan kuwaltun Ahaz an din nun'ipiyamman nan a'alid Judah. Ya impipa\"in goh Josiah din duwan pun'onngan an impiyamman Manasseh hinan duwan gettaw nan Timplu. Ya nun'ipagimu'na, ya intapaldah nan Hadog an Kidron. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K223_13","013_23_13","2KI","23","13","13","Ya impipa\"in goh Josiah din pun'onngan an wah appit di buhu'an nan algaw an neheggon ad Jerusalem, ya niyappit hi agwan nan Duntug an Olibo an din impiyamman nan alid Israel an hi Solomon hinan pundayawandah nan mid ahan hulbinan bulul an hi Ashtoreth an dayawon di iSidon, ya hi Chemosh an dayawon nan iMoab, ya hi Molek an dayawon nan holag Ammon. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K223_14","013_23_14","2KI","23","14","14","Ya nun'ipipa\"ina goh din batun bulul ya din ayiw an bulul an hi Asherah, ya nunggabunandah nan tungal di tatagun din nun'atoy hinan lutan nipata'doganda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K223_15","013_23_15","2KI","23","15","15","Ya nun'ipipa\"ina goh nan pun'onngan an wad Bethel ya nan pundayawan hi bulul an din impiyamman din Alin hi Jeroboam an hina' Nebat an din nangipangpanguluh nan holag Israel ta omod unda numbahol. At nun'ipagimu' Josiah din batu, ya nunggohobna din abung an pundayawan ya din bulul Asherah ta nangamung dimmapul. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K223_16","013_23_16","2KI","23","16","16","Ya unat goh nunligguh hi Josiah an muntiggatiggaw ya inamangna an waday do'ol an lubu' hinan patpatatag di duntug, ya nunhonag ta immuyda numbu'a din tungal di natoy ta inyuydan hiya. Ya nun'ipiyuhunah nan pun'onngan hidid Bethel, ya genhobna ta ma'ubahda ti hiyah ne inalin Apo Dios hi ma'at an impa'innilanah din propeta an hiyay nangalin danen na'na'at. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K223_17","013_23_17","2KI","23","17","17","Ya inalinay, “Hay ngadan di nilubu' ede?” Ya inalin nan tataguh nan babluy ay hiyay, “Hiyah ne nilubu'an din propetan Apo Dios hinan tatagun nalpuh nan babluy ad Judah an hiyay nangibaag an amin hinah nan inatmun numpama\"ih nan pun'onngan ad Bethel.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K223_18","013_23_18","2KI","23","18","18","At inalinan diday, “Adiyu eh'eholon nan tungalna!” At agguyda eneh'ehal, ya umat goh hinan tungal din propetan din nalpud Samaria. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K223_19","013_23_19","2KI","23","19","19","Ya an amin hinan hinohhan babluy ad Israel ya nun'ipipa\"in nan Alin hi Josiah an amin din lugal an pundayawan nan tataguh nan adi makulug an madayaw an din inyamman nan a'alin di i'Israel an din dimmalat hi nangipabungot ay Apo Dios. Ya hanan inatnah nan pun'onngan ya umat hi inatna goh hi ad Bethel. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K223_20","013_23_20","2KI","23","20","20","Ya nun'ipipatoynan amin din papadin nan adi makulug an dayawondah nan pun'onngan an nuntamuanda, ya genhobna din tungal di tatagun amin hinan numbino'ob'on an pun'onnganda. Ya unat goh nalpah hanan inatna ya numbangngad ad Jerusalem. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K223_21","013_23_21","2KI","23","21","21","Ya minandal nan Alin hi Josiah an amin nan tatagun inalinan diday, “Ebehtaanyu nan Namaliwan di Anghel Apo Dios hinan Tataguh din Penghana ta mipabagtu nan Dios tu'u ti hiyah ne inalin nan nitudo' hinan Liblu an Nitud'an nan Uldin.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K223_22","013_23_22","2KI","23","22","22","Ya ma'innila an mi'id ah nangat eten behta an mete\"ah din gutud nan numpapto'an din do'ol an numbino'ob'on an huwis ad Israel ta engganah din numpapto'an nan a'alid Israel ya nan a'alid Judah. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K223_23","013_23_23","2KI","23","23","23","At heden miyapulu ta waluh tawon hi numpapto'an Josiah di nangete\"andan nangat enen behtan Apo Dios hidid Jerusalem. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K223_24","013_23_24","2KI","23","24","24","Ya gapu ta penhod nan Alin hi Josiah an ma'unud nan nitudo' an Tugun hinan liblun inah'upan din Nabagtun Padin hi Hilkiah hinan Timplu at numpakaknan amin din munhapud ya nan mangibaag hi ma'at hi nitaguan di tagu, ya inaana goh nan bulul an dayawondan wah nan a'abung nan tatagu, ya nan udumnan bulul, ya an amin di ma'usal hi pundayawan nan tatagud Judah ya ad Jerusalem an kapitulyudah nan adi makulug an madayaw. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K223_25","013_23_25","2KI","23","25","25","An amin din nun'ahhun an a'ali ya ta\"on nan nangunud ay Josiah ya mi'id ahan ah ohah nipaddung ay hiyah nan nangunudanan Apo Dios ti din'ugna din ina'inat nan nahhun an a'ali, at inhamhamadna ahan an nangunud ay Apo Dios, ya inunudna goh an amin nan Uldin Apo Dios an din indatnan Moses. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K223_26","013_23_26","2KI","23","26","26","Mu ta\"on un umat hinay na'at ya wagwada damdama nan nidugah an bungot Apo Dios hinan tataguh ad Judah an dumalat din inat nan Alin hi Manasseh hidin hopapna, at ninaynayun di bungotna. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K223_27","013_23_27","2KI","23","27","27","Ya inalin Apo Dios di, “Hay ato' hi ad Judah ya umat hidin inat'uh ad Israel. At pakako' ta payo' hinan adagwin lugal nan tataguh ad Judah, ya du'go' ad Jerusalem an nan babluy an din pento\"u, ya du'go' goh nan Timplu an hiyah ne lugal hi inali' an pundayawandan Ha\"in.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K223_28","013_23_28","2KI","23","28","28","Ya an amin din udumnan ina'inat nan Alin hi Josiah ya nitudo' hinan liblun Nitud'an nan Na'ulgudan di Ina'inat nan A'alid Judah. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K223_29","013_23_29","2KI","23","29","29","Ya heden gutud hi nun'alian Josiah ya immuy da Pharaoh Neco an alid Egypt ya nan tindalunah dih nan Wangwang an Euphrates ta badanganda nan alih ad Assyria. Ya immuy goh nan Alin hi Josiah ya nan tindaluna ta ginubatda daden tindalun di Egypt, mu pinatoy da Pharaoh Neco hi Josiah hi nundadammuandad Megiddo. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K223_30","013_23_30","2KI","23","30","30","At innal nan upihyal Josiah din odolna, ya inluganah nan kalesan punlugan di mi'gubat, ya enekakdah ad Megiddo ta imbangngadnan inyuy ad Jerusalem. Ya unat goh nagtud di algawna ya inlubu'da hiyah din lubu' di a'ali. Ya hiniitan nan tatagud Judah hi lana han imbaluy Josiah an hi Jehoahaz ta hiyay nihukat ay amana hi mun'alin mumpapto' ay dida. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K223_31","013_23_31","2KI","23","31","31","Hi Jehoahaz ya un duwampulu ta tuluy tawonah din nangete\"anan nun'alih ad Judah, ya tuluy bulan di numpapto'anad Jerusalem an kapitulyuda. Hay ngadan inana ya hi Hamutal an hina' Jeremiah an nalpud Libnah. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K223_32","013_23_32","2KI","23","32","32","Ya nan nappuhiy ina'inatnan pahiwona ahan hi Apo Dios an umat hidin ina'inat din a'apunah hopapna. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K223_33","013_23_33","2KI","23","33","33","Ya napogpog din pumpapto'ana ti impabalud Pharaoh Neco an alid Egypt hiyad Riblah hidid Hamath ta adi mumpapto' ad Jerusalem. Ya numbayadon nan alid Egypt nan tatagud Judah hi tuluy libu ta han pituy gahut ya han nabongleh kiluh silver, ya tulumpulu ta opat di kilun balitu' hi midat hi buwitda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K223_34","013_23_34","2KI","23","34","34","Ya hay inhukat Pharaoh Neco hi nunhaadona ya hi Eliakim an ohah nan lala'in imbaluy Josiah ta mun'alih ad Judah ta mihukat ay Josiah an hi amana. Ya hinukatanay ngadana ta hi Jehoiakim. Ya enekakdah Jehoahaz ta inyuydad Egypt ta hidiy nibaludana, ya hidi goh di natayana. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K223_35","013_23_35","2KI","23","35","35","Ya hay inat Jehoiakim an alih ad Judah ta waday mun'olog hi midat an silver ya balitu' ay Pharaoh Neco ya numbuwitona din tatagud Judah. Ya hay idatdah buwitda ya hay abalinan di hinohha. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K223_36","013_23_36","2KI","23","36","36","Ya un duwampulu ta lemay tawon Jehoiakim hidin nangete\"anan nun'ali, ya himpulu ta ohay tawon hi numpapto'anad Jerusalem an kapitulyuda. Ya hay ngadan inana ya hi Zebidah an hina' Pedaiah an iRumah. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K223_37","013_23_37","2KI","23","37","37","Ya nan nappuhiy ina'inat Jehoiakim an pahiwona ahan hi Apo Dios an umat hidin ina'inat din a'apunah hopapna. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K224_1","013_24_1","2KI","24","1","1","Ya heden gutud di nun'alian Jehoiakim ya binuhul Nebuchadnezzar an alid Babylon di ad Judah, ya na'abak nan Alin hi Jehoiakim, at numbayad goh hi buwit hi tuluy tawon. Mu la'tot ya ma'angohhoy, at agguy immidat. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K224_2","013_24_2","2KI","24","2","2","Ya hennag Apo Dios nan iBabylon, ya nan i'Aram, ya nan iMoab, ya nan holag Ammon ta umuyda gubaton da Jehoiakim ad Judah. Ya manu ay hennagna dida ya ta pumpa\"idad Judah ta mipa'annung din inalina an Dios an imbaag din baalna. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K224_3","013_24_3","2KI","24","3","3","Ya mahapul an ma'at hanad Judah ti hi Apo Dios di ad mandal ta way aton nan tatagud Judah an mun'a'ubah ta adina dida tigon an dumalat nan do'ol an bahol nan Alin hi Manasseh ya nan ina'inatnan nun'appuhi. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K224_4","013_24_4","2KI","24","4","4","Ya namamah din inatnah nan tatagun mi'id di baholda, mu pinatoyna dida ta nan dalada ya benla'na nan lutad Jerusalem, at hi Apo Dios ya adina ahan aliwan henen nappuhin numbaholan Manasseh. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K224_5","013_24_5","2KI","24","5","5","Ya an amin din ina'inat Jehoiakim ya nitudo' hinan liblun Nitud'an nan Na'ulgudan di Ina'inat nan A'alid Judah. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K224_6","013_24_6","2KI","24","6","6","Ya unat goh natoy hi Jehoiakim ya han imbaluynan hi Jehoiachin di nihukat ay hiyah nun'ali. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K224_7","013_24_7","2KI","24","7","7","Ya agguy mahkay naknakak nan alid Egypt hinan babluyna ti wah nad ugwan nan alid Babylon, ya hinakupdan amin nan lugal an din hinakupna tuwalih din hopapnan mete\"ah nan Wangwang an Euphrates ta nangamung hidih nan wangwang an igad ad Egypt. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K224_8","013_24_8","2KI","24","8","8","Hi Jehoiachin ya un himpulu ta waluy tawonah din nangete\"anan nun'alih ad Judah, ya tuluy tawon di numpapto'anad Jerusalem an kapitulyuda. Hay ngadan inana ya hi Nehushta an hina' Elnathan an iJerusalem. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K224_9","013_24_9","2KI","24","9","9","Ya nan nappuhiy ina'inatnan pinahiwnah Apo Dios ti inunudna din ina'inat din hi amana. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K224_10","013_24_10","2KI","24","10","10","Ya heden gutud di nun'alian Jehoiachin ya immuy nan tindalun Nebuchadnezzar an alid Babylon ta gubatondad Jerusalem, at lini'ubda nan babluy. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K224_11","013_24_11","2KI","24","11","11","Ya nidatong hi Nebuchadnezzar an alid Babylon hinan babluy an lini'ub nan tindaluna. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K224_12","013_24_12","2KI","24","12","12","At himmuku mah hi Jehoiachin an alid Judah, ya hi inana, ya nan tatagalana, ya nan u'upihyalna, ya nan nun'abagtun tataguna. Ya heden miyawalun tawon hi numpapto'an Nebuchadnezzar di himmukuan Jehoiachin ay hiya. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K224_13","013_24_13","2KI","24","13","13","At nun'alan Nebuchadnezzar an amin nan nun'anginan gina'un wah nan Timplu ya nan nun'anginan gina'un wah nan palasyu ta nun'iyuydad Babylon, ya numpa\"idan amin din inusaldah nan Timplun hay balitu' di nammaanda an din impiyamman Solomon an din alid Israel, ya manu ay na'at di umat hina ta nipa'annung din inalin Apo Dios. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K224_14","013_24_14","2KI","24","14","14","Ya enekakna nan nun'ala'eng an tatagud Jerusalem an niddum an amin nan a'ap'apuda, ya an amin nan linala'in tindalun mun'abi'ah, ya an amin nan nun'ala'eng an mun'ammah abung, ya mumpumbohal hi gumo'. Ya hay uyapdan amin ya himpuluy libu. Ya anggay nan nun'awotwot ahan an tataguh nan babluyda di inangangda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K224_15","013_24_15","2KI","24","15","15","At impiyuy Nebuchadnezzar da Jehoiachin, ya hi inana, ya nan a'ahawana, ya din upihyalna, ya an amin din nun'abagtuy haadnan tataguh ad Judah ta impibaludna didad Babylon. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K224_16","013_24_16","2KI","24","16","16","Ya nun'itnudda goh din linala'in nun'atulid an tindalu an hay uyapdan amin ya pituy libu, ya din hinlibun nun'ala'eng an mun'ammah abung, ya nan mumpumbohal hi gumo', ya an amin nan linala'in mabi'ah an mabalin an muntindalu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K224_17","013_24_17","2KI","24","17","17","Ya pento' nan alid Babylon hi Mattaniah an hi ulitaon Jehoiachin ta hiyay alid Judah, ya hinukatanay ngadana ta hay impingadana ya hi Zedekiah. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K224_18","013_24_18","2KI","24","18","18","Ya hi Zedekiah ya duwampulu ta ohay tawonah din nangete\"anan nun'alid Judah. Ya numpapto' hi ad Jerusalem an kapitulyudah himpulu ta ohay tawon. Ya hay ngadan inana ya hi Hamutal an hina' Jeremiah an hay babluyna ya ad Libnah. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K224_19","013_24_19","2KI","24","19","19","Ya nan nappuhiy ina'inatnan pahiwon Apo Dios ti enyengngohnah din nappuhin ina'inat nan Alin hi Jehoiakim. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K224_20","013_24_20","2KI","24","20","20","Ya manu ay na'at ay dida hatu ti dumalat nan bungot Apo Dios hinan tatagud Jerusalem ya ad Judah, at hiyanan la'tot ya numpakakna dida ta mi'id di na'angang enen babluyda. Ya palpaliwan ya nan Alin hi Zedekiah ya din'ugna nan alid Babylon. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K225_1","013_25_1","2KI","25","1","1","At heden miyahiyam an tawon hi numpapto'an Zedekiah hidin miyapulun bulan hinan miyapulun algaw eden bulan ya initnud Nebuchadnezzar an alid Babylon nan do'ol an tindaluna ta immuyda ginubat ad Jerusalem, ya nun'iyammaday kampudah nan nunlene'woh ta lini'ubda nan babluy. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K225_2","013_25_2","2KI","25","2","2","At linili'ubdan ginuwalyaan ta nangamung himpulu ta ohay tawon eden numpapto'an nan Alin hi Zedekiah. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K225_3","013_25_3","2KI","25","3","3","Ya heden miyahiyam an algaw eden miyapat an bulan ya napuhandah ma'an, at nete\"ay batel hidih nan babluy ti mi'id di pangngalandah ononda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K225_4","013_25_4","2KI","25","4","4","Ya waday tinnig nan Alin hi Zedekiah hi naguhngaw hinan allup, ya nunhahapitda din tindalu ta lumayawda, mu linili'ub nan iBabylon nan babluyda, at henodda ta nahdom ya unda lumayaw an amin din tindalun Zedekiah. Ya hay nange'wanda ya din pantaw di allup an nedelloh hinan numbattanan nan duwan natpeng an allup hinan way galden nan ali, ya inipluydah dih nan way Nundotal an Jordan. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K225_5","013_25_5","2KI","25","5","5","Mu numpudug nan tindalun di iBabylon ta nangamung unda inah'upan nan Alin hi Zedekiah, ya dempapda hiyah nan way nundotal an lutan neheggon hi ad Jericho. Mu an amin nan tindaluna ya tinaynanda hiya, at limmayawda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K225_6","013_25_6","2KI","25","6","6","At dempapda nan ali, ya inyuydah nan alid Babylon an wah di ad Riblah ta hidiy nanumalyaan nan Alin hi Nebuchadnezzar ay hiya. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K225_7","013_25_7","2KI","25","7","7","Ya numpatoyda nan imbabaluynah nan way hinagangna ta nalpah ya binulawday matana, ya binangkilinganda hiya ya unda iyuy ad Babylon. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K225_8","013_25_8","2KI","25","8","8","Ya heden miyalemay bulan hinan miyapitun algaw eden miyapulu ta hiyam an tawon hi numpapto'an nan Alin hi Nebuchadnezzar hi ad Babylon ya immuy hi ad Jerusalem nan upihyal nan alid Babylon an ap'apun goh di tindalu an hay ngadana ya hi Nebuzaradan. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K225_9","013_25_9","2KI","25","9","9","Ya genhobna din Timplu, ya din palasyu, ya an amin din a'abung nan nun'abagtun tatagu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K225_10","013_25_10","2KI","25","10","10","Ya hay inat goh nan tindaluna ya numpa\"idan amin din natpeng an allup ad Jerusalem. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K225_11","013_25_11","2KI","25","11","11","Ya initnud Nebuzaradan an amin din tatagun wah nan babluy an din na'angang, ya nan udum an tataguh di, ya din nangiyuy an agguy ni'pattoy ay Nebuchadnezzar ta inyuyna didah ad Babylon. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K225_12","013_25_12","2KI","25","12","12","Mu inangang nan ap'apun di tindalun hi Nebuzaradan nan tatagun na'agwotwot ahan an mi'id di banohda ta nunhitudad Judah ta diday okod an mangitamuh nan nun'itanom an greyp ya manamuh nan payaw. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K225_13","013_25_13","2KI","25","13","13","Ya numpuhit din iBabylon nan gambang an tu'ud nan Timplu, ya din gambang an nipattu'an din pa\"ongol an gambang an palyu' an ma'alih Nan Baybay ta nun'iyuydan amin hi ad Babylon. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K225_14","013_25_14","2KI","25","14","14","Ya ni'yalada goh din banga, ya daludun di dapul, ya nan ittuwan di dapul, ya din ipattu'an di hilaw, ya din duyu, ya an amin din usalon nan muntamuh nan Timplu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K225_15","013_25_15","2KI","25","15","15","Ya innaldan amin goh din gina'un balitu' ya silver di niyamma an o\"ongol an duyu ya din pangittuwan hinan bala. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K225_16","013_25_16","2KI","25","16","16","Mu din duwan gambang an tu'ud, ya din pa\"ongol an palyu', ya din tu'ud an ipattu'ana an din impiyamman Solomon an alih nan Timplu ya mun'adamotda, at adida pa'akkilu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K225_17","013_25_17","2KI","25","17","17","Ti nan duwan tu'ud ya numpaddung di inata'nangdan duwampulu ta han pituy umpi, ya waday na'imul an gambang an nipattu' eden utdu' nan duwan tu'ud an pitu ta han godway umpih inata'nangda. Ya na'al'altian di nunlene'woh daden duwan na'imul an gambang hi pomegranates, ya waday nun'itayun hi nun'a'imul an gambang an al'altida. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K225_18","013_25_18","2KI","25","18","18","Ya initnud den ap'apun di tindalu da Seraiah an Nabagtun Padi, ya hi Zephaniah an mehnod ay hiyan padi, ya nan tulun mun'ad'adug hinan pantaw nan Timplu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K225_19","013_25_19","2KI","25","19","19","Ya ni'yalada goh din na'angang hinan babluy an mangipapto' hinan tindaluh unda umuy mibuhul, ya din leman manugtugun hinan ali, ya ta\"on din puntudtud'on di tindaluh ngadan an amin nan mamhod an muntindalu, ya din nanom an nabagtun tatagun inah'upandah nan babluy. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K225_20","013_25_20","2KI","25","20","20","Ya initnud Nebuzaradan didan amin, ya inyuynah nan alid Babylon an wah dih nan babluy ad Riblah. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K225_21","013_25_21","2KI","25","21","21","Ya unat goh nidatongdad Riblah hinan babluy ad Hamath ya nun'ipapatoy nan ali didan amin. Umat hinay na'at hinan tatagud Judah an nun'ekakdah nan babluyda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K225_22","013_25_22","2KI","25","22","22","Ya pento' Nebuchadnezzar an alih ad Babylon hi Gedaliah an hina' Ahikam an ap'apun Shaphan ta hiyay gobelnadol hi ad Judah hi mangipapto' hinan tatagun inangang nan alid Babylon. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K225_23","013_25_23","2KI","25","23","23","Ya unat goh dengngol din u'upihyal ad Judah ya din tindalun din agguy himmuku an pento' Nebuchadnezzar hi Gedaliah ta gobelnadol ya immuyda niddum ay hiyah did Mizpah. Hiya hatuy u'upihyal: Hi Ishmael an hina' Nethaniah, ya hi Johanan an hina' Kareah, ya hi Seraiah an hina' Tanhumeth an nalpuh nan babluy ad Netophath, ya hi Jaazaniah an nalpud Maakah, ya nan holagna. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K225_24","013_25_24","2KI","25","24","24","Ya inalin Gedaliah ay diday, “Adi ayu tuma'ot hinan u'upihyal ad Babylon. At mabalin an mi'hitu ayuh tu, mu mahapul an itamuanyu nan alid Babylon, at mid ma'at ay da'yu.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K225_25","013_25_25","2KI","25","25","25","Mu unat goh naluh di pituy bulan eden tawon ya nidatong ad Mizpah hi Ishmael an hina' Nethaniah an ap'apun Elishama an hiyay niddum hinan pamilyan di ali, ya immuy ad Mizpah an didan amin hinan himpulun tataguna ta patayondah Gedaliah, ya ni'patoyda goh din tataguna an ta\"on nan iJudah ya iBabylon an wah di an ni'yibbana. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K225_26","013_25_26","2KI","25","26","26","Ya unat goh dengngol an amin din na'angang an iJudah an din nun'awotwot, ya din adadangyan, ya nan a'ap'apun di tindalu ya timma'otda, at numpangalayawdan amin ad Egypt ti timma'otdah aton nan iBabylon ay dida. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K225_27","013_25_27","2KI","25","27","27","Ya heden miyatulumpulu ta pituy tawon eden nibaludan Jehoiachin an alih ad Judah ya nihukat hi Awel-Marduk an nun'alih ad Babylon, ya heden hopap di tawon an nun'aliana ya inggohgohanah Jehoiachin an alih ad Judah, at imbo'tanah nan nabaludana eden miyapulu ta duwan bulan hidin miyaduwampulu ta pituy algawna. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K225_28","013_25_28","2KI","25","28","28","Ya ma'ma'ullay hi Awel-Marduk ay Jehoiachin hidin nibo'tanana, ya nidugdugah di inatnan nanalimun ay hiya ya un din inatnah din udumnan a'alin imbo'tana an din i'ibban Jehoiachin ad Babylon. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K225_29","013_25_29","2KI","25","29","29","At na'abulut an inaan Jehoiachin din lubung di balud ta nunhukat hi maphod an lubung. Ya inyabulutna goh ta abigabigat ya gun mi'yibun hinan lamehaan di alid Babylon ta me\"an ay hiya eden ataguna. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("K225_30","013_25_30","2KI","25","30","30","Ya heden amataguna ya gun idat nan aliy pihhuh mun'olog hi mahapulnah abigabigat, ya na'at hene ta engganay natoy hi Jehoiachin.");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R11_1","014_1_1","1CH","1","1","1","Hi Adam ya nunholag ta hi Seth, ya nunholag hi Seth ta hi Enosh, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R11_2","014_1_2","1CH","1","2","2","ya nunholag hi Enosh ta hi Kenan, ya nunholag hi Kenan ta hi Mahalalel, ya nunholag hi Mahalalel ta hi Jared, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R11_3","014_1_3","1CH","1","3","3","ya nunholag hi Jared ta hi Enoch, ya nunholag hi Enoch ta hi Methuselah, ya nunholag hi Methuselah ta hi Lamech, ya nunholag hi Lamech ta hi Noah. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R11_4","014_1_4","1CH","1","4","4","Ya tuluday linala'ih imbabaluy Noah an da Shem, ya hi Ham, ya hi Japheth. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R11_5","014_1_5","1CH","1","5","5","Nan linala'in holag Japheth ya da Gomer, ya hi Magog, ya hi Madai, ya hi Javan, ya hi Tubal, ya hi Meshek, ya hi Tiras. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R11_6","014_1_6","1CH","1","6","6","Nan linala'in holag Gomer ya da Ashkenaz, ya hi Riphath, ya hi Togarmah. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R11_7","014_1_7","1CH","1","7","7","Nan linala'in holag Javan ya da Elishah, ya hi Tarshish, ya hi Kittim, ya hi Rodanim. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R11_8","014_1_8","1CH","1","8","8","Nan linala'in holag Ham ya da Cush, ya hi Mizraim, ya hi Put, ya hi Canaan. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R11_9","014_1_9","1CH","1","9","9","Nan linala'in holag Cush ya da Seba, ya hi Havilah, ya hi Sabta, ya hi Raamah, ya hi Sabteka. Ya nan linala'in holag Raamah ya da Sheba ay Dedan. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R11_10","014_1_10","1CH","1","10","10","Ya immimbaluy hi Cush ta hi Nimrod. Ya unat goh immilog ya hiyay nangam'ameh hidin gubat hi an amin hitun alutaluta. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R11_11","014_1_11","1CH","1","11","11","Ya hi Mizraim di ommod nan tatagun holag Lud, ya holag Anam, ya holag Lehab, ya holag Naphtuh, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R11_12","014_1_12","1CH","1","12","12","ya holag Pathrus, ya holag Kasluh (ya diday napu'agan nan iPhilistia), ya holag Caphtor. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R11_13","014_1_13","1CH","1","13","13","Ya hi Sidon di pangpangulluh imbaluy Canaan ya un hi Heth, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R11_14","014_1_14","1CH","1","14","14","ya hay holagna goh ya nan iJebus, ya nan holag Amor, ya nan holag Girgas, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R11_15","014_1_15","1CH","1","15","15","ya nan holag Hiv, ya nan holag Ark, ya nan holag Sin, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R11_16","014_1_16","1CH","1","16","16","ya holag Arvad, ya holag Zemar, ya nan holag Hamath. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R11_17","014_1_17","1CH","1","17","17","Nan linala'in holag Shem ya da Elam, ya hi Ashur, ya hi Arphaxad, ya hi Lud, ya hi Aram. Ya nan imbabaluy Aram ya da Uz, ya hi Hul, ya hi Gether, ya hi Meshek. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R11_18","014_1_18","1CH","1","18","18","Ya immimbaluy hi Arphaxad ta hi Shelah, ya immimbaluy hi Shelah ta hi Eber. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R11_19","014_1_19","1CH","1","19","19","Ya duway linala'ih imbabaluy Eber an hay oha ya hi Peleg ti heden nitungawana ya din nagogodwaan nan tataguh tun luta, ya hay ngadan han agina ya hi Joktan. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R11_20","014_1_20","1CH","1","20","20","Ya hi Joktan di hi aman da Almodad, ya hi Sheleph, ya hi Hazarmaveth, ya hi Jerah, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R11_21","014_1_21","1CH","1","21","21","ya hi Hadoram, ya hi Uzal, ya hi Diklah, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R11_22","014_1_22","1CH","1","22","22","ya hi Obal, ya hi Abimael, ya hi Sheba, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R11_23","014_1_23","1CH","1","23","23","ya hi Ophir, ya hi Havilah, ya hi Jobab. An amin daten linala'i ya imbabaluy Joktan. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R11_24","014_1_24","1CH","1","24","24","Nan himpangapun holag Shem ya da Arphaxad, ya hi Shelah, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R11_25","014_1_25","1CH","1","25","25","ya hi Eber, ya hi Peleg, ya hi Reu, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R11_26","014_1_26","1CH","1","26","26","ya hi Serug, ya hi Nahor, ya hi Terah, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R11_27","014_1_27","1CH","1","27","27","ya hi Abram (ma'innila an hiyah ne hi Abraham). ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R11_28","014_1_28","1CH","1","28","28","Ya nunholag hi Abraham ta duwaday linala'i an da Isaac ay Ishmael. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R11_29","014_1_29","1CH","1","29","29","Hiyatuy holag Ishmael: hi Nebaioth di pangpangullu, ya un hi Kedar, ya hi Adbeel, ya hi Mibsam, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R11_30","014_1_30","1CH","1","30","30","ya hi Mishma, ya hi Dumah, ya hi Massa, ya hi Hadad, ya hi Tema, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R11_31","014_1_31","1CH","1","31","31","ya hi Jetur, ya hi Naphish, ya hi Kedemah. Didanay linala'in imbabaluy Ishmael. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R11_32","014_1_32","1CH","1","32","32","Didatuy holag Keturah an inyahawan Abraham: hi Zimran, ya hi Jokshan, ya hi Medan, ya hi Midian, ya hi Ishbak, ya hi Shuah. Ya hay linala'ih imbabaluy Jokshan ya da Sheba ay Dedan. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R11_33","014_1_33","1CH","1","33","33","Ya nan linala'in holag Midian ya da Ephah, ya hi Epher, ya hi Hanok, ya hi Abida, ya hi Eldaah. An amin daten linala'i ya holag Abraham ay Keturah. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R11_34","014_1_34","1CH","1","34","34","Ya nunholag hi Abraham ta hi Isaac. Ya hay linala'ih imbabaluyna ya da Esau ay Israel. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R11_35","014_1_35","1CH","1","35","35","Ya didatuy linala'ih holag Esau an da Eliphaz, ya hi Reuel, ya hi Jeush, ya da Jalam ay Korah. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R11_36","014_1_36","1CH","1","36","36","Ya hay holag Eliphaz ya da Teman, ya hi Omar, ya hi Zepho, ya da Gatam ay Kenaz. Ya waday imbaluyna ay Timna an hi Amalek. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R11_37","014_1_37","1CH","1","37","37","Ya hay holag Reuel ya da Nahath, ya hi Zerah, ya da Shammah ay Mizzah. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R11_38","014_1_38","1CH","1","38","38","Ya nan linala'in holag Seir ya da Lotan, ya hi Shobal, ya hi Zibeon, ya hi Anah, ya hi Dishon, ya hi Ezer, ya hi Dishan. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R11_39","014_1_39","1CH","1","39","39","Ya nan linala'in holag Lotan ya da Hori ay Homam. Hi Timna ya babain pogtang Lotan. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R11_40","014_1_40","1CH","1","40","40","Ya nan linala'in holag Shobal ya da Alvan, ya hi Manahath, ya hi Ebal, ya hi Shepho, ya hi Onam. Ya hay linala'ih holag Zibeon ya da Aiah ay Anah. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R11_41","014_1_41","1CH","1","41","41","Ya nan lala'in holag Anah ya hi Dishon. Ya hay linala'ih holag Dishon ya da Hemdam, ya hi Eshban, ya da Ithran ay Keran. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R11_42","014_1_42","1CH","1","42","42","Ya hay linala'ih holag Ezer ya da Bilhan, ya da Zaavan ay Akan. Ya hay linala'ih holag Dishan ya da Uz ay Aran. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R11_43","014_1_43","1CH","1","43","43","Didatuy a'alin nahhun an numpapto' hinan babluy ad Edom ya un mawada din alin numpapto' hi ad Israel: da Bela an hina' Beor an hay babluyna ya ad Dinhabah. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R11_44","014_1_44","1CH","1","44","44","Ya unat goh natoy hi Bela ya nihukat hi Jobab an hina' Zerah an nalpuh nan babluy ad Bozrah ta hiyay nun'ali. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R11_45","014_1_45","1CH","1","45","45","Ya unat goh natoy hi Jobab ya nihukat hi Husham an nalpuh nan babluy nan iTeman ta hiyay nun'ali. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R11_46","014_1_46","1CH","1","46","46","Ya unat goh natoy hi Husham ya hi Hadad an hina' Bedad an nangabak hinan iMidian hidih nan babluy ad Moab di nihukat an nun'ali. Ya hay babluy hi ni'babluyana ya ad Avith. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R11_47","014_1_47","1CH","1","47","47","Ya unat goh natoy hi Hadad ya hi Samlah an nalpuh nan babluy ad Masrekah di nihukat hi nun'ali. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R11_48","014_1_48","1CH","1","48","48","Ya unat goh natoy hi Samlah ya hi Shaul an nalpuh nan babluy ad Rehoboth an wadan di wangwang di nihukat an nun'ali. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R11_49","014_1_49","1CH","1","49","49","Ya unat goh natoy hi Shaul ya hi Ba'al-Hanan an hina' Acbor di nihukat hi nun'ali. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R11_50","014_1_50","1CH","1","50","50","Ya unat goh natoy hi Ba'al-Hanan ya nihukat hi Hadad ta hiyay nun'ali, ya hay babluy hi nalpuwana ya ad Pau. Ya hay ngadan ahawana ya hi Mehetabel an babain imbaluy Matred an ap'apun Me-Zahab. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R11_51","014_1_51","1CH","1","51","51","Ya hi Hadad ya natoy. Ya didatuy a'ap'apuh numpangipapto' ad Edom: hi Timna, ya hi Alvah, ya hi Jetheth, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R11_52","014_1_52","1CH","1","52","52","ya hi Oholibamah, ya hi Elah, ya hi Pinon, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R11_53","014_1_53","1CH","1","53","53","ya hi Kenaz, ya hi Teman, ya hi Mibzar, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R11_54","014_1_54","1CH","1","54","54","ya da Magdiel ay Iram. Hiyanay numpun'ap'apuh ad Edom. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R12_1","014_2_1","1CH","2","1","1","Hiyatuy linala'ih holag Israel: hi Reuben, ya hi Simeon, ya hi Levi, ya hi Judah, ya hi Issachar, ya hi Zebulun, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R12_2","014_2_2","1CH","2","2","2","ya hi Dan, ya hi Joseph, ya hi Benjamin, ya hi Naphtali, ya hi Gad, ya hi Asher. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R12_3","014_2_3","1CH","2","3","3","Hi Judah ya waday tuluh linala'in holagna ay Bathshua an babain iCanaan an hiyatuy ngadanda: da Er ay Onan, ya hi Shelah. Mu nan pangpangullun hi Er ya nappuhi nan inatnan pahiwon Apo Dios, at hiyanan pinatoy Apo Dios. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R12_4","014_2_4","1CH","2","4","4","Ya duway inyimbaluyna ay Tamar an inapuna an da Perez ay Zerah. At lemadan amin di linala'ih imbabaluy Judah. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R12_5","014_2_5","1CH","2","5","5","Ya nan linala'in imbabaluy Perez ya da Hezron ay Hamul. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R12_6","014_2_6","1CH","2","6","6","Ya lemaday imbabaluy Zerah an da Zimri, ya hi Ethan, ya hi Heman, ya hi Kalkol, ya hi Darda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R12_7","014_2_7","1CH","2","7","7","Ya nunholag hi Karmi ta hi Achar, ya hiyay dimmalat hi pimmuhian nan holag Israel ti numbahol hidin nangipo\"oyanah din gina'un nidawat ay Apo Dios an napaniaw. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R12_8","014_2_8","1CH","2","8","8","Ya hay lala'ih imbaluy Ethan ya hi Azariah. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R12_9","014_2_9","1CH","2","9","9","Ya hay linala'ih holag Hezron ya da Jerahmeel, ya da Ram ay Caleb. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R12_10","014_2_10","1CH","2","10","10","Nunholag hi Ram ta hi Amminadab, ya nunholag hi Amminadab ta hi Nahshon an numpapto' hinan tatagun holag Judah, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R12_11","014_2_11","1CH","2","11","11","ya nunholag hi Nahshon ta hi Salmon, ya nunholag hi Salmon ta hi Boaz, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R12_12","014_2_12","1CH","2","12","12","ya nunholag hi Boaz ta hi Obed, ya nunholag hi Obed ta hi Jesse. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R12_13","014_2_13","1CH","2","13","13","Ya nunholag hi Jesse ta hi Eliab an pangpangullu, ya otob hi Abinadab, ya atlu hi Shimea, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R12_14","014_2_14","1CH","2","14","14","ya miyapat hi Nathanel, ya miyalema hi Raddai, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R12_15","014_2_15","1CH","2","15","15","ya miyonom hi Ozem, ya miyapitu hi David. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R12_16","014_2_16","1CH","2","16","16","Ya nan agidan binabai ya da Zeruiah ay Abigail. Ya nan tulun linala'in holag Zeruiah ya da Abishai ay Joab, ya hi Asahel. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R12_17","014_2_17","1CH","2","17","17","Hi Abigail ya ni'yahawa ay Jether an holag Ishmael ta nawaday imbaluydan lala'in hi Amasa. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R12_18","014_2_18","1CH","2","18","18","Ya hi Caleb an hina' Hezron ya duway ahawana an da Azubah ay Jerioth. Ya tuluday inyimbaluyna ay Azubah an da Jesher ay Shobab, ya hi Ardon. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R12_19","014_2_19","1CH","2","19","19","Ya unat goh natoy hi Azubah ya numbentan hi Caleb ay Ephrath ta nunholagda, ya lala'i an hi Hur. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R12_20","014_2_20","1CH","2","20","20","Ya nunholag hi Hur ta hi Uri, ya nunholag hi Uri ta hi Bezalel. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R12_21","014_2_21","1CH","2","21","21","Ya hidin nunnanom di tawon Hezron ya numbentanana han babain agin Gilead an babain imbaluy Makir, ya nunholagda ta hi Segub. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R12_22","014_2_22","1CH","2","22","22","Ya nunholag hi Segub ta hi Jair an hiya ya duwampulu ta han tuluy babluy hi impapto'nah nan babluy an hakup ad Gilead. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R12_23","014_2_23","1CH","2","23","23","(Mu da Geshur ay Aram ya kinaphulda nan nanom an abablubabluy an hakup ad Havvoth Jair ya ad Kenath, ya ta\"on nan abablubabluy an wah nan nunlene'woh ta nanom an amin di lammung nan abablubabluy an penlohda. Ya an amin daten babluy ya hakup nan holag Makir an hi aman Gilead.) ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R12_24","014_2_24","1CH","2","24","24","Ya unat goh nalpah an natoy hi Hezron hidid Caleb Ephrathah ya nuntungaw din ahawanan hi Abijah hi lala'in nginadnanda ta hi Ashhur an hi aman Tekoa. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R12_25","014_2_25","1CH","2","25","25","Hi Jerahmeel an pangpangullun imbaluy Hezron ya nunholag ta da Ram an pangpangullu, ya hi Bunah, ya hi Oren, ya hi Ozem, ya un hi Ahijah. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R12_26","014_2_26","1CH","2","26","26","Ya numbentan goh hi Jerahmeel hi ohah babain hi Atarah an hiyay hi inan Onam. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R12_27","014_2_27","1CH","2","27","27","Ya hi Ram an pangpangullun imbaluy Jerahmeel ya nunholag ta da Maaz, ya hi Jamin ay Eker. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R12_28","014_2_28","1CH","2","28","28","Ya nunholag hi Onam, ya linala'ida an da Shammai ay Jada. Ya nunholag hi Shammai ta da Nadab ay Abishur. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R12_29","014_2_29","1CH","2","29","29","Ya hay ngadan di inahawan Abishur ya hi Abihail, ya nunholagda, ya linala'i an da Ahban ay Molid. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R12_30","014_2_30","1CH","2","30","30","Ya nunholag hi Nadab ta da Seled ay Appaim. Ya hi Seled ya bahig, at natoy an mi'id ah imbaluyna. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R12_31","014_2_31","1CH","2","31","31","Ya nunholag hi Appaim ta lala'i an hi Ishi. Ya nunholag hi Ishi, ya lala'i an hi Sheshan. Ya nunholag hi Sheshan ta hi Ahlai. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R12_32","014_2_32","1CH","2","32","32","Ya hi Jada an hi agin Shammai ya linala'i nan imbabaluyna an da Jether ay Jonathan. Ya hi Jether ya bahig, at natoy an mi'id imbaluyna. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R12_33","014_2_33","1CH","2","33","33","Ya nunholag hi Jonathan, ya linala'i an da Peleth ay Zaza. Ya didanan amin di holag Jerahmeel. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R12_34","014_2_34","1CH","2","34","34","Ya hi Sheshan ya mi'id di imbaluynah lala'i an un binabain amin. Ya wada han tagalanan i'Egypt an hay ngadana ya hi Jarha. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R12_35","014_2_35","1CH","2","35","35","Ya hi Sheshan ya impi'ahawana han babain imbaluyna ay Jarha an tagalana, ya nunholagda ta hi Atai. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R12_36","014_2_36","1CH","2","36","36","Ya nunholag hi Atai ta hi Nathan, ya nunholag hi Nathan ta hi Zabad, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R12_37","014_2_37","1CH","2","37","37","ya nunholag hi Zabad ta hi Ephlal, ya nunholag hi Ephlal ta hi Obed, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R12_38","014_2_38","1CH","2","38","38","ya nunholag hi Obed ta hi Jehu, ya nunholag hi Jehu ta hi Azariah, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R12_39","014_2_39","1CH","2","39","39","ya nunholag hi Azariah ta hi Helez, ya nunholag hi Helez ta hi Eleasah, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R12_40","014_2_40","1CH","2","40","40","ya nunholag hi Eleasah ta hi Sismai, ya nunholag hi Sismai ta hi Shallum, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R12_41","014_2_41","1CH","2","41","41","ya nunholag hi Shallum ta hi Jekamiah, ya nunholag hi Jekamiah ta hi Elishama. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R12_42","014_2_42","1CH","2","42","42","Ya nan pangpangullun imbaluy Caleb an hi agin Jerahmeel ya nginadnanda ta hi Mesha. Ya nunholag hi Mesha ta hi Ziph, ya nunholag hi Ziph ta hi Mareshah, ya nunholag hi Mareshah ta hi Hebron. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R12_43","014_2_43","1CH","2","43","43","Ya hi Hebron ya opatday linala'ih imbabaluyna an da Korah, ya hi Tappuah, ya da Rekem ay Shema. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R12_44","014_2_44","1CH","2","44","44","Ya nunholag hi Shema ta hi Raham, ya nunholag hi Raham ta hi Jorkeam. Ya nunholag hi aginan hi Rekem ta hi Shammai, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R12_45","014_2_45","1CH","2","45","45","ya nunholag hi Shammai ta hi Maon, ya nunholag hi Maon ta hi Beth Zur. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R12_46","014_2_46","1CH","2","46","46","Ya inyimbaluy Caleb ay Ephah an din oha goh an ahawana da Haran, ya hi Moza ay Gazez. Ya nunholag hi Haran ta hi Gazez an binunatnay ngadan ulitaona an hi Gazez. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R12_47","014_2_47","1CH","2","47","47","Ya hay imbabaluy Jahdai ya da Regem, ya hi Jotham, ya hi Geshan, ya hi Pelet, ya hi Ephah ay Shaaph. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R12_48","014_2_48","1CH","2","48","48","Ya wada goh di linala'ih inyimbaluy Caleb hinan oha goh an ahawana an hi Maakah ta da Sheber ay Tirhanah. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R12_49","014_2_49","1CH","2","49","49","Ya hiya goh ya inyimbaluyna goh da Shaaph an hi aman Madmannah ya hi Sheva an hi aman da Makbenah ay Gibea. Ya wada goh di ohah babain imbaluy Caleb an hi Aksah. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R12_50","014_2_50","1CH","2","50","50","Didatun amin di nalpuh holag Caleb: Nan linala'in holag Hur an pangpangullun imbaluy han ahawan Caleb an hi Ephrathah ya da Shobal an hi aman Kiriath Jearim, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R12_51","014_2_51","1CH","2","51","51","ya hi Salma an hi aman Bethlehem, ya hi Hareph an hi aman Beth Gader. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R12_52","014_2_52","1CH","2","52","52","Ya hi Shobal an hi aman Kiriath Jearim ya wada goh di linala'ih imbabaluyna an hi Haroeh, ya nan godwan nan iManahath, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R12_53","014_2_53","1CH","2","53","53","ya nan himpangapun ma'alih Kiriath Jearim, ya nan holag Ithri, ya nan holag Puth, ya nan holag Shumath, ya nan holag Mishra. (Hatun ahimpahimpangapu ya diday nalpuwan nan tatagun numpunhituh nan babluy ad Zorath ya ad Eshtaol, at dida ya niddumda ay dane an himpangapu.) ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R12_54","014_2_54","1CH","2","54","54","Hi Salma ya nunholag ta hi Bethlehem an hiyay napu'agan di a'apun nan tatagun wad Netophath, ya ad Atroth Beth Joab, ya nan godwan di holag Manahath, ya nan holag Zor, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R12_55","014_2_55","1CH","2","55","55","ya nan numpanginnilan mangitudo' ya muntudo' hinan na'na'at an nitudo' hinan pepel ya inhinadah nan babluy hi ad Jabez. Ya tuluy himpangapun nalpuh di an nan holag Tirath, ya nan holag Shimeath, ya nan holag Sucath. (Dida ya holag Ken an nalpud Hammath, ya hi Hammath di ommod nan holag Rekab.) ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R13_1","014_3_1","1CH","3","1","1","Hiyatuy linala'in holag David an nitungaw hi ad Hebron hi wadandah di: Hay pangpangullu ya hi Amnon an inyimbaluyna ay Ahinoam an nalpuh ad Jezreel, ya hay otob ya hi Daniel an inyimbaluyna ay Abigail an nalpuh ad Carmel, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R13_2","014_3_2","1CH","3","2","2","ya nan miyatlu ya hi Absalom an inyimbaluyna ay Maakah an babain imbaluy nan Alin hi Talmai hi ad Geshur, ya nan miyapat ya hi Adonijah an inyimbaluyna ay Haggith, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R13_3","014_3_3","1CH","3","3","3","ya nan miyalema ya hi Shephatiah an inyimbaluyna ay Abital, ya nan miyonom ya hi Ithream an inyimbaluyna ay ahawanan hi Eglah. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R13_4","014_3_4","1CH","3","4","4","Ya danen onom an imbabaluy David ya ad Hebron di nalmuwandah nitungawandah din numpapto'anah pituy tawon ta han onom di bulan. Ya numpapto' an nun'alih David ad Jerusalem hi tulumpulu ta han tuluy tawon, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R13_5","014_3_5","1CH","3","5","5","at hiyah ne gutudnah nun'almuwan nan imbabaluynan nun'itungaw hidi an do'olday linala'i: Hiya ya opatday linala'ih inyimbaluyna ay Bathsheba an hina' Ammiel, ya hay ngadanda ya hi Shammua, ya hi Shobab, ya da Nathan ay Solomon. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R13_6","014_3_6","1CH","3","6","6","Ya wada goh di hiyam an linala'in inyimbaluy David hinan udumnan binabai, ya hay ngadanda ya hi Ibhar, ya hi Elishua, ya hi Eliphelet, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R13_7","014_3_7","1CH","3","7","7","ya hi Nogah, ya hi Nepheg, ya hi Japhia, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R13_8","014_3_8","1CH","3","8","8","ya hi Elishama, ya da Eliada ay Eliphelet. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R13_9","014_3_9","1CH","3","9","9","Ya an amin hatu ya diday imbabaluy David, mu wada goh di udumnah inyimbaluynah nan binabain ahawana. Ya wada goh di babain imbaluynan hay ngadana ya hi Tamar. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R13_10","014_3_10","1CH","3","10","10","Ya nunholag hi Solomon ta hi Rehoboam, ya nunholag hi Rehoboam ta hi Abijah, ya nunholag hi Abijah ta hi Asa, ya nunholag hi Asa ta hi Jehoshaphat, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R13_11","014_3_11","1CH","3","11","11","ya nunholag hi Jehoshaphat ta hi Jehoram, ya nunholag hi Jehoram ta hi Ahaziah, ya nunholag hi Ahaziah ta hi Joash, ya nunholag hi Joash ta hi Amaziah, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R13_12","014_3_12","1CH","3","12","12","ya nunholag hi Amaziah ta hi Azariah, ya nunholag hi Azariah ta hi Jotham, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R13_13","014_3_13","1CH","3","13","13","ya nunholag hi Jotham ta hi Ahaz, ya nunholag hi Ahaz ta hi Hezekiah, ya nunholag hi Hezekiah ta hi Manasseh, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R13_14","014_3_14","1CH","3","14","14","ya nunholag hi Manasseh ta hi Amon, ya nunholag hi Amon ta hi Josiah, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R13_15","014_3_15","1CH","3","15","15","ya nunholag hi Josiah ta hi Johanan an pangpangullu, ya otob hi Jehoiakim, ya atlu hi Zedekiah, ya miyapat hi Shallum. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R13_16","014_3_16","1CH","3","16","16","Ya hay nihukat ay Jehoiakim ya duwaday linala'i an da Jehoiachin ay Zedekiah. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R13_17","014_3_17","1CH","3","17","17","Didatuy holag Jehoiachin an din nakaphul an nibalud hi ad Babylon: Hay imbabaluynan linala'i ya da Shealtiel, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R13_18","014_3_18","1CH","3","18","18","ya hi Malkiram, ya hi Pedaiah, ya hi Shenazzer, ya hi Jekamiah, ya hi Hoshama, ya hi Nedabiah. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R13_19","014_3_19","1CH","3","19","19","Ya nunholag hi Pedaiah, ya duwaday linala'i an da Zerubbabel ay Shimei. Ya nunholag hi Zerubbabel, ya duwaday linala'in da Meshullam ay Hananiah, ya waday ohah ibbadan babain hay ngadana ya hi Shelomith. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R13_20","014_3_20","1CH","3","20","20","Ya wada goh di lemah linala'in imbabaluyna an da Hashubah, ya hi Ohel, ya hi Berekiah, ya da Hasadiah ay Jushab-Hesed. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R13_21","014_3_21","1CH","3","21","21","Dida hatuy linala'in holag Hananiah: hi Pelatiah, ya hi Jeshaiah, ya nan linala'in holag Rephaiah, ya hi Arnan, ya hi Obadiah, ya hi Shekaniah. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R13_22","014_3_22","1CH","3","22","22","Ya hi Shekaniah ya un ohay lala'in holagna an hi Shemaiah. Ya nunholag hi Shemaiah, ya lemaday imbabaluynan hi Hattush, ya hi Igal, ya hi Bariah, ya da Neariah ay Shaphat. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R13_23","014_3_23","1CH","3","23","23","Ya nunholag hi Neariah, ya tuluday linala'in hi Elioenai, ya da Hizkiah ay Azrikam. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R13_24","014_3_24","1CH","3","24","24","Ya nunholag hi Elioenai ta pitudan linala'in da Hodaviah, ya hi Eliashib, ya hi Pelaiah, ya hi Akkub, ya hi Johanan, ya da Delaiah ay Anani. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R14_1","014_4_1","1CH","4","1","1","Didatuy napatad hi nahlagan Judah: hi Perez, ya hi Hezron, ya hi Karmi, ya hi Hur, ay Shobal. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R14_2","014_4_2","1CH","4","2","2","Ya nunholag hi Shobal ta hi Reaiah, ya nunholag hi Reaiah ta hi Jahath, ya nunholag hi Jahath ta da Ahumai ay Lahad. Didanay himpangapuh napu'agan nan tatagun numpunhituh ad Zorath. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R14_3","014_4_3","1CH","4","3","4","Ya nunholag hi Hur an pangpangullun imbaluy Ephrathath ta didana nan numpunhitud Bethlehem. Ya tuluday imbabaluyna an da Etam, ya hi Penuel, ya hi Eber. Ya nunholag hi Etam ta hi Jezreel, ya da Ishma ay Idbash, ya hi Hazzelelponi an ohan babai. Ya nunholag hi Penuel ta didana nan wad Gedor. Ya nunholag hi Ezer ta didana nan wad Hushah. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R14_5","014_4_5","1CH","4","5","5","Hi Ashhur di ommod Tekoa, ya duway ahawana an da Helah ay Naarah. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R14_6","014_4_6","1CH","4","6","6","Ya nunholag hi Ashhur ay Naarah ta opatday linala'in hi Ahuzzam, ya hi Hepher, ya da Temeni ay Haahashtari. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R14_7","014_4_7","1CH","4","7","7","Ya da Ashhur an himbaluy ay Helah ya opatday linala'ih imbabaluyda an da Zereth ay Zohar, ya da Ethnan ay Koz. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R14_8","014_4_8","1CH","4","8","8","Hi Koz di ad holag ay da Anub ay Hazzobebah. Ya hay napu'agandan himpangapu ya nan holag Aharhel an hina' Harum. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R14_9","014_4_9","1CH","4","9","9","Ya wada han ohan lala'in hi Jabez an hiya ahan di me'gonan ay didan hina\"ama. Ya hi inana ya nginadnana ta hi Jabez ti din nangitungawana ya nidugah di dinumgohana ya un bumuhu'. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R14_10","014_4_10","1CH","4","10","10","Ya nunluwaluh Jabez hinan Dios an dayawon nan holag Israel, ya inalinay, “Wagahana' ni', O Apo Dios, ta idatana' ni' hi udumnah luta ta dumo'do'ol di pumpapto'a'! Ya mimiddum'a ni' ay ha\"in ta baliwana' hinan way malgom hi mangidat hi munha'it ay ha\"in.” At hi Apo Dios ya inabulutna nan luwaluna. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R14_11","014_4_11","1CH","4","11","11","Ya hi Kelub an lala'in agin Shuhah ya waday ohan imbaluynan hi Mehir, ya nunholag hi Mehir ta hi Eshton, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R14_12","014_4_12","1CH","4","12","12","ya nunholag hi Eshton, ya tuluday linala'in hi Beth Rapha, ya da Paseah ay Tehinnah, ya nunholag hi Tehinnah ta hi Ir Nahash. Ya nan holag daten linala'i ya bimmabluydah ad Rekah. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R14_13","014_4_13","1CH","4","13","13","Ya nunholag hi Kenaz, ya duwaday linala'i an da Othniel ay Seraiah. Ya nunholag hi Othniel, ya duwada goh di linala'i an da Hathath ay Meonothai. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R14_14","014_4_14","1CH","4","14","14","Ya nunholag hi Meonothai ta hi Ophrah. Ya hi Seraiah ya nunholag ta hi Joab, ya nunholag hi Joab ta hi Ge Harashim an diday nahhun an bimmabluy hinan nundotal an din numpunhituwan di tatagun numpanginnilan mun'ammah nan mahapul an gina'u. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R14_15","014_4_15","1CH","4","15","15","Ya hi Caleb an hina' Jephunneh ya tuluday imbabaluyna an hi Ira, ya da Elah ay Naam. Ya nunholag hi Elah ta hi Kenaz. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R14_16","014_4_16","1CH","4","16","16","Hi Jehallelel ya opatday linala'i an hay ngadanda ya hi Ziph, ya hi Ziphah, ya da Tiria ay Asarel. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R14_17","014_4_17","1CH","4","17","18","Hi Ezrah ya opatday linala'i an holagna an da Jether, ya hi Mered, ya da Epher ay Jalon. Ya hi Mered ya inahawana han babain hi Bithiah an imbaluy nan Alin hi Pharaoh ad Egypt, ya nawaday holagdan babain hi Miriam, ya waday duwah linala'in holagda goh an da Shammai ay Ishbah. Ya nunholag hi Ishbah ta hi Eshtemoa. Ya numbentan goh hi Mered hinan ohan babain nalpuh nan holag Judah, ya nunholagda ta tuluy linala'i: Hi Jered an napu'agan nan iGedor, ya hi Heber an napu'agan nan iSoko, ya hi Jekuthiel an napu'agan nan iZanoah. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R14_19","014_4_19","1CH","4","19","19","Ya hi Hodiah ya inahawana han babain hi agin Naham, ya nunholagda ta da Keilah an nalpud Garm, ya hi Eshtemoa an nalpud Maacath. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R14_20","014_4_20","1CH","4","20","20","Ya nunholag hi Shimon, ya opatday linala'i an da Amnon, ya hi Rinnah, ya da Ben-Hanan ay Tilon. Ya hi Ishi ya duwaday linala'i an da Zoheth ay Ben-Zoheth. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R14_21","014_4_21","1CH","4","21","21","Hi Shelah ya hiyay ohan nalpuh nan holag Judah. Ya didatuy holag Shelah: hi Er di aman Lecha, ya hi Laadah di aman Mareshah an diday a'apun nan mun'ab'abol hinan lo'ob an linen hinan babluy hi ad Beth-Ashbea, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R14_22","014_4_22","1CH","4","22","22","ya hi Jokim, ya nan tatagun bimmabluy hinan babluy ad Kozeba, ya da Joash ay Saraph an numpapto' hi ad Moab ya ad Jashubi Lehem. (Ma'innila an hete ya nabayag an na'ulgud hidin penghana). ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R14_23","014_4_23","1CH","4","23","23","Ya numpanginnilada an munduwin, ya hay babluyda ya hi ad Netaim ya ad Gederah, at hidiy nihinanda ta intamuanda nan ali. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R14_24","014_4_24","1CH","4","24","24","Ya nunholag hi Simeon ta lemaday linala'i an da Nemuel, ya hi Jamin, ya hi Jarib, ya da Zerah ay Shaul. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R14_25","014_4_25","1CH","4","25","25","Ya nunholag hi Shaul, ya lala'i an hi Shallum, ya wada han a'apunan hi Mibsam an hiyay ommod Mishma. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R14_26","014_4_26","1CH","4","26","26","Ya nunholag hi Mishma ta hi Hammuel, ya nunholag hi Hammuel ta hi Zakkur, ya nunholag hi Zakkur ta hi Shimei, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R14_27","014_4_27","1CH","4","27","27","ya hi Shimei ya himpulu ta onom di linala'i ya onomday binabaih holagna. Mu nan tutulangna ya nun'ahnot di holagda, at nan holag Simeon ya manghan di dimmo'olanda an adida umat hinan ado'ol di holag Judah. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R14_28","014_4_28","1CH","4","28","31","Ya nete\"ah din gutud nan Alin hi David ya din do'ol an holag Simeon ya hiya hatuy babluy hi bimmabluyanda: ad Beersheba, ya ad Moladah, ya ad Hazar Shual, ya ad Bilhah, ya ad Ezem, ya ad Tolad, ya ad Bethuel, ya ad Hormah, ya ad Ziklag, ya ad Beth Markaboth, ya ad Hazar Susim, ya ad Beth Biri, ya ad Shaaraim. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R14_32","014_4_32","1CH","4","32","32","Ya wada goh di lemah ahigihigib hi bimmabluyanda an ad Etam, ya ad Ain, ya ad Rimmon, ya ad Token, ya ad Ashan, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R14_33","014_4_33","1CH","4","33","33","ya niddum goh an hinakupda nan nunlene'woh an i\"itang an bababbabluy ta engganah dih ad Ba'alath. Hiyatuy nitudo' hi napatad ay didan hinohhan himpangapu: ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R14_34","014_4_34","1CH","4","34","34","da Meshobab, ya hi Jamlech, ya hi Joshah an hina' Amaziah, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R14_35","014_4_35","1CH","4","35","35","ya hi Joel, ya hi Jehu an hina' Joshibiah an hina' Seraiah an hina' Asiel, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R14_36","014_4_36","1CH","4","36","36","ya hi Elioenai goh, ya hi Jaakobah, ya hi Jeshohaiah, ya hi Asaiah, ya hi Adiel, ya hi Jesimiel, ya hi Benaiah, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R14_37","014_4_37","1CH","4","37","37","ya hi Ziza an hina' Shiphi an hina' Allon an hina' Jedaiah an hina' Shimri an hina' Shemaiah. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R14_38","014_4_38","1CH","4","38","38","Ya gapu ta didan nitudo' hi bagtunay mumpapto' hinan holagdan gun dumo'do\"ol ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R14_39","014_4_39","1CH","4","39","39","at dida ya niwa'atdan immuy hi magadyuh hi ad Gedor ta ipahtulda nan a'animaldah nan nundotal hi appit hi agwan hi un hagangon di buhu'an di algaw hinan awadan nan babluy. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R14_40","014_4_40","1CH","4","40","40","Ya inah'upanda nan abellog ya malumong an luta, at maphod hi pahtu, ya maphod goh an mi'id al'alih di. Ya hay tataguh nahhun hi bimmabluy hidih din hopapna ya nan a'apun Ham. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R14_41","014_4_41","1CH","4","41","41","Ya din gutud di nun'alian Hezekiah hi ad Judah ya nan linala'in nitudo' di ngadandah bagtuna ya immuydah ad Gedor, ya numpa\"ida nan abung ya tuldan nan holag da Ham ay Meun an numpunhituh di, ya numpakakda dida ta diday nihukat an numpunhituh di ta nangamung ti hidi ya do'ol di pumpahtulandah nan kalniluda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R14_42","014_4_42","1CH","4","42","42","Ya waday udumna an lemay gahut hi a'apun Simeon mu immuydah nan dudunduntug hi appit nan buhu'an di algaw hi ad Edom. Ya hay nangipangulun dida ya hi Pelatiah, ya hi Neariah, ya da Rephaiah ay Uzziel, an didanan amin di imbabaluy Ishi. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R14_43","014_4_43","1CH","4","43","43","Ya hidi ya numpatoydan amin din na'angang an matagun holag Amalek ta diday nihukat an numpunhituh di enen timpuh engganad ugwan. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R15_1","014_5_1","1CH","5","1","1","Didatuy napatad hi holag Reuben an nan pangpangullun didan linala'in holag Israel. (Ma'innila an hay dimmalat hi agguy nibilangan Reuben hi apangpangulluna ya nan nangelo'anah nan ohan ahawan amana, at nidat di biyang di pangpangullu ay Joseph ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R15_2","014_5_2","1CH","5","2","2","an ta\"on hi un nan holag Judah di numbalin hi ma'abbi'ah ay didan amin, ya ta\"on goh hi un diday numpun'ap'apun nangipapto' an amin hinan ahimpahimpangapu.) ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R15_3","014_5_3","1CH","5","3","3","Ya hi Reuben an pangpangullun holag Israel ya nunholag, ya opatday linala'i an hi Hanok, ya hi Pallu, ya da Hezron ay Karmi. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R15_4","014_5_4","1CH","5","4","4","Hiyatuy numpunholag an nalpuh holag Joel: Hi Shemaiah di imbaluyna, ya nunholag hi Shemaiah ta hi Gog, ya nunholag hi Gog ta hi Shimei, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R15_5","014_5_5","1CH","5","5","5","ya nunholag hi Shimei ta hi Micah, ya nunholag hi Micah ta hi Reaiah, ya nunholag hi Reaiah ta hi Ba'al, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R15_6","014_5_6","1CH","5","6","6","ya nunholag hi Ba'al ta hi Beerah. Ya nan alih ad Assyria an hi Tiglath-Pileser ya tiniliwnah Beerah ta impiyunad Assyria an hiyay ohan mumpapto' hinan ohan himpangapun holag Reuben. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R15_7","014_5_7","1CH","5","7","7","Ya nan liblun nitud'an nan napatad an hina\"ama ya nitudo' nan a'ap'apun mangipapto' hinan himpangapun holag Reuben, ya hi Jeiel di hiyay nahhun an ap'apundan hina\"ama, ya hi Zechariah, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R15_8","014_5_8","1CH","5","8","8","ya hi Bela an hina' Azaz an nalpuh holag Shema an nalpuh holag Joel. Ya hay bimmabluyan daten himpangapu ya hidih ad Aroer ya an amin nan hinakupnan nete\"ah dih nan alimuhan di algaw ta nangamung hidid Nebo ya ad Ba'al Meon. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R15_9","014_5_9","1CH","5","9","9","Ya gun dimmo'ol di a'animaldah ad Gilead, at la'tot ya hinakupda nan lutah engganah nan mapulun hi appit di buhu'an di algaw ta engganah un niyatam hinan Wangwang an Euphrates. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R15_10","014_5_10","1CH","5","10","10","Ya din gutud di nun'alian Saul ya ginubat di holag Reuben nan tataguh ad Hagar, ya inabakda dida, ya numpatoydan amin din tataguh nan gubat. At hinakupda nan lutadah appit di buhu'an di algaw ta nangamung ad Gilead. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R15_11","014_5_11","1CH","5","11","11","Ya nan holag Gad ya bimmabluydah ad Bashan ta engganah ad Salekah hinan appit di buhu'an di algaw hinan wadan di bimmabluyan nan holag Reuben. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R15_12","014_5_12","1CH","5","12","12","Ya hi Joel di nahhun an nundongol an nangipapto' ay didan hina\"ama, ya hi Shapham di nehnod hi nundongol an numpapto', ya da Janai ay Shaphat di nangipapto' hinan udumnan hina\"amah ad Bashan. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R15_13","014_5_13","1CH","5","13","13","Ya nan udumnan nitulang ay didan himpangapu ya nan holag da Michael, ya hi Meshullam, ya hi Sheba, ya hi Jorai, ya hi Jakan, ya da Zia ay Eber, at pitudan amin. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R15_14","014_5_14","1CH","5","14","14","Ya date ya nalpudah nan holag Abihail an hina' Huri an nalpu ay daten holag an himpangapu. Ya hay ngadan aman Huri ya hi Jaroah, ya hay ngadan aman Jaroah ya hi Gilead, ya hay ngadan aman Gilead ya hi Michael, ya hay ngadan aman Michael ya hi Jeshishai, ya hay ngadan aman Jeshishai ya hi Jahdo, ya hay ngadan aman Jahdo hi Buz, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R15_15","014_5_15","1CH","5","15","15","ya hay ngadan aman Buz ya hi Abdiel. Ya hi Ahi an imbaluy Abdiel an hina' Guni di ap'apun didan himpangapu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R15_16","014_5_16","1CH","5","16","16","Ya dida ya bimmabluydah ad Gilead, ya ad Bashan, ya an amin hinan ahigihigib an neheggon ad Bashan, ya hinakupda goh an amin nan lutan pumpahtulan ad Sharon. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R15_17","014_5_17","1CH","5","17","17","An amin hatun napatad ya napanuh an nitudo' hinan libluh din gutud di numpapto'an nan Alin hi Jotham hi ad Judah ya nan gutud goh di numpapto'an nan Alin hi Jeroboam hi ad Israel. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R15_18","014_5_18","1CH","5","18","18","Ya nan holag Reuben ya hi Gad ya nan godwan nan holag Manasseh ya waday napat ya han opat di libu ya han pituy gahut ta han nanom an tindaludan numpanginnilan mangusal hinan hapiaw ya hanggap, ya nala'engda goh an pumana, ya inadalday aton an mi'gubat, at numpanginnilada. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R15_19","014_5_19","1CH","5","19","19","At dida ya ginubatda nan holag Hagar, ya nan numpunhituh ad Jetur, ya ad Naphish, ya ad Nodab. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R15_20","014_5_20","1CH","5","20","20","Ya heden nunggugubatanda ya binadangan Apo Dios dida, at inabakda nan holag Hagar ya nan liligwadan tindalun bimmadang ay didan ni'gubat. Ti heden nunggugubatanda ya inyal'alu'dan nunluwalun Apo Dios ta numpabadangdan Hiya, at inabulut Apo Dios din luwaluda ti dida ya ene'koddan Hiya. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R15_21","014_5_21","1CH","5","21","21","Ya hay hinamhamdah nan a'animal di holag Hagar ya nabongley libuh kamilu, ya duway gahut ta han nabongley libuh kalnilu, ya duway libuh dongki. Ya tiniliwda goh di hinggahut di libuh nan tindalun ayda balud. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R15_22","014_5_22","1CH","5","22","22","At do'ol di numpatoydah nan binuhulda ti hi Apo Dios di bimmadang ay dida. At nunhitudan ne han lugal hi engganah din napakakanda ta numbalindah himbut ad Babylon. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R15_23","014_5_23","1CH","5","23","23","Ya nan godwan nan holag Manasseh ya dimmo'olda, at hay bimmabluyanda ya mete\"ah ad Bashan ta engganah nan Duntug an Ba'al Hermon (unu Duntug an Senir an ma'alih nan Duntug an Hermon). ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R15_24","014_5_24","1CH","5","24","24","Ya didatuy a'ap'apuh numpumpapto' hinan hinohhan hina\"aman hay ngadanda ya da Epher ay Ishi, ya hi Eliel, ya hi Azriel, ya hi Jeremiah, ya hi Hodaviah, ya hi Jahdiel. Ya dida ya numpanginniladan mi'gubat, ya natulidda, ya nundongol goh an diday numpumpapto' ay didan himpangapu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R15_25","014_5_25","1CH","5","25","25","Mu nan tatagu ya mi'id di pangulugdah nan Dios din a'apuda ti din'ugdah Apo Dios ta way inatdan nundayaw hinan abulubulul di iCanaan an ta\"on un hi Apo Dios ya minoltana didan nen babluy. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R15_26","014_5_26","1CH","5","26","26","At hi Apo Dios ya impanomnomnah nan Alin hi Pul hi ad Assyria (an hay oha goh hi ngadana ya hi Tiglath-Pileser) ta umuyda gubaton nan babluyda. Ya hi Apo Dios ya nun'ipa'abakna dida, at nun'ipalayawda din holag Reuben, ya hi Gad, ya din bimmabluy hi appit di buhu'an nan algaw an din a'apun Manasseh. Ya nan babluy ad Assyria di inhukat Apo Dios hi nunhituwonah dih ad Halah, ya ad Habor, ya ad Hara, ya nan way neheggon hinan Wangwang an Gozan ta hidiy bimmabluyandah enggana. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R16_1","014_6_1","1CH","6","1","1","Ya nunholag hi Levi ta tuluday linala'i an da Gershon, ya hi Kohath ay Merari. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R16_2","014_6_2","1CH","6","2","2","Ya nunholag hi Kohath, ya opatday linala'i an hi Amram, ya hi Izhar, ya da Hebron ay Uzziel. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R16_3","014_6_3","1CH","6","3","3","Ya nunholag hi Amram, ya duwaday linala'in da Aaron ay Moses, ya ohay babain hi Miriam. Ya nunholag hi Aaron, ya opatday linala'i an hi Nadab, ya hi Abihu, ya da Eleazar ay Ithamar. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R16_4","014_6_4","1CH","6","4","4","Didatuy nahonhonod hi nahlagan nan nete\"ah holag Eleazar. Didatuy ngadanda an hi Phinehas, ya hi Abishua, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R16_5","014_6_5","1CH","6","5","5","ya hi Bukki, ya hi Uzzi, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R16_6","014_6_6","1CH","6","6","6","ya hi Zerahiah, ya hi Meraioth, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R16_7","014_6_7","1CH","6","7","7","ya hi Amariah, ya hi Ahitub, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R16_8","014_6_8","1CH","6","8","8","ya hi Zadok, ya hi Ahimaaz, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R16_9","014_6_9","1CH","6","9","9","ya hi Azariah, ya hi Johanan, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R16_10","014_6_10","1CH","6","10","10","ya hi Azariah (an hiyay nangitamuh nan Timplun din impiyamman din Alin hi Solomon hi ad Jerusalem), ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R16_11","014_6_11","1CH","6","11","11","ya hi Amariah, ya hi Ahitub, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R16_12","014_6_12","1CH","6","12","12","ya hi Zadok, ya hi Shallum, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R16_13","014_6_13","1CH","6","13","13","ya hi Hilkiah, ya hi Azariah, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R16_14","014_6_14","1CH","6","14","14","ya hi Seraiah, ya hi Jehozadak. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R16_15","014_6_15","1CH","6","15","15","Ya hi Jehozadak ya nan udumnan tataguh ad Judah ya ad Jerusalem ya nun'ipakak Apo Dios dida an umatdah balud an dumalat di inat nan Alin hi Nebuchadnezzar. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R16_16","014_6_16","1CH","6","16","16","Ya nunholag hi Levi, ya tuluday linala'in hi Gershon, ya da Kohath ay Merari. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R16_17","014_6_17","1CH","6","17","17","Ya didan tulu ya numpunholagda goh, at hi Gershon ya nunholag ta da Libni ay Shimei. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R16_18","014_6_18","1CH","6","18","18","Ya nunholag hi agina an hi Kohath ta hi Amram, ya hi Izhar, ya da Hebron ay Uzziel. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R16_19","014_6_19","1CH","6","19","19","Ya nunholag nan miyatlu an hi Merari ta da Mahli ay Mushi. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R16_20","014_6_20","1CH","6","20","20","Didatuy nahonhonod an nalpuh holag Gershon an da Libni, ya hi Jehath, ya hi Zimmah, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R16_21","014_6_21","1CH","6","21","21","ya hi Joah, ya hi Iddo, ya da Zerah, ay Jeatherai. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R16_22","014_6_22","1CH","6","22","22","Didatuy nahonhonod an nalpuh holag Kohath an da Amminadab, ya hi Korah, ya hi Assir, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R16_23","014_6_23","1CH","6","23","23","ya hi Elkanah, ya hi Ebiasaph, ya hi Assir, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R16_24","014_6_24","1CH","6","24","24","ya hi Tahath, ya hi Uriel, ya hi Uzziah, ya hi Shaul. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R16_25","014_6_25","1CH","6","25","25","Ya nunholag hi Elkanah ta da Amasai ay Ahimoth. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R16_26","014_6_26","1CH","6","26","26","Ya nunholag hi Ahimoth ta hi Elkanah, ya nunholag hi Elkanah ta hi Sophai, ya nunholag hi Sophai ta hi Nahath, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R16_27","014_6_27","1CH","6","27","27","ya nunholag hi Nahath ta hi Eliab, ya nunholag hi Eliab ta hi Jeroham, ya nunholag hi Jeroham ta hi Elkanah, ya nunholag hi Elkanah ta hi Samuel, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R16_28","014_6_28","1CH","6","28","28","ya nunholag hi Samuel, ya duwaday linala'in hi Joel di pangpangullu, ya otob hi Abijah an udidian. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R16_29","014_6_29","1CH","6","29","29","Didatuy nahonhonod an nalpuh holag Merari an da Mahli, ya hi Libni, ya hi Shimei, ya hi Uzzah, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R16_30","014_6_30","1CH","6","30","30","ya hi Shimea, ya hi Haggiah, ya hi Asaiah. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R16_31","014_6_31","1CH","6","31","31","Didatuy linala'ih pento' David an nangipapto' hidin nungkantah nan pundayawan hidih ad Jerusalem hi nalpahan di nangihinandah nan Kahon an Nittuwan nan Uldin Apo Dios, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R16_32","014_6_32","1CH","6","32","32","ya inuhi'uhigday gutud di gun pangitamuan nan himpampun an mungkantah nan Tuldan Abung an pundayawan ay Apo Dios. At hiyah ne gunda inat ta engganay un nalpah an impiyamman nan Alin hi Solomon nan Timplun Apo Dios, ya inunudday uldin an nitud'an di atondan mangikantah Timplu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R16_33","014_6_33","1CH","6","33","33","Nan hina\"ama an napto' an nidatan hi haad ya dida hatu. Nan nalpuh holag Kohath ya didatuy nahlaganda, ya date an himpangapu ya napatad an nipabangngad hidin napu'agandan hi Levi an didatuy ngadanda an hi Heman an kumakanta an hina' Joel, an hina' Samuel, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R16_34","014_6_34","1CH","6","34","34","an hina' Elkanah, an hina' Jeroham, an hina' Eliel, an hina' Toah, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R16_35","014_6_35","1CH","6","35","35","an hina' Zuph, an hina' Elkanah, an hina' Mahath, an hina' Amasai, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R16_36","014_6_36","1CH","6","36","36","an hina' Elkanah, an hina' Joel, an hina' Azariah, an hina' Zephaniah, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R16_37","014_6_37","1CH","6","37","37","an hina' Tahath, an hina' Assir, an hina' Ebiasaph, an hina' Korah, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R16_38","014_6_38","1CH","6","38","38","an hina' Izhar, an hina' Kohath, an hina' Levi, an hina' Israel. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R16_39","014_6_39","1CH","6","39","39","Ya binadangan Heman hi Asaph, ya hiyay ap'apun mangipangpanguluh nan miyadwan himpampun an kumakanta. Ya date an himpangapu ya napatad an nipabangngad hidin napu'agandan hi Levi an didatuy ngadanda: an hi Asaph an hina' Berekiah, an hina' Shimea, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R16_40","014_6_40","1CH","6","40","40","an hina' Michael, an hina' Baaseiah, an hina' Malkijah, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R16_41","014_6_41","1CH","6","41","41","an hina' Ethni, an hina' Zerah, an hina' Adaiah, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R16_42","014_6_42","1CH","6","42","42","an hina' Ethan, an hina' Zimmah, an hina' Shimei, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R16_43","014_6_43","1CH","6","43","43","an hina' Jahath, an hina' Gershon, an hina' Levi. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R16_44","014_6_44","1CH","6","44","44","Ya hi Ethan an holag Merari ya hiyay ap'apun mangipangpanguluh nan miyatlun himpampun an kumakanta. Ya date an himpangapu ya napatad an nipabangngad hidin napu'agandan hi Levi an didatuy ngadanda: an hi Ethan, ya hi Kishi, ya hi Abdi, ya hi Malluk, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R16_45","014_6_45","1CH","6","45","45","ya hi Hashabiah, ya hi Amaziah, ya hi Hilkiah, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R16_46","014_6_46","1CH","6","46","46","ya hi Amzi, ya hi Bani, ya hi Shemer, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R16_47","014_6_47","1CH","6","47","47","ya hi Mahli, ya hi Mushi, ya hi Merari, ya hi Levi. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R16_48","014_6_48","1CH","6","48","48","Ya nan i'ibbadan holag Levi ya diday napto' an mangitamuh nan udumnan ma'at hinan Tuldan Abung hi pundayawan. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R16_49","014_6_49","1CH","6","49","49","Ya hi Aaron ya nan holagnay nange'nong hinan incense an maphod di hunghungna, ya diday nange'nong hinan moghob an me'nong hinan pun'onngan. Ya diday okod an amin hi mangitamuh nan Nidugah an Me'gonan an Kuwaltuh nan pundayawan, ya dida goh di mange'nong hinan onong ta way aton Apo Dios an mangaliw hi bahol nan holag Israel. Ya manu ay inatdan amin hana ta miyunnudan hinan inyuldin Moses an baal Apo Dios. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R16_50","014_6_50","1CH","6","50","50","At didatuy napatad an holag Aaron an hi Eleazar, ya nunholag hi Eleazar ta hi Phinehas, ya nunholag hi Phinehas ta hi Abishua, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R16_51","014_6_51","1CH","6","51","51","ya nunholag hi Abishua ta hi Bukki, ya nunholag hi Bukki ta hi Uzzi, ya nunholag hi Uzzi ta hi Zerahiah, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R16_52","014_6_52","1CH","6","52","52","ya nunholag hi Zerahiah ta hi Meraioth, ya nunholag hi Meraioth ta hi Amariah, ya nunholag hi Amariah ta hi Ahitub, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R16_53","014_6_53","1CH","6","53","53","ya nunholag hi Ahitub ta hi Zadok, ya nunholag hi Zadok ta hi Ahimaaz. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R16_54","014_6_54","1CH","6","54","54","Nan a'apun Aaron an nan holag Kohath ya diday nahhun an nidatan hinan lutah bimmabluyanda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R16_55","014_6_55","1CH","6","55","55","Hay nidat hi bingayda ya ad Hebron hidih ad Judah ya nan nunlene'woh an pahtu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R16_56","014_6_56","1CH","6","56","56","Mu nan payaw ya nan bababbabluy an hinakup nan babluy ya nidat ay Caleb an hina' Jephunneh. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R16_57","014_6_57","1CH","6","57","57","At hiyatuy babluy hi nidat hinan holag Aaron: ad Hebron an hiyay ma'alih nan Babluy di Punhi'ugan (ya niddum nan pahtu), ya ad Libnah (ya niddum nan pahtu), ya ad Jattir (ya niddum nan pahtu), ya ad Eshtemoa (ya niddum nan pahtu), ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R16_58","014_6_58","1CH","6","58","58","ya ad Hilen (ya niddum nan pahtu), ya ad Debir (ya niddum nan pahtu), ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R16_59","014_6_59","1CH","6","59","59","ya ad Ashan (ya niddum nan pahtu), ya ad Juttah (niddum nan pahtul), ya ad Beth Shemesh (ya niddum nan pahtu). ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R16_60","014_6_60","1CH","6","60","60","Ya nan hinakup di holag Benjamin ya nidat ay diday ad Gibeon (ya niddum nan pahtu), ya ad Geba (ya niddum nan pahtu), ya ad Alemeth (ya niddum nan pahtu), ya ad Anathoth (ya niddum nan pahtu). Ya hay uyap an amin nan babluy an bimmabluyan danen himpangapu ya himpulu ta han tulu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R16_61","014_6_61","1CH","6","61","61","Ya himpuluy babluy hinan hinakup di godwan holag Manasseh an wah appit di alimuhan nan algaw di nidat hinan udumnan himpangapun holag Kohath. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R16_62","014_6_62","1CH","6","62","62","Ya nan holag Gershon ya nidat ay diday himpulu ta tulun babluy an hinakup di holag Issachar, ya hi Asher, ya hi Naphtali, ya nan godwan di holag Manasseh an numpunhitud Bashan. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R16_63","014_6_63","1CH","6","63","63","Ya umat goh hinay nidatan nan himpulu ta duwan babluy hinan hinakup di holag Reuben, ya da Gad ay Zebulun. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R16_64","014_6_64","1CH","6","64","64","At hay aatna ya nan tatagun holag Israel ya indatanda nan holag Levi hinan babluy, ya niddum goh nan pahtu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R16_65","014_6_65","1CH","6","65","65","At nan babluy an hinakup di holag Judah, ya da Simeon ay Benjamin an nan wah bagtuna ya nidat goh ay dida ti hiyah ne binunutda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R16_66","014_6_66","1CH","6","66","66","Ya nidat hinan udumnan holag Kohath nan babluy, ya niddum nan pahtuh nan hinakup di holag Ephraim. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R16_67","014_6_67","1CH","6","67","67","Ya dida ya hinan dudunduntug an hinakup ad Ephraim ya nidatandah nan babluy ad Shechem an ma'alih Babluy an Punhi'ugan (ya niddum nan pahtu), ya ad Gezer (ya niddum nan pahtu), ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R16_68","014_6_68","1CH","6","68","68","ya ad Jokmeam (ya niddum nan pahtu), ya ad Beth Horon (ya niddum nan pahtu), ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R16_69","014_6_69","1CH","6","69","69","ya ad Aijalon (ya niddum nan pahtu), ya ad Gath Rimmon (ya niddum nan pahtu). ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R16_70","014_6_70","1CH","6","70","70","Ya nan wah appit di alimuhan di algaw hinan hinakup nan godwan holag Manasseh ya nidat hinan udumnan holag Kohath di babluy ad Aner (ya niddum nan pahtu), ya ad Bileam (ya niddum nan pahtu). ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R16_71","014_6_71","1CH","6","71","71","Ya nidat hinan holag Gershon nan babluy an inaandah nan hakup nan godwan holag di Manasseh (ya niddum goh nan pahtu). Ya nidat goh ad Golan hinan lugal ad Bashan (ya niddum goh nan pahtu), ya nidat goh ad Ashtaroth (ya niddum nan pahtu). ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R16_72","014_6_72","1CH","6","72","72","Ya nan hinakup di holag Issachar ya nidat ay diday numbino'ob'on an babluy ad Kedesh (ya niddum nan pahtu), ya ad Daberath (ya niddum nan pahtu), ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R16_73","014_6_73","1CH","6","73","73","ya ad Ramoth (ya niddum nan pahtu), ya ad Anem (ya niddum nan pahtu). ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R16_74","014_6_74","1CH","6","74","74","Ya nan hinakup di holag Asher ya nidat ay diday babluy ad Mashal (ya niddum nan pahtu), ya ad Abdon (ya niddum nan pahtu), ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R16_75","014_6_75","1CH","6","75","75","ya ad Hukok (ya niddum nan pahtu), ya ad Rehob (ya niddum nan pahtu). ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R16_76","014_6_76","1CH","6","76","76","Ya na'aan goh hinan hinakup di holag Naphtali ta ad Kedesh hidid Galilee (ya niddum nan pahtu), ya ad Hammon (ya niddum nan pahtu), ya ad Kiriathaim (ya niddum nan pahtu). ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R16_77","014_6_77","1CH","6","77","77","Ya hay nidat hinan udumnan holag Merari ya na'aan hinan hinakup di holag Zebulun an ad Jokneam (ya niddum nan pahtu), ya ad Kartah (ya niddum nan pahtu), ya ad Rimmono (ya niddum nan pahtu), ya ad Tabor (ya niddum nan pahtu). ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R16_78","014_6_78","1CH","6","78","78","Ya nan hinakup Reuben hinan appit di buhu'an nan algaw hinan Wangwang an Jordan hinan dappuh ad Jericho ya nidat hinan holag Levi nan babluy ad Bezer (ya niddum nan pahtu an wadah nan mapulun), ya ad Jahzah (ya niddum nan pahtu), ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R16_79","014_6_79","1CH","6","79","79","ya ad Kedemoth (ya niddum nan pahtu), ya ad Mephaath (ya niddum nan pahtu). ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R16_80","014_6_80","1CH","6","80","80","Ya nan hinakup di holag Gad ya nidat ay diday babluy hi ad Ramoth hidih ad Gilead (ya niddum nan pahtu), ya ad Mahanaim (ya niddum nan pahtu), ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R16_81","014_6_81","1CH","6","81","81","ya ad Heshbon (ya niddum nan pahtu), ya ad Jazer (ya niddum nan pahtu). ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R17_1","014_7_1","1CH","7","1","1","Ya hi Issachar ya nunholag, ya opatday linala'in hay ngadanda ya hi Tola, ya hi Puah, ya da Jashub ay Shimron. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R17_2","014_7_2","1CH","7","2","2","Ya nunholag hi Tola, ya onomday linala'in hi Uzzi, ya hi Rephaiah, ya hi Jeriel, ya hi Jahmai, ya da Ibsam ay Samuel. Ya hatun holagda ya diday a'ap'apun mangipangpanguluh nan holag Tola. Ya dida ya nundongol di aatda ti nala'engdan mi'gubat, ya hay lammung di uyapdan himpangapuh din gutud di numpapto'an nan Alin hi David ya duwampulu ta han duway libu ya han onom di gahut. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R17_3","014_7_3","1CH","7","3","3","Ya hi Uzzi ya un oha han lala'in holagnan hi Izrahiah. Ya nunholag hi Izrahiah, ya opatday linala'in hi Michael, ya hi Obadiah, ya da Joel ay Isshiah, ya gulat ta niddum hi amada at lemadan mumpapto' hinan i'ibbada. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R17_4","014_7_4","1CH","7","4","4","Ya do'ol di a'ahawada, at do'ol goh di holagda an hay lammung di uyapda ya tulumpulu ta onom di libu, at mun'ologdah tindalu ta midadaandah un way gubat. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R17_5","014_7_5","1CH","7","5","5","Ya nan tutulangdan linala'in numpanginnilan mi'gubat an nalpuh nan holag nan numbino'ob'on an holag Issachar ya hay uyapda ya nawalu ta han pituy libun amin di nitudo' hi nalammunganda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R17_6","014_7_6","1CH","7","6","6","Ya nunholag hi Benjamin, ya tuluday linala'in hi Bela, ya da Beker ay Jediael. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R17_7","014_7_7","1CH","7","7","7","Ya nunholag hi Bela, ya lemaday linala'in hi Ezbon, ya hi Uzzi, ya hi Uzziel, ya da Jerimoth ay Iri, ya diday a'ap'apun mangipapto' ay danen himpangapu, ya hay uyapdan himpangapun nitudo' ya duwampulu ta han duway libu ta han tulumpulu ta opat di linala'in numpanginnilan mi'gubat. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R17_8","014_7_8","1CH","7","8","8","Ya nunholag hi Beker, ya hiyamday linala'in hi Zemirah, ya hi Joash, ya hi Eliezer, ya hi Elioenai, ya hi Omri, ya hi Jeremoth, ya hi Abijah, ya da Anathoth ay Alemeth an aminda hatu ya diday holag Beker. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R17_9","014_7_9","1CH","7","9","9","Ya hay na'yap hi nitudo' ay didan hinohhan himpangapu ya duwampuluy libu ta han duway gahut di linala'in numpanginnilan mi'gubat. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R17_10","014_7_10","1CH","7","10","10","Ya hi Jediael ya un ohay lala'in holagnan hi Bilhan. Ya nunholag hi Bilhan, ya pituday linala'in hi Jeush, ya hi Benjamin, ya hi Ehud, ya hi Kenaanah, ya hi Zethan, ya da Tarshish ay Ahishahar. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R17_11","014_7_11","1CH","7","11","11","Ya an amin hana nan holag Jediael ya diday a'ap'apuh nan hinohhan didan himpangapu. Ya dida ya numpanginniladan mi'gubat, ya hay uyapda ya himpulu ta pituy libu ta han duway gahut di lammungdan amin. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R17_12","014_7_12","1CH","7","12","12","Ya nan holag da Shup ay Hup ya diday holag Ir, ya nan holag Hush ya diday holag Aher. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R17_13","014_7_13","1CH","7","13","13","Nan imbabaluy Naphtali an linala'i ya da Jahziel, ya hi Guni, ya da Jezer ay Shillem. Dida ya nalpudah nan holagna ay Bilhah. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R17_14","014_7_14","1CH","7","14","14","Ya nunholag hi Manasseh hinan i'Aram an nan ohan ahawana ta hi Makir an hina' Gilead an hina' Asriel. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R17_15","014_7_15","1CH","7","15","15","Hi Makir ya pento'nay ahawanah nan holag da Hup ay Shup, ya hay ngadan han aginan babai ya hi Maakah. Ya waday ap'apun Makir an hi Zelophehad, mu binabain amin di holagna. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R17_16","014_7_16","1CH","7","16","16","Ya hi Makir ya nunholagda ay ahawana an hi Maakah, ya duwadan linala'i, ya nginadnanda nan oha ta hi Peresh, ya nan oha an agina ta hi Sheresh. Ya nunholag hi Peresh, ya duwaday linala'i an da Ulam ay Rakem. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R17_17","014_7_17","1CH","7","17","17","Ya nunholag hi Ulam, ya un ohan lala'i, ya nginadnanda ta hi Bedan. Ya an amin hatu ya nalpudah nan holag Gilead an hi Makir di napu'aganda an didanay holag Manasseh. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R17_18","014_7_18","1CH","7","18","18","Ya nunholag han pogtang Gilead an babain hi Hammoleketh, ya tuluday linala'in hi Ishhod, ya da Abiezer ay Mahlah. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R17_19","014_7_19","1CH","7","19","19","Ya nunholag hi Shemida, ya opatday linala'i an hi Ahian, ya hi Shechem, ya da Likhi ay Aniam. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R17_20","014_7_20","1CH","7","20","20","Didatuy nahonhonod hi nahlagan nan himpangapun mete\"an Ephraim: Hi Shuthelah, ya nunholag hi Shuthelah ta hi Bered, ya nunholag hi Bered ta hi Tahath, ya nunholag hi Tahath ta hi Eleadah, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R17_21","014_7_21","1CH","7","21","21","ya nunholag hi Eleadah ta hi Tahath, ya nunholag hi Tahath ta hi Zabad, ya nunholag hi Zabad ta hi Shuthelah. Ya wadada goh di duwan linala'in da Ezer ay Elead an din pinatoy nan linala'in iGath hidin immuyda nangakawan hi a'animalda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R17_22","014_7_22","1CH","7","22","22","Ya hi Ephraim an hi amada ya inibi'ibilana didah abigabigat, at nan a'agina ya tutulangna ya immuyda ta inal'alu'da hiya. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R17_23","014_7_23","1CH","7","23","23","Ya unat goh nalpah an nginuhuna ya immuy ta enelo'nah ahawana, ya nunhabi, ya unat goh nuntungaw ya lala'i, ya nginadnanda ta hi Beriah ti adyu'ay na'at ay didan hina\"ama. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R17_24","014_7_24","1CH","7","24","24","Ya hi Ephraim ya waday ohah holagnan babain hay ngadana ya hi Sheerah an hiyay nahhun an bimmabluy hinan bagtuna ya nan ampanah ad Beth Horon ya ad Uzzen Sheerah. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R17_25","014_7_25","1CH","7","25","25","Ya nunholag hi Ephraim ta hi Rephah, ya nunholag hi Rephah ta hi Resheph, ya nunholag hi Resheph ta hi Telah, ya nunholag hi Telah ta hi Tahan, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R17_26","014_7_26","1CH","7","26","26","ya nunholag hi Tahan ta hi Ladan, ya nunholag hi Ladan ta hi Ammihud, ya nunholag hi Ammihud ta hi Elishama, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R17_27","014_7_27","1CH","7","27","27","ya nunholag hi Elishama ta hi Nun, ya nunholag hi Nun ta hi Joshua. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R17_28","014_7_28","1CH","7","28","28","Ya hay hinakupda ya nan bimmabluyanda an ad Bethel ya niddum an amin nan bababbabluy hinan nunlene'woh ta enggana dih ad Naaran hi appit di buhu'an nan algaw, ya ninayun ta engganah dih ad Gezer hi appit hi alimuhan di algaw ya nun'iddum nan babluy ya an amin nan numpuntangngilig hinan nunlene'woh. Ya ta\"on ad Shechem ya ad Ayyah ya nun'iddum nan bababbabluy an wah nan nunlene'woh. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R17_29","014_7_29","1CH","7","29","29","Ya nan holag goh Manasseh di numpapto' hinan babluy ad Beth Shan, ya ad Taanach, ya ad Megiddo, ya ad Dor, ya an amin nan bababbabluy an wah nan nunlene'woh. Ya an amin hanan lugal ya hiya hanay numpunhituwan nan holag Joseph an didana nan holag Israel. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R17_30","014_7_30","1CH","7","30","30","Hiyatuy holag Asher an opatday linala'in hi Imnah, ya hi Ishvah, ya da Ishvi ay Beriah, ya waday ohan babain holagnan hay ngadana ya hi Serah. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R17_31","014_7_31","1CH","7","31","31","Ya nunholag hi Beriah, ya duwaday linala'in da Heber ay Malkiel, ya nunholag hi Malkiel ta hi Birzaith. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R17_32","014_7_32","1CH","7","32","32","Ya nunholag hi Heber, ya tuluday linala'in hi Japhlet, ya da Shomer ay Hotham, ya waday ohan babain holag Heber an hay ngadana ya hi Shua. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R17_33","014_7_33","1CH","7","33","33","Ya nunholag hi Japhlet, ya tuluda goh di linala'in hi Pasak, ya da Bimhal ay Ashvath. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R17_34","014_7_34","1CH","7","34","34","Ya nunholag hi Shomer an hi agina, ya opatday linala'in hi Ahi, ya hi Rohgah, ya da Hubbah ay Aram. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R17_35","014_7_35","1CH","7","35","35","Ya nunholag hi Helem an hi agina, ya opatday linala'in hi Zophah, ya hi Imna, ya da Shelesh ay Amal. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R17_36","014_7_36","1CH","7","36","36","Ya didatuy holag Zophah an hi Suah, ya hi Harnepher, ya hi Shual, ya hi Beri, ya hi Imrah, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R17_37","014_7_37","1CH","7","37","37","ya hi Bezer, ya hi Hod, ya hi Shamma, ya hi Shilshah, ya da Ithran ay Beera. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R17_38","014_7_38","1CH","7","38","38","Ya nunholag hi Jether, ya tuluday linala'in hi Jephunneh, ya da Pispah ay Ara. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R17_39","014_7_39","1CH","7","39","39","Ya nunholag hi Ulla, ya tuluday linala'in hi Arah, ya da Hanniel ay Rizia. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R17_40","014_7_40","1CH","7","40","40","Ya hiyatuy nahlagan di holag Asher. Ya diday a'apun numpangipangulun didan himpangapu, ya dida ya nundongol di aatdan numpanginniladan mi'gubat, ya hay uyap di napatad ay didah way abalinanan mi'gubat ya duwampulu ta han onom di libuh linala'i. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R18_1","014_8_1","1CH","8","1","1","Ya nunholag hi Benjamin, ya lemaday linala'in hi Bela di pangpangullu, ya otob hi Ashbel, ya miyatluh Aharah, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R18_2","014_8_2","1CH","8","2","2","ya miyapat hi Nohah, ya miyalemah Rapha an udidian. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R18_3","014_8_3","1CH","8","3","3","Ya nunholag hi Bela an pangpangullu, ya hiyamday linala'in hi Addar, ya hi Gera, ya hi Abihud, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R18_4","014_8_4","1CH","8","4","4","ya hi Abishua, ya hi Naaman, ya hi Ahoah, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R18_5","014_8_5","1CH","8","5","5","ya hi Gera, ya hi Shephuphan, ya hi Huram. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R18_6","014_8_6","1CH","8","6","6","Ya didatuy holag Ehud an diday a'ap'apuh nan himpangapun bimmabluy hidid Geba, mu napakakda ta immuydah ad Manahath: ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R18_7","014_8_7","1CH","8","7","7","hi Naaman, ya hi Ahijah, ya hi Gera an hi aman da Uzza ay Ahihud an diday nangipangpanguluh din nakakanda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R18_8","014_8_8","1CH","8","8","9","Ya hi Shaharaim ya inhiyana din duwan ahawanan da Hushim ay Baara. Ya agguy nadnoy hi ad Moab ya numbentan hi Shaharaim ta inahawanah Hodesh ta nunholagda, ya pituday linala'in hi Jobab, ya hi Zibia, ya hi Mesha, ya hi Malkam, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R18_10","014_8_10","1CH","8","10","10","ya hi Jeuz, ya da Sakia ay Mirmah. Ya an amin nan holagna ya diday numbalin hi a'ap'apun mangipangpanguluh nan hinohhan himpangapu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R18_11","014_8_11","1CH","8","11","11","Ya wada goh di duwah linala'in da Abitub ay Elpaal an imbentana ay Hushim. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R18_12","014_8_12","1CH","8","12","12","Ya nunholag hi Elpaal, ya lemaday linala'in hi Eber, ya da Misham ay Shemed (ma'innila an hi Shemed di nahhun an bimmabluy hinan babluy hi ad Ono, ya ad Lod, ya nun'iddum nan hinakupdan bababbabluy), ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R18_13","014_8_13","1CH","8","13","13","ya da Beriah ay Shema. Ya diday ap'apun nangipangpanguluh nan holag an numpunhituh dih nan babluy hi ad Aijalon an diday nangubat hinan bimmabluy hi ad Gath, ya nun'ipalayawda dida. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R18_14","014_8_14","1CH","8","14","15","Ya didatuy holag Beriah: hi Ahio, ya hi Shashak, ya hi Jeremoth, ya hi Zebadiah, ya hi Arad, ya hi Eder, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R18_16","014_8_16","1CH","8","16","16","ya hi Michael, ya da Ishpah ay Joha. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R18_17","014_8_17","1CH","8","17","17","Ya didatuy holag Elpaal: hi Zebadiah, ya hi Meshullam, ya hi Hizki, ya hi Heber, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R18_18","014_8_18","1CH","8","18","18","ya hi Ishmerai, ya da Izliah ay Jobab. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R18_19","014_8_19","1CH","8","19","19","Nan nahlagan di holag Shimei ya niddum da Jakim, ya hi Zicri, ya hi Zabdi, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R18_20","014_8_20","1CH","8","20","20","ya hi Elienai, ya hi Zillethai, ya hi Eliel, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R18_21","014_8_21","1CH","8","21","21","ya hi Adaiah, ya da Beraiah ay Shimrath. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R18_22","014_8_22","1CH","8","22","22","Nan nahlagan di holag Shashak ya niddum hi Ishpan, ya hi Eber, ya hi Eliel, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R18_23","014_8_23","1CH","8","23","23","ya hi Abdon, ya hi Zicri, ya hi Hanan, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R18_24","014_8_24","1CH","8","24","24","ya hi Hananiah, ya hi Elam, ya hi Anthothijah, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R18_25","014_8_25","1CH","8","25","25","ya da Iphdeiah ay Penuel. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R18_26","014_8_26","1CH","8","26","26","Nan nahlagan di holag Jeroham ya niddum da Shamsherai, ya hi Shehariah, ya hi Athaliah, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R18_27","014_8_27","1CH","8","27","27","ya hi Jaareshiah, ya da Elijah ay Zicri. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R18_28","014_8_28","1CH","8","28","28","Didatuy a'ap'apun nangipangpanguluh nan himpangapun bimmabluy hi ad Jerusalem. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R18_29","014_8_29","1CH","8","29","29","Hi Jeiel ya nunholag ta hi Gibeon, ya hay hi bimmabluyanda ya ad Gibeon goh. Ya hay ngadan ahawana ya hi Maakah, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R18_30","014_8_30","1CH","8","30","30","ya hay pangpangulluh imbaluynan lala'i ya hi Abdon. Ya nan udumna goh an imbabaluynan linala'i an da Zur, ya hi Kish, ya hi Ba'al, ya hi Ner, ya hi Nadab, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R18_31","014_8_31","1CH","8","31","31","ya hi Gedor, ya hi Ahio, ya hi Zeker, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R18_32","014_8_32","1CH","8","32","32","ya hi Mikloth, ya hiyay ad holag ay Shimeah. Ya nan holagda ya bimmabluydah ad Jerusalem an neheggon hinan wadan di bimmabluyan di tutulangda an didan amin an nalpuh nan ohan himpangapu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R18_33","014_8_33","1CH","8","33","33","Hi Ner di ad holag ay Kish an hi aman Saul. Ya nunholag hi Saul, ya opatday linala'in da Jonathan ay Malki-Shua, ya da Abinadab ay Esh-Ba'al. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R18_34","014_8_34","1CH","8","34","34","Ya nunholag hi Jonathan ta hi Merib-Ba'al an ad holag ay Micah. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R18_35","014_8_35","1CH","8","35","35","Ya nunholag hi Micah, ya opatday linala'in da Pithon, ya hi Melek, ya da Tarea ay Ahaz. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R18_36","014_8_36","1CH","8","36","36","Ya hi Ahaz ya nunholag ta hi Jehoaddah, ya nunholag hi Jehoaddah, ya tuluday linala'in da Alemeth, ya da Azmaveth ay Zimri. Ya nunholag hi Zimri ta hi Moza, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R18_37","014_8_37","1CH","8","37","37","ya nunholag hi Moza ta hi Binea, ya nunholag hi Binea ta hi Raphah, ya nunholag hi Raphah ta hi Eleasah, ya nunholag hi Eleasah ta hi Azel, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R18_38","014_8_38","1CH","8","38","38","ya nunholag hi Azel, ya onomday linala'i an hiyatuy ngadanda: hi Azrikam, ya hi Bokeru, ya hi Ishmael, ya hi Sheariah, ya da Obadiah ay Hanan. Ya an amin hana ya diday holag Azel. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R18_39","014_8_39","1CH","8","39","39","Ya hi Eshek an hi agin Azel ya tuluday imbabaluynan linala'in hi Ulam di pangpangullu, ya otob hi Jeush ya un hi Eliphelet. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R18_40","014_8_40","1CH","8","40","40","Ya nan holag Ulam di mun'a'i'hi' an mi'gubat, ya numpanginniladan pumana. Ya do'ol di holagda ya a'ap'apuda an hay uyapdan amin ya hinggahutda ta han nabongle. Ya an aminda hana ya nalpudah holag Benjamin. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R19_1","014_9_1","1CH","9","1","1","Ya an amin nan holag Israel ya nitudo' nan napatadandah nan Liblun nan A'alih ad Israel. Ya hay na'at ya nan tataguh ad Judah ya kinaphulda dida ta inyuydah ad Babylon ti dida ya agguyda inunud hi Apo Dios, at hiyah ne moltada. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R19_2","014_9_2","1CH","9","2","2","Ya hay nahhun hi numbangngad an immuy nunhituh nan lutan banohdan wah nan babluy ya nan udumnan i'Israel, ya nan udumnan papadi, ya nan udumnan holag Levi, ya nan udumnan baal an muntamuh nan Timplun Apo Dios. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R19_3","014_9_3","1CH","9","3","3","Nan nalpuh holag Judah, ya nan holag Benjamin, ya nan holag Ephraim, ya nan holag Manasseh an bimmabluy hidih ad Jerusalem ya dida hatu: ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R19_4","014_9_4","1CH","9","4","4","hi Uthai (an hina' Ammihud, an hina' Omri, an hina' Imri, an hina' Bani, an nalpuh nan holag Perez, ya hina' Judah). ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R19_5","014_9_5","1CH","9","5","5","Nan nalpuh holag Shilon: hi Asaiah di pangpangullu ya nan holagnan linala'i. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R19_6","014_9_6","1CH","9","6","6","Nan nalpuh holag Zerah: hi Jeuel. Ya hay lammungdan nalpud Judah ya onom di gahut ta han nahiyam. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R19_7","014_9_7","1CH","9","7","7","Nan nalpuh holag Benjamin: hi Sallu (an hina' Meshullam, an hina' Hodaviah, an hina' Hassenuah), ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R19_8","014_9_8","1CH","9","8","8","ya hi Ibneiah (an hina' Jeroham), ya hi Elah (an hina' Uzzi, an hina' Mikri), ya hi Meshullam (an hina' Shephatiah, an hina' Reuel, an hina' Ibnijah). ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R19_9","014_9_9","1CH","9","9","9","At nan tatagun nalpuh holag Benjamin an nitudo' di napatadanda ya hiyam di gahut ta han nalema ta han onom di lammungda. Ya an amin hana ya diday mangipangpangulun amin ay didan hinohhan holag hidin penghana. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R19_10","014_9_10","1CH","9","10","10","Nan nalpuh holag nan papadi: da Jedaiah, ya hi Jehoiarib, ya hi Jakin, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R19_11","014_9_11","1CH","9","11","11","ya hi Azariah (an hina' Hilkiah, an hina' Meshullam, an hina' Zadok, an hina' Meraioth, an hina' Ahitub an hiyay napto' an manalimun hinan Baluy Apo Dios), ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R19_12","014_9_12","1CH","9","12","12","ya hi Adaiah (an hina' Jeroham, an hina' Pashhur, an hina' Malkijah), ya hi Maasai (an hina' Adiel, an hina' Jahzerah, an hina' Meshullum, an hina' Meshillemith, an hina' Immer). ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R19_13","014_9_13","1CH","9","13","13","At nan papadin nangipangpangulun didan hinohhan holag ya hinlibu ta han pituy gahut ta han nanom di lammungda. Ya dida ya waday abalinandan mangipapto' an muntamuh nan Abung Apo Dios. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R19_14","014_9_14","1CH","9","14","14","Nan nalpuh holag Levi: da Shemaiah (an hina' Hasshub, an hina' Azrikam, an hina' Hashabiah an lala'in holag Merari), ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R19_15","014_9_15","1CH","9","15","15","ya hi Bakbakkar, ya hi Heresh, ya da Galal ay Mattaniah an hina' Mika (an hina' Zikri, an hina' Asaph), ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R19_16","014_9_16","1CH","9","16","16","ya hi Obadiah (an hina' Shemaiah, an hina' Galal, an hina' Jeduthun), ya hi Berekiah (an hina' Asa, an hina' Elkanah an hay bimmabluyana ya nan ahigihigib hi awadan nan holag Netophath). ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R19_17","014_9_17","1CH","9","17","17","Nan mangipapto' an mun'adug hinan pantaw: da Shallum, ya hi Akkub, ya hi Talmon, ya da Ahiman ya nan a'agidan hi Shallum di hiyay hi apudan mangipangpangulun dida. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R19_18","014_9_18","1CH","9","18","18","Ya diday nanginaynayun an nun'adug hinan Pantaw di Ali an wah appit di buhu'an nan algaw hi engganad ugwan. Dida hanay nun'adug hinan hinakup nan nungkampuan di holag Levi. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R19_19","014_9_19","1CH","9","19","19","Ya hi Shallum (an hina' Kore, an hina' Ebiasaph, an hina' Korah), ya nan tutulangnan didan himpangapun Korah ya diday nanalimun an nangipapto' hinan pantaw nan Tuldan Abung an umat hidin inat din a'apudah din hopapnan diday okod an gun nangipapto' an nun'adug hinan pantaw nan Tuldan wadan Apo Dios. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R19_20","014_9_20","1CH","9","20","20","Ya din penghana ya hi Phinehas an lala'in holag Eleazar di okod an nangipapto' hinan tatagun numpumpapto' hinan pantaw, at hi Apo Dios ya niniddum ay hiya. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R19_21","014_9_21","1CH","9","21","21","Ya din hopapna ya hi Zechariah (an hina' Meshelemiah) di nanalimun an nangipapto' hinan pantaw an pange'wan an umuy hinan Tuldan Abung an pummimitingan. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R19_22","014_9_22","1CH","9","22","22","At hay uyap hana nan napto' an nangipapto' hinan pantaw an humigupan ya lumahunan ya duway gahut ta han himpulu ta duwa. Ya dida ya nitudo' nan napatadandah nan bimmabluyanda. Ya da David ay Samuel an propetay okod an nangidat hi biyang din a'apuda ay daten haad. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R19_23","014_9_23","1CH","9","23","23","At dida ya nan a'apuday nanginaynayun an nangipapto' an nun'adug hinan pantaw hinan Abung Apo Dios an nan ma'alih Tuldan Abung. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R19_24","014_9_24","1CH","9","24","24","Ya nan nangipapto' an nun'adug hinan pantaw ya nun'opat di na'uhigandan himpampun, at nan nahhun di nun'adug hi appit di buhu'an nan algaw, ya nan miyadwan pampun ya diday nun'adug hi appit di alimuhan nan algaw, ya nan miyatlun pampun ya diday nun'adug hi appit hi agwan hi un hagangon di buhu'an di algaw, ya nan miyapat an pampun ya diday mun'adug hi appit hi iggid hi un hagangon di buhu'an di algaw. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R19_25","014_9_25","1CH","9","25","25","Ya nan tutulangdan wah nan bababbabluyda ya gunda bimmadang ti nahinhinukatdan nun'adug. Ya hay aatna ya pituy algaw di pun'adugan nan hinohhan himpampun ya unda mahukatan ta mihukat di udumna. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R19_26","014_9_26","1CH","9","26","26","Ya nan opat an a'apun di mun'adug hinan pantaw an nalpuh holag Levi ya diday okod an manalimun an amin hinan kuwaltun nan Abung Apo Dios, ya dida goh di manalimun hinan kuwaltun nitalepnan di nun'anginan wah nan Abung Apo Dios. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R19_27","014_9_27","1CH","9","27","27","Ya gunda timmu'al hinan mahdom an mun'adug hinan nunlene'woh di Abung Apo Dios, ya diday nangdon hinan tulbo' ta diday gun manulbo' an mangibughul hinan pantaw hi abigabigat hinan helhelong. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R19_28","014_9_28","1CH","9","28","28","Ya nan udumnan holag Levi ya diday okod an manalimun hinan gina'un ma'usal hinan Timpluh nan gutud di pundayawan, at gunda uyapon nan gina'uh un mibuhu', ya gunda goh uyapon hi unda ibangngad an italepon. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R19_29","014_9_29","1CH","9","29","29","Ya nan udumnan didan holag Levi ya diday napto' an manalimun hinan udumnan gina'un umat hinan furniture, ya nan me'gonan an mahapul an alena, ya bayah, ya lanan olibo, ya incense, ya nan middum an mangipaphod hi hunghung nan mihaang. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R19_30","014_9_30","1CH","9","30","30","Mu nan udumnan papadi ya diday okod an mangilamut hinan middum an mangipaphod hi hunghung nan mihaang. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R19_31","014_9_31","1CH","9","31","31","Ya hi Mattithiah an ohah nan holag Levi an pangpangullun lala'in holag Shallum an nalpuh holag Korah di napto' ta hiyay okod an mangihaang hinan tinapay. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R19_32","014_9_32","1CH","9","32","32","Ya nan udumnan tutulangdan nalpuh holag Kohath di napto' ta diday okod an mangidadaan hinan tinapay an ma'usal hinan aHabahabadu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R19_33","014_9_33","1CH","9","33","33","Ya nan udumnan holag Levi di ad biyang an gun mungkanta an hay nihinanda ya nan kuwaltun nan Timplu ta midadaandah nan way ma'at an pundayawan an ta\"on un nan mapatal ya mahdom, ya diday ad tamuh gun ma'ayagan. Ya agguy nidat ay diday udumnan tamu ti umda nan tamuda tuwali. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R19_34","014_9_34","1CH","9","34","34","Ya an amin hana ya diday mangipangpanguluh nan holag Levi an hiyah ne nitudo' hinan napatadanda. Ya hay nunhituwanda ya ad Jerusalem. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R19_35","014_9_35","1CH","9","35","35","Hi Jeiel di hi aman Gibeon, ya hay nunhituwana ya ad Gibeon goh. Ya hay ngadan ahawana ya hi Maakah. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R19_36","014_9_36","1CH","9","36","36","Ya hay imbabaluynan linala'i ya da Abdon an pangpangullu, ya hi Zur an netob, ya hi Kish, ya hi Ba'al, ya hi Ner, ya hi Nadab, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R19_37","014_9_37","1CH","9","37","37","ya hi Gedor, ya hi Ahio, ya da Zechariah ay Mikloth. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R19_38","014_9_38","1CH","9","38","38","Ya hi Mikloth di ad holag ay Shimeam. Ya nan holagda ya bimmabluydah nan neheggon hinan babluy di tutulangdad Jerusalem. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R19_39","014_9_39","1CH","9","39","39","Ya hi Ner di ad holag ay Kish, ya nunholag hi Kish ta hi Saul, ya nunholag hi Saul ta da Jonathan, ya hi Malki-Shua, ya da Abinadab ay Esh-Ba'al. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R19_40","014_9_40","1CH","9","40","40","Ya nunholag hi Jonathan ta hi Merib-Ba'al, ya nunholag hi Merib-Ba'al ta hi Micah, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R19_41","014_9_41","1CH","9","41","41","ya nunholag hi Micah ta da Pithon, ya hi Melek, ya da Tahrea ay Ahaz. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R19_42","014_9_42","1CH","9","42","42","Ya nunholag hi Ahaz ta hi Jadah, ya nunholag hi Jadah ta hi Alemeth, ya da Azmaveth ay Zimri. Ya nunholag hi Zimri ta hi Moza, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R19_43","014_9_43","1CH","9","43","43","ya nunholag hi Moza ta hi Binea, ya nunholag hi Binea ta hi Rephaiah, ya nunholag hi Rephaiah ta hi Eleasah, ya nunholag hi Eleasah ta hi Azel. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R19_44","014_9_44","1CH","9","44","44","Ya hi Azel ya onomday linala'in holagna, at hiyatuy ngadanda: hi Azrikam, ya hi Bokeru, ya hi Ishmael, ya hi Sheariah, ya da Obadiah ay Hanan. Dida hanay holag Azel an linala'i. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R110_1","014_10_1","1CH","10","1","1","Nan iPhilistia ya ginubatda nan holag Israel hidih nan Duntug an Gilboa. At do'ol di nun'atoy hinan holag Israel, ya numpangalayawday udumna ti na'abakda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R110_2","014_10_2","1CH","10","2","2","Mu nan iPhilistia ya numpudugda da Saul ya nan linala'in imbabaluyna, ya pinatoydah Jonathan, ya da Abinadab ay Malki-Shua. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R110_3","014_10_3","1CH","10","3","3","Ya gun niyal'alla din gubat hinan nunlene'woh hinan wadan Saul. At unat goh inah'upan nan tindalun di iPhilistia hi Saul ya pinanada, at nidugah an himmalom di hugatna. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R110_4","014_10_4","1CH","10","4","4","At hi Saul ya inalinah nan lala'in mun'od'odon hinan hapiaw di, “Hu'nutom nan hanggapmu ta unguhona' ta bo'on nan buhul an agguy nakugit di mamatoy ay ha\"in!” Mu heden unga ya nidugah di ta'otna, at agguyna pinatoy hi Saul, at la'tot ya hinu'nut Saul din hanggapna, ya tinubli'nay odolna ta natoy. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R110_5","014_10_5","1CH","10","5","5","Ya unat goh tinnig de han ungan mun'od'odon hi hapiawna an natoy hi Saul ya innalna goh din hanggapna, ya tinubli'nay odolna ta natoy goh. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R110_6","014_10_6","1CH","10","6","6","At natoy hi Saul ya din tulun linala'in imbabaluyna, at an amin din pamilyana ya nun'atoyda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R110_7","014_10_7","1CH","10","7","7","Ya unat goh dengngol an amin din holag Israel an numpunhituh nan nundotal an numpangalayawda nan tindalu ya natoy da Saul ya nan imbabaluyna at timma'otda, ya agguyda inaguhan nan babluyda, ya tinaynanda. Ya immuy nan iPhilistia ta diday nihukat an bimmabluy hidi. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R110_8","014_10_8","1CH","10","8","8","Ya unat goh nabiggat hi nalpahan di nunggugubatanda ya immuy nan iPhilistia ta tigonday gina'un din nun'atoy ta hamhamonda. Ya inah'upandah Saul ya nan imbabaluynan nun'atoydah nan Duntug an Gilboa. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R110_9","014_10_9","1CH","10","9","9","At pinutulanday ulun Saul, ya nun'aandan amin di gina'una, ya hennagda din baalda ta immuyda impa'innila nan maphod an na'at ta innilaon nan tatagun amin hi ad Philistia, ya ta innilaonda goh nan badang di bululda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R110_10","014_10_10","1CH","10","10","10","Ya inyuyda din armas Saul ta inhinadah nan timplun wadan nan bululda, ya intayunda din ulun Saul hinan Timplun Dagon an bululda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R110_11","014_10_11","1CH","10","11","11","Mu unat goh dengngol din tatagun numpunhitud Jabesh Gilead din inat nan iPhilistia ay da Saul ya nan imbabaluyna ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R110_12","014_10_12","1CH","10","12","12","at an amin din mun'a'ihi' an linala'i ya immuyda innal din odol Saul ya din odol din imbabaluyna ta inyuydad Jabesh, ya inlubu'dah nan hiluk di ongol an ayiw hidi, ya pinungpungday pituy algaw hi nunlungdayaanda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R110_13","014_10_13","1CH","10","13","13","Ma'innila an natoy hi Saul an dumalat di agguyna nangunudan ay Apo Dios, ya agguyna goh inunud nan Uldina, ya immuy an ni'hapit hinan medium an mun'utung ta mumpabaliw, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R110_14","014_10_14","1CH","10","14","14","ya bo'on at goh hi Apo Dios di numbagana. At hiyaat un impapatoy Apo Dios hiya, ya impabanohna nan pumpapto'ana ay David an hina' Jesse. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R111_1","014_11_1","1CH","11","1","1","At an amin nan holag Israel ya immuydan David hidih ad Hebron, ya inaliday, “Da'miy immannung hi tutulangmu ti ditu'uy himpangapu an holag Israel, at un ohay napu'agan tu'u. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R111_2","014_11_2","1CH","11","2","2","Ya din hopapnah numpapto'an Saul an hiyay ali tu'u ya he\"ay ohah nangipapto' hinan tindalun nan holag Israel hidin gunda ni'gubatan. Ya heden timpu ya intulag Apu tu'un nan Diosmu an he\"ay munhaad an mun'ap'apu ta ipapto'mu nan holag Israel.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R111_3","014_11_3","1CH","11","3","3","Ya unat goh na'amungdan amin nan a'ap'apun nan holag Israel hidih ad Hebron an wadan nan ali ya hi David ya waday inyammanah nuntutullagandah dih wadandah ad Hebron hinan wadan Apo Dios. At hiniitanday ulun David, ya indawatda ta hiyay alih ad Israel an umat hidin inalin Apo Dios ay Samuel hidin hopapna. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R111_4","014_11_4","1CH","11","4","4","Hi David ya an amin din linala'in holag Israel ya immuyda lini'ub ad Jerusalem, ya hay ngadan ad Jerusalem hidin hopapna ya ad Jebus an hiyah ne bimmabluyan nan iJebus an diday nahhun an bimmabluy hidi. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R111_5","014_11_5","1CH","11","5","5","Ya inalin nan iJebus ay David di, “Mi'id di ologmun manggop ay da'mih tu!” Mu unat goh palpaliwan ya henggop David, ya hinakupna nan nihamad an na'allup an ad Zion, at nginadnandah Babluy David. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R111_6","014_11_6","1CH","11","6","6","Waday inalin David hi aatnan inalinay, “Nan mahhun an umuy mangubat hinan iJebus ta waday pumpatoyna ya hiyay mumbalin hi ap'apun di tindalu.” Ya hi Joab an hina' Zeruiah di nahhun an immuy an nangubat hinan iJebus, ya nangabak, at hiyay numbalin hi ap'apun di tindalu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R111_7","014_11_7","1CH","11","7","7","Ya dimmalat nan nanggopan David hinan nihamad an na'allup ya nunhituh di, at nginadnandah Babluy David. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R111_8","014_11_8","1CH","11","8","8","Ya hi David ya pinaphodna nan nunlene'woh an allupnan babluy. Ya ente\"ana nan natpeng an ha'dol ta nangamung hinan nahamintun allup hinan nunlene'woh. Ya hi Joab di nangituluy an nangipaphod hinan udumnan napa\"ih nan babluy. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R111_9","014_11_9","1CH","11","9","9","Ya hi David ya gun bumi'bi'ah an gun ma'ud'udman di abalinana ti hi Apo Dios ya niniddum ay hiya. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R111_10","014_11_10","1CH","11","10","10","Hiyatuy a'ap'apun di tindalun David an numpanginnilan mun'abi'ah an mangibaliw hinan pumpapto'ana, ya niddum goh an amin nan holag Israel an diday namto' ay hiyan mun'ali an hiyah ne din inalin nan Hapit Apo Dios hi ma'at hinan holag Israel. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R111_11","014_11_11","1CH","11","11","11","Ya hiyatuy nabilang hi mun'a'i'hi' an tatagun David: Hi Jashobeam ya nalpuh holag Hakmon an hiyay ap'apun mangipangpanguluh nan a'apun di tindalu, ya hiya ya un hay gayangnay numpamatoynah din tuluy gahut an linala'in tindalu, ya numpatoyna didan amin ede han namenghan an nunggugubatanda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R111_12","014_11_12","1CH","11","12","12","Ya hay nehnod ay hiyan daten Tulun Nun'atulid an linala'i ya hi Eleazar an hina' Dodai an holag Ahoh. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R111_13","014_11_13","1CH","11","13","13","Ya hiyay ni'yibban David an nangubat hinan iPhilistia hidih ad Pas Dammim. Ya heden timpu ya nan payaw ya nun'atamman hi barle an umat hi paguy hidin gutud di numpangipalayawan nan iPhilistia hinan holag Israel, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R111_14","014_11_14","1CH","11","14","14","mu hi Eleazar ya inta'dognah nan gagwan di payaw an agguy limmayaw, an didan amin hinan tindaluna ta ginubatda nan iPhilistia, ya hi Apo Dios di wagwadan niniddum ay hiyan nangibaliw ay dida, at nidugah di inatdah nangabakanda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R111_15","014_11_15","1CH","11","15","15","Ya wada han ohay algaw ya immuy daden tulu an nalpuh din Tulumpulun Mun'a'i'hi' an a'ap'apun nan tindaluh din batu an wadan di nihinan David an neheggon hinan liyang hi ad Adullam, ya nan iPhilistia ya nungkampu dih nan Nundotal an Rephaim. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R111_16","014_11_16","1CH","11","16","16","Ya henen timpu ya wadah David hinan duntug an nihamad an na'allup, ya nan tindalun di iPhilistia ya hinakupdad Bethlehem. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R111_17","014_11_17","1CH","11","17","17","Ya hi David ya munhapul hi danum ta inumona, ya inalinay, “Maphod hi way humagub hi inumo' hi danum an malpuh nan bubun an wah nan neheggon hinan pantaw ad Bethlehem!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R111_18","014_11_18","1CH","11","18","18","At din Tulun Nun'atulid an linala'i ya inhuyu'da, ya immuydah nan nungkampuan nan iPhilistia ta immuyda himmagub hinan bubun an neheggon hinan pantaw ad Bethlehem ta imbangngaddan inyuy ay David ta inumona. Mu hi David ya agguyna ininum, ti unnaat goh inhiit an ene'nong ay Apo Dios, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R111_19","014_11_19","1CH","11","19","19","ya inalinay, “Adi ahan mabalin hi un'u inumon henen danum! Ti gulat ta inumo' at paddungnay un nan dalan danen tulun mun'a'i'hi' an nangihuyu' hi nitaguanday ininum'u!” At agguyna ininum din danum. At hiyah ne ohah te\"an di umih'i'hi'an dane han Tulun Nun'atulid an tindalu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R111_20","014_11_20","1CH","11","20","20","Ya hi Abishai an hi agin Joab di ap'apun mangipangpanguluh nan Tulun Nun'atulid an linala'i. Hiya ya hay gayangnay namatoynah din tuluy gahut an linala'i, ya numpatoyna didan amin. Ya dimmalat henen inatna ya hiyay numbalin hi ma'al'ali ya un danen Tulun Nun'atulid. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R111_21","014_11_21","1CH","11","21","21","Ya hiyay nidugdugah di ame'gonana, at hiyay numbalin hi ap'apuda, mu nan tulu ya nahamhamad di nundongolanda ya un hiya. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R111_22","014_11_22","1CH","11","22","22","Ya hi Benaiah an hina' Jehoiada di ohan nala'eng an mi'buhul, ya hiya ya iKabzeel. Ya nidugah an do'ol di impattignah aat di ama'ihi'na, ya pinatoyna din duwan iMoab an nundongol. Ya nundadyu goh ta immuy hidin way bitu, ya pinatoyna din layon hidin algaw an gutud di lawang an do'ol di dalallu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R111_23","014_11_23","1CH","11","23","23","Ya pinatoyna goh han i'Egypt an hay inata'nangna ya pitu ya han godway umpi. Ya henen i'Egypt ya waday ino'odnanah o\"ongol an gayang hi usalona. Mu hi Benaiah ya un han pang'ul di inodnana, ya nundammudah din i'Egypt, ya numpattoyda, ya penlohna din gayang han i'Egypt ta hiyay namatoynan hiya. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R111_24","014_11_24","1CH","11","24","24","Hiya hanay aat di inat Benaiah an hina' Jehoiada, ya hiya ya nundongol goh an umat ay daden Tulun Nun'atulid an linala'i. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R111_25","014_11_25","1CH","11","25","25","Hiya ya nundongol di aatna an nidugdugah di a'e'gonana ya un danen Tulumpulu, mu hiya ya agguy niddum ay dane han Tulun Nun'atulid. Ya hi David ya pento'na hiya ta hiyay ap'apun nan mun'adug ay hiya. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R111_26","014_11_26","1CH","11","26","26","Hiyatuy nanginnila ya mun'a'ihi' an linala'in tindalu: Hi Asahel an hi agin Joab, ya hi Elhanan an hina' Dodo an iBethlehem, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R111_27","014_11_27","1CH","11","27","27","ya hi Shammoth an iHaror, ya hi Helez an iPelon, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R111_28","014_11_28","1CH","11","28","28","ya hi Ira an hina' Ikkesh an iTekoa, ya hi Abiezer an i'Anathoth, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R111_29","014_11_29","1CH","11","29","29","ya hi Sibbekai an iHushath, ya hi Ilai an i'Ahoh, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R111_30","014_11_30","1CH","11","30","30","ya hi Maharai an iNetophath, ya hi Heled an hina' Baanah an iNetophath, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R111_31","014_11_31","1CH","11","31","31","ya hi Ithai an hina' Ribai an iGibeah an holag Benjamin, ya hi Benaiah an iPirathon, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R111_32","014_11_32","1CH","11","32","32","ya hi Hurai an nalpuh nan mati'id an aduntuduntug ad Gaash, ya hi Abiel an i'Arba, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R111_33","014_11_33","1CH","11","33","33","ya hi Azmaveth an iBahurim, ya hi Eliahba an iShaalbon, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R111_34","014_11_34","1CH","11","34","34","ya nan imbabaluy Hashem an iGizon, ya hi Jonathan an hina' Shagee an iHarar, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R111_35","014_11_35","1CH","11","35","35","ya hi Ahiam an hina' Sakar an iHarar, ya hi Eliphal an hina' Ur, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R111_36","014_11_36","1CH","11","36","36","ya hi Hepher an iMekerath, ya hi Ahijah an iPelon, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R111_37","014_11_37","1CH","11","37","37","ya hi Hezro an iCarmel, ya hi Naarai an hina' Ezbai, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R111_38","014_11_38","1CH","11","38","38","ya hi Joel an agin Nathan, ya hi Mibhar an hina' Hagri, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R111_39","014_11_39","1CH","11","39","39","ya hi Zelek an holag Ammon, ya hi Naharai an iBeroth an hiyay mun'od'odon hinan hapiaw Joab an hina' Zeruiah, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R111_40","014_11_40","1CH","11","40","40","ya hi Ira an i'Ithri, ya hi Gareb an i'Ithri, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R111_41","014_11_41","1CH","11","41","41","ya hi Uriah an holag Heth, ya hi Zabad an hina' Ahlai, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R111_42","014_11_42","1CH","11","42","42","ya hi Adina an hina' Shiza an holag Reuben an hiyay ap'apun nan tindalun nan holag Reuben (an hiya ya waday tulumpulun tindalunan nitnud ay hiya), ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R111_43","014_11_43","1CH","11","43","43","ya hi Hanan an hina' Maakah, ya hi Joshaphat an iMithni, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R111_44","014_11_44","1CH","11","44","44","ya hi Uzzia an i'Ashterath, ya da Shama ay Jeiel an dana' Hotham an i'Aroer, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R111_45","014_11_45","1CH","11","45","45","ya da Jediael an hina' Shimri, ya nan aginan hi Joha an iTiz, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R111_46","014_11_46","1CH","11","46","46","ya hi Eliel an iMahav, ya da Jeribai ay Joshaviah an dana' Elnaam, ya hi Ithmah an iMoab, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R111_47","014_11_47","1CH","11","47","47","ya nan tulun iMezoba an da Eliel ay Obed, ya hi Jaasiel. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R112_1","014_12_1","1CH","12","1","1","Hiyatuy linala'in immuy niddum ay David hidin wadanad Ziklag hidin napakakanah nan awadan Saul an hina' Kish. (Ma'innila an mun'a'i'hi'da, ya nanginniladan linala'in mi'gubat an diday gun bimmadang ay Saul hinan gunna ni'gubatan, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R112_2","014_12_2","1CH","12","2","2","ya nanginniladan pumana ya pumaldi'it an madadawoh di atonda an ta\"on un hay agwanda ya wadhongda ya mun'ibannoh di atondan pumana ya pumaldi'it, ya nalpudah nan holag Benjamin an hiyay nalpuwan goh Saul, at didan amin an himpangapu.) ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R112_3","014_12_3","1CH","12","3","3","Hiyatuy ngadanda: Hi Ahiezer (an hiyay ap'apuda), ya hi Joash (an dana' Shemaah an iGibeath), ya da Jeziel ay Pelet (an dana' Azmaveth), ya hi Berakah, ya hi Jehu (an i'Anathoth), ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R112_4","014_12_4","1CH","12","4","4","ya hi Ishmaiah (an nalpuh holag Gibeon an hiyay ohah lala'in natulid ay didan Tulumpuluy tindalu, at hiyay ohah ap'apuda), ya hi Jeremiah, ya hi Jahaziel, ya hi Johanan, ya hi Jozabad (an iGedera), ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R112_5","014_12_5","1CH","12","5","5","ya hi Eluzai, ya hi Jerimoth, ya hi Bealiah, ya hi Shemariah, ya hi Shephatiah (an iHaruph), ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R112_6","014_12_6","1CH","12","6","6","ya hi Elkanah, ya hi Ishiah, ya hi Azarel, ya da Joezer ay Jashobeam (ya daten lema ya holag Korah), ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R112_7","014_12_7","1CH","12","7","7","ya da Joelah ay Zebadiah (an dana' Jeroham an nalpud Gedor). ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R112_8","014_12_8","1CH","12","8","8","Waday mun'a'i'hi' ya numpanginnilan tindalun nalpuh nan holag Gad an immuy niddum hinan tatagun David hidin nihamad an nihinanah nan mapulun. Ya mun'a'i'hi'dan agguyda timma'ot an ni'gubat, ya nanginnilada goh an mangdon hinan hapiaw ya gayang. Ya hay aat di tigaw nan angahda ya atata'ot an umat hi layon, ya mun'abi'ahdan umatdah nan ulhah inalahan. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R112_9","014_12_9","1CH","12","9","9","Ya umat hituy aat di nahonhonod an haadda: Hi Ezer di ap'apuda, ya hi Obadiah di mehnod an mumpapto', ya hi Eliab di miyatlu, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R112_10","014_12_10","1CH","12","10","10","ya hi Mishmannah di miyapat, ya hi Jeremiah di miyalema, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R112_11","014_12_11","1CH","12","11","11","ya hi Attai di miyonom, ya hi Eliel di miyapitu, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R112_12","014_12_12","1CH","12","12","12","ya hi Johanan di miyawalu, ya hi Elzabad di miyahiyam, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R112_13","014_12_13","1CH","12","13","13","ya hi Jeremiah di miyapulu, ya hi Makbannai di miyapulu ta oha. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R112_14","014_12_14","1CH","12","14","14","Ya dane han holag Gad ya diday a'ap'apun nan tindalu. Ya nan na'ampay haadna di way abalinanan mangabak hinan hinggahut an binuhulnan tindalu, ya nan nabagtuy haadna di way abalinanan mangabak hinan hinlibu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R112_15","014_12_15","1CH","12","15","15","Ya diday namad'ang hinan Wangwang an Jordan hidin gutud di datong hidin hopap di bulan eden tawon ta bimmad'angdah nan dammangna, ya nun'ipalayawda ta nun'iwa'atda din tatagun numpunhituh nan nundotal an luta, ya numpapanguydah appit di buhu'an di algaw ya appit di alimuhana. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R112_16","014_12_16","1CH","12","16","16","Ya nan udumnan linala'in nalpuh nan holag Benjamin ya hi Judah ya immuyda goh hinan nihamad an na'allup an wadan David. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R112_17","014_12_17","1CH","12","17","17","Ya limmahun hi David ta dinamuna dida, ya inalinan diday, “Un ayu immali ta way atonyun mi'gadyum ta un ayu bumadang ay ha\"in ya mun'am'amlong amin mangabulut ay da'yu ta middum ayun da'mi! Mu gulat ta unna' balbaliyan ta unna' ipapatoy hinan binuhul'un ta\"on hi un mi'id di inat'un da'yu ta innilaon Apo Dios an din Dios din a'apu tu'u at moltaon da'yu.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R112_18","014_12_18","1CH","12","18","18","Ya niyodol nan Na'abuniyanan an Lennawan Amasai (an hiyay ap'apun nan Tulumpulu), ya inalinay, “O David an hina' Jesse, da'mi ya mibilang amih hakupmu! Ya maphod un mi'id al'ali ahan ay he\"a, ya mi'id goh al'alih nan bumadang ay he\"a ti hi Apo Dios ya wagwadan mamadang ay he\"a!” At hi David ya inabulutna dida, ya indatnay haadda ta diday a'apun nan tindaluna. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R112_19","014_12_19","1CH","12","19","19","Ya nan udumnan linala'in tindalun Manasseh ya immuyda niddum ay David hidin immuyna nidduman hinan iPhilistia hidin nangubatandan Saul. (Mu hi David ya agguy bimmadang hinan iPhilistia ti nan ap'apun nan iPhilistia ya numbangngadonda dida ti mun'ilomda an inalidah nomnomday mid mapto' ya unna balbaliyan dida, ya hi Saul di badanganan din apunah din hopapna.) ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R112_20","014_12_20","1CH","12","20","20","Ya unat goh immuy hi David hi ad Ziklag ya didatuy linala'in tindalun Manasseh an immuy an niddum ay hiya: hi Adnah, ya hi Jozabad, ya hi Jediael, ya hi Michael, ya hi Jozabad, ya da Elihu ay Zillethai an diday ap'apun nan hinlibun tindalun Manasseh. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R112_21","014_12_21","1CH","12","21","21","Ya diday bimmadang ay David an numpun'ap'apun mangipapto' hinan tindaluna ti mun'a'i'hi'dan amin an tindalu, at diday numpapto' an nummandal an amin hinan tindalu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R112_22","014_12_22","1CH","12","22","22","Ya abigabigat ya waday gun immuy an niddum ay David hi bumadang ay hiya ta la'tot ya do'olda ahan an ay ihunay un umat hinan tindalun Apo Dios. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R112_23","014_12_23","1CH","12","23","23","Hiyatuy uyap nan numpanginnilan tindalun immuy niddum ay David hi ad Hebron ta bumadangda ta way aton David an munhaad hi ali ta mihukat ay Saul an hiyah ne din inalin Apo Dios hi ma'at: ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R112_24","014_12_24","1CH","12","24","24","Nan linala'in nalpuh holag Judah an numpunhapiaw ya numpunggayang ya onom di libu ta han waluy gahut di tindalu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R112_25","014_12_25","1CH","12","25","25","Ya nan nalpuh holag Simeon an numpanginnilan nangipa'enghah gubat hinan buhul ya pituy libuda ta han hinggahut an tindalu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R112_26","014_12_26","1CH","12","26","26","Ya nan nalpuh holag Levi ya opat di libu ta han onom di gahut. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R112_27","014_12_27","1CH","12","27","27","Ya nan tindalun Jehoiada an nalpuh holag Aaron ya hay initnudna ya tuluy libu ta han pituy gahut. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R112_28","014_12_28","1CH","12","28","28","Ya han ungan hi Zadok an ma'ihi' ya nanginnilan mi'gubat, ya duwampulu ta han duway a'ap'apun di tindalun nalpuh nan tutulang nan initnudna. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R112_29","014_12_29","1CH","12","29","29","Ya nan nalpuh holag Benjamin an nan tutulang Saul ya tuluy libudan tindalu, ya ma'innila an do'do\"ol ay diday nahamad an niniddum an bimmadang ay Saul ya unda du'gon hiya. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R112_30","014_12_30","1CH","12","30","30","Ya nan nalpuh holag Ephraim ya duwampuluy libu ta han waluy gahut di mun'a'i'hi' ya numpanginnila an nundongol an tindalu ay didan himpangapu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R112_31","014_12_31","1CH","12","31","31","Ya nan nalpuh godwan holag Manasseh ya himpulu ta waluy libuh nan napilin linala'in immuy ta hi David di punhaadondah ali. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R112_32","014_12_32","1CH","12","32","32","Ya nan nalpuh holag Issachar an nan linala'in numpanginnilah nan mahapul an ma'at hinan timpun a'atanay nanginnilah nan mahapul hi aton nan holag Israel, at duway gahutdan a'ap'apu, ya niddum an amin nan tutulangdan ipapto'da. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R112_33","014_12_33","1CH","12","33","33","Ya nan nalpuh holag Zebulun an numpanginnilan nangipa'enghah nan aat di tindalu ya nun'ita'inda nan gina'un di mi'gubat ta badangandah David an adida munduwaduwa ya nabonglen libuda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R112_34","014_12_34","1CH","12","34","34","Ya nan nalpuh holag Naphtali ya hinlibuy a'ap'apu, ya niddum din tulumpulu ta pituy libun tindalun numpanginnilan mangdon hinan hapiaw ya gayang. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R112_35","014_12_35","1CH","12","35","35","Ya nan nalpuh holag Dan ya duwampulu ta waluy libu ta han onom di gahut di nunggigina'uh nan gina'un di mi'gubat hinan gubat. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R112_36","014_12_36","1CH","12","36","36","Ya nan nalpuh holag Asher ya napat di libun tindalun nidadaan an mi'gubat. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R112_37","014_12_37","1CH","12","37","37","Ya nan nalpuh holag da Reuben, ya hi Gad, ya nan godwah nan holag Manasseh an nalpuh nan appit di buhu'an nan algaw hinan Wangwang an Jordan ya hinggahut ta han duwampuluy libun tindalun numpun'odon hinan gina'un di mi'gubat. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R112_38","014_12_38","1CH","12","38","38","Ya an amin hanan tindalu ya immuydad Hebron ta nidadaandan mi'gubat ti penhodda ahan an hi David di mun'ali ta hiyay mangipapto' an amin hi ad Israel. Ya an amin nan tatagud Israel ya nun'u'unnud an un ohay ninomnomdah ma'at an hay pun'alian David. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R112_39","014_12_39","1CH","12","39","39","Ya niniddumdah di ay David hi tuluy algaw ta didan amin an gun mangan ya manginum hinan ma'inum an indadaan nan tutulangda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R112_40","014_12_40","1CH","12","40","40","Ya ta\"on un nan nun'iyadagwin himpangapuh nan neheggon ay da Issachar ya da Zebulun ay Naphtali ya inyalin nan tataguy dongki, ya kamilu, ya muls, ya nan bakan numpangitakayandah nan do'ol an numbino'ob'on an ma'an an tinapay, ya nan alena, ya bayah, ya nan mantikan nalpuh nan olibo. Ya inta'inda goh nan baka ya nan kalnilu ta mapaltih ihdada. Ya an amin hanan na'at ya nidugah di nun'am'amlongan an amin nan tataguh nan abablubabluy ad Israel. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R113_1","014_13_1","1CH","13","1","1","Ya hi David ya ni'hahapit an amin hidin a'ap'apun nan mumpangipapto' hinan hinlilibu ya nan mumpangipapto' hinan hinggagahut an tindalu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R113_2","014_13_2","1CH","13","2","2","Ya inalin David hidin do'ol an na'amung an holag Israel di, “Gulat ta pohdonyu, ya gulat goh ta hiyay pohdon Apu tu'un Dios tu'u ya mahapul an ipa'ayag tu'un amin nan tutulang tu'un numpunhituh nan abablubabluy an hinakup ad Israel, ya ta pun'itnudda nan papadi ya nan holag Levi an wah nan babluy an wadan di pumpahtulan ta umalida ta middumdan ditu'u. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R113_3","014_13_3","1CH","13","3","3","Ya umuy tu'u alan din Kahon an Nittuwan nan Uldin Apo Dios an ingnganuy tu'uh din gutud di nun'alian Saul.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R113_4","014_13_4","1CH","13","4","4","Ya an amin din tatagun na'amung ya inabulutdan aton ti hay aatnah nan nangngolan nan tatagu ya ma\"aphod heneh atonda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R113_5","014_13_5","1CH","13","5","5","At hay aatna ya impa'ayag David an amin nan holag Israel an nan numpunhitun amin hinan babluy an hinakup nan babluy ad Israel an nete\"ah nan Wangwang an Shihor hidid Egypt ta engganah dih ad Lebo Hamath, ya na'amungda ta alanda din Kahon an Nittuwan di Uldin Apo Dios an wah dih nan babluy hi ad Kiriath Jearim. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R113_6","014_13_6","1CH","13","6","6","Ya da David ya an amin nan holag Israel ya immuydad Ba'alah (an hiyah ne damdamay babluy ad Kiriath Jearim an hinakup ad Judah) ta alanday Kahon an Nittuwan nan Uldin Apo Dios an mangipa'innilah nan na'abbagbagtun wadan di inumbunan Apo Dios hi bagtun nan duwan nipa'ot an anghel an ma'alih cherubim. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R113_7","014_13_7","1CH","13","7","7","At innalda din Kahon an Nittuwan di Uldin hinan abung Abinadab, ya inlugandah din balbalun kalesa, ya da Uzzah ay Ahio di nangipaguyud hinan kalesa. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R113_8","014_13_8","1CH","13","8","8","Ya heden gun umamlongan da David an didan amin hinan holag Israel an gunda mungkanta ya inusalday ongol an alpa, ya nan it'ittang an alpan ma'alih lyre, ya tambourines, ya cymbals, ya talampet hi pundayawdan Apo Dios. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R113_9","014_13_9","1CH","13","9","9","Ya unat goh palpaliwan ya nidatongdah nan wadan di pun'elekandah nan paguy hidih ad Kidon ya nitu'dud din baka an wan matu\"in, mu pendon Uzzah din Kahon an Nittuwan nan Uldin. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R113_10","014_13_10","1CH","13","10","10","At nidugah di bimmungtan Apo Dios ay hiya, ya pinatoyna hiyah di an dumalat di namdonanah nan Kahon an Nittuwan nan Uldin, at natoy hinan wadan di hinagang Apo Dios. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R113_11","014_13_11","1CH","13","11","11","At ma'abbungot hi David an dumalat nan bimmungtan Apo Dios ay Uzzah. Ya dimmalat henen na'at ya nginadnandah nen lugal hi Perez Uzzah, ya hihidyay ngadanah engganad ugwan. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R113_12","014_13_12","1CH","13","12","12","Ya nidugah di timma'tan David ay Apo Dios enen algaw an na'atana, at inalinay, “Hay ato' mah an mangiyuy hinan Kahon an Nittuwan nan Uldin Apo Dios hinan babluy hi wada' ad Jerusalem?” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R113_13","014_13_13","1CH","13","13","13","At agguy mah inyuy David din Kahon an Nittuwan di Uldin hinan Abung David. At inyuyda inhi'ug hi abung Obed-Edom an holag Gitti. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R113_14","014_13_14","1CH","13","14","14","Ya nihinah di din Kahon an Nittuwan nan Uldin Apo Dios hi tuluy bulan, at hi Apo Dios ya winagahana nan pamilyan Obed-Edom ya an amin nan gina'unan mahapulna. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R114_1","014_14_1","1CH","14","1","1","Hi Hiram an alih ad Tyre ya nunhonag hi baalna ta immuydan David, ya impidagahnan dida din ayiw an cedar. Ya impitnudna goh din numpanginnilan muntapeng ya din numpanginnilan karpentero ta iyammaday abung di Alin hi David. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R114_2","014_14_2","1CH","14","2","2","Ya dumalat henen na'at ya ininnilanan hi Apo Dios di namto' an nangidat hi haad nan mun'alin mangipapto' hinan holag Israel, ta way atonan mangipaphod hinan ma'ma'at, ya ta pumhod nan babluy ad Israel an dumalat hinan inatnan tatagunan holag Israel. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R114_3","014_14_3","1CH","14","3","3","Ya inahawan David di udumnan binabaid Jerusalem, at do'ol di imbabaluynah linala'i ya binabai. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R114_4","014_14_4","1CH","14","4","4","At hiyatuy ngadan nan imbabaluynan nalmud Jerusalem: hi Shammua, ya hi Shobab, ya hi Nathan, ya hi Solomon, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R114_5","014_14_5","1CH","14","5","5","ya hi Ibhar, ya hi Elishua, ya hi Elpelet, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R114_6","014_14_6","1CH","14","6","6","ya hi Nogah, ya hi Nepheg, ya hi Japhia, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R114_7","014_14_7","1CH","14","7","7","ya hi Elishama, ya da Beeliada ay Eliphelet. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R114_8","014_14_8","1CH","14","8","8","Ya unat goh dengngol nan iPhilistia an hi David di napto' an alih mangipapto' an amin hinan babluy ad Israel at an amin nan tindaluda ya nunti'idda ta umuyda anapon hi David ti penhoddan dapopon hiya. Ya unat goh dengngol David henen inatda ya initnudna nan tindaluna, ya bimmuhu'da ta umuyda damuwon dida. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R114_9","014_14_9","1CH","14","9","9","Ya unat goh nidatong nan iPhilistia hinan Nundotal an Rephaim ya ente\"adan manganap hi hamhamonda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R114_10","014_14_10","1CH","14","10","10","Ya imbagan David ay Apo Dios an inalinay, “Mabalin mah an umuymi gubaton nan iPhilistia, ya mabalin goh an badangan da'mi ta abakonmi dida?” Ya inalin Apo Dios ay David di, “Mabalin an umuy ayu ti badanga' da'yu ta abakonyu dida.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R114_11","014_14_11","1CH","14","11","11","At initnud David din tindaluna, ya nunti'iddad Ba'al Perazim ta ginubatda, ya inabak da David didah di. Ya inalin David di, “Unna' inusal ay Apo Dios an umat hinan datong di inat'un un na'amtang ya ay nun'iyanud di na'abakan nan binuhul!” At hiyah ne dimmalat hi nangadnan ne han lugal hi Ba'al Perazim. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R114_12","014_14_12","1CH","14","12","12","Ya nan iPhilistia ya nun'iwallangdah di din nun'ita'indan bulul an dayawonda, at hennag David din tindaluna ta nunggohobdan amin din bulul. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R114_13","014_14_13","1CH","14","13","13","Ya agguy nadnoy di naluh ya numbangngad nan iPhilistia hinan Nundotal an Rephaim, ya ente\"ada goh an manganap hi hamhamonda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R114_14","014_14_14","1CH","14","14","14","At ni'hapit goh hi David ay Apo Dios, ya tembal Apo Dios an inalinay, “Adi ayu munti'id an manamun dida, mu hay atonyu ya unyu li'ubon dida ta nan appit hi bonogday pangete\"anyun mangubat ay didah nan wadan di balsam an ayiw. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R114_15","014_14_15","1CH","14","15","15","Ya wa ay ta donglonyu nan dimalmogdah nan bagtun nan balsam an ayiw ya un ayu mahkay bumuhu', ya ginubatyu dida ti hay ma'at ya Ha\"in an Dios di mangipangpangulun da'yu ta pumpatoyyu nan tindalun nan iPhilistia.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R114_16","014_14_16","1CH","14","16","16","At inunud David din inalin Apo Dios ay hiya, at ente\"adan nangubat hinan iPhilistia, ya nun'ipalayawda didan nete\"ah ad Gibeon ta engganah ad Gezer. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R114_17","014_14_17","1CH","14","17","17","At nan abalinan David ya niwa'at an nundongol an amin hinan abablubabluy, ya numbalinon Apo Dios nan tataguh di ta ta'tanda hiya. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R115_1","014_15_1","1CH","15","1","1","Ya unat goh nalpah an impiyamman David nan numbino'ob'on an a'abung hi punhituwanah nan ma'alih Babluy David ya impiyammana goh di ihinan din Kahon an Nittuwan nan Uldin Apo Dios, at indadaanda an inyamma nan Tuldan Abung hi ihinana. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R115_2","014_15_2","1CH","15","2","2","Ya unat goh nalpah an nidadaan ya inalin David di, “Nan holag di a'apun Levi ya anggay di mangdon hinan Kahon an Nittuwan nan Uldin Apo Dios ti diday pento' Apo Dios hi mangdon, ya dida goh di gun munhulbin Apo Dios hi enggana.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R115_3","014_15_3","1CH","15","3","3","Ya impa'ayag David an amin nan holag Israel ta na'amungdad Jerusalem ta umuyda alan din Kahon an Nittuwan nan Uldin Apo Dios ta iyuydah nan lugal an indadaanah ihinana, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R115_4","014_15_4","1CH","15","4","4","ya impa'ayagna goh nan holag Aaron ya nan holag Levi ta na'amungda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R115_5","014_15_5","1CH","15","5","5","Ya hay nalpuh holag Kohath ya hi Uriel an impanguluna din hinggahut ta han duwampulun tutulangna. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R115_6","014_15_6","1CH","15","6","6","Ya hay nalpuh holag Merari ya hi Asaiah an impanguluna din duway gahut ta han duwampulun tutulangna. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R115_7","014_15_7","1CH","15","7","7","Ya hay nalpuh holag Gershon ya hi Joel an impanguluna din hinggahut ta han tulumpulun tutulangna. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R115_8","014_15_8","1CH","15","8","8","Ya hay nalpuh holag Elizaphan ya hi Shemaiah an impanguluna din duway gahut an tutulangna. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R115_9","014_15_9","1CH","15","9","9","Ya hay nalpuh holag Hebron ya hi Eliel an impanguluna din nawaluy tutulangna. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R115_10","014_15_10","1CH","15","10","10","Ya hay nalpuh holag Uzziel ya hi Amminadab an impanguluna din hinggahut ta han himpulu ta duwan tutulangna. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R115_11","014_15_11","1CH","15","11","11","At impa'ayag David da Zadok ay Abiathar an papadi, ya nan holag Levi an da Uriel, ya hi Asaiah, ya hi Joel, ya hi Shemaiah, ya da Eliel ay Amminadab. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R115_12","014_15_12","1CH","15","12","12","Ya inalinan diday, “Da'yuy a'ap'apun nan holag Levi, at mahapul an idawatyuy odolyun Apo Dios ya nan odol di tutulangyu ta way atonyun umuy mangngal hinan Kahon an Nittuwan nan Uldin Apo Dios an nan Dios an dayawon tu'un holag Israel ta iyaliyuh nan wadan nan impidadaan'uh ihinana. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R115_13","014_15_13","1CH","15","13","13","Ya manu ay alyo' hene ti mi'id ayuh din hopapnan agguy ayu ni'yodon, at hi Apo Dios an dayawon tu'u ya minolta ditu'u ti dumalat nan agguy tu'u nangunudan hinan niyuldin hi ma'at hinan Kahon an Nittuwan di Uldin, ya agguy tu'u imbagan Hiyay nepto' hi aton tu'u.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R115_14","014_15_14","1CH","15","14","14","At nan papadi ya nan holag Levi ya nunlenehanda nan paddungnay lugit hi odolda ta way inatdan immuy nangngal hidin Kahon an Nittuwan nan Uldin Apo Dios an dayawondan holag Israel. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R115_15","014_15_15","1CH","15","15","15","At inummal nan holag Levi hi ulpit di Kahon ta way nangipi'ugandan umat hidin inyuldin Moses an hiyah ne inalin nan Hapit Apo Dios hi ma'at. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R115_16","014_15_16","1CH","15","16","16","Ya minandal David nan a'ap'apun nan holag Levi ta pot'onda nan nanginnilan tutulangda ta way mungkanta ya manukal hinan umat hinan alpa, ya nan it'ittang an alpan ma'alih lyre, ya cymbals ta ma\"adngol ya ma\"aphod nan aat di kantan pun'am'amlongan. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R115_17","014_15_17","1CH","15","17","21","Ya nan nalpuh nan ahimpahimpangapun kumakantay pento'da, at didatuy linala'in numpanginnilan manukal hi cymbals: hi Heman (an hina' Joel), ya hi Asaph (an tulangna an hina' Berekiah), ya hi Ethan (an tulangna an hina' Kushaiah an nalpuh holag Merari). At hiyatuy pinilida an holag Levi hi bumadang ay didan muntukal hinan i\"ittang an alpan ma'alih lyres: hi Zechariah, ya hi Jaaziel, ya hi Shemiramoth, ya hi Jehiel, ya hi Unni, ya hi Eliab, ya hi Benaiah, ya hi Maaseiah, ya hi Aziel. Didatuy holag Levi an pinilida an muntukal hinan mumbungug an gangoh di alpa: hi Mattithiah, ya hi Eliphelehu, ya hi Mikneiah, ya hi Azaziah, ya da Obed-Edom ay Jeiel an mun'adug hinan Tuldan Abung Apo Dios. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R115_22","014_15_22","1CH","15","22","22","Ya hi Kenaniah an ap'apun di holag Levi di napili goh an mangipapto' hinan kumakantan holag Levi, ya manu ay nidat ay hiya ti nala'eng an inilanay aat di kanta. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R115_23","014_15_23","1CH","15","23","23","Ya da Berekiah ay Elkanah di napilih mun'adug hinan pantaw di Tuldan Abung an nihinan nan Kahon an Nittuwan nan Uldin Apo Dios. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R115_24","014_15_24","1CH","15","24","24","Ya da Shebaniah, ya hi Joshaphat, ya hi Nathanel, ya hi Amasai, ya hi Zechariah, ya da Benaiah ay Eliezer an papadiy gun mangipagangoh hinan talampet ta gunda ipangpang'u ya un miyunud nan Kahon an Nittuwan nan Uldin. Ya da Obed-Edom ay Jehiah di mun'adug goh hinan pantaw hi wadan nan Kahon an Nittuwan di Uldin. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R115_25","014_15_25","1CH","15","25","25","Hi David, ya nan mangipangpanguluh nan holag Israel, ya din a'ap'apun mangipapto' hinan hinlilibu ya impadehda ta immuyda innal din Kahon an Nittuwan nan Uldin Apo Dios an wah abung Obed-Edom. Ya heden ayanda ya nidugah di inatdan gun mun'am'amlong. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R115_26","014_15_26","1CH","15","26","26","Ya hi Apo Dios ya binadangana nan holag Levi an nangdon hinan Kahon an Nittuwan nan Uldina, at ene'nongday pituh nan manilhig an baka ya pituh manilhig an kalnilu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R115_27","014_15_27","1CH","15","27","27","At hi David ya nunlubung hinan ma\"aphod an lubung an linen, ya umat goh hinan holag Levi an numpunlubungdah nan maphod an lubung an din nangdon hinan Kahon, ya umat goh hinan kumakanta, ya hi Kenaniah an mangipapto' hinan kumakanta an numpunlubungdan amin hinan mun'aphod an lubung. Ya hi David goh ya inlubungna nongkay nan lubung an linen an ma'alih ephod. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R115_28","014_15_28","1CH","15","28","28","Hay na'at ya nitnuddan amin nan holag Israel an ni'bulogdah nan nangdon hinan Kahon an Nittuwan nan Uldin hidin nangiyayandad Jerusalem, ya gunda it'u' di amlongdan mungkanta, ya ahigagangoh nan tangguyub, ya talampet, ya cymbal, ya nan i\"ittang an alpan ma'alih lyres, ya nan ongol an alpa, ya nan udumnan miyammah nan pungkantaan. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R115_29","014_15_29","1CH","15","29","29","Ya unat goh indatongdah nan babluy din Kahon ya hi Michal an imbaluy Saul ya indungawnah nan tawa, ya tinnigna nan Alin hi David an gun manaytayaw ya yimmagtuyagtutuh amlongna. At pinahiwnah David hi nomnomna. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R116_1","014_16_1","1CH","16","1","1","Ya heden nangidatngandah din Kahon an Nittuwan nan Uldin Apo Dios ya impahigupdan impatang hidin balbalun Tuldan Abung an impiyamman David hi ihinana. Ya ene'nongda nan Onong an Moghob ya nan Onong di Pi'lenggopan. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R116_2","014_16_2","1CH","16","2","2","Ya unat goh lempah David an ene'nong nan Onong an Moghob ya Onong di Pi'lenggopan ya winagahana nan tataguh ngadan Apo Dios, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R116_3","014_16_3","1CH","16","3","3","ya indatana didan amin an linala'i ya binabain holag Israel hi numbino'ob'on an onondah tinapay, ya nan mamagan greyp. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R116_4","014_16_4","1CH","16","4","4","Ya pinilin David nan udumnan holag Levi ta diday mangipangpanguluh nan pundayawan ay Apo Dios an dayawon nan holag Israel hinan way hinagang di Kahon an Nittuwan nan Uldin hi aton an munluwalu, ya munyaman, ya panapitan hi a'al'alyana. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R116_5","014_16_5","1CH","16","5","5","At hi Asaph di napto' hi mangipangpangulu, ya hi Zechariah di mehnod an bumadang ay hiyah nan ma'at. Ya da Jeiel, ya hi Shemiramoth, ya hi Jehiel, ya hi Mattithiah, ya hi Eliab, ya hi Benaiah, ya da Obed-Edom ya nan oha goh an hi Jeiel di mangipagangoh hinan alpa ya nan i\"itang an alpan ma'alih lyre. Ya hi Asaph di mangipagangoh hinan cymbals, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R116_6","014_16_6","1CH","16","6","6","ya nan duwan padin da Benaiah ay Jahaziel di gun mangipagangoh hinan talampet hi abigabigat hinan way hinagang nan Kahon an Nittuwan di Uldin. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R116_7","014_16_7","1CH","16","7","7","Hiyah ne hopap di nangidatan David ay da Asaph ya nan tutulang nan holag Levi hi mehnod an mikantah punyamanan ay Apo Dios: ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R116_8","014_16_8","1CH","16","8","8","“Mundenol ayun Apo Dios, ya Hiyay gunyu hapiton di anabagtuna, ya nun'iwa'atyun ipa'innilah nan tataguh nan abablubabluy nan nahamad an inatna. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R116_9","014_16_9","1CH","16","9","9","Ya ikantayu nan pundayaw ay Apo Dios an dumalat nan inatnan umipanoh'a, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R116_10","014_16_10","1CH","16","10","10","ya mun'am'amlong ayun nihakup ay Hiya, ya maphod unda umamlong an amin nan mundayaw ay Hiya. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R116_11","014_16_11","1CH","16","11","11","Ya hi Apo Dios di pange'kodanyu ta Hiyay pun'adawanyuh badang, ya Hiyay inaynayunyun gun dayawon. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R116_12","014_16_12","1CH","16","12","13","Da'yun holag Jacob an baal an pento' Apo Dios ya nomnomonyu nan umipanoh'an inatna ti Hiya ya na'ahhamad di panumalyana an hiyah ne inalinah nan Uldin an indatna. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R116_14","014_16_14","1CH","16","14","14","Ya Hiyah Apo Dios an Dios tu'u, ya hay punhulbian nan Uldina ya an amin nan tataguh tun alutaluta. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R116_15","014_16_15","1CH","16","15","15","Hi Apo Dios ya adina aliwan nan Tulagna ti minaynayun an mi'id di apogpogana. Ya henen Tulag an immandalna ya munhulbin amin hinan holagyu, ya minaynayun an adi mapogpog. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R116_16","014_16_16","1CH","16","16","16","Nan Tulag an din intulagnan Abraham ya hiya goh din inhapatanan intulagnan Isaac, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R116_17","014_16_17","1CH","16","17","17","ya intulagna goh ay Jacob, ya adi ahan mapogpog ti mahapul an minaynayun di punhulbianah nan holag Israel. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R116_18","014_16_18","1CH","16","18","18","Ya inalin Apo Dios ay didan hinohha di, Idat'un da'yu nan babluy ad Canaan ta banohyu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R116_19","014_16_19","1CH","16","19","19","Din hopapna ya nahnotda din tatagun Apo Dios an unda bunag hi ad Canaan. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R116_20","014_16_20","1CH","16","20","20","Ya gunda nun'ennewel hinan numbino'ob'on an babluy an gunda malpuh nan ohan babluy, ya nakakda goh ta umuydah nan oha. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R116_21","014_16_21","1CH","16","21","21","Mu imbaliwna dida ta mi'id ah nangipaligat ay dida, ya pinadana nan a'ali ta mi'id al'alih nan tataguna, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R116_22","014_16_22","1CH","16","22","22","ya inalinah nan a'aliy, Adiyu ahan paligaton nan pento\"un baal'u, ya adiyu goh ipa'dam nan ngamayyuh nan propeta'. Hiyah ne inalina. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R116_23","014_16_23","1CH","16","23","23","At an amin ayun Hentil hitun alutaluta ya ikantaanyuh Apo Dios, ya abigabigat ya gunyu ipa'innila nan maphod an ulgud hi namaliwanan ditu'u. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R116_24","014_16_24","1CH","16","24","24","Ya ipa'innilayuh nan numpunhituh nan babluy di aat nan anabagtuna, ya nun'ipa'innilayuh nan tatagun umipanoh'a nan ina'inatna. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R116_25","014_16_25","1CH","16","25","25","Ya manu ay alyonyuh ne ti hi Apo Dios ya nidugah di anabagbagtuna ya un nan udumnan madayaw ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R116_26","014_16_26","1CH","16","26","26","ti an amin nan dayawon di Hentil ya un hay inyamman di tatagu an bulul, mu hi Apo Dios ya Hiyay nunlumud abuniyan. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R116_27","014_16_27","1CH","16","27","27","Ya nan benang ya nahamad an nunle'woh ay Hiya, ya nan abalinana ya amlong di mun'onan hinan ihinana. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R116_28","014_16_28","1CH","16","28","28","Da'yun amin an Hentil hitun luta ya hi Apo Dios di dayawonyu, ya impabagbagtuyu nan aat di benangna ya nan nidugah an abalinana! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R116_29","014_16_29","1CH","16","29","29","Ipabagtuyuh Apo Dios an nidugah di anabagtuna, ya ita'inyuy e'nongyu, ya inyuyyuh nan Timpluna, ya dayawonyu Hiya ti Hiya ya na'ahhamad di a'e'gonana! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R116_30","014_16_30","1CH","16","30","30","At nomnomonyuy aatna ta wumogwog ayu ti makulug an hi Apo Dios ya Hiyay nunlumuh tun luta, at mi'id ah mangipahlig. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R116_31","014_16_31","1CH","16","31","31","Ya umamlong ayun wad abuniyan ya tun luta, ya ipa'innilayuh nan Hentil an hi Apo Dios di ali! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R116_32","014_16_32","1CH","16","32","32","He\"an baybay ya gumongagongaah'a ya an amin nan wan he\"a, ya da'yun payaw ya umamlong ayu ya an amin nan nalmun wan da'yu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R116_33","014_16_33","1CH","16","33","33","Ya tum'u' nan ayiw an wah nan inalahan an dumalat di amlongdah un umalih Apo Dios an mumpanuh hinan tataguh tun luta. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R116_34","014_16_34","1CH","16","34","34","At mundenol ayun Apo Dios ti Hiya ya ma\"aphod an adi mapogpog di pamhodna. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R116_35","014_16_35","1CH","16","35","35","Ya alyonyun Hiyay, Ibaliw da'mi, O Dios an baliwmi! Ya amungon da'mi ta ibaliw da'mih nan nappuhin aton di Hentil hitun luta ta way atonmin mangedenol ay He\"a, ya ta nan na'ahhamad an ngadanmuy gunmi hapiton. Hiyah ne alyonyun Hiya. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R116_36","014_16_36","1CH","16","36","36","Ya hay dayawonyu ya hi Apo Dios an Dios nan holag Israel, at Hiyay inaynayunyun gun dayawon hi mi'id pogpogna.” Ya inalin an amin di tataguy, “Amen!” ya “Madayaw hi Apo Dios!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R116_37","014_16_37","1CH","16","37","37","Ya hi David ya tinaynana da Asaph ya nan tutulangnan holag Levi ta diday manginaynayun an mangipapto' hinan pundayawan hinan wadan nan Tuldan Abung an nihinan nan Kahon an Nittuwan nan Uldin Apo Dios, ya gunda aton hi abigabigat ti hiyah ne nidat hi tamuda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R116_38","014_16_38","1CH","16","38","38","Ya tinaynana goh da Obed-Edom ya din nanom ta walun tutulangna ta mi'tamun dida. Ya hi Obed-Edom an hina' Jeduthun ya hi Hosah di okod an mun'adug hinan pantaw. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R116_39","014_16_39","1CH","16","39","39","Ya inhinan David hi Zadok an padi ya din i'ibbanan papadi ta diday okod an mangipangpanguluh nan pundayawandan Apo Dios hinan Tuldan Abung an wah nan nabagtun lugal ad Gibeon, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R116_40","014_16_40","1CH","16","40","40","at diday nangitamuh nan Onong an Moghob an me'nong ay Apo Dios hinan pun'onngan, ya gunda inat hinan ahelhehelhelong ya amahdomahdom an hiyah ne inalin din nitudo' an Uldin hi inyuldinah nan holag Israel an adi mapogpog. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R116_41","014_16_41","1CH","16","41","41","Ya hay ni'yibbadah di ya da Heman ay Jeduthun ya din udumnan napilin mangikantah nan punyamanan ay Apo Dios an dumalat hinan adi mapogpog an pamhodna. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R116_42","014_16_42","1CH","16","42","42","Ya da Heman ay Jeduthun di okod an nangipapto' an nangipagangoh hinan talampet, ya cymbals, ya nan udumnah nan pungkantaan hi pundayaw. Ya nan linala'in holag Jeduthun di nangipapto' hinan mun'adug hi pantaw. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R116_43","014_16_43","1CH","16","43","43","At an amin din tatagu ya numpanga'anamutdah nan abungda, ya hi David ya immanamut hi abungna ta wagahana nan pamilyana. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R117_1","014_17_1","1CH","17","1","1","Ya unat goh nihinah David an alih nan abungna ya impa'ayagnah Nathan an propeta, ya inalinan hiyay, “Ad ugwan ya ten nihinaa' hitun palasyu an cedar di niyamma, mu nan Kahon an Nittuwan nan Uldin Apo Dios ya nihinah nan Tuldan Abung!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R117_2","014_17_2","1CH","17","2","2","Ya tembal Nathan an inalinay, “An amin nan ninomnommuh atom ya mabalin an atom ti hi Apo Dios ya wagwadan bumadang ay he\"a.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R117_3","014_17_3","1CH","17","3","3","Ya heden nahdom ya numpa'ilah Apo Dios ay Nathan an inalinay, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R117_4","014_17_4","1CH","17","4","4","“Umuy'ah nan baal'un hi David, ya inalim ay hiyay, Hay inalin Apo Dios ya bo'on he\"ay mangipiyammah Timpluh ihina'. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R117_5","014_17_5","1CH","17","5","5","Ti Ha\"in ya nete\"ah din namaliwa' hi nangekaka' hinan holag Israel hi ad Egypt ya agguya' nihinah nan Timplu an nan Tuldan Abung di gun'u nihinan, ya gunna' enyennewel hinan numbino'ob'on an lugal. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R117_6","014_17_6","1CH","17","6","6","Ya din gun nangiyinniwilan nan holag Israel ay Ha\"in ya undan wada ah ohah nan pento\"un ap'apun nan tatagu' hi nangalya' hi iyammayu ah Timplun hay ayiw an cedar di miyamma? ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R117_7","014_17_7","1CH","17","7","7","At alyom hinan baal'un hi David di, Hay hinapit Apo Dios an nidugah di abalinana ya inalinay, Ha\"in di nangayag ay he\"ah din awadam hinan pumpahtulan hidin panalimunam hinan kalnilu ta pento\"u he\"a ta he\"ay ap'apun mangipangpanguluh nan tatagu' an holag Israel. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R117_8","014_17_8","1CH","17","8","8","Ya Ha\"in ya wagwadaa' an niniddum ay he\"ah nan malgom an immayam, ya an amin din binuhulmu ya gun'u imbaliw da'yu ta way inatyun gun nangabak ay didah din nunggugubatanyu. At ad ugwan ya pumbalino' he\"ah umat hinan nidugah di abalinanan a'ap'apun mangipapto' hitun alutaluta ta mundongol'a an umat ay dida. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R117_9","014_17_9","1CH","17","9","9","Ya indadaan'u nan babluy hi ihinan nan tatagu' an holag Israel, ya punhituwo' dida ta an aminda ya waday lutah bagida, ya ta mi'id ah mangipaligligat ay didah nan na\"appuhin tatagun umat hidin na'at ay didah din hopapna ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R117_10","014_17_10","1CH","17","10","10","ta nangamung ad ugwan hinan gutud di namto'a' hi ap'apun mangipapto' hinan tatagu' an holag Israel. Ya Ha\"in di paddungnay mi'gubat an amin hinan binuhulyu. Ya itulag'u an minaynayun nan holagmu ta gunda dumo'ol. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R117_11","014_17_11","1CH","17","11","11","Ya hi awnih gutud di atayam at middum'a an milubu' hidin nilubu'an din nun'atoy an a'apum, ya pumbalino' di ohah nan holagmuh ali, ya idat'uy abalinana ta na'ahhamad di pun'alianan pumpapto'ana. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R117_12","014_17_12","1CH","17","12","12","Ya hiyay mangipiyammah Timplu an ihina', ya pumbalino' nan holagna ta diday manginaynayun an mumpapto' hi enggana. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R117_13","014_17_13","1CH","17","13","13","Ya ta Ha\"in di hi amana, ya hiyay mibilang hi imbaluy'u. Ya adi' ipogpog an gun mamadang ay hiya ta adi umat hidin inat'un namogpog hi agguy'u namadangan ay Saul an inaan'uy haadnan ali ta he\"ay pento\"uh mihukat ay hiyah ali. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R117_14","014_17_14","1CH","17","14","14","Ya idat'uy abalinana ta hiyay okod an mumpapto' hinan tatagu' hi pun'alia', ya nan holagnay gun manginaynayun an gun mumpapto' hi mid pogpogna.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R117_15","014_17_15","1CH","17","15","15","Hi Nathan ya imbaagnan David an amin din impa'innilan Apo Dios ay hiya. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R117_16","014_17_16","1CH","17","16","16","At nan Alin hi David ya immuy hinan Tuldan Abung an wadan Apo Dios, ya inumbun, ya nunluwalun inalinay, “Ha\"in ya adia' miyummat hinan inatmu, O Apo Dios, ya ta\"on nan inatmuh nan pamilya'! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R117_17","014_17_17","1CH","17","17","17","Ya ta\"on ad ugwan ya nen iyal'allanay atom hi maphod an nen intulagmuy aat di maphod an ma'at hinan holag'uh udum di algaw, ya He\"a, O Apo Dios, ya nen ibilanga' hi umat hinan nidugah di abalinanan tagu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R117_18","014_17_18","1CH","17","18","18","At hay ngadan di udumna mah hi ibaga' ay He\"a? I'innilam di aat'un baalmu, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R117_19","014_17_19","1CH","17","19","19","ya He\"ay ad nomnom an mangat hinan pohdom hi atom ay ha\"in, ya nen impa'innilam di anidugah di ipabagbagtua' hi udum di algaw. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R117_20","014_17_20","1CH","17","20","20","At mi'id ahan ah umat ay He\"a, O Apo Dios, ya mi'id di udum hi Dios an anggay He\"ah immannung an madayaw! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R117_21","014_17_21","1CH","17","21","21","Ya mi'id ah udumnah nan tataguh tun alutalutah umat hinan holag Israel an din imbaliwmuh nan paddungnay nahbutanda ta numbalinom didah tatagum. Ya nan nidugah an abalinam ya nan numbino'ob'on an umipanoh'an inatmun dida ya niwa'at an nundongol an amin hinan abablubabluy hitun luta. Ti He\"a ya enekakmu nan tatagum hi ad Egypt, ya nun'ipakakmu nan udumnan tataguh nan inayan nan tatagum. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R117_22","014_17_22","1CH","17","22","22","Ya pento'mu nan tatagun holag Israel hi tatagum hi mi'id pogpogna ta He\"a, O Apo Dios, di numbalin hi Diosda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R117_23","014_17_23","1CH","17","23","23","At hay ma'at ni', O Apo Dios, ya ipa'annungmu nan intulagmuh ma'at ay ha\"in an baalmu, ya ma'at goh hinan holag'u ta minaynayun hi mi'id pogpogna, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R117_24","014_17_24","1CH","17","24","24","ya ta way aton nan anidugah di aatmu an mipabagbagtuh mi'id di pogpogna. At nan tatagu ya alyonday, Hi Apo Dios an nidugah di abalinana ya hiyay Dios an mangipapto' ad Israel! Ya ta idadaanmu nan holag'u ta diday manginaynayun an mumpapto' hi enggana. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R117_25","014_17_25","1CH","17","25","25","Ya mun'amlonga' an munluwalun He\"a, O Apo Dios, ti manu ay ya ten He\"ay nangipa'innilan ha\"in an baalmun inalim di pumbalinom nan holag'u ta diday mun'ali. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R117_26","014_17_26","1CH","17","26","26","O Apu, He\"ay makulug an Dios! Ya He\"ay nangitulag hinan mun'aphod an ma'at hinan baalmu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R117_27","014_17_27","1CH","17","27","27","At odowo' ay He\"a ta wagaham ni' nan holag'u ta minaynayun ni' di pumhodandan dumalat nan badangmun dida. O Apu, nen winagaham dida at henen wagahmu ya minaynayun ay didah mi'id di pogpogna.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R118_1","014_18_1","1CH","18","1","1","Ya agguy nadnoy ya ginubat da David ad Philistia, ya inabakda dida, at hinakupda nan babluy ad Gath ya an amin nan wah nan nunlene'woh an bababbabluy. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R118_2","014_18_2","1CH","18","2","2","Ya inabakda goh nan iMoab, ya hinakupda, at hi David di nangipapto' ay dida ta hiyay nangidatandah nan buwitda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R118_3","014_18_3","1CH","18","3","3","Ya hay nehnod hi ginubat da David ya nan tindalun nan Alin hi Hadadezer an numpapto' ad Zobah, at ginubatda didah engganad Hamath. Ti hi Hadadezer ya waday planunah din hopapnan manakup hinan lutan wah nan Wangwang an Euphrates. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R118_4","014_18_4","1CH","18","4","4","Ya hinamham da David din hinlibun kalesan punluganan di mi'gubat, ya nan pituy libuh tindalun numpuntakay hinan kabayu, ya duwampuluy libuh tindalun din nanaldalan an mi'id di kabayuda. Ya enyapnay mun'olog hinan kabayun manguyud hinan hinggahut an punluganan, ya numpilayna din udumnan na'angang. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R118_5","014_18_5","1CH","18","5","5","At nunhonag nan i'Aram an iDamascus ta immuyda binadangan hi Hadadezer an alid Zobah, mu ginubat da David dida, at hay numpatoyda ya duwampulu ta han duway libuh tindalun nan i'Aram. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R118_6","014_18_6","1CH","18","6","6","At hi David ya nun'ipiyammanay kampun di tindaluh nan lutan nan i'Aram hi ad Damascus, ya numbalin nan tatagud Aram hi baal David, at hiyay pangidatandah buwitda. Ya hi Apo Dios ya gunna nangabakon da David an amin hinan gunda ni'gubatan, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R118_7","014_18_7","1CH","18","7","7","at nun'alan David din balitu' an hapiaw din u'upihyal Hadadezer, ya nun'iyuynad Jerusalem. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R118_8","014_18_8","1CH","18","8","8","Ya nete\"ad Tebah ya ad Kun an babluy hi numpapto'an Hadadezer ya nun'alan David din do'ol an gambang, ya inusal Solomon din gambang hi impiyammanah ongol an tangkin ma'alih nan Baybay, ya tu'ud, ya nan udumnah gina'un miyammah nan Timplu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R118_9","014_18_9","1CH","18","9","9","Ya unat goh dengngol Tou an alid Hamath an da David ya ginubatda nan tindalun Hadadezer an alid Zobah ya inabakda dida ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R118_10","014_18_10","1CH","18","10","10","ya hennagna han imbaluynan hi Hadoram ta immuyna inapnga hi David an ali, ya ta impa'innilanay anidugah di amlongnan dumalat nan nangabakandan da Hadadezer, ti manu ay ya un gun nunggubat da Tou ay Hadadezer hidin hopapna. Ya hi Hadoram ya inta'inay nun'anginan gina'un balitu', ya silver, ya din gambang. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R118_11","014_18_11","1CH","18","11","11","At nan Alin hi David ya ene'nongnan Apo Dios an amin din gina'u, ya nun'iddum din silver ya balitu' an din innalnan nahamham hinan babluy hi ad Edom, ya ad Moab, ya ad Ammon, ya ad Philistia, ya nan abablubabluy hi awadan nan holag Amalek. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R118_12","014_18_12","1CH","18","12","12","Ya nan amono'on David an hi Abishai an hina' Zeruiah ya hay uyap di pinatoyna ya himpulu ta waluy libun i'Edom hinan way Nundotal an Ahin. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R118_13","014_18_13","1CH","18","13","13","At hiya ya nun'ipiyammanay kampun di tindaluh nan lugal an amin hinan babluy ad Edom, ya hi David di nangipapto' ay dida, at numbalindah baalna. Ya an amin nan way pi'gubatan da David ya diday nangabakon Apo Dios. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R118_14","014_18_14","1CH","18","14","14","At hi David di nun'alin nangipapto' ad Israel, ya inhamadnan nanalimun hinan tatagu, ya numpapaddung di inatna, ya inunudnay Uldin ta mi'id ah imbahhawna. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R118_15","014_18_15","1CH","18","15","15","Ya nan amono'on David an hi Joab an hina' Zeruiah ya hiyay ap'apun di tindalu, ya hi Jehoshaphat an hina' Ahilud di nanalimun hinan pepel hi gun nangitudo' hinan way ma'at unu mahapul hinan babluy, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R118_16","014_18_16","1CH","18","16","16","ya hi Zadok an hina' Ahitub ya hi Ahimelek an hina' Abiathar di Nabagtun Padi, ya hi Shavsha di nuntudtudo', ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R118_17","014_18_17","1CH","18","17","17","ya hi Benaiah an hina' Jehoiada di ap'apun nan duwan himpampun an mun'adug hinan ali an nan Himpampun an Kereth ya nan Himpampun an Peleth, ya nan imbabaluy David an linala'i di bimmadang ay amadan umal'alu' ta nepto' di gunna inat. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R119_1","014_19_1","1CH","19","1","1","Unat goh agguy nabayag ya hi Nahash an alin di holag Ammon ya natoy, ya han lala'in imbaluynay nihukat ay amanah nun'ali. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R119_2","014_19_2","1CH","19","2","2","Ya hi David ya inalinah nomnomnay, “Ha\"in ya ipattig'uy ama'ma'ullay'u ay Hanun an hina' Nahash ti hi amana ya nahamad di impattignah ni'gadyumanan ha\"in.” At hennagna din baalna ta immuyda impa'innilan hiyay aat di pi'lungdayaanan dumalat di natayan amana. Ya unat goh nidatong din baal an hennag David hinan wadan Hanun hinan bimmabluyan nan holag Ammon ta ni'hapitdan hiya ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R119_3","014_19_3","1CH","19","3","3","ya nan mumpangipangpanguluh nan holag Ammon ya inalidan Hanun di, “Kulugom mah an un hennag David hatun tatagu ta immalidan mi'lungdayan he\"ah natayan amam? Manu ay hennagna didah tu ya ta wanwanonda tun luta ya un ditu'u goh hi'imon ta way atondan mangabak ay ditu'u!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R119_4","014_19_4","1CH","19","4","4","At hi Hanun ya nun'ipadpapna din baal David, ya nun'ih'ihana din hamayda, ya numbongwahnay lubungda ta nipotto' hi tipada, ta nalpah ya pinakakna dida. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R119_5","014_19_5","1CH","19","5","5","Ya waday immuy ay David an nangipa'innilah nan inatdah din linala'in hennagna. At unat goh ininnilana nan na'at ya nunhonag hinan udumnan baalna ta immuyda dinamu ti danen linala'i ya nidugah di bainda. At inalin nan Alin hi David ay diday, “Mihina ayud Jericho ta nangamung un tumubu nan hamayyu ya un ayu umanamut.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R119_6","014_19_6","1CH","19","6","6","Ya unat goh ininnilan nan holag Ammon an nipa'innilay namoholandan David at hi Hanun an ali ya nan tatagunan holag Ammon ya impiyuyday tulumpulu ta tuluy libu ta han onom di gahut an kiluh silver hi punlagbudah nan kalesan punluganan di mi'gubat ya din tindalun nan i'Aram Naharaim, ya nan i'Aram Maakah, ya nan iZobah. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R119_7","014_19_7","1CH","19","7","7","At nidatong din tulumpulu ta han duway libun kalesan punluganan di mi'gubat, ya din alih ad Maakah an initnudnay tindaluna ta immuyda nungkampuh nan neheggon hi ad Medeba, ya nan tindalud Ammon ya nundadaandan nun'akak hinan babluyda ta immuyda ni'gubat. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R119_8","014_19_8","1CH","19","8","8","Ya unat goh dengngol David henen inatnan pi'buhulna at hennagnah Joab ta initnudnan amin din tindalun numpanginnilan mi'gubat. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R119_9","014_19_9","1CH","19","9","9","Mu nan holag Ammon ya bimmuhu'da ta immuyda nundadaan hinan owon an miyuy hinan babluy, ya nan tindalun din a'alin din immuy an bumadang hinan holag Ammon ya immuyda nundadaan hinan nibataan an babluy. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R119_10","014_19_10","1CH","19","10","10","Ya unat goh tinigaw Joab an lini'ub nan binuhulda didan numpundadaandah nan appit di hinagangda ya appit hi bonogda at pinilina din numpanginnilan tindalun holag Israel ta diday immuy an nangubat hinan i'Aram. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R119_11","014_19_11","1CH","19","11","11","Ya nan udumnan tindalu ya impitnudnan Abishai an hi agina ta hiyay apudah mummandal ta diday umuy an mangubat hinan holag Ammon. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R119_12","014_19_12","1CH","19","12","12","Ya inalin Joab ay hiyay, “Gulat ta tigom an abakona' hinan i'Aram ya immali ayu ta badangan da'mi. Ya umat goh ay he\"a an wa ay ta tigo' an abakon da'yuh nan holag Ammon ya immali ami ta badanganmi da'yu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R119_13","014_19_13","1CH","19","13","13","At tumulid tu'u ta ipabi'ah tu'uy punnomnoman tu'un mi'gubat ta ibaliw tu'u nan tatagu ya nan babluy an wadan din pundayawan ay Apo Dios! Ya maphod un ni' nan pohdon Apo Dios di ma'at.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R119_14","014_19_14","1CH","19","14","14","At hi Joab ya din tindalun nitnud ay hiya ya impadehdan immuy an mangubat hinan binuhuldan i'Aram. Ya unat goh intagandan nunggugubat ya na'abak din i'Aram, at numpangalayawda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R119_15","014_19_15","1CH","19","15","15","Ya unat goh tinnig nan holag Ammon an mumpangalayaw din i'Aram at timma'otda, ya numpangalayawda goh ta tinaynanda da Abishai an hi agin Joab ta immuydah nan babluyda. At da Joab ya numbangngadda mah ad Jerusalem. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R119_16","014_19_16","1CH","19","16","16","Mu unat goh ininnilan nan i'Aram an inabak nan holag Israel dida ya hennagda nan baal ta immuyda inayagan nan udumnan tindalun i'Aram an wah nan neheggon hinan Wangwang an Euphrates, ya pento'dah Shophak hi ap'apun mangipangpanguluh nan tindalun Hadadezer ta bumadang ay dida. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R119_17","014_19_17","1CH","19","17","17","Ya waday nangipa'innilan David enen inatda, at hi David ya impa'ayagnan amin nan tindalun holag Israel, ya binad'angda nan Wangwang an Jordan ta nidatongdah nan wadan nan pi'gubatanda, ya nun'ihamaddan nundadaan. Ya unat goh nalpah an indadaan David nan tindaluna ya ente\"ada mahkay an ginubat nan buhuldan i'Aram. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R119_18","014_19_18","1CH","19","18","18","Ya nun'ipalayaw nan holag Israel nan tindalun di i'Aram, ya hay uyap nan tindalun di i'Aram hi numpatoy da David ya pituy libuh din mangimunmunihuh nan kalesan punluganan di mi'gubat, ya napat di libuy tindalun din nanaldalan an mi'id di kabayuda, ya pinatoyda goh hi Shophak an nan nangipangpanguluh nan tindaluda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R119_19","014_19_19","1CH","19","19","19","Ya unat goh ininnilan nan a'ali an din bumadabadang ay Hadadezer an inabak nan holag Israel dida at himmukudan David, at numbalinon David didah baalna. At mete\"an den timpu ya adi mahkay pohdon nan i'Aram an bumadang hinan holag Ammon. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R120_1","014_20_1","1CH","20","1","1","Ya heden tiyalgaw an gutud di gun ayan nan a'alin mi'gubat ya impangulun Joab din tindalu ta immuyda ginubat nan tatagun wah nan babluy ad Ammon, ya inabakda dida, ya innayundan immuy ta lini'ubda nan babluy ad Rabbah. Mu hi David ya nataynan an wah did Jerusalem. Ya ginubat Joab ad Rabbah ta numpatoyday tindaluh di, ya numpa\"idan amin nan wah di. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R120_2","014_20_2","1CH","20","2","2","Ya nan Alin hi Milkom ad Rabbah ya waday uklupnan balitu' an hay damotna ya hi'itangan tulumpulu ta opat di kilu an na'al'altian hinan na'angnginan batu. At innal David din uklupna, ya inyuklupdah uluna. Ya hi David ya do'ol di mun'apla'an an gina'uh hinamhamnah nan babluy. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R120_3","014_20_3","1CH","20","3","3","Ya enekakna nan tataguh nan babluy, ya indatnay numbino'ob'on an tamuda ta usalonday lagadi, ya gabyun, ya wahay. Ya umat hina goh di inat David hinan tataguh nan abablubabluy ad Ammon. Ya unat goh nalpah hana ya hi David ya an amin din tindaluna ya numbangngaddah ad Jerusalem. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R120_4","014_20_4","1CH","20","4","4","Ya agguy nadnoy di naluh ya ginubat nan iPhilistia nan tindalun David hi ad Gezer, ya hay na'atan nen gubat ya din gutud di namatayan Sibbekai an holag Hushath hinan ohan holag Rapha an hay ngadana ya hi Sippai. Mu na'abak nan iPhilistia. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R120_5","014_20_5","1CH","20","5","5","Ya hin'alina ya wada goh di ohah nunggugubatan nan holag Israel ya nan iPhilistia. Ya hi Elhanan an hina' Jair ya pinatoynah Lahmi an hi agin Goliath an iGath an hay nipa'aw hi gayangna ya umat hinan ongol an hapayan an pangabol nan binabai. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R120_6","014_20_6","1CH","20","6","6","Ya wada goh di ohah gubat an na'at hidid Gath. Ya hidi ya wada han ongol an tagun hiya ya nalpu goh hinan holag Rapha, ya nahin'o'nom di galaygay nan duwan ngamayna, ya umat goh hinan dapana an nahin'o'nom di galaygayna, at hay uyap an amin di galaygayna ya duwampulu ta han opat. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R120_7","014_20_7","1CH","20","7","7","Ya inangi'angitna nan holag Israel ta munggugubatda, ya unat goh wan intaganday gubat ya pinatoy Jonathan an hina' Shimea an hi agin David. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R120_8","014_20_8","1CH","20","8","8","Ya danen tulu ya nalpudah holag Rapha an iGath an pinatoy David ya nan tataguna. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R121_1","014_21_1","1CH","21","1","1","Hi Satanas ya penhodnan guluwon ad Israel, at hiyaat unna impanomnom ay David ta uyapona nan tatagun holag Israel. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R121_2","014_21_2","1CH","21","2","2","At inalin David ay Joab ya nan udumnan a'ap'apun di tindalunay, “Umuyyu hidhidon an uyapon nan tatagud Israel an mete\"ad Beersheba ta nangamung ad Dan, ya nalpah ay ya immali ayu ta ipa'innilayun ha\"in di uyapda ta innilao'.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R121_3","014_21_3","1CH","21","3","3","Mu tembal Joab an inalinay, “Maphod ni' un udman Apo Dios nan tataguh mumpahinggahut di hinggahut hi ado'ol nan uyap nan holag Israel, ya he\"a, Apu Ali, ya baalmu didan amin! Mu anaad ta umat hinay atom ta dumalat hi pumbaholan an amin nan holag Israel?” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R121_4","014_21_4","1CH","21","4","4","Mu hi David ya impilitnan Joab di mahapul an unudona nan inalina. At nakak mah hi Joab ta immuyna lene'od an amin nan babluy ad Israel ta hinidhidnan inuyap nan tatagu ta nalpah ya numbangngad ad Jerusalem. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R121_5","014_21_5","1CH","21","5","5","Ya indatna din uyap nan tatagun David, ya hay uyap an amin nan holag Israel ya ohay milyon ya han hinggahut di libuh linala'in mabalin hi muntindalu, ya opat di gahut ta han napituy libuh nan holag Judah di mabalin an muntindalu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R121_6","014_21_6","1CH","21","6","6","Mu hi Joab ya agguyna iniddum an enyap nan holag Levi ya nan holag Benjamin an imbahhawna din immandal nan alin hiya ti hay inilana ya umipapuhi nan immandalnan hiya. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R121_7","014_21_7","1CH","21","7","7","Ya henen na'at ya umipapuhi goh ay Apo Dios, at minoltana nan holag Israel. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R121_8","014_21_8","1CH","21","8","8","Ya inalin David ay Apo Dios di, “Ha\"in ya nidugah di numbahola' an dumalat henen inat'u, mu al'alu'o' He\"a ta aliwam ni' nan numbahola' an baalmu ti ha\"in ya unna' ay nabongang an na\"appuhiy inat'u!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R121_9","014_21_9","1CH","21","9","9","Ya hi Apo Dios ya ni'hapit ay Gad an propetan inalinay, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R121_10","014_21_10","1CH","21","10","10","“Umuy'a ay David, ya inalim ay hiyay umat hituy ma'at hi inalin Apo Dios an inalinay, Idat'uy tuluh pumpiliana, ya ato' nan malgom an pilionan danen tulu.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R121_11","014_21_11","1CH","21","11","11","At immuy hi Gad ay David, ya inalinan hiyay, “Umat hituy inalin Apo Dios ta piliom di pohdom. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R121_12","014_21_12","1CH","21","12","12","At hay pohdom mah ya nan tuluy tawon an batel an mi'id ah ma'an, unu tuluy bulan hi aguguluwam an gun lumayaw hinan pumpangipdugan nan binuhulmuh nan hanggapdan he\"a, unu nan tuluy algaw an pumpamatayan Apo Dios ay da'yu, ya lumuwonay nidugah an punligatan hinan babluyyu ta honogona nan Anghelna ta Hiyay mangiyalih nan dumalat hi pun'atayan nan tatagun amin hinan abablubabluy ad Israel? At hay piliom mah ay daten tulu ta hiyay ibangngad'u ta iyulgud'uh nan nannag ay ha\"in?” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R121_13","014_21_13","1CH","21","13","13","Mu umat hituy nambal David an inalinan Gad di, “Ha\"in ya nidugah di holtapo' an ten mi'id di inila' hi ato', at hay pohdo' ya hi Apo Dios di mummoltan mamatoy ay ha\"in ti Hiya ya nidugah di homo'na, mu ta bo'on nan tataguy mamatoy ay ha\"in.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R121_14","014_21_14","1CH","21","14","14","At hi Apo Dios ya limmunay ma'abbi'ah an dogoh hi nummoltanah nan tatagud Israel, at hay uyap di nun'atoy ya napituy libuh nan linala'id Israel. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R121_15","014_21_15","1CH","21","15","15","Ya hi Apo Dios ya hennagna han ohan Anghelna ta umuyna pumpatoy nan tatagud Jerusalem. Mu unat goh wan hi'itangan an ete\"anan mumpamatoy hinan tatagu ya linuman Apo Dios din ninomnomna, at inalinah din Anghel an pumatoy di, “Ammuna, ya indinongmu!” At heden Anghel Apo Dios ya timmata'dog hinan way pun'elekan Araunah an iJebus. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R121_16","014_21_16","1CH","21","16","16","Ya unat goh intangad David ya tinnigna din Anghel Apo Dios an timma'dog hinan numbattanan di lutah ad abuniyan an ene'eldongnah ad Jerusalem din hanggap an inodnana. Ya hi David ya nan a'ap'apun di tindalu ya nunlubungdah din langgut, ya numpunlu'bubdah nan luta. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R121_17","014_21_17","1CH","21","17","17","Ya nunluwaluh David ay Apo Dios an inalinay, “O Apo Dios, immannung an ha\"in di numbahol ti impa'yap'u nan tatagun ay kalnilu, at nidugah di nibahhawa'! At iluwalu', O Apo Dios an dayawo', ta ha\"in ya nan holag'uy moltaom, ya adim ni' nan tatagum ti bo'on diday numbahol!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R121_18","014_21_18","1CH","21","18","18","At heden Anghel Apo Dios ya minandalnah Gad ta umuyna alyon ay David ta umuyna ipiyammay pun'onngan hi pundayawan ay Apo Dios hinan wadan di pun'elekan Araunah an iJebus. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R121_19","014_21_19","1CH","21","19","19","At hi David ya inunudna nan inalin Apo Dios, at immuy ta atona din inalin Gad ay hiya an ipa'at Apo Dios. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R121_20","014_21_20","1CH","21","20","20","Ya heden timpu ya wah dih Araunah ya din opat an imbabaluynan mun'el'elek hinan wheat an umat hi paguy, ya tinnigda din Anghel, at din opat an imbabaluy Araunah ya immuydan nun'ipo\"oy. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R121_21","014_21_21","1CH","21","21","21","Ya unat goh nidatong hi David hinan wadan Araunah ta tinnig Araunah hi David an na'uy ya tinaynana nan elekona, ya immuy ta dinamuna ya nunlu'bub hinan hinagang David ta impattignay nange'gonanan hiya. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R121_22","014_21_22","1CH","21","22","22","Ya inalin David ay Araunah di, “Idatmun ha\"in nan lugal an pun'elekam ta la'ua' ta hiyay pangiyamma' hi pun'onngan hi pundayawan ay Apo Dios, ta way aton nan punligatan nan tatagun duminong. Ya nan mun'olog hi bayadnay alyom hi idat'u.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R121_23","014_21_23","1CH","21","23","23","Ya inalin Araunah ay David di, “Mabalin an idat'un he\"an nabagtun ali an ta\"on hi unmu adi bayadan! Ya mabalin an atom an amin nan pohdom, ya wah tuy bakah e'nongmuh nan Onong an Moghob, ya nan tablan wah nan pun'elekan ya mabalin an hiyay panungum, ya nan wheat an umat hi paguy di e'nongmu an ma'an. At idat'un amin hana.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R121_24","014_21_24","1CH","21","24","24","Mu nan Alin hi David ya tembalna an inalinay, “Adi ahan mabalin hi un'u adi bayadan! Hay mahapul ya idat'uy mun'olog hi pola'na ti adi mabalin hi e'nong'un Apo Dios nan bagim, ya ta\"on nan Onong an Moghob ya adi mabalin an e'nong'uh un'u agguy binayadan!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R121_25","014_21_25","1CH","21","25","25","At hi David ya binayadanan Araunah hi pituy kiluh balitu' an pihhu, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R121_26","014_21_26","1CH","21","26","26","ya nun'idadaana an nun'iyuhun din Onong an Moghob ya Onong di Pi'lenggopan hi i'ibba, ya nunluwalun Apo Dios. At inabulut Apo Dios nan inluwaluna, at nalmuy apuy an nalpud abuniyan ta genhobna din onong an wah nan pun'onngan. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R121_27","014_21_27","1CH","21","27","27","Ya inalin Apo Dios hinan Anghel ta ipabangngadnan eh'ot din hanggapna. Ya inunud nan Anghel, at eneh'otna din hanggapna. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R121_28","014_21_28","1CH","21","28","28","Ya dumalat henen na'at ya ininnilan David an inabulut Apo Dios nan inluwalunah wadan nan lugal an pun'elekan Araunah an iJebus, at nun'onong hiyan Apo Dios hidi. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R121_29","014_21_29","1CH","21","29","29","(Ma'innila an din Tuldan Abung an wadan Apo Dios an din inyamman Moses hidin wadanah nan mapulun ya din pun'onngan an pange'nongan hinan Onong an Moghob ya wah dih nan nabagtun lugal ad Gibeon enen timpu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R121_30","014_21_30","1CH","21","30","30","Mu hi David ya tuma'ot an umuy hidi an mundayaw ay Apo Dios ti timma'ot hinan hanggap nan Anghel Apo Dios.) ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R122_1","014_22_1","1CH","22","1","1","At hi David ya inalinay, “Hituy pangiyamman hinan Timplun Apu tu'un hi Apo Dios, ya hitu goh di wadan nan pun'onngan hi pange'nongan nan holag Israel hinan Onong an Moghob!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R122_2","014_22_2","1CH","22","2","2","Hi David an ali ya immandalna ta ma'amungdan amin nan bunag an ni'hituh nan hinakup nan babluy ad Israel ta indadaana didan munhelhel hinan batuh miyammah nan Timplun Apo Dios. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R122_3","014_22_3","1CH","22","3","3","Ya hi David di numpangidat hidin do'ol an gumo' hi miyammah lanha ta miyammah nan pantaw, ya umat goh hinan gambang an do'ol di indatna, ya mi'id ah ohah nangikilu, at agguy na'innilay uyap di kiluna. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R122_4","014_22_4","1CH","22","4","4","Ya nan iSidon ya iTyre ya do'ol an adi ma'yap di ayiw an cedar an tablah impiyuydan David. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R122_5","014_22_5","1CH","22","5","5","Ya inalin David hi nomnomnay, “Nan Timplun ipiyamman han imbaluy'un hi Solomon ya nundongol, ya ma'ahhapul an hiyay gun ma'ulgud an amin hinan abablubabluy hitun luta. Mu hiya ya un unga pay, at mi'id di ene'damna, at mahapul an idadaan'un amin di miyammah nan Timplu.” At hi David ya do'ol di nun'idadaanah nan miyammah Timplu ya un matoy. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R122_6","014_22_6","1CH","22","6","6","Ya impa'ayagna han imbaluynan hi Solomon, ya intugunan hiya ta ipiyammana nan Timplun Apo Dios an dayawon nan holag Israel. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R122_7","014_22_7","1CH","22","7","7","Ti inalin David ay hiyay, “He\"an imbaluy'u ya donglom tun alyo' ti ha\"in an hi amam ya ninomnom'uh din hopapnan ipiyamma nan Timplun pundayawan ay Apo Dios an dayawo'. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R122_8","014_22_8","1CH","22","8","8","Mu hi Apo Dios ya inalinan ha\"in di do'ol di tataguh pinatopatoy'u, ya do'ol di ni'gubata', at adina pohdon un ha\"in di mangipiyammah nan Timplun pundayawan ay Hiyan dumalat nan dalan di tatagun pinatoy'un nun'ibugha' hitun luta. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R122_9","014_22_9","1CH","22","9","9","Mu inalinay, He\"a ya mawaday lala'ih imbaluymun mumpapto', ya mi'id di al'alih nan babluy ti ipadinong'un amin nan mi'buhul an wah nan nunlene'woh. Ya hi Solomon di ngadana, ya Ha\"in ya halimuna' nan holag Israel ta mi'id di al'alin didah nan gutud di pumpapto'anah udum di algaw. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R122_10","014_22_10","1CH","22","10","10","Ya hiyay mangipiyammah nan Timplun pundayawandan Ha\"in. Ya hiyay paddungnay imbaluy'u, ya Ha\"in hi amana. Ya Ha\"in ya ipinaynayun'uh nan holagna ta diday gun mumpapto' hi enggana.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R122_11","014_22_11","1CH","22","11","11","Ya intuluy David an inalinay, “He\"an imbaluy'u ya maphod un hi Apo Dios di wagwadan he\"a ta Hiyay Diosmu, ya maphod unna ipa'annung nan intulagnan he\"ay mangipiyammah nan Timplun Apo Dios an Hiyay dayawom an hiyah ne inalinah atom. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R122_12","014_22_12","1CH","22","12","12","Ya maphod ni' hi un idat Apo Dios di abalinam ya la'engmuh un da'a punhaadon an mumpapto' hinan holag Israel ta way atom an mangipa'annung an mangat hinan inyuldin Apo Dios an dayawom. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R122_13","014_22_13","1CH","22","13","13","At maphod di ma'at ay he\"ah unmu ihamad ta atom an amin nan niyuldin an indat Apo Dios ay Moses, ta way unudon nan holag Israel. At pabi'ahom di punnomnomam, ya tumulid'a ta adi'a tuma'ot ya munlungdaya. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R122_14","014_22_14","1CH","22","14","14","Ya inhamhamad'un nangidadaan hinan miyammah nan Timplun Apo Dios an tuluy milyon ta opat di gahut ta han hiyam di libu ta han nahiyam hi kiluh damot nan balitu', ya tulumpulu ta opat di milyon ta han nahiyam di libu ta han hiyam di gahut di kiluh damot nan silver, ya nan do'ol an gambang ya gumo' an mi'id abalinan di mangilu hi ado'olna, ya nan ayiw, ya batu, at unmu udman hana. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R122_15","014_22_15","1CH","22","15","15","Ya do'olda nan tatagun mabalin hi puntamuom an ihnay nala'eng an munhelhel hi batu, ya muntapeng, ya karpentero, ya nan do'ol an numpanginnilan manamuh nan numbino'ob'on an matamuan ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R122_16","014_22_16","1CH","22","16","16","an waday ad tamuh nan balitu', ya waday ad tamuh nan silver, ya gambang, ya gumo', ya didan amin ya adi mabilang di uyapda. At ete\"am nan tamu, ya maphod un wagwadah Apo Dios an mimiddum ay he\"a.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R122_17","014_22_17","1CH","22","17","17","Ya hi David ya minandalnan amin din a'ap'apun nan tatagun holag Israel ta badangandah Solomon. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R122_18","014_22_18","1CH","22","18","18","Ya inalinan diday, “Wagwadan da'yuh Apo Dios an dayawonyu, at Hiyay bimmadang ay da'yu ta impadinongna nan binuhulyun wah nan nunlene'woh ta way atonyun mun'eblay. Ya binadangana' ta inabak'u nan tatagun bimmabluy eten luta, at ad ugwan ya nidat nan lutan Apo Dios ya nan tataguna ta diday ad hakup. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R122_19","014_22_19","1CH","22","19","19","Ya ad ugwan ya ihamadyuy punnomnomanyu ta hi Apo Dios di itamuanyu ya dayawonyun paddungnay unyu e'nong di odolyu ta bagina. At ete\"ayun mangiyammah nan Timplun pundayawan ay Apo Dios, ya ta way pangihinanyuh nan Kahon an Nittuwan nan Uldin Apo Dios ya nan udumnan gina'un bagin Apo Dios.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R123_1","014_23_1","1CH","23","1","1","Ya unat goh na'alla'ay hi David ya han imbaluynan hi Solomon di nun'aliona ta hiyay mangipapto' hinan holag Israel. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R123_2","014_23_2","1CH","23","2","2","Ya impa'ayag David an amin nan a'ap'apun mangipangpanguluh nan holag Israel, ya din papadi, ya nan holag Levi. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R123_3","014_23_3","1CH","23","3","3","Ya enyapna din linala'in holag Levi an nete\"ah nan muntawon hi tulumpulu ta han nahuluk, ya hay uyapda ya tulumpulu ta waluy libudan linala'i. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R123_4","014_23_4","1CH","23","4","4","Ya hi David an ali ya pinilinay duwampulu ta han opat di libu ta diday manalimun an mannig hinan aton di muntamuh nan Timplun Apo Dios, ya nan onom di libu ya diday mumpapto' hinan ma'ma'at an umat hi aton an mangipanuh hinan way diklamuh mahumalya. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R123_5","014_23_5","1CH","23","5","5","Ya pinilinay opat di libu ta diday gun mun'adug hinan pantaw di Timplu, ya pinilinay opat goh di libu ta diday mungkantan mangipabagtun Apo Dios an mangusal hinan miyammah nan pungkantaan an din inyammana ta way miyammah nan pangipabagtuan ay Apo Dios. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R123_6","014_23_6","1CH","23","6","6","Ya hi David ya nun'atluonan inuhig nan holag Levi ta annigona nan hinohhan holag, at da Gershon, ya da Kohath ay Merari. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R123_7","014_23_7","1CH","23","7","7","Nan holag Gershom ya da Ladan ay Shimei. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R123_8","014_23_8","1CH","23","8","8","Ya nunholag hi Ladan, ya tuluday linala'in hi Jehiel an hiyay ap'apu ay didan hina\"ama, ya otob hi Zetham, ya hi Joel di miyatlu an udidian. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R123_9","014_23_9","1CH","23","9","9","Ya nunholag hi Shimei an pogtang Ladan, ya tuluday linala'in hi Shelomoth, ya da Haziel ay Haran. At didanay a'ap'apun nalpuh holag Ladan. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R123_10","014_23_10","1CH","23","10","10","Ya opatday linala'in holag Shimei an hi Johath, ya hi Ziza, ya da Jeush ay Beriah. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R123_11","014_23_11","1CH","23","11","11","Ma'innila an hi Johath di pangpangullu, ya hi Ziza di otob, mu da Jeush ay Beriah ya manghan di holagda, at mibilangdah ohay hina\"ama, at un ohay tamuh nidat ay dida. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R123_12","014_23_12","1CH","23","12","12","Ya nunholag hi Kohath ta hi Amram, ya hi Izhar, ya hi Hebron, ya un hi Uzziel an udidian. Ya opatdan amin. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R123_13","014_23_13","1CH","23","13","13","Ya nunholag hi Amram ta da Aaron ay Moses. Ya nilahhin da Aaron ya nan holagna ta diday manalimun hinan me'gonan an gina'uh enggana, ya ta diday mange'nong hinan me'nong ay Apo Dios, ya ta itamuanda Hiya, ya ta diday mangusal hinan ngadan Apo Dios hi punwagahdah nan tatagu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R123_14","014_23_14","1CH","23","14","14","Ya nan holag Moses an tatagun Apo Dios ya nibilangdan niddum hinan holag Levi. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R123_15","014_23_15","1CH","23","15","15","Hay holag Moses ya da Gershom ay Eliezer. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R123_16","014_23_16","1CH","23","16","16","Ya hay holag Gershom ya hi Shubael an pangpangullu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R123_17","014_23_17","1CH","23","17","17","Ya hay holag Eliezer ya hi Rehabiah an pangpangullu. Mu hi Eliezer ya un oh'ohhah Rehabiah, mu unat goh nunholag ya do'olday linala'in holagna. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R123_18","014_23_18","1CH","23","18","18","Hay holag Izhar ya hi Shelomith an pangpangullu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R123_19","014_23_19","1CH","23","19","19","Ya nunholag hi Hebron, ya opatday linala'in hi Jeriah di pangpangullu, ya otob hi Amariah, ya atluh Jahaziel, ya miyapat hi Jekameam an udidian. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R123_20","014_23_20","1CH","23","20","20","Ya nunholag hi Uzziel, ya duwaday linala'in hi Micah di pangpangullu, ya otob hi Isshiah. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R123_21","014_23_21","1CH","23","21","21","Ya duway linala'in holag Merari an da Mahli ay Mushi. Ya nunholag hi Mahli ta da Eleazar ay Kish. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R123_22","014_23_22","1CH","23","22","22","Ya hi Eleazar ya mi'id ah lala'ih holagna, ya natoy an unda na'annig di binabai. At penghan di a'agida an dana' Kish, ya nun'iyahawada dida. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R123_23","014_23_23","1CH","23","23","23","Ya nunholag hi Mushi, ya tuluday linala'in hi Mahli, ya da Eder ay Jeremoth. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R123_24","014_23_24","1CH","23","24","24","Hiyanay napatad an holag di a'apun Levi an na'uhi'uhig nan hinohhan numpunholag ay didan himpangapuy inatdan nangyap an nangitudo', at napanuh an ma'innilay ad holag hi nun'alpuwan nan hinohhan nunhina\"aman mete\"ah nan duwampulu ta han nahuluk di tawona, ya mabalin an bumadangdan muntamuh nan Timplun Apo Dios. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R123_25","014_23_25","1CH","23","25","25","Ya manu ay na'uhi'uhigda ti ina'allin David di, “Hi Apo Dios ya impalenggopna nan tatagunan holag Israel, ya ad Jerusalem di pento'nah ihinanah mi'id di pogpogna, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R123_26","014_23_26","1CH","23","26","26","at adi mahkay gun iyattang nan holag Levi nan Tuldan Abung ya nan me'gonan an baginan gina'un miyammah nan pundayawan ay Apo Dios.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R123_27","014_23_27","1CH","23","27","27","Ya miyunnud hinan angunuh an inalin David an mahapul di ma'yap ta mitudo' an amin nan holag Levi an mete\"ah nan muntawon hi duwampulu unu nahuluk. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R123_28","014_23_28","1CH","23","28","28","Ya hay tamun nan holag Levi ya diday mamadang hinan holag Aaron an papadi ta diday mangat hinan ma'at hi pundayawan hinan Timplun Apo Dios, ya diday manalimun hinan gettaw nan Timplu ya nan numbino'ob'on an kuwaltun nan Timplu, ya diday manalimun an amin hinan me'gonan an gina'un ma'usal, ya diday mangat hinan udumnan tamuh nan Timplun Apo Dios. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R123_29","014_23_29","1CH","23","29","29","Ya diday okod an mangidadaan hinan tinapay an me'nong ay Apo Dios, ya diday mangidadaan hinan alena ta ma'an an me'nong, ya nan tinapay an agguy nabino'bo'an, ya nan udum an ma'an an umat hinan hakkek. Ya dida goh di mangikilu ya munlukud hinan ado'ol unu a'ongol nan me'nong hinan Timplu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R123_30","014_23_30","1CH","23","30","30","Ya diday gun tuma'dog an munyaman an mangipabagtun Apo Dios hi abigabigat hinan helhelong ya nan mahdom, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R123_31","014_23_31","1CH","23","31","31","ya an amin nan Onong an Moghob an me'nong ay Apo Dios hinan Habadu, ya nan Behtan di Akayangan di Bulan, ya nan udumnah nan way ma'at an behta. Ya miyunnudan hinan na'alih uyap nan holag Levi an mangitamu, ya diday manginaynayun hi engganan gun mundayaw ay Apo Dios. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R123_32","014_23_32","1CH","23","32","32","At didan holag Levi ya hinalimunanda nan Tuldan Abung, ya nan Me'gonan an Kuwaltuh bunolna, ya nan Timplun Apo Dios. Ya diday gun bumadang hinan tutulangdan papadin holag Aaron hinan pundayawandan Apo Dios. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R124_1","014_24_1","1CH","24","1","1","Nan na'uhig an himpampun an nalpuh nan holag Aaron: Hay holag Aaron ya hi Nadab, ya hi Abihu, ya da Eleazar ay Ithamar. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R124_2","014_24_2","1CH","24","2","2","Ya da Nadab ay Abihu ya natoyda an mi'id ah holagda, at da Eleazar ay Ithamar di nangitamun numpadi. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R124_3","014_24_3","1CH","24","3","3","Ya da Zadok an holag Eleazar ya hi Ahimelek an holag Ithamar ya bimmadangdan David ta ginodwagodwada nan holag Aaron ta impiyapongday tamuda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R124_4","014_24_4","1CH","24","4","4","Ya himpulu ta han onom di himpampun hi na'uhigan nan holag Eleazar, ya waluy himpampun hi na'uhigan nan holag Ithamar. Ya manu ay ma'at di umat hina ti do'do\"olday a'ap'apuh nan holag Eleazar. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R124_5","014_24_5","1CH","24","5","5","Ya hay inatdan nangidat hinan tamudan u'upihyal nan Timplun Apo Dios ya unda inyu'nuh ta nidat di tamun nan papadin holag da Eleazar ay Ithamar. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R124_6","014_24_6","1CH","24","6","6","Ya unat goh nalpah hanan na'at ya intudo' Shemaiah an hina' Nathanel an holag Levi di ngadanda, ya heden gutud di nangitud'anda ya waday nangihtigu an nan ali, ya nan u'upihyal an da Zadok an padi, ya hi Ahimelek an hina' Abiathar, ya nan mangipangpanguluh nan hina\"aman papadi, ya nan hina\"aman holag Levi, ya ohay hina\"amah na'alah nan holag Eleazar, ya oha goh hinan holag Ithamar. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R124_7","014_24_7","1CH","24","7","7","Ya didatuy numbubunnutan hi tamudan duwampulu ta han opat di ahimpahimpampun an hina\"ama: Hay nahhun hi nabunut ya hi Jehoiarib, ya miyadwah Jedaiah, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R124_8","014_24_8","1CH","24","8","8","ya hay miyatlu ya hi Harim, ya miyapat hi Seorim, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R124_9","014_24_9","1CH","24","9","9","ya miyalemah Malkijah, ya miyonom hi Mijamin, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R124_10","014_24_10","1CH","24","10","10","ya miyapituh Hakkoz, ya miyawaluh Abijah, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R124_11","014_24_11","1CH","24","11","11","ya miyahiyam hi Jeshua, ya miyapuluh Shekaniah, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R124_12","014_24_12","1CH","24","12","12","ya miyapulu ta ohah Eliashib, ya miyapulu ta duwah Jakim, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R124_13","014_24_13","1CH","24","13","13","ya miyapulu ta tuluh Huppah, ya miyapulu ta opat hi Jeshebeab, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R124_14","014_24_14","1CH","24","14","14","ya miyapulu ta lemah Bilgah, ya miyapulu ta onom hi Immer, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R124_15","014_24_15","1CH","24","15","15","ya miyapulu ta pituh Hezir, ya miyapulu ta waluh Happizzez, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R124_16","014_24_16","1CH","24","16","16","ya miyapulu ta hiyam hi Pethahiah, ya miyaduwampuluh Jehezkel, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R124_17","014_24_17","1CH","24","17","17","ya miyaduwampulu ta ohah Jakin, ya miyaduwampulu ta duwah Gamul, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R124_18","014_24_18","1CH","24","18","18","ya miyaduwampulu ta tuluh Delaiah, ya miyaduwampulu ta opat hi Maaziah. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R124_19","014_24_19","1CH","24","19","19","Ya nitudo' an amin hatun linala'in na'uhig di nidat hi tamudan hinohha ta wa ay ta humigupdah nan Timplu ya way ohaan atona nan nidat an tamuna ta miyunnud hidin inalin Aaron an ad holag ay dida, an umat hinan pangunudandah nan Uldin Apo Dios an dayawondan holag Israel. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R124_20","014_24_20","1CH","24","20","20","Didatuy udumnan mangipangpanguluh nan numpunhina\"aman nalpuh nan holag Levi: An mete\"a ay Amram an nunholag ta hi Shubael, ya nunholag hi Shubael ta hi Jehdeiah. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R124_21","014_24_21","1CH","24","21","21","Ya hi Ishiah ya nalpuh holag Rehabiah. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R124_22","014_24_22","1CH","24","22","22","Ya hi Jahath ya nalpuh holag Shelomoth an nalpuh holag Izhar. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R124_23","014_24_23","1CH","24","23","23","Ya nan holag Hebron an linala'i ya hi Jeriah di pangpangullu, ya hi Amariah di otob, ya miyatluh Jahaziel, ya miyapat hi Jekameam. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R124_24","014_24_24","1CH","24","24","24","Ya hay lala'in holag Uzziel ya hi Micah, ya nunholag hi Micah ta hi Shamir. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R124_25","014_24_25","1CH","24","25","25","Ya nan pogtang Micah an hi Isshiah ya nunholag ta hi Zechariah. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R124_26","014_24_26","1CH","24","26","26","Ya hay linala'in holag Merari ya da Mahli ay Mushi. Ya nunholag hi Jaaziah ta hi Beno. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R124_27","014_24_27","1CH","24","27","27","Ya nunholag hi Jaaziah an holag Merari ya da Beno, ya hi Shoham, ya da Zakkur ay Ibri. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R124_28","014_24_28","1CH","24","28","28","Ya nunholag hi Mahli ta hi Eleazar an bahig an mi'id di holagna. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R124_29","014_24_29","1CH","24","29","29","Ya nunholag hi Kish ta hi Jerahmeel. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R124_30","014_24_30","1CH","24","30","30","Ya hay holag Mushi an linala'i ya hi Mahli, ya da Eder ay Jerimoth. Didanay linala'in holag di a'apun Levi an miyunnud hinan napatad hi nahlagan nan hinohhan hina\"ama. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R124_31","014_24_31","1CH","24","31","31","Ya nan mumpangipangpanguluh nan hinohhan hina\"ama ya nan udidian di ni'binnunut ta innalnay poto'dah tamun umat hidin inatnan tutulangdan din papadin nalpuh nan holag Aaron. Ya heden inatda ya teten'ol nan Alin hi David, ya hi Zadok, ya hi Ahimelek, ya din mumpangipangpanguluh nan numpunhina\"ama an papadin holag Levi. Ya numpapaddung din inatdan binnunut an ta\"on hi unda pangpangullu unu udidian. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R125_1","014_25_1","1CH","25","1","1","Ya hi David ya didan a'ap'apun nan tindalu ya inuhigda nan udumnan holag da Asaph ay Heman, ya nan holag Jeduthun goh ta diday mangihapit an mangibaag hinan itudun Apo Dios, ya miyunnud hinan mangipagangoh hinan alpa, ya nan i\"itang an alpan ma'alih lyres, ya cymbals. At didatuy linala'in napilih mangat hinan nidat an tamuda: ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R125_2","014_25_2","1CH","25","2","2","Hay nalpuh nan holag Asaph ya hi Zakkur, ya hi Joseph, ya da Nethaniah ay Asarelah. Ya hi Asaph di ap'apudah mangibaag hinan itudun Apo Dios hinan way puntugunan nan ali. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R125_3","014_25_3","1CH","25","3","3","Ya onom hinan imbabaluy Jeduthun an da Gedaliah, ya hi Zeri, ya hi Jeshaiah, ya hi Shemei, ya da Hashabiah ay Mattithiah. Ya hi amadan hi Jeduthun di mangipangpangulun didan mangihapit hinan itudun Apo Dios, ya inyunnud nan muntukal an mangipagangoh hinan alpah nan pungkantaan, at kinantada nan pundayaw ya punyamanan ay Apo Dios. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R125_4","014_25_4","1CH","25","4","4","Ya hay holag Heman ya da Bukkiah, ya hi Mattaniah, ya hi Uzziel, ya hi Shubael, ya hi Jerimoth, ya hi Hananiah, ya hi Hanani, ya hi Eliathah, ya da Giddalti ay Romamti-Ezer, ya hi Joshbekashah, ya hi Mallothi, ya da Hothir ay Mahazioth. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R125_5","014_25_5","1CH","25","5","5","Ya an amin hatu ya diday holag Heman an propetan nan ali. Dida ya himpulu ta han opat an linala'i, ya tuluday binabai. Hiyah te intulag Apo Dios hidin hopapna ta mawaday abalinan Heman. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R125_6","014_25_6","1CH","25","6","6","Ya an amin hatun linala'i ya hi amaday mangipangpanguluh nan puntukalandah nan pungkantaan ta middum hi umipa'amlong hinan pundayawan ay Apo Dios hinan Timplu, ya inusalday cymbals, ya nan i\"itang an alpan ma'alih lyres, ya nan ongol an alpa. Ya hi Asaph ya da Jeduthun ay Heman ya diday baal nan ali ta diday mangat hinan way ituguna. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R125_7","014_25_7","1CH","25","7","7","Ya daten linala'i ya nala'engdan amin an umatdah nan tutulangdan holag Levi an impa'enghadan muntukal hinan kantan pundayaw ay Apo Dios. Ya hay uyapdan amin ya duway gahut ta han nawalu ta walu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R125_8","014_25_8","1CH","25","8","8","Ya manu ay numbibinnunutda ya ta ma'innila nan tamun di hinohha an mi'id di nun'abhiwan nan unga unu nala'ay, ya ta\"on un nan nala'eng unu nan pa\"iddum. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R125_9","014_25_9","1CH","25","9","9","Dida hatu nan duwampulu ta han opat an a'ap'apun nan ahimpahimpampu ya duwampulu ta han duway hinakup nan ohan himpampun. Ya umat hituy inatdan nangidadaan ay didah atondan muntamu: Hay nahhun ya hi Joseph an hina' Asaph ya nan holagna ya tutulangna, ya hay miyadwa ya hi Gedaliah ya nan holagna ya nan tutulangna, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R125_10","014_25_10","1CH","25","10","10","ya miyatluh Zakkur ya nan holagna ya nan tutulangna, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R125_11","014_25_11","1CH","25","11","11","ya miyapat hi Izri ya nan holagna ya nan tutulangna, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R125_12","014_25_12","1CH","25","12","12","ya miyalemah Nethaniah ya nan holagna ya nan tutulangna, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R125_13","014_25_13","1CH","25","13","13","ya miyonom hi Bukkiah ya nan holagna ya nan tutulangna, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R125_14","014_25_14","1CH","25","14","14","ya miyapituh Jesarelah ya nan holagna ya nan tutulangna, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R125_15","014_25_15","1CH","25","15","15","ya miyawaluh Jeshaiah ya nan holagna ya nan tutulangna, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R125_16","014_25_16","1CH","25","16","16","ya miyahiyam hi Mattaniah ya nan holagna ya nan tutulangna, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R125_17","014_25_17","1CH","25","17","17","ya miyapuluh Shimei ya nan holagna ya nan tutulangna, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R125_18","014_25_18","1CH","25","18","18","ya miyapulu ta ohah Azarel ya nan holagna ya nan tutulangna, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R125_19","014_25_19","1CH","25","19","19","ya miyapulu ta duwah Hashabiah ya nan holagna ya nan tutulangna, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R125_20","014_25_20","1CH","25","20","20","ya miyapulu ta tuluh Shubael ya nan holagna ya nan tutulangna, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R125_21","014_25_21","1CH","25","21","21","ya miyapulu ta opat hi Mattithiah ya nan holagna ya nan tutulangna, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R125_22","014_25_22","1CH","25","22","22","ya miyapulu ta lemah Jerimoth ya nan holagna ya nan tutulangna, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R125_23","014_25_23","1CH","25","23","23","ya miyapulu ta onom hi Hananiah ya nan holagna ya nan tutulangna, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R125_24","014_25_24","1CH","25","24","24","ya miyapulu ta pituh Joshbakashah ya nan holagna ya nan tutulangna, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R125_25","014_25_25","1CH","25","25","25","ya miyapulu ta waluh Hanani ya nan holagna ya nan tutulangna, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R125_26","014_25_26","1CH","25","26","26","ya miyapulu ta hiyam hi Mallothi ya nan holagna ya nan tutulangna, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R125_27","014_25_27","1CH","25","27","27","ya miyaduwampuluh Eliathah ya nan holagna ya nan tutulangna, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R125_28","014_25_28","1CH","25","28","28","ya miyaduwampulu ta ohah Hothir ya nan holagna ya nan tutulangna, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R125_29","014_25_29","1CH","25","29","29","ya miyaduwampulu ta duwah Giddalti ya nan holagna ya nan tutulangna, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R125_30","014_25_30","1CH","25","30","30","ya miyaduwampulu ta tuluh Mahazioth ya nan holagna ya nan tutulangna, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R125_31","014_25_31","1CH","25","31","31","ya miyaduwampulu ta opat hi Romamti-Ezer ya nan holagna ya nan tutulangna. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R126_1","014_26_1","1CH","26","1","1","Ya umat hituy inatdan nanguhig hinan mun'adug hinan pantaw nan Timplu: Hay nalpuh nan holag Korah ya hi Meshelemiah an hina' Kore an hiyay ohah nan holag di a'apun Asaph. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R126_2","014_26_2","1CH","26","2","2","Ya nunholag hi Meshelemiah, ya pitudan linala'in hi Zechariah di pangpangullu, ya otob hi Jediael, ya miyatluh Zebadiah, ya miyapat hi Jathniel, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R126_3","014_26_3","1CH","26","3","3","ya miyalemah Elam, ya miyonom hi Jehohanan, ya miyapituh Eliehoenai. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R126_4","014_26_4","1CH","26","4","4","Ya hi Obed-Edom ya waluday holagnan linala'in hi Shemaiah di pangpangullu, ya otob hi Jehozabad, ya miyatluh Joah, ya miyapat hi Sakar, ya miyalemah Nathanel, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R126_5","014_26_5","1CH","26","5","5","ya miyonom hi Ammiel, ya miyapituh Issachar, ya miyawaluh Peullethai. (Mattig an winagahan Apo Dios hi Obed-Edom.) ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R126_6","014_26_6","1CH","26","6","6","Hi Shemaiah di pangpangullun holag Obed-Edom, ya nan holagnan linala'i ya nundongol di aatdan dumalat nan ado'ol di abalinanda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R126_7","014_26_7","1CH","26","7","7","Hay holag Shemaiah ya da Othni, ya hi Rephael, ya hi Obed, ya hi Elzabad, ya nan tutulangnan numpanginnilan linala'i ya da Elihu ay Semakiah. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R126_8","014_26_8","1CH","26","8","8","An amin hatu ya diday holag di a'apun Obed-Edom an niddum nan holagda ya nan tutulangdan linala'in waday abalinandah nan tamu. Ya hay bilangda ya nanom ta han duwa an nalpuh nan a'apun Obed-Edom. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R126_9","014_26_9","1CH","26","9","9","Ya hay nalpuh holag Meshelemiah ya himpulu ta han walu, ya dida ya impa'enghadan muntamu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R126_10","014_26_10","1CH","26","10","10","Ya hi Hosah ya nalpuh holag Merari, ya nunholag ta hi Shimri (an hiyay nun'ap'apu, mu ta\"on un bo'on hiyay pangpangullu ya hiyay pento' amanah mun'ap'apu), ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R126_11","014_26_11","1CH","26","11","11","ya hi Hilkiah di otob, ya hi Tabaliah di atlu, ya un miyapat hi Zechariah. At himpulu ta tulun amin nan nalpuh nan holag ya tutulang Hosah hi napto' ta diday niddum hinan mun'adug hi Timplu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R126_12","014_26_12","1CH","26","12","12","Ya henen na'uhigan nan mun'adug hi pantaw ya nan mangipangpangulun didan himpangapuy mangipapto' ay dida ya nidat di tamudan umat hinan inat nan tutulangdan holag Levi hi pangitamuandan Apo Dios hinan Timplu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R126_13","014_26_13","1CH","26","13","13","Ya numbibinnunut nan numpunhina\"ama an ta\"on unda nahnot unu do'ol, ya numpapaddung an atonda ta ma'innilay pantaw hi poto'dan iyadug. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R126_14","014_26_14","1CH","26","14","14","Ya hay namunut hinan Pantaw hi Appit hi Buhu'an di Algaw ya hi Shelemiah. Ya han imbaluyna an hi Zechariah ya nahamad di atonan muntugun, ya nan Pantaw hi Appit hi Iggid hi un Hagangon di Buhu'an di Algaw di inu'nuhna. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R126_15","014_26_15","1CH","26","15","15","Ya hay namunut hinan Pantaw hi Appit hi Agwan hi un Hagangon di Buhu'an di Algaw ya hi Obed-Edom, ya nan imbabaluyna ya diday napto' an mun'adug hinan puntalepnan an kuwaltu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R126_16","014_26_16","1CH","26","16","16","Ya hay nabunut hi nidat ay da Shuppim ay Hosah ya nan Pantaw hi Appit di Alimuhan di Algaw, ya nan Pantaw Shalleketh an wah nan numbagtun dalan. Ya nagodwagodwada ta nidat nan gutud hi pun'adugan nan hinohhan himpampun. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R126_17","014_26_17","1CH","26","17","17","Ya hay mun'adug an holag Levi hinan wah appit hi buhu'an di algaw ya mahin'o'nomdah abigabigat, ya nan mun'adug hi appit hi iggid hi un hagangon di buhu'an di algaw ya mahin'o'patdah abigabigat, ya nan mun'adug hi appit hi agwan hi un hagangon di buhu'an di algaw ya mahin'o'patda goh hi abigabigat, ya mahindudwadan mun'adug hinan kuwaltun puntalepnan. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R126_18","014_26_18","1CH","26","18","18","Ya nan mun'adug hinan linyan di allup hi appit di alimuhan di algaw ya opat di mun'adug hinan dalan, ya duwaday mun'adug hinan linya. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R126_19","014_26_19","1CH","26","19","19","Hiyah te umatan di na'uhigan nan manalimun an mun'adug hinan pantaw an nan nalpuh holag Korah ya nan holag Merari. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R126_20","014_26_20","1CH","26","20","20","Ya nan udumnan i'ibbadan holag Levi di okod an manalimun hinan pangitalepnan hinan nun'anginan gina'un nan Timplu, ya nan pangitalepnan hinan nidat an netbal hi bagin Apo Dios. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R126_21","014_26_21","1CH","26","21","21","Ya hi Ladan an nalpuh holag Gershom di do'do\"ol hi nalpuwan nan ahimpahimpampun an pamilya, ya niddum nan pamilyan Jehieli, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R126_22","014_26_22","1CH","26","22","22","ya hay holag Jehieli ya da Zetham ay Joel. Ya nidat di tamuda ta diday okod an manalimun hinan puntalepnan hinan Timplun Apo Dios. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R126_23","014_26_23","1CH","26","23","23","Ya hay nalpuh holag Amram, ya hi Izhar, ya hi Hebron, ya hi Uzziel ya nidatanda goh hi tamuda: ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R126_24","014_26_24","1CH","26","24","24","Ya hi Shubael an nalpuh holag Gershom an imbaluy Moses di nabagbagtun mangipapto' hinan puntalepnan hinan Timplu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R126_25","014_26_25","1CH","26","25","25","Ya waday nitulangan Shubael an dumalat hi Eliezer: Nunholag hi Eliezer ta hi Rehabiah, ya nunholag hi Rehabiah ta hi Jeshaiah, ya nunholag hi Jeshaiah ta hi Joram, ya nunholag hi Joram ta hi Zikri, ya nunholag hi Zikri ta hi Shelomith. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R126_26","014_26_26","1CH","26","26","26","Hi Shelomith ya nan tutulangna ya diday ad biyang an manalimun an amin hinan ne'nong an nidat ay Apo Dios an din ene'nong nan Alin hi David, ya nan mangipapto' ay didan hina\"ama, ya nan numbino'ob'on an ap'apun mangipapto' hinan tindalu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R126_27","014_26_27","1CH","26","27","27","Ya innalda din udumnan hinamhamdah nan gina'un din ni'gubatanda, ya indawatda ta enetbalda ta ep'ephodda nan Timplun Apo Dios. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R126_28","014_26_28","1CH","26","28","28","Ya an amin din indat Samuel an propeta, ya hi Saul an hina' Kish, ya hi Abner an hina' Ner, ya hi Joab an imbaluy Zeruiah, ya an amin nan numbino'ob'on an nidat ya da Shelomith ya nan tutulangnay okod an manalimun. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R126_29","014_26_29","1CH","26","29","29","Ya hinan holag Izhar ya napto' da Kenaniah ya nan linala'in imbabaluyna ta diday mumpapto' hinan way ma'at (mu bo'on nan ma'at hinan Timplun Apo Dios), ya dida goh di mangipanuh hinan way mundidiklammuan hinan holag Israel. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R126_30","014_26_30","1CH","26","30","30","Ya nan holag Hebron ya napto' da Hashabiah ya nan tutulangdan hinlibu ta han pituy gahut an linala'in waday abalinandan mangat hinan way ma'at ta diday okod an mangipapto' hinan holag Israel an wah nan appit hi alimuhan di algaw hinan Wangwang an Jordan, ya dida goh di mangipapto' an amin hinan munhulbin Apo Dios ya nan way ipatamun nan ali. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R126_31","014_26_31","1CH","26","31","31","Ya hi Jerijah di a'ap'apun mangipangpanguluh holag Hebron hidin miyanapat di tawon hidin nun'alian David, ya hinamaddan hinumalya nan pamilyan nalpuh nan holag Hebron, ya inah'upanda an waday mun'a'i'hi' an tindaluh nalpun didan hina\"aman himpangapun numpunhituh did Jazer hinan babluy an hinakup ad Gilead. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R126_32","014_26_32","1CH","26","32","32","Ya hi Jerijah ya waday duway libu ta han pituy gahut an tutulangnan waday abalinandan linala'i, ya dida goh di a'ap'apuh nan pamilya, ya nan Alin hi David ya diday pento'na ta diday okod an mangipapto' hinan holag Reuben, ya hi Gad, ya nan godwan holag Manasseh ta okoddan mannig hinan way ma'at an dumalat hi Apo Dios ya nan way pohdon nan alih ipatamu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R127_1","014_27_1","1CH","27","1","1","Hiyatuy nitudo' an mangipapto' hinan tindaluh nan holag Israel, ya numbino'ob'on di na'uhi'uhiganda ti waday mumpumpapto' ay didan umat hinan ap'apun di pamilya, ya waday u'upihyal an mumpapto' hinan hinlibu ya hinggahut ta itamuanda nan ali. Ya duwampulu ta opat di libuh nan linala'ih nan ohan himpampun an ipapto' nan ohan ap'apu. Ya hay ma'at ya un ohay bulan di puntamuan nan ohan himpampun hinan hintawon. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R127_2","014_27_2","1CH","27","2","2","Nan nangipapto' hinan nahhun an himpampun hinan hopap di bulan ya hi Jashobeam an hina' Zabdiel, ya duwampulu ta han opat di libudan linala'i. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R127_3","014_27_3","1CH","27","3","3","Ya hiya ya nalpuh nan holag Perez, ya hiyay ap'apun an amin nan a'ap'apun nan tindaluh nan himpampun an mahhun an nuntamuh nan hopap di bulan. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R127_4","014_27_4","1CH","27","4","4","Ya hay nangipangpanguluh nan miyadwan bulan ya hi Dodai an i'Ahoh, ya hi Mikloth di nehnod hinan haadnan mangipangpangulun didan himpampun. Ya didan himpampun ya duwampulu ta han opat di libudan linala'i. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R127_5","014_27_5","1CH","27","5","5","Ya nan miyatlun ap'apun di tindalun nangipangpanguluh nan muntamuh nan miyatlun bulan ya hi Benaiah an hina' Jehoiada an padi. Ya hiyay ap'apun nangipapto' hinan duwampulu ta han opat di libun linala'i ya didan himpampun. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R127_6","014_27_6","1CH","27","6","6","Ya hi Benaiah di way abalinanan nundongol di aatnan didan ma'alih Nan Tulumpulu, ya hiyay apudan numpapto' ay dida. Ya han imbaluynan hi Ammizabad di nihukat an nangipapto' ay didan himpampun. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R127_7","014_27_7","1CH","27","7","7","Ya nan miyapat an bulan ya hi Asahel an hi agin Joab, ya han imbaluynan hi Zebadiah di nihukat ay hiyan numpapto'. Ya dida an himpampun ya duwampuluda ta han opat di libu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R127_8","014_27_8","1CH","27","8","8","Ya nan miyaleman bulan ya hi Shamhuth an nalpuh nan holag Izra di nangipangpangulu, ya duwampuluda ta han opat di libudan himpampun. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R127_9","014_27_9","1CH","27","9","9","Ya nan miyonom an bulan ya hi Ira an hina' Ikkesh an iTekoa di nangipangpangulu, ya duwampuluda ta han opat di libun linala'in himpampun. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R127_10","014_27_10","1CH","27","10","10","Ya nan miyapitun bulan ya hi Helez an holag Pelon an nalpud Ephraim di nangipangpangulu, ya duwampuluda ta han opat di linala'in himpampun. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R127_11","014_27_11","1CH","27","11","11","Ya nan miyawalun bulan ya hi Sibbekai an nalpuh nan babluy ad Hushath an nalpuh holag Zerah di nangipangpangulu, ya duwampuluda ta han opat di libuh linala'in himpampun. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R127_12","014_27_12","1CH","27","12","12","Ya nan miyahiyam an bulan ya hi Abiezer an nalpud Anathoth an holag Benjamin di nangipangpangulu, ya duwampuluda ta han opat di libuh linala'in himpampun. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R127_13","014_27_13","1CH","27","13","13","Ya nan miyapulun bulan ya hi Maharai an nalpuh ad Netophath an holag Zerah di nangipangpangulu, ya duwampuluda ta han opat di libun linala'in himpampun. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R127_14","014_27_14","1CH","27","14","14","Ya nan miyapulu ta ohan bulan ya hi Benaiah an iPirathon an nalpuh nan holag Ephraim di nangipangpangulu, ya duwampuluda ta han opat di libun linala'in himpampun. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R127_15","014_27_15","1CH","27","15","15","Ya nan miyapulu ta duwan bulan ya hi Heldai an iNetophath an nalpuh nan holag Othniel di nangipangpangulu, ya duwampuluda ta han opat di libun linala'in himpampun. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R127_16","014_27_16","1CH","27","16","16","Hiyatuy nun'apilin u'upihyal hi mangipapto' hinan holag Israel: Hay napilih nan holag Reuben ya hi Eliezer an hina' Zikri, ya hay ap'apun mangipapto' hinan holag Simeon ya hi Shephatiah an hina' Maakah, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R127_17","014_27_17","1CH","27","17","17","ya hay napilih nan holag Levi ya hi Hashabiah an hina' Kemuel, ya hay napilih nan holag Aaron ya hi Zadok, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R127_18","014_27_18","1CH","27","18","18","ya hay napilih nan holag Judah ya hi Elihu an hi agin David, ya hay napilih nan holag Issachar ya hi Omri an hina' Michael, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R127_19","014_27_19","1CH","27","19","19","ya hay napilih nan holag Zebulun ya hi Ishmaiah an hina' Obadiah, ya hay napilih nan holag Naphtali ya hi Jerimoth an hina' Azriel, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R127_20","014_27_20","1CH","27","20","20","ya hay napilih nan holag Ephraim ya hi Hoshea an hina' Azaziah, ya hay napilih nan godwan holag Manasseh ya hi Joel an hina' Pedaiah, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R127_21","014_27_21","1CH","27","21","21","ya hay napilih nan godwan holag Manasseh ad Gilead ya hi Iddo an hina' Zechariah, ya hay napilih nan holag Benjamin ya hi Jaasiel an nalpuh nan holag Abner, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R127_22","014_27_22","1CH","27","22","22","ya hay napilih nan holag Dan ya hi Azarel an imbaluy Jeroham. Hiyanay napilin mangipapto' hinan ahimpahimpampun an holag Israel. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R127_23","014_27_23","1CH","27","23","23","Nan Alin hi David ya agguyna ni'yuyap nan muntawon hi duwampulu unu nan nakudang hi duwampulu ti hi Apo Dios ya intulagna an hay uyap nan holag Israel ya nidugah an do'olda an umatdah nan bittuan ad daya. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R127_24","014_27_24","1CH","27","24","24","Ya hi Joab an hina' Zeruiah ya ente\"anan uyapon nan tatagun linala'i, mu agguyna lempah an inuyap ti minoltan Apo Dios nan holag Israel an dumalat henen nun'uyapanda. At hiyaat un agguy nagtud nan uyap di tatagu, at agguy nitudo' nan udumnan tataguh nan liblun nitud'an nan tataguh din numpapto'an nan Alin hi David. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R127_25","014_27_25","1CH","27","25","25","Hiyatuy napilin manalimun hinan gina'un di alin nitudo' di ngadanda: Hi Azmaveth an hina' Adiel di manalimun hinan numbino'ob'on an puntalepnan hi gina'uh nan kuwaltun wah nan palasyu, ya hi Jonathan an hina' Uzziah di manalimun hinan numbino'ob'on an puntalepnan an wah nan nibataan hi babluy ya an amin nan nun'ibataan an puntalepnan hinan babluy ya nan pun'adugan, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R127_26","014_27_26","1CH","27","26","26","ya hi Ezri an hina' Kelub di manalimun hinan muntamuh payaw, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R127_27","014_27_27","1CH","27","27","27","ya hi Shimei an iRamath di manalimun hinan itamman di greyp, ya hi Zabdi an nalpud Shiph di manalimun hinan italepnan di bayah, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R127_28","014_27_28","1CH","27","28","28","ya hi Ba'al-Hanan an iGeder di manalimun hinan ayiw an olibo ya nan ayiw an sicamor an fig di bunganah nan nundotal an wah nan puun di dudunduntug hi appit di alimuhan di algaw, ya hi Joash di manalimun hinan puntalepnan hinan mantikan malpuh nan olibo, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R127_29","014_27_29","1CH","27","29","29","ya hi Shitrai an iSharon di manalimun hinan bakah ad Sharon, ya hi Shaphat an hina' Adlai di manalimun hinan bakan wah nan nundotal, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R127_30","014_27_30","1CH","27","30","30","ya hi Obil an holag Ishmael di manalimun hinan kamilu, ya hi Jehdeiah an iMeronoth di manalimun hinan dongki, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R127_31","014_27_31","1CH","27","31","31","ya hi Jaziz an nalpuh nan holag Hagar di manalimun hinan kalnilu ya nan gandeng. An amin hana ya diday u'upihyal an manalimun hinan a'animal ya nan gina'un nan Alin hi David. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R127_32","014_27_32","1CH","27","32","32","Ya hi Jonathan an hi ulitaon David di ohan nala'eng an muntuduh nan maphod hi ma'at, ya wada goh di abalinanan muntudo' hinan na'na'at. Ya hi Jehiel an hina' Hakmoni di manalimun hinan pun'adalan nan imbabaluy di ali. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R127_33","014_27_33","1CH","27","33","33","Ya hi Ahithophel di bumadang an mangituduh maphod hi aton nan ali. Ya hi Hushai an i'Ark di ligwana, ya hiyay mamagbagah nan ali. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R127_34","014_27_34","1CH","27","34","34","Ya unat goh natoy hi Ahithophel ya hay nihukat hinan haadna ya da Jehoiada an hina' Benaiah ay Abiathar. Ya hi Joab di ap'apun manalimun hi mummandal hinan tindalun nan ali. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R128_1","014_28_1","1CH","28","1","1","Hi David ya impa'ayagnan amin din u'upihyal ad Israel ta na'amungdah ad Jerusalem, ya diday u'upihyal an mangipangpanguluh nan himpangapu, ya u'upihyal an mumpapto' hinan tindalu, ya u'upihyal an manalimun hinan gina'u, ya a'animal, ya imbabaluy di ali, ya an amin goh din u'upihyal hinan abungnan ali, ya nan nundongol an tindalu, ya din mun'a'i'hi' an tindalu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R128_2","014_28_2","1CH","28","2","2","Ya heden na'amunganda ya timma'dog nan Alin hi David hinan hinagangda, ya inalinay, “Da'yun pohpohdo' an tatagun ni'babluya' ya donglonyu ni' tun ibaga'. Hidin hopapna ya ninomnom'un ipiyammay nahamad an Timplu ta way pangipatangan hinan Kahon an Nittuwan nan Uldin Apo Dios ta way paddungnay pangidah'ayan Apu tu'un hi Apo Dios. Ha\"in ya implanu' an ipiyamma, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R128_3","014_28_3","1CH","28","3","3","mu hi Apo Dios ya inalinan ha\"in di, Adi mabalin hi un he\"ay mangipiyammah nan Timpluh ihina' ti he\"a ya nan tindalum ya gun ayu immuy ni'gubat, at he\"a ya do'ol di pinatopatoymu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R128_4","014_28_4","1CH","28","4","4","Mu ma'innila an hi Apo Dios an dayawon nan holag Israel ya pinilia' ta ha\"in ya nan holag'u ya minaynayun amin mun'alin mangipapto' hinan holag Israel. Ya Hiya ya pinilina nan holag Judah hi alpuwan di mangipangpangulu, ya ten nan holag Judah di nalpuwanmin pamilya, at dumalat nan pamilyan ama ya waday pamhod Apo Dios ay ha\"in ti ten ha\"in di pinilinah alin mangipapto' an amin ay ditu'un holag Israel. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R128_5","014_28_5","1CH","28","5","5","Ya hi Apo Dios ya indatnay do'ol hi holag'u, ya Hiya ya pento'na han imbaluy'un hi Solomon ta hiyay umbun hinan umbunan di alih nan pumpapto'an Apo Dios hinan babluy ad Israel. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R128_6","014_28_6","1CH","28","6","6","Ya Hiya ya inalinan ha\"in di, Hi Solomon an imbaluymu di mangipiyammah nan Timplu' ti hiyay pinili' hi imbaluy'u, ya Ha\"in di hi amana. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R128_7","014_28_7","1CH","28","7","7","Ya badanga' hiya ta minaynayun di pumpapto'anah engganah unna inaynayun an mangunud hinan Uldin'u ya nan Tugun'un umat hinan ma'ma'at ad ugwan. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R128_8","014_28_8","1CH","28","8","8","At ad ugwan ya ten hapito' ay da'yuh tun wadan di hinagang tu'un holag Israel, ya wada goh hi Apu tu'un ni'yamung, ya dodonglon goh Apo Dios an Hiyay gun tu'u dayawon. At ihamadyun mangunud an amin hinan intugun Apu tu'un Hiyay Dios tu'u ta way atonyun manginaynayun an manakup eten maphod an luta, ya ta ipabanohyuh nan imbabaluyyu, ya minaynayun an boltanon nan a'apuyuh pidwa.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R128_9","014_28_9","1CH","28","9","9","Ya himmapit hi David hinan imbaluynan inalinay, “He\"a, Solomon an imbaluy'u, ya ten itugun'un atom nan pohdon Apo Dios an Hiyay dayawo' an hi amam. Ya mahapul an Hiyay itamuam ta e'kodmun amin di nitaguam, ya nomnommu, ya nan pangatmu ti Hiya ya inilanan amin di pohdon hi nomnomon hi aton. Ya gulat ta Hiyay anapom hi ayam at abuluton da'a, mu gulat ta adim abuluton ta du'gom Hiya at ma'abohhol, ya din'ug da'ah enggana. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R128_10","014_28_10","1CH","28","10","10","At mahapul an nonomnomom an hi Apo Dios di namto' ay he\"a ta he\"ay mangipiyammah nan me'gonan an Timpluna. At ad ugwan ya pun'ohhoom di punnomnomam ta ipiyammam.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R128_11","014_28_11","1CH","28","11","11","Ya unat goh nalpah ya hi David ya indatnah nan imbaluynan hi Solomon nan planun umatan di miyamma an Timplu an hay umatan nan numbino'ob'on an kuwaltun puntalepnan, ya nan gettawna, ya nan udumnan kalahin di kuwaltu, ya nan Nidugah an Me'gonan an Kuwaltuh nan pundayawan an lugal hi a'aliwan di bahol. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R128_12","014_28_12","1CH","28","12","12","Ya indatna goh di planun an amin nan ninomnomnah atondan mangiyammah nan gettaw di Timplun Apo Dios, ya an amin nan nunlene'woh an kuwaltu, ya nan kuwaltun puntalepnan hinan gina'un nan Timplu, ya nan kuwaltun puntalepnan hinan midat an onong Apo Dios. Ya an amin hanan planu ya hiyay impanomnom nan Na'abuniyanan an Lennawan hiya. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R128_13","014_28_13","1CH","28","13","13","Ya indatna goh di planuh atondan manguhig hinan tamun nan papadi, ya nan holag Levi, ya an amin nan atondan muntamuh nan Timplun Apo Dios, ya nan atondan manalimun hinan gina'un nan Timplun miyammah nan way ma'at. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R128_14","014_28_14","1CH","28","14","14","Ya imbaagna goh di aat nan damot di balitu' an miyammah an amin hinan way mabalitu'an hinan miyamman gina'un ma'usal hinan Timplu, ya imbaagna goh nan damot di silver an miyammah nan numbino'ob'on an gina'un ma'usal hinan Timplu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R128_15","014_28_15","1CH","28","15","15","Umat hinan kilun nan balitu' ya silver an miyammah nan hilaw, ya nan ipattu'an nan hilaw, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R128_16","014_28_16","1CH","28","16","16","ya nan lamehaan an hay balitu' di miyammah pangipatangan hinan tinapay an me'nong ay Apo Dios, ya nan udumnan lamehaan an hay silver di miyamma, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R128_17","014_28_17","1CH","28","17","17","ya nan ado'ol nan balitu' hi miyammah nan tuwi' an tinidor, ya nan miyammah duyun malukung, ya nan silver an duyuh miyammah nan gina'un nan Timplu, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R128_18","014_28_18","1CH","28","18","18","ya nan umatan goh di ado'ol nan namahmah an balitu' an miyammah nan pun'onngan hi panghoban hinan incense, ya nan cheribim an balitu' an nan anghel an pinapayadday paya'da an ay punluganan di mi'gubat di tigawna ta tudnganda nan Kahon an Nittuwan di Uldin Apo Dios. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R128_19","014_28_19","1CH","28","19","19","Ya inalin David di, “Nitudo' an amin hana nan planuh ma'at an miyunnudan hinan inyuldin Apo Dios hi inalinah ato'.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R128_20","014_28_20","1CH","28","20","20","Ya inalin goh David hinan imbaluynan hi Solomon di, “Pabi'ahom di punnomnomam ta adi'a humiga, at ete\"am an muntamu, ya adi'a tuma'ot, ya adi'a munlungdaya ti hi Apu tu'un hi Apo Dios an itamua' ya wagwadan he\"an bumadang ta nangamung unmu lopahon an ipiyammay Timpluna. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R128_21","014_28_21","1CH","28","21","21","At nagodwagodway tamun nan papadi ya nan holag Levi, at nidadaandan mangitamun amin hinan tamuh nan Timplun Apo Dios, ya nidadaan goh an bumadang ay he\"a nan linala'in numpanginnilan mangat an amin hinan matamuan. Ya an amin nan tatagu ya nan a'ap'apuda ya mabalin an unudondan amin nan imandalmuh atonda.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R129_1","014_29_1","1CH","29","1","1","At nan Alin hi David ya inalinah din tatagun na'amung di, “Han imbaluy'un hi Solomon ya hiyay pento' Apo Dios, mu hiya ya unga pay, at mi'id di ene'damna. Ya henen tamun ma'at ya na'alligat ti bo'on hiyay nidugdugah an punhituwan nan tagu ti henen Timplu ya bagin Apu tu'un hi Apo Dios! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R129_2","014_29_2","1CH","29","2","2","Ya indadaan'un amin nan mahapul hi miyammah nan Timplun Apo Dios an nan balitu', ya silver, ya gambang, ya gumo', ya ayiw, ya nan nun'anginan batun middum hinan miyamman al'altin di gina'un umat hinan ma'alih onyx ya turquoise, ya nan udumnan nanginan batun miyammah al'alti, ya nan do'ol an batun ma'alih marble. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R129_3","014_29_3","1CH","29","3","3","Ya bo'on hana ya anggay di indadaan'u ti idat'ud ugwan goh di udumnan pihhu' ya balitu\"u, ya manu ay ato' di umat hina ti popohdo' ahan an bumadang hinan pangiyammanyuh nan Timplun Apo Dios. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R129_4","014_29_4","1CH","29","4","4","Ya hay indat'u ya hinggahut di libuy kiluh namahmah an balitu' an nalpud Ophir, ya ohay gahut ta han napitu ta duway libu ta han pituy gahut ta han duwampulu ta pituy kiluh nan namahmah an silver ta miyammah nan al'altin di da'lig nan Timplu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R129_5","014_29_5","1CH","29","5","5","Ya wa ay ta hay balitu' di mahapul hi iyamman nan numpanginnilan mun'amma ya mabalin an hay balitu' di miyamma, ya wa ay ta hay silver ya mabalin an hiyay miyamma. At ad ugwan ya ngadan nin mah di mamhod an mangidat hinan midat ay Apo Dios an malpuh nomnomna ta mibadang goh hinan pangiyammaan hinan Timplun Apo Dios?” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R129_6","014_29_6","1CH","29","6","6","At nan mangipangpanguluh nan hina\"ama, ya nan u'upihyal hinan numbino'ob'on an himpampun an holag Israel, ya nan ap'apun mangipapto' hinan hinlibun tindalu, ya nan ap'apun mangipapto' hinan hinggahut an tindalu, ya nan ap'apun mangipapto' hinan manalimun hi gina'un nan ali an nan puntamuona ya immamlongdan nangidat. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R129_7","014_29_7","1CH","29","7","7","Ya hiyatuy nidadaan an miyammah nan Timplun Apo Dios an indatda: hinggahut ta han napitu ta han duway libu ta han nawalu ta han himpulu ta ohay kilun balitu', ya tuluy gahut ta han napat ta han nahiyam di gahut ta han hiyam di kiluh silver, ya onom di gahut ta han himpulu ta tuluy libu ta han onom di gahut ta han tulumpulu ta onom di kiluh nan gambang, ya tuluy milyon ta han opat di gahut ta han hiyam di libu ta han nahiyam di kiluh nan gumo'. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R129_8","014_29_8","1CH","29","8","8","Ya an amin nan tatagun awadan nan nun'anginan batu ya nun'iyuydah nan kuwaltun pangipo\"oyan hi pihhuh nan Timplun Apo Dios ta ene'kodda ay Jehiel an nalpuh nan holag Gershom. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R129_9","014_29_9","1CH","29","9","9","At nan tatagu ya nidugah di nun'am'amlonganda ti do'ol di nidat ay Apo Dios, ya mid ah namilit hi immidatanda. Ya nan Alin hi David ya nidugah di ni'yam'amlongana goh. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R129_10","014_29_10","1CH","29","10","10","Hi David ya impattignah nan do'ol an na'amung an tataguy nangipabagtuanan Apo Dios an inalinay: “O Apu an dayawon apumin hi Jacob, maphod un He\"ay gun madaydayaw hi mid pogpogna! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R129_11","014_29_11","1CH","29","11","11","He\"a, O Apu, di nidugah an na'abbagbagtu, ya nidugah di abalinam ya nan benangmu, ya He\"ay mangam'ameh ya me'gonan, ya an amin nan wad abuniyan ya nan wah tun luta ya bagim, ya He\"ay na'abbagbagtun alih mangipapto' an amin hi logom! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R129_12","014_29_12","1CH","29","12","12","Ya He\"ay alpuwan an amin di dumalat hi umadangyanan ya nan mahapul an gina'u, ya He\"ay mangipapto' an amin an dumalat nan bi'ahmu ya nan abalinam an me'gonan, ya He\"ay nangidat an amin hi bi'ah. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R129_13","014_29_13","1CH","29","13","13","At ad ugwan ya munyaman amin He\"an Diosmi, ya He\"ay dayawonmih gunmi ipabagbagtu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R129_14","014_29_14","1CH","29","14","14","Mu ha\"in ya nan tatagu' ya mi'id di mabalinmih idatmin He\"a ti hatun na'amung an nidat ay He\"a ya bagim an indatmun da'mi, at paddungnay unmi ibangngad nan bagim. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R129_15","014_29_15","1CH","29","15","15","Ya paddungnay un ami immiyan hitun lutan ay ami bunag ya mangilih pannigmun umat amih din o'ommodmih penghana, ya hay aat di nitaguanmih tun luta ya umat amih nan ngau an ag'aga ya ma'ubah. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R129_16","014_29_16","1CH","29","16","16","O Apu an Diosmi, inamungmi hatun gina'u ta miyammah nan Timpluh pundayawan hinan me'gonan an ngadanmu, mu hanan na'amung ya He\"an amin di nalpuwana, ya He\"ay ad hakup an amin hi logom. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R129_17","014_29_17","1CH","29","17","17","Ya inila' an He\"an Dios'u ya unmu tapngan di nomnom nan tatagum an na'amung an nangiyalih nan gina'un midat ay He\"a. Ya mid ah namilit ay ha\"in hidin nangidata' ay He\"a, ya inila' an mid goh namilit ay didan tatagu ti penpenhodmin umidat. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R129_18","014_29_18","1CH","29","18","18","O Apo Dios an dayawon da Abraham, ya hi Isaac, ya hi Jacob an ad holag ay da'mi, inaynayunmu ni' an ipaphod di nomnom nan tatagum ta mawaday pumpopohhodandah mi'id pogpogna, ya inaynayunmu ni' di pamhoddan mangunud ay He\"a. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R129_19","014_29_19","1CH","29","19","19","Ya idatam ni' han imbaluy'un hi Solomon hinan maphod an punnomnomana ta way atonan mangihamad an mangunud an amin hinan inyuldinmu, ya ta way atonan mangipiyammah nan Timplun indadaana' hi miyamma.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R129_20","014_29_20","1CH","29","20","20","Ya unat nalpah hana ya inalin David hi an amin hinan na'amung di, “Hi Apo Dios an Dios tu'un dayawonyu ta Hiyay ipabagbagtuyu!” At an amin din tatagu ya dinayawdah Apo Dios an dayawon din o'ommodda, at nunluungdan nundayaw ta impattigday nange'gonandan Apo Dios ya nan nange'gonanda goh hinan alida. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R129_21","014_29_21","1CH","29","21","21","Ya unat goh nabiggat ya numpaltidah a'animal ta ene'nongdan Apo Dios, at nun'ipulu'da din nun'a'imul an agguy nabu'lih onong Apo Dios. Ya hay a'animal an naglot hi ene'nongda ya hinlibun manilhig an baka, ya hinlibuh nan buta'al an kalnilu, ya hinlibuh nan uyaw an kalnilun linala'i, ya niddum din bayah ya nan udumnan a'animal ta way ihdan an amin nan tatagun holag Israel. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R129_22","014_29_22","1CH","29","22","22","Ya henen algaw ya nidugah di amlong nan tatagun nangan ya nanginum hidin bayah hinan wadan Apo Dios. Ya unat goh nalpah hene ya impidwadan numpilin Solomon an hina' David ta hiyay alida, at indawatda hiyan Apo Dios ta way mangipapto' ay dida, ya umat goh ay Zadok ta hiyay mumpadi. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R129_23","014_29_23","1CH","29","23","23","At hi Solomon ya inumbun hinan umbunan di ali ta hiyay nihukat ay amanan hi David. Ya hiya ya maphod di inatnan numpapto', at an amin nan tatagun holag Israel ya inunuddan amin nan immandalna. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R129_24","014_29_24","1CH","29","24","24","Ya an amin din u'upihyal, ya din numpanginnilan tindalu, ya ta\"on din udumnan holag David ya intulagdan un'unnuddan Solomon an alida. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R129_25","014_29_25","1CH","29","25","25","Ya hi Apo Dios ya indatnay pange'gonan an amin nan tatagun Solomon, ya numbalinona hiyah na'ahhamad an mi'id ah ohah din numpun'alih ad Israel hi nipaddung ay hiya. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R129_26","014_29_26","1CH","29","26","26","Ya hi David an hina' Jesse ya hiyay nun'alin nangipapto' an amin hi ad Israel. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R129_27","014_29_27","1CH","29","27","27","Ya hay numpapto'anah ad Israel ya napat di tawon ti pituy tawon di numpapto'anah ad Hebron, ya tulumpulu ta han tuluy numpapto'anad Jerusalem. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R129_28","014_29_28","1CH","29","28","28","Ya hiya ya maphod di aatnan na'alla'ay ya un matoy, ya hiya ya maphod an adu\"oy di ni'yam'amlonganah ni'taguana, ya adangyan goh, ya me'gonan. Ya heden nalpahan di natayana ya hi Solomon an imbaluynay nihukat ay hiyan nun'ali. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R129_29","014_29_29","1CH","29","29","29","Hay mangipa'innilah nan aat di numpapto'an nan Alin hi David an mete\"ah din hopapna ta nangamung di angunuhna ya wah nan intudo' Samuel an propeta, ya intudo' goh nan ohan propetan hi Nathan, ya intudo' goh Gad an oha goh an propeta. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R129_30","014_29_30","1CH","29","30","30","Ya hay inulgudda ya nan aat di inatnan numpapto', ya hay aat di bi'ahnan nun'ali, ya an amin di na'na'at ay hiya, ya hay na'at hinan holag Israel ya an amin nan abablubabluy an wah nan nunlene'woh.");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R21_1","015_1_1","2CH","1","1","1","Hi Solomon an imbaluy din hi David ya nahamad mahkay di pun'ap'apuwanad Israel ti winagahan Apo Dios an dayawona ya numbalinona ta ongol di abalinanan mun'ap'apu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R21_2","015_1_2","2CH","1","2","2","Ya la'tot ya impa'ayagnan amin nan a'ap'apun mangipapto' hinan linibun tindalu ya nan mangipapto' hinan ginahut, ya nan huhuwis, ya an amin nan a'ap'apud Israel, ya an amin nan mumpumpapto' hinan hinohha ay didan himpangapu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R21_3","015_1_3","2CH","1","3","3","Ya initnud Solomon an amin nan tatagun na'amung ta immuydah nan nabagtun lugal hi ad Gibeon ti hidiy wadan nan Tuldan Abung Apo Dios an din impiyamman Moses an baalnah din wadandah nan mapulun. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R21_4","015_1_4","2CH","1","4","4","Mu ma'innilan impitolman din hi David din Kahon an Nittuwan nan Uldin Apo Dios hi ad Kiriath Jearim ta impiyuynad Jerusalem ta nihinah di. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R21_5","015_1_5","2CH","1","5","5","Mu nunnonong an wah did Gibeon hinan hinagang nan Tuldan Abung Apo Dios din gambang an pun'onngan an din inyamman Bezalel an imbaluy Uri an ap'apun Hur. At hidiy nundayawan da Solomon ya an amin din tatagun nitnud ay hiya. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R21_6","015_1_6","2CH","1","6","6","At hidiy nange'nongan Solomon hinan hinlibun animal ta Onong an Moghob. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R21_7","015_1_7","2CH","1","7","7","Ya henen nahdom ya numpattig hi Apo Dios ay Solomon, ya inalinan hiyay, “Ibagam nan pohdom hi idat'un he\"a.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R21_8","015_1_8","2CH","1","8","8","Ya tembal Solomon an inalinan Apo Dios di, “Gunmu impattig di nidugah an homo'mun David an hi ama, ya ten ad ugwan ya nunhaadona' hi ali ta ha\"in di mihukat ay hiyan mumpapto'. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R21_9","015_1_9","2CH","1","9","9","At ipa'annungmu mahkay, Apo Dios, din intulagmun ama ti ten nunhaadona' hi ali an mumpapto' hitun tatagun do'ol ahan an umat hinan hupu' hitun luta. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R21_10","015_1_10","2CH","1","10","10","At idatmuy ananomnoma' ya la'eng'u ti hiyay mahapul'u ta mihamad di pangipapto'a' ay daten tatagu. Ti undan udot way abalina' an mangipapto' hinan umat hitun do'ol ahan an tatagum?” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R21_11","015_1_11","2CH","1","11","11","Ya tembal Apo Dios hi Solomon an inalinay, “Ma\"aphod ahan hene han endawmu ti bo'on at goh nan gina'uh tun lutay penhodmu, unu hay umadangyanam, unu nan a'al'alyam, unu hay atayan nan buhulmu, ya bo'on goh hay umadu\"ayan di pitaguam! An un nan anomnomam, ya nan la'engmu an mangipapto' hinan tatagu' an nangihaada' ay he\"ah pun'aliam! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R21_12","015_1_12","2CH","1","12","12","At idat'un he\"ay ananomnomam ya la'engmu, ya pa'adangyano' he\"a, ya idat'uy nidugah an do'ol hi gina'um, ya nan a'e'gonam ta mi'id ah ohah mipaddung ay he\"a an ta\"on din nun'ahhun an nun'ali unu hay mun'alih pidwa.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R21_13","015_1_13","2CH","1","13","13","Ya unat goh nalpah henen na'at ya nakak hi Solomon hidih nan nabagtun lugal an awadan nan Tuldan Abung Apo Dios hi ad Gibeon ta immuy ad Jerusalem. Ya hidiy numpapto'anah nan holag Israel. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R21_14","015_1_14","2CH","1","14","14","Ya hinayup Solomon di himpulu ta opat di gahut an kalesan punluganan di mi'gubat ya din himpulu ta duway libun kabayu. Ya inhinanay udum hinan numbino'ob'on an babluy, ya nan udum ya wan hiyad Jerusalem. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R21_15","015_1_15","2CH","1","15","15","Ya heden nun'alianad Jerusalem ya dimmo'ol di silver ya balitu' an umatdah ado'ol nan batu, ya nidugah an do'ol goh di ayiw an cedar an umat hinan ayiw an sicamor hinan buludna. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R21_16","015_1_16","2CH","1","16","16","Ya hay nalpuwan nan kakabayun Solomon ya hidih nan adagwin babluy ad Egypt, ya ad Kue an lina'uan nan baalnan mungkumildu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R21_17","015_1_17","2CH","1","17","17","Ya limma'uda goh ad Egypt hinan kalesan punluganan di mi'gubat an pituy kiluh silver di balulna, ya hay la'un nan ohan kabayu ya ohay kilu ta han nahuluk hi godwah kiluh silver. Ya ingkumildudah nan udumnan a'alin nan himpampun an holag Heth ya nan a'ali goh ad Aram. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R22_1","015_2_1","2CH","2","1","1","Ninomnom nan Alin hi Solomon an ete\"an iyamma nan Timplu ta way pundayawan ay Apo Dios, ya nan palasyun di ali ta way punhituwana. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R22_2","015_2_2","2CH","2","2","2","At pento'nay napituy libuh linala'i ta diday mun'ub'ubuh nan ma'usal, ya nawaluy libu goh an munhelhel hinan batu, ya pento'na goh di tuluy libu ta han onom di gahut ta diday mangipapto' hinan muntamu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R22_3","015_2_3","2CH","2","3","3","At nuntudo' ta impiyuyna ay Hiram an alid Tyre an inalinay, “Maphod din inatmun David an hi ama ti binadangam hiya ti indatam hi ayiw an cedar hi impiyammanah palasyu ta nunhituwana, ya atom ni' goh ay ha\"in. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R22_4","015_2_4","2CH","2","4","4","Ti ten ipiyamma' di Timpluh pundayawan ay Apo Dios an Dios'u ta idawat'un Hiya ta hidiy panghoban hinan incense, ya pange'nongan hinan tinapay an me'nong ay Hiya, ya nan Onong an Moghob hinan ahelhehelhelong ya amahdomahdom, ya hinan gutud di ngilin an Habadu, ya Behtah nan Akayangan di Bulan, ya hinan udumna an algaw an napto' an ngilin hi pundayawan ay Apo Dios. Ti hiyah ne tugun hi unudonmin holag Israel hi enggana. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R22_5","015_2_5","2CH","2","5","5","Ya nan Timplu an ipiyamma' ya ongol ahan ti nidugah di ana'abbagbagtun nan Diosmi ya un an amin nan udumnan madayaw. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R22_6","015_2_6","2CH","2","6","6","Mu undan waday way abalinanan mangiyammah ongol an Timpluh ihinan Apo Dios? Ti ad abuniyan ya nidugah an abellog ahan, at adi damdama umdah ihinana! Ya undan way abalinan udot an mangipiyammah nan Timpluna? Han ipiyamma' an Timplu ya un hay panghoban hinan onong an me'nong ay Hiya. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R22_7","015_2_7","2CH","2","7","7","At honogom ni' di ohah lala'in nala'eng an munhibug hi balitu', ya silver, ya gambang, ya gumo', ya nan nala'eng goh an mangiboldah nan hinulid an munggudla ya mumpugagaw. Ya ta middum hiyan mi'tamuh nan nala'eng hinan umat hinan tamu an iJudah an din pinilin aman hi David. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R22_8","015_2_8","2CH","2","8","8","At ipiyalim ni' goh di ayiw an cedar, ya ayiw an bolbol, ya nan ayiw an algum hinad Lebanon ti inila' an nan baalmu ya iniladan munlagadih nan ayiw ta tablaonda. Mu umalida nan baal'uh na ta bumadangdah nan baalmu ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R22_9","015_2_9","2CH","2","9","9","ta didan amin di mangidadaan hinan do'ol ahan an tablan mahapul'u ti heten Timplu an ipiyamma' ya ongol ahan ya ma\"aphod. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R22_10","015_2_10","2CH","2","10","10","Ya hay ipiyali' hi midat hi lagbun nan puntamuom an munlagadi ya opat di libu ya han onom di gahut hi kaban hi wheat ya umat goh hinan barle ya hinggahut ya han himpulu ta lemay libuh galon hi bayah, ya umat goh hinan lanan olibo.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R22_11","015_2_11","2CH","2","11","11","Ya nuntudo' hi Hiram an alid Tyre ta tabolona nan tudo' Solomon ay hiya, ya impiyuynan inalinay, “Dumalat nan pamhod Apo Dios hinan tataguna ya he\"ay nunhaadona ta alida!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R22_12","015_2_12","2CH","2","12","12","Ya hay intudo' goh Hiram ya inalinay, “Madayaw di Diosyu an holag Israel an nunlumud abuniyan ya tun luta ti indatana nan Alin hi David hi imbaluyna an nanomnoman ya nala'eng! Ya ten ad ugwan ya pohdonan ipiyamma nan Timplun pundayawan ay Apo Dios, ya ipiyammana goh nan palasyun punhituwana an ali. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R22_13","015_2_13","2CH","2","13","13","At ten honogo' ad ugwan hi Huram-Abi an do'ol di inilanah tamu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R22_14","015_2_14","2CH","2","14","14","Ya hi inan Huram ya nalpuh nan holag Dan, mu hi amana ya nalpud Tyre. Ya impa'enghanan muntamuh nan balitu', ya nan silver, ya nan gambang, ya gumo', ya nan batu, ya ayiw, ya nala'eng goh an mangiboldah nan hinulid an munggudla, ya mumpugagaw, ya nan linen. Ya nala'eng goh an mumpa'ot, ya abalinanan aton an amin nan way mipiyamman hiya. Ya mabalin an middum hiyan mi'tamuh nan nala'eng an tatagum ya ta\"on un hinan nala'eng an nuntamuon din alin hi amam. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R22_15","015_2_15","2CH","2","15","15","At ta\"on ni' ya ipiyalim, Apu, nan wheat, ya nan barle, ya nan lanan olibo, ya bayah an din inalim hi idatmu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R22_16","015_2_16","2CH","2","16","16","Ya li'ayonmiy do'ol an ayiw an cedar hinan inalahan hitud Lebanon ta nan mahapulmu ya impa'anudmih baybay ta engganay unna iyalih nad Joppa. At okod'a mahkay an mangubuh nad Jerusalem.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R22_17","015_2_17","2CH","2","17","17","Ya hi Solomon ya impa'uyapna din tatagun bunag an ni'hituh nan babluy ad Israel an umat hidin inat amanan din hi David. Ya hay uyapda ya hinggahut ta nabongle ta tuluy libu ya han onom di gahut. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R22_18","015_2_18","2CH","2","18","18","Ya pinilin Solomon di napituy libu ay dida ta diday mangub'ubuh nan ma'usal, ya nawaluh libu di munhelhel hinan batuh nan dudunduntug, ya tuluy libu ta han onom di gahut di mangipapto' hinan tatagu ta itududay tamuanda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R23_1","015_3_1","2CH","3","1","1","Ente\"an Solomon an impiyamma nan Timpluh ad Jerusalem hinan buludna an nangadnan hi Moriah an hiyah ne din numpattigan Apo Dios ay David an hi amana. Ya hiyah ne goh din pun'el'elekan Araunah an nalpuh holag Jebus. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R23_2","015_3_2","2CH","3","2","2","At heden nangete\"andan nangiyamma ya hidin miyadwan algaw eden miyadwan bulan hidin miyapat di tawon hi nunhaadanan nun'ali. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R23_3","015_3_3","2CH","3","3","3","Ya nan bohwatondan Timplun Apo Dios ya nahiyam di umpih inadu\"oyna, ya tulumpuluy umpih inabellogna. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R23_4","015_3_4","2CH","3","4","4","Ya nan salas hinan pantaw ya nipaddung hinan inabellog nan Timplu an tulumpuluy umpi, ya hay inata'nangna ya hinggahut ta han nawaluy umpi, ya na'amyudan hinan namahmah an balitu' di da'lig hi bunolna. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R23_5","015_3_5","2CH","3","5","5","Ya heden Me'gonan an Kuwaltu ya nada'ligan hinan ayiw an cedar, at hiyanan impa'otda nan al'altina an umat hi ayiw an palma, ya umat hi kawod, ya unda amyudan hinan namahmah an balitu'. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R23_6","015_3_6","2CH","3","6","6","Ya na'al'altian goh nan Timpluh nan na'angnginan batu, ya balitu' an din nalpud Parvaim. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R23_7","015_3_7","2CH","3","7","7","Ya impiyamyudnay balitu' hinan hamba, ya tu'ud, ya nan da'lig, ya nan pantaw nan Timplu. Ya nipa'ot goh hinan da'lig nan cherubim. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R23_8","015_3_8","2CH","3","8","8","Ya impiyammana goh nan Nidugah an Me'gonan an Kuwaltu, ya hay inadu\"oyna ya nipaddung hi inadu\"oy nan Timplu an tulumpuluy umpi, ya tulumpulu goh di umpiy inabellogna. Ya hay niyamyud hinan Nidugah an Me'gonan an Kuwaltu ya duwampuluy libu ta han hiyam di gahut di kiluh nan namahmah an balitu'. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R23_9","015_3_9","2CH","3","9","9","Ya hay damot nan balitu' an inyamyuddah nan lanha ya nahuluk hi godwah kilu, ya na'amyudan goh hi balitu' nan nammagtu an akuwakuwaltuh nan way da'lig an niyappit hi agwan ya iggid. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R23_10","015_3_10","2CH","3","10","10","Ya impiyamana goh nan duwan cherubim an na'amyudan hi balitu' hinan Nidugah an Me'gonan an Kuwaltu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R23_11","015_3_11","2CH","3","11","11","Ya pinayad nan ohan cherubim di paya'na ta nitumu' nan ohah nan dedeng nan Timplu, ya nan ohan paya'na ya nitumu' hinan paya' nan miyadwan cherubim. Ya hay lammung di lukud di inadu\"oy di paya' nan duwan cherubim ya tulumpuluy umpi, at hay inadu\"oy di ohah nan paya' di hinohhan dida ya pitu ta han godway umpi. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R23_12","015_3_12","2CH","3","12","12","At numpaddung di lukuddan duwa ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R23_13","015_3_13","2CH","3","13","13","an hay lammung di lukud di paya'dan duwa ya tulumpuluy umpi. Ya timmata'dogda an hinahagangday pantaw di Timplu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R23_14","015_3_14","2CH","3","14","14","Ya impiyamman goh Solomon nan kultinan nan Nidugah an Me'gonan an Kuwaltu an nan munggudla, ya mumpugagaw, ya mumbolah, ya nan maphod an linen. Ya naboldaan hi cherubim. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R23_15","015_3_15","2CH","3","15","15","Hidih nan way hinagang nan Timplu di nangipiyammanah duwah tu'ud an hay inata'nangda ya nabongle ta han duway umpi. Ya waday inhu\"updah nan duwan tu'ud an pitu ta han godway umpih inadu\"oynah ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R23_16","015_3_16","2CH","3","16","16","pangipa'otandah nan al'alti an umat hi kawod, ya nan hinggahut an umat hi pomegranate an hay niyamma ya gambang. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R23_17","015_3_17","2CH","3","17","17","Ya nipata'dog din tu'ud hinan hinagang nan Timplu ta nan oha ya wah appit hi agwan, ya nan oha ya wadah nan appit hi iggid. Ya heden wah appit hi agwan ya nginadnana ta hi Jakin, ya nan oha an wah appit hi iggid ya nginadnana ta hi Boaz. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R24_1","015_4_1","2CH","4","1","1","Impiyamman goh Solomon nan pun'onngan an gambang an hay inadu\"oyna ya tulumpuluy umpi an nipaddung hinan inabellogna an tulumpulu goh di umpi, ya hay inata'nangna ya himpulu ta lemay umpi. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R24_2","015_4_2","2CH","4","2","2","Ya impiyammana goh nan gambang hi ongol ahan ya na'imul an tangki, ya pitu ta han godway umpiy linuhungna, ya himpulu ta lemay umpih inabellogna, ya napat ta han lemay umpi nan lukud di nunlene'woh an na'imulana. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R24_3","015_4_3","2CH","4","3","3","Ya nan ampan di ngalab nan tangki ya waday duwah ni'al'altih nabalatoy an umat hi manilhig an bakah nan nunlene'woh. Ya hay lukud nan ohan baka ya oha ya han godwah umpi. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R24_4","015_4_4","2CH","4","4","4","Ya impabunda din ongol ahan an tangkih nan bonog di himpulu ta duwan umat hinan manilhig an baka an gumo' ta nan tulu ya hinagangday appit hi iggid hi un hagangon di buhu'an di algaw, ya nan tulu ya hinagangday buhu'an di algaw, ya nan tulu ya hinagangday appit hi alimuhan di algaw, ya nan tulu ya hinagangday appit hi agwan hi un hagangon di buhu'an di algaw. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R24_5","015_4_5","2CH","4","5","5","Ya hay inugtul den tangki ya tuluy pulgada. Ya hay ngalab nan tangki ya umat hi ngalab di bahu an naliyad an umat hinan habhabung di ha'ha'lung. Ya hay mittuh danum ya himpulu ta pituy libu ta han lemay gahut hi galon. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R24_6","015_4_6","2CH","4","6","6","Ya impiyammada goh di himpuluh pamahan ta way pun'ulahan, ya inhinada nan lemah appit hi agwan hi un hagangon di buhu'an di algaw, ya inhinaday lemah appit hi iggid. Ya hanan nidadaan ya hiyay pun'ulahan hinan me'nong an animal an Onong an Moghob. Ya nan danum hinan tangki ya hiyay pun'ihuan nan papadi. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R24_7","015_4_7","2CH","4","7","7","Ya impahibug Solomon di balitu' hi himpuluh ipattu'an di hilaw an inyunnuddah nan na'alih aatda, ya inhinadah nan Timplu ta lemah nan appit hi agwan, ya lemah goh hinan appit di iggid. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R24_8","015_4_8","2CH","4","8","8","Ya impiyammana goh di himpuluh lamehaan, ya inhinadah nan Timplu ta lemah appit hi agwan, ya nan lema goh hi appit hi iggid. Ya impiyammana goh di hinggahut hi malukung an duyun balitu' an mahapul hinan way mawalhian. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R24_9","015_4_9","2CH","4","9","9","Ya impiyammanay gettaw ta ihinan nan papadih nan Timplu, ya impiyammana goh di belbellog an gettaw hinan pangngelna, ya waday pantaw nan duwan gettaw an nan tangobda ya na'amyudan hi gambang. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R24_10","015_4_10","2CH","4","10","10","Ya din tangki ya impiha\"adnah nan immapit hi agwan an neheggon hinan dugun nan Timplu an niyappit hinan buhu'an di algaw. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R24_11","015_4_11","2CH","4","11","11","Ya impiyammana goh din banga, ya pala, ya malukung an duyun balitu' an mahapul hinan way mawalhian. At lempah Huram an tinamuan an amin din gina'un ma'usal hinan Timplun Apo Dios an hiyah ne din impiyamman nan Alin hi Solomon ay hiya ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R24_12","015_4_12","2CH","4","12","12","an nan duwan tu'ud an gumo', ya nan duwan umat hi malukung di tigawna an nipattu' hinan tu'ud, ya nan duwan kawod an ni'al'altih nan duwan duyun nipattu' hinan tu'ud, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R24_13","015_4_13","2CH","4","13","13","ya nan opat di gahut an ay pomegranate an gambang an nun'itayun hinan duwan kawod an nunle'woh hinan ay malukung an duyu, ya hindudway nunggoppong hi natuntunud hinan tu'ud, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R24_14","015_4_14","2CH","4","14","14","ya nan himpulun pamahan, ya nan himpulun ipattu'anda, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R24_15","015_4_15","2CH","4","15","15","ya nan ongol ahan an tangki, ya nan himpulu ta duwan umat hi manilhig an bakan nipabunana, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R24_16","015_4_16","2CH","4","16","16","ya nan banga, ya pala, ya nan tuwi'. An amin hana nan udum an gina'u ya hi Huram an nala'eng di nangiyammah nan mahapul hinan Timplun Apo Dios, at an amin hanan inalin nan Alin hi Solomon hi iyammana, ya nan munletaa' an gambang di niyamma. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R24_17","015_4_17","2CH","4","17","17","Ya hidih nan nundotal an Jordan hinan wadan di uklit an lutah nan numbattanan ad Sukkoth ya ad Zarethan di nangipiyamman Solomon. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R24_18","015_4_18","2CH","4","18","18","Ya nidugah an do'ol ahan di niyammah gambang, at hiyanan adida pa\"innilah atnay damot nan gambang an niyamma. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R24_19","015_4_19","2CH","4","19","19","Ya impiyamman goh Solomon nan udum an gina'un mahapul hinan Timplu, an nan balitu' an pun'onngan, ya nan lamehaan an pangihinan hinan tinapay an me'nong ay Apo Dios, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R24_20","015_4_20","2CH","4","20","20","ya nan namahmah an balitu' an ipattu'an di hilaw, ya nan punhilawan ta way matolgan hi dumaladalang hinan way hinagang di pantaw nan Nidugah an Me'gonan an Kuwaltu, ya hay inyammada ya niyunnudan hidin nitulag hi atonda, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R24_21","015_4_21","2CH","4","21","21","ya nan balitu' an al'altina, ya nan udum an punhilawan, ya nan ipit, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R24_22","015_4_22","2CH","4","22","22","ya nan umat goh hinan pun'olhangan, ya nan malukung, ya nan duyu, ya nan pangittuwan hinan bala, ya nan tangob an wah nan Nidugah an Me'gonan an Kuwaltu, ya nan pantaw hinan balkon. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R25_1","015_5_1","2CH","5","1","1","Nalpah an amin nan impatamun nan Alin hi Solomon hinan Timplun Apo Dios, at innalnan amin din gina'un indawat amanan hi David ay Apo Dios an din balitu', ya din silver, ya din udumnan gina'u, ya inhigupnah nan kuwaltun puntalepnan an wah nan Timplu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R25_2","015_5_2","2CH","5","2","2","At impa'ayag Solomon an amin nan a'ap'apud Israel an didan amin hinan mangipangpanguluh nan ahimpahimpangapu ta ma'amungdad Zion an Babluy David ta umuyda alan din Kahon an Nittuwan nan Uldin Apo Dios. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R25_3","015_5_3","2CH","5","3","3","Henen gutud ya behta hinan miyapitun bulan. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R25_4","015_5_4","2CH","5","4","4","Ya hay nangiyattang hinan Kahon ya nan holag Levi an papadi, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R25_5","015_5_5","2CH","5","5","5","ya ni'yalada goh din Tuldan Abung, ya an amin nan me'gonan an gina'una. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R25_6","015_5_6","2CH","5","6","6","Ya hidin dimmatongda an inta'inda din Kahon ya na'amung da Solomon ya an amin nan holag Israel, ya nun'onongdah kalnilu ya bakah nan way hinagang di Kahon, ya do'ol ahan di ene'nongda an adi ma'yap. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R25_7","015_5_7","2CH","5","7","7","At inyattang nan papadi din Kahon ta enehgopdah dih nan Nidugah an Me'gonan an Kuwaltuh nan Timplu, ya inhinadah nan numbattanan din duwan cherubim. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R25_8","015_5_8","2CH","5","8","8","Ya din paya' nan cherubim ya pinapayaddah nan tungul nan Kahon ta ina'allunganda ya ta\"on un din attang. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R25_9","015_5_9","2CH","5","9","9","Ya adu\"oy din attang, at mamattig di ngamngamnah nan pantaw di Nidugah an Me'gonan an Kuwaltu, mu adi mattig hinan udum an kuwaltu, ya engganad ugwan ya nunnanannong an wah di din attang. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R25_10","015_5_10","2CH","5","10","10","Ya nan Kahon ya mi'id ah nittu an anggay din duwan batun ikab an inittun Moses hidin wadandah nan Duntug an Sinai hidin ni'tulagan Apo Dios hinan holag Israel hidin nalpuwandad Egypt. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R25_11","015_5_11","2CH","5","11","11","At limmahun din papadih nan Me'gonan an Kuwaltu. Ya hay na'amung hidi ya an amin nan papadi an din nangidawat hi odoldan Apo Dios an ta\"on un nat'on an himpampun di niddumanda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R25_12","015_5_12","2CH","5","12","12","Ya an amin din holag Levi an nun'ala'eng an mungtukal an da Asaph, ya hi Heman, ya hi Jeduthun, ya nan imbaluyda, ya nan tutulangda, ya numpunlubungdah nan linen, ya nun'odnanday ma'usal hinan pungkantaan an nan cymbals, ya alpa, ya nan lyres, ya timma'dogdah nan way pun'onngan hi appit hi buhu'an di algaw an didan amin hidin hinggahut ta han duwampulu an papadin din nun'ala'eng an muntalampet. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R25_13","015_5_13","2CH","5","13","13","Ya nundedehhan nan muntalampet ya nan kumakanta an nangipadngol hinan kantadan mundayaw ya munyaman ay Apo Dios. Ya unat goh ente\"adan mungkanta ya impagangohda din talampet, ya cymbals, ya nan udumnan ma'usal hinan pungkantaan ta ipabagtudah Apo Dios an umat hituy ingkantada, “Madayaw hi Apo Dios an dumalat nan anahamadna! Ya nan munnanong an pamhodna!” Ya himbumagga ya naho'napan hi bunut nan Timplun Apo Dios, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R25_14","015_5_14","2CH","5","14","14","at mi'id di aton nan papadin manginayun hinan tamuda an dumalat nan bunut an paddungnay benang Apo Dios ta hino'napana nan Timplu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R26_1","015_6_1","2CH","6","1","1","Ya nunluwaluh Solomon an inalinay, “Apo Dios, ina'allim di mihina'ah nan ma'ugtul an bunut, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R26_2","015_6_2","2CH","6","2","2","mu ad ugwan ya ten impiyamma' di na'ahhamad an Timplu ta hiyay ihinam hi enggana.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R26_3","015_6_3","2CH","6","3","3","At hinagangna din tatagun na'amung, ya winagahana didan ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R26_4","015_6_4","2CH","6","4","4","inalinay, “Madayaw hi Apo Dios an Dios tu'un holag Israel ti impa'annungna din intulagnan aman hi David ti inalinay, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R26_5","015_6_5","2CH","6","5","5","Hidin nangekaka' hinan tatagu' ad Egypt ya mi'id ah pento\"uh nan babluy an idat'un didah pangiyamman hi Timplu ta way pundayawandan Ha\"in, ya mi'id goh ah pento\"uh mangipapto' ay dida. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R26_6","015_6_6","2CH","6","6","6","Mu ad ugwan ya pento\"ud Jerusalem ta hidiy ihinan nan Timplu, ya pento\"u he\"a, David, hi mumpapto' hinan tatagu'. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R26_7","015_6_7","2CH","6","7","7","Hi ama ya pepenhodnah din ataguna an ipiyamma nan Timpluh pundayawan ay Apo Dios an Dios tu'un holag Israel. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R26_8","015_6_8","2CH","6","8","8","Mu inalin Apo Dios ay hiyay, Ma\"aphod nan ninomnommu an ipiyamma nan Timplu ta way pundayawanyun Ha\"in. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R26_9","015_6_9","2CH","6","9","9","Mu ta\"on un umat hinay ninomnommu ya bo'on he\"ay mangipiyamma ti awni ta hay holagmuy mangipiyamma. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R26_10","015_6_10","2CH","6","10","10","Ya ten impa'annung Apo Dios din intulagna, at ha\"in di nihukat ay amah mangipapto' hitud Israel. Ya ten impiyamma' nan Timpluh pundayawan ay Apo Dios an Dios tu'un holag Israel. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R26_11","015_6_11","2CH","6","11","11","Ya inhina' hinan Timplu nan Kahon an Nittuwan nan Duwan Batun Ikab an Nitud'an nan Uldin Apo Dios ay ditu'un holag Israel.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R26_12","015_6_12","2CH","6","12","12","Ya immuy hi Solomon hinan hinagang di pun'onngan ay Apo Dios hinan way na'amungan nan holag Israel, ya inta'nangnay ngamayna an nunluwalu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R26_13","015_6_13","2CH","6","13","13","Mu nahhun an impiyammanay gambang hi tuma'dogan an hay inadu\"oyna ya waluy umpi, ya walu goh di umpih inabellogna, ya hay inata'nangna ya lemay umpi, ya inyuyna an inhinah nan gagwan di gettaw ta hiyay nunhippianan nunluwalu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R26_14","015_6_14","2CH","6","14","14","An inalinay, “He\"a, Apo Dios an dayawonmin holag Israel, mi'id ah Dios hi umat ay He\"a an ta\"on nan wad abuniyan ya tun luta! Ya ipa'annungmu nan itulagmun nidugah an pamhodmuh nan baalmun un'unnud ay He\"a. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R26_15","015_6_15","2CH","6","15","15","At engganad ugwan ya an amin din intulagmun aman hi David ya nipa'annung. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R26_16","015_6_16","2CH","6","16","16","At nomnomom ni' goh Apo Dios an dayawonmin holag Israel din inalim ay Ama an nan holagnay manginaynayun an mangipapto' ay da'min holag Israel hi unmi ihamad an mangunud hinan Uldin an umat hidin inat aman hi David. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R26_17","015_6_17","2CH","6","17","17","At ipa'annungmu ni' din intulagmun hiya! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R26_18","015_6_18","2CH","6","18","18","Mu undan nin umannung an mi'hitu'a, Apo Dios, hinan tataguh tun luta? Gulat ta adi umdad abuniyan hi ihinam at namamah ten Timplun impiyamma' an adi umda! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R26_19","015_6_19","2CH","6","19","19","Donglom ni' tun luwalu' an baalmu ta abulutom ni' nan odawo' ay He\"an Diosmi. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R26_20","015_6_20","2CH","6","20","20","At halimunam ni' heten Timpluh abigabigat ya amahdomahdom ti hiyay inalim hi pundayawanmin He\"a. At donglom ni' tun iluwalu' hi ma'at eten Timplu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R26_21","015_6_21","2CH","6","21","21","Ya donglom ay ni' goh nan luwalumin tatagum hinad abuniyan an nunhituwam hi un ami umalin munluwalun te han Timplum, ya aliwam di baholmi! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R26_22","015_6_22","2CH","6","22","22","Gulat ta waday alyondah nangat hi nappuhih nan ibbana ya mahapul an umalin ten pun'onngan eten Timplu ta ihapatanan mi'id di baholna, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R26_23","015_6_23","2CH","6","23","23","ya donglom ni' goh hinad abuniyan ta He\"ay okod an manumalyah nan baalmu, ya mummoltah nan numbahol ta balloh di nappuhin ina'inatna, ya nan mi'id di baholna ya wagaham. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R26_24","015_6_24","2CH","6","24","24","Ya gulat ta abakon da'min tatagum hinan buhul an dumalat hinan numbaholanmin He\"a ta hiyay dumalat hi apakakanmi, mu wa ay ni' ta umali amin ten Timplu an munluwalu ta itutuyumin He\"an amin nan ina'inatmin nun'appuhi ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R26_25","015_6_25","2CH","6","25","25","ya donglom ni' hinad abuniyan ta aliwam di numbaholanmin tatagum, ya ibangngad da'mih nan luta an din indatmuh din o'ommodmi. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R26_26","015_6_26","2CH","6","26","26","Ya gulat ta adim ipa'aliy udan hi malpud abuniyan an dumalat nan numbaholanmin tatagum ay He\"a, mu wa ay ta ihagangmin ten Timplun munluwalu ta itutuyumin amin nan numbaholanmin He\"a, ya din'ugmi ti nagilat amih nan nangipaligligatam ay da'mi ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R26_27","015_6_27","2CH","6","27","27","ya donglom ni' hinad abuniyan ta aliwam di numbaholanmin baalmu an tatagum an holag Israel. Ya itudum ni' ay da'mi nan makulug an ma'at ta hiyay atonmi ta miyunnudan hinan pohdom. Ya ipa'udanmu ni' ta mahebnaan tun luta an indatmun da'min tatagum ta minaynayun an banohmi. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R26_28","015_6_28","2CH","6","28","28","Ya wada ay di batel hitun babluy, unu naligat an dogoh, unu nan dudun an uman hi mihabal, unu gubaton nan buhul nan tatagum hinan babluyda, unu nan malgom an dumatong an punligatan, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R26_29","015_6_29","2CH","6","29","29","mu wa ay ta mumpahpahmo' amin tatagum an holag Israel ta ihagangmin ten Timplun mangita'nang hi ngamaymin munluwalu an dumalat nan holholtaponmi ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R26_30","015_6_30","2CH","6","30","30","ya donglom ni' nan luwalumih nan nunhituwam ad abuniyan ta aliwam di numbaholanmi. Ti He\"a ya anggay di nanginnilah nomnommin tatagu, at idatam da'min hinohhah abalinanmi ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R26_31","015_6_31","2CH","6","31","31","ta way atonmin tatagum an mangita'ot ay He\"a. At inaynayunmin gun mangunud hinan pohdom hi gutud di punhituwanmih nan lutan indatmuh din o'ommodmi. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R26_32","015_6_32","2CH","6","32","32","Ya umat goh hinan mangili ti dumalat hinan nangngolanah nan nidugah an anabagtum, ya nan anidugah di pangatmu, ya nan anidugah di bumadangam at wa ay ta umalin munluwaluh nan hinagang nan Timplu, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R26_33","015_6_33","2CH","6","33","33","ya donglom ni' hinad abuniyan. Ya an amin nan ibagan nan mangilin He\"a ya ipa'annungmu ta way aton nan tatagun amin hitun lutan manginnilah nan anidugah di abalinam. Ya ta way atonda goh an mangita'ot ay He\"a an umat hi pangita'tanmin tatagum an holag Israel ay He\"a, ya ta innilaondan heten impiyamma' an Timplu ya hiyay pundayawan ay He\"a. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R26_34","015_6_34","2CH","6","34","34","Ya wa ay ta umuy ami mi'gubat an tatagum hinan buhulmih nan malgom an pannagam ay da'mi, ya wa ay ta munluwalu amin ihagangmih tun Timplu an impiyamma' an pundayawanmin He\"ah tun babluy an pento'mu, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R26_35","015_6_35","2CH","6","35","35","ya donglom ni' hinad abuniyan nan luwalumi, ya badangan da'mi ta mangabak ami. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R26_36","015_6_36","2CH","6","36","36","Ya gulat ta way numbaholanmin He\"a ti undan way taguh adi mumbahol ta hiyay dumalat hi adim panalimunan ay da'mih pangabakan nan buhulmin da'mi ta miyuy amih nan adagwi unu neheggon an babluy, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R26_37","015_6_37","2CH","6","37","37","ya gulat ta henen babluy an niyayanmi ya ninomnommin itutuyu nan nappuhin inatmi ta munluwalu amin alyonmiy, Immannung an numbahol ami! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R26_38","015_6_38","2CH","6","38","38","Ya gulat goh ta hinan babluy an niyayanmi ya immannung an muntutuyu ami, ya munluwalu amin He\"a an ihagangmih nan Timplu an impiyamma' an pundayawan ay He\"ah nan babluy an pento'muh nan lutan indatmuh din o'ommodmi, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R26_39","015_6_39","2CH","6","39","39","ya donglom ni' ahan hinad abuniyan nan luwalumi ta igohgohan ni' da'mi, ya aliwam ni' an amin nan numbaholanmin He\"a. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R26_40","015_6_40","2CH","6","40","40","At amaphod ni' ahan Apo Dios hi un an amin nan umalin munluwalun ten Timplu ya ihamadmun donglon! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R26_41","015_6_41","2CH","6","41","41","At umali'a, Apo Dios, hitun Timplun abungmun awadan nan Kahon an Nittuwan nan Uldin an mangipattig hinan nidugah an abalinam! Ya wagaham an amin di aton nan papadin baalmu, at umamlo'amlong amin tatagum an dumalat nan ama'ma'ullaymun da'mi! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R26_42","015_6_42","2CH","6","42","42","Adia' ni' du'gon, Apo Dios an pento'mun ali, an dumalat hidin intulagmu an nan nidugah an pamhodmuh din baalmun hi aman hi David!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R27_1","015_7_1","2CH","7","1","1","Unat goh nalpah heden nunluwaluan Solomon ya himbumagga ya waday apuy an nalpud abuniyan, ya genhobnan amin din ne'nong an wah nan pun'onngan, ya nabenangan an amin nan Timpluh din benang Apo Dios ti wadah di Hiya. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R27_2","015_7_2","2CH","7","2","2","At mi'id di aton din papadin humigup hidi ti nunheglay benangna. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R27_3","015_7_3","2CH","7","3","3","Ya heden nannigan an amin nan holag Israel hinan apuy an nun'ohop an nalpud abuniyan ya nan benang Apo Dios hinan bagtun di Timplu ya nunhippida, ya nunluungda an niyatam di angahdah nan luta, ya nundayawdan Apo Dios an inaliday, “Madayaw'a, Apo Dios, an dumalat nan amaphodmu ya nan ami'id di pogpog di pamhodmu!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R27_4","015_7_4","2CH","7","4","4","Ya nan ali ya an amin din tatagu ya nun'e'nongda nan onongdan Apo Dios. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R27_5","015_7_5","2CH","7","5","5","At hay indat Solomon an alih ene'nongna ya duwampulu ta duway libuh baka, ya hinggahut ta han duwampulu ta libuh kalnilu ya gandeng ta idawatda nan Timplun Apo Dios. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R27_6","015_7_6","2CH","7","6","6","Ya din papadi ya innayunda din tamuda, ya umat goh hinan i'ibbadan holag Levi an innayundan nuntukal hinan gina'un ma'usal hinan pungkantaan an din impiyamman David hi pundayaw ay Apo Dios, ya na'usal hidin nunyamanan David hi nangalyanay, “Adi mapogpog nan pamhodmu!” At impagangoh nan papadi din talampet, ya numpangata'dog din tatagu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R27_7","015_7_7","2CH","7","7","7","Ya indawat Solomon nan gagwan nan gettaw an hinagang nan Timplun Apo Dios, ya intaduna, ya ene'nongnah di nan Onong an Moghob, ya din taban nan Onong di Pi'lenggopan ti nan gambang an pun'onngan an impiyamman Solomon ya adi umdah ihinan nan Onong an Moghob, ya nan Onong an Ma'an, ya nan taba. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R27_8","015_7_8","2CH","7","8","8","At na'apituy algaw di nangatan da Solomon hinan behta. Ya do'ol ahan nan holag Israel an ni'yamung an waday nun'alpuh nan Bihhang hi ad Hamath hi engganah nan igad ad Egypt. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R27_9","015_7_9","2CH","7","9","9","At heden angunuh hi nun'am'amlongandah nan nalpahan di pituy algaw hinan nidawatan nan pun'onngan ya nan pitu goh an algaw hi numbehtaanda ya nundayawda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R27_10","015_7_10","2CH","7","10","10","Ya heden miyaduwampulu ta tulun algaw hinan miyapitun bulan ya impa'anamut Solomon din tatagu. Ya ma\"am'amlongda nan tataguh nan ma\"aphod an inat Apo Dios ay da David ay Solomon, ya didan amin an holag Israel. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R27_11","015_7_11","2CH","7","11","11","Unat goh nalpah an impiyamman Solomon nan Timplun Apo Dios ya nan palasyuna an na'unud an amin din ninomnomnah ipiyammanah aat nan Timplu ya nan abungna, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R27_12","015_7_12","2CH","7","12","12","ya eden nahdom ya inalin Apo Dios ay Solomon di, “Dengngol'u nan luwalum, at abuluto' heten Timplu ta hiyay pange'nonganyuh nan e'nongyun Ha\"in. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R27_13","015_7_13","2CH","7","13","13","Ya gulat ay ta adi' ipa'udan, unu way ipa'ali' hinan dudun an mama\"ih nan mihabal, unu nan way punligatanyun tatagu', ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R27_14","015_7_14","2CH","7","14","14","mu wa ay ta munluwalu ayu ta itutuyuyu nan nun'appuhi ta du'gonyu at donglo' hitud abuniyan, ya inaliwa' nan numbaholanyu, ya impaphod'u nan ihabalyu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R27_15","015_7_15","2CH","7","15","15","At dodonglo' di munluwalun ten Timplu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R27_16","015_7_16","2CH","7","16","16","Ti ad ugwan ya heten Timplu di pento\"u, ya nidawat ta hiyay pundayawanyun Ha\"in, ya gun'u halimunan hi enggana. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R27_17","015_7_17","2CH","7","17","17","Ya gulat ta Ha\"in di unudom, Solomon, an umat hidin inat amam an hi David ta atom an amin nan immandal'u, ya unudom an amin nan intugun'u ya inyuldin'un he\"a ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R27_18","015_7_18","2CH","7","18","18","at mihamad di pumpapto'am. Hiyah te goh din intulag'un amam an hi David hidin nangalya' ay hiyay, Minaynayun an waday holagmu ta hiyay mangipapto' ad Israel. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R27_19","015_7_19","2CH","7","19","19","Mu gulat ta ibahhawyu nan Uldin ya nan mandal'un da'yu ta un at goh nan bulul di dayawonyu, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R27_20","015_7_20","2CH","7","20","20","at amino' da'yun holag Israel an pakakon hinan babluy an indat'un da'yu. Ya inganuy'uh ten Timplun indawatyuh pundayawanyun Ha\"in, at innilaon ay nan tataguh nan abablubabluy ya pahiwonda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R27_21","015_7_21","2CH","7","21","21","Ya ta\"on un umat hituy amaphodnad ugwan mu gulat ta mapa\"i at an amin nan maluh an mannig ya manoh'ada an alyonday, Anaad nin ta umat hituy inat Apo Dios hitun babluy ya nan Timplu? ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R27_22","015_7_22","2CH","7","22","22","Ya waday mambal an alyonday, Manu ay ya un din'ug nan holag Israel hi Apo Dios an Dios din o'ommodda an nangekak ay didad Egypt ta nan bulul di dinayawda. Hiyah ne dumalat hi aligligatanda.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R28_1","015_8_1","2CH","8","1","1","Heden angunuh di duwampuluh tawon hidin nangipiyamman Solomon hinan Timplun Apo Dios ya nan palasyuna ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R28_2","015_8_2","2CH","8","2","2","ya impipaphodna mahkay nan abablubabluy an din indat Hiram ay hiya ta nunhituwona nan holag Israel hidi. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R28_3","015_8_3","2CH","8","3","3","Ya immuy ginubat da Solomon ad Hamath Zobah, ya hinakupda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R28_4","015_8_4","2CH","8","4","4","At impipaphodna ad Tadmor hinan mapulun ya nan udum an siudad an puntalepnan ad Hamath. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R28_5","015_8_5","2CH","8","5","5","Ya impipaphodna goh nan babluy ad Beth Horon an nan wah nan bagtuna ya ampana ta na\"allup ya na'ammaan hi gumo' nan pantaw di allup. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R28_6","015_8_6","2CH","8","6","6","Ya umat goh hinan babluy ad Baalath an impipaphodna, ya an amin goh nan babluy an wadan di abung an puntalepnana, ya nan abablubabluy an ihinan nan kabayuna ya nan kalesa. Ya impiyammanan amin nan penhodnan ipiyammad Jerusalem, ya ad Lebanon, ya an amin hinan babluy an hinakupna. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R28_7","015_8_7","2CH","8","7","7","Ya an amin nan ahimpahimpampun an bo'on holag Israel an nan holag Heth, ya nan holag Amor, ya nan holag Periz, ya nan holag Hiv, ya nan iJebus ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R28_8","015_8_8","2CH","8","8","8","ti didana nan holag din na'angang hinan babluy an agguy pinatoy nan holag Israel, at numbalinon Solomon didah baalna ta diday muntamuh nan naligat an tamu, ya ninaynayun henen tamudah engganad ugwan. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R28_9","015_8_9","2CH","8","9","9","Mu agguyna numbalinon nan holag Israel hi baalna ti diday tindaluna, ya diday mangipangpanguluh nan kakapitan an tindaluna, ya kakapitan hinan kalesan punluganan di mi'gubat. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R28_10","015_8_10","2CH","8","10","10","Ya wada goh di pento'na an duway gahut ta han nabongle an u'upihyal ta way mumpapto' an amin hinan way mipatamu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R28_11","015_8_11","2CH","8","11","11","Ya ta\"on un din ahawan Solomon an imbaluy nan alid Egypt ya enekaknah nan ma'alih Babluy David ad Jerusalem ta inyuynah din impiyammanan punhituwan ahawana. Ti inalinay, “Adi mabalin hi un mihina han ahawa' hinan abung din alin nan holag Israel an hi David ti hidi din nihinan nan Kahon an Nittuwan nan Uldin Apo Dios.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R28_12","015_8_12","2CH","8","12","12","Ya hidih nan impiyamman Solomon an pun'onngan hinan way hinagang nan Timplu di nange'nonganah nan Onong an Moghob. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R28_13","015_8_13","2CH","8","13","13","Ya gun nun'onong an inunudna nan Uldin Apo Dios an din indatnan Moses hi ma'at hinan pun'onngan, at nun'onong hinan ngilin an Habadu, ya hinan Akayangan di Bulan, ya hinan tulun behtah tinawon an nan Behtan Panganan hinan Tinapay an Agguy Nabino'bo'an, ya nan Behtah nan Ahiboto', ya nan Behtan Punnomnoman hinan Tuldan A'ab'abbung. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R28_14","015_8_14","2CH","8","14","14","Ya innaynayun Solomon an inunud din inat amanan hi David an nanguhig hinan gun aton nan papadin muntamu, ya nan aton nan udum an holag Levi an mangipangpanguluh nan pungkantaan, ya nan bumadangandah nan papadih nan tamudah abigabigat. Ya umat goh hinay inatna an nanguhig hinan mun'adug hinan apantapantaw hinan Timplu ta na'unud din intugun David an baal Apo Dios. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R28_15","015_8_15","2CH","8","15","15","Ya na'unud an amin an mi'id ah nibahhaw hinan immandal David hi aton nan papadi, ya nan i'ibbadan holag Levi, ya nan ma'at hinan puntalepnan hi gina'u. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R28_16","015_8_16","2CH","8","16","16","At inhamad Solomon an impiyamma din Timplu an nete\"ah nan nipabunan di tu'udna ta engganay un nalpah. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R28_17","015_8_17","2CH","8","17","17","Ya la'tot ya immuy hi Solomon hi ad Ezion Geber ya ad Elath hinan pingit di baybay ad Edom. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R28_18","015_8_18","2CH","8","18","18","Ya hi Hiram an alid Tyre ya impiyuyna nan pupul hinan do'ol an pumpapto'onan nanginnilan mummanihu ay Solomon. At nitnudda nan baal Solomon ta immuydah ad Ophir. Ya heden numbangngadanda ya indatday himpulu ta lemay libu ta han pituy gahut ya han napituh kiluh balitu' hi idatdan Solomon. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R29_1","015_9_1","2CH","9","1","1","Ya wada han babain queen ad Sheba an nangngol hinan abalinan Solomon, at immuy ad Jerusalem ta do'ol di minahmahanah nan nun'aligat ta han napto' di pambalna. Ya do'ol di initnudnah nan taguna, ya kamilunan nun'iluganan nan do'ol an gina'un umat hi bangbanglu, ya nan do'ol an balitu', ya nan batu an nun'angina. Ya unat goh nidatong ya nundammudan Solomon ya imbaganan amin din ninomnomnah mahmahanan hiya. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R29_2","015_9_2","2CH","9","2","2","Ya nepto' an amin di nambal Solomon hinan minahmahan nan queen ay hiya. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R29_3","015_9_3","2CH","9","3","3","At hinamad den queen an nanomnoman hi Solomon ya nan aat di palasyun impiyammana, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R29_4","015_9_4","2CH","9","4","4","ya tinnigna goh di aat di ma'an hinan lamehaana, ya nan ihinan nan u'upihyalna, ya nan pun'u'unnudandan muntamuh nan palasyuna, ya nan numpapaddung an gina'uda, ya tinnigna goh an wadaday mun'id'idat hi ma'inum an numpapaddung goh di gina'uda, ya tinnigna goh nan Onong an Moghob an me'nong. Ya unat goh tinnigna hana ya nidugah ahan di amanoh'aana. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R29_5","015_9_5","2CH","9","5","5","Ya inalinah nan aliy, “Immannung din inulguddan ha\"in hinan babluymi an ina'inatmu ya nan ananomnomam! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R29_6","015_9_6","2CH","9","6","6","Mu agguy'u kinulug nan inulgudda ta engganad ugwan an ten immalia' ta hinamad'u. Ya ten un agguy nigodwa tun nidugah an ina'inatmu ya ananomnomam an inalidan ha\"in! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R29_7","015_9_7","2CH","9","7","7","At mipadenol nan linala'in puntamuom ya nan baalmun mimiddum ay he\"an gun mangngol hinan anala'engmu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R29_8","015_9_8","2CH","9","8","8","At mipabagtuh Apo Dios an Diosmuh nan namto'anan he\"ah alin nan tataguna. Ti dumalat nan minaynayun an pamhodnan da'yun tatagunan holag Israel at hiyanan he\"ay numbalinonah ali ta nahamad di atom an munhumalya ya mumpapto'.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R29_9","015_9_9","2CH","9","9","9","Ya indat den queen hinan Alin hi Solomon di nahuluk hi tuluy libuh kiluh balitu', ya nan udum an nun'anginan batu, ya nan do'ol an bangbanglu an mi'id ah umat hinah ado'ol di adaw hi nidat hinan a'ali an nihipun hidin hopapna. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R29_10","015_9_10","2CH","9","10","10","Ya wada goh din innal nan tatagun Hiram ya nan tatagun Solomon hi ad Ophir an balitu', ya algum an ayiw, ya nan nun'anginan batuh indatdan Solomon. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R29_11","015_9_11","2CH","9","11","11","At impiyammana nan algum an ayiw hi agdan nan Timplun Apo Dios ya nan agdan nan palasyuna, ya hiya goh di impiyammanah alpa ya lyres ta usalon nan mungkanta. At mi'id ah nipaddungandah nan wad Judah. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R29_12","015_9_12","2CH","9","12","12","Ya indat Solomon an amin di penhod nan queen ad Sheba, at do'do'ol di indatna ya un din impa'daw nen babain hiya. At numbangngad din babaih babluyda an didan amin hidin baalna. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R29_13","015_9_13","2CH","9","13","13","Hay gun midat ay Solomon hi atawotawon ya duwampulu ta duway libu ta han pituy gahut ya han duwampulu ta pituy kiloh balitu', ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R29_14","015_9_14","2CH","9","14","14","ya agguy ni'bilang nan buwit nan mumpungkumildu, ya ta\"on un nan silver ya balitu' an gun idat nan gobelnadol ya nan a'alih ad Arabia. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R29_15","015_9_15","2CH","9","15","15","At impiyamman Solomon di duway gahut hi dadamuna an hapiaw, ya hinohhah nan hapiaw ya niyamyud di tulu ta han godway kiluh nan namahmah an balitu'. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R29_16","015_9_16","2CH","9","16","16","Ya impiyammana goh di tuluy gahut hi i\"itang an hapiaw, ya hinohhah nan hapiaw ya niyamyud di oha ta han godway kiluh nan namahmah an balitu'. Ya inhinanan amin din hapiaw hinan way Palasyuna an hay Ayiw an Nalpud Lebanon di Niyamma. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R29_17","015_9_17","2CH","9","17","17","Ya impiyammana goh di ongol ahan an tronon di ali an na'al'altian hi ivory, ya inamyudandah nan namahmah an balitu'. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R29_18","015_9_18","2CH","9","18","18","Ya waday onom hi agdan ya un midatong hinan tronon di ali, ya waday balitu' hi niyamma an pangida\"angan. Ya hidih nan numpinangngel nan trono ya waday duwah niyammah pangipattu'an hi ngamay, ya wada goh di umat hi layon di tigawna an nedelloh. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R29_19","015_9_19","2CH","9","19","19","At heden onom an agdan nan trono ya waday niyamma an himpulu ta duwan umat goh hi layon an nun'ipata'dog hinan numpinangngel. Ya henen tronon di ali ya mi'id ah nipaddunganah nan tronoh nan udum an pumpapto'an. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R29_20","015_9_20","2CH","9","20","20","Ya ta\"on un nan bahun nan Alin hi Solomon ya namahmah an balitu' di niyamma, ya balitu' goh an amin nan gina'u an wah nan Palasyuna an hay Ayiw an Nalpud Lebanon di Niyamma. Ya mi'id ah gina'u an hay niyamma ya silver ti mi'id di balulna eden gutud di numpapto'an nan Alin hi Solomon. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R29_21","015_9_21","2CH","9","21","21","Ya wada din pupul nan ali an mungkumildun umuy hi ad Tarshish, ya din baal Hiram di nangipapto' eden pupul. Ya un mamenghan eden tuluy tawon di pumbangngadan nan pupul an malpud Tarshish, ya waday inyanamutdah balitu', ya silver, ya ivory, ya nan o\"ongol an bullang, ya nan bubulbullang. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R29_22","015_9_22","2CH","9","22","22","At nidugah di inadangyan nan Alin hi Solomon ya nan anala'engna ya un nan a'alih nan abablubabluy hitun luta. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R29_23","015_9_23","2CH","9","23","23","Ya an amin nan a'alih tun luta ya gunda umuy ay Solomon an mi'hapit ta donglonda nan aat di la'engnan indat Apo Dios ay hiya. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R29_24","015_9_24","2CH","9","24","24","Ya atawotawon ya an amin nan a'alin umuy mi'hapit ay Solomon ya waday gunda idat an adawna an nan numbino'ob'on an gina'un silver, ya balitu', ya lubung, ya nan gina'un di mi'gubat, ya nan bangbanglun middum hi ma'an, ya nan kabayu, ya nan muls. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R29_25","015_9_25","2CH","9","25","25","Ya waday opat di libu an niyammah ihinan nan kabayun Solomon ya nan kalesana. Ya wada goh di himpulu ta duway libun kabayuh nun'ihinanah nan numbino'ob'on an babluy, ya inhinanad Jerusalem di udumna. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R29_26","015_9_26","2CH","9","26","26","At nan Alin hi Solomon di ap'apuh an amin hinan a'alin mete\"ah nan Wangwang an Euphrates ta engganad Philistia, ta engganah nan igad ad Egypt. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R29_27","015_9_27","2CH","9","27","27","Ya heden nun'alian Solomon ya nan silver ya nunheglan do'ol ad Jerusalem an umat hi ado'ol di batuh di, ya nan ayiw an cedar ya nidugah an do'ol goh an umat hinan ayiw an sicamor an wah nan aluhadhad di duntug. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R29_28","015_9_28","2CH","9","28","28","Ya hi ad Egypt ya hinan numbino'ob'on an babluy di namla'anah nan do'ol an kabayuna. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R29_29","015_9_29","2CH","9","29","29","Nan udumna an na'ulgudan di aat di numpapto'an Solomon an nete\"ah din nangete\"ana ta engganah din angunuhna ya nitudo' hinan Na'ulgudan Nathan an propeta, ya hinan Imbaag Ahijah an iShiloh, ya hinan Nipattig ay Iddo an propeta an nitud'an goh di aat nan numpapto'an Jeroboam an alid Israel. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R29_30","015_9_30","2CH","9","30","30","At napat di tawon hi nangipapto'an Solomon hi ad Israel. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R29_31","015_9_31","2CH","9","31","31","Ya hidin natoy, ya nilubu' hidih nan Babluy David an hi amana. At hi Rehoboam an imbaluynay nihukat hi nun'ali. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R210_1","015_10_1","2CH","10","1","1","Hi Rehoboam ya immuy hidid Shechem ti hidiy na'amungan an amin nan holag Israel ta punhaadonda hiyah alida. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R210_2","015_10_2","2CH","10","2","2","Ya wagwah dih Jeroboam an hina' Nebat ad Egypt ti hidiy nangihi'uganah din pamatayan nan Alin hi Solomon ay hiya. Ya unat goh dengngolna an hay ali ya hi Rehoboam at nakak hidid Egypt ta immanamut hi ad Israel. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R210_3","015_10_3","2CH","10","3","3","Ya impa'ayag nan holag Israel hi Jeroboam ta niddum ay dida ta immuydan ni'hapit ay Rehoboam. Ya inalidan hiyay, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R210_4","015_10_4","2CH","10","4","4","“Hi amam ya nunholtapon da'mih din numpapto'ana an paddungnay unna impapipi'ug nan madamot ay da'mi. Mu gulat ta manghanom di atom an mangetlod ay da'mih nan tamu at umannung an he\"ay itamuanmi.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R210_5","015_10_5","2CH","10","5","5","Ya tembal Rehoboam an inalinan diday, “Awni ta nomnomo' hi tuluy algaw ya un ayu mumbangngad hitu.” At nun'akakdan amin din tatagu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R210_6","015_10_6","2CH","10","6","6","At immuy numpabadang nan Alin hi Rehoboam hinan mina'ma'ilog an nun'anomnoman an din gun bimmadang ay amanan hi Solomon hidin atagunan inalinay, “Hay maphod hi itugunyuh pambal'uh nan tatagu?” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R210_7","015_10_7","2CH","10","7","7","Ya inaliday, “Gulat ta ma'ma'ullay'a ay daten tatagu, ya ipattigmuy homo'mu, ya ipa'amlongmu dida at umannung an diday baalmuh enggana.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R210_8","015_10_8","2CH","10","8","8","Mu pinahiw Rehoboam din intugun nan mina'ma'ilog, at immuy hidin linala'in ungungan din papaddungna an manugtugun ay hiya ta diday numpabadangana. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R210_9","015_10_9","2CH","10","9","9","Ya inalinan diday, “Hay maphod hi itugunyun ha\"in hi pambal'uh nan tatagu? Ti hay alyondan ha\"in ya manghano' din nidugah an namaligat aman dida.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R210_10","015_10_10","2CH","10","10","10","Ya inalin din ungungan linala'in papaddungnay, “Hiyah te pambalmuh nan inalin nan tatagu: Tun ek'ekengngan'u ya mabi'bi'ah ya un nan gitang ama! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R210_11","015_10_11","2CH","10","11","11","Nidugah ay di nangat aman da'yu at iyal'allana an nidugdugah di ato' ay da'yu! Hi ama ya hinumplit da'yuh nan haplat, mu hay panaplat'un da'yu ya nan napagatan!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R210_12","015_10_12","2CH","10","12","12","Ya unat goh naluh di tuluy algaw ya numbangngad ay Rehoboam da Jeroboam ya an amin nan tatagu ti hiyah ne din inalina. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R210_13","015_10_13","2CH","10","13","13","Mu na\"appuhi din nambalnah din tatagu ti agguyna inunud nan intugun din mina'ma'ilog ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R210_14","015_10_14","2CH","10","14","14","an hay inunudna ya nan intudun din ungungan linala'ih alyona, at inalinan diday, “Hi ama ya un da'yu hinaplat, mu hay panaplat'un da'yu ya nan napagatan.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R210_15","015_10_15","2CH","10","15","15","At agguy inunud nan ali din pohdon nan tatagu. Mu hi Apo Dios di nangiyabulut an umat hinay ma'at ta mipa'annung din inalinah aat Jeroboam an hina' Nebat an din impa'innilana ay Ahijah an iShiloh. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R210_16","015_10_16","2CH","10","16","16","Ya unat goh ininnilan an amin nan holag Israel an adi abuluton nan ali din inalidan hiya ya inaliday, “At taynan tu'uat henen holag David ti undan tuwali niddum tu'uh imbaluy Jesse? At an amin tu'un hinohhan i'Israel ya mumpanga'anamut tu'u. At un ayu okod an holag David mahkay!” At numpanga'anamutday udum. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R210_17","015_10_17","2CH","10","17","17","Mu nan holag Israel an numpunhitud Judah ya nunnanong an hi Rehoboam di nangipapto' ay dida. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R210_18","015_10_18","2CH","10","18","18","Ya hennag nan Alin hi Rehoboam hi Adoniram an gun mangetlod hinan nidugah an tamu ta immuy ad Israel, mu nan tataguh di ya nundotnayda hiya ta engganay un natoy. Ya dimmalat henen na'at ya nunnaudon han Alin hi Rehoboam an nangipidadaan hinan kalesa, ya nunlugan ta immuy ad Jerusalem. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R210_19","015_10_19","2CH","10","19","19","At ninaynayun di namoholan nan udum an holag Israel hinan holag di a'apun David hi enggana. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R211_1","015_11_1","2CH","11","1","1","Unat goh nidatong hi Rehoboam ad Jerusalem ya inamungnan amin nan holag Judah ya nan holag Benjamin. Ya pinilinay hinggahut ta han nawaluy libuh din linala'in nun'ala'eng an mi'gubat ta umuyda gubaton nan i'ibbadad Israel ta mumbangngaddan hiya ta hiyay mangipapto' ay dida. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R211_2","015_11_2","2CH","11","2","2","Mu ni'hapit hi Apo Dios ay Shemaiah an propetan inalinay, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R211_3","015_11_3","2CH","11","3","3","“Umuy'an mi'hapit ay Rehoboam an hina' Solomon an alid Judah, ya an amin hinan holag Israel an wad Judah ya ad Benjamin ta alyom ay diday, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R211_4","015_11_4","2CH","11","4","4","Hay inalin Apo Dios ya adiyu umuy gubaton nan tutulangyu an holag Israel! Mumpanga'anamut ayun amin ti manu ay na'at hana ti Ha\"in di nangiyabulut.” Ya inunudda nan hinapit Apo Dios, at numpanga'anamutda an agguyda intuluy an nangubat ay Jeroboam. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R211_5","015_11_5","2CH","11","5","5","Ya nunhituh Rehoboam ad Jerusalem, ya impihamadnay allup nan udum an babluy hi ad Judah ta ihanianda ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R211_6","015_11_6","2CH","11","6","6","an ad Bethlehem, ya ad Etam, ya ad Tekoa, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R211_7","015_11_7","2CH","11","7","7","ya ad Beth Zur, ya ad Soko, ya ad Adullam, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R211_8","015_11_8","2CH","11","8","8","ya ad Gath, ya ad Mareshah, ya ad Ziph, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R211_9","015_11_9","2CH","11","9","9","ya ad Adoraim, ya ad Lachish, ya ad Azekah, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R211_10","015_11_10","2CH","11","10","10","ya ad Zorah, ya ad Aijalon, ya ad Hebron. Hiya hanay nun'a'allup an babluy ad Judah ya nan babluy nan holag Benjamin. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R211_11","015_11_11","2CH","11","11","11","Ya enepongnay hinohhah kapitan di tindalu ay danen babluy, ya nun'ipiyuyna goh di do'ol hi ma'an, ya lana, ya bayah, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R211_12","015_11_12","2CH","11","12","12","ya nan usalondan mi'gubat an umat hi hapiaw ya gayang. At nidugah di abalinanda mahkay ad Judah ya ad Benjamin. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R211_13","015_11_13","2CH","11","13","13","Ya ta\"on un an amin nan papadi ya nan i'ibbadan holag Levi an numpunhitud Israel ya nun'akakda ta immuydan amin an niddum ay Rehoboam hidid Judah ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R211_14","015_11_14","2CH","11","14","14","ti adida ibilang hi padih Jeroboam ya nan lala'in imbaluyna an muntamuh nan ipatamun Apo Dios. At tinaynanda nan lutada ya nan gina'uda ta immuydan numpi'hitud Jerusalem ya hinan udum goh an babluy ad Judah. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R211_15","015_11_15","2CH","11","15","15","Ti hi Jeroboam di namto' hinan papadinah nan lugal an pundayawandah nan dimunyu ya nan bulul an impiyammana an umat hi baka. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R211_16","015_11_16","2CH","11","16","16","Ya wadada goh di holag Israel an nalpuh nan numbino'ob'on an himpangapu an mamamhod an mundayaw ay Apo Dios an Dios din o'ommodda, at inunudda nan holag Levi hidid Jerusalem ta idatday onongdan Apo Dios. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R211_17","015_11_17","2CH","11","17","17","Ya hiyah ne bimmi'ahan di pinumhodan ad Judah an pumpapto'an Rehoboam an imbaluy Solomon. At tuluy tawon di nangunudandan Apo Dios an umat hidin inatdan nangunud hidin numpapto'an da David ay Solomon. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R211_18","015_11_18","2CH","11","18","18","Hi Rehoboam ya inahawanah Mahalath an imbaluy Jerimoth an hina' David. Ya hi inana ya hi Abihail an imbaluy Eliab an hina' Jesse. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R211_19","015_11_19","2CH","11","19","19","Ya tuluy linala'ih imbaluyda an da Jeush, ya hi Shemariah, ya hi Zaham. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R211_20","015_11_20","2CH","11","20","20","Ya hin'alina ya inahawan Rehoboam goh hi Maakah an imbaluy Absalom, ya opat di linala'ih imbabaluyda an da Abijah, ya hi Attai, ya da Ziza ay Shelomith. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R211_21","015_11_21","2CH","11","21","21","At hay uyap di ahawan Rehoboam ya himpulu ta waluda. Ya wadaday nanom hi udum hi imbilangnah ahawana. Mu hay pa'appohpohdonan didan amin ya hi Maakah. Ya hay uyap di imbabaluynan linala'i ya duwampulu ta han walu ya nanom hi binabai. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R211_22","015_11_22","2CH","11","22","22","At pento' Rehoboam hi Abijah an inyimbaluyna ay Maakah ta hiyay ap'apudan amin an hina\"agi ta hiyay mihukat ay hiyan mun'ali. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R211_23","015_11_23","2CH","11","23","23","Ya nala'eng hi Rehoboam ti inwa'atnay udumnah nan imbabaluynah ad Judah ya ad Benjamin ta nepongdah dih nan nun'a'allup an babluy. Ya indatnay ma'an hi mahapulda. Ya inyanapana didah do'ol an binabaih ahawaonda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R212_1","015_12_1","2CH","12","1","1","Unat goh nihamad di pumpapto'an nan Alin hi Rehoboam ya naliwana din Uldin Apo Dios, ya an amin nan holag Judah ya niddumdan hiyan numbahol. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R212_2","015_12_2","2CH","12","2","2","Ya dumalat nan adida pangunudan ay Apo Dios ya immuy ginubat da Shishak an alid Egypt ad Jerusalem hidin miyaleman tawon hi numpapto'an Rehoboam. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R212_3","015_12_3","2CH","12","3","3","Ya hay tindalun impanguluna ya hinlibu ta han duway gahut an numpunlugan hinan kalesa. Ya nanom di libuh nan numpungkabayu. Ya do'ol ahan di niddum ay dida an tindalun nalpud Libya ya ad Sukki, ya ad Cush. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R212_4","015_12_4","2CH","12","4","4","At hinakupda din nun'ihamad di allupna an babluy hi ad Judah ta engganad Jerusalem. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R212_5","015_12_5","2CH","12","5","5","Ya la'tot ya immuy nan propetan hi Shemaiah hinan Alin hi Rehoboam ya hinan i'ibbanan mangipangpanguluh nan iJudah hi na'amungandad Jerusalem ti tuma'otdan Shishak, ya inalinan diday, “Umat hituy inalin Apo Dios ay da'yu: Ingnganuya', at hiyanan inganuy'u goh da'yu ta abakon da'yun Shishak.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R212_6","015_12_6","2CH","12","6","6","At din a'ap'apud Judah ya din ali ya inabulutdan numbaholdan Apo Dios, at inaliday, “Abuluton tu'u nan inat Apo Dios ay ditu'u ti numbahol tu'u.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R212_7","015_12_7","2CH","12","7","7","Ya unat goh tinnig Apo Dios nan numpa'ampaanda ya inalina goh ay Shemaiah di, “Dumalat nan nuntutuyuanda ya nan numpa'ampaanda at adi' ubahon dida ta un'uat baliwan dida. At adi' iyabulut an pa\"ion Shishak ad Jerusalem an dumalat di bungot'u. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R212_8","015_12_8","2CH","12","8","8","Mu iyabulut'u an hakupon Shishak dida ta panginnilaandan mapmaphod hi un Ha\"in di unudonda an bo'on nan udum an alih tun luta.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R212_9","015_12_9","2CH","12","9","9","Ya unat goh ginubat da Shishak ad Jerusalem ya nun'aladan amin nan mun'apla'an an gina'un wah nan Timplun Apo Dios, ya din mun'apla'an an gina'uh nan palasyu. Ya ni'yalada goh an amin din balitu' an hapiaw an din impiyamman Solomon. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R212_10","015_12_10","2CH","12","10","10","At hinukatan Rehoboam hi gambang an hapiaw. Ya impahalimunah din a'apu an mungguwalyah nan pantaw di palasyu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R212_11","015_12_11","2CH","12","11","11","Ya wa ay ta umuy nan alih nan Timplun Apo Dios ya nitnud nan guwalya an itata'ina din hapiaw ta nalpah adyaan imbangngaddah nan kuwaltun nan guwalya. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R212_12","015_12_12","2CH","12","12","12","Ya dumalat nan numpa'ampaan Rehoboam ya na'udyaan din bungot Apo Dios ay hiya, at agguyna inubah hiya, at hiyanan waday pinumhodan ad Judah. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R212_13","015_12_13","2CH","12","13","13","Napat ta han ohay tawon Rehoboam hidin nangete\"anan nun'ali ya himpulu ta pituy tawon hi numpapto'ana eden babluy an pinilin Apo Dios ay danen amin an abablubabluy ad Israel ta way pundayawan ay Hiya. Hi inana ay ya hi Naamah an nalpuh holag Ammon. Manu ti waday abalinanan mumpapto', ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R212_14","015_12_14","2CH","12","14","14","mu nappuhiy inatnan numpapto' an agguyna inhamad an inunud hi Apo Dios. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R212_15","015_12_15","2CH","12","15","15","Ya nan ina'inat Rehoboam ya nan holagnan nete\"ah din hopapna ta engganah din angunuhna ya nitudo' hinan Liblun nan Propeta an hi Shemaiah, ya nan Liblun Iddo an oha goh an propeta an diday muntudtudo' hinan patad. Da Rehoboam ay Jeroboam ya innaynayundan gimmubagubat hidin numpapto'anda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R212_16","015_12_16","2CH","12","16","16","Hidin natayan Rehoboam ya nilubu' hinan lubu' an wah nan Babluy David. Ya hi Abijah an imbaluynay nihukat hi nun'ali. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R213_1","015_13_1","2CH","13","1","1","At ente\"an Abijah an nun'alid Judah hidin miyapulu ta waluy tawon hi nun'alian Jeroboam hi ad Israel. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R213_2","015_13_2","2CH","13","2","2","Ya un tuluy tawon di numpapto'anad Judah. Hay ngadan inana ya hi Maakah an imbaluy Uriel an iGibeah. Ya hidin numpapto'ana ya nunggugubat da Ahijah ay Jeroboam. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R213_3","015_13_3","2CH","13","3","3","Ya hay initnud Abijah hinan tindalun nun'ala'eng an mi'gubat ya opat di gahut hi libu, ya hi Jeroboam ay ya waluy gahut hi libuy nun'ala'eng an tindaluh initnudna goh. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R213_4","015_13_4","2CH","13","4","4","Ya nunti'id hi Abijah, ya timma'dog hinan Duntug an Zemaraim hinan madinuntug ad Ephraim, ya nuntu'u' an inalinay, “Da'yu, Jeroboam ya an amin ayun tatagud Israel, ya donglonyu tun hapito'! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R213_5","015_13_5","2CH","13","5","5","Unyu dan agguy inilan ni'tulag hi Apo Dios an Dios tu'un holag Israel an hay pento'nan manginaynayun an mun'ali ay ditu'u ya hi David ya nan holagna? ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R213_6","015_13_6","2CH","13","6","6","Hi Jeroboam an hina' Nebat an upihyal din hi Solomon an hina' David ya binuhulna din apuna. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R213_7","015_13_7","2CH","13","7","7","At inamungna din adi mangngol an linala'i ta niddumdan hiya ta binoholdah Rehoboam an hina' Solomon. Ya un ungah Rehoboam, at mi'id di olognan mamaliw hi odolna. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R213_8","015_13_8","2CH","13","8","8","Ya ten ad ugwan ya penhodyun buhulon nan pumpapto'an Apo Dios an indatnah nan holag David! Manu ti nidugah an do'ol ayu, ya wadan da'yu nan balitu' an baka an din impiyamman Jeroboam ta hiyay dayawonyu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R213_9","015_13_9","2CH","13","9","9","Mu pinakakyu din papadi an holag Aaron ya din i'ibbayun holag Levi ta un da'yuan pento'yuy papadiyu an umat hinan aton nan udum an tataguh tun abablubabluy. Ti malgom hinan umalin waday inta'inah baka ya pitun kalnilun mun'onong ya numbalinonyuh padiyu ta munhulbih nan bululyu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R213_10","015_13_10","2CH","13","10","10","Mu da'mi ya hi Apo Dios di Diosmi ti agguymi din'ug Hiya. Ya nan imbabaluy Aaron an papadiy munhulbin Apo Dios, ya nan i'ibbadan holag Levi di mamadang ay dida. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R213_11","015_13_11","2CH","13","11","11","Ya ahelhehelhelong ya amahdomahdom ya gunda nun'onong ay Apo Dios hinan Onong an Moghob ya nan incense, ya gunda goh ipattu' din tinapay hinan abuluton Apo Dios an ma'usal an lamehaan. Ya amahdomahdom ya gunda tolgan din hilaw an wah nan balitu' an ipattu'ana. At gunmi inat nan pohdon Apo Dios, mu da'yu ya inaliwanyu Hiya! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R213_12","015_13_12","2CH","13","12","12","At hi Apo Dios di mangipangulun da'mi. Ya nan papadi goh di nidadaan hi mangipagangoh hinan talampet an mangipa'innilah pangubatanmin da'yu. At da'yud Israel ya adiyu gubaton hi Apo Dios an Dios din o'ommod tu'u ti adi ayu mangabak damdama!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R213_13","015_13_13","2CH","13","13","13","Mu hi Jeroboam ya agguyna inyal'ali, ya hennagna din udumnan tindaluna ta immuydah appit hi bonog nan iJudah, ya nan udumna ya immuydah appit hi hinagangda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R213_14","015_13_14","2CH","13","14","14","Ya unat goh nunligguh nan iJudah ya tinnigda an lini'ub nan buhulda dida, at nunluwaludan numpabaliw ay Apo Dios, ya impagangoh din papadi din talampetda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R213_15","015_13_15","2CH","13","15","15","Ya endehhan din iJudah an tumanu'u', ya heden nuntu'u'anda ya impa'abak Apo Dios da Jeroboam ya nan tindalun di i'Israel ay da Abijah an didan amin hinan iJudah. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R213_16","015_13_16","2CH","13","16","16","At numpangalayaw din tindalun i'Israel, mu impa'abak damdama Apo Dios didah nan iJudah. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R213_17","015_13_17","2CH","13","17","17","At numpatoy da Abijah ya nan tindaluna din do'ol an tindalun i'Israel an hay uyap di nun'atoy ya lemay gahut di libuh din nun'ala'eng an tindalu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R213_18","015_13_18","2CH","13","18","18","Ya manu ay nangabakda ti nan Dios an dayawon din o'ommodday nange'kodanda goh hidin ni'gubatanda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R213_19","015_13_19","2CH","13","19","19","Ya innayun Abijah an gun nangubat ay Jeroboam, at hinakupnad Bethel, ya ad Jeshanah, ya ad Ephron, ya niddum nan bababbabluy hi nunlene'woh eden babluy. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R213_20","015_13_20","2CH","13","20","20","At nete\"an de ya mi'id mahkay din abalinan Jeroboam eden nun'alian Abijah. Ya la'tot ya minoltan Apo Dios, at natoy. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R213_21","015_13_21","2CH","13","21","21","Mu hi Abijah ay ya gun na'ud'udman di abalinana. Ya hay bilang di ahawana ya himpulu ta opatda, ya hay holagna ya duwampulu ta duway linala'i ya himpulu ta onom di binabai. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R213_22","015_13_22","2CH","13","22","22","Ya nan udumna an mangipa'innilah aat di numpapto'an Abijah, ya din udum an ina'inatna, ya hinapitna ya nitudo' hinan Liblun Na'ulgudan di Ina'inat Iddo an propeta. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R214_1","015_14_1","2CH","14","1","1","Hidin natoy hi Abijah an ali ya inlubu'dah nan lubu' hinan Babluy David ad Jerusalem. Ya han imbaluynan hi Asa di nihukat hi ali. Hi Asa ya maphod an mi'id al'alin de han babluy eden gutud di numpapto'anah himpuluy tawon. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R214_2","015_14_2","2CH","14","2","2","Ya impa'amlongnah Apo Dios an dayawonah nan nahamad an pangatna ya nan a'un'unnudna ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R214_3","015_14_3","2CH","14","3","3","ti nun'itapalna din pun'onngandah nan nat'on an dios ya nan pundayawanda, ya numpipa\"ina din dayawonda an batun bulul ya din bulul an Asherah. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R214_4","015_14_4","2CH","14","4","4","Ya tinuguna nan tatagud Judah ta hi Apo Dios an dinayaw din o'ommodday dayawonda, ya ta nan Uldina ya nan Tugunay unudonda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R214_5","015_14_5","2CH","14","5","5","At hiyanan nun'ipa'aan Asa nongkay an amin nan pundayawan nan agguy immunud ay Apo Dios ya nan pun'onngandah incense hinan abablubabluy hi ad Judah, at heden gutud di numpapto'ana ya mi'id di al'alin dida. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R214_6","015_14_6","2CH","14","6","6","At nun'ipiyammanay allup hi ad Judah ti heden gutudna ya mi'id di al'alih nan babluyda, ya hadin tawon ya mi'id ah nangubat ay dida ti hi Apo Dios di nangiyabulut. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R214_7","015_14_7","2CH","14","7","7","Ya inalinah din tatagud Judah di, “Ipaphod tu'un amin nan abablubabluy, at allupon tu'u nan numpunlene'woh, ya iyamma tu'u nan ata'nang an abung an pun'adugan, ya nan pantawda an gumo' di tangobda. Ti heten babluy ya ditu'uy ad bagi ti inunud tu'u nan pohdon Apo Dios, ya ten indatna goh tun napinpinangngel an babluy.” At pinaphodda nan abababbabluy, at pinumhod di nitaguanda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R214_8","015_14_8","2CH","14","8","8","Ya waday tindalun Asa an tuluy gahut di libu an iJudah an napongdah o\"ongol an hapiaw ya gayang, ya wada goh di duway gahut ta han nawaluy libun tindalun nalpuh nan holag Benjamin an napongda goh hi i\"itang an hapiaw ya pana. Ya daten linala'i ya nun'atulidda ya nun'ala'engdan mi'gubat. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R214_9","015_14_9","2CH","14","9","9","Mu wa han ohan algaw ya da Zerah an iCush ya immuyda ginubat nan iJudah an linibuy tindaluda, ya tuluy gahut di kalesah punluganan nan mi'gubat, ya immuyda ta engganah unda nidatong ad Mareshah. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R214_10","015_14_10","2CH","14","10","10","Ya immuy da Asa ta mi'gubatdan dida, at nidadaandan nunhood hinan way Hadog an Zephathah an neheggon hi ad Mareshah. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R214_11","015_14_11","2CH","14","11","11","Ya nunluwaluh Asa ay Apo Dios an Diosna an inalinay, “He\"a ya anggay di Dios, ya mi'id ah udum hi mamadang hinan mi'id di abalinanah nan nidugah an way abalinana! Badangan ni' da'mi, Apo Dios an Diosmi, ti He\"ay pange'kodanmin ten pi'gubatanmi! Ya He\"ay dumalat, hiyanan mi'id di ta'otmin mangubat ay daten nidugah an do'ol an tindalu! At adim ni' iyabulut an abakon da'ah nan tatagu!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R214_12","015_14_12","2CH","14","12","12","Ya unat goh intagandan nunggugubat ya binadangan Apo Dios da Asa ya nan i'ibbanan holag Judah ta inabakda nan iCush, at numpangalayawda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R214_13","015_14_13","2CH","14","13","13","Mu da Asa ya nan tindalunan ni'yibbana ya numpudugda dida ta nangamung ad Gerar, ya do'olday nun'atoy, at mi'id aton nan iCush an lumaban. Hanan na'at ya dimmalat di badang Apo Dios hinan tindaluna. At nan tindalun Asa ya nun'iyanamutday do'ol an hinamhamdah gina'u. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R214_14","015_14_14","2CH","14","14","14","Ya numpa\"idan amin nan bababbabluy hinan nunlene'woh ad Gerar ti impata'ot Apo Dios nan tataguh di. Ya nunhamhamdan amin din do'ol an nun'anginan gina'u. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R214_15","015_14_15","2CH","14","15","15","Ya ginubatda goh an amin din kampun nan mumpahtul hi a'animal, at do'ol di nun'aladah din kamilu, ya kalnilu, ya gandeng. Ya unat goh nalpah hana ya numbangngaddad Jerusalem. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R215_1","015_15_1","2CH","15","1","1","Ya la'tot ya niyodol nan Na'abuniyanan an Lennawan Azariah an hina' Oded, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R215_2","015_15_2","2CH","15","2","2","at immuy ta ni'hapit hinan Alin hi Asa, ya inalinan hiyay, “He\"a, Asa, ya da'yun amin an holag Judah ya holag Benjamin ya donglonyu tun hapito'! Hi Apo Dios ya wadan da'yuh un Hiyay unudonyu, ya gulat ta Hiyay anaponyu at ah'upanyu! Mu wa ay ta du'gonyu Hiya ya du'gon goh da'yu! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R215_3","015_15_3","2CH","15","3","3","Ti nadnoy di nangaliwan tu'un holag Israel ay Apo Dios, ya mi'id goh di padin muntudun ditu'u, ya paddungnay mi'id goh di Uldin tu'u ti agguy tu'u inilay aatna. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R215_4","015_15_4","2CH","15","4","4","Mu wa ay ta mahapul tu'uy badang ya un tu'u mahkay nomnomon hi Apo Dios an Dios tu'u, ya immannung an badangan ditu'u. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R215_5","015_15_5","2CH","15","5","5","Ya heden gutud ya atata'ot di numbaatan tu'uh nan malgom an lugal ti an amin nan tataguh nan abablubabluy ya mi'id di pun'u'unnudanda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R215_6","015_15_6","2CH","15","6","6","Ti gumanugubatday tataguh nan abablubabluy ti hi Apo Dios di nangiyabulut hinan do'ol an nunligatanda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R215_7","015_15_7","2CH","15","7","7","Mu ad ugwan ya mahapul an pabi'ahonyuy punnomnomanyu, ya adiyu higanan ti henen atonyu ya malagbuan ayu.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R215_8","015_15_8","2CH","15","8","8","Ya unat goh dengngol Asa henen hinapit Azariah an hina' Oded ya adi mahkay tuma'ot, at nun'ipa'aanan amin din bulul an abobohol ahan ay Apo Dios hi an amin hinan babluy hi ad Judah an ta\"on un nan awadan di holag Benjamin ya an amin hinan babluy an penlohdah dih nan madinuntug an babluy ad Ephraim. Ya impipaphodna din pun'onngan ay Apo Dios an nihagang hinan salas di Timplu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R215_9","015_15_9","2CH","15","9","9","Ya palpaliwan ya impa'ayag Asa an amin nan tatagud Judah, ya ad Benjamin, ya ta\"on un nan holag Ephraim, ya hi Manasseh, ya hi Simeon an immuy ni'hituhdin dida. Ti hidin tinnigday inat Apo Dios an gun bumadang hinan ali an hi Asa ya do'ol ay diday immuy ni'hitud Judah, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R215_10","015_15_10","2CH","15","10","10","at na'amungdan amin hinan kapitulyudad Jerusalem hidin miyatlun bulan eden miyapulu ta leman tawon hi numpapto'an Asa. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R215_11","015_15_11","2CH","15","11","11","At ene'nongdan Apo Dios di pituy gahut hi baka ya pituy libuh kalnilu ya gandeng an din hinamhamdan inyanamut. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R215_12","015_15_12","2CH","15","12","12","Ya intulagdan amin an ammunah Apo Dios an Dios din o'ommoddah nomnomondah dayawon, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R215_13","015_15_13","2CH","15","13","13","ya intulagda goh ta an amin nan adi mundayaw ay Apo Dios ya mahapul an mapatoyda an ta\"on unda ung'ungnga unu mina'ilog. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R215_14","015_15_14","2CH","15","14","14","At nun'ibugawdan intulag ay Apo Dios, ya nun'ipagangohda nan talampet ya nan tangguyub. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R215_15","015_15_15","2CH","15","15","15","Ya an amin nan tatagud Judah ya nidugah di amlongda ti mid ah nun'ad'adih nan inatdan nangitulag ay Apo Dios, ya ongol di namhodandan nanginnilah aat Apo Dios, ya immannung an nipa'innilan dida. At an amin nan babluy hinan nunlene'woh ya mi'id al'ali. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R215_16","015_15_16","2CH","15","16","16","Ya inaan nan Alin hi Asa goh di haad apunan hi Maakah an ahawan di ali an dumalat nan inyammanah nan lumihog an bulul an Asherah. Ya tinu\"in Asa heden nipata'dog an bulul, ya numputungna, ya intungunah nan apuy hidih nan Hadog an Kidron. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R215_17","015_15_17","2CH","15","17","17","Ya ta\"on hi un agguy nun'ipa'aan Asa an amin nan pundayawan nan agguy immunud ay Apo Dios ad Judah mu nahamad di pangulugna damdama ti hi Apo Dios ya anggay di inunudnah nan nitaguanah enggana. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R215_18","015_15_18","2CH","15","18","18","Ya nun'iyuynan amin hinan Timplun Apo Dios din gina'un ene'nongdan amana an bagin Apo Dios an din silver, ya din balitu', ya din udumnan gina'u. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R215_19","015_15_19","2CH","15","19","19","Ya napogpog an mi'id mahkay ah gubat ta nangamung un nuntulumpulu ta lemay tawon hi numpapto'an Asa. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R216_1","015_16_1","2CH","16","1","1","Heden miyatulumpulu ta onom an tawon hi numpapto'an Asa ad Judah ya immuy ginubat nan alid Israel an hi Baasha ya nan tindaluna nan iJudah, mu nungkampudad Ramah hi nahhun ta impa'allupda ta mi'id ah pange'wan an humgop unu bumuhu' ad Judah. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R216_2","015_16_2","2CH","16","2","2","Ya hi Asa ya nun'alana din silver ya din balitu' hinan puntalepnan hinan Timplun Apo Dios ya din wah nan palasyuna, ya impehnagna ta inyuydan Ben-Hadad an alid Aram an mumpapto' ad Damascus, ya impaadna ta alyondan hiyay, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R216_3","015_16_3","2CH","16","3","3","“Hay maphod ni' ya mumbaddanganta an umat hidin inat da ama ay amam! Ya ten impiyali' ay he\"a nan silver ya nan balitu' hi adawmu. At hay maphod ni' ya pogpogom nan nuntulaganyun Baasha an alid Israel ta taynan da'mi.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R216_4","015_16_4","2CH","16","4","4","Ya inabulut Ben-Hadad din inalin Asa, at hennagna din ap'apun di tindaluna ta immuyda ginubat ad Israel. At inabakda nan iDan, ya nan i'Abel Maim, ya umat goh hinan i'Ijon an hakup ad Naphtali, ya nan udum goh an babluy an nun'italepnan di gina'uh did Naphtali. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R216_5","015_16_5","2CH","16","5","5","Ya unat goh dengngol Baasha nan na'at at impadinongna din mun'ammah nan allup ad Ramah. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R216_6","015_16_6","2CH","16","6","6","Ya initnud Asa din linala'id Judah ta immuyda nun'ala din batu ya ayiw an pun'allup Baasha hi ad Ramah ta hiyay nangallupdad Geba ya ad Mizpah. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R216_7","015_16_7","2CH","16","7","7","Henen gutud ya hi Hanani an propeta ya immuy ay Asa, ya inalinan hiyay, “Dimmalat nan numpabadangam hinan alid Aram an bo'on at goh hi Apo Dios at hiyanan tinaynan da'ah nan tindalun nan alid Aram! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R216_8","015_16_8","2CH","16","8","8","Ti unmu dan naliwan an ta\"on un do'ol ya mun'abi'ah din tindalun nan iCush ya nan iLibya an do'ol di kalesadan punluganan di mi'gubat ya nan kabayuda. Mu unat goh ene'kodmun Apo Dios ya nangabakon da'a. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R216_9","015_16_9","2CH","16","9","9","Ti titiggon Apo Dios an amin di ma'ma'at hitun luta ta nan nahamad an un'unnud ay Hiya ya badangana dida. Mu nappuhi din inatmu, at mete\"ad ugwan ya minaynayun an waday pi'gubatmu!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R216_10","015_16_10","2CH","16","10","10","At ma'abbungot hi Asa hidin nangngolanah nan inalin nen propeta, at impibaludna hiya. Ya hiyah ne di nangete\"an Asa an nangipaligat hinan udumnan tatagu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R216_11","015_16_11","2CH","16","11","11","An amin nan ina'inat Asa hidin numpapto'ana ya nitudo' hinan Liblu an Na'ulgudan nan A'alid Judah ya ad Israel. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R216_12","015_16_12","2CH","16","12","12","Ya heden miyatulumpulu ta hiyam di tawon hi numpapto'ana ya waday dogoh di hu'ina. Mu ta\"on un nidugah di nunligatana ya agguy damdama numpabadang ay Apo Dios ti un at goh nan mun'agah di nange'kodana. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R216_13","015_16_13","2CH","16","13","13","At natoy eden miyanapat ta han ohay tawon hi numpapto'ana. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R216_14","015_16_14","2CH","16","14","14","Ya impalo'dah nan lungun an maphod di ammana, ya nunhiitandah nan numbino'ob'on an lanan ma\"aphod di hunghungda, ya inlubu'dah din impiyammanan lubu' hinan Babluy David ad Jerusalem, ya nun'apuydah ongol ahan di dalangna ta ipattigday aat di punlungdayaandah nan natayana. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R217_1","015_17_1","2CH","17","1","1","Hi Jehoshaphat ya nihukat ay amanan hi Asa ta hiyay nun'ali, ya inatnan amin di abalinana ta baliwana nan babluyna ta mid aton nan i'Israel an mangubat ay dida. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R217_2","015_17_2","2CH","17","2","2","At hennagna nan tindaluna ta immuyda inyadug an amin nan nun'a'allup an babluy ad Judah ya ad Ephraim an din penloh amana. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R217_3","015_17_3","2CH","17","3","3","Ya binadangan Apo Dios hiya eden hopap di tawon an numpapto'ana ti inyunnudnah din nangat apunan hi David ti agguy numpabadang hinan do'ol an bulul an Ba'al. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R217_4","015_17_4","2CH","17","4","4","Ya hay dinayawna nongkay ya hi Apo Dios an Dios din o'ommodna, ya Hiya goh intamuana, ya inunudnan amin nan Uldina an agguyna inyunnud hinan nappuhin nangat nan i'Israel. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R217_5","015_17_5","2CH","17","5","5","Ya impaphod Apo Dios di nangat Jehoshaphat an numpapto', at pinumhod nan babluy ad Judah. Ya an amin nan tatagud Judah ya nun'iyuyday adawdan hiya, at immadangyan ya nundongol di a'e'gonana. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R217_6","015_17_6","2CH","17","6","6","At ene'kodnan Apo Dios an amin nan inatna, at numpa\"inan amin din wah nan nabagtun pundayawan nan agguy immunud ay Apo Dios ya nan bulul an Asherah hi ad Judah. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R217_7","015_17_7","2CH","17","7","7","Ya heden miyatlun tawon an numpapto'ana ya nuntudtuduwona din u'upihyalna an da Ben-Hail, ya hi Obadiah, ya hi Zechariah, ya hi Nethanel, ya hi Micaiah hidid Judah. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R217_8","015_17_8","2CH","17","8","8","Ya impitnudnan dida din holag Levi an da Shemaiah, ya hi Nethaniah, ya hi Zebadiah, ya hi Asahel, ya hi Shemiramoth, ya hi Jehonathan, ya hi Adonijah, ya hi Tobijah, ya hi Tob-Adonijah, ya nan duwan padin da Elishama ay Jehoram. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R217_9","015_17_9","2CH","17","9","9","Ya heden immuyda nuntudtuduwan ya inta'inda din Liblu an Nitud'an nan Uldin Apo Dios ta bina'eldan amin nan bababbabluy ad Judah ta intudtududah din tatagu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R217_10","015_17_10","2CH","17","10","10","Ya impata'ot Apo Dios an amin nan Hentil hinan abablubabluy an wah nan nunlene'woh ad Judah ta adida gubaton da Jehoshaphat. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R217_11","015_17_11","2CH","17","11","11","Ya nan udumnan iPhilistia ya inyuyday do'ol hi silver ay Jehoshaphat ya nan udumnan ipa'dawda. Ya hay inyuy nan Arabo ya pituy libu ta han pituy gahut di buta'al an kalnilu ya pituy libu ta han pituy gahut di gandeng. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R217_12","015_17_12","2CH","17","12","12","At gun niyal'allay abalinan Jehoshaphat, ya nun'ipihamadnay ihinan di tindalu, ya umat goh hinan puntalepnan ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R217_13","015_17_13","2CH","17","13","13","hinan do'ol an gina'uh did Judah. Ya hidih ad Jerusalem an kapitulyuday nangihinanah nan nun'atulid ya nun'ala'eng an tindaluna. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R217_14","015_17_14","2CH","17","14","14","Ya hiyatuy napatadan nan ahimpahimpangapun tindalu: Hay ap'apun nalpuh holag Judah an numpapto' ya hi Adnah an tuluy gahut di libu an tindalun mun'abi'ah di ipapto'na, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R217_15","015_17_15","2CH","17","15","15","ya hay ap'apun nehnod ay hiya ya hi Jehohanan an duway libu ta han waluy gahut di tindaluy ipapto'na, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R217_16","015_17_16","2CH","17","16","16","ya hay nehnod an miyatlu ya hi Amasiah an hina' Zikri an hiyay namhod an mi'tamuh nan tamun Apo Dios, ya hay ipapto'nah tindalu ya duway gahut di libu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R217_17","015_17_17","2CH","17","17","17","Ya hay ap'apun nalpuh nan holag Benjamin ya hi Eliadah an natulid an tindalu an hay ipapto'na ya duway gahut di libuh nan numpun'odon hi pana ya hapiaw, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R217_18","015_17_18","2CH","17","18","18","ya hay nehnod ay hiya ya hi Jehozabad an nangipangpanguluh nan hinggahut ta han nawaluy libuh nan nidadaan an mi'gubat. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R217_19","015_17_19","2CH","17","19","19","An amin hanan titindalu ya intamuanda nan alih ad Judah. Ya nan udum an titindaluna ya impihinanah nan nun'a'allup an babluy ad Judah. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R218_1","015_18_1","2CH","18","1","1","Immadangyan hi Jehoshaphat, ya nundongol an me'gonan. Ya nun'apuda ay Ahab an alid Israel ti nun'ahawa nan imbabaluyda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R218_2","015_18_2","2CH","18","2","2","Ya unat goh naluh di tawon ya immuy hi Jehoshaphat hi ad Samaria ta binihhitanah Ahab. At impaltian Ahab hiyah do'ol an kalnilu ya baka. Ya inal'alu'nah Jehoshaphat ta middumdan iJudah ay didan i'Israel ta umuyda gubaton ad Ramoth Gilead ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R218_3","015_18_3","2CH","18","3","3","an inalinan hiyay, “Pohdom an mitnud ay ha\"in ta umuy tu'u gubaton ad Ramoth Gilead?” Ya tembal Jehoshaphat an inalinay, “Nun'aputa, at nan tatagu' ya bagim goh! At nan tindalu' ya nidadaanda, at bumadang amin da'yun mi'gubat.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R218_4","015_18_4","2CH","18","4","4","Ya inalina goh hinan alin di i'Israel di, “Mu hay mahhun hi atonta ya mahapul an ibagatad ugwan ay Apo Dios di aat ten ma'at.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R218_5","015_18_5","2CH","18","5","5","At impa'ayag Ahab di opat di gahut an linala'in propeta, ya binagana didan inalinay, “Mabalin an umuymi gubaton ad Ramoth Gilead, unu adi?” Ya tembalda an inalidan hinohhay, “Umuy ayu ta gubatonyu dida, at da'yuy pangabakon Apo Dios!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R218_6","015_18_6","2CH","18","6","6","Mu imbagan goh Jehoshaphat an inalinay, “Undan mi'id hituy propetan Apo Dios ta hiyay pangibagan tu'u?” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R218_7","015_18_7","2CH","18","7","7","Ya tembal Ahab an inalinay, “Ihnay oha an hay ngadana ya hi Micaiah an hina' Imlah. Mu abohla' ahan hiya ti mi'id ah imbaagnah pumhoda' an hay gunna ibaag ya nan nun'appuhin ma'at!” Ya tembal Jehoshaphat an inalinay, “Adi ni' umat hinay panapitmun hiya.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R218_8","015_18_8","2CH","18","8","8","At impa'ayag Ahab an alid Israel di ohah nan upihyalna, ya inalinay, “Umuy'a ta eka ayagan hi Micaiah an hina' Imlah, ya nunnaudom an itnud ta umali ayuh tu.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R218_9","015_18_9","2CH","18","9","9","Ya nan duwan a'ali an da Ahab ay Jehoshaphat ya numpunlubungdah nan lubung di ali, ya inumbundah nan duwan tronodah nan way pun'elekan hi paguy an wah nan gettaw an pange'wan an humigup hi ad Samaria. Ya an amin din propeta ya wah didah nan way hinagangda an mumbabbaagdah ma'at hi udum di algaw. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R218_10","015_18_10","2CH","18","10","10","Ya wada han ohan didan propetan hi Zedekiah an hina' Kenaanah, ya inyammanay gumo' hi ha'gud. Ya unat goh impattignan didan a'ali ya inalinay, “Umat hituy inalin Apo Dios: Heten ha'gud ya hiyay attigan di pana'guha'gudanyun amin hinan i'Aram ta nangamung unda ma'amin an matoy!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R218_11","015_18_11","2CH","18","11","11","Ya an amin nan udumnan propeta ya numpapaddung di nangalidan inaliday, “Umuyyu gubaton ad Ramoth Gilead, at abakonyu dida ti badangan da'yun Apo Dios!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R218_12","015_18_12","2CH","18","12","12","Ya palpaliwan ya nidatong nan upihyal an din immuy an nangayag ay Micaiah, ya inalinan hiyay, “Hay imbaag an amin nan propeta ya mangabak nan ali, at mahapul an umat goh hinay ibaagmu ta miyunnud hinan imbaagda.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R218_13","015_18_13","2CH","18","13","13","Mu hay nambal Micaiah ya inalinay, “Ihapata' ay Apo Dios an adi matmattoy an hay ibaag'u ya nan ipa'innilanan ha\"in ya anggay!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R218_14","015_18_14","2CH","18","14","14","Ya unat goh immuydah nan wadan nan Alin hi Ahab ya binagana hiyan inalinay, “Micaiah, mabalin nin an umuy amin duwan ali ya nan titindalumi ta gubatonmid Ramoth Gilead, unu adi ami umuy?” Ya tembal Micaiah an inalinay, “Mabalin an umuyyu gubaton, at umannung an mangabak ayu ti hi Apo Dios di mamadang ay da'yu!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R218_15","015_18_15","2CH","18","15","15","Mu inalin nan alin hiyay, “Uya'ay nangalya' ay he\"a an ihapatam ay Apo Dios an hay immannung di ibagam ay ha\"in!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R218_16","015_18_16","2CH","18","16","16","At tembal Micaiah an inalinay, “Hay immannung hi tinnig'u ya an amin nan i'Israel ya mun'iwa'atdah nan dudunduntug an umatdah kalnilun mi'id di mangipahtul ay dida. At inalin Apo Dios di, Daten tatagu ya mi'id di ap'apudah mangipapto' ay dida, at way ohan didaan umanamutda an mi'id di al'ali.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R218_17","015_18_17","2CH","18","17","17","Ya inalin nan alid Israel ay Jehoshaphat di, “Tigom adya an immannung din inali' ay he\"a an mi'id ahan ah imbaagnah maphod hi ma'at ay ha\"in! Ti an amin di ibaagna ya un hay nappuhi!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R218_18","015_18_18","2CH","18","18","18","Ya innaynayun Micaiah an himmapit an inalinay, “Donglom nan alyon Apo Dios! Tinnig'uh Apo Dios an inumbun hinan trononad abuniyan, ya an amin din a'anghelna ya numpangata'dogdah appit hi agwana ya iggidna. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R218_19","015_18_19","2CH","18","19","19","Ya himmapit an inalinay, Hay umuy an mangitudul ay Ahab an alid Israel ta umuyda gubaton ad Ramoth Gilead ta way atondan matoy hidi? Ya numbino'ob'on di nambaldan Hiya ti way ohaan nat'on di nambalda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R218_20","015_18_20","2CH","18","20","20","Ya la'tot ya immuy nan ohan anghel an timma'dog hinan hinagang Apo Dios, ya inalinay, Ha\"in di umuy an mangitudul ay hiya. Ya imbagan Apo Dios di, Hay aat di atom? ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R218_21","015_18_21","2CH","18","21","21","Ya inalinay, Umuya' ta pumbalino' an amin nan punhapiton Ahab hi ahilalayah ta mun'ibahhaw di ibaagda. Ya inalin Apo Dios ay hiyay, Umuy'a ta balbaliyam hiya, at ma'unud an ma'at nan ibagam.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R218_22","015_18_22","2CH","18","22","22","At inalin Micaiah goh di, “At ad ugwan ya inyabulut Apo Dios ta nan layah di hapiton nan propetam! Ti hi Apo Dios di nangiyabulut hinan ma'at ay he\"ah nappuhi.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R218_23","015_18_23","2CH","18","23","23","Ya immuy ay Micaiah nan propetan hi Zedekiah an hina' Kenaanah, ya tinapa'nay apengna, ya inalinay, “Anuud di nakakan nan Lennawan Apo Dios ay ha\"in ta immalin ni'hapit ay he\"a?” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R218_24","015_18_24","2CH","18","24","24","Ya tembal Micaiah an inalinay, “Ma'innilaam di aatnah nan algaw hi ayam an mipo\"oy hinan kuwaltu!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R218_25","015_18_25","2CH","18","25","25","Ya minandal Ahab nan tindalunan inalinay, “Dopoponyuh Micaiah! Ya imbangngadyu ay da Amon an gobelnadol hinan babluy ya hi Joash an imbaluy di ali, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R218_26","015_18_26","2CH","18","26","26","ya alyonyun diday, Hiyah te inalin nan ali: Ibaludyuh ten tagu, ya adi malgom di idatyun hiyah ma'an an ammunay tinapay ya danum ta nangamung di pumbangngada' hi alpuwa' an mi'gubat!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R218_27","015_18_27","2CH","18","27","27","Ya inhamad Micaiah an nangalih, “Gulat ta mumbangngad'a an mi'id ma'at ay he\"ah nan pi'gubatam ya agguy immannung an ni'hapit hi Apo Dios ay ha\"in!” Ya inalina goh hinan tataguy, “Nonomnomonyuh ten inali' ta adiyu aliwan!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R218_28","015_18_28","2CH","18","28","28","Ya nuntunud da Ahab an alid Israel ya hi Jehoshaphat an alid Judah an initnudda nan tindaluda ta umuyda gubaton ad Ramoth Gilead. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R218_29","015_18_29","2CH","18","29","29","Ya inalin Ahab ay Jehoshaphat di, “Hay nat'on di ilubung'u an umuy an mi'gubat ta adia' immatunan hi un ha\"in di ali, mu he\"a ya munlubung'ah nan lubung di ali.” At nan alid Israel ya nat'on di inlubungnan immuy ni'gubat. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R218_30","015_18_30","2CH","18","30","30","Ya nan alid Aram ya tinuguna din a'ap'apun nan tindalunan numpunlugan hinan kalesa an inalinay, “Adiyu gubaton nan udum an tatagu an ammuna nan alid Israel.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R218_31","015_18_31","2CH","18","31","31","At unat goh tinnig din a'ap'apun nan tindaluh Jehoshaphat ya inaliday, “Hiyah te alin di i'Israel!” At pindugda ta gubatonda. Mu numpabadang hi Jehoshaphat ay Apo Dios, at binadangan Apo Dios hiya, at inhegwenay nange'wan nan mangubat ay hiya. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R218_32","015_18_32","2CH","18","32","32","Ti unat goh tinnig nan a'ap'apun di tindalu an bo'on hiya nan alid Israel ya indinongdan namdug ay hiya. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R218_33","015_18_33","2CH","18","33","33","Mu wada han ohan tindalun malgom di panaonah nan titindalun nan i'Israel. At pinananay numbattanan di hapiaw nan alid Israel an nepto' hinan nunda\"itan di hapiawna, ya himmawang ta nepto' hi odolna, at nahugatan. Ya inalin Ahab hinan nangimunihuh nan kalesa di, “Mahapul an ibataana' hitun wadan di munggugubat ti ten nahugatana'!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R218_34","015_18_34","2CH","18","34","34","Ya henen algaw ya inyal'algawdan nunggugubat, mu nan alid Israel ya un nihahadag hidin nunluganana an hinahagangna nan i'Aram ta nangamung na'ahom. At unat goh mun'a'ahom ya natoy hi Ahab. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R219_1","015_19_1","2CH","19","1","1","Hi Jehoshaphat an alid Judah ya mi'id al'alin hiyah din gubat, at immanamut hinan palasyunad Jerusalem. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R219_2","015_19_2","2CH","19","2","2","Ya hi Jehu an hina' Hanani an propeta ya immuyna dinamu, ya inalinan hiyay, “Anaad ta binadangam nan mangamangat hinan pumbaholan, ya penpenhodmu nan mi'bohhol ay Apo Dios? At dumalat henen inatmu ya hiyay bimmungtan Apo Dios ay he\"a! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R219_3","015_19_3","2CH","19","3","3","Mu ta\"on un umat hinay inatmu ya wada damdamay maphod an inatmu an nan numpama\"iam hi an amin hinan bulul an Asherah, ya nan nangunudam ay Apo Dios.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R219_4","015_19_4","2CH","19","4","4","Ta\"on un nunhituh Jehoshaphat ad Jerusalem mu immuyna bina'el an amin nan tataguh nan babluy an nete\"ad Beersheba ta nangamung hinan madinuntug an babluy ad Ephraim, ya inal'alu'na nan tataguh di ta hi Apo Dios di dayawonda an din Dios nan o'ommodda ta mumbangngadan Apo Dios. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R219_5","015_19_5","2CH","19","5","5","Ya pento'nay huhuwis ta enepongnah nan nun'a'allup an babluy hi ad Judah. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R219_6","015_19_6","2CH","19","6","6","Ya tinuguna didan inalinay, “Ihamadyuy atonyuh nan punhumalyaanyu ti nomnomonyu an bo'on hay taguy ipadenolyuh nan pumpanuhanyu ti hi Apo Dios an wagwadan da'yuh nan pangibaaganyuh un numbahol nan tagu unu agguy. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R219_7","015_19_7","2CH","19","7","7","Hay maphod hi atonyu ya ita'otyuh Apo Dios, ya emayaanyu an munhumalya ti hi Apo Dios ya adina pohdon di layah an punhumalya, unu mipangngel, unu midatan hi mili\"ud an lagbu.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R219_8","015_19_8","2CH","19","8","8","Ya hidid Jerusalem goh an kapitulyuda ya pento' Jehoshaphat nan udumnan holag Levi, ya nan udum an papadi, ya nan himpangapu an holag Judah ta diday mangipanuh hinan way pumbaholan, ya nan adi mangunud hinan Uldin Apo Dios, ya nan way adi pun'u'unnudan nan tataguh nan babluy. Ya hidid Jerusalem di numpunhituwanda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R219_9","015_19_9","2CH","19","9","9","Ya tinuguna didan inalinay, “Mahapul an ihamadyun mangat hinan nidat ay da'yuh tamuyu ta hi Apo Dios di ita'otyu ta iyunnudyun amin hinan inalinah atonyu! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R219_10","015_19_10","2CH","19","10","10","Ya an amin nan way diklamuh iyalin nan tatagun ni'babluyanyu an nan pimmatoy an agguyna ginulat, unu nan agguy nangunud hinan Uldin, unu Mandal, unu nan udum an ma'unud ya padananyu didah nan atonda ta adida mumbahol ay Apo Dios! Ti gulat ta adiyu aton di umat hina at bumungot hi Apo Dios ay da'yu, ya ta\"on un hinan i'ibbayu! At mahapul an atonyu hana ta adi ayu mumbahol. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R219_11","015_19_11","2CH","19","11","11","At he\"a, Amariah an Nabagtun Padi, di mangipapto' hinan mumpumpanuh hi an amin hinan way midiklamun dumalat nan adida umunudan ay Apo Dios, ya he\"a, Zebadiah an hina' Ishmael an ap'apu tu'un holag Israel, di way haadnan mangipapto' hinan mumpumpanuh hinan adi umunud ay ha\"in an ali. Ya nan holag Levi di bumadang an mannig hinan mihumalya ta adi mibahhaw. At hay maphod ya ihamadyuy atonyu, at wagahan Apo Dios nan tagun na'ahhamad di pangatna.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R220_1","015_20_1","2CH","20","1","1","Agguy nadnoy ya nan tindalun iMoab, ya nan i'Ammon, ya nan udumnan holag Meun ya immuyda ta gubatonda da Jehoshaphat an alid Judah. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R220_2","015_20_2","2CH","20","2","2","Mu waday linala'in immuy an nangibaag ay Jehoshaphat an inaliday, “Na'uyday do'ol ahan an titindalun holag Edom an mangubat ay ditu'un nalpudah nan dammang nan Natoy an Lobong! Ya wah didad ugwan ad Hazezon Tamar!” (Ma'innila an hay ohah ngadana ya ad En Gedi.) ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R220_3","015_20_3","2CH","20","3","3","Ya timma'ot hi Jehoshaphat, at nunluwalun Apo Dios an numpabadang. Ya nun'ipa'innilanan amin hinan iJudah ta way ohaan mahapul an munlangduda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R220_4","015_20_4","2CH","20","4","4","At nan tatagud Judah ya nunnaudondan na'amung ta numpabadangdan Apo Dios. Nan udum ay dida ya nun'alpudah nan numbino'ob'on an bababbabluy ad Judah, ya numpapanguydad Jerusalem an kapitulyuda ta munluwaluda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R220_5","015_20_5","2CH","20","5","5","Ya timma'dog hi Jehoshaphat hinan wadan di hinagang nan na'amung an iJudah hidih nan Timplun Apo Dios hinan pa'idyamman gettaw hidid Jerusalem, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R220_6","015_20_6","2CH","20","6","6","ya enlotnan nunluwalun inalinay, “He\"a, Apo Dios an Dios din o'ommodmi, ya undan bo'on He\"ay Dios ya anggay hi ad abuniyan? He\"a goh di mangipapto' hi an amin hinan abablubabluy, ya nidugah di abalinam, at mi'id ah ohah way abalinanan mangameh ay He\"a! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R220_7","015_20_7","2CH","20","7","7","Ya undan bo'on He\"a nan Diosmi an din numpamakak hidin tatagun numpunhitun ten babluy ya un ami mipallog an holag Israel? Ya undan agguymu indat heten babluy hinan holag nan ligwam an hi Abraham ta diday ad bagih enggana? ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R220_8","015_20_8","2CH","20","8","8","At hiyay bimmabluyanmi, ya inyammamih ten Timplu ta way a'amunganmin mundayaw ay He\"a, ya inaliday, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R220_9","015_20_9","2CH","20","9","9","Wada ay di nappuhih ma'at an punligatanmi an umat hinan gubat, unu dogoh, unu batel, ya umali amin tuma'dog hinan way hinagang di Timplu ta munluwalu amin mumpabadang ay He\"a ya donglom di luwalumi, ya baliwan da'mi! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R220_10","015_20_10","2CH","20","10","10","Mu ten ad ugwan ya gubaton da'mih nan i'Ammon, ya nan iMoab, ya nan numpunhituh nan madinuntug an Seir! An didana din babluy an agguymu inyabulut an gubatonmin holag Israel hidin nalpuwan din o'ommodmid Egypt, at linauhanda dida ta agguyda inubah! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R220_11","015_20_11","2CH","20","11","11","Ya tigom di aatdad ugwan an hiyah ne balloh nan inatmin dida an ten umalidan mangubat ay da'mi ta way atondan mamakak ay da'mih tun babluymi an indatmu! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R220_12","015_20_12","2CH","20","12","12","At He\"a ni' an Diosmiy mummoltan dida! Ti mi'id di abalinanmin manangga ay daten nidugah an do'ol an titindalun mangubat ay da'mi! Ya ten mi'id di inilamih atonmi, mu He\"ay pangidenlanmi!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R220_13","015_20_13","2CH","20","13","13","Ya an amin nan linala'id Judah, ya nan a'ahawada, ya nan imbabaluydan ung'ungungnga ya numpangata'dogdah dih nan way Timplu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R220_14","015_20_14","2CH","20","14","14","Ya niyodol nan Na'abuniyanan an Lennawan Jahaziel an ohah nan linala'in na'amung hidi an hina' Zechariah an imbaluy Benaiah an hina' Jeiel an imbaluy Mattaniah an holag Asaph an ohah nan holag Levi. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R220_15","015_20_15","2CH","20","15","15","At inalinay, “Donglonyu an da'yun numpunhitud Jerusalem ya nan udum an hinakup ad Judah, ya ta\"on un he\"an Alin hi Jehoshaphat ti hiyah te hinapit Apo Dios ay da'yu an inalinay, Adi ayu tuma'ot, ya adi ayu munlungdayan dumalat nan ado'ol di tindalu ti bo'on da'yuy mi'gubat ti okoda' an Dios! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R220_16","015_20_16","2CH","20","16","16","At hi ma'et ya mundadyu ayu ta umuyyu hodon dida ti hidih nan Bihhang an Ziz di pangiti'idanda, at ah'upanyu didah nan pogpog di nundotal an lutan mipluy hinan Mapulun an Jeruel. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R220_17","015_20_17","2CH","20","17","17","Ya adiyu dida gubaton ti hay atonyu ya un ayu mundadaan hinan wadanyu ta unyu hodon, at tigonyuy ato' an Dios ti pangabako' da'yu! At adi ayu nongkay tuma'ot, ya adi ayu munlungdaya, at hi ma'et ya umuyyu hodon dida ti Ha\"in an Dios ya wagwadaa' ay da'yu!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R220_18","015_20_18","2CH","20","18","18","At inyungyung Jehoshaphat, ya an amin nan iJudah ya nan tatagud Jerusalem an kapitulyuda ya nun'iyungyungda goh ta dayawondah Apo Dios. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R220_19","015_20_19","2CH","20","19","19","Ya nan udumnan holag Levi an holag da Kohath ay Korah ya timma'dogda, ya init'u'dan nangipabagtun Apo Dios an Diosda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R220_20","015_20_20","2CH","20","20","20","Ya heden helhelong hi nabiggat ya nala\"uy din tatagu ta impadehdan immuy hinan Mapulun an Tekoa. Ya heden nangipadihanda ya timma'dog hi Jehoshaphat, ya inalinan diday, “Donglonyun i'ibba tun hapito' ay da'yu: E'kod tu'un Apo Dios, at abalinan tu'un mananggah nan mi'buhul, ya kulugon tu'u nan hapiton nan propeta, at ditu'uy mangabak!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R220_21","015_20_21","2CH","20","21","21","Ya heden nalpahan di ni'hapitan nan alih nan tatagu ya pento'nay linala'i ta ikantaday pundayawdan Apo Dios an dumalat nan anidugah di anahamadna. Ya impangpang'uda ta gun mangunud nan tindalu, at umat hituy ingkantadah din nundaldallanandan inaliday, “Madayaw hi Apo Dios ti adi mapogpog di pamhodna!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R220_22","015_20_22","2CH","20","22","22","Ya unat goh nungkantada ya ginulun Apo Dios nan tindalun i'Ammon, ya nan iMoab, ya nan numpunhituh nan madinuntug an Seir an immuy nangubat ad Judah ta un didaan numpapattoyda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R220_23","015_20_23","2CH","20","23","23","At hay na'at ya nan tindalun i'Ammon ya nan tindalun iMoab ya ginubatda nan tindalun nalpuh nan madinuntug an Seir. Ya unat goh nalpah an numpatoydan amin dida ya inlanungdaan nunggugubatda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R220_24","015_20_24","2CH","20","24","24","Ya unat goh nidatong nan tindalun di iJudah hinan lugal an pangamangan hinan mapulun ya inamangda din nidugah an do'ol an titindalu, ya tinnigda an nun'atoydan amin. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R220_25","015_20_25","2CH","20","25","25","At immuy hi Jehoshaphat ya din tataguna ta hinamhamda din gina'u. Ya do'ol di numbino'ob'on hi inah'upandah nan nun'abalul an gina'un nan nun'atoy an umat hi malgom an usalonda, ya lubung, ya nan udumnan nun'anginan gina'u. Ya nunheglan do'ol nan gina'un hinamhamda, at hiyanan tinuluy algawda an nun'amung. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R220_26","015_20_26","2CH","20","26","26","Ya heden miyapat an algaw ya na'amungdah nan way Hadog an Berakah, ya impabagtudah Apo Dios. Hiyah te dimmalat ya nginadnanda nan lugal hi Hadog an Berakah ta engganad ugwan. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R220_27","015_20_27","2CH","20","27","27","Ya impang'un Jehoshaphat an amin din iJudah ta numbangngaddad Jerusalem, ya nidugah di amlongda ti nangabakon Apo Dios dida. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R220_28","015_20_28","2CH","20","28","28","Ya unat goh nidatongdah nan kapitulyuda ya waday nangipagangoh hi alpa, ya nan gitala, ya nan talampet hidin immayandah nan Timplu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R220_29","015_20_29","2CH","20","29","29","At timma'ot an amin nan Hentil hinan abablubabluy hi nangngolandah nan inat Apo Dios an nangubat hinan buhul nan holag Israel. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R220_30","015_20_30","2CH","20","30","30","At pinumhod, ya mi'id al'alih nan pumpapto'an Jehoshaphat ti nan Diosda ya binaliwana hiyah nan abablubabluy an wah nan nunlene'woh. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R220_31","015_20_31","2CH","20","31","31","Hi Jehoshaphat ya ente\"anan numpapto' ad Judah hidin tulumpulu ta lemay tawona, ya numpapto' ad Jerusalem an kapitulyudah duwampulu ta lemay tawon. Ya hay ngadan inana ya hi Azubah an hina' Shilhi. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R220_32","015_20_32","2CH","20","32","32","Ya maphod di nangatna an enengohnah amanan hi Asa, ya agguyna imbahbahhaw, at impa'amlongnah Apo Dios hinan nahamad an nangatna. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R220_33","015_20_33","2CH","20","33","33","Mu agguyna impapa\"i nan nabagtun lugal an pundayawan nan adi umunud, at nan tatagu ya agguy nihamad di nangulugdan Apo Dios an dayawon din o'ommodda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R220_34","015_20_34","2CH","20","34","34","Ya nan udum an ina'inat Jehoshaphat hidin numpapto'ana an nete\"ah hopapna ta engganah angunuhna ya nitudo' hinan Liblun Inulgud Jehu an lala'in imbaluy Hanani an ohah nan na'ulgud hinan Liblun di A'alin nan Holag Israel. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R220_35","015_20_35","2CH","20","35","35","Mu hidin agadyuhan di alpahan di nun'alian Jehoshaphat hi ad Judah ya ni'tulag ay Ahaziah an nappuhiy pangatnan alid Israel. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R220_36","015_20_36","2CH","20","36","36","At didan duway numpa'ammah pupul hidid Ezion Geber ta punluganan an umuy hi ad Tarshish. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R220_37","015_20_37","2CH","20","37","37","Ya dumalat henen inatna ya hi Eliezer an hina' Dodavahu an iMareshah ya pinadananah Jehoshaphat an inalinay, “Dumalat nan ni'yohhaam ay Ahaziah ya pa\"ion Apo Dios nan nun'ipiyammayu an pupul!” At palpaliwan ya nun'apa\"i din pupul, at agguyda mah immuy ad Tarshish. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R221_1","015_21_1","2CH","21","1","1","Hidin natoy hi Jehoshaphat, ya inlubu'dah nan nilubu'an din o'ommodnah dih nan Babluy David an ad Jerusalem, ya han imbaluynan hi Jehoram di nihukat ay hiyah nun'ali. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R221_2","015_21_2","2CH","21","2","2","Hi Jehoram ya onomday linala'in a'agina an hay ngadanda ya hi Azariah, ya hi Jehiel, ya hi Zechariah, ya hi Azariahu, ya da Michael ay Shephatiah. An amin hana ya didanay linala'in imbabaluy din hi Jehoshaphat an alid Judah. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R221_3","015_21_3","2CH","21","3","3","Hiya ya impaboltanay do'ol an balitu', ya silver, ya nan udumnan mun'apla'an an gina'u, ya indatana goh didan hinohhah nun'a'allup an babluy hi ad Judah. Mu pinilina tuwalih Jehoram ta mihukat ay hiyan mun'ali ti hiyay pangpangullun lala'in imbaluyna. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R221_4","015_21_4","2CH","21","4","4","Mu unat goh pinumhod an mi'id al'alih nan pumpapto'an Jehoram ya nun'ipapatoyna din a'agina, ya nun'iddumna din udumnan u'upihyal hi ad Israel. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R221_5","015_21_5","2CH","21","5","5","Tulumpulu ta duway tawon Jehoram hidin nangete\"anan nun'ali, ya un waluy tawon di numpapto'anad Jerusalem an kapitulyuda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R221_6","015_21_6","2CH","21","6","6","Ya inyunnudnay aatnah din nangat nan a'alih ad Israel, at nidugah an nappuhiy nangatnan umat hinan inat din Alin hi Ahab ti inahawana han ohan babain imbaluy Ahab. At na\"appuhiy nangibilangan Apo Dios ay hiya. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R221_7","015_21_7","2CH","21","7","7","Mu ta\"on un umat hinay na'at ya agguy inyabulut Apo Dios an ma'ubah nan holag David an dumalat nan intulagnan David ti intulagna an nan holagna ya nan a'apunay manginaynayun an mumpapto' hi enggana. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R221_8","015_21_8","2CH","21","8","8","Ya heden gutud di numpapto'an Jehoram ya ni'bohhol nan holag Edom hinan iJudah, at nunlahhinda, ya numpoto'dah alida. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R221_9","015_21_9","2CH","21","9","9","Ya immuy da Jehoram ya an amin nan titindalunan nunluganday udum hinan kalesa ta gubatonda nan holag Edom, mu diday lini'ub nan tindalun nan holag Edom. Mu heden nahdom ya numpunliguddan limmayaw ti helong. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R221_10","015_21_10","2CH","21","10","10","Ya nete\"an ne han gutud ta nangamung ad ugwan ya adi pohdon nan holag Edom an nan iJudah di mangipapto' ay dida. Ya ni'bohhol goh ya nunlahhin nan iLibnah ay Jehoram ti dumalat nan nangaliwanan Apo Dios an Dios din o'ommodda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R221_11","015_21_11","2CH","21","11","11","Ya nun'ipiyammana goh nan nabagtun lugal an pundayawan nan agguy immunud hidid Judah, ya intuduwana goh nan tatagud Judah ta nan pumbaholan di gunda aton. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R221_12","015_21_12","2CH","21","12","12","Ya nan propetan hi Elijah ya nuntudo' ay Jehoram an inalinay, “Inalin Apo Dios an dayawon apum an hi David di, He\"a ya agguymu inyunnud hinan mun'aphod an nangat amam an hi Jehoshaphat unu hi apum an hi Asa an din a'alih nad Judah! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R221_13","015_21_13","2CH","21","13","13","Mu hay enengngohmu ya din nun'appuhin ina'inat nan a'alid Israel, ya he\"ay nangituduh nan i'ibbam an iJudah ti dinayawyu nan bulul an umat hidin inat Ahab an ali! Ya pinatoymu goh udot din a'agim an mapmaphod di aatda ya un he\"a! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R221_14","015_21_14","2CH","21","14","14","At dumalat henen aatmu ya nidugah di pummoltan Apo Dios hinan tatagum an ipapto'mu, ya nan imbabaluymu, ya nan a'ahawam, ya ubahonan amin nan wan he\"a an nan gina'um ya nan banohmu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R221_15","015_21_15","2CH","21","15","15","Ya nidugah di holtapom ti lumuwonay dogoh hi putum, at bumuhu' di putum.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R221_16","015_21_16","2CH","21","16","16","Ya palpaliwan ya impanomnom Apo Dios hinan iPhilistia ya hinan Arabo an numpunhituh nan neheggon hidid Cush ta umuyda gubaton da Jehoram. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R221_17","015_21_17","2CH","21","17","17","At immuyda lini'ub ad Judah, ya ginubatda ta engganay unda nangabak, ya nun'aladan amin din mun'aphod an gina'uh nan palasyun Jehoram, ya nun'iddumdan enekak nan imbabaluyna ya nan a'ahawana. At mi'id ah na'angang hinan linala'in imbabaluynan anggay hi Ahaziah an udidian. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R221_18","015_21_18","2CH","21","18","18","Ya unat goh nalpah an amin hana ya indat Apo Dios di atata'ot an dogoh hi putun nan Alin hi Jehoram an adi ma'agahan. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R221_19","015_21_19","2CH","21","19","19","Ya heden agadyuhan di angunuh den miyadwan tawon hi nundoghana ya bimmuhu' tatagwa din putuna, at natoy. Ya heden natayana ya agguy nunlungdaya nan tatagunah pangipattigandah homo'dan hiya an adi umat hinan inatdah din nahhun an o'ommodna an a'ali. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R221_20","015_21_20","2CH","21","20","20","Tulumpulu ta duway tawon Jehoram hidin nangete\"anan nun'ali, ya numpapto' ad Judah hi waluy tawon. Ya mi'id nongkay di nunlungdayah din natayana, ya nilubu' hinan Babluy David an ad Jerusalem, mu agguyda nongkay iniddum hinan nilubu'an din a'ali. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R222_1","015_22_1","2CH","22","1","1","Hi Ahaziah an udidian an imbaluy Jehoram di inhukat nan tataguh alida ti an amin nan nun'ahhun an linala'in a'agina ya pinatoy nan Arabo an nangubat ay dida. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R222_2","015_22_2","2CH","22","2","2","Ya duwampulu ta duway tawon Ahaziah hidin nangete\"anan nun'ali, mu un ohay tawon di numpapto'ana. Hay ngadan inana ya hi Athaliah an ap'apun nan Alin hi Omri. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R222_3","015_22_3","2CH","22","3","3","Ya nappuhiy nangatna an inyunnudnah din inat nan holag Ahab ti hi inanay nangitudun hiyan mangat hi nappuhi, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R222_4","015_22_4","2CH","22","4","4","at nan adi pohdon Apo Dios di ina'inatna. Ti unat goh natoy hi amana ya nan nappuhin nangat din Alin hi Ahab di inunudna nongkay ti hiyah ne gun nitugun ay hiya. At diday dimmalat hi pimmuhiana. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R222_5","015_22_5","2CH","22","5","5","At inunudna nongkay nan nanugundan hiya, at niddumdan Joram an alid Israel ta immuyda ginubat da Hazael an alid Aram hidid Ramoth Gilead. Ya nahugatan hi Joram hinan nunggugubatanda, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R222_6","015_22_6","2CH","22","6","6","at numbangngad ad Jezreel ta hidiy nun'eblayanah nan hugatna. Ya unat goh dengngol Ahaziah an nadinul hi Joram at nundadyun immuy hidid Jezreel ta immuyna hinamad di aatna. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R222_7","015_22_7","2CH","22","7","7","Mu ingga'id Apo Dios hidin immayan Ahaziah an nangidungaw ay Joram di nangubahanan hiya. Ti heden immayanah di ya initnud Joram hi Ahaziah ta immuyda dinamuh Jehu an hina' Nimshi an hiyay pento' Apo Dios an mangubah hinan holag Ahab. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R222_8","015_22_8","2CH","22","8","8","Ya nipaddeh eden pamatayan da Jehu hinan holag Ahab ya wadada nan u'upihyal ad Judah ya nan linala'in a'amuna'on Ahaziah an mangidungaw ay Ahaziah, at numpatoyda didan amin. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R222_9","015_22_9","2CH","22","9","9","Ya immuy impa'anap Jehu hi Ahaziah, ya inah'upan nan tindaluna hiyan nipo\"oy hi ad Samaria. At dempapda ta inyuydan Jehu ya unda patayon. Ya enephodda hiyan inlubu' ti alyonday, “Hiya ya ap'apun Jehoshaphat an nahamad di pangulugnan Apo Dios.” Mu mi'id ah ohah nan holag Ahaziah hi na'angang an mabi'ah an manginayun an mumpapto' hinan babluyda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R222_10","015_22_10","2CH","22","10","10","Hi Athaliah ya unat goh dengngolna an pinatoyda din imbaluynan hi Ahaziah at nun'ipapatoyna goh an amin din holag di pamilyan nan alid Judah ta hiya tuwali mun'ali. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R222_11","015_22_11","2CH","22","11","11","Mu hi Jehosheba an babain agin Ahaziah an imbaluy nan Alin hi Jehoram ya nunligud, ya inawitnah Joash an ohah nan imbabaluy Ahaziah an wah din niddum hinan udum an imbabaluy nan ali an magadyuh di pamatayanda. Ya enekaknah Joash ya nan tumungaw ay hiya ta inyuynan impo\"oy hinan ohan kuwaltuh nan Timplu. At agguy pinatoy Athaliah din unga ti impo\"oy nongkay Jehosheba an ahawan nan Nabagtun Padin hi Jehoiada. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R222_12","015_22_12","2CH","22","12","12","Ya onom di tawon hi nipopo\"oyan den ungah nan Timplun Apo Dios hidin numpapto'an Athaliah. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R223_1","015_23_1","2CH","23","1","1","Heden miyapitun tawon hi nun'alian Athaliah ya ninomnom nan Nabagtun Padiy maphod hi atona. At immuy ni'tulag hinan leman a'ap'apun nan tindalu an da Azariah an hina' Jeroham, ya hi Ishmael an hina' Jehohanan, ya hi Azariah an hina' Obed, ya hi Maaseiah an hina' Adaiah, ya hi Elishaphat an hina' Zikri. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R223_2","015_23_2","2CH","23","2","2","At immuyda lene'od an amin nan abablubabluy hi ad Judah ta hinayupdan amin nan holag Levi ya an amin nan hinohhan mumpapto' hinan himpangapuh nan holag Israel an numpunhituh nan abablubabluy ad Judah, ya initnudda ta immuydad Jerusalem. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R223_3","015_23_3","2CH","23","3","3","Ya na'amungdah nan way Timplun Apo Dios ta hidiy nangitulagandah nan ungan Alin hi Joash an badanganda hiya. Ya inalin Jehoiada ay diday, “Wah tu han imbaluy din natoy an ali, at ad ugwan ya mahapul an hiyay mun'ali ti hiyah ne intulag Apo Dios an hay holag David di mumpapto' ay ditu'u. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R223_4","015_23_4","2CH","23","4","4","At ad ugwan ya umat hituy atonyu: nan papadi ya nan i'ibbadan holag Levi an mangitamuh nan tamudah nan ngilin an Habadu ya mun'atluda ta nan miyatlun godwan dida ya iyadugdan amin nan pantaw di allup nan Timplu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R223_5","015_23_5","2CH","23","5","5","Ya nan ohan miyatlun godwa ya diday mun'adug hinan palasyu, ya nan oha goh an miyatlun godwa ya diday mun'adug hinan Buhhu'an an Pantaw hinan Allup an miyuy hinan babluy. Ya an amin nan udum an linala'i ya mihinadah nan gettaw nan Timplun Apo Dios. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R223_6","015_23_6","2CH","23","6","6","Ya mahapul an adi malgom di humigup hinan Timplun Apo Dios an ammuna nan papadi ya nan i'ibbadan holag Levi an muntamuh di ti nidawatda, at me'gonanda. Mu an amin nan udumnan linala'i ya mahapul an unudonda nan intugun Apo Dios ay didah atonda an adida humigup. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R223_7","015_23_7","2CH","23","7","7","Ya nan holag Levi di mun'adug hinan ali, at an amin di ayana ya mimitnuddan hiyan adida taytaynan. Ya mahapul an o'odnanda nan hanggapda ta wa ay di nat'on an tagun humigup hinan Timplu ya pinatoyda.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R223_8","015_23_8","2CH","23","8","8","Ya inunud nan holag Levi ya an amin nan tatagud Judah din immandal Jehoiada. At way ohah din a'ap'apu ya nunhayupda nan linala'in ipapto'da an muntamuh nan ngilin an Habadu, ya agguy goh impa'anamut Jehoiada din nangelpah hi poto'dan nuntamu ta niddumdah nan mihukat ay didan mangitamuh nan poto'da. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R223_9","015_23_9","2CH","23","9","9","Ya indat Jehoiada hinan a'ap'apu din gayang ya nan o\"ongol ya i\"itang an hapiaw an din gina'un David an alin nun'italepon hinan Timplu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R223_10","015_23_10","2CH","23","10","10","Ya impiyadugnah nan linala'in numpangdon hi hanggapda nan ali, at nun'ihinadah nan nunlene'woh hinan Timplu ta baliwanda hiya. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R223_11","015_23_11","2CH","23","11","11","Ya unat goh nalpah hana ya initnud da Jehoiada ya din linala'in imbabaluynah Joash an imbaluy di ali, ya impiyuklupda din uklup di ali, ya indatda din nitud'an di uldin hinan pumpapto'an, at indawatda hiyan Apo Dios, ya inalidan amin di, “Minaynayun di pumpapto'am an ali!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R223_12","015_23_12","2CH","23","12","12","Ya unat goh dengngol Athaliah din tumanu'u' an tatagun mangipabagtuh nan ali ya nunnaudonan immuy ay didah nan Timplun Apo Dios. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R223_13","015_23_13","2CH","23","13","13","Ya tinnigna nan balu an alin timmata'dog hinan ihinan di ali an delloh nan tu'ud hinan pantaw. Ya nan a'ap'apun nan tindalu ya nan mangipagangoh hinan talampet ya linili'ubda nan ali, ya an amin nan tataguh nan abablubabluy ya umamlo'amlongda, ya gunda ipagangoh nan talampet. Ya nan mungkanta ya impagangohda nan gina'un ma'usal hinan pungkantaan ta impangpanguluda nan tatagun mungkantan mangipabagtun Apo Dios. Ya ma'abbungot hi Athaliah, ya pini\"inay lubungna, ya init'u'nan inalinay, “Linayahana'! Linayahana'!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R223_14","015_23_14","2CH","23","14","14","Ya impa'ayag Jehoiada din a'ap'apun mangipapto' hinan tindalu, ya inalinan diday, “Ekakyu hiya ta ibataanyuh tun Timplu ta bo'on hituy pamatayanyun hiya. Ya patayonyu goh nan mamadah an mamaliw ay hiya!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R223_15","015_23_15","2CH","23","15","15","At initnudda hiya ta inyatamdah nan Pantaw an Owon di Kabayu an miyuy hinan palasyuna ta hidiy namatayandan hiya. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R223_16","015_23_16","2CH","23","16","16","At hi Jehoiada an Nabagtun Padi, ya nan Alin hi Joash, ya nan tatagu ya intulagda ta hi Apo Dios di dayawonda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R223_17","015_23_17","2CH","23","17","17","At an amin din tatagu ya immuydah nan wadan di Timplun Ba'al ta numpa\"ida. Ya nunggimu'da din do'ol an pun'onngan ya din abulubulul, ya pinatoydah Mattan an padin Ba'al hinan hinagang di do'ol an pun'onngan. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R223_18","015_23_18","2CH","23","18","18","Ya ene'kod Jehoiada hinan udum an i'ibbanan papadi ya nan i'ibbadan holag Levi nan matamuan hinan Timplu ti hiyah ne tuwali din indat nan Alin hi David hi itamuda. Ya dida goh di manghob hinan midat an onong ay Apo Dios ti hiyah ne nan nitudo' hinan Uldin Moses. Ya dida goh di okod an mangipapto' hinan mikantah nan pundayawan ti hiyah ne immandal David. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R223_19","015_23_19","2CH","23","19","19","Ya wada goh di mun'adug hi an amin hinan pantaw di Timplun Apo Dios ta mi'id ah humigup hi tagun alyon di Uldin hi pimmuhiy aatna. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R223_20","015_23_20","2CH","23","20","20","Ya initnud Jehoiada nan a'ap'apun nan tindalu, ya nan mun'a'e'gonan an tatagu, ya nan mumpumpapto' hinan tatagu, ya an amin nan tataguh nan babluy ta iyuyda nan Alin hi Joash hinan palasyu. Ya ene'wadah nan Nammagtun Pantaw di Allup, ya impabunda hiyah nan tronon di ali. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R223_21","015_23_21","2CH","23","21","21","Ya an amin nan tataguh nan abablubabluy ya nidugah di immamlonganda. Ya mi'id di al'alih nan babluy ti natoy hi Athaliah. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R224_1","015_24_1","2CH","24","1","1","Hi Joash ya un pituy tawonah din nangete\"anan nun'alid Judah, at napat di tawon di numpapto'anad Jerusalem an kapitulyuh di. Ya hay ngadan inana ya hi Zibiah an iBeersheba. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R224_2","015_24_2","2CH","24","2","2","Ya maphod di nangat Joash, at immamlong hi Apo Dios hinan gunna ina'inat eden gutud di atagun Jehoiada an Nabagtun Padi. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R224_3","015_24_3","2CH","24","3","3","Ya hi Jehoiada di numpilih duwah binabai ta impa'ahawanan Joash. Ya palpaliwan ya nahlagda, at waday linala'i ya binabai. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R224_4","015_24_4","2CH","24","4","4","Ya wada han ohay algaw ya ninomnom nan Alin hi Joash an ipipaphod nan Timplun Apo Dios. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R224_5","015_24_5","2CH","24","5","5","At hay inatna ya impa'ayagna nan papadi ya nan i'ibbadan holag Levi, ya inalinan diday, “Umuy ayud ugwan hinan abablubabluy ad Judah ta amungonyu nan pihhuh nan tatagu an din gunda idat hi tinawon ta ma'usal hi ipaphodan nan Timplun Apo Dios.” Mu nan holag Levi ya agguyda inat. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R224_6","015_24_6","2CH","24","6","6","At impa'ayag nan alih Jehoiada, ya inalinan hiyay, “Anaad ta agguymu hennag nan i'ibbam an holag Levi an umuy mangngal hinan buwit nan tatagu ta iyalidah tud Jerusalem an kapitulyu tu'uh tud Judah ti hiyah ne din inyuldin Moses an baal Apo Dios hidin o'ommod tu'un holag Israel ta ma'usal hinan Abung an pundayawan ay Apo Dios?” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R224_7","015_24_7","2CH","24","7","7","Mu mahapul an mipaphod damdama nan Timplu ti nan linala'in imbabaluy nan nabaholan an babain hi Athaliah di nama\"ih nan Timplun Apo Dios, ya inusalda goh nan nun'e'nong an gina'uh nan nundayawandah nan abulubulul an hi Ba'al! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R224_8","015_24_8","2CH","24","8","8","At immandal nan ali ta iyammaday kahon an pangiyamunganda, ya inhinadah nan way pantaw di allup nan Timplun Apo Dios. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R224_9","015_24_9","2CH","24","9","9","Ya impa'inniladah an amin hinan abablubabluy ad Judah ta an amin nan tatagu ya mahapul an iyuyda din buwitdan Apo Dios an hiyah ne din inyuldin Moses an baal Apo Dios hi idat nan holag Israel hidin awadandah nan mapulun. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R224_10","015_24_10","2CH","24","10","10","Ya din a'ap'apu ya nan tatagu ya mun'am'amlongda, at an aminda ya nun'iyuyday buwitda, ya nun'ittudah din kahon ta nangamung un napnu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R224_11","015_24_11","2CH","24","11","11","Ya abigabigat ya gun iyuy nan holag Levi din napnun kahon hinan u'upihyal di ali ta idatdah nan manalimun hinan pihhu ya nan ohan baal nan Nabagtun Padi ta etanda nan pihhu, ya imbangngadda goh din kahon hinan nihinana. Hiyah ne aat di inatdah abigabigat ta nangamung un dimmo'ol nan pihhu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R224_12","015_24_12","2CH","24","12","12","Ya nan ali ya hi Jehoiada di mangidat hinan pihhuh nan mangipapto' hinan mangiyammah nan napa\"ih nan Timplu, ya impabo'ladah nan nala'eng an ad tamuh nan batu, ya karpentero, ya nan ad tamuh nan gumo' ya gambang ta diday mangipaphod hinan napa\"ih nan Timplu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R224_13","015_24_13","2CH","24","13","13","Ya hinalimunan nan mumpapto' nan mumpuntamu, at inhamaddan nun'iyamma nan Timplu ta umat hidin aatnah din hopapnan nihamad. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R224_14","015_24_14","2CH","24","14","14","Ya unat goh nalpah an nipaphod nan Timplu ya nidat din na'angang an balitu' ya silver hinan ali ya hi Jehoiada. Ya impiyamman Jehoiada hi gina'un ma'usal hinan Timplun Apo Dios an nan ma'usal hinan pundayawan, ya nan ma'usal hinan pun'onngan hi onong, ya nan duyu, ya nan udumna. Ya heden amatagun Jehoiada ya innaynayundan nange'nong hinan Onong an Moghob hinan Timplun Apo Dios. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R224_15","015_24_15","2CH","24","15","15","Ya na'alla'ay ahan hi Jehoiada an hinggahut ta han tulumpuluy tawona ya un matoy. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R224_16","015_24_16","2CH","24","16","16","Ya inlubu'da hiyah nan Babluy David an ad Jerusalem hidih nan ilubu'an nan a'ali ti maphod di inatnah nan holag Israel ya hi ay Apo Dios. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R224_17","015_24_17","2CH","24","17","17","Unat natoy hi Jehoiada ya immuy din a'ap'apud Judah ay Joash an ali ta inal'alu'da, ya inabulutna nan inalida. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R224_18","015_24_18","2CH","24","18","18","At indinongdan mundayaw hinan Timplun Apo Dios an Dios din o'ommodda ta nundayawdah nan bulul an Asherah ya nan udumnan abulubulul. Ya hanan numbaholanday dimmalat hi bimmungtan Apo Dios hi nummoltaanad Judah. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R224_19","015_24_19","2CH","24","19","19","Ya ta\"on un waday do'ol an propetan hennag Apo Dios an nangal'alu' hinan tatagu ta way atondan mumbangngad ay Hiya mu agguyda inunud nan hinapitda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R224_20","015_24_20","2CH","24","20","20","Ya wa han ohan algaw ya niyodol nan Na'abuniyanan an Lennawan Zechariah an hina' Jehoiada an din Nabagtun Padi. Ya immuy an timma'dog hinan hinagang nan tatagu, ya inalinay, “Hiyah te inalin Apo Dios: Anaad ta adiyu unudon nan Uldina? Adi pumhod di nitaguanyu ti inaliwanyu Hiya, at aliwan da'yu goh ay Hiya!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R224_21","015_24_21","2CH","24","21","21","At nunhahapit din tatagu ta patayondah Zechariah. At immandal nan ali ta patayonda, at nundotnaydah batu ta natoy hinan way gettaw nan Timplun Apo Dios. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R224_22","015_24_22","2CH","24","22","22","At naliwan nan Alin hi Joash din nahamad an nangat Jehoiada an hi aman Zechariah ay hiya ti unnaat goh impipatoy hi Zechariah. Mu unat goh wan ma'umhutan ya inalinay, “Maphod ni' un tigon Apo Dios nan ato'atom, ya minolta da'a!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R224_23","015_24_23","2CH","24","23","23","Ya heden te\"an di balbalun tawon ya immuy nan tindalun nan i'Aram ta ginubatda da Joash, at inabakdad Judah an niddum ad Jerusalem an kapitulyuda, ya numpatoyda din a'ap'apun nan tatagu. Ya do'ol di hinamhamdan gina'u, ya impiyuydah nan alidad Damascus. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R224_24","015_24_24","2CH","24","24","24","Ya ta\"on unda itang nan tindalud Aram mu inyabulut Apo Dios an abakonda nan nidugah an do'ol an tindalud Judah ti dumalat nan nan'ugan nan tatagun Apo Dios an Dios din o'ommodda. At hiyah ne moltan Joash. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R224_25","015_24_25","2CH","24","25","26","Ya heden nakakan nan buhulda ya nataynan hi Joash an nidugah di hugatna. Ya waday duwan upihyalnan da Zabad an hina' Shimeath an babain i'Ammon ay Jehozabad an hina' Shimrith an babain iMoab, ya nunhahapitda ta patayonda hiya ta awit din impapatoyna an lala'in imbaluy Jehoiada an din Nabagtun Padi. At pinatoyda hiyah nan nolo'ana. At inlubu'dah Joash hinan Babluy David an ad Jerusalem, mu bo'on nan lubu' an din nun'ilubu'an din a'ali. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R224_27","015_24_27","2CH","24","27","27","Ya din na'ulgud hinan linala'in imbabaluyna, ya din nibaag an na'at ay hiya, ya nan nangipaphodanah nan Timplun Apo Dios ya nitudo' hinan Liblun Na'ulgudan nan A'ali. Ya hi Amaziah an imbaluynay nihukat ay hiyan nun'ali. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R225_1","015_25_1","2CH","25","1","1","Hi Amaziah ya duwampulu ta lemay tawonah din nangete\"anan nun'ali, ya numpapto' hiyad Jerusalem an kapitulyud Judah hi duwampulu ta hiyam di tawon. Ya hay ngadan inana ya hi Jehoaddin an iJerusalem. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R225_2","015_25_2","2CH","25","2","2","Ya waday nahamad hi inatna an umipa'amlong ay Apo Dios, mu agguy nahamad di udum. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R225_3","015_25_3","2CH","25","3","3","Ya unat goh nihamad di pumpapto'ana ya impapatoyna din u'upihyal an namatoy ay amana. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R225_4","015_25_4","2CH","25","4","4","Mu agguyna iniddum an ni'patoy din imbabaluydan linala'i ti inunudna nan intugun Apo Dios an inyuldin Moses an inalinay, “Adi mapatoy nan ommod an dumalat nan nappuhin inat nan imbaluyna, ya adi goh mapatoy nan imbaluynan dumalat di nappuhin inat nan ommodna, ti hay mipapatoy ya anggay ya nan tagun numbahol an dumalat nan nappuhin inatna.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R225_5","015_25_5","2CH","25","5","5","Ya hay inat goh Amaziah ya impa'ayagna nan linala'id Judah ta na'amungda, ya inuhi'uhignan amin nan ahimpahimpangapu, ya umat goh hinan holag Benjamin. Ya linammulammungna didah hingagahut ya hinlilibu, ya pento'nay a'ap'apuda ta waday mangipangpangulun dida. Ya unat goh nalpah ya inlahhina nan linala'in muntawon hi duwampulu unu nahuluk ya hay uyapdan amin ya tuluy gahut di libu. Ya nun'ala'engdan mi'gubat, ya mangusal hinan gayang ya hapiaw. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R225_6","015_25_6","2CH","25","6","6","Ya nun'ayag goh hiyah hinggahut di libuh nan nun'ala'eng an mi'gubat an nalpud Israel, ya linagbuana didah tuluy libu ta han opat di gahut di kiluh silver. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R225_7","015_25_7","2CH","25","7","7","Mu wada han propetan Apo Dios an immuy hinan ali, ya inalinay, “Apu Ali, hay maphod ya adida mitnud ay da'yu nan tindalun nalpud Israel hi umuyyu pi'gubatan ti din'ug Apo Dios didan amin. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R225_8","015_25_8","2CH","25","8","8","Mu ta\"on un ayu do'ol ya mabi'ah an umuy mi'gubat mu ipa'abak da'yun Apo Dios damdama! Ti hi Apo Dios ya abalinanan bumadang ta mangabak ayu unu adi.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R225_9","015_25_9","2CH","25","9","9","Ya inalin Amaziah hinan propetay, “Mu hay ato' mah hidin tuluy libu ta han opat di gahut di kilun silver an nunlagbu' hinan tindalun nalpud Israel?” Ya tembal nan propetan inalinay, “Hi Apo Dios ya idatnan he\"ay do'do'ol ya un henen indatmu!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R225_10","015_25_10","2CH","25","10","10","At impa'anamut Amaziah hinan a'abungda nan nalagbuan an tindalun nalpud Ephraim. Ya nidugah di boholdah din umanamutanda, at bimmubungotdah nan holag Judah. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R225_11","015_25_11","2CH","25","11","11","At impabi'ah Amaziah di punnomnomana, ya impanguluna din tindaluna ta immuydah nan Hadog an Ahin ta hidiy nunggugubatanda, ya pinatoyday himpuluy libuh nan tindalun holag Edom. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R225_12","015_25_12","2CH","25","12","12","Ya nat'on goh din himpuluy libun kinaphul nan tindalud Judah an initnuddah nan ata'nang an daplah ta hidiy numpangipa'akbawandan dida, at nun'a'ipung di tungalda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R225_13","015_25_13","2CH","25","13","13","Ya din titindalun i'Israel an din agguy initnud Amaziah an immuy ni'gubat ya immuyda ginubat nan ahigihigib ad Judah an nete\"ad Samaria ta engganad Beth Horon. Ya pinatoyday tuluy libuh din tatagu, ya do'ol di hinamhamdah nan gina'uda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R225_14","015_25_14","2CH","25","14","14","Ya unat goh numbangngad hi Amaziah hidin nalpahan di nangabakandah nan holag Edom ya waday innalnah numbino'ob'on an bulul an dayawon nan tataguh di. Ya impaphodnan nun'ipatang ta diday dayawonda, ya inonnganda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R225_15","015_25_15","2CH","25","15","15","Ya nidugah di bimmungtan Apo Dios ay Amaziah an dumalat henen inatna, at hennagna han propetan immuy ay hiya, ya inalinay, “Anaad udot ta dayawom nan numbino'ob'on an bulul nan holag Edom an mi'id di ologdan namaliw ay didah din nangabakam?” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R225_16","015_25_16","2CH","25","16","16","Ya otog di gun humaphapitan nan propeta ya inalin han alin hiyay, “Undan he\"ay pento\"uh manugun ay ha\"in? Idinongmun humapihapit hi unmu adi pohdon an patayon da'a!” Mu waday itang an hinapitna pay ya unna idinong an humapit an inalinay, “Inila' an immannung an moltaon da'an Apo Dios ti nan nappuhin inatmu ya nan adim pangngolan hinan intugun'u!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R225_17","015_25_17","2CH","25","17","17","Ya palpaliwan ya nun'ipa'ayag Amaziah an alid Judah nan gun manugun ay hiya ta nunhahapitda. Ya unat goh nalpah ya nunhonag hi immuy nun'angit ay Jehoash an hina' Jehoahaz an hina' Jehu an din alid Israel an inalinay, “Umali'a ta mumpatoyta!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R225_18","015_25_18","2CH","25","18","18","Ya hay nambal Jehoash an alid Israel ay Amaziah an alid Judah ya inalinay, “Hidih nan duntug ad Lebanon ya wada han hubit an holo' an nunhonag ta umuyda alyon hinan ayiw an cedar ad Lebanon di, Iyabulutmu han babain imbaluymu ta ahawaon han lala'in imbaluy'u! Ya hin'alina ya wada han animal hi inalahan ad Lebanon an naluh, ya nun'igatigatina din hubit an holo'. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R225_19","015_25_19","2CH","25","19","19","At he\"a, Amaziah, hay ninomnommu ya un'a mabi'ah an dumalat di nangabakam hinan holag Edom. At numpahiya'a! Mu hay maphod hi atom ya un'a mihinah nan abungmu! Un'a ay mun'anap hi mama\"in he\"a, ya adim ilagat nan tatagum ad Judah?” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R225_20","015_25_20","2CH","25","20","20","Mu agguy ahan inunud Amaziah nan inalina ti hi Apo Dios ya pepenhodnan ipa'abak hiyan Jehoash an dumalat nan nundayawanah nan numbino'ob'on an dayawon nan holag Edom. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R225_21","015_25_21","2CH","25","21","21","At immuy da Jehoash an alid Israel ta nundammuda ay da Amaziah an alid Judah hidid Beth Shemesh ad Judah, ya nunggugubatda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R225_22","015_25_22","2CH","25","22","22","Ya inabak nan i'Israel nan tindalud Judah, at numpangalayawda, at numpanga'anamutda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R225_23","015_25_23","2CH","25","23","23","Ya dempap Jehoash an alid Israel hi Amaziah an alid Judah an imbaluy Joash an hina' Ahaziah. Ya inyuynad Jerusalem, ya pina\"ina nan allup nan babluy an nete\"ah nan ma'alih Ephraim an Pantaw ta engganah nan Pantaw di Dugun di Allup. Ya hay lukud di inadu\"oy nan pina\"ina ya hi'itangan onom di gahut hi umpi. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R225_24","015_25_24","2CH","25","24","24","Ya nun'ipa'alanan amin din balitu', ya silver, ya an amin din gina'un wah nan Timplun Apo Dios an din impapto' nan holag Obed-Edom. Ya nun'iddumnan numpi'yala din nun'anginan gina'un wah nan palasyu, ya nun'itnudna din tatagun nundopapda ta inyuynad Samaria. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R225_25","015_25_25","2CH","25","25","25","Ya himpulu ta lemay tawon hi naluh hidin natayan Jehoash an alid Israel ya un matoy hi Amaziah an hina' Joash an din alid Judah. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R225_26","015_25_26","2CH","25","26","26","Ya nitudo' hinan Liblun Na'ulgudan nan A'alid Judah an amin nan udum an ina'inatnah din numpapto'ana an nipalpuh din nangite\"aana ta engganay angunuhna. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R225_27","015_25_27","2CH","25","27","27","Mu hidin gutud din nangidinngan Amaziah an mangunud ay Apo Dios ya hiyay dimmalat hi namoholandan hiyad Jerusalem. At limmayaw ta immuy ad Lachish, mu waday hennagdah linala'in nangunud ay hiyah di ta pinatoyda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R225_28","015_25_28","2CH","25","28","28","Ya intakaydah nan kabayu ta imbangngadda ta inlubu'dah din nilubu'an din o'ommodnah nan babluy ad Judah. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R226_1","015_26_1","2CH","26","1","1","Hidin natoy hi Amaziah ya nan imbaluynan hi Uzziah an himpulu ta onom di tawonay impallog nan tatagud Judah hi alida. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R226_2","015_26_2","2CH","26","2","2","At hinakupnad Elath, ya impipaphodna. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R226_3","015_26_3","2CH","26","3","3","Ya un himpulu ta onom di tawon Uzziah nongkay hidin nangete\"anan nun'ali, ya numpapto' ad Jerusalem an kapitulyudad Judah hi nabongle ta han duway tawon. Hay ngadan inana ya hi Jekoliah an hay babluyna ya ad Jerusalem. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R226_4","015_26_4","2CH","26","4","4","Ya nahamad di ina'inat Uzziah an umipa'amlong ay Apo Dios an umat hidin ina'inat amanan hi Amaziah. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R226_5","015_26_5","2CH","26","5","5","Ti hi Zechariah di nanugun ay hiyah aat Apo Dios. At heden nangunudanan Apo Dios ya winagahana hiya ta pinumhod di nitaguana. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R226_6","015_26_6","2CH","26","6","6","Ya immuy da Uzziah ta ginubatda nan iPhilistia, ya numpa\"ida nan allup ad Gath, ya ad Jabneh, ya ad Ashdod. At nun'ipaphodna nan ahigihigib hinan neheggon ad Ashdod ya nan udumnan babluy ad Philistia. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R226_7","015_26_7","2CH","26","7","7","Ti binadangan Apo Dios hiya ya nan tindalunah din nangubatandah nan iPhilistia, ya ta\"on goh nan Arabo an din numpunhitud Gur Ba'al, ya din holag Meun. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R226_8","015_26_8","2CH","26","8","8","Ya ta\"on un nan holag Ammon ya gunda idat di buwitdan Uzziah. At nuntembag di haadnah nan abablubabluy ta engganad Egypt ti nidugah di abalinana. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R226_9","015_26_9","2CH","26","9","9","Ya impiyamman goh Uzziah nan atata'nang an abung an pun'adugan ad Jerusalem hidih nan way Pantaw di Dugun nan Allup, ya hidih nan Pantaw di Allup hinan Hadog, ya hidih nan Pantaw hinan Nuntikkuan di Allup. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R226_10","015_26_10","2CH","26","10","10","Ya impiyammana goh di atata'nang an abung an pun'adugan hinan mapulun, ya do'ol di impiyammanah bubun ti do'ol di a'animalnah nan aluhadhad di duntug ya hinan way nundotal an luta. Ya do'ol goh di tataguh puntamuonah nan payawna, ya wadada goh di manalimun hinan greypnah nan way madinunduntug ya hinan malumong an luta ti pa'appohdonan munhabal. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R226_11","015_26_11","2CH","26","11","11","Ya nidugah an do'ol di nun'ala'eng hi mi'gubat an tindalun Uzziah an nidadaan an na'uhi'uhig an umuy mi'gubat an ipangpangulun Hananiah an ohah nan upihyalna an ali. Ya da Jeiel an secretary ay Maaseiah an ohan upihyal di nanguhi'uhig ay dida ya nangipanuh hi atonda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R226_12","015_26_12","2CH","26","12","12","Ya hay uyap nan a'ap'apuh nan ahimpahimpangapun mangipapto' hinan tindalu ya duway libu ta han onom di gahut. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R226_13","015_26_13","2CH","26","13","13","Ya hay uyap di ipapto'dah nan tindalu ya tuluy gahut ta han pituy libu ya han lemay gahut di nun'ala'eng an mi'gubat an tindalu, at mabi'ahdan mamaliw hinan alidah nan buhulna. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R226_14","015_26_14","2CH","26","14","14","At nun'idatan Uzziah an amin din tindaluh gina'udan umuy mi'gubat an nan hapiaw, ya gayang, ya uklup, ya hanin di palagpag an gumo', ya pana, ya nan paldi'it. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R226_15","015_26_15","2CH","26","15","15","Ya hidid Jerusalem ya waday nun'iyamman nan nun'ala'eng an linala'in mangawid hinan pana ya batu, ya nun'ihinadah nan way ata'nang an abung an pun'adugan ya hinan way nuntikkuan nan allup. At ma'al'alih nan adadagwin babluy ti binadangan Apo Dios, at niyal'allay abalinana. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R226_16","015_26_16","2CH","26","16","16","Mu unat goh immal'allay anidugah di abalinan Uzziah ya numpahiya, at hiyay dimmalat hi nipa'ampaana. Ti numbahol ay Apo Dios an Diosnah din himmigupanah nan Timplu ta gohbona din incense hinan pun'onngan. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R226_17","015_26_17","2CH","26","17","17","Mu inunud Azariah an Nabagtun Padi ya din nawalun nun'atulid an papadi hiya. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R226_18","015_26_18","2CH","26","18","18","Ya inhingaldan inalidan hiyay, “Apu Ali, mi'id biyangmun manghob hinan incense ta e'nongmun Apo Dios! Ti da'min papadin holag Aaron di nidawat hi manghob! At lumahun'a ni' eten Timplu ti numbahol'an Apo Dios, at adina abuluton nan inatmu!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R226_19","015_26_19","2CH","26","19","19","Ya ma'abbungot hi Uzziah an nidugah di nanapitnah nan papadih din nanangdonanah din e'nongnan incense an wagwah didan timmata'dog hinan way pun'onngan hi incense. Ya himbumagga ya nalmuy dogohnan unit hi tu'pawna. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R226_20","015_26_20","2CH","26","20","20","Ya unat goh tinnig Azariah ya nan udumnan papadin waday dogohnan unit hi tu'pawna ya nun'ituludda hiyan pumitaw. At napannitaw din ali ti enelanan minoltan Apo Dios. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R226_21","015_26_21","2CH","26","21","21","Ya ninaynayun henen unit Uzziah ta engganay un natoy. Ya nilahhin din nunhituwana ti na'unit nongkay, ya agguy ahan niyabulut an humigup hinan Timplun Apo Dios, ya agguy goh hiya numpapto', at han imbaluynan hi Jotham di nihukat hinan palasyun di ali ta hiyay mangipapto' hinan tataguh nan babluyda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R226_22","015_26_22","2CH","26","22","22","Ya nan udumnan ina'inat Uzziah hi nangete\"anan numpapto' ta engganah nan angunuhna ya intudo' nan propetan hi Isaiah an hina' Amoz. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R226_23","015_26_23","2CH","26","23","23","Ya hidin natayan Uzziah ya inlubu'dah nan lutan nan ali, mu dumalat hinan dogohnan unit ya agguyda iniddum an inlubu' hidin nun'ilubu'an din a'ali tuwali. At han imbaluynan hi Jotham nongkay di nihukat ay hiyah nun'ali. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R227_1","015_27_1","2CH","27","1","1","Hi Jotham ya duwampulu ta lemay tawonah din nangete\"anan nun'ali, ya himpulu ta onom di tawon hi numpapto'anad Judah. Ya hay ngadan inana ya hi Jerusha an hina' Zadok. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R227_2","015_27_2","2CH","27","2","2","Ya nahamad di pangatna an umipa'amlong ay Apo Dios an umat hidin ina'inat amanan hi Uzziah, mu agguy himmigup hinan Timplun Apo Dios an adi umat ay amana. Mu nan tatagu ya innaynayundan nanganangat hi nappuhi. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R227_3","015_27_3","2CH","27","3","3","Ya impipaphod Jotham an impiyamma nan Nammagtun Pantaw hinan Timplun Apo Dios, ya impipaphodna nan allup ad Ophel. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R227_4","015_27_4","2CH","27","4","4","Ya numbabluyanda nan dudunduntug ad Judah, ya nun'ipiyammanay na'allup an pungkampuan ya nan atata'nang an abung an pun'adugan hidih nan inalahan. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R227_5","015_27_5","2CH","27","5","5","Ya impapto'nay tindalunan immuy nangubat hinan tindalun impapto' nan alin nan holag Ammon, ya inabakda dida. Ya tuluy tawon di gun nangidatan nan holag Ammon ay hiyah buwitda, ya hay indatdah ohay tawon hi bayad di buwitda ya tuluy libu ta han opat di gahut di kiluh silver, ya hinggahut di libuy kaban hi wheat, ya hinggahut di libuy kaban hi barle. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R227_6","015_27_6","2CH","27","6","6","At nidugah di abalinan Jotham ti un'unnud ay Apo Dios an Diosna. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R227_7","015_27_7","2CH","27","7","7","Ya an amin nan ina'inat Jotham hidin numpapto'ana ya din ni'gubatana ya nitudo' hinan Liblun Na'ulgudan nan A'alid Israel ya ad Judah. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R227_8","015_27_8","2CH","27","8","8","Ya duwampulu ta lemay tawona nongkay hidin nangete\"anan nun'ali, ya numpapto' ad Judah hi himpulu ta onom di tawon. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R227_9","015_27_9","2CH","27","9","9","Ya hidin natayana ya nilubu' hinan Babluy David an ad Jerusalem. At han imbaluynan hi Ahaz di nihukat ay hiyah ali. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R228_1","015_28_1","2CH","28","1","1","Hi Ahaz ya duwampuluy tawonah din nangete\"anan nun'ali, ya numpapto' hi ad Judah hi himpulu ta onom di tawon. Ya agguyna inanung nan maphod an ina'inat apunan hi David an umipa'amlong ay Apo Dios. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R228_2","015_28_2","2CH","28","2","2","Ti inyunnudnah din nun'appuhin ina'inat nan a'alid Israel, at numpahibug hi abulubulul an Ba'al ta way dayawona. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R228_3","015_28_3","2CH","28","3","3","Ya nun'onong hiyah dih nan Hadog an Ben Hinnom, ya ene'nongnan genhob goh nan linala'in imbabaluyna an inunudna din gun ina'inat din tatagun pinakak Apo Dios hinan numbabluyanda ya un midatong nan holag Israel. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R228_4","015_28_4","2CH","28","4","4","Ya nun'onong hi Ahaz, ya genhobna goh nan incense hinan nun'abagtun lugal an pundayawan ya hinan way puun nan o\"ongol an ayiw. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R228_5","015_28_5","2CH","28","5","5","Dumalat henen numbaholan Ahaz ya impa'abak Apo Dios hiyah nan i'Aram, ya do'ol di nundopapdah nan tataguna ta initnuddan inyuy hi ad Damascus. Ya ginubat goh nan alid Israel ya nan titindaluna hiya, ya impa'abak goh Apo Dios, at do'ol di numpatoydah nan tatagun Ahaz. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R228_6","015_28_6","2CH","28","6","6","Ti un ohay algaw ya hinggahut ta han duwampuluy libuh nan iJudah di pinatoy nan i'Israel an impangulun Pekah an hina' Remaliah. Ya manu ay na'at hana ti dumalat nan nan'ugan nan iJudah ay Apo Dios an Dios din o'ommodda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R228_7","015_28_7","2CH","28","7","7","Ya nan tindalu an hi Zikri an i'Ephraim ya pinatoyna da Maaseiah an imbaluy di ali, ya hi Azrikam an ap'apuh nan palasyu, ya hi Elkanah an mehnod di haadnah nan ali. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R228_8","015_28_8","2CH","28","8","8","Ya nundopap nan i'Israel di duway gahut di libun tutulangdan iJudah an nun'alhin an binabai ya nan inung'ungungnga. Ya do'ol goh di hinamhamdan gina'u ta nun'iyuydad Samaria. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R228_9","015_28_9","2CH","28","9","9","Wah did Samaria han propetan Apo Dios an hi Oded, ya immuy an nanamuh nan tindaluh din numbangngadandad Samaria, ya inalinan diday, “Dumalat di bimmungtan Apo Dios an dayawon din o'ommod tu'un iJudah ya inyabulutna ta abakonyu dida. Mu nidugdugah di bimmungtanyuh numpamatayanyun dida, at henen inatyu ya inilan Apo Dios ad abuniyan! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R228_10","015_28_10","2CH","28","10","10","Ya ad ugwan ya hay wah nomnomyu ya unyu ibilang hi baalyu nan linala'i ya binabain iJudah ya iJerusalem an kapitulyuda. Mu undan agguy ayu goh numbahol ay Apo Dios an Diosyu! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R228_11","015_28_11","2CH","28","11","11","At donglonyu tun alyo'! Hanan nundopapyu ya tutulangyu damdama, at pa'anamutonyu dida ti ini ya bumungot hi Apo Dios ay da'yu!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R228_12","015_28_12","2CH","28","12","12","Ya nan udumnan a'ap'apud Ephraim an da Azariah an hina' Jehohanan, ya hi Berekiah an hina' Meshillemoth, ya hi Jehizkiah an hina' Shallum, ya hi Amasa an hina' Hadlai ya agguyda goh penhod nan inat danen tindalu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R228_13","015_28_13","2CH","28","13","13","At inaliday, “Hay mahapul ya adiyu iyalih tu hanan nundopapyu ti mumbahol tu'un Apo Dios! Unyu dan pohdon an udman nan numbaholan tu'u? Ti nidugah di numbaholan tu'un Apo Dios, at hiyanan bimmubungot ay ditu'un i'Israel!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R228_14","015_28_14","2CH","28","14","14","At nuntaynan din tindalu nan tatagu, ya din hinamhamdah dih nan u'upihyal, ya nan na'amung an tatagu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R228_15","015_28_15","2CH","28","15","15","Ya waday pinilidan linala'i ta badanganda din nun'adpap, at nun'alada din gina'un nun'ahamham ta nun'ipilubungdah din mid lubungda. At nun'idatanda didah lubung, ya hapatus, ya hay ononda, ya inumonda, ya nun'agahanda nan way hugatna. Ya nuntakayondah nan dongki din mi'id olognan dumalan ta imbangngadda didah nan wadan nan i'ibbadad Jericho an ma'alih Siudad an Palma, ta nalpah ya numpanga'anamutdad Samaria. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R228_16","015_28_16","2CH","28","16","16","Henen gutud ya binagan nan Alin hi Ahaz han alid Assyria ta bumadang ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R228_17","015_28_17","2CH","28","17","17","ti immuy goh ginubat nan holag Edom ad Judah, ya nun'ekakda nan nundopapda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R228_18","015_28_18","2CH","28","18","18","Ya ginubat nan iPhilistia nan babluy hinan puun di duntug ya ad Negev hidid Judah. Ya penlohda nan babluy ad Beth Shemesh, ya ad Aijalon, ya ad Gederoth, ya ad Soko, ya ad Timnah, ya ad Gimzo, ya nan babluy an nunlene'woh hidi, at numpunhitudah di. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R228_19","015_28_19","2CH","28","19","19","Ya manu ay inyabulut Apo Dios an umat hinay ma'at hi ad Judah ti hi Ahaz an alida ya hiyay mangipangpanguluh nan tatagunan mumbahol ta adida unudon hi Apo Dios. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R228_20","015_28_20","2CH","28","20","20","Ya da Tiglath-Pileser an alid Assyria ya immuyda ta badanganda dida, mu undaat goh binuhul da Ahaz an agguyda binadangan dida. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R228_21","015_28_21","2CH","28","21","21","Ya ta\"on un nun'alan Ahaz din udumnan gina'un nun'anginah nan Timplun Apo Dios, ya nan gina'uh nan palasyuna, ya nan gina'uh nan a'abung nan a'ap'apun nan tatagu ta indatnah nan alid Assyria mu agguyda damdama dida binadangan. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R228_22","015_28_22","2CH","28","22","22","Heden nunligligatan nan Alin hi Ahaz ya unnaat goh inyal'allan bumahobahol ay Apo Dios. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R228_23","015_28_23","2CH","28","23","23","Ti inonngana nan do'ol an dayawondad Damascus an din nangabak ay dida ti hay ninomnomna ya alyonay, “Gapu ta binadangan nan numbino'ob'on an bulul an dayawon nan a'alin di i'Aram dida at diday onnga' ta way atonda goh an bumadang ay ha\"in!” Mu un at goh hiyay dimmalat hi na'abakana ya nan i'ibbanan holag Israel. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R228_24","015_28_24","2CH","28","24","24","Ya hay oha goh hi inat Ahaz ya innalnan amin nan gina'uh nan Timplun Apo Dios, ya numpa\"ina, ya nun'itangobna nan pantaw di Timplu, ya impiyammana nan pun'onngandah bulul hi an amin hinan lugal hi ad Jerusalem. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R228_25","015_28_25","2CH","28","25","25","Ya an amin nan abablubabluy ad Judah ya nun'ammadah pun'onngandah nan dayawonda, at hiyah ne dimmalat hi bimmungtan Apo Dios an Dios din o'ommodda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R228_26","015_28_26","2CH","28","26","26","Ya nitudo' hinan Liblun Na'ulgudan nan A'alid Judah ya ad Israel nan udumnan na'na'at hinan numpapto'an Ahaz an nete\"ah din nangete\"ana ta nangamung di nalpahan di numpapto'ana. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R228_27","015_28_27","2CH","28","27","27","Ya hidin natayan Ahaz ya inlubu'dad Jerusalem, mu bo'on nan lubu' din a'aliy nilubu'ana. Ya han imbaluynan hi Hezekiah di nihukat ay hiyah nun'ali. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R229_1","015_29_1","2CH","29","1","1","Hi Hezekiah ya duwampulu ta lemay tawonah din nangete\"anan nun'ali, ya numpapto' ad Judah hi duwampulu ta hiyam di tawon. Ya hay ngadan inana ya hi Abijah an hina' Zechariah. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R229_2","015_29_2","2CH","29","2","2","Ya nahamad di ina'inatnan umipa'amlong ay Apo Dios an umat hidin inat apunan hi David. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R229_3","015_29_3","2CH","29","3","3","Heden hopap di bulan eden hopap di tawon hi numpapto'ana ya nun'ibughulna din pantaw nan Timplun Apo Dios, ya nun'ipipaphodna din nun'apa\"i. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R229_4","015_29_4","2CH","29","4","4","Ya impa'ayagnan amin din papadi ya nan i'ibbadan holag Levi ta na'amungdah nan gettaw hi appit hi buhu'an di algaw, ya inalinay, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R229_5","015_29_5","2CH","29","5","5","“Da'yun holag Levi ya donglonyu tun alyo'! Mahapul an idawatyuy odolyud ugwan, ya idawatyu goh tun Timplun Apo Dios an dayawon din o'ommod tu'u! Ya inaanyun amin nan pumuhih nan Me'gonan an Kuwaltu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R229_6","015_29_6","2CH","29","6","6","Din o'ommod tu'u ya agguyda inunud hi Apo Dios an Dios tu'u, at numbaholda ti nan nappuhin ina'inatda, ya din'ugda goh Hiya, ya ingnganuyda nan lugal an pundayawan ay Hiya. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R229_7","015_29_7","2CH","29","7","7","Ya nun'itangobda nan pantaw nan Timplu, ya endopda nan apuy hinan punhilawan, ya agguyda goh nunggohob hinan incense, ya agguyda goh nun'onong hinan Onong an Moghob eten Timplun Apo Dios an Dios tu'un holag Israel. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R229_8","015_29_8","2CH","29","8","8","At dimmalat henen inatda ya bimmungot hi Apo Dios ay ditu'un tatagud Judah, at hiyanan inyabulutna nan nidugah an nappuhin na'at ay ditu'u ti nunholholtapon ditu'u, ya nabainan tu'u, ya nipa'ampa tu'u an titinnigyuy na'na'at ay ditu'u. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R229_9","015_29_9","2CH","29","9","9","At hiyah te dimmalat ya nun'atoy din o'ommod tu'uh nan gubat, ya nundopapda goh nan imbabaluy tu'u ya nan a'ahawa tu'u, ya enekakda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R229_10","015_29_10","2CH","29","10","10","At ad ugwan ya ninomnom'un mi'tulag ay Apo Dios an Dios tu'un holag Israel ta way aton nan nidugah an bungotnan ditu'un ma'udyaan. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R229_11","015_29_11","2CH","29","11","11","At da'yun imbabaluy'u an holag Levi ya adiyu inganuy nan tamuyu ti da'yuy pinilin Apo Dios an manghob hinan incense, ya da'yu goh di mangipangpanguluh nan tatagun mundayaw ay Hiya ta Hiyay itamuanyu.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R229_12","015_29_12","2CH","29","12","12","Didatuy holag Levi an wah din muntamu: Hay nalpuh nan holag Kohath ya hi Mahath an hina' Amasai, ya hi Joel an hina' Azariah; ya hay nalpuh nan holag Merari ya hi Kish an hina' Abdi, ya hi Azariah an hina' Jehallelel, ya hay nalpuh nan holag Gershon ya hi Joah an hina' Zimmah, ya hi Eden an hina' Joah, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R229_13","015_29_13","2CH","29","13","13","ya hay nalpuh nan holag Elizaphan ya da Shimri ay Jeiel, ya hay nalpuh nan holag Asaph ya da Zechariah ay Mattaniah, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R229_14","015_29_14","2CH","29","14","14","ya hay nalpuh nan holag Heman ya da Jehiel ay Shimei, ya hay nalpuh nan holag Jeduthun ya da Shemaiah ay Uzziel. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R229_15","015_29_15","2CH","29","15","15","Ya unat goh nalpah ya immuyda nun'ayagan nan tutulangdan holag Levi ta indawatday odoldan amin at nahamad di aatda. Ya unat goh nalpah ya indawatda nan Timplu ta pinumhod an alyon di Uldin ti hiyah ne inalin nan ali an immandal Apo Dios hi atonda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R229_16","015_29_16","2CH","29","16","16","At himmigup nan papadih nan Me'gonan an Kuwaltu ta idawatda ta pumhod an alyon di Uldin. At nun'ibuhu'dan amin din gina'un adi iyabulut di Uldin an ma'usal ta inyuydah nan gettaw di Timplu, ya nun'alan nan holag Levi din gina'u ta inyuydah nan Hadog an Kidron. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R229_17","015_29_17","2CH","29","17","17","Ya heden hopap di algaw hinan hopap di bulan ya ente\"ada nan tamudah nan gettaw di Timplun Apo Dios, ya heden miyawaluy algaw ya niyatamdah nan salas. Ya himmigupdah nan Nidugah an Me'gonan an Kuwaltu ya nan Me'gonan an Kuwaltuh nan Timplu ta waluy algaw goh di nangipaphodanda, at heden miyapulu ta onom di algaw eden hopap di bulan ya nalpah mahkay. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R229_18","015_29_18","2CH","29","18","18","Ya immuy din holag Levi hinan Alin hi Hezekiah ta umuyda alyon din inatda. At inalidan hiyay, “Lempahmin lenenehan nan Timplun Apo Dios, ya nan pun'onngan hinan Onong an Moghob, ya nan gina'un ma'usal hidi, ya nan lamehaan an pangihinan hinan me'gonan an tinapay, ya an amin nan ma'usal hidi. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R229_19","015_29_19","2CH","29","19","19","Ya imbangngadmin amin din nun'itapal nan Alin hi Ahaz hidin numpapto'anah nan'uganan Apo Dios, at wah didan amin hinan way hinagang nan pun'onngan ay Apo Dios.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R229_20","015_29_20","2CH","29","20","20","Ya heden nabiggat hi helhelong ya nun'ipa'ayag nan Alin hi Hezekiah nan a'ap'apuh nan babluy ta na'amungda, ya immuydah nan Timplun Apo Dios. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R229_21","015_29_21","2CH","29","21","21","Ya inyuyday pituh manilhig an baka, ya pituh buta'al hi kalnilu, ya pituh buta'al an uyaw an kalnilu, ya pituh buta'al an gandeng hi Onong di Bahol ta ma'aliwan di bahol nan pamilyan nan ali, ya nan tatagud Judah, ya nan Me'gonan an Kuwaltu. Ya hennag nan ali nan papadin holag Aaron ta ene'nongda hanan a'animal hinan pun'onngan. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R229_22","015_29_22","2CH","29","22","22","At hinunnada an genlot din manilhig an baka, ya inwalhin nan papadi din dalah nan pun'onngan. Ya inehnoddan genlot nan buta'al an kalnilu, ya inwalhida goh nan dalah nan pun'onngan ya unda goh ehnod an golton nan uyaw an kalnilu, ya nun'iwalhida goh nan dalanah nan pun'onngan. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R229_23","015_29_23","2CH","29","23","23","Ya hay angunuh hi inatda ya innalda din do'ol an gandeng, ya inyuydah nan wadan nan ali ya nan na'amung an tatagu ta an aminda ya nun'eh'aday ngamaydah nan a'animal. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R229_24","015_29_24","2CH","29","24","24","At genlot nan papadi din gandeng, ya inyuydan inhiit nan dalanah nan pun'onngan ta Onong di Bahol ta way a'aliwan di bahol an amin nan holag Israel ti hiyah ne immandal nan ali an mahapul an mun'onongdah nan Onong an Moghob ya Onong di Bahol ta onong an amin nan holag Israel. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R229_25","015_29_25","2CH","29","25","25","Ya pento' nan Alin hi Hezekiah nan holag Levi ta diday mihinah nan Timplun Apo Dios ta diday muntukal hinan cymbals, ya nan ongol an alpa, ya nan i\"itang an alpan ma'alih lyres. Ya inyunnuddah din immandal da David ya nan duwan propetanan da Gad ay Nathan ti hiyah ne impa'innilan Apo Dios hi mahapul an ma'at. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R229_26","015_29_26","2CH","29","26","26","At timma'dog din holag Levi an nun'odnanda din gina'un ma'usal hinan pungkankantaan an din impiyamman nan Alin hi David, ya numpangata'dog goh din papadin numpangdon hi talampet. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R229_27","015_29_27","2CH","29","27","27","Ya immandal Hezekiah ta e'nongda nan Onong an Moghob hinan pun'onngan, ya hidin nangete\"an nan tatagun nungkantah nan pundayawdan Apo Dios ya ni'pagangohda din talampet ya din gina'un ma'usal hinan pungkankantaan an din impiyamman David an alid Israel. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R229_28","015_29_28","2CH","29","28","28","Ya an amin din na'amung ya nundayawda, ya din kumakanta ya impagangohda nan talampet, ya innaynayunda ta engganay un nalpah an nun'oghob din ene'nongda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R229_29","015_29_29","2CH","29","29","29","Ya unat goh nalpah heden nun'onnganda ya numpunhippidan nundayaw ay Apo Dios nan ali ya an amin nan tatagun wah di. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R229_30","015_29_30","2CH","29","30","30","Ya inalin goh nan Alin hi Hezekiah ya nan a'ap'apuh nan babluy nan holag Levi ta ikantaandah Apo Dios hinan kantan pundayaw an intudo' da David ya hi Asaph an propeta. At gunda nun'am'amlong an nungkanta eden numpunhippiandan nundayaw ay Apo Dios. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R229_31","015_29_31","2CH","29","31","31","At inalin Hezekiah ay diday, “Ten indawat tu'un Apo Dios di odol tu'u, at ad ugwan ya mabalin an iyaliyuy a'animal hinan Timplu ta ipe'nongyu nan Onong di Punyamanan ay Apo Dios.” At din tatagu ya inyuyday Onong di Punyamanandan Apo Dios, ya nan udum ya unda tuwali inumdat hi animal hi Onong an Moghob. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R229_32","015_29_32","2CH","29","32","32","At hay lammung nan Onong an Moghob ya napituh manilhig an baka, ya hinggahut an buta'al an kalnilu, ya duway gahut hi buta'al an uyaw an kalnilu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R229_33","015_29_33","2CH","29","33","33","Ya nan a'animal an nidawat an ne'nong di udum ya nihday udum ya onom di gahut hi baka ya tuluy libuh kalnilu ya gandeng. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R229_34","015_29_34","2CH","29","34","34","Ya unda nahnot nan papadi, at mi'id ologdan munlalat an amin hinan do'ol an ne'nong hi Onong an Moghob, at binadangan nan tutulangdan holag Levi dida ta nangamung un nalpah ta way aton din udum an papadin midawat ta mibilang an nahamad di ugalida. Ti nan holag Levi ya mahmahludan mangipaphod hi ugalida ya un nan i'ibbadan papadi. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R229_35","015_29_35","2CH","29","35","35","At nidugah an do'ol ahan di ene'nongdan Onong an Moghob, ya nan taban di Onong hi Pi'lenggopan, ya nan Onong an Ma'inum an middum hinan Onong an Moghob. At nipabangngad mahkay nan aton din tatagun mundayaw hinan Timplun Apo Dios. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R229_36","015_29_36","2CH","29","36","36","At ma\"am'amlong hi Hezekiah ya an amin nan tatagunah nan inat Apo Dios an bimmadang ti agguy nadnoy ya na'at din ninomnomda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R230_1","015_30_1","2CH","30","1","1","Ya impa'ayag nan Alin hi Hezekiah nan tatagud Israel ya ad Judah, ya namamah nan holag Ephraim ya nan holag Manasseh ta umuydah nan Timplun Apo Dios ad Jerusalem ta middumdah nan Behtan di Namaliwan nan Anghel Apo Dios hinan Holag Israel. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R230_2","015_30_2","2CH","30","2","2","Ya manu ay ninomnomnay umat hina ti hinahapitdah nan u'upihyalna ya nan tatagun na'amung ad Jerusalem an ibehtaanda nan Namaliwan nan Anghel Apo Dios hinan Holag Israel hinan miyadwan bulan. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R230_3","015_30_3","2CH","30","3","3","Ya manu ay agguyda numbehtah din bulan an pangatanda ti nahnotda nan papadin nidawat, ya agguyda goh na'amung nan tatagud Jerusalem. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R230_4","015_30_4","2CH","30","4","4","At ma\"amlong nan ali ya nan tataguh nan hinahapitdan ma'at. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R230_5","015_30_5","2CH","30","5","5","At ninomnomdan ipa'innilah an amin hinan holag Israel an mete\"ad Beersheba ta engganad Dan ta umuydan amin hi ad Jerusalem ta middumdah nan Behtan di Namaliwan nan Anghel Apo Dios hinan Holag Israel. Ya anggay heneh numbehtaandah ado'ol di tatagun adi umat hidin gun na'at. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R230_6","015_30_6","2CH","30","6","6","At hennag nan ali nan baalna ta umuydah nan abablubabluy ad Israel ya ad Judah ta iyuyda din tudo' nan ali ya nan u'upihyalna. Ya umat hituy nitudo' an inalinay, “Da'yun i'ibban holag Israel an na'angang an nelwang hinan abalinan nan alid Assyria ya mumbangngad tu'u ni' ay Apo Dios an Dios din a'apu tu'un da Abraham, ya hi Isaac, ya hi Jacob ta way atonan mamadang goh ay ditu'u! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R230_7","015_30_7","2CH","30","7","7","Ya adi tu'u unudon din ina'inat din a'apu tu'un holag Israel an agguy nangunud ay Apo Dios ti hiyah ne dumalat ya nidugah di hinoltapdah ligat an tinnig tu'u! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R230_8","015_30_8","2CH","30","8","8","At adi tu'u ngumhay an umat hinan aatda, mu hay maphod hi aton tu'u ya hi Apo Dios di unudon tu'u! At umali ayuh nan Timplunan nidawat ta me'gonan hi munnononnong! Ya Hiyay dayawon tu'u ta way aton nan bungotnan ditu'un ma'udyaan! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R230_9","015_30_9","2CH","30","9","9","At adya haggungon tu'uh Apo Dios ta Hiyay unudon tu'u at malmuy gohgohnah nan nampap hinan i'ibba tu'u ya imbabaluy tu'u, at ipa'anamutna didah tun babluy tu'u! Ti hi Apo Dios ya nidugah di homo'na, ya ma'aggohgoh, ya gulat ta mumbangngad tu'un Hiya at abuluton ditu'u!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R230_10","015_30_10","2CH","30","10","10","At din nahnag, ya bina'eldan amin nan abalubaluy an nete\"ah nan babluy nan holag Ephraim, ya nan holag Manasseh, ya ta\"on nan holag Zebulun. Mu nan tataguh di ya undaat goh ab'abatlan, ya linayalayahan dida. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R230_11","015_30_11","2CH","30","11","11","Mu wadaday udumnah nan holag Asher, ya holag Manasseh, ya holag Zebulun an nangabulut an umuy ad Jerusalem. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R230_12","015_30_12","2CH","30","12","12","Ya winadan Apo Dios di pamhod nan iJudah ta atonda nan immandal nan ali ya nan u'upihyalna ta unudonda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R230_13","015_30_13","2CH","30","13","13","At heden miyadwan bulan ya do'ol ahan di tataguh na'amung ad Jerusalem ta mi'yamlongdah nan Behtan di Tinapay an Agguy Nabino'bo'an. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R230_14","015_30_14","2CH","30","14","14","Ya nun'aandan amin din nappuhin pun'onngan hinan moghob an onong ya nan panghoban hi incense ta inyuydan intapal hinan way Hadog an Kidron. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R230_15","015_30_15","2CH","30","15","15","Ya nan miyapulu ta opat di algaw eden miyadwan bulan ya genlot nan tatagu din kalnilun onong di Behtah Namaliwan nan Anghel Apo Dios hinan Holag Israel. Ya nabainan nan papadi ya nan i'ibbadan holag Levi ti agguy nahamad di ugalida, at indawatday odoldan Apo Dios ya unda iyuy an e'nong nan Onong an Moghob hinan Timplu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R230_16","015_30_16","2CH","30","16","16","Ya itamuda mahkay din tamudan inyuldin Moses an baal Apo Dios hi atonda. Ya indat nan holag Levi din dalan di a'animal hinan i'ibbadan papadi ta nun'iwalhidah nan pun'onngan. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R230_17","015_30_17","2CH","30","17","17","Ti nan tatagun na'amung ya do'olday agguy nangat hinan niyuldin ta pumhodda, at hiyanan din holag Levi di nanglot hinan kalniludan me'nong. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R230_18","015_30_18","2CH","30","18","18","Ya hay ado'lan hi agguy nangat hinan niyuldin hi alenehanda ya nan tatagun nalpuh holag Ephraim, ya nan holag Manasseh, ya nan holag Issachar, ya nan holag Zebulun, mu ne\"andah din ne'nong hinan Behtan di Namaliwan di Anghel Apo Dios hinan Holag Israel. Mu inluwaluan nan Alin hi Hezekiah didan inalinay, “He\"a ni' Apo Dios an ma'ahhimmo' ya aliwam di baholdan amin ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R230_19","015_30_19","2CH","30","19","19","an mamhod an mundayaw ay He\"an Diosmi an ta\"on ni' hi unda mapahiw!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R230_20","015_30_20","2CH","30","20","20","At dengngol Apo Dios din inluwalun Hezekiah, at inaliwanay bahol nan tatagu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R230_21","015_30_21","2CH","30","21","21","At umat hinay na'at an imbehtaan nan tatagun na'amung ad Jerusalem din Namaliwan nan Anghel Apo Dios hinan holag Israel ya unda inayun an ibehtaan nan Tinapay an Agguy Nabino'bo'an hi pituy algaw. At nan holag Levi ya nan papadi ya kimmantakantadah abigabigat, ya gunda goh impagangoh din gina'un ma'usal hi pundayawdan Apo Dios. At nun'am'amlong an amin din holag Israel an na'amung ad Jerusalem. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R230_22","015_30_22","2CH","30","22","22","At hi Hezekiah ya inalinah nan papadi ya nan tulangdan holag Levi an ma\"aphod di inatdan nangipangpanguluh nan pundayawan ay Apo Dios. At heden pituy algaw ya indawatday e'nongdan Apo Dios an nan Onong di Pi'lenggopan, ya inanda nan nun'e'nong an ma'an, ya dinayawdah Apo Dios an dinayaw goh din o'ommoda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R230_23","015_30_23","2CH","30","23","23","At nunhahapit goh nan tatagu ta innaynayunda nan behtah pitu goh di algaw. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R230_24","015_30_24","2CH","30","24","24","Ya indat Hezekiah an alih ad Judah hinan na'amung di hinlibuh manilhig an baka ya pituy libuh kalnilu, ya bimmadang goh di a'ap'apu ta indatday hinlibuh manilhig an baka ya himpuluy libuh kalnilu ya gandeng. Ya do'olday papadin nangidawat hi odolda ta pinumhod di ugalida ti hiyah ne niyuldin. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R230_25","015_30_25","2CH","30","25","25","At an amin din na'amung an iJudah ya nidugah di amlongda, ya ta\"on nan papadi, ya nan holag Levi, ya an amin din ni'yamung an nalpud Israel, ya nan ni'yamung an bunag an ni'hitud Israel ya ad Judah. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R230_26","015_30_26","2CH","30","26","26","At nidugah di amlongdah nan na'at an behtad Jerusalem. Ya mi'id ah na'at hi umat hinah nun'amlongan din tataguh atagun Solomon an hina' David an alid Israel. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R230_27","015_30_27","2CH","30","27","27","At timma'dog nan papadi ya nan holag Levi ta winagahanda nan tatagu, ya dengngol Apo Dios din inluwaluda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R231_1","015_31_1","2CH","31","1","1","Unat goh nalpah heden na'at ya nan holag Israel an din wah di ya immuyda bina'el an amin nan babluy ad Judah, ya numbangwahda nan bulul, ya nuntu\"indan amin din tu'ud an batun bulul an Asherah, ya numpa\"ida nan nabagtun lugal an pundayawanda, ya numpa\"ida goh an amin din pun'onngan, ya ta\"on un nan pun'onngan goh hidih nan babluy nan holag Benjamin, ya nan holag Ephraim, ya nan holag Manasseh ya unda mahkay mumpanga'anamut. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R231_2","015_31_2","2CH","31","2","2","Ya inuhig Hezekiah nan tamun nan papadi ya nan holag Levi ta way ohan didaan inatday tamuda. At diday mange'nong hinan Onong an Moghob, ya nan Onong di Pi'lenggopan hi i'ibba, ya mangipangpanguluh nan pundayawan ay Apo Dios hinan way Timplu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R231_3","015_31_3","2CH","31","3","3","Ya hay enetbal nan alih idatnah malpuh nan pahtuna ya nan animal an Onong an Moghob hi gunda e'nong hi abigabigat hinan helhelong ya nan mahdom, ya nan me'nong hinan Habadu, ya nan Behtan di Akayangan di Bulan, ya nan udumnan behta an nitudo' hinan Uldin Apo Dios. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R231_4","015_31_4","2CH","31","4","4","Ya inyuldin nan alih nan tatagun nunhitud Jerusalem ta gunda idat di adaw an midat tuwalih nan papadi ya nan i'ibbadan holag Levi ta way atondan mangihihi'al an mangitamuh nan tamuda tuwali an bo'on hay udumnan tamu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R231_5","015_31_5","2CH","31","5","5","Unat goh dengngol nan tataguh den niyuldin ya way ohan didaan inyuyda nan ammungdan midat an nan hopap di ma'alah nan inhabalda an paguy, ya nan pa\"apgot an bayah, ya nan lanan olibo, ya nan danum an alig, ya an amin nan nalpuh nan inhabalda. Ya nun'idatda din mun'iyapuluh nan way bino'lada, at do'ol ahan di na'amung. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R231_6","015_31_6","2CH","31","6","6","Ya nun'iyuyda goh nan mun'iyapuluh nan a'animalda an baka, ya kalnilu, ya nan udum goh an ammungda an nan onongdan Apo Dios an dayawonda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R231_7","015_31_7","2CH","31","7","7","At hay nangete\"aandan nun'amung ya hidin miyatlun bulan ta engganah din miyapitun bulan ya un malpah. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R231_8","015_31_8","2CH","31","8","8","Ya hidin tinnig nan Alin hi Hezekiah ya nan u'upihyalna nan do'ol an na'amung hi nidat ya impabagbagtudah Apo Dios, ya ta\"on un nan i'ibbadan holag Israel. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R231_9","015_31_9","2CH","31","9","9","Ya hinanhanan nan alih nan papadi ya nan holag Levi hi aat nan na'amung, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R231_10","015_31_10","2CH","31","10","10","at tembal Azariah an Nabagtun Padin nalpuh holag Zadok an inalinay, “Nete\"ah din nangamungan nan tataguh nan ammungdah nan Timplu ya nun'olog di ma'an, ya do'ol goh di nahawal. Ya wadan amin hatu ay ditu'u ti dumalat nan nungwagahan Apo Dios hinan tataguna.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R231_11","015_31_11","2CH","31","11","11","At immandal Hezekiah ta iyammaday kuwaltuh nan Timplun Apo Dios ta way pangitalepnan. At inatda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R231_12","015_31_12","2CH","31","12","12","Ya nun'ipahigupdan amin din ammung ya din mun'iyapulun indatda. Ya pento'da nan ohan holag Levi an hay ngadana ya hi Konaniah ta hiyay manalimun hinan puntalepnan, ya hi aginan hi Shimei di mehnod ay hiya ta way bumadang. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R231_13","015_31_13","2CH","31","13","13","Ya pento' da Hezekiah an ali ay Azariah an Nabagtun Padih nan Timplu di bumadang ay da Konaniah ay Shemei. At hay pento'da ya da Jehiel, ya hi Azaziah, ya hi Nahath, ya hi Asahel, ya hi Jerimoth, ya hi Jozabab, ya hi Eliel, ya hi Ismakiah, ya da Mahath ay Benaiah. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R231_14","015_31_14","2CH","31","14","14","Ya hi Kore an hina' Imnah an ohah nan holag Levi di mangipangpanguluh nan mun'adug hinan Pantaw hi Appit di Buhu'an di Algaw hinan Timplu, ya hiya goh di manawat ya mangipiyapong hinan iyalidan me'nong ay Apo Dios. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R231_15","015_31_15","2CH","31","15","15","Ya hay bumadang ay hiya ya hi Miniamin, ya hi Jeshua, ya hi Shemaiah, ya hi Amariah, ya hi Shekaniah. At diday nangipiyapong hinan pamilyan di papadih nan numbino'ob'on an babluy. Ya numpapaddung di nidat hinan u\"unga ya ta\"on un hinan nun'ala'ay. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R231_16","015_31_16","2CH","31","16","16","Ya ni'yidatda goh di datag nan udum an linala'in tuluy tawona unu nahuluk an ni'patad ay didan himpangapu an gun mi'yuy hinan o'ommoddah nan Timpluh abigabigat an mangitamuh nan numbino'ob'on an nidat an itamuda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R231_17","015_31_17","2CH","31","17","17","At indatanda nan papadin nun'itudo' di ngadandan hina\"amah nan napatadandan himpangapu, ya umat goh hinan holag Levi an muntawon hi duwampulu unu nahuluk an na'uhi'uhig di itamuda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R231_18","015_31_18","2CH","31","18","18","Ya ni'yiddumda goh an indatan nan imbabaluy ya nan a'ahawan an amin nan na'amung an nitudo' di ngadandah nan napatadanda. Ti inunudda nan Uldin hi ma'at hi alenehanda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R231_19","015_31_19","2CH","31","19","19","Ya umat goh hinay na'at hinan nun'itudo' di ngadandah nan napatadandan himpangapun holag Levi an numpunhituh nan punhabalan hinan nunlene'woh hinan babluy unu hinan nunhituh nan udum an babluy. Ti waday pento'dah nan linala'i ta diday mangidat hi datag an amin nan linala'ih nan pamilyan nan papadi. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R231_20","015_31_20","2CH","31","20","20","At umat hinay inat nan Alin hi Hezekiah hinan abablubabluy ad Judah an impaphodna ya impapto'na, ya inhamadnay nangatna an impattignan Apo Dios an Diosna. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R231_21","015_31_21","2CH","31","21","21","Ti numpabadang ay Apo Dios ta way inatnan nangihamad an nangipapto' hinan tamuh nan Timplu, ya nan Uldin, ya nan Mandal. At madadawoh di nangitamuanan amin. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R232_1","015_32_1","2CH","32","1","1","Mu ta\"on hi un nahamad di nangun'unudan Hezekiah hinan Diosna mu immuy da Sennacherib an alid Assyria ta hinakupda nongkay ad Judah. At minandalna nan tindaluna ta li'ubonda an amin nan abablubabluy an nun'a'allup hi atata'nang ti hay punnomnomna ya hakupona nongkay dida. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R232_2","015_32_2","2CH","32","2","2","Ya unat goh tinnig Hezekiah an immuy da Sennacherib an mangubat ad Jerusalem ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R232_3","015_32_3","2CH","32","3","3","at impa'ayagna din a'ap'apu ya nan titindaluna ta numpabadang ay dida ta nan danum an malpuh nan obob ya ipawadah bunol di lutan umuy hinan babluy. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R232_4","015_32_4","2CH","32","4","4","At do'ol di linala'in immuy an nangipawah nan danum hi bunol di lutan malpuh an amin hidin obob ya hidin giginginnaw an umayuh hinan babluy. Ti alyonday, “Hene ta mi'id di ah'upan nan alid Assyria ya nan titindalunah danum.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R232_5","015_32_5","2CH","32","5","5","At impihamadnan nun'ipiyamma nan nun'apa\"in allup hinan babluy, ya nun'ipiyammana goh di atata'nang an abung an pun'adugan, ya impiyammana goh di miyadwah allup ta nigottap, ya nun'ipipaphodna goh din tapeng ad Millo hidih nan Babluy David ad Jerusalem. Ya impiyammana goh di do'ol ahan an gayang ya hapiaw. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R232_6","015_32_6","2CH","32","6","6","Ya pento'nay titindalun mangipapto' hinan tatagu. Ya impa'ayagna didan amin ta ma'amungdah nan wadanah nan gettaw an neheggon hinan pantaw di allup nan babluy, ya inalinan diday, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R232_7","015_32_7","2CH","32","7","7","“Tumulid ayu, ya pabi'ahonyuy punnomnomanyu, ya adi ayu tuma'ot unu madismayah nan alid Assyria unu nan do'ol an tindaluna ti ditu'uy nidugah di abalinana ya un dida! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R232_8","015_32_8","2CH","32","8","8","Ti hay abalinanda ya un hay nalpuh nan abalinan di tatagu, mu hay wadan ditu'u ya hi Apo Dios an Dios an dayawon tu'u, at Hiyay bumadang hinan pi'gubatan tu'u!” At munlenot din tataguh nangngolandah din inalin han alid Judah an hi Hezekiah. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R232_9","015_32_9","2CH","32","9","9","Ya heden nunli'uban nan alid Assyria ad Lachish ya wadaday hennagnah umuy ad Jerusalem an mangipa'innilah nan ibaganan da Hezekiah an alid Judah ya an amin nan tataguh di. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R232_10","015_32_10","2CH","32","10","10","An inalinay: “Hay mangidat hi anatulidyu an mihinah nad Jerusalem an ten lini'ub di tindalu? ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R232_11","015_32_11","2CH","32","11","11","Henen inalin Hezekiah an baliwan da'yun Apo Dios an Diosyuh nan abalinan di alid Assyria ya un da'yu balbaliyan! Ti hay pohdona ya mun'atoy ayuh hinaangyu ya inuwawyu! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R232_12","015_32_12","2CH","32","12","12","Undan bo'on hi Hezekiah di numpama\"ih din pundayawan hinan nabagtun lugal ya nan pun'onngan? Ya inalinah nan tatagud Judah di un oha ya anggay di pundayawanda, ya un oha goh di pun'onngan hi pange'nongan hinan Onong an Moghob? ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R232_13","015_32_13","2CH","32","13","13","Unyu dan agguy inilay inat'u ya nan ina'inat din o'ommodmih an amin hinan tataguh nan udumnan babluy? Ya undan way bululyuh namaliw hinan tataguh din ina'inatmi? ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R232_14","015_32_14","2CH","32","14","14","Ya undan way bulul hinan do'ol an babluy an pina\"in din o'ommodmin namaliw hinan tataguh nan abalinanmi? At undan udot way abalinan nan Diosyuh nan abalinanmi? ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R232_15","015_32_15","2CH","32","15","15","At ihamadyu ta adi ayu mabalbaliyan ay Hezekiah hinan panaphapitna! Ya adiyu goh ahan hiya kulugon ti mi'id ahan di bulul hinan malgom an babluy unu pumpapto'an an namaliw hinan tataguh nan abalina' unu nan abalinan din o'ommod'u! Ya alyonyu udot di un nan Diosyu ya abalinanan mamaliw ay da'yuh nan abalina'?” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R232_16","015_32_16","2CH","32","16","16","Ya inyal'allan din nahnag an namahipahiw ay Apo Dios ya hi Hezekiah an baalna. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R232_17","015_32_17","2CH","32","17","17","Ya wa'adyaan nuntudo' nan Alin hi Sennacherib hi pamahiwnan Apo Dios an Dios nan holag Israel an inalinay, “Agguy binaliwan nan bulul di tataguh nan udumnan babluy nan tatagunah nan abalina', at umat goh hinan Dios Hezekiah an mi'id di abalinanan mamaliw hinan tatagunah nan abalina'!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R232_18","015_32_18","2CH","32","18","18","Ya danen nahnag ya nan hapit di Hebrew di nanapitdah din imbahadan tudo', ya hiya goh di nanapitdah din nan'u'andah din tatagud Jerusalem an wah nan neheggon hinan allup ta ta'ta'tonda dida ta way atondan manakup hinan babluy. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R232_19","015_32_19","2CH","32","19","19","Ya inalida an nan aat di Dios ad Jerusalem ya nipaddung hinan aat nan bulul di tataguh tun lutan hay taguy nangiyamma. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R232_20","015_32_20","2CH","32","20","20","Ya dumalat heten na'at ya da Hezekiah an ali ya nan propetan hi Isaiah an hina' Amoz ya nunluwaludan Apo Dios ta badangana dida. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R232_21","015_32_21","2CH","32","21","21","At hennag Apo Dios han Anghelna ta numpatoynan amin din nun'atulid an linala'in mi'gubat, ya din a'ap'apu, ya din u'upihyal hinan way nungkampuan nan alid Assyria. At nidugah di bain nan alin numbangngad hinan babluydad Assyria. Ya palpaliwan ya immuy hinan timplun nan diosna, ya nan udum an linala'in imbabaluyna ya pinagitda hiya ta natoy. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R232_22","015_32_22","2CH","32","22","22","Hiyah ne inat Apo Dios an nangibaliw ay da Hezekiah ya nan tatagud Jerusalem hinan abalinan da Sennacherib an alid Assyria ya an amin nan udumnan buhulda. At binaliwana dida ta malenggopdan nunhituh di. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R232_23","015_32_23","2CH","32","23","23","Ya do'ol di tatagun nangiyuy ad Jerusalem hi e'nongdan Apo Dios ya nan nun'anginan gina'uh ipa'dawdan Hezekiah an alid Judah. Ya mete\"an de ya hi Hezekiah di e'gonan an amin nan Hentil an wah nan abablubabluy. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R232_24","015_32_24","2CH","32","24","24","Heden gutud ya nundogoh hi Hezekiah, ya hi'itangan an matoy. Ya nunluwalun Apo Dios, at dengngolna nan inalin Hezekiah, at wada han umipanoh'an inatna ta panginnilaana an umadaog. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R232_25","015_32_25","2CH","32","25","25","Mu numpahiyah Hezekiah an agguy nunyaman ay Apo Dios hi immadaogana, at hiyah ne dimmalat ya nunholtapon Apo Dios hiya, ya nan iJudah, ya nan tatagud Jerusalem an kapitulyuda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R232_26","015_32_26","2CH","32","26","26","Mu intutuyun Hezekiah din inatna, at numpa'ampa, ya umat goh hinan tatagud Jerusalem. At agguy nunholtapon Apo Dios dida eden gutud di numpapto'an Hezekiah. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R232_27","015_32_27","2CH","32","27","27","Nidugah di immadangyanan Hezekiah, ya me'gonan goh hiya. Ya impiyammanay o\"ongol an abung ta pangitalepnanah nan balitu', ya silver, ya nan nun'anginan batu, ya bangbanglun lana, ya hapiaw, ya an amin nan udumnan numbino'ob'on an nun'anginan gina'u. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R232_28","015_32_28","2CH","32","28","28","Ya impiyammana goh di o\"ongol an alang hi ihinan nan paguy, ya bayah, ya nan lanan olibo, ya impiyammana goh di a'ab'abbung ta ihi'ugan nan numbino'ob'on an a'animalna an baka ya kalniluna. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R232_29","015_32_29","2CH","32","29","29","Ya binabluyana goh nan ahigihigib ta ihinan nan do'ol an bakana ya kalniluna ti indat Apo Dios nongkay di nidugah hi inadangyana. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R232_30","015_32_30","2CH","32","30","30","Nan Alin hi Hezekiah di nangipiyammah din owon di danum hinan obob an numpa'uy ad Gihon ta enewelnah appit di alimuhan di algaw an mipluy hinan Babluy David an ad Jerusalem. At an amin din inatna ya maphod di numbalinana. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R232_31","015_32_31","2CH","32","31","31","Mu unat goh nidatongda din baal an hennag nan ap'apud Babylon ta ibagadan hiya nan aat nen umipanoh'an na'at hinan babluyna ya agguy bimmadang hi Apo Dios ay hiya ta tapngana ta innilaonan amin di wah nomnomna. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R232_32","015_32_32","2CH","32","32","32","Nan udumnan ina'inat Hezekiah hidin numpapto'ana ya nan anahamad di inatna ya nitudo' hinan nitud'an nan nipa'innilah nan propetan hi Isaiah an hina' Amoz hinan Liblun Na'ulgudan nan A'alid Judah ya ad Israel. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R232_33","015_32_33","2CH","32","33","33","Ya hidin natayana ya nilubu' hinan duntug an neheggon hinan nun'ilubu'an din i'ibbanan a'alin holag David, ya an amin din tatagud Judah ya ad Jerusalem an kapitulyuda ya impattigday nange'gonandan hiya. At hi Manasseh an imbaluynay nihukat hi nun'ali. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R233_1","015_33_1","2CH","33","1","1","Hi Manasseh ya un himpulu ta duway tawonah din nangete\"anan nun'ali, ya numpapto' ad Jerusalem an kapitulyud Judah hi nabongle ta han lemay tawon. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R233_2","015_33_2","2CH","33","2","2","Ya numbahol hiyan Apo Dios an dumalat nan nangunudanah nan nun'appuhin ato'aton nan iCanaan an din pinakak Apo Dios hinan babluy ya un dumatong nan holag Israel. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R233_3","015_33_3","2CH","33","3","3","Ya impaphodna din nabagtun lugal an pundayawan an din numpa\"in amanan hi Hezekiah, ya impiyammana goh nan pun'onngan hinan do'ol an bulul an Ba'al, ya impiyammanay bulul an Asherah, ya nundayaw goh hinan numbino'ob'on an bittuan. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R233_4","015_33_4","2CH","33","4","4","Ya ta\"on un hinan Timplun Apo Dios an hiyah ne din nangalyan Apo Dios hi adayawan di ngadanah enggana ya nun'ammadah dih pun'onnganah nan bulul. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R233_5","015_33_5","2CH","33","5","5","Ya hidih nan duwan gettaw nan Timplun Apo Dios di nangipiyammaana goh hinan pun'onngan hinan numbino'ob'on an bittuan. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R233_6","015_33_6","2CH","33","6","6","Ya ene'nongna nan linala'in imbabaluynah dih nan Hadog an Ben Hinnom, at impulu'na didah nan apuy, ya numba'i, ya numpabadang hinan mumbuyun, ya nun'utungdah nan lennawan di nun'atoy. At nidugah di baholnan Apo Dios ta hiyay dimmalat hi bimmungtan Apo Dios ay hiya. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R233_7","015_33_7","2CH","33","7","7","Ya inyuy Manasseh nan bulul an impiyammana ta inhinanah nan Timplun Apo Dios an lugal hi nangalyan nongkay Apo Dios ay da David ya hi Solomon an imbaluyna di, “Heten Timpluh tun ad Jerusalem di pento\"u ay daten himpulu ta duwan babluy nan holag Israel di lugal hi pundayawanyun Ha\"in hi enggana. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R233_8","015_33_8","2CH","33","8","8","Ya gulat ta atonyun amin an holag Israel nan immandal'u ya unudonyun amin nan intugun'u ya nan inyuldin'u an indat'un Moses at adi' abuluton an mapakak ayun ne han lutan din indat'uh din a'apuyu.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R233_9","015_33_9","2CH","33","9","9","Mu agguyyu inunud an inyal'allanan Manasseh ti hiyay nangipangpanguluh nan iJudah ya nan tatagud Jerusalem an kapitulyuda ta nidugdugah di numbaholanda ya un din inat nan tatagun din pinakak Apo Dios ya un midatong nan holag Israel. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R233_10","015_33_10","2CH","33","10","10","Ta\"on un ni'hapit hi Apo Dios ay Manasseh ya nan tataguna mu agguyda inunud Hiya. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R233_11","015_33_11","2CH","33","11","11","At inyabulutna ta immuy nan a'ap'apun nan tindalun nan alid Assyria ta dempapdah Manasseh, ya hinulitday olongnah gumo', ya binoboddah nan kanhel an gambang, ya inyuydad Babylon. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R233_12","015_33_12","2CH","33","12","12","Ya heden nunligligatan Manasseh ya nunluwalun Apo Dios an Diosna, ya impa'ampanay odolna ta nunluwalun numpahpahmo' ay Apo Dios an dayawon goh din o'ommodna. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R233_13","015_33_13","2CH","33","13","13","At dengngol Apo Dios nan luwaluna, at hemmo'na, ya inabulutna ta numbangngad hiyah did Jerusalem ta numpapto' goh. Ya ininnilan mahkay Manasseh an hi Apo Dios ya Dios. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R233_14","015_33_14","2CH","33","14","14","Ya na'at hana ya ninomnom Manasseh an ipiyamma nan gottap di allup nan Babluy David an ad Jerusalem an nete\"ah appit di alimuhan nan algaw ad Gihon an wadan di obob hidih nan nundotalana ta engganah nan buhu'an hinan way Pantaw di Ekan, ya nunlikkakuh nan Duntug an Ophel. Ya inata'nangnah de han allup. Ya an amin nan nun'a'allup hinan babluy ad Judah ya nun'ihinana nan a'ap'apun di tindalu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R233_15","015_33_15","2CH","33","15","15","Ya nun'ipa'aana din do'ol an dayawon nan tatagun bunag, ya din bulul an din inhinanah nan Timplun Apo Dios, ya din pun'onngan an wad Jerusalem, ya ta\"on un din impiyammanah nan Timplu ya nun'ipaana goh. Ya impitapalnah nan nibataan hinan babluy. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R233_16","015_33_16","2CH","33","16","16","Ya impipaphodna nan pun'onngan ay Apo Dios, ya nun'onongdah Onong di Pi'lenggopan ya Onong di Punyamanan. Ya tinuguna din i'ibbanad Judah ta hi Apo Dios an dayawondan holag Israel di dayawonda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R233_17","015_33_17","2CH","33","17","17","Mu din tatagu ya bo'on nan Timpluy immuyda nun'onngan ti gunda immuy hinan nabagtun lugal an ta\"on un hi Apo Dios di inonnganda ya anggay. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R233_18","015_33_18","2CH","33","18","18","An amin din ina'inat Manasseh hidin nun'aliana, ya din nunluwaluanan Apo Dios an Diosna, ya din hinapit nan propetan nahnag ta padananda hiya ya nitudo' hinan Liblun Na'ulgudan nan A'alid Israel ya ad Judah. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R233_19","015_33_19","2CH","33","19","19","Ya nitudo' goh hinan Liblun di Propetan amin din numbaholana, ya din agguyna immunudan ya un muntutuyu, ya din nambal Apo Dios. Ya nitudo' goh din nun'ipiyammanan pundayawan nan adi umunud ay Apo Dios hinan nabagtun lugal, ya din numbino'ob'on an bulul, ya nan bulul an Asherah. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R233_20","015_33_20","2CH","33","20","20","Ya hidin natoy ya inlubu'dah nan palasyuna, at hi Amon an imbaluynay nihukat hi nun'ali. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R233_21","015_33_21","2CH","33","21","21","Hi Amon ya duwampulu ta duway tawonah din nangete\"anan nun'alid Judah, ya duway tawon di nun'alianah di. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R233_22","015_33_22","2CH","33","22","22","Ya umat hiya goh ay amanan hi Manasseh an numbahol ay Apo Dios ti dinayawnan amin nan bulul an din dinayaw amana, ya enonngana dida. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R233_23","015_33_23","2CH","33","23","23","Mu agguy immat hiya ay amana ti agguy nuntutuyun Apo Dios ti nidugdugah di numbaholana ya un hi amana. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R233_24","015_33_24","2CH","33","24","24","Mu nan u'upihyal Amon ya waday ninomnomdah atondan hiya, at nunhahapitda ta pinatoyda hiyah nan palasyuna. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R233_25","015_33_25","2CH","33","25","25","Mu nan tatagud Judah ya numpatoyda din namatoy ay Amon an ali, ya inhukatdah Josiah an imbaluyna ta hiyay nun'ali. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R234_1","015_34_1","2CH","34","1","1","Hi Josiah ya un waluy tawonah din nangete\"anan nun'alid Judah, ya numpapto' hidih tulumpulu ta ohay tawon. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R234_2","015_34_2","2CH","34","2","2","Ya nahamad di ina'inatnan umipa'amlong ay Apo Dios an inyunnudnah din maphod an inat apunan hi David ti inunudnan amin nan Uldin Apo Dios an agguyna imbahbahhaw. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R234_3","015_34_3","2CH","34","3","3","Heden miyawalun tawon hi numpapto'ana ya ta\"on un unga hiya mu ente\"anan nundaydayaw ay Apo Dios an din Dios apunan hi David. Ya unat goh naluh di opat hi tawon ya ente\"anan numpama\"ih nan nabagtun lugal an pundayawan nan adi umunud ay Apo Dios, ya nan bulul an Asherah, ya nan abulubulul an nahibug, ya nan udumna. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R234_4","015_34_4","2CH","34","4","4","Ya immandalna ta numpa\"ida nan pun'onngandah nan bulul an hi Ba'al, ya nan pun'onngandah incense an neheggon hinan bulul an Ba'al, ya numbongwahda goh nan bulul an Asherah, ya nan abulubulul an nahibug, ya nan udumna. An amin hana ya nunggimu'da, ya inyuydan nun'ihabuag hidin nilubu'an din nundayaw ay danen bulul. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R234_5","015_34_5","2CH","34","5","5","Ya impaghob goh Josiah din tungal din papadin nun'onong hinan bulul. Ya an amin hanan inatda ya hiyay pinumhodan ad Judah ya ad Jerusalem an kapitulyuda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R234_6","015_34_6","2CH","34","6","6","Ya hidi goh hinan babluy ad Manasseh, ya ad Ephraim, ya ad Simeon, ta engganah nan babluy ad Naphtali, ya nan nun'apa\"in babluy hinan nunlene'woh ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R234_7","015_34_7","2CH","34","7","7","ya nun'ipapa\"in Josiah an amin din pun'onngan, ya nan tu'ud an Asherah ya nun'ipagimu'na nan batun bulul ta numbalin hi hupu', ya pina\"ida nan pun'onngandah incense. At na'at an amin hanad Israel ya unda mahkay mumbangngad da Josiah ad Jerusalem. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R234_8","015_34_8","2CH","34","8","8","Heden miyapulu ta waluh numpapto'an Josiah hidin nunlenehandah nan Timplu ya nan babluy ti hiyah ne niyuldin ya hennagna da Shaphan an hina' Azaliah, ya hi Maaseiah an ap'apuh nan babluy, ya hi Joah an hina' Joahaz an muntudtudo' hinan ma'ma'at ta umuyda mahkay ipaphod nan nun'apa\"ih nan Timplun Apo Dios. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R234_9","015_34_9","2CH","34","9","9","Ya impadeh daden tulun immuy ay Hilkiah an Nabagtun Padi, ya indatdan hiya din pihhun na'amung hinan Timplun Apo Dios an din inamung nan holag Levi an mun'ad'adug hinan pantaw. Heden pihhu ya hay indat nan holag Manasseh, ya nan holag Ephraim, ya nan i'ibbadad Israel, ya nan iJudah an ta\"on un nan holag Benjamin. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R234_10","015_34_10","2CH","34","10","10","Ya indat Hilkiah din pihhuh nan linala'in napto' an mangipapto' hinan muntamuh nan Timplun Apo Dios. Ya danen linala'iy okod an mangidat hi bo'laon nan muntamun mangipaphod hinan nun'apa\"ih nan Timplu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R234_11","015_34_11","2CH","34","11","11","Ya indatday udumnah din pihhuh nan karpentero ta diday luma'uh nan batun nahilhilan ya ayiw an ma'usal hinan akuwalkuwaltuh nan Timplu din ingnganuy din a'alid Judah. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R234_12","015_34_12","2CH","34","12","12","Ya inhamad din mumpuntamun nangat hinan tamuda. Ya hay mangitudtuduh nan tamuanda ya da Jahath ay Obadiah an nalpuh nan holag Merari an holag Levi, ya da Zachariah ay Meshullam an nalpuh nan holag Kohath an holag goh Levi. Ya nan holag Levi an nun'ala'eng an muntukal ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R234_13","015_34_13","2CH","34","13","13","ya diday okod an mangipapto' hinan mumpuntamu ya nan matamuan. Ya nan udumnan holag Levi ya diday muntudtudo' ya mun'adug hinan pantaw. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R234_14","015_34_14","2CH","34","14","14","Ya heden pangibuhu'andah din pihhun nitalepon hinan Timplu ya inah'upan Hilkiah an Nabagtun Padi din Liblun Nitud'an di Uldin Apo Dios an din indatnan Moses. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R234_15","015_34_15","2CH","34","15","15","Ya inalin Hilkiah ay Shaphan an muntudtudo' di, “Tigom an inah'upa' hitun Timplu nan Liblun Nitud'an nan Uldin Apo Dios!” At indatnan Shaphan heden liblu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R234_16","015_34_16","2CH","34","16","16","At inodnan Shaphan din libluh immayanah nan ali, ya inalinan hiyay, “An amin nan u'upihyalmu ya inatdan amin din inalim. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R234_17","015_34_17","2CH","34","17","17","Ti inamungda din pihhun niyuy hinan Timplun Apo Dios, ya indatdah nan a'ap'apu ya nan numpuntamu.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R234_18","015_34_18","2CH","34","18","18","Ya inalina goh hinan aliy, “Wah tu goh han liblu an indat Hilkiah an Nabagtun Padi ay ha\"in.” At binahanah den nitudo' ta dengngol nan ali. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R234_19","015_34_19","2CH","34","19","19","Ya unat goh dengngol nan ali din Uldin ya henekheknay lubungna. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R234_20","015_34_20","2CH","34","20","20","Ya inalinan da Hilkiah, ya hi Ahikam an hina' Shaphan, ya hi Abdon an hina' Micah, ya hi Shaphan an muntudtudo', ya hi Asaiah an baalnay, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R234_21","015_34_21","2CH","34","21","21","“Umuyyu ni' hanhanan di pohdon ten nitudo' an ibagan ditu'un iJudah! Ti immannung an nidugdugah di bimmungtan Apo Dios ay ditu'u ti din o'ommod tu'uh din penghana ya agguyda inunud an amin nan nitudo' eten liblu!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R234_22","015_34_22","2CH","34","22","22","At immuy da Hilkiah ya din opat an linala'in ni'hapit ay Huldah an babain propetan ahawan Shallum an imbaluy Tokhath an hina' Hasrah. (Ma'innila an hi Shallum ya hiyay manalimun hinan lubung di ali, ya hay nunhituwandan himbaluy ya hidih nan Miyadwan Hinakup ad Jerusalem.) Ya minahmahandan Huldah di aat nan nitudo'. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R234_23","015_34_23","2CH","34","23","23","Ya tembalnan inalinay, “Hiyah te ibagayuh nan nannag ay da'yu ti umat hituy hinapit Apo Dios an Dios tu'un holag Israel an inalinay, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R234_24","015_34_24","2CH","34","24","24","Moltao' heten babluy ya nan tatagun numpunhitu, ya hay pummolta' ya an amin nan nitudo' hinan liblun nibahah nan alid Judah! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R234_25","015_34_25","2CH","34","25","25","Ti inaliwana', at nan nibahhaw an madayaw di nange'nongandah nan genhobdan incense, ya nidugah di bungot'u an dumalat hanan nun'iyammadan dayawonda, at nan bungot'un ten babluy ya adi ma'udyaan!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R234_26","015_34_26","2CH","34","26","26","Ya inalin goh Huldah di, “Alyonyuh nan alin nannag ay da'yu an inalin goh Apo Dios di, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R234_27","015_34_27","2CH","34","27","27","Dumalat nan nuntutuyuam, ya nan numpa'am an mange'gon ay Ha\"in an hi Apo Dios, ya pina\"im di lubungmu, ya limmugwa'an Ha\"in hidin nangngolam hi pummoltaa' ad Jerusalem ya nan tatagun bimmabluy hidi at dengngol'un amin din numpahmo'am. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R234_28","015_34_28","2CH","34","28","28","At hay ato' ya iddum da'ah nan o'ommodmu ta adim tigon hatu nan ma'ma'at hi un'u moltaon tun babluy ya nan nunhituh di ta mi'id al'alih atayam.” At numbangngad din nahnag, ya imbaagdah nan ali nan nambal din babain propeta. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R234_29","015_34_29","2CH","34","29","29","At impa'ayag nan Alin hi Josiah an amin din mumpangipangpangulud Judah ya ad Jerusalem an kapitulyuda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R234_30","015_34_30","2CH","34","30","30","Ya immuy nan alih nan Timplun Apo Dios an didan amin hidin tatagud Judah an ta\"on un din nun'awotwot unu adadangyan, ya din papadi, ya nan i'ibbadan holag Levi. Ya enlot nan ali an imbaha din nitudo' hinan Liblun Nitud'an di Uldin an na'ah'upan hinan Timplun Apo Dios. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R234_31","015_34_31","2CH","34","31","31","Ya immuy timma'dog hi awadan nan tu'ud an tuma'dogan di ali, ya inhapatanan Apo Dios an Hiyay unudona, ya an amin din nitudo' an nan Mandal, ya nan Uldin, ya nan Tugun. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R234_32","015_34_32","2CH","34","32","32","Ya minandalna an amin nan tatagud Jerusalem ya nan holag Benjamin ta itulagda an ta\"on un dida ya atonda goh. At an amin din tatagu ya inunuddan amin nan Uldin Apo Dios an Dios din a'apuda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R234_33","015_34_33","2CH","34","33","33","Ya ta\"on un hidid Israel an numpama\"ianah nan bululda ya hidiy nangalyana goh hinan tatagu ta hi Apo Dios di dayawonda. At heden ataguna ya agguyda ahan imbahhaw an nangunud ay Apo Dios an Dios din o'ommodda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R235_1","015_35_1","2CH","35","1","1","Ya ninomnom da Josiah an ibehtaandad Jerusalem din Namaliwan di Anghel Apo Dios hinan Holag Israel, at pinaltida din do'ol an kalnilu ta onong eden miyapulu ta opat hi algaw eden hopap di bulan. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R235_2","015_35_2","2CH","35","2","2","Ya pento'na nan papadi ta indatnay numbino'ob'on hi tamudah nan Timplun Apo Dios eden gutud di behta. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R235_3","015_35_3","2CH","35","3","3","At imbaganah nan holag Levi an pento' Apo Dios hi munhulbin Hiya ya nan muntudtuduh nan i'ibbadan holag Israel di, “Iyuyyu mahkay nan Kahon Apo Dios hinan Timplun impiyamman Solomon an imbaluy din Alin hi David ta hidiy punonngana an adi mahkay ibinna'el. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R235_4","015_35_4","2CH","35","4","4","Ya an amin nan hinohhan da'yun himpangapu ya atonyu nan nidat an tamuyu ta unudonyu din intudo' din hi David an alid Israel ya hi Solomon an imbaluyna. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R235_5","015_35_5","2CH","35","5","5","At malammung ayun hinohhah nan Timplu ta midadaan ayu, ya badanganyuy hinohhah nan i'ibbayun himpangapun holag Israel. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R235_6","015_35_6","2CH","35","6","6","Ya paltionyu nan do'ol an uyaw an kalnilun me'nong, ya atonyu nan ma'at hi alenehan an din inyuldin Apo Dios an indatnan Moses ta midadaan ayun bumadang hinan i'ibbayun holag Israel an mi'yamung.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R235_7","015_35_7","2CH","35","7","7","At indat nan Alin hi Josiah hinan tataguy tulumpuluy libuh kalnilu ya gandeng ta onongda, ya tuluy libu goh di bakah iniddumnan indat an nalpuh nan pahtuda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R235_8","015_35_8","2CH","35","8","8","Ya immidat goh nan u'upihyalnah ammungda. Hi Hilkiah an Nabagtun Padi, ya da Zechariah ay Jehiel an a'ap'apuh nan Timplun Apo Dios ya immidatda goh hinan papadih duway libu ta han onom di gahut hi uyaw an kalnilu ya tuluy gahut hi baka ta me'nong hinan Behtah Namaliwan nan Anghel Apo Dios hinan Holag Israel. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R235_9","015_35_9","2CH","35","9","9","Ya ta\"on daten a'ap'apun nan holag Levi an da Konaniah, ya nan duwan a'aginan da Shemaiah ay Nethanel, ya hi Hashabiah, ya da Jeiel ay Jozabad ya immidatda goh hinan i'ibbadan holag Levi hi lemay libuh uyaw an kalnilu ya lemay gahut hi baka ta way e'nongdan den gutud di Behtan di Namaliwan nan Anghel Apo Dios hinan Holag Israel. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R235_10","015_35_10","2CH","35","10","10","Ya nidadaan an amin nan mahapul eden gutud di behta, at immuy nan papadi ya nan holag Levi hinan lugal an ihinanda, ya way ohaan inatda din napto' an itamudan inalin Josiah an ali. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R235_11","015_35_11","2CH","35","11","11","At nunggolot nan holag Levi din a'animal, ya indatda din dalah nan papadi ta inwalhidah nan pun'onngan, ya nan holag Levi goh di nunlalat hinan a'animal. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R235_12","015_35_12","2CH","35","12","12","Ya inlahhindan amin din Onong an Moghob, ya inwa'atdah din ahimpahimpangapu an na'uhi'uhig ta e'nongdan Apo Dios ti hiyah ne nitudo' hinan Liblun Moses hi atonda. Ya umat goh hinay inatdah nan baka. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R235_13","015_35_13","2CH","35","13","13","Ya nun'ipulu'da din nunggolotdan a'animal an umat hi inalin nan niyuldin an atonda, ya inhaangda din udum an onong hinan banga, ya palyu', ya kawali ta nalutu, ya nunnaudondan inwanah hinan tatagu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R235_14","015_35_14","2CH","35","14","14","Ya unat goh nalpah hana nan na'at ya nunhaangdah ononda ya onon nan papadi ti mi'id inat nan papadin nunhaang ti unda immono'onong hinan Onong an Moghob ya nan me'nong an taba ta engganay nahdom. At nan holag Levi di nangidadaan hinan ononda ya nan papadin holag Aaron. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R235_15","015_35_15","2CH","35","15","15","Ya din nun'ala'eng an mangipagangoh hinan ma'usal hi pungkantaan an holag Asaph ya nihihinnadah din inalin David hi ihinanda an da Asaph, ya hi Heman, ya hi Jeduthun an propetan puntamuon nan ali. Ya din mun'adug hinan apantapantaw di allup ya agguyda nakak hinan nihinanda ti indatan nan i'ibbadan holag Levi didah ononda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R235_16","015_35_16","2CH","35","16","16","Ya inatdan amin din immandal nan alih atonda eden behta ti nun'onongdah Onong an Moghob hinan pun'onngan ay Apo Dios. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R235_17","015_35_17","2CH","35","17","17","At an aminda nan holag Israel an na'amung ad Jerusalem ya niddumdan den nagtud an Punnomnomandah Namaliwan di Anghel Apo Dios hinan Holag Israel. At inayundan ngilinon hi pituy algaw nan Tinapay an Agguy Nabino'bo'an. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R235_18","015_35_18","2CH","35","18","18","Nete\"ah din atagun Samuel an propeta ya mi'id di umat hinah na'at. Ti henen inat da Josiah an nungngilin hinan Punnomnomandah Namaliwan di Anghel Apo Dios hinan Holag Israel ya anggay di nidduman an amin nan papadi, ya nan i'ibbadan holag Levi, ya nan tatagud Judah ya ad Israel. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R235_19","015_35_19","2CH","35","19","19","Ya heden numbehtaanda ya din miyapulu ta waluy tawon hi numpapto'an Josiah an ali. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R235_20","015_35_20","2CH","35","20","20","Unat goh lempah nan Alin hi Josiah an amin nan inatnah nan Timplu ya initnud Neco an alid Egypt nan tindaluna ta umuyda gubaton ad Carchemish an neheggon hinan Wangwang an Euphrates, ya initnud Josiah din tindaluna ta umuyda damuwon dida ta mi'gubatda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R235_21","015_35_21","2CH","35","21","21","Mu hennag Neco nan baalna an umat hituy impa'innilanan inalinay, “Undan way numbohholantan duwa an he\"an alid Judah? Bo'on he\"ay gubato' ad ugwan, mu nan pi'buhul'u! Ti hi Apo Dios di nangalin ha\"in hi punnaudo' an umuy mangubat ay dida, at adia' padinnongon ta adi da'a moltaon ay Hiya!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R235_22","015_35_22","2CH","35","22","22","Mu agguy inunud Josiah din impa'innilan Neco an ta\"on un hi Apo Dios di nangimandal. Ya unnaat goh inlubung din lubung di tindalu ta adi ma'immatunan at inluludnan immuy ni'gubat ay Neco hinan way nundotal an babluy an neheggon ad Megiddo. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R235_23","015_35_23","2CH","35","23","23","Ya heden nunggugubatanda ya napana hiya, ya inalinah nan baalnay, “Ekaka' ta ibataana' hitu ti ten nidugah di hugat'u!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R235_24","015_35_24","2CH","35","24","24","At inekakdan den niluluganana ta inyeweldah nan ohan kalesa an inta'inda, ya inyuydad Jerusalem, at hidiy natayana. Ya an amin nan tatagud Judah ya ad Jerusalem an kapitulyuda ya nunlungdayada eden natayana. Ya inlubu'da hiyah din nilubu'an din a'apuna. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R235_25","015_35_25","2CH","35","25","25","Ya nan propetan hi Jeremiah ya waday intudo'nah ebel ay Josiah, ya ta\"on ad ugwan ya an amin nan kumakantan linala'i ya binabai ya heden ebel di hiyay panginomnomandan Josiah. Ya henen ebel an kanta ya nitudo' hinan Liblun Ebel, at nan tatagud Israel ya gunda kantaon. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R235_26","015_35_26","2CH","35","26","26","Ya an amin din inat Josiah hi numpapto'ana, ya nan inatnan nangunud hinan Uldin Apo Dios, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R235_27","015_35_27","2CH","35","27","27","ya an amin din ina'inatnan nete\"ah hopapna ta engganay angunuhna ya nitudo' hinan Liblun Nitud'an di Na'ulgudan din A'alid Israel ya ad Judah. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R236_1","015_36_1","2CH","36","1","1","At hidin natayan Josiah ya pento' nan tatagud Judah han imbaluynan hi Jehoahaz ta hiyay nihukat hi alida. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R236_2","015_36_2","2CH","36","2","2","Hi Jehoahaz ya un duwampulu ta tuluy tawonah din nun'aliana, mu un tuluy bulan ya anggay di nun'ap'apuwana. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R236_3","015_36_3","2CH","36","3","3","Ti imbalud nan alid Egypt hiya, at immandalnah nan tatagud Judah ta idatday tuluy libu ta han opat di gahut di kiluh silver, ya tulumpulu ta opat di kiluh balitu' hi buwitda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R236_4","015_36_4","2CH","36","4","4","Ya pento' Neco an alid Egypt han agin Jehoahaz an hi Eliakim ta hiyay alid Judah, ya hinukatanay ngadana ta hi Jehoiakim. Ya impiyuy Neco hi Jehoahaz ad Egypt. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R236_5","015_36_5","2CH","36","5","5","Hi Jehoiakim ya duwampulu ta lemay tawonah din nangete\"anan nun'alid Judah, ya himpulu ta ohay tawon di numpapto'anah di. Ya nan nun'appuhiy gunna inat an umipabohol ay Apo Dios an Diosna. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R236_6","015_36_6","2CH","36","6","6","Ya wa han ohan algaw ya da Nebuchadnezzar an alid Babylon ya ginubatda nan iJudah, at dempapdah Jehoiakim, ya kinanhilanda, ya impiyuydad Babylon. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R236_7","015_36_7","2CH","36","7","7","Ya do'ol di mun'apla'an an gina'uh nun'alan Nebuchadnezzar hinan Timplun Apo Dios ta nun'iyuynad Babylon, ya nun'italeponah nan timplun di bululnah di. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R236_8","015_36_8","2CH","36","8","8","Ya nan nun'appuhiy ina'inat Jehoiakim hidin nun'aliana ya nitudo' hinan Liblun Na'ulgudan nan A'alih ad Israel ya ad Judah. At han imbaluynan hi Jehoiachin di nihukat ay hiyah nun'ali. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R236_9","015_36_9","2CH","36","9","9","Hi Jehoiachin ya un himpulu ta waluy tawonah din nun'alianad Judah, ya un tuluy bulan ya han himpuluy algaw di numpapto'ana. Ya un goh nan pumbaholan an umipabungot ay Apo Dios di gunna inat. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R236_10","015_36_10","2CH","36","10","10","Ya heden te\"an di tawon ya nunhonag han Alin hi Nebuchadnezzar ta immuyda dempap hi Jehoiachin, ya nun'alada din nun'anginan gina'uh nan Timplun Apo Dios ta iniddumdan Jehoiachin an inyuy hi ad Babylon. Ya hi ulitaon Jehoiachin an hi Zedekiah di pento' Nebuchadnezzar hi alid Judah. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R236_11","015_36_11","2CH","36","11","11","Hi Zedekiah ya un duwampulu ta ohay tawonah din nun'alianad Judah, ya un himpulu ta ohay tawon di numpapto'anah di. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R236_12","015_36_12","2CH","36","12","12","Ya nan nappuhiy gunna inat an umipabohol ay Apo Dios an Diosna an agguyna inunud nan padan Jeremiah an propeta. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R236_13","015_36_13","2CH","36","13","13","Ya ni'buhul goh ay Nebuchadnezzar an alid Babylon an ta\"on hi un nunhapatah ngadan Apo Dios ta hi Nebuchadnezzar di unudona. Mu imbahhawna, ya agguy nuntutuyu, ya adina goh pohdon an mumbangngad ay Apo Dios an Dios nan holag Israel. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R236_14","015_36_14","2CH","36","14","14","Ya ta\"on goh nan a'ap'apun nan papadi ya an amin nan tatagu ya inyal'alladan din'ug hi Apo Dios ti undaat goh inyunnud hi ugalin nan tatagun adi umunud. Ya nan Timplu an din indawatdan Apo Dios an me'gonan ya pinuhida an dumalat nan nun'appuhin ina'inatdah di. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R236_15","015_36_15","2CH","36","15","15","Mu hohom'on Apo Dios an Dios din o'ommodda nan tataguna ya nan Timplun pundayawanda, at gunna hennag nan propeta ta umuyda gun padanan nan tatagu ta way atondan mangidinong hinan pumbaholan an gunda aton. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R236_16","015_36_16","2CH","36","16","16","Mu nan tatagu ya undaat goh hinhannulon nan propeta, ya gunda abatlan nan pohdon Apo Dios hi ibagana. Ya la'tot ya nidugah di nangipabungtandan Apo Dios an adi ahan ma'udyaan. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R236_17","015_36_17","2CH","36","17","17","At hennagna nan alid Babylon an hi Nebuchadnezzar ya nan titindaluna ta immuyda ginubat ad Judah. Ya numpatoyda din ungungan linala'in wah nan Timplu an mi'id ah inadyuwanda an ta\"on un nan linala'i unu binabai, ya ungunga unu nun'ala'ay ya numpatoyda. Ti hi Apo Dios di nangiyabulut an nangipipatoy hinan tataguh nan babluy. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R236_18","015_36_18","2CH","36","18","18","At nun'alan Nebuchadnezzar an amin din gina'un na'angang hinan Timplu, ya nan wah din kuwaltun puntalepnan, ya nan gina'un nan ali, ya ta\"on din gina'un nan u'upihyalna. Ya nun'iyuydad Babylon. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R236_19","015_36_19","2CH","36","19","19","Ya inapuyanda nan Timplun Apo Dios, ya numpa\"ida nan allup ad Jerusalem, ya nunggohobdan amin din a'abung nan a'ali, ya numpa\"idan amin din mun'apla'an an wah di. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R236_20","015_36_20","2CH","36","20","20","Ya din tatagun na'angang an agguy napatoy ya nun'iyuydad Babylon ta numbalindah baal nan ali ya baal nan imbabaluyna ta engganay un bimmi'ah di abalinan nan pumpapto'an nan iPersia. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R236_21","015_36_21","2CH","36","21","21","At ad Judah ya mi'id ah bimmabluy hi napituy tawon ta mipa'annung din impa'innilan Apo Dios ay Jeremiah an propeta. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R236_22","015_36_22","2CH","36","22","22","Ya unat goh naluh di napituy tawon ya nun'alih Cyrus ad Persia, ya hidin hopap di tawon hi nun'aliana ya impanomnom Apo Dios ay hiya ta mangammah uldin, ya intudo'na ta mipa'annung din intulag Apo Dios ay Jeremiah ta miwa'at hi abablubabluy. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("R236_23","015_36_23","2CH","36","23","23","Hay intugun Cyrus ya inalinay, “Hi Apo Dios an Ap'apud abuniyan ya indatnan ha\"in an amin nan pun'ap'apuwan hitun luta. Ya ha\"in goh di pento'nah mangipata'dog hi Timplunad Jerusalem hidid Judah. At wada ay di namhod ay da'yun mumbangngad ya numbangngad ayud Judah. At hi Apo Dios di bumadang ay da'yu.”");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("ER1_1","016_1_1","EZR","1","1","1","Ya heden hopap di tawon hi numpapto'an Cyrus an alid Persia ya impanomnom Apo Dios ay Cyrus ta way atonan mangiyammah nan uldin ta mibahan amin hinan lugal eden babluy an pumpapto'ana. Ya manu ay na'at di umat hina ya ta mipa'annung din impa'innilan Apo Dios hinan propetanan hi Jeremiah. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("ER1_2","016_1_2","EZR","1","2","2","Ya umat hituy inalin Cyrus an alid Persia: “Hi Apo Dios an madayaw ad abuniyan ya Hiyay namto' ay ha\"in ta ipapto\"un amin tun alutaluta. Ya pento'a' goh ta ipiyamma' nan Timplun pundayawan ay Hiyad Jerusalem hidid Judah. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("ER1_3","016_1_3","EZR","1","3","3","At hi Apo Dios di mimiddum hinan mamhod an mumbangngad ad Jerusalem ta bumadangdan mun'ammah nan Timpluna. Hiyay Dios nan holag Israel ya Dios hi ad Jerusalem. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("ER1_4","016_1_4","EZR","1","4","4","Ya malgom hinan tataguna an din na'angang an numpunhitud Babylon an munhapul hi badang ta way atonan mumbangngad ya mahapul an badangan nan heneggona ta idatandah silver, ya balitu', ya nan udumnan mahapul. Ya iddumyu nan a'animal ta way mun'odon, ya pi'yidatyu goh nan mahapul hinan Timplun Apo Dios hidid Jerusalem.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("ER1_5","016_1_5","EZR","1","5","5","Ya nan mumpangipangpanguluh nan ahimpahimpangapud Judah, ya ad Benjamin, ya nan papadi, ya nan holag Levi, ya nan tatagun nangipanomnoman Apo Dios ya nundadaandan umuy an mangiyammah nan Timplun Apo Dios ad Jerusalem. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("ER1_6","016_1_6","EZR","1","6","6","At an amin nan heneggonda ya bimmadangdan immidatdah nan mahapul an silver, ya balitu', ya nan gina'u, ya a'animal ta way mungkalga, ya nan udumnan nun'anginan gina'u, ya nan midat hinan Timplu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("ER1_7","016_1_7","EZR","1","7","7","Ya impa'alan goh nan Alin hi Cyrus din gina'un nan Timplun Apo Dios an hinamham Nebuchadnezzar hi ad Jerusalem an inyuynan inhinah nan timplun nan bulul. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("ER1_8","016_1_8","EZR","1","8","8","Ya hi Mithredath an mangmangdon hi pihhun nan babluy di nangipa'alaana ta enyapna, ya unna idat ay Sheshbazzar an ohan ap'apun Judah. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("ER1_9","016_1_9","EZR","1","9","9","Hay uyap di nidat ya tulumpuluy malukung an balitu' di niyamma, ya hinlibuy malukung an hay silver di niyamma, ya duwampulu ta hiyam di duyu, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("ER1_10","016_1_10","EZR","1","10","10","ya tulumpuluy i\"itang hi malukung an hay balitu' di niyamma, ya opat di gahut ta han himpuluh pamahan an hay silver di niyamma, ya hinlibu goh hinan udumnan gina'u. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("ER1_11","016_1_11","EZR","1","11","11","Ya hay lammung an amin nan gina'un hay balitu' ya silver di niyamma ya lemay libu ta han opat di gahut. At inta'in Sheshbazzar din gina'u ta didan amin hidin tatagun natiliw di numbangngad ad Jerusalem. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("ER2_1","016_2_1","EZR","2","1","1","Ya hiya hatu din tatagun tiniliw din Alin hi Nebuchadnezzar ta inyuynad Babylon ta hidiy nihinanda, at nakakda ta numbangngaddad Jerusalem ya ad Judah, ta an amin nan hinohha ya numpapanguydah nan babluy an nalpuwanda tuwali. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("ER2_2","016_2_2","EZR","2","2","2","Ya hay nangipangpangulun dida ya hi Zerubbabel, ya hi Jeshua, ya hi Nehemiah, ya hi Seraiah, ya hi Reelaiah, ya hi Mordecai, ya hi Bilshan, ya hi Mispar, ya hi Bigvai, ya da Rehum ay Baanah. Hiya hatuy uyap nan holag Israel an nan hinohhan ahimpahimpangapuh numbangngad: ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("ER2_3","016_2_3","EZR","2","3","3","Nan holag Parosh ya duway libu ya han hinggahut ta han napitu ta duwa, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("ER2_4","016_2_4","EZR","2","4","4","ya nan holag Sephatiah ya tuluy gahut ya han napitu ta han duwa, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("ER2_5","016_2_5","EZR","2","5","5","ya nan holag Arah ya pituy gahut ya han napitu ta han lema, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("ER2_6","016_2_6","EZR","2","6","6","ya nan holag Pahath-Moab an nalpuh holag da Jeshua ay Joab ya duway libu ya han waluy gahut ta han himpulu ta duwa, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("ER2_7","016_2_7","EZR","2","7","7","ya nan holag Elam ya hinlibu ya han duway gahut ta han nabongle ta opat, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("ER2_8","016_2_8","EZR","2","8","8","ya nan holag Zattu ya hiyam di gahut ya han napat ta han lema, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("ER2_9","016_2_9","EZR","2","9","9","ya nan holag Zakkai ya pituy gahut ta han nanom, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("ER2_10","016_2_10","EZR","2","10","10","ya nan holag Bani ya onom di gahut ya han napat ta han duwa, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("ER2_11","016_2_11","EZR","2","11","11","ya nan holag Bebai ya onom di gahut ya han duwampulu ta han tulu, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("ER2_12","016_2_12","EZR","2","12","12","ya nan holag Azgad ya hinlibu ya han duway gahut ta han duwampulu ta duwa, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("ER2_13","016_2_13","EZR","2","13","13","ya nan holag Adonikam ya onom di gahut ya han nanom ta han onom, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("ER2_14","016_2_14","EZR","2","14","14","ya nan holag Bigvai ya duway libu ya han nabongle ta han onom, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("ER2_15","016_2_15","EZR","2","15","15","ya nan holag Adin ya opat di gahut ya han nabongle ta han opat, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("ER2_16","016_2_16","EZR","2","16","16","ya nan holag Ater an nalpuh holag Hezekiah ya nahiyam ta han walu, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("ER2_17","016_2_17","EZR","2","17","17","ya nan holag Bezai ya tuluy gahut ya han duwampulu ta han tulu, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("ER2_18","016_2_18","EZR","2","18","18","ya nan holag Jorah ya hinggahut ya han himpulu ta han duwa, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("ER2_19","016_2_19","EZR","2","19","19","ya nan holag Hashum ya duway gahut ya han duwampulu ta han tulu, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("ER2_20","016_2_20","EZR","2","20","20","ya nan holag Gibbar ya nahiyam ta han lema. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("ER2_21","016_2_21","EZR","2","21","21","Ya nan tatagun din numpunhitud Bethlehem ya hinggahut ya han duwampulu ta han tulu, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("ER2_22","016_2_22","EZR","2","22","22","ya nan tatagun din numpunhitud Netophah ya nabongle ta han onom, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("ER2_23","016_2_23","EZR","2","23","23","ya nan tatagun din numpunhitud Anathoth ya hinggahut ya han duwampulu ta han walu, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("ER2_24","016_2_24","EZR","2","24","24","ya nan tatagun din numpunhitud Azmaveth ya napat ta han duwa, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("ER2_25","016_2_25","EZR","2","25","25","ya nan tatagun din numpunhitud Kiriath Jearim, ya ad Kephirah, ya ad Beeroth ya pituy gahut ya han napat ta han tulu, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("ER2_26","016_2_26","EZR","2","26","26","ya nan tatagun din numpunhitud Ramah ya ad Geba ya onom di gahut ya han duwampulu ta han oha, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("ER2_27","016_2_27","EZR","2","27","27","ya nan tatagun din numpunhitud Mikmash ya hinggahut ya han duwampulu ta han duwa, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("ER2_28","016_2_28","EZR","2","28","28","ya nan tatagun din numpunhitud Bethel ya ad Ai ya duway gahut ya han duwampulu ta han tulu, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("ER2_29","016_2_29","EZR","2","29","29","ya nan tatagun din numpunhitud Nebo ya nabongle ta han duwa, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("ER2_30","016_2_30","EZR","2","30","30","ya nan tatagun din numpunhitud Magbish ya hinggahut ya han nabongle ta han onom, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("ER2_31","016_2_31","EZR","2","31","31","ya nan tatagun din numpunhituh nan oha goh an babluy an mungngadan ad Elam ya hinlibu ya han duway gahut ta han nabongle ta opat, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("ER2_32","016_2_32","EZR","2","32","32","ya nan tatagun din numpunhitud Harim ya tuluy gahut ta han duwampulu, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("ER2_33","016_2_33","EZR","2","33","33","ya nan tatagun din numpunhitud Lod, ya ad Hadid, ya ad Ono ya pituy gahut ta han duwampulu ta lema, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("ER2_34","016_2_34","EZR","2","34","34","ya nan tatagun din numpunhitud Jericho ya tuluy gahut ta han napat ta lema, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("ER2_35","016_2_35","EZR","2","35","35","ya nan tatagun din numpunhitud Senaah ya tuluy libu ya han onom di gahut ta han tulumpulu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("ER2_36","016_2_36","EZR","2","36","36","Hiya hatuy uyap nan ahimpahimpangapun papadin numbangngad: Nan holag Jedaiah an nalpuh holag Jeshua ya hiyam di gahut ta han napitu ta tulu, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("ER2_37","016_2_37","EZR","2","37","37","ya nan holag Immer ya hinlibu ta han nabongle ta duwa, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("ER2_38","016_2_38","EZR","2","38","38","ya nan holag Pashhur ya hinlibu ya han duway gahut ta han napat ta pitu, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("ER2_39","016_2_39","EZR","2","39","39","ya nan holag Harim ya hinlibu ta han himpulu ta pitu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("ER2_40","016_2_40","EZR","2","40","40","Hiya hatuy uyap nan holag Levi an numbangngad: Nan holag da Jeshua ay Kadmiel an nalpuh holag Hodaviah ya napitu ta opat, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("ER2_41","016_2_41","EZR","2","41","41","ya nan kumakanta an nan holag Asaph ya hinggahut ta han duwampulu ta walu, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("ER2_42","016_2_42","EZR","2","42","42","ya nan mun'adug hinan pantaw di Timplu an nan holag da Shallum, ya hi Ater, ya hi Talmon, ya hi Akkub, ya da Hatita ay Shobai ya hinggahut ta han tulumpulu ta hiyam. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("ER2_43","016_2_43","EZR","2","43","43","Ya nan muntamuh nan Timplu ya didana nan holag di himpangapun da Ziha, ya hi Hasupha, ya hi Tabbaoth, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("ER2_44","016_2_44","EZR","2","44","44","ya hi Keros, ya hi Siaha, ya hi Padon, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("ER2_45","016_2_45","EZR","2","45","45","ya hi Lebanah, ya hi Hagabah, ya hi Akkub, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("ER2_46","016_2_46","EZR","2","46","46","ya hi Hagab, ya hi Shalmai, ya hi Hanan, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("ER2_47","016_2_47","EZR","2","47","47","ya hi Giddel, ya hi Gahar, ya hi Reaiah, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("ER2_48","016_2_48","EZR","2","48","48","ya hi Rezin, ya hi Nekoda, ya hi Gazzam, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("ER2_49","016_2_49","EZR","2","49","49","ya hi Uzza, ya hi Paseah, ya hi Besai, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("ER2_50","016_2_50","EZR","2","50","50","ya hi Asnah, ya hi Meunim, ya hi Nephussim, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("ER2_51","016_2_51","EZR","2","51","51","ya hi Bakbuk, ya hi Hakupha, ya hi Harhur, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("ER2_52","016_2_52","EZR","2","52","52","ya hi Bazluth, ya hi Mehida, ya hi Harsha, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("ER2_53","016_2_53","EZR","2","53","53","ya hi Barkos, ya hi Sisera, ya hi Temah, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("ER2_54","016_2_54","EZR","2","54","54","ya da Neziah ay Hatipha. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("ER2_55","016_2_55","EZR","2","55","55","Dida hatuy holag din baal Solomon, an da Sotai, ya hi Hassophereth, ya hi Peruda, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("ER2_56","016_2_56","EZR","2","56","56","ya hi Jaala, ya hi Darkon, ya hi Giddel, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("ER2_57","016_2_57","EZR","2","57","57","ya hi Shephatiah, ya hi Hattil, ya da Pokereth-Hazzebaim ay Ami. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("ER2_58","016_2_58","EZR","2","58","58","Ya an amin nan holag din hinohhan baal Solomon ya tuluy gahut ta han nahiyam ta duwa. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("ER2_59","016_2_59","EZR","2","59","59","Ya wada goh di udumnah ni'bangngad an nalpud Tel Melah, ya ad Tel Harsha, ya ad Kerub, ya ad Addon, ya ad Immer, mu agguy na'innilah unda nitulang hinan holag Israel. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("ER2_60","016_2_60","EZR","2","60","60","Ya nan holag da Delaiah, ya hi Tobiah, ya hi Nekoda ya onom di gahut ta han nabongle ta duwa. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("ER2_61","016_2_61","EZR","2","61","61","Ya nan holag din papadi an da Hobaiah, ya hi Hakkoz, ya hi Barzillai (an din nangahawah nan ohan babain imbaluy Barzillai an iGilead an namunat hidin ngadan din ommod nan ahawana ta hiyay ngadana). ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("ER2_62","016_2_62","EZR","2","62","62","Ya mi'id di impa'inniladah nan a'apudah ad holag ay dida, at adida middum an mumpadi. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("ER2_63","016_2_63","EZR","2","63","63","At nan gobelnadol ya adina abuluton di panganandah nan ne'nong ay Apo Dios ta engganay un waday padin nanginnilan mangitamuh nan Urim ya Thummim. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("ER2_64","016_2_64","EZR","2","64","64","Ya hay uyap an amin nan numbangngad ya napat ya han duway libu ta han tuluy gahut ya han nanom. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("ER2_65","016_2_65","EZR","2","65","65","Ya nat'on nan linala'i ya binabain baalda an pituy libu ya han tuluy gahut ta han tulumpulu ta pitu, ya wada goh di duway gahut an linala'i ya binabain kumakanta. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("ER2_66","016_2_66","EZR","2","66","66","Ya hay uyap di kabayuda ya pituy gahut ta han tulumpulu ta onom, ya nan muls ya duway gahut ta han napat ta lema, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("ER2_67","016_2_67","EZR","2","67","67","ya nan kamiluda ya opat di gahut ta han tulumpulu ta lema, ya nan dongkida ya onom di libu ya han pituy gahut ta han duwampulu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("ER2_68","016_2_68","EZR","2","68","68","Ya unat goh nidatongda nan udum an mangipanguluh nan Timplud Jerusalem ya immidatdah nan udumnan mahapul hi ma'usal an miyammah nan Timplun Apo Dios. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("ER2_69","016_2_69","EZR","2","69","69","Ya indatdan amin di mabalin an idatdah ma'usal hinan Timplu an lemay gahut di kilun balitu', ya duway libu ya han pituy gahut ta han duwampulu ta pituh kilun silver, ya hinggahut hinan lubung di papadi. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("ER2_70","016_2_70","EZR","2","70","70","Ya nan papadi, ya nan holag Levi, ya nan kumakanta, ya nan mun'adug hinan pantaw di Timplu, ya nan baal hinan Timplu ya immuydan numpunhituh nan babluyda ta didan amin hinan tatagu. At an amin nan holag Israel ya immuydan numpunhituh nan babluy an din nunhituwandah din hopapna tuwali. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("ER3_1","016_3_1","EZR","3","1","1","Ya heden gutud di miyapitun bulan eden tawon hi numpunhituwandah nan babluy ya immuyda ta na'amungdah di. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("ER3_2","016_3_2","EZR","3","2","2","Ya hi Jeshua an hina' Jozadak, ya nan i'ibbanan papadi, ya hi Zerubbabel an hina' Shealtiel, ya nan tutulangna ya diday nangiyammah din pun'onngan ay Apo Dios an dayawon nan holag Israel ta way pange'nongandah nan Onong an Moghob ta miyunnudan hinan nitudo' an inyuldin Apo Dios an indatnan Moses. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("ER3_3","016_3_3","EZR","3","3","3","Ya ta\"on unda tuma'ot hinan tatagun wah nan nunlene'woh hinan babluy ya inyammada damdama nan pun'onngan an ihinadah din nihinanah hopapna. Ta nalpah ya ene'nongdan Apo Dios nan Onong an Moghob hinan helhelong ya nan mahdom. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("ER3_4","016_3_4","EZR","3","4","4","Ya imbehtaanda nan Behtan di A'ab'abbung ta ma'unud nan niyuldin hi ma'at hi abigabigat ya nan uyap di me'nong. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("ER3_5","016_3_5","EZR","3","5","5","Ya hay udumna goh hi niddum hinan Onong an Moghob hi abigabigat ya nan onong hinan Behtan di Akayangan di Bulan, ya nan onong hinan udumnah nan a'amungan hi pundayawan hinan me'gonan an behtan Apo Dios. Ya immidatda goh hi onong Apo Dios hinan mipanomnom ay didah pohdondan idat. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("ER3_6","016_3_6","EZR","3","6","6","At heden hopap di algaw hinan miyapitun bulan ya ente\"adan nange'nong ay Apo Dios hinan Onong an Moghob an ta\"on un agguy nete\"ay pangiyammandah nan tu'ud nan Timplu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("ER3_7","016_3_7","EZR","3","7","7","Ya immidat nan tataguh pihhu ta way midat hi bo'laon nan muntapeng ya nan karpentero. Ya immidatda goh hi ma'an, ya ma'inum, ya lanan di oliboh ad Sidon ya ad Tyre ta way atondan mangiyalih nan ayiw an cedar an malpud Lebanon an ipa'anuddah nan baybay ta dumatong ad Joppa. Na'at an amin hanan dumalat di nangiyabulutan Cyrus an alid Persia. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("ER3_8","016_3_8","EZR","3","8","8","Ya nan miyadwan bulan eden miyadwan tawon hi nalpahan di gun immayan nan holag Israel hinan lugal an wadan din niyamman nan Timplun Apo Dios ad Jerusalem ya hi Zerubbabel an hina' Shealtiel, ya hi Jeshua an hina' Jozadak, ya nan tutulangda, ya ta\"on nan papadi, ya nan holag Levi, ya an amin din numpumbangngad ad Jerusalem an din nakaphul ya ente\"adan nuntamu. Ya pinilida nan holag Levi an muntawon hi duwampulu ta diday manalimun an mannig hinan matamuan hinan Timplun Apo Dios. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("ER3_9","016_3_9","EZR","3","9","9","Ya hi Jeshua, ya nan imbabaluyna, ya nan tutulangna, ya hi Kadmiel, ya nan imbabaluyna an nalpudah nan holag Hodaviah ya diday mangipapto' hinan mumpuntamu. Ya niddumda goh an bimmadang hinan holag Levi an a'apun Henadad, ya an amin nan imbabaluyda, ya nan tutulangda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("ER3_10","016_3_10","EZR","3","10","10","Ya unat goh ente\"adan nun'ammah nan ipabunan di tu'ud nan Timplun Apo Dios ya timma'dog nan papadi, ya numpunlubungdah nan lubung di padih nan wadan di nidat hi ihinanda. Ya an aminda ya nun'odnanday talampet. Ya nan holag Levi an nalpuh nan holag Asaph ya wada goh di nun'odnandah nan cymbals an ma'usal hinan pungkantaan ta didan amin ya impabagtudah Apo Dios an miyunnud hidin inyuldin David an alid Israel hi mahapul an ma'at. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("ER3_11","016_3_11","EZR","3","11","11","Dida ya ingkankantaday pangipabagtuan ya punyamanandan Apo Dios an inaliday: “Hi Apo Dios ya na'ahhamad, ya minaynayun di pamhodnah nan holag Israel!” Ya nidugah di inatdan nangit'u' hi nangipabagtuandan nundayaw ay Apo Dios ti nalpah an niyamma nan ipabunan di tu'ud nan Timpluna. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("ER3_12","016_3_12","EZR","3","12","12","Ya do'ol din nun'ala'ay an papadi, ya holag Levi, ya din mumpangipangpanguluh nan hinohhan himpangapuh nannig hidin nahhun an Timplu. At unat goh tinnigdan nalpah an niyamma nan ipabunan di tu'ud nan Timplu ya enlotdan kimmila. Mu nan udumnan do'ol an tatagu ya init'u'day amlongda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("ER3_13","016_3_13","EZR","3","13","13","Nan tu'u'da ya kilada ya mi'id poto'nah donglon, ya nidugah an ma\"adngol hinan adagwin lugal. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("ER4_1","016_4_1","EZR","4","1","1","Ya unat goh dengngol nan mi'buhul ad Judah ya ad Benjamin an din numbangngad an holag Israel an din nakaphul an ente\"adan nun'ammah nan Timplun Apo Dios an dayawon nan holag Israel ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("ER4_2","016_4_2","EZR","4","2","2","ya immuydan Zerubbabel ya nan a'ap'apun nan hinohhan himpangapu, ya inaliday, “Da'mi ya pohdonmin bumadang ta iyamma tu'u nan Timplu ti hi Apo Dios an Hiyah ne han dayawonyuy dayawonmi goh! Ya gun ami nun'onong ay Hiyan nete\"ah din nangiyalian Esarhaddon an alid Assyria ay da'mih tu.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("ER4_3","016_4_3","EZR","4","3","3","Mu da Zerubbabel ay Jeshua ya nan udumnan a'ap'apun nan ahimpahimpangapun holag Israel ya tembaldan inaliday, “Adimi mahapul di badangyuh nan pangiyammanmih nan Timplun Apo Dios an dayawonmi! At okod amin mangiyammah nan Timpluna an Hiyay dayawon nan holag Israel ti hiyah ne immandal Cyrus an alid Persia ay da'mi.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("ER4_4","016_4_4","EZR","4","4","4","Ya nan tatagun numpunhituh nan babluy ya gunda ipalungdaya, ya gunda ta'ta'ton nan holag Judah ta way atondan adi mangituluy an mun'ammah nan Timplu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("ER4_5","016_4_5","EZR","4","5","5","Ya inli\"uddan binayadan nan u'upihyal ad Persia ta way atondan mamohol hinan holag Judah. Hiyah ne gunda inat hidin gutud di numpapto'an Cyrus an alid Persia ta engganah din nun'alian Darius. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("ER4_6","016_4_6","EZR","4","6","6","Ya heden te\"an di numpapto'an Xerxes ya waday diklamun nan mi'buhul hi pamahiwdah nan tatagud Judah ya ad Jerusalem an kapitulyuda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("ER4_7","016_4_7","EZR","4","7","7","Ya ta\"on heden gutud di numpapto'an Artaxerxes an nun'ali goh ad Persia, ya da Bishlam ay Mithredath, ya hi Tabeel, ya nan i'ibbada ya na'amungda ta nuntudo'da ay Artaxerxes. Ya hay hapit hi nanapitdan den tudo' ya hapit di Aramaic ta unda itolman hi hapit di Persia hi un mibaha. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("ER4_8","016_4_8","EZR","4","8","8","Ya hi Rehum an ap'apun di tindalu ya hi Shimshai an muntudtudo' ya umat hituy intudo'dah inalidah nan Alin hi Artaxerxes hi aat ad Jerusalem: ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("ER4_9","016_4_9","EZR","4","9","9","“Heten tudo' ya nalpu ay da Rehum an ap'apun di tindalu, ya hi Shimshai an muntudtudo', ya didan amin hinan udumnan i'ibbadan huwis, ya an amin nan u'upihyal an diday tono' hinan babluy ad Tripolis, ya ad Persia, ya ad Uruk, ya ad Babylon, ya ad Susa hinan babluy ad Elam, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("ER4_10","016_4_10","EZR","4","10","10","ya nan udumnan tatagun din pinilit nan nidugah di abalinana ya nundongol di aatnan hi Ashurbanipal an enekakda ta immuyda numpunhituh nan siudad ad Samaria ya nan abablubabluy hinan Provinciad Trans-Euphrates. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("ER4_11","016_4_11","EZR","4","11","11","(Hiyah te inalin nan tudo'.) He\"a Ali Artaxerxes an e'gonanmi. Heten tudo' ya nalpun da'min baalmun tataguh nan numbino'ob'on an babluy an wah nan Provinciad Trans-Euphrates. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("ER4_12","016_4_12","EZR","4","12","12","Ya hay pohdonmin ipa'innilan he\"an nabagtun ali ya nan aat di Hudyun din nakak hinan numbino'ob'on an babluy hinan hinakupmu ta numbangngaddan immuy nunhitud Jerusalem. Ya den ipaphodda goh nan babluy an umipapuhi ya unda ngumhay an adida mi'yunnudan. Ya ente\"adan nun'ammah nan ipabunan nan a'abung ya nan allup nan babluy, ya den na'uy an malpah. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("ER4_13","016_4_13","EZR","4","13","13","He\"an nabagtun ali ya maphod hi unmu innilaon di aatna. Ti gulat ta malpah an mihamad nan allup ya nipaphod nan babluy at mi'id midat hi buwitda, at ini ya umitang di pihhun ma'amung hituh babluy tu'u! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("ER4_14","016_4_14","EZR","4","14","14","Ya manu ay ibaagmin he\"a hana ti do'ol di mun'aphod hi inatmun da'mi. At hay pohdonmi ya an amin nan hinohha ya he\"ay e'gonanda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("ER4_15","016_4_15","EZR","4","15","15","At maphod hi unmu ipa'anap din nitudo' hinan liblun din intalepon din a'apum, ya gulat ta atom at innilaom an nan tatagun nen babluy ya ngumhayda. Nete\"ah din penghana ya gunda ni'bohhol, ya intuduanday udumna ta ni'bohholdah nan ali ya nan tataguh nan babluy. At naligat danen himpangilin numpunhitun nen babluy hi ipapto', at hiyah ne dimmalat hi napa\"ian ad Jerusalem. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("ER4_16","016_4_16","EZR","4","16","16","Ya gulat ta malpah an matalemaan ad Jerusalem ya nalpah goh nan allupna at adi mabalin hi ipapto'mu nan babluy an wah nan Provinciad Trans-Euphrates.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("ER4_17","016_4_17","EZR","4","17","17","Hiyah te nambal nan alih impiyuyna: “He\"a Rehum an ap'apun di tindalu an edenol'u, ya ta\"on hi Shimshai an muntudtudo', ya nan tatagun numpunhitud Samaria, ya nan udumnan tatagun numpunhituh nan Provinciad Trans-Euphrates ya ten baga' da'yun amin. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("ER4_18","016_4_18","EZR","4","18","18","Din tudo' an impiyaliyu ya nibaha, ya intolmandah nan hapitmi, at na'awata'. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("ER4_19","016_4_19","EZR","4","19","19","At inyuldin'uy pamahaandah nan liblu, ya immannung an na'ah'upan an nete\"ah din penghana ya gun nginumhay ya ni'bohhobohhol nan tatagud Jerusalem hinan udumnan ali ya nan tataguh nan udumnan babluy. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("ER4_20","016_4_20","EZR","4","20","20","Ya nidugah di abalinan nan a'alin numpapto' ad Jerusalem an diday numpapto' an amin hinan babluy an wah nan Provinciad Trans-Euphrates. Ya gunda nunhengel hi buwit, ya nan udumnan ma'at ya diday pumbayadan. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("ER4_21","016_4_21","EZR","4","21","21","At ad ugwan ya mandalonyu nan tatagu ta umuyda ipadinong nan Hudyun muntamu ta adida ituluy an mangitalemaan hinan babluy ta engganay un way iyuldin'uh ma'at. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("ER4_22","016_4_22","EZR","4","22","22","At punnaudonyun aton ta adi gun ma'udman di nappuhin ma'at hitun babluy.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("ER4_23","016_4_23","EZR","4","23","23","Ya unat goh niyuy din tudo' nan Alin hi Artaxerxes ta imbahada ay da Rehum an gobelnadol, ya hi Shimshai an muntudtudo', ya nan udumnan i'ibbada at nunnaudondan immuy ad Jerusalem ta pinilitdan ipadinong nan Hudyun muntamu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("ER4_24","016_4_24","EZR","4","24","24","Hiyaat un nipadinong din iyammandan Timplun Apo Dios ad Jerusalem, ya mid ah nuntamuh di ta nangamung hidin miyadwan tawon hi nun'alian Darius an alid Persia. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("ER5_1","016_5_1","EZR","5","1","1","Ya nan propetan da Haggai ay Zechariah an hina' Iddo ya inulgudday aat Apo Dios an mumpapto' hinan holag Israel. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("ER5_2","016_5_2","EZR","5","2","2","At hi Zerubbabel an hina' Shealtiel ya hi Jeshua an hina' Jozadak ya ente\"ada goh an muntamuh nan Timplun Apo Dios ad Jerusalem, ya nan propetan Apo Dios ya niddumdan bimmadang ay dida. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("ER5_3","016_5_3","EZR","5","3","3","Ya henen timpu ya hi Tattenai an gobelnadol hinan Provinciad Trans-Euphrates, ya hi Shethar-Bozenai, ya nan i'ibbadan u'upihyal ya nunnaudondan immuy hidid Jerusalem ta inaliday, “Hay nangalin da'yu ta iyammayu goh heten Timplu ya nun'ihinayu nan gina'una?” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("ER5_4","016_5_4","EZR","5","4","4","Ya imbagada goh di ngadan nan gun bumadang hinan pun'ammandah nan Timplu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("ER5_5","016_5_5","EZR","5","5","5","Mu hi Apo Dios ya hinalimunanan imbaliw din a'ap'apun Hudyu. At nan gobelnadol ya nan i'ibbanan u'upihyal ya ninomnomdan adida ipadinong nan tatagun muntamuh nan Timplu ta engganay unda ibagan Darius ta hodonday pambalna. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("ER5_6","016_5_6","EZR","5","6","6","Ya nuntudo' da Tattenai an gobelnadol hinan Provinciad Trans-Euphrates, ya hi Shethar-Bozenai, ya nan i'ibbadan u'upihyal ta impiyuydah nan Alin hi Darius. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("ER5_7","016_5_7","EZR","5","7","7","Nan intudo'dan impiyuydah nan ali ya umat hitu: “He\"a, Ali Darius an e'gonanmi, ya inilami an nahamad di pumpapto'mu! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("ER5_8","016_5_8","EZR","5","8","8","Da'mi ya immuy amih nan babluy ad Judah hinan wadan di Timplun nan na'abbagbagtun Dios. Ya nan tatagu ya gunda mun'amma an hay o\"ongol an batuy iyammada, ya ayiw di olengnan nitumu' hinan allup. Ya egemohdan muntamu, at do'ol di malpah hi tamuandah abigabigat. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("ER5_9","016_5_9","EZR","5","9","9","Ya binaganmi nan mangipangpangulun didan inalimiy, Hay nangalin da'yuh unyu iyamma nan Timplu ya impaphodyu nan allup? ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("ER5_10","016_5_10","EZR","5","10","10","Ya imbagami goh di ngadanda ta way ipa'innilamin he\"ah nan mangipangpanguluh nan tamu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("ER5_11","016_5_11","EZR","5","11","11","Ya umat hituy nambaldan inaliday: Da'mi ya baal nan Dios ad abuniyan ya tun luta. Ya iyammami din napa\"in Timplun din inyamman din nala'eng an alid Israel. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("ER5_12","016_5_12","EZR","5","12","12","Mu un dimmalat di nangipabungtan din a'apumin Apo Dios ad abuniyan at impa'abakna didan Nebuchadnezzar an alid Babylon an iChaldea an hiyay dumalat hi nama\"in ten Timplu, ya tiniliwna din tatagu ta impiyuynad Babylon ta nihinadah di. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("ER5_13","016_5_13","EZR","5","13","13","At din hopap di tawon hi nun'alian Cyrus hi ad Babylon ya inyuldina ta miyamma nan Timplun Apo Dios. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("ER5_14","016_5_14","EZR","5","14","14","Ya nun'ipibangngadna goh din balitu' ya silver an gina'un nan Timplun Apo Dios hitud Jerusalem an din nun'alan Nebuchadnezzar ta impiyuynah nan timplunad Babylon. At din Alin hi Cyrus ya nun'idatna hana nan gina'uh nan lala'in hay ngadana ya hi Sheshbazzar an din pinilinah gobelnadol ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("ER5_15","016_5_15","EZR","5","15","15","an inalinan hiyay, Alam hatun gina'u ta iyuymu ta italeponmuh nan Timplud Jerusalem. Ya inalina goh di mahapul an iyammami nan Timplun Apo Dios hinan lugal an din niyammaana tuwali. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("ER5_16","016_5_16","EZR","5","16","16","At hi Sheshbazzar ya ente\"anan inyamma nan tu'ud di Timplun Apo Dios ad Jerusalem. Ya nete\"an nen algaw ta engganad ugwan ya waday nangitamu, mu agguy pay nalpah. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("ER5_17","016_5_17","EZR","5","17","17","Ya gulat ta hay umamlongam an ali at mahapul an ipa'anapmu din nitudo' hinan libluh nan babluy ad Babylon ta innilaon tu'uh un immannung an waday inyuldin nan Alin hi Cyrus an iyammada nan Timplun Apo Dios ad Jerusalem. Ta nalpah ay ya impa'innilam ay da'mi nan penhodmuh ma'at hi apanuhan ten ma'ma'at.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("ER6_1","016_6_1","EZR","6","1","1","Nan Alin hi Darius ya inyuldina ta bahaonda nan aliblulibluh nan upihhinan nitalepon hinan puntalepnan ad Babylon. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("ER6_2","016_6_2","EZR","6","2","2","Ya na'ah'upan din nitud'anah nan babluy ad Ecbatana hinan Provinciad Media. Ya umat hituy nitudo' an inalinay: ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("ER6_3","016_6_3","EZR","6","3","3","“Heden hopap di tawon hi numpapto'an nan Alin hi Cyrus ya inyuldinan miyamma goh nan Timpluh did Jerusalem ta hiyay lugal an pangiyayandah nan midat an me'nong. Ya nan Timplu ya mahapul an mihamad di ipabunan di tu'udnan umat hidin hopapna. Ya hay inata'nang nan Timplun miyamma ya nahiyam di umpi, ya nahiyam di umpih inabellogna. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("ER6_4","016_6_4","EZR","6","4","4","Ya hay umatan di miyammah nan allupna ya gun mibattan an miyamma nan ayiw hinan gun miyatlun aldoh hinan batun netpeng. Ya an amin nan mahapul an mipabo'la ya nan ma'usal ya gun bayadan nan mun'amung hi pihhuh nan babluy. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("ER6_5","016_6_5","EZR","6","5","5","Ya din balitu' ya silver an gina'un nan Timplun Apo Dios an din innal Nebuchadnezzar hinan Timplud Jerusalem ta inyuynad Babylon ya mahapul an mibangngaddan mipatang hidin nipatangandah nan Timplun Apo Dios. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("ER6_6","016_6_6","EZR","6","6","6","At he\"a, Tattenai an gobelnadol hinan Provinciad Trans-Euphrates, ya da'yun Shethar-Bozenai, ya nan i'ibbayun u'upihyal ya mahapul an bataananyu nan Timplu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("ER6_7","016_6_7","EZR","6","7","7","Ya adi ayu mi'biyang hinan muntamu ta okod nan gobelnadol ya nan a'ap'apun nan Hudyun mangiyamma goh hinan Timplun Apo Dios hinan niyammah hopapna. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("ER6_8","016_6_8","EZR","6","8","8","At mandalo' da'yu ta mahapul an badanganyu dida ta nan mahapul danen linala'in muntamu ya bayadan nan mun'amung hi pihhuh nan babluyyu. Ya hay alpuwan nan pumbayadna ya nan buwit nan tataguh nan Provinciad Trans-Euphrates, ta way aton nan muntamun adi mangidinong. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("ER6_9","016_6_9","EZR","6","9","9","Ya mahapul goh an idatyuh abigabigat an amin di mahapul nan papadih nad Jerusalem an umat hinan buta'al an kalnilu, ya uyaw an kalnilu, ya manilhig an bakah Onong an Moghob ta me'nong ay Apo Dios ad abuniyan. Ya middum nan ma'an, ya ahin, ya nan bayah, ya lanan olibo. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("ER6_10","016_6_10","EZR","6","10","10","Ya mahapul an ma'at hana ta way e'nongdah mangal'alu' ay Apo Dios ad abuniyan ya ta way atondan munluwalu ta ibagada ta wagahana' an ali ya nan imbabaluy'u. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("ER6_11","016_6_11","EZR","6","11","11","Ya hay iyuldin'u goh ya gulat ta wadan da'yuy adi mangunud hinan niyuldin ya mahapul an ma'aan di ohah nan dinangal di abungna ta tulidanday bongwahna ta hiyay panubli'dan hiya. Ya mapa\"iy abungna, ya napanuh an umat hinan na'amung an galut. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("ER6_12","016_6_12","EZR","6","12","12","Ya maphod un moltaon Apo Dios an namilid Jerusalem ta hiyay lugal an pundayawan nan tatagunan Hiya nan ali unu nan tatagun munnomnom an adi mangunud eten uldin unu nan mama\"ih nan Timplu. Ya ha\"in an hi Darius an aliy nangiyuldin an mahapul ahan an mipa'annung an hiyay ma'unud.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("ER6_13","016_6_13","EZR","6","13","13","At nan gobelnadol hinan Provinciad Trans-Euphrates an hi Tattenai, ya hi Shethar-Bozenai, ya nan i'ibbadan u'upihyal ya hinumludan nangunud an amin hidin inyuldin nan Alin hi Darius. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("ER6_14","016_6_14","EZR","6","14","14","At din a'ap'apun nan Hudyu ya inatday maphod hi nuntamuandah nan Timplu, ya gun goh impa'amlong nan propetan da Haggai ay Zechariah an holag Iddo an dimmalat din inulgudda. At lempahda nan Timplun miyunnudan hidin immandal nan Dios di holag Israel ya nan a'alid Persia an da Cyrus ay Darius ya hi Artaxerxes hi ma'at. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("ER6_15","016_6_15","EZR","6","15","15","At nan Timplu ya nalpah hidin atlun di algaw hidin bulan an ma'alih Adar hidin miyonom an tawon hi numpapto'an nan Alin hi Darius. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("ER6_16","016_6_16","EZR","6","16","16","At an amin din holag Israel, ya nan papadi, ya nan holag Levi, ya din udumnan numbangngad an din natiliw ya nun'am'amlongdan nangidawat hinan Timplu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("ER6_17","016_6_17","EZR","6","17","17","Ya hay ene'nongda ya hinggahut hi manilhig an baka, ya duway gahut hi manilhig an kalnilu, ya opat di gahut hi uyaw an kalnilu. Ya ene'nongda goh di himpulu ta duwan gandeng an Onong di Bahol ta miyunnudan hinan hinohhan holag Jacob. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("ER6_18","016_6_18","EZR","6","18","18","At inuhi'uhigda nan himpampun an papadi ya nan holag Levi an mangitamuh nan ma'at hinan Timplud Jerusalem an miyunnudan hidin nidat an itamudan inalin nan nitudo' hinan Liblun Moses. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("ER6_19","016_6_19","EZR","6","19","19","Ya heden miyapulu ta opat hi algaw eden hopap di bulan ya din tatagun numbangngad an nalpud Babylon ya imbehtaanda din Namaliwan nan Anghel Apo Dios hinan Tataguh din Penghanad Egypt. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("ER6_20","016_6_20","EZR","6","20","20","Ya an amin nan papadi ya nan holag Levi ya lenenehanday odolda ta way atondan mibilang hi maleneh an hiyah ne inalin nan Uldin. At nan holag Levi ya diday numpaltih din uyaw an kalniluh ene'nongdah din Namaliwan nan Anghel Apo Dios ta ma'usal hinan holag Israel an din numbangngad, ya nan i'ibbadan papadi, ya dida goh. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("ER6_21","016_6_21","EZR","6","21","21","At din numbangngad an din nakaphul an holag Israel ya inihdada nan dotag an didan amin hidin tataguh nan babluy an nan'ug hinan nun'appuhin impa'enghada ta hi Apo Dios an dayawon nan holag Israel di dayawonda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("ER6_22","016_6_22","EZR","6","22","22","Ya pituy algaw de han nun'am'amlongandah nan Behtan di Tinapay an Agguy Nabino'bo'an. Ya manu ay nidugah di amlongda ti hi Apo Dios di nangidat hi maphod hi punnomnoman nan alid Assyria ta way inatnan bimmadang hi nangiyammandah nan Timplun Apo Dios an dayawon nan holag Israel. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("ER7_1","016_7_1","EZR","7","1","1","Ya unat goh nadnoy ya hidin gutud di nun'alian Artaxerxes ad Persia ya wadaa' an hi Ezra. Ha\"in ya nalpuh holag Aaron an Nabagtun Padi. Ya umat hituy nahonhonod hi nahlagan di nalpuwa': Ha\"in ya holag Seraiah, an hina' Azariah, an hina' Hilkiah, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("ER7_2","016_7_2","EZR","7","2","2","an hina' Shallum, an hina' Zadok, an hina' Ahitub, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("ER7_3","016_7_3","EZR","7","3","3","an hina' Amariah, an hina' Azariah, an hina' Meraioth, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("ER7_4","016_7_4","EZR","7","4","4","an hina' Zerahiah, an hina' Uzzi, an hina' Bukki, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("ER7_5","016_7_5","EZR","7","5","5","an hina' Abishua, an hina' Phinehas, an hina' Eleazar, an hina' Aaron an Nabagtun Padi. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("ER7_6","016_7_6","EZR","7","6","6","Nalpuwa' goh ad Babylon, ya nala'enga' an muntudo' hinan Uldin Apo Dios an indatnan Moses, ya hinamad'un na\"innilaon goh nan udumnan Uldin an indat Apo Dios an dayawon di holag Israel. Ya dimmalat nan nunwagahan Apo Dios ay ha\"in at an amin nan mahapul'un odowon hinan ali ya nidat ay ha\"in. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("ER7_7","016_7_7","EZR","7","7","7","At nakaka' ad Babylon ta immuya' hi ad Jerusalem, ya nitnud ay ha\"in din do'ol an tatagun holag Israel an nan papadi, ya nan holag Levi, ya din kumakantah nan Timplu, ya din mun'adug hinan Timplu, ya din mumpuntamu. Ya hay na'atana ya din miyapitun tawon hi numpapto'an nan Alin hi Artaxerxes. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("ER7_8","016_7_8","EZR","7","8","8","Ya nidatong amid Jerusalem hidin miyaleman bulan hidin miyapitun tawon hi numpapto'an nan ali. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("ER7_9","016_7_9","EZR","7","9","9","Ti da'mi ya nakak amid Babylon eden hopap di algaw eden hopap di bulan, ya nidatong amid Jerusalem hidin hopap di algaw eden miyaleman bulan. Ya nan Dios an dayawo' ya hehemmo'a' ay Hiya ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("ER7_10","016_7_10","EZR","7","10","10","ti inhamad'un inada'adal ya inunud nan Uldin Apo Dios, ya intudtudu' hinan holag Israel ta unudonda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("ER7_11","016_7_11","EZR","7","11","11","Ha\"in ya padin nala'eng hi aat nan Uldin Apo Dios an indatnan Moses ya nan udumnan Uldin an din indat Apo Dios hinan holag Israel. Ya wada han ohay algaw hidin agguymi ni' numbangngadan ad Jerusalem ya impiyali nan Alin hi Artaxerxes han tudo' ay ha\"in an inalinay: ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("ER7_12","016_7_12","EZR","7","12","12","“Heten tudo' ya nalpun ha\"in an hi Artaxerxes an nan nidugah di abalinanan ali ta midat ay Ezra an padin nala'eng hinan mitudtudun nalpun Apo Dios ad abuniyan. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("ER7_13","016_7_13","EZR","7","13","13","Ya imandal'u ta an amin nan holag Israel an wah tun babluy an pumpapto'a', ya ta\"on nan papadi, ya nan holag Levi an mamhod an mitnud ay he\"a ta umuy ayud Jerusalem ya mabalin an mitnudda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("ER7_14","016_7_14","EZR","7","14","14","Ya ha\"in an ali ya nan pitun bumadang an mangibabbaag hinan ato' ya inyabulutmin umuy'a ta hamadom nan ma'ma'at ad ugwan ad Jerusalem an kapitulyu ya ad Judah, ya ta tigom hi un immannung an unudonda nan impahalimun'un he\"a an Uldin nan Dios an dayawom. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("ER7_15","016_7_15","EZR","7","15","15","Ya mahapul an ita'inmu din indatmin balitu' ya silver ti penhodmin idat hinan Dios an dayawonyun holag Israel an wah nan Timplud Jerusalem. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("ER7_16","016_7_16","EZR","7","16","16","Ya iniddummun amin din silver ya balitu' an idat nan tataguh nan babluy ad Babylon, ya nan holag Israel, ya nan papadida ta ma'usal hinan Timplun nan Dios an wah did Jerusalem. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("ER7_17","016_7_17","EZR","7","17","17","Ya henen pihhu ya ila'um hinan manilhig an baka, ya buta'al an kalnilu, ya nan uyaw an kalnilu, ya nan Onong an Ma'an, ya Onong an Ma'inum ta way e'nongmuh nan pun'onngan ay Apo Dios hinan Timplud Jerusalem. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("ER7_18","016_7_18","EZR","7","18","18","Ya he\"a ya nan i'ibbam an Hudyu ya mabalin an usalonyuh nan way mahapulyu nan ma'angang an pihhu ya balitu' an miyunnudan hinan pohdon nan Diosyu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("ER7_19","016_7_19","EZR","7","19","19","Ya mahapul an e'nongmuh nan Dios ad Jerusalem nan gina'un din nidat ay he\"a ta ma'usal hinan Timplun pundayawan. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("ER7_20","016_7_20","EZR","7","20","20","Ya malgom hinan way mahapul hi ma'usal hinan Timplun nan Diosmu ya mahapul an alam hinan muntalepon hi pihhun nan babluy ta pumbayadmu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("ER7_21","016_7_21","EZR","7","21","21","Ya iyuldin'un amin hinan muntalepon hinan pihhun nan babluy an wah nan Provinciad Trans-Euphrates ta ag'agay atondan mangidat hinan malgom an mahapul hi odowon Ezra an nan padin nala'eng an mangitudo' hinan Uldin Apo Dios ad abuniyan. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("ER7_22","016_7_22","EZR","7","22","22","Ya mahapul an do'ol di idatda an hay kilun di silver, ya tuluy libu ta han pituy gahut ya duwampulu ta han onom di kaban hi wheat, ya onom di gahut hi galon an bayah, ya onom di gahut hi galon an lanan di olibo. Ya hay ahin ya mi'id di lukudna, at gunyu idat. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("ER7_23","016_7_23","EZR","7","23","23","Ya wada ay di mahapul hi ibagan nan Dios ad abuniyan ya mahapul an idadaan nan muntalepon hi pihhun mangidat ta ma'usal hinan Timplu, ta way aton Apo Dios an adi bumungot ay ha\"in an ali, ya ta\"on nan imbabaluy'u. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("ER7_24","016_7_24","EZR","7","24","24","Ya pohdo' goh an ipa'innilan dida an nan papadi, ya nan holag Levi, ya nan kumakanta, ya nan mun'adug hi pantaw, ya nan baal an muntamuh nan Timplu, unu nan udumnan mumpuntamu ya mahapul an adiyu ahan pumbayadon didah buwitda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("ER7_25","016_7_25","EZR","7","25","25","Ya he\"a, Ezra, ya usalom nan la'engmun indat nan Diosmu, at pumto\"ah mumpapto' ya huwis ta diday okod an mangipapto' an amin hinan tatagun numpunhituh nan Provinciad Trans-Euphrates an din nangipa'enghan nanginnilan amin hinan Uldin nan Diosmu. Ya mahapul goh an itudum henen Uldin hinan tatagun agguy nanginnila. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("ER7_26","016_7_26","EZR","7","26","26","Ya gulat ta waday adi mangunud hinan Uldin nan Dios an dayawom unu nan uldin di ali ya mahapul an mamolta, unu mapatoy, unu un mipakak hinan babluy, unu un ma'alan amin nan gina'una, unu un mibalud.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("ER7_27","016_7_27","EZR","7","27","27","Ya ha\"in an hi Ezra ya inali' di, “Mipabagbagtuh Apo Dios an din dinayaw din a'apu tu'u ti Hiya ya impa'unaynay nomnom nan ali ta way inat nan alin mange'gon hinan Timplun Apo Dios ad Jerusalem! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("ER7_28","016_7_28","EZR","7","28","28","At madayaw hi Apo Dios ti impa'unaynay nomnom nan ali, ya nan bumadang ay hiya, ya nan nidugah di abalinandan upihyalna ta way inatdan nangipattig hinan nahamad an nangatdan ha\"in. Gapu ta binadangana' ay Apo Dios at natulida' an nangamung hi do'ol an a'ap'apun di Hudyu ta didan amin di mumbangngad an umuy hi ad Jerusalem.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("ER8_1","016_8_1","EZR","8","1","1","Ha\"in an hi Ezra ya dida hatuy nitudo' an a'ap'apun nan ahimpahimpangapun din nakak an initnud'u ta numbangngad amid Jerusalem hidin gutud di numpapto'an nan Alin hi Artaxerxes: ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("ER8_2","016_8_2","EZR","8","2","2","Nan holag Phinehas ya hi Gershom, ya nan holag Ithamar ya hi Daniel, ya nan holag David ya hi Hattush ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("ER8_3","016_8_3","EZR","8","3","3","(ya hiya goh di holag Shekaniah), ya nan holag Parosh ya hi Zechariah (ya hay niddum ay hiyah nitudo' di ngadana ya hinggahut ta han naleman linala'i). ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("ER8_4","016_8_4","EZR","8","4","4","Ya nan holag Pahath-Moab ya hi Eliehoenai an hina' Zerahiah (ya hay niddum ay hiyah nitudo' di ngadana ya duway gahut an linala'i). ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("ER8_5","016_8_5","EZR","8","5","5","Ya nan holag Zattu ya hi Shekaniah an hina' Jahaziel (ya hay niddum ay hiyah nitudo' di ngadana ya tuluy gahut an linala'i). ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("ER8_6","016_8_6","EZR","8","6","6","Ya nan holag Adin ya hi Ebed an hina' Jonathan (ya niddum ay hiya din naleman linala'i). ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("ER8_7","016_8_7","EZR","8","7","7","Ya nan holag Elam ya hi Jeshaiah an hina' Athaliah (ya niddum ay hiya din napitun linala'i). ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("ER8_8","016_8_8","EZR","8","8","8","Ya nan holag Shephatiah ya hi Zebadiah an hina' Michael (ya niddum ay hiya din nawalun linala'i). ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("ER8_9","016_8_9","EZR","8","9","9","Ya nan holag Joab ya hi Obadiah an hina' Jehiel (ya niddum ay hiya din duway gahut ta himpulu ta walun linala'i). ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("ER8_10","016_8_10","EZR","8","10","10","Ya nan holag Bani ya hi Shelomith an hina' Josiphiah (ya niddum ay hiya din hinggahut ta han nanom an linala'i). ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("ER8_11","016_8_11","EZR","8","11","11","Ya nan holag Bebai ya hi Zechariah an hina' Bebai (ya niddum ay hiya din duwampulu ta walun linala'i). ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("ER8_12","016_8_12","EZR","8","12","12","Ya nan holag Azgad ya hi Johanan an hina' Hakkatan (ya niddum ay hiya din hinggahut ta han himpulun linala'i). ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("ER8_13","016_8_13","EZR","8","13","13","Ya nan holag Adonikam ya da Eliphelet ay Jeuel, ya hi Shemaiah (ya niddum ay dida din nanom an linala'in diday angunuh ya unda mangunud an mumbangngad). ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("ER8_14","016_8_14","EZR","8","14","14","Ya nan holag Bigvai ya da Uthai ay Zakkur (ya niddum ay dida din napitun linala'i). ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("ER8_15","016_8_15","EZR","8","15","15","Ya ha\"in an hi Ezra ya inamung'un amin din ahimpahimpangapun din natiliw ta nungkampu amih nan wangwang an nipluy an ene'wanah babluy ad Ahava hi tuluy algaw. Ya unat goh hinamad'un tinnig din tatagu ya nan papadi ya ininnila' an mi'id ah niddum ay didah nan holag Levi. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("ER8_16","016_8_16","EZR","8","16","16","At impa'ayag'u din hiyam an a'ap'apun da Eliezer, ya hi Ariel, ya hi Shemaiah, ya hi Elnathan, ya hi Jarib, ya nan oha goh an hi Elnathan, ya hi Nathan, ya da Zechariah ay Meshullam. Ya impa'ayag'u goh nan duwan nala'eng hinan Uldin an da Joiarib ya nan oha goh an hi Elnathan. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("ER8_17","016_8_17","EZR","8","17","17","Ya hennag'u dida ay Iddo an a'ap'apud Kasiphia ta alyondan hiya, ya nan i'ibbana, ya nan muntamuh nan Timplu ta munhonagdah umuy muntamuh nan Timplun Apo Dios. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("ER8_18","016_8_18","EZR","8","18","18","Ya dumalat nan homo' Apo Dios ay da'mi ya hennagda ta immalih Sherebiah an nanginnila ya nan holag goh Levi an nalpuh nan holag Mahli. Ya nitnud din himpulu ta walun imbabaluyna ya a'agina. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("ER8_19","016_8_19","EZR","8","19","19","Ya hennagda goh da Hashabiah ay Jeshaiah an nalpudah nan holag Merari, ya niddumda din ba'intin a'agida ya a'amono'onda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("ER8_20","016_8_20","EZR","8","20","20","Ya wada goh di niddum an duway gahut ta han duwampulun holag nan baal an diday pinilin David ya din u'upihyalna ta diday itamuan nan holag Levi. Dida ya nitudo' di ngadandan amin. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("ER8_21","016_8_21","EZR","8","21","21","Ya hidih nan pingit di ala' an nangadnan hi Ahava ya imbaga' hinan tatagu ta ilungdayaanmin munluwalu, ya ta ipa'ampamiy odolmih nan hinagang Apo Dios ta ibagamin Hiya ta ibaliw da'mih nan pundaldallananmi an da'min amin hinan imbabaluymi, ya nan a'animalmi, ya gina'umi. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("ER8_22","016_8_22","EZR","8","22","22","Ti bumaina' an nangibagah nan ali ta ipitnudnay tindalunah mangibaliw ay da'mih un way aton nan binuhulmih nan dalan ti niluh an inali' ay hiyay, “Wagahan Apo Dios an amin nan tatagun mange'kod hi odolnan Hiya, ya boholona ya minoltana nan man'ug ay Hiya.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("ER8_23","016_8_23","EZR","8","23","23","At hiyaat unmi inlungdayaan an nunluwalu ta imbagami nan penhodmih atonan da'mi. At hi Apo Dios ya inabulutnay inluwalumi. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("ER8_24","016_8_24","EZR","8","24","24","Ya ha\"in an hi Ezra ya pinili' di himpulu ta duwan nun'abagtun papadin da Sherebiah ya hi Hashabiah, ya din himpulun a'agidan papadi. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("ER8_25","016_8_25","EZR","8","25","25","Ya kinilu' din silver, ya balitu', ya din gina'un din indat nan ali, ya din bumadang an mangituduh atona, ya din upihyalna, ya an amin din indat nan holag Israel ta ma'usal hinan Timplun nan Dios an dayawonmi. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("ER8_26","016_8_26","EZR","8","26","26","Ya unat goh kinilu' ya duwampulu ta duway libu ta han pituy gahut ta han duwampulu ta pituy kiluh silver, ya tuluy libu ta han opat di gahut ta han hiyam di kiluh nan gina'un silver, ya tuluy libu ta han opat di gahut ta han hiyam di kiluh nan balitu', ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("ER8_27","016_8_27","EZR","8","27","27","ya duwampuluy balitu' hi malukung an hay kiluda ya walu ta han godwa, ya duway malukung hi gambang an hay balulda ya umat hinan balul di balitu'. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("ER8_28","016_8_28","EZR","8","28","28","Ya inali' hinan pinili' di, “Da'yu ya nilahhin ayun da'yuy hakup Apo Dios, ya umat goh hinan gina'u ta bagin Apo Dios. Ya nan silver ya balitu' ya nidat an nalpuh nipanomnom hi indat nan tatagu ta bagin Apo Dios an din dinayaw din o'ommod tu'u. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("ER8_29","016_8_29","EZR","8","29","29","At mahapul an ihamadyun halimunan ta nangamung un ayu dumatong hi ad Jerusalem. Ya enehgopyuh nan Timplun Apo Dios hinan kuwaltun nan nun'abagtun papadi, ya ingkiluyu ya unyu idat hinan a'ap'apun nan papadi, ya nan holag Levi, ya nan a'ap'apun nan holag Israel hi ad Jerusalem.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("ER8_30","016_8_30","EZR","8","30","30","At nan papadi ya nan holag Levi ya hinalimunandan inyuy din silver, ya balitu', ya din gina'uh nan Timplun Apo Dios ad Jerusalem. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("ER8_31","016_8_31","EZR","8","31","31","Ya heden miyapulu ta duwan algaw eden hopap di bulan ya nakak amih nan pingit di ala' an nangadnan hi Ahava ta ituluymin umuy ad Jerusalem. Ya nan Dios an dayawonmi ya wagwadan niniddum hinan pundaldallananmi ta imbaliw da'mih nan binuhulmi ta agguy da'mi ginubat. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("ER8_32","016_8_32","EZR","8","32","32","Ya unat goh nidatong amid Jerusalem ya nun'eblay amih tuluy algaw. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("ER8_33","016_8_33","EZR","8","33","33","Ya din miyapat an algaw ya immuy amih nan Timplun Apo Dios ta kinilumi goh din silver, ya din balitu', ya din gina'u. Ta nalpah ya unmi mahkay idat hinan padin hi Meremoth an hina' Uriah an dida ay Eleazar an hina' Phinehas an hay ni'yibbana ya nan duwan holag Levi an hi Jozabad an hina' Jeshua ya hi Noadiah an hina' Binnui. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("ER8_34","016_8_34","EZR","8","34","34","At na'yap ya nikilun amin din nidat, ya nitudo' an amin di uyapda ya kiluda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("ER8_35","016_8_35","EZR","8","35","35","At an amin amin tatagun numbangngad an din natiliw ya ene'nongmi nan Onong an Moghob hinan Dios an dayawonmin holag Israel. Hay ene'nongmi ya himpulu ta duway manilhig an baka ta munhulbih nan holag Israel, ya nahiyam ta han onom di buta'al an kalnilu, ya napitu ta han pituh buta'al an uyaw an kalnilu, ya himpulu ta duwan buta'al an gandeng ta Onong di Bahol. Ya an amin hana ya Onong an Moghob hi ene'nongdmin Apo Dios. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("ER8_36","016_8_36","EZR","8","36","36","Ya din tudo' an inyuldin nan ali ay da'mi ya indatmih nan gobelnadol ya nan upihyal hinan babluy hinan Provinciad Trans-Euphrates ta diday bumadang hinan tatagu ya nangidat hinan na'usal hinan Timplun Apo Dios. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("ER9_1","016_9_1","EZR","9","1","1","Ya unat goh palpaliwan ta naluh di algaw ya do'ol di immalin ha\"in hinan a'ap'apun nan holag Israel. Ya imbaagdan inaliday, “Nan holag Israel, ya nan papadi, ya nan holag Levi ya ne'yatdah nan gun aton nan tataguh nan udumnan babluy an na\"appuhin pumbaholan an umat hinan aton nan iCanaan, ya nan himpampun an holag Heth, ya holag Periz, ya nan iJebus, ya nan holag Ammon, ya nan holag Amor, ya nan iMoab, ya nan i'Egypt. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("ER9_2","016_9_2","EZR","9","2","2","Ti nan udumnan linala'in holag Israel ya inahawada nan binabain Hentil, ya ta\"on nan imbabaluyda ya inyunnuddan inatda goh. Ya nan u'upihyal tu'u ya nan a'ap'apu tu'uy nahhun an nangat hinan na\"appuhin pumbaholan. At ditu'un nilahhin an tatagun Apo Dios ya nilamut tu'uh nan Hentil.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("ER9_3","016_9_3","EZR","9","3","3","Ya unat goh dengngol'uh nen na'at an inulgudda ya hiyay nangipabungot ay ha\"in, ya henekhek'uy lubung'u, ya numbu'nut'uy buu\"u ya hamay'u, ya inumbuna' ti na'etota' hi bohol'uh nan nappuhin inatda ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("ER9_4","016_9_4","EZR","9","4","4","ta nangamung hi napuyaw hidin gutud di pun'onngan hinan mapuyaw. Ya ente\"an din tatagun na'amung an nunli'ub ay ha\"in ti timma'otdah din impadan nan Dios an dayawonmin holag Israel an inalinay, Bataananyu nan bo'on Hudyu ta adi ayu middum ay dida. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("ER9_5","016_9_5","EZR","9","5","5","Heden gutud di pun'onngan hinan mapuyaw ya timma'doga' eden inumbuna' ti munlungdayaa' an nun'apa\"iy lubung'u. At nunhippia', ya inta'nang'uy ngamay'u ta nunluwalua' ay Apo Dios. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("ER9_6","016_9_6","EZR","9","6","6","An inali' di, “O Apo Dios, ha\"in ya nidugah di bumaina' an mangihagang hi angah'un He\"a! Da'mi ya nidugah di baholmin hene'nobnay malauh hi ulumin umat hi lobong an umatam ad abuniyan! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("ER9_7","016_9_7","EZR","9","7","7","Ya nete\"ah din gutud din a'apumih din penghana ya nidugah di gunmi numbaholan! At hiyaat un da'mi, ya nan a'alimi, ya nan papadi ya gun inabak nan udumnan a'ali. Ya numpatoyday udumnan da'mi, ya nuntiliwlday udumna, ya nunhamhamday gina'umi, ya gun da'mi binain an umat hinan na'at ay da'mid ugwan. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("ER9_8","016_9_8","EZR","9","8","8","Mu ad ugwan, O Apo Dios, ya indatmuy na'amtang hi timpuh pangipattigmuh homo'mun da'mi ti dumalat hinan nangiyabulutam hinan udumnan da'mi ta waday na'angang ay da'mi, ya ta imbangngad da'mih nan me'gonan an lugal, ya nan namadangam ay da'mih din gutud di natiliwanmi. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("ER9_9","016_9_9","EZR","9","9","9","Ya din paddungnay nahbutanmi ya agguy da'mi din'ug ay He\"a ti nidugah di pamhodmun da'mi ti He\"ay dimmalat ya un da'mi badangan hinan alid Persia. Ya He\"ay dimmalat hi pinumhodanmi ta way inatmin nangipiyammah nan Timplun Apo Dios an madayaw ta mephod nan napa\"i ta mi'id di al'alin da'min munhituh tun ad Judah ya ad Jerusalem an kapitulyuna. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("ER9_10","016_9_10","EZR","9","10","10","Mu ad ugwan, Apo Dios, ya hay ngadan nin di hapitonmih nalpahan an amin nan na'at? An da'mi ya agguymi inunud an amin nan inyuldinmun ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("ER9_11","016_9_11","EZR","9","11","11","indatmuh nan baalmun propetan inalidan da'miy, Nan lutan dumatnganyu ta hakuponyu ya nalugit an napnuan di bahol, ya nun'appuhin umipabain di gun aton nan tataguh di. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("ER9_12","016_9_12","EZR","9","12","12","Ya imbagam ay dida ta adida mahkay ahawaon nan bo'on Hudyu, ya adida goh badangan didah pumhodanda unu hay umabakandah unmi pohdon an hakupon nan luta, ta way ipabanohmih nan holagmi ta bagidah enggana. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("ER9_13","016_9_13","EZR","9","13","13","Ya He\"a ya minolta da'mi ti dimmalat nan nidugah an numbaholanmi. Mu minanghanmuy nummoltam ay da'min bo'on din immannung an ma'at hi moltami, ya unmuat goh impabangngad an impa'anamut nan udumnah abungda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("ER9_14","016_9_14","EZR","9","14","14","Ya ngadan nin di pambalmih unmi goh adi unudon nan Uldinmu ta inayunmin mi'yahawah nan gun mangamangat hinan nun'appuhin pumbaholan? Ya gulat ta atonmi goh at umannung an bumungot'a, ya inubah da'mi ta mi'id mah ah ohah ma'angang. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("ER9_15","016_9_15","EZR","9","15","15","O Apo Dios an dayawonmin holag Israel, He\"a ya na'ahhamad di aatmu! Ti da'mi ya numbahol amin He\"a, mu ta\"on ya inyabulutmu an waday ma'angang ay da'mi. Ya immannung an numbahol amin He\"a, at henen baholmiy mangipabain ay da'mih pi'hagganganmin He\"a.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("ER10_1","016_10_1","EZR","10","1","1","Ya heden gutud di nunhihippia' hinan hinagang nan Timplun Apo Dios an gun lumugwalugwan munluwalun mangitutuyuh nan numbaholan nan holag Israel ya do'olda ahan di linala'i, ya binabai, ya din ung'ungungngan na'amung hinan wada', ya nidugah di kimmilaanda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("ER10_2","016_10_2","EZR","10","2","2","Ya hi Shekaniah an hina' Jehiel an ohan nalpuh nan holag Elam ya inalinan ha\"in di, “Da'mi ya numbahol amin Apo Dios an dayawon tu'un dumalat di nangahawaanmih nan binabain Hentil hinan babluy! Mu ta\"on un umat hinay na'at ya wada damdamay namnaman nan tatagun holag Israel. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("ER10_3","016_10_3","EZR","10","3","3","At ad ugwan ya itulagmin Apo Dios an pun'ihiyanmi nan a'ahawamin Hentil, ya pinakakmi dida, ya ta\"on nan imbabaluyda ya pun'itnudda. Ya immannung an unudonmi nan itugunmu ya nan itugun di udumnah nan nangunud hinan Uldin Apo Dios, ya atonmin amin nan mahapul hi ma'at an niyuldin. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("ER10_4","016_10_4","EZR","10","4","4","At tuma'dog'a, Ezra, ti he\"ay ad biyang an mangat, at badanganmi he\"a! At agaat itulidmu ya inatmu!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("ER10_5","016_10_5","EZR","10","5","5","At ha\"in an hi Ezra ya nala\"uya', ya ni'tulago' din a'ap'apun di papadi, ya nan holag Levi, ya an amin din holag Israel ta inatda din inalin Shekaniah hi atonda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("ER10_6","016_10_6","EZR","10","6","6","Ya unat goh nalpah hana nan na'at ya tinayna' nan Timplun Apo Dios ta immuya' an immiyan hinan kuwaltun Jehohanan an hina' Eliashib. Ya heden wada' hidi ya agguya' ahan nangan, ya agguya' immin'inum ti innaynayun'un nunlungdayah nan nun'appuhin gun inat din tatagun numbangngad an natiliw. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("ER10_7","016_10_7","EZR","10","7","7","Ya hin'alina ya nundongol an niwa'at ad Judah ya ad Jerusalem an kapitulyu an ma'ayagan an amin din nalpud Babylon ta ma'amungdad Jerusalem. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("ER10_8","016_10_8","EZR","10","8","8","Ya wada ay di adi umalih engganay tuluy algaw di maluh ya mahapul an ma'alan amin nan banohna ya gina'una an hiyah ne nahahapit ya inabulut nan u'upihyal ya nan a'ap'apun di tataguh mahapul an ma'at. Ya ma'aan di biyangnan mibilang ay danen na'amung an din numbangngad an natiliw. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("ER10_9","016_10_9","EZR","10","9","9","Ya heden gutud di tuluy algaw eden miyaduwampuluy algaw hinan miyahiyam an bulan ya an amin din tatagun numpunhituh babluy an hinakup ad Judah ya ad Benjamin ya immalidan amin hitud Jerusalem ta na'amung amih nan gettaw di Timplu. Ya heden timpu ya nidugah an ongo'ongol di udan. Ya dumalat heden aat di timpu ya nan ama'ahhapul de han pummimitinganmi ya unmi intulid di hen'awmi ti ahi'o'oyog ami. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("ER10_10","016_10_10","EZR","10","10","10","Ya ha\"in an padi ya timma'doga', ya inali' ay diday, “Da'yu ya imbahhawyuy Uldin Apo Dios an dumalat nan nangahawaanyuh nan binabain Hentil, at unyu mah inudman di bahol nan holag Israel! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("ER10_11","016_10_11","EZR","10","11","11","At ad ugwan ya mahapul an muntutuyu ayun Apo Dios an dayawon din a'apu tu'u, ya inunudyu nan Uldina, ya inhiyanyu nan a'ahawayun Hentil, ya binataananyu nan tatagun numpunhituh nan babluy an ni'hituwanyu.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("ER10_12","016_10_12","EZR","10","12","12","Ya an amin din tatagun na'amung ya init'u'day nambaldan ha\"in an inaliday, “Immannung nan inalim, at hiyay atonmi. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("ER10_13","016_10_13","EZR","10","13","13","Mu ten nidugah an do'ol ami, ya ten gutud di lawang, ya undan mabalin hi un ami mihihinnah tun gettaw? Ya nidugah di numbaholanmi, at adi mabalin an mipanuh hi oha unu duway algaw heten bahol. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("ER10_14","016_10_14","EZR","10","14","14","Ya undan adi mabalin hi unyu ihinah tud Jerusalem nan upihyalmi ta diday okod an mangipanuh hinan nun'abaholan? Ya an amin nan hinohhan numbahol an dumalat nan nangahawaandah nan Hentil an ni'hituh tun babluy tu'u, ya ta awni ta madatngan nan gutud di ahumalyaanda ya unda umali, ya nitnud nan ap'apuda ya nan huwisdan den babluy an nunhituwanda. Ya gulat ta mahalimunan di umat hinan ma'at at duminong nan nidugah an bungot Apo Dios ay ditu'u.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("ER10_15","016_10_15","EZR","10","15","15","Ya mi'id di namahiw enen ninomnomdan ma'at, an anggay da Jonathan an hina' Asahel ay Jahzeiah an hina' Tikvah, ya hay bimmadang hi niddum ay didan da Meshullam ay Shabbethai an holag Levi. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("ER10_16","016_10_16","EZR","10","16","16","Ya an amin din hinohhan din numbangngad an din natiliw ya inabulutda din ninomnomdah ma'at. At ha\"in ya pinili' din linala'in din mumpangipangpanguluh nan hinohhan himpangapu, ya intudo\"uy ngadanda ta diday munhumalya, at ente\"adan inat hidin hopap di algaw eden miyapulun bulan ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("ER10_17","016_10_17","EZR","10","17","17","ta nalpah hidin hopap di algaw hinan hopap di bulan eden mehnod an tawon. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("ER10_18","016_10_18","EZR","10","18","18","Hiya hatuy nitudo' hi ngadan nan linala'in numpangahawah nan bo'on Hudyu: Nan papadi ya na'uhig di lehtaan nan hinohhan himpangapu. Hay nahhun an nalehta ya nan holag Jeshua ya nan a'aginan imbabaluy Jozadak an da Maaseiah, ya hi Eliezer, ya da Jarib ay Gedaliah. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("ER10_19","016_10_19","EZR","10","19","19","Ya dida ya intulagdan ihiyan nan a'ahawada, ya ene'nongdan hinohha nan buta'al an kalnilu ta way a'aliwan di baholda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("ER10_20","016_10_20","EZR","10","20","20","Ya da Hanani ay Zebadiah an nalpuh nan holag Immer. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("ER10_21","016_10_21","EZR","10","21","21","Ya hi Maaseiah, ya hi Elijah, ya hi Shemaiah, ya da Jehiel ay Uzziah an nalpudah nan holag Harim. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("ER10_22","016_10_22","EZR","10","22","22","Ya hi Elioenai, ya hi Maaseiah, ya hi Ishmael, ya hi Nethanel, ya da Jozabad ay Elasah an nalpudah nan holag Pashhur. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("ER10_23","016_10_23","EZR","10","23","23","Ya nan holag Levi an da Jozabad ay Shimei, ya hi Kelaiah an nangadnan goh hi Kelita, ya hi Pethahiah, ya da Judah ay Eliezer. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("ER10_24","016_10_24","EZR","10","24","24","Ya nan kumakanta an hi Eliashib. Ya nan mumpun'adug hinan pantaw hi Timplu an hi Shallum ya da Telem ay Uri. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("ER10_25","016_10_25","EZR","10","25","25","Ya hiyatu goh di lehtaan nan udumnah holag Israel an numbahol: An hay nalpuh nan holag Parosh ya da Ramiah ay Izziah, ya hi Malkijah, ya hi Mijamin, ya hi Eleazar, ya da Malkijah ay Benaiah. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("ER10_26","016_10_26","EZR","10","26","26","Ya hay nalpuh nan holag Elam ya da Mattaniah ay Zechariah, ya hi Jehiel, ya hi Abdi, ya da Jeremoth ay Elijah. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("ER10_27","016_10_27","EZR","10","27","27","Ya hay nalpuh nan holag Zattu ya da Elioenai ay Eliashib, ya hi Mattaniah, ya hi Jeremoth, ya da Zabad ay Aziza. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("ER10_28","016_10_28","EZR","10","28","28","Ya hay nalpuh nan holag Bebai ya da Jehohanan ay Hananiah, ya da Zabbai ay Athlai. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("ER10_29","016_10_29","EZR","10","29","29","Ya hay nalpuh nan holag Bani ya da Meshullam ay Malluk, ya hi Adaiah, ya hi Jashub, ya da Sheal ay Jeremoth. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("ER10_30","016_10_30","EZR","10","30","30","Ya hay nalpuh nan holag Pahath-Moab ya da Adna ay Kelal, ya hi Benaiah, ya hi Maaseiah, ya hi Mattaniah, ya hi Bezalel, ya da Binnui ay Manasseh. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("ER10_31","016_10_31","EZR","10","31","31","Ya hay nalpuh nan holag Harim ya da Eliezer ay Ishijah, ya hi Malkijah, ya hi Shemaiah, ya hi Shimeon, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("ER10_32","016_10_32","EZR","10","32","32","ya hi Benjamin, ya da Malluk ay Shemariah. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("ER10_33","016_10_33","EZR","10","33","33","Ya hay nalpuh nan holag Hashum ya da Mattenai ay Mattattah, ya hi Zabad, ya hi Eliphelet, ya hi Jeremai, ya da Manasseh ay Shimei. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("ER10_34","016_10_34","EZR","10","34","34","Ya hay nalpuh nan holag Bani ya da Maadai ay Amram, ya hi Uel, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("ER10_35","016_10_35","EZR","10","35","35","ya hi Benaiah, ya hi Bedeiah, ya hi Keluhi, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("ER10_36","016_10_36","EZR","10","36","36","ya hi Vaniah, ya hi Meremoth, ya hi Eliashib, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("ER10_37","016_10_37","EZR","10","37","37","ya hi Mattaniah, ya da Mattenai ay Jaasu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("ER10_38","016_10_38","EZR","10","38","38","Ya hay nalpuh nan holag Binnui ya da Shimei ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("ER10_39","016_10_39","EZR","10","39","39","ay Shelemiah, ya hi Nathan, ya hi Adaiah, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("ER10_40","016_10_40","EZR","10","40","40","ya Maknadebai, ya hi Shashai, ya hi Sharai, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("ER10_41","016_10_41","EZR","10","41","41","ya hi Azarel, ya hi Shelemiah, ya hi Shemariah, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("ER10_42","016_10_42","EZR","10","42","42","ya hi Shallum, ya da Amariah ay Joseph. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("ER10_43","016_10_43","EZR","10","43","43","Ya hay nalpuh nan holag Nebo ya da Jeiel ay Mattithiah, ya hi Zabad, ya hi Zebina, ya hi Jaddai, ya da Joel ay Benaiah. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("ER10_44","016_10_44","EZR","10","44","44","Dida hanay linala'in nangahawah nan binabain Hentil, ya nan udumnan dida ya waday imbabaluyda.");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NH1_1","017_1_1","NEH","1","1","1","Ha\"in hi Nehemiah an hina' Hakaliah, ya ibaag'un ten libluy aat di inat'u. Ya heden bulan an Kislev hidin miyaduwampuluy tawon hi numpapto'an Artaxerxes hi ad Persia ya ha\"in ya wah dia' hinan na'allup an babluy hi ad Susa ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NH1_2","017_1_2","NEH","1","2","2","hidin immalian agi' an hi Hanani ya didan amin hidin linala'in nalpud Judah. At imbaga' ay diday aat din ibbamin Hudyun numbangngad an nalpud Babylon an din niyayandan mataguh din natiliwanda. Ya imbaga' goh ay diday ma'ma'at hinan babluy ad Jerusalem. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NH1_3","017_1_3","NEH","1","3","3","Ya inalidan ha\"in di, “Hidin na'angang hinan natiliwandan numbangngad ya nidugah an ongol di ligat hi hinoltapda, ya pihupihulon nan tatagun numpunhituh nan babluy an neheggon ay dida.” Ya inalida goh di, “Uya'a ya adi mipaphod nan batun allup ad Jerusalem an nun'apa\"i, ya nun'oghob nan pantawna!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NH1_4","017_1_4","NEH","1","4","4","Ya unat goh dengngol'u hana nan inulgudda ya inumbuna', ya limmugwalugwaa' ti munha'it di punnomnoma'. Ya do'ol di algaw hi naluh hi nunlungdayaa' hi agguy'u nanganan, at nunluwalua' ay Apo Dios. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NH1_5","017_1_5","NEH","1","5","5","Ya inali' di: “Apu an Dios ad abuniyan, He\"a ya nidugah di anabagtum, ya He\"ay ita'otmi, ya He\"a ya ipa'annungmu nan itulagmuh nan tatagun mamhod ay He\"an mangunud hinan Uldinmu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NH1_6","017_1_6","NEH","1","6","6","Tigona' ni', Apo Dios, ya donglom ya inatmu nan inluwalu' hinan mapatal ya nan mahdom hi nangiluwalua' hinan tatagun holag Israel. Abuluto' an numbahol an amin nan tatagun holag Israel, ya ta\"on un ha\"in ya nan pamilya' ya numbahol ami! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NH1_7","017_1_7","NEH","1","7","7","Na\"appuhi ahan di ina'inatmin agguymi inunud nan inyuldinmun Moses an baalmu! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NH1_8","017_1_8","NEH","1","8","8","Ya hay iyal'alu\"u ya nomnomom ni' din intulagmuh nan baalmun hi Moses an inalim di, Da'yun holag Israel ya gulat ta adiyu ihamad di pangunudanyun Ha\"in ya iwa'at'u da'yuh nan udumnan numbino'ob'on an babluy. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NH1_9","017_1_9","NEH","1","9","9","Mu gulat ta muntutuyu ayu ta Ha\"in di unudonyu ya un'u ibangngad da'yuh nan babluy an pinili' hi pundayawanyun Ha\"in an ta\"on hi un ayu wah nan adadagwin numbino'ob'on an babluy. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NH1_10","017_1_10","NEH","1","10","10","O Apo Dios, didatuy baalmun tatagum an din binaliwam an dumalat nan bi'ahmu ya nan nidugah an abalinam. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NH1_11","017_1_11","NEH","1","11","11","O Apo Dios, donglom ni' nan luwalu' an baalmu ya nan luwalun nan udumnan baalmun umanlan mundayaw ay He\"a! Ya badangana' ni', Apo Dios, ta idatmuy ama'ma'ullay nan alin ha\"in ta way atona ni' an mangat hinan way ibaga' ay hiya.” (Ha\"in di manalimun hinan inumon nan ali eden gutudna.) ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NH2_1","017_2_1","NEH","2","1","1","Heden bulan di Nisan hidin miyaduwampuluy tawon hidin nun'alian Artaxerxes ya waday niyuy hi bayah hi inumon nan ali, mu ha\"in di nangidat hidin bayah ay hiya. Ya mi'id ah namenghan hi nanniganah nunlungdayaa' hi ni'hagganga' ay Hiyah din naluh an algaw. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NH2_2","017_2_2","NEH","2","2","2","At binagana' hinan ali an inalinay, “Anaad ta ad ugwan ya mattig hinan angahmu an munlungdaya'a an ta\"on un mi'id di dogohmu? Mid mapto' ya un waday nappuhih nomnomnomom.” Ya ma'atta'ota' an mid inila' hi pambal'u, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NH2_3","017_2_3","NEH","2","3","3","mu tembal'un inali' ay hiyay, “Maphod hi un'a matattagu ta minaynayun di pun'aliam! Manu ay munlungdayaa' ti nan babluymi an nilubu'an din o'ommodmi ya nun'apa\"i, ya an amin din tangob di pantaw nan allupna ya nun'oghob.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NH2_4","017_2_4","NEH","2","4","4","Ya inalin nan aliy, “Hay pohdom hi ato'?” Ya agguya' tinumbal ta awni ta nunluwalua' ay Apo Dios an wad abuniyan. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NH2_5","017_2_5","NEH","2","5","5","At inali' hinan aliy, “Apu, gulat ta pohdona' ay he\"a ya ta abulutom di pohdo' an aton ya iyabulutmu ni' di pumbangngada' hidid Judah ta banguno' ta iyammamin ipaphod nan babluy an napa\"i.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NH2_6","017_2_6","NEH","2","6","6","Ya wah di nan ahawan nan alin inumbun an nedelloh ay hiya. Ya imbagan nan alin ha\"in di, “Atnay algaw hi ihinam hidi, ya anuud di pumbangngadam hitu?” At nan ali ya penhodna nan inyal'alu\"u, at inabulutnay akaka', ya inali' ay hiyay gutud di pumbangngada'. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NH2_7","017_2_7","NEH","2","7","7","Ya inali' goh hinan aliy, “Maphod ni' ahan, Apu Ali, hi unmu ipiyammay tudo' hi idat'uh nan gobelnadol di Provinciah ad Trans-Euphrates ta badangana' ay dida ta mi'id di nappuhih ma'at ay ha\"in ta nangamung unna' umatam ad Judah. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NH2_8","017_2_8","NEH","2","8","8","Ya muntudo\"a ni' goh ay Asaph an mumpapto' hinan inalahan ta way atonan mangidat hinan ayiw hi mahapulmih miyammah tu'ud di pantaw nan pallatang an pun'adugan hinan Timplu, ya nan miyammah allup nan babluy, ya hay miyammah abung hi punhituwa'.” Ya inabulut nan ali an amin din endaw'un hiya ti dumalat nan homo' Apo Dios ay ha\"in. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NH2_9","017_2_9","NEH","2","9","9","Ya immuya' hinan do'ol an gobelnadol hinan Provinciad Trans-Euphrates, at idat'un dida din tudo' di ali. Ya impitnud nan alin ha\"in nan udum hinan a'ap'apun di tindalunan numpuntakay hi kabayun mungguwalyan ha\"in. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NH2_10","017_2_10","NEH","2","10","10","Mu unat goh dengngol da Sanballat an iBeth Horon ya hi Tobiah an upihyal di tindalun di holag Ammon henen ato' ya nidugah di bimmungtanda ti adida ahan pohdon un way umalin mamadang hinan holag Israel. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NH2_11","017_2_11","NEH","2","11","11","Ya unat goh nidatonga' ad Jerusalem at mihinaa' hidih tuluy algaw. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NH2_12","017_2_12","NEH","2","12","12","Mu mi'id ah ohah nangibaaga' hinan impanomnom Apo Dios ay ha\"in hinan ato' hi pumhodan ad Jerusalem. At heden tongan di labi ya bimmangona', ya initnud'u din udumnan linala'in ni'yibba'. Mu agguyda nuntakay hi kabayu ti un oha nan kabayun nuntakaya'. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NH2_13","017_2_13","NEH","2","13","13","Ya nakak amin den labi, ya bimmuhu' amih nan babluy hi Pantaw hinan Hadog, ya linauhanmi nan Obob di Jakal, ya inayunmin immuy ta nangamung nidatong amih nan Nagalutan an Pantaw. Ya hidin nuntakaya' ya hinamad'un tinnig din nun'apa\"in allup den babluy an ad Jerusalem ya din pantaw nan allup an nun'oghob. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NH2_14","017_2_14","NEH","2","14","14","Ya intuluymin immuy ta nangamung nidatong amih nan Pantaw an Obob ya nan wadan di Tibbug di Ali. Mu mi'id di mabalin hi pange'wan nan kabayu' ti nagulitan nan dalan. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NH2_15","017_2_15","NEH","2","15","15","At ene'wamih nan Hadog an Kidron, ya hinamad'un tinnig nan allup hidi. Ya impadehmin numbangngad hinan Pantaw hinan Hadog, ya himmigup ami goh hinan babluy. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NH2_16","017_2_16","NEH","2","16","16","Ya mi'id ahan inilan nan u'upihyal hi immaya' ya nan ninomnom'uh ato' ti mi'id goh di nangibabbaaga' hinan Hudyu, ya nan papadi, ya nan nun'abagtun a'ap'apu, ya nan u'upihyal, ya ta\"on nan udumnan Hudyu an nan bumadang an mi'tamu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NH2_17","017_2_17","NEH","2","17","17","Mu la'tot ya inali' ay diday, “Agogohgoh tu'u ti nun'apa\"i tun allup ad Jerusalem, ya nun'oghob goh nan pantaw di allup! At mahapul an ipaphod tu'un iyamma nan napa\"in allup di babluy tu'u ta adi tu'u mabainan!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NH2_18","017_2_18","NEH","2","18","18","Ya imbaag'u goh ay dida nan maphod an inat Apo Dios an namadang ay ha\"in ya nan inalin nan alin ha\"in. Ya tembalda an inaliday, “Mabalin an ete\"a tu'un iyammad ugwan!” At nun'idadaandan amin din mahapul, ya ente\"adan muntamu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NH2_19","017_2_19","NEH","2","19","19","Mu unat goh dengngol da Sanballat an nalpud Beth Horon, ya hi Tobiah an upihyal nan holag Ammon, ya hi Geshem an Arabo nan atonmi ya ente\"adan namahal ay da'mi, ya inaba'abatlan da'min alyonday, “Hay pumbalinan ne han at'atonyu? Unyu dan ipatpattig di ngohoyyuh nan ali?” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NH2_20","017_2_20","NEH","2","20","20","Ya tembal'un inali' di, “Nan Dios ad abuniyan di mamadang ay da'min mangat eten tamu, at lopahonmi. At da'min baalnay mangete\"an mangiyammah nan napa\"in allup, mu da'yu ya mi'id di bibiyangyun mi'babluy hitud Jerusalem ti mi'id ah hakupyuh bagiyuh tu!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NH3_1","017_3_1","NEH","3","1","1","Umat hituy aat di na'amman di allup ad Jerusalem: Nan Nabagtun Padin hi Eliashib ya nan udumnan i'ibbanan papadiy nangiyammah nan Pantaw di Kalnilu. Ya inyammaday tangobna ya unda idawat ay Apo Dios. Ya ituluydan iyamma nan napa\"in allup ta engganah nan Ata'nang an Pun'adugan di Hinggahut ya nan Ata'nang an Pun'adugan Hananel, at indawatdan impawagah damdama ay Apo Dios. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NH3_2","017_3_2","NEH","3","2","2","Ya nan linala'id Jericho di nehnod an nuntamuh nan hu\"up di allup. Ya nehnod hi Zakkur an hina' Imri an nuntamun nangipaphod hidin hu\"up den allup. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NH3_3","017_3_3","NEH","3","3","3","Ya nan holag di pamilyan Hassenaah di nangiyammah nan Pantaw an Ekan. Ya ni'yammada goh di hamba, ya tangob, ya nan da'igna an gumo'. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NH3_4","017_3_4","NEH","3","4","4","Ya hi Meremoth an hina' Uriah an ap'apun Hakkoz di nangiyammah nan hu\"upna. Ya nan hu\"upna goh ya hi Meshullam an hina' Berekiah an ap'apun Meshezabel di nangiyamma. Ya hi Zadok an hina' Baana di nangiyammah nan nehnod an hu\"upna. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NH3_5","017_3_5","NEH","3","5","5","Ya nan nehnod an hu\"up di allup ya nan tatagud Tekoa di nangitalemaan hi nangiyamma, mu nan nabagtun a'ap'apuda ya adida pohdon an tamuan nan nidat hinan mun'endog an poto'da. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NH3_6","017_3_6","NEH","3","6","6","Hi Joiada an hina' Paseah ya hi Meshullam an hina' Besodeiah di nangiyammah nan Pantaw Jeshanah. Ya inyammaday hamba, ya tangobna, ya inyammada goh di gumo' hi punda'igan ya nan da'igna. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NH3_7","017_3_7","NEH","3","7","7","Ya hay nehnod ay didan nuntamu ya hi Melatiah an nalpud Gibeon, ya hi Jadon an nalpud Meronoth, ya din linala'in nalpud Gibeon ya ad Mizpah. Inyammada nan nehnod an hu\"up di allup ta nangamung un nidatong hinan wadan di nunhituwan nan gobelnadol hidih nan Provinciad Trans-Euphrates. Ya ma'innila an hanan abablubabluy ya nan gobelnadol hidiy nangipapto'. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NH3_8","017_3_8","NEH","3","8","8","Ya hi Uzziel an hina' Harhaiah an munhibhibug hi balitu' di nangipaphod hinan hu\"upna. Ya hi Hananiah an mun'am'ammah bangbangluy nangipaphod hinan hu\"upna ta nangamung un nidatong hinan Abellog an Allup. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NH3_9","017_3_9","NEH","3","9","9","Ya hi Rephaiah an hina' Hur an hiyay ap'apun nan godwan di tatagud Jerusalem di nangephod hinan hu\"upna. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NH3_10","017_3_10","NEH","3","10","10","Ya hi Jedaiah an hina' Harumaph di namangon an nangiyammah nan nehnod an hu\"up di allup an neheggon hinan abungna. Ya hi Hattush an hina' Hashabneiah di nangiyammah nan nehnod an hu\"up di allup. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NH3_11","017_3_11","NEH","3","11","11","Ya hay nangephod hinan hu\"upna ya hi Malkijah an hina' Harim ya hi Hasshub an hina' Pahath-Moab, ya ni'yammada goh nan Ata'nang an Pun'adugan hi Punhaangan. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NH3_12","017_3_12","NEH","3","12","12","Ya hi Shallum an hina' Hallohesh an hiyay ap'apun nan godwan di iJerusalem di nangephod hinan hu\"up di allup an numbabaddangandah nan binabain imbabaluyna. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NH3_13","017_3_13","NEH","3","13","13","Ya hi Hanun ya nan tatagun numpunhituh ad Zanoah di nangephod hinan Pantaw hinan Hadog. Ya ni'yammada goh di tangobna, ya nan gumo' an punda'igan, ya gumo' an da'igna. Ya enephodda goh di udum hinan allup ta nangamung nidatong hinan Nagalutan an Pantaw. Ya hay inadu\"oy nan tinamuanda ya hinlibu ta han lemay gahut di umpi. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NH3_14","017_3_14","NEH","3","14","14","Ya hi Malkijah an hina' Rekab an ap'apuh ad Beth Haccerem di nangephod hinan Nagalutan an Pantaw. Inyammanay tangobna, ya gumo' hi punda'igan, ya nan da'igna. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NH3_15","017_3_15","NEH","3","15","15","Ya hi Shallum an hina' Kol-Hozeh an ap'apuh nan babluy ad Mizpah di nangephod hinan Pantaw an Obob. Ya inatapana, ya inyammanay tangobna, ya nan punda'igan, ya da'igna goh. Ya ni'paphodna goh din allupnan Tibbug Siloam an nedelloh hinan Galden di Ali ta engganah un nitumu' hinan dalan an numpadadyun nalpuh nan Babluy David. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NH3_16","017_3_16","NEH","3","16","16","Ya hay nehnod ya hi Nehemiah an hina' Azbuk an ap'apun nan godwan di tatagu ad Beth Zur di nangephod hinan hu\"upna ta engganah un nidatong hinan way lubu' David ta ninayun hinan way a'amungan di danum ta immatam hinan Nungkampuan di Tindalu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NH3_17","017_3_17","NEH","3","17","17","Nan holag Levi di nehnod an nuntamun nangephod hinan allup an da Rehum an hina' Bani. Ya hay nehnod ay hiya ya hi Hashabiah an ap'apun nan godwan di tatagud Keilah, ya hiyay nangipaphod hinan hu\"upna. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NH3_18","017_3_18","NEH","3","18","18","Hay nehnod an nuntamu ya nan tatagun ni'babluyana an impangpangulun han imbaluy Henadad an hi Binnui an ap'apun nan godwan di iKeilah. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NH3_19","017_3_19","NEH","3","19","19","Ya hi Ezer an hina' Jeshua an ap'apud Mizpah di nangiyammah nan nehnod an hu\"up di allup an nete\"ah nan hinagang di pantaw nan puntalepnan hi almas ta engganah nan nuntikkuan nan allup. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NH3_20","017_3_20","NEH","3","20","20","Ya hi Baruch an hina' Zabbai di nehnod, ya immanla hiyan nuntamu an ente\"anah nan nuntikkuana ta engganah nan way hinagang di pantaw di abung nan Nabagtun Padin hi Eliashib. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NH3_21","017_3_21","NEH","3","21","21","Ya hay nanamuh hu\"upna ya hi Meremoth an imbaluy Uriah an hina' Hakkoz, ya hiyay nangephod ta engganah potto' nan dedeng di abung Eliashib. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NH3_22","017_3_22","NEH","3","22","22","Nan nehnod an nangephod hinan hu\"up di allup ya nan papadin numpunhituh nan nunlene'woh ad Jerusalem. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NH3_23","017_3_23","NEH","3","23","23","Ya da Benjamin ay Hasshub di nehnod hinan papadin nangephod hinan allup an nipotto' hi abungda. Ya hay nehnod ay dida ya hi Azariah an imbaluy Maaseiah an ap'apun Ananiah, ya enephodna nan allup an nipotto' hinan abungna. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NH3_24","017_3_24","NEH","3","24","24","Ya hi Binnui an hina' Henadad di nehnod an nangephod hinan hu\"up di allup an nete\"ah nan abung Azariah ta engganah un nidatong hinan puntikkuan di allup. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NH3_25","017_3_25","NEH","3","25","25","Ya hi Palal an hina' Uzai di nehnod an nangephod hinan hu\"up di allup an nete\"ah nan puntikkuan ta engganah nan ata'nang an pun'adugan di allup hinan bagtun nan palasyu an neheggon hinan ihinan di guwalya. Ya hi Pedaiah an hina' Parosh ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NH3_26","017_3_26","NEH","3","26","26","ya nan mumpuntamuh nan Timplu an nunhituh dih nan Duntug an Ophel ya diday nehnod ay Palal an nangephod hinan allup ta engganah nan Pantaw hinan Way Buhu'an di Danum, ya ninayun ta engganah appit di buhu'an di algaw ya nan atata'nang an pun'adugan. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NH3_27","017_3_27","NEH","3","27","27","Ya nan tatagun linala'in nalpuh ad Tekoa di nehnod ay didan nangephod hinan hu\"up di allup an nete\"ah nan pangngel di atata'nang an pun'adugan ta nangamung un nidatong hinan allup an neheggon ad Ophel. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NH3_28","017_3_28","NEH","3","28","28","Ya mete\"ah nan bagtun di Pantaw di Kabayu ya an amin din papadin nunhituh nan neheggon di allup hinan potto' di abungna ya enephodday hu\"up di allup. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NH3_29","017_3_29","NEH","3","29","29","Ya hi Zadok an hina' Immer di nehnod ay hiya an nangephod hinan hu\"up di allup an hinagang di abungna. Ya hi Shemaiah an hina' Shekaniah di mun'adug hinan Pantaw hi Appit hi Buhu'an di Algaw, ya hiyay nehnod ay Zadok an nangephod hinan hu\"up di allup. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NH3_30","017_3_30","NEH","3","30","30","Ya nehnod ay hiya ya da Hananiah an imbaluy Shelemiah ya hi Hanun an miyonom an imbaluy Zalaph di nangiyammah nangephod hinan nehnod an hu\"up di allup. Ya hay nehnod ay hiya ya hi Meshullam an hina' Berekiah di nangephod hinan hu\"up di allup ta engganah nan potto' di abungna. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NH3_31","017_3_31","NEH","3","31","31","Hay nehnod ya hi Malkijah an munhibhibug hi balitu', ya hiyay nangiyammah nan nehnod an hu\"up di allup ta engganah nan nunhituwan nan muntamuh nan Timplu ya nan mungkumeldun wah nan neheggon hinan Pantaw an Waday Guwalya an mipluy hinan Timplu ta engganah nan bagtun di kuwaltuh nan puntikkuan nan allup. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NH3_32","017_3_32","NEH","3","32","32","Ya mete\"an den puntikkuan di allup ta engganah nan Pantaw di Kalnilu ya nan munhibhibug ya nan mungkumelduy nangephod hinan hu\"up nan allup ta nangamung dimma'puh hi angunuhna. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NH4_1","017_4_1","NEH","4","1","1","Unat goh dengngol Sanballat an iyammami nan allup ad Jerusalem ya nidugah an bimmungot, at pahapahalona nan Hudyu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NH4_2","017_4_2","NEH","4","2","2","Ya hidih nan way hinagang di i'ibbana ya nan tindalun di iSamaria ya alyonay, “Hay nomnomon nin daten agogohgoh an Hudyuh atonda? Unda dan alyon hi unda ammuna ya enephoddan iyamma nan allupda? Ya nomnomonda nin an dumalat nan pange'nongandah nan onong ya ag'aga ya lopahonda nan tamuda! Ya alyonda nin un mabalin an ibangngaddan itapeng nan nun'atpun an batun nun'oghob!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NH4_3","017_4_3","NEH","4","3","3","Hi Tobiah an holag Ammon ya wah din timmata'dog an nedelloh ay Sanballat, ya inalinay, “Tigonyu nan tapeng an allup an bangunondan iyamman mi'id di hulbina ti ta\"on un nan jakal di umayat at mun'ikihul!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NH4_4","017_4_4","NEH","4","4","4","Mu nunluwalua' hi nangngola' hinan inalida, at inali' ay Apo Dios di, “Donglom ni' tun luwalu' ay He\"a ti ten nidugah an na\"appuhiy gun pamahal daten tatagu ay da'mi! At al'alu'o' He\"a ta abulutom ni' nan luwalu' ta mumbaliyang nan ato'atonda ya diday a'atana! At ipakaphulmu didah buhul ta miyuydah udum hi babluy an mun'ibalud! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NH4_5","017_4_5","NEH","4","5","5","Ya adim aliwan nan nappuhin gunda namahapahal hinan nuntamuh nan allup!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NH4_6","017_4_6","NEH","4","6","6","At intuluymi damdaman nuntamun nangephod hinan allup ta engganah un nun'aginagway nalpah ti ongol di namhod nan tatagun muntamu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NH4_7","017_4_7","NEH","4","7","7","Mu da Sanballat, ya hi Tobiah, ya nan numbino'ob'on an Arabo, ya nan numbino'ob'on an holag Ammon, ya din tatagun nalpuh nan babluy ad Ashdod, ya unat goh ininniladan intuluy nan Hudyun muntamuh nan allup an magadyuh midittum an miyamma ya nidugah di bimmungtanda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NH4_8","017_4_8","NEH","4","8","8","At nuntutulagda ta iyal'alladan guluwon, ya pohdondan buhulon ad Jerusalem. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NH4_9","017_4_9","NEH","4","9","9","Mu da'mi ya un ami nunluwalun Apo Dios, ya indadaanmi goh di mun'adug hi abigabigat ya amahdomahdom. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NH4_10","017_4_10","NEH","4","10","10","Ya inalin nan tatagud Judah di, “Nablay nan mumpuntamu ti nidugah an naligat nan tamu! Ya nidugah an do'ol nan batuh ma'ubu, at hiyaat un ami maligatan an mangiyammah nan allup!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NH4_11","017_4_11","NEH","4","11","11","Ya hay oha goh ya hay inalin nan binuhulmi ya adimi tigon dida unu agguymi inila nan ma'ma'at ta engganah unda umali ta patayon da'mi ta mapogpog an adi mitutuluy nan tamumi. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NH4_12","017_4_12","NEH","4","12","12","Ya gun umali nan ibbamin Hudyun ni'hituh nan binuhulmi an mangipa'innilan da'mih nan implanun nan binuhulmih atondan da'mi. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NH4_13","017_4_13","NEH","4","13","13","At indata' nan tataguh gina'un di mi'buhul an nan hanggap, ya gayang, ya pana, ya inuhig'u nan ahimpahimpangapu, ya hennag'u didah nan na'ampa ahan an lugal an din agguy nalpah an allup ta iyadugda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NH4_14","017_4_14","NEH","4","14","14","Ya ininnila' an omogyatda nan tatagu, at inali' hidin a'ap'apu, ya nan u'upihyal, ya din udumnan tatagu di, “Adi ayu tuma'ot ay dida ti adya nomnomonyuy aat Apo Dios an Hiya ya nidugah di abalinana ya atata'ot! At mi'papattoy ayu ta baliwanyu nan tutulangyu, ya imbabaluyyu, ya a'ahawayu, ya nan a'abungyu!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NH4_15","017_4_15","NEH","4","15","15","Ya unat goh na'innilaan nan binuhulmi an inilamiy pohdondah aton ay da'mi at indinongda ti hi Apo Dios di nama\"ih planuda, at intuluymin nuntamuh nan allup. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NH4_16","017_4_16","NEH","4","16","16","Ya nete\"an de ya ginodwa' nan linala'i ta nuntamuy godwa ya nun'adug di godwan numpunggina'uda nan gina'un di mi'gubat an nan gayang, ya hapiaw, ya pana, ya numpunhanggapda. Ya nan a'ap'apu ya binadanganda nan nuntamun ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NH4_17","017_4_17","NEH","4","17","17","nangitalemaan hinan allup. Ya an amin nan hinohha ya inodnan nan ohan ngamaynay usalonan muntamu, ya nan ohan ngamayda ya inodnanay almasna. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NH4_18","017_4_18","NEH","4","18","18","At an amin nan numpuntamu ya nun'eh'otday hanggapda, ya waday ohan nedelloh ay ha\"in an nangdon hi talampet ta way ipagangohnah panginnilaan nan tataguh nan way ma'at. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NH4_19","017_4_19","NEH","4","19","19","Ya inali' hinan tatagu, ya nan u'upihyalda, ya nan a'ap'apuday, “Adu\"oy tun allup an puntamuan tu'u an ten mumbabattan tu'un hinohha. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NH4_20","017_4_20","NEH","4","20","20","Mu gulat ta donglonyuy gangoh nan talampet ya nunnaudonyun umalih tu ta ma'amung tu'un amin. Nan Dios tu'u ya Hiyay mamadang ay ditu'un mangubat hinan binuhul tu'u!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NH4_21","017_4_21","NEH","4","21","21","At innaynayunmin gun muntamu, mu nan godwan di tatagu ya numpungayangdan mete\"ah helhelong ta nangamung bumuhu' di bittuan. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NH4_22","017_4_22","NEH","4","22","22","Ya intadun'un de, ya inali' goh hinan tataguy, “An amin nan linala'i ya nan baalda ya mahapul an umiyandah tud Jerusalem ta hinan mahdom ya iyadug da'mi, ya nuntamudah nan mapatal.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NH4_23","017_4_23","NEH","4","23","23","Ya ta\"on un ha\"in ya adi' anon nan lubung'uh unna' malo' hinan mahdom, ya umat goh hinay inat nan ni'yibba', ya nan baal'u, ya nan mun'adug ay ha\"in. Ya da'mi ya gunmi inheheggon di gina'umih odolmi an ta\"on hinan aymi humaguban. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NH5_1","017_5_1","NEH","5","1","1","Agguy nadnoy ya nidugah di lilin din linala'i an ta\"on nan a'ahawadan dumalat nan gun aton nan i'ibbadan adadangyan an Hudyu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NH5_2","017_5_2","NEH","5","2","2","Ti nan udumna ya inaliday, “Do'ol amin hina\"ama, at mahapulmiy do'ol hi bogah hi ononmi ta way atonmin adi mun'atoy!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NH5_3","017_5_3","NEH","5","3","3","Ya inalin goh din udumnay, “Din gutud di batel ya impedonmiy payawmi, ya galdenmi, ya nan abungmi ta way ingginamih bogah hi inanmi!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NH5_4","017_5_4","NEH","5","4","4","Ya inalin din udumnay, “Da'mi ya mahapul an umutang amih pihhu ta way pumbuwitmih nan payawmi ya galdenmi! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NH5_5","017_5_5","NEH","5","5","5","Da'mi ya Hudyu ami goh an umat ay dida, ya nan imbabaluymi ya undan adida maphod goh an umat hinan imbabaluyda? Mu anaad ta nan imbabaluymi ya mahapul an mihbutda, ya nan udumnan binabain imbabaluymi ya ninihbutda? Da'mi ahan ya mi'id ah abalinanmi ti nan payaw ya galdenmi ya binoltan di udumna!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NH5_6","017_5_6","NEH","5","6","6","Ya unat goh dengngol'u nan nidugah an lilida ya ma'abbungota'. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NH5_7","017_5_7","NEH","5","7","7","At hay ninomnom'uh ato' ya pinahiw'u din a'ap'apu ya din u'upihyal an inali' ay diday, “Anaad ta da'yu ya paligligatonyu nan tutulangyun dumalat hi numpatakapanyun didah unda umutang hi pihhuyu?” At impa'ayag'un amin din tatagu ta impanuhmiy lilida. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NH5_8","017_5_8","NEH","5","8","8","Ya inali' di, “Pinadah tu'uy abalinan tu'u, at binangngad tu'u nan i'ibba tu'un nihbut hinan udumnan babluy hi awadan nan Hentil. Mu ad ugwan ya pilitonyu nan tutulangyun ila'uy odoldan da'yu!” Ya din u'upihyal ya a'ap'apu ya agguyda himmaphapit ti iniladan immannung henen inatda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NH5_9","017_5_9","NEH","5","9","9","Ya intuluy'un inali' di, “Nan inatyu ya nappuhi! Hay maphod ya hi Apo Dios di ita'ot tu'u, ya nan maphod di hiyay atonyu ta way aton nan binuhul tu'un Hentil an adi mamihul ay ditu'u! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NH5_10","017_5_10","NEH","5","10","10","Ti da'mih nan a'agi' ya nan puntamuo' ya impa'utanganmi goh nan tataguh pihhu ya ma'an, mu agguy ami numpatakap ay dida! At iyal'alu\"un da'yu ta adi ayu goh mumpatakap! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NH5_11","017_5_11","NEH","5","11","11","At ad ugwan ya ipabangngadyun dida nan payawda, ya nan puntanomandah greyp ya olibo, ya umat goh hinan abungda. Ya ibangngadyu goh nan innalyun takap di pihhuyun impa'utangyun dida, ya nan ma'an, ya bayah, unu nan lana ta adiyu pahukat.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NH5_12","017_5_12","NEH","5","12","12","Ya tembal din a'ap'apun inaliday, “Unudonmi nan inalim hi atonmi. At ibangngadmi nan innalmin dida, ya adimi goh ipabayad di takapna.” At nunhapatao' din a'ap'apuh nan hinagang di papadi ta ipa'annungda nan intulagdan aton. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NH5_13","017_5_13","NEH","5","13","13","Ya yinagyag'u din inlulubung'u, ya inali' di, “Umat hituy aton Apo Dios an yagyagona goh di gina'un nan way adi mangat hinan intulagna ta mami'id nan gina'una!” At inabulut an amin nan tatagun wah di, ya impabagtudah Apo Dios an inaliday, “Ipa'annungmin aton nan itulagmi.” At hi Apo Dios di impabagtuda, ya impa'annungdan inat din intulagda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NH5_14","017_5_14","NEH","5","14","14","Ma'innila an duwampulu ta han duway tawon hi nunhaada' hi gobelnadol hi ad Judah. Ya hay nangete\"a' an nunhaad ya din miyaduwampuluh tawon an numpapto'an Artaxerxes an ali ta nangamung nuntulumpulu ta han duway tawona. Ya henen gutud di himpulu ta duway tawon ya ha\"in ya nan i'ibba' ya agguymi inan din ma'an an midat ta onon nan gobelnadol. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NH5_15","017_5_15","NEH","5","15","15","Ya din nahhun an nunggobelnadol an nehnoda' ya pinaligatda nan tatagu ti gunda pabayad nan ononda ya nan bayah an inumonda an gunda mumbagah napat hi silver an pihhu. Ya ta\"on nan u'upihyalda ya pinaligatda goh nan tatagu. Mu hi Apo Dios di e'gona', at adi umat hinay inat'u. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NH5_16","017_5_16","NEH","5","16","16","Ya inat'un amin di abalina' an nangipapto' hinan allup, ya mi'id ah lina'ua' hi banoh'u. Ya an amin nan tatagu' ya niddumdan ni'tamun nangiyammah nan allup. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NH5_17","017_5_17","NEH","5","17","17","Ya hay inat'u goh ya abigabigat ya gun'u pinangan nan hinggahut ta han naleman tatagun ibbamin Hudyu ya nan a'ap'apuda, ya agguy nibilang nan tatagun mangilin nalpuh nan udumnan babluy hinan nunlene'woh. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NH5_18","017_5_18","NEH","5","18","18","Ya abigabigat ya gunna' numpapaltih ohay baka, ya onom hinan mi'id di ganitnan kalnilu, ya do'ol di manu'. Ya nan gun miyapuluy algaw ya gun'u idat di numbino'ob'on an do'ol hi bayah ta inumonda. Ya ta\"on un at hinay ma'at ya agguy'u innal nan midat ay ha\"in an gobelnadol ti inila' an maligatan nan tatagu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NH5_19","017_5_19","NEH","5","19","19","At nunluwalua' ay Apo Dios an inali' di, “Nomnomom ni' tun maphod an nan ina'inat'uh nan tatagu!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NH6_1","017_6_1","NEH","6","1","1","Nipa'innila ay da Sanballat, ya hi Tobiah, ya hi Geshem an Arabo, ya nan udumnan binuhulmi an nalpah din inyammamin allup an mi'id natewangan (mu agguy ni' niyamma nan tangob di pantaw nan allup). ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NH6_2","017_6_2","NEH","6","2","2","At impaad da Sanballat ay Geshem an inalidan ha\"in di, “Umali'a ta mundadammu tu'uh nan ohan babluy hinan nundotal ad Ono.” Mu ininnila' an unna' balbaliyan ta way atondan mamatoy ay ha\"in. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NH6_3","017_6_3","NEH","6","3","3","At un'u impaad ta umuyda ibaga ay diday, “Ha\"in ya do'ol di ato' hi tamu', at mi'id di ato' an umalih na. Adi' pohdon an taktakon nan tamu' hinan umalia' ay da'yu!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NH6_4","017_6_4","NEH","6","4","4","Dida ya numpepat di gunda nangipa'ayagan ay ha\"in, mu agguya' immuy an umat hidin nambal'uh hopapnay gun'u nambal ay dida. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NH6_5","017_6_5","NEH","6","5","5","Mu heden miyaleman tudo' an impehnag goh Sanballat ya nan baalnay nangepehnagana, ya henen tudo' ya agguy niyammid. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NH6_6","017_6_6","NEH","6","6","6","Ya inalin nan nitudo' di, “Hay inalin Geshem ay ha\"in ya wada anuy ulgud an niwa'at hinan abablubabluy an he\"a ya nan i'ibbam an Hudyu ya unyu ninomnom an mi'buhul ti dumalat nan nangephodanyuh nan napa\"in allup. Ya hay alyonda goh ya penhodmun mun'ali ta he\"ay mangipapto' ay dida, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NH6_7","017_6_7","NEH","6","7","7","at hiyaat unmu pento' di numbino'ob'on an propeta ta way atondan mangibaag ad Jerusalem an he\"ay alid Judah. Ya naligat hi un donglon nan alid Persia di aatna, at mahapul an punnaudom an umalih tu ta mundammuta ta punhapitantay aatna.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NH6_8","017_6_8","NEH","6","8","8","Ya impehnag'uy nambal'uh nan inalin Sanballat an inali' di, “An amin nan inalim ya un layah an hay nalpuh nomnommu!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NH6_9","017_6_9","NEH","6","9","9","Nan binuhulmi ya unda padahon an mana'ta'atot ay da'mi ti alyondah nomnomday, “Mangluydah ta'otda, at adida ituluy an muntamuh nan allup.” Mu nunluwalua' ay Apo Dios ta pabi'ahonay nomnom'u. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NH6_10","017_6_10","NEH","6","10","10","Ya wada han ohan algaw ya immuya' hi abung Shemaiah an hina' Delaiah an ap'apun Mehetabel ta idungaw'u hiya ti wah abungnan adi makmakkak. Mu inalinan ha\"in di, “Umuytah nan Timplun Apo Dios ta mipo\"oytah di, ya intangobta nan pantaw ti waday umalin linala'in mamatoy ay he\"a! Mid mapto' ya ad ugwan an mahdom di umaliandan mamatoy ay he\"a!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NH6_11","017_6_11","NEH","6","11","11","Mu inali' ay hiyay, “Undan lumayaw di umat ay ha\"in an lala'i ta umuy an mipo\"oy? Undan alyom hi umuya' hinan Timplu ta hidiy ipo\"oya' ta olom ya matagua'? Adia' ahan umuy mipo\"oy!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NH6_12","017_6_12","NEH","6","12","12","Ya nanginomnoma' an bo'on hi Apo Dios di nannag ay hiya ti un binayadan da Sanballat ay Tobiah ta way atonan mamalbalin ha\"in. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NH6_13","017_6_13","NEH","6","13","13","Ya manu ay inatnah ne ya ta way ato' an tuma'ot ya inunud'u hiya. Ya gulat ta inat'uh ne at mumbahola', ya napa\"i nan maphod an aat'u. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NH6_14","017_6_14","NEH","6","14","14","Ya inluwalu' goh ay Apo Dios an inali' di, “Adim ni' aliwan heten inat da Tobiah ay Sanballat ay ha\"in ta moltaom dida! Ya moltaom goh han babain propetan hi Noadiah ya nan udumna goh an propetan gun mana'ta'atot ay ha\"in.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NH6_15","017_6_15","NEH","6","15","15","Heden miyaduwampulu ta lemay algaw hidin bulan di Elul ya natalemaan nan allup, at un nabongle ta duway algaw ya nalpah. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NH6_16","017_6_16","NEH","6","16","16","Ya unat goh na'innilaan nan binuhulmi ya nan tataguh nan nunlene'woh an nalpah nan allup ya nabainanda ti iniladan nan Diosmi ya binadangan da'min nangiyammah nan allup. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NH6_17","017_6_17","NEH","6","17","17","Ya heden gutud ya gun nuntudo' nan a'ap'apun di Hudyun Tobiah, ya gun nuntudo' goh hi Tobiah ay dida. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NH6_18","017_6_18","NEH","6","18","18","Ya do'ol di tatagud Judah hi namhod ay Tobiah ti manu ay ya un inapun Shekaniah an hina' Arah. Ya hay oha goh ya inahawan Jehohanan an imbaluyna han babain imbaluy Meshullam an hina' Berekiah. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NH6_19","017_6_19","NEH","6","19","19","Ya do'olday tatagun nangulgud ay ha\"in hinan amaphod di ina'inat Tobiah, ya gunda goh imbaag ay hiyan amin nan way hapito'. Ya gun inaynayun Tobiah an nuntudo' ay ha\"in ta ta'ta'tona'. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NH7_1","017_7_1","NEH","7","1","1","Ya nalpah nan allup, ya nun'iyamma goh nan tangob di pantaw. Ya nan mungguwalya, ya nan mungkankanta, ya nan holag Levi ya nun'idat'uy tamuda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NH7_2","017_7_2","NEH","7","2","2","At pento\"uh agi' an hi Hanani ya hi Hananiah an ap'apun nan guwalyah nan Timplu ta diday mangipapto' ad Jerusalem ti hi Hananiah ya un'unnud ya e'gonanah Apo Dios ya un nan udum an tatagu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NH7_3","017_7_3","NEH","7","3","3","Ya inali' ay diday, “Mahapul an adiyu ibughul nan tangob di pantaw di allup ad Jerusalem ta engganah un munta'dang di algaw, at nan mungguwalya ya inhamadda ta midada'ig nan pantaw hinan pun'aduganda. Ya pot'onyu nan tatagud Jerusalem ta bumadangdan manguwalya ta nan udum ya mun'adugdah nan lugal an pun'adugan, ya nan udumna ya mun'adugdah nan neheggon hi abungda.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NH7_4","017_7_4","NEH","7","4","4","Ma'innila an ambilog nan babluy ad Jerusalem, mu nahnot di tatagun nunhituh di, ya mahngan di abung hi niyamma. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NH7_5","017_7_5","NEH","7","5","5","Ya impanomnom Apo Dios ay ha\"in ta way inat'un nangamung hinan tatagu, ya nan a'ap'apu, ya nan u'upihyal ta hamadonmin innilaon nan nitudo' an uyap nan himpangapu. Ya inah'upa' din liblun nitud'an di ngadan din nahhun an numbangngad hidin nun'akaphul. Hiya hatuy inah'upa': ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NH7_6","017_7_6","NEH","7","6","6","“Dida hatuy tataguh i'ibbamin holag Israel hi numbangngad an nalpuh nan nangiyayan Nebuchadnezzar an alid Babylon ay dida. Ya hinohhan dida an numpumbangngaddad Jerusalem ya ad Judah ya numpapanguydah nan babluy an nunhituwandah din hopapna. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NH7_7","017_7_7","NEH","7","7","7","Ya ni'bangngad goh nan a'ap'apuda an da Zerubbabel, ya hi Jeshua, ya hi Nehemiah, ya hi Azariah, ya hi Raamiah, ya hi Nahamani, ya hi Mordecai, ya hi Bilshan, ya hi Mispereth, ya hi Bigvai, ya da Nehum ay Baanah. Nan nitudo' an linala'in holag Israel: ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NH7_8","017_7_8","NEH","7","8","8","Nan holag Parosh ya duway libu ya han napitu ta duwa, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NH7_9","017_7_9","NEH","7","9","9","ya nan holag Shephatiah ya tuluy gahut ta han napitun duwa, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NH7_10","017_7_10","NEH","7","10","10","ya nan holag Arah ya onom di gahut ta han nabonglen duwa, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NH7_11","017_7_11","NEH","7","11","11","ya nan holag Pahath-Moab (an diday nalpuh nan holag Jeshua ay Joab) ya duway libu ta waluy gahut ya han himpulu ta walu, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NH7_12","017_7_12","NEH","7","12","12","ya nan holag Elam ya hinlibu ta duway gahut ya han nabongle ta opat, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NH7_13","017_7_13","NEH","7","13","13","ya nan holag Zattu ya waluy gahut ya han napat ta lema, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NH7_14","017_7_14","NEH","7","14","14","ya nan holag Zakkai ya pituy gahut ya han nanom, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NH7_15","017_7_15","NEH","7","15","15","ya nan holag Binnui ya onom di gahut ya han napat ta walu, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NH7_16","017_7_16","NEH","7","16","16","ya nan holag Bebai ya onom di gahut ya han duwampulu ta walu, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NH7_17","017_7_17","NEH","7","17","17","ya nan holag Azgad ya duway libu ya han tuluy gahut ta duwampulu ta duwa, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NH7_18","017_7_18","NEH","7","18","18","ya nan holag Adonikam ya onom di gahut ya han nanom ta han pitu, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NH7_19","017_7_19","NEH","7","19","19","ya nan holag Bigvai ya duway libu ya han nanom ta pitu, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NH7_20","017_7_20","NEH","7","20","20","ya nan holag Adin ya onom di gahut ta han nalema ta lema, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NH7_21","017_7_21","NEH","7","21","21","ya nan holag Ater (an diday nalpuh nan holag Hezekiah) ya nahiyam ta walu, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NH7_22","017_7_22","NEH","7","22","22","ya nan holag Hashum ya tuluy gahut ta han duwampulu ta walu, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NH7_23","017_7_23","NEH","7","23","23","ya nan holag Bezai ya tuluy gahut ta han duwampulu ta opat, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NH7_24","017_7_24","NEH","7","24","24","ya nan holag Hariph ya hinggahut ta han himpulu ta duwa, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NH7_25","017_7_25","NEH","7","25","25","ya nan holag Gibeon ya nahiyam ta lema. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NH7_26","017_7_26","NEH","7","26","26","Ya numbangngad goh di tatagun hay nunhituwan di a'apuda ya ad Bethlehem ya ad Netophah an hinggahut ta nawalu ta walu, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NH7_27","017_7_27","NEH","7","27","27","ya nan tatagun din numpunhitud Anathoth ya hinggahut ya han duwampulu ta walu, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NH7_28","017_7_28","NEH","7","28","28","ya nan tatagun din numpunhitud Beth Azmaveth ya napat ta duwa, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NH7_29","017_7_29","NEH","7","29","29","ya nan tatagun din numpunhitud Kiriath Jearim, ya ad Kephirah, ya ad Beeroth ya pituy gahut ya han napat ta tulu, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NH7_30","017_7_30","NEH","7","30","30","ya nan tatagun din numpunhitud Ramah ya ad Geba ya onon di gahut ya han duwampulu ta oha, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NH7_31","017_7_31","NEH","7","31","31","ya nan tatagun din numpunhitud Mikmash ya hinggahut ya han duwampulu ta duwa, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NH7_32","017_7_32","NEH","7","32","32","ya nan tatagun din numpunhitud Bethel ya ad Ai ya hinggahut ya han duwampulu ta tulu, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NH7_33","017_7_33","NEH","7","33","33","ya nan tatagun din numpunhitud Nebo ya nabongle ta duwa, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NH7_34","017_7_34","NEH","7","34","34","ya nan tatagun din numpunhitud Elam ya hinlibu ya han duway gahut ta nabongle ta opat, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NH7_35","017_7_35","NEH","7","35","35","ya nan tatagun din numpunhitud Harim ya tuluy gahut ta han duwampulu, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NH7_36","017_7_36","NEH","7","36","36","ya nan tatagun din numpunhitud Jericho ya tuluy gahut ya han napat ta lema, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NH7_37","017_7_37","NEH","7","37","37","ya nan tatagun din numpunhitud Lod, ya ad Hadid, ya ad Ono ya pituy gahut ya han duwampulu ta oha, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NH7_38","017_7_38","NEH","7","38","38","ya nan tatagun din numpunhitud Senaah ya tuluy libu ya han hiyam di gahut ta tulumpulu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NH7_39","017_7_39","NEH","7","39","39","Didatuy papadin numbangngad: Nan holag Jedaiah (an holag di pamilyan Jeshua) an dida ya hiyam di gahut ya han napitu ta han tulu, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NH7_40","017_7_40","NEH","7","40","40","ya nan holag Immer ya hinlibu ya han nabongle ta han duwa, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NH7_41","017_7_41","NEH","7","41","41","ya nan holag Pashhur ya hinlibu ya han duway gahut ta han napat ta pitu, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NH7_42","017_7_42","NEH","7","42","42","ya nan holag Harim ya hinlibu ta han himpulu ta pitu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NH7_43","017_7_43","NEH","7","43","43","Nan himpangapun holag Levi an numbangngad: nan holag da Jeshua ay Kadmiel an dida ya nalpudah nan holag Hodaviah ya napituda ya han opat. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NH7_44","017_7_44","NEH","7","44","44","Dida hatu nan kumakanta: nan holag Asaph ya hinggahut ya han napat ta walu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NH7_45","017_7_45","NEH","7","45","45","Dida hatu nan mun'adug hinan pantaw: nan holag Shallum, ya hi Ater, ya hi Talmon, ya hi Akkub, ya da Hatita ay Sobai ya hinggahut ta han tulumpulu ta walu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NH7_46","017_7_46","NEH","7","46","46","Hiyatuy baal hinan Timplu: nan holag Ziha, ya nan holag Hasupha, ya nan holag Tabbaoth, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NH7_47","017_7_47","NEH","7","47","47","ya nan holag Keros, ya nan holag Sia, ya nan holag Padon, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NH7_48","017_7_48","NEH","7","48","48","ya nan holag Lebana, ya nan holag Hagaba, ya nan holag Shalmai, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NH7_49","017_7_49","NEH","7","49","49","ya nan holag Hanan, ya nan holag Giddel, ya nan holag Gaher, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NH7_50","017_7_50","NEH","7","50","50","ya nan holag Reaiah, ya nan holag Rezin, ya nan holag Nekoda, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NH7_51","017_7_51","NEH","7","51","51","ya nan holag Gazzam, ya nan holag Uzza, ya nan holag Paseah, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NH7_52","017_7_52","NEH","7","52","52","ya nan holag Besai, ya nan holag Meunim, ya nan holag Nephussim, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NH7_53","017_7_53","NEH","7","53","53","ya nan holag Bakbuk, ya nan holag Hakupha, ya nan holag Harhur, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NH7_54","017_7_54","NEH","7","54","54","ya nan holag Bazluth, ya nan holag Mehida, ya nan holag Harsha, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NH7_55","017_7_55","NEH","7","55","55","ya nan holag Barkos, ya nan holag Sisera, ya nan holag Temah, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NH7_56","017_7_56","NEH","7","56","56","ya nan holag da Neziah ay Hatipha. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NH7_57","017_7_57","NEH","7","57","57","Hiyatuy holag din baal Solomon: nan holag Sotai, ya nan holag Sophereth, ya nan holag Perida, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NH7_58","017_7_58","NEH","7","58","58","ya nan holag Jaala, ya nan holag Darkon, ya nan holag Giddel, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NH7_59","017_7_59","NEH","7","59","59","ya nan holag Shephatiah, ya nan holag Hattil, ya nan holag Pokereth-Hazzebaim, ya nan holag Amon. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NH7_60","017_7_60","NEH","7","60","60","Nan baal an muntamuh nan Timplu ya nan holag din baal Solomon ya tuluy gahut ya han nahiyam ta duwa. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NH7_61","017_7_61","NEH","7","61","61","Ya wada goh di numbangngad an nalpudah nan babluy ad Tel Melah, ya ad Tel Harsha, ya ad Kerub, ya ad Addon, ya ad Immer, mu dida ya mi'id di ipattigdah panginnilaan an diday holag Israel: ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NH7_62","017_7_62","NEH","7","62","62","nan holag da Delaiah, ya nan holag Tobiah, ya nan holag Nekoda ya onom di gahut ya han napat ta duwa. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NH7_63","017_7_63","NEH","7","63","63","Dida hatuy udumnah himpangapun an papadi: nan holag da Hobaiah, ya nan holag Hakkoz, ya nan holag Barzillai (mu nan ommodna an hi Barzillai ya inahawana han ohan holag Barzillai ad Gilead, ya inyapuliduna nan ngadan di ommod nan babain ahawana). ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NH7_64","017_7_64","NEH","7","64","64","Dida ya inah'upanda nan ad holag ay didan pamilya an nitudo' hinan liblun mangipa'innilah uyap nan himpangapu, mu agguy na'ah'upan. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NH7_65","017_7_65","NEH","7","65","65","At hiyaat un inalin nan gobelnadol ay dida ta adida ahan onon nan ma'an an ne'nong ay Apo Dios ta engganay un waday padih mangitamuh nan Urim ya Thummim. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NH7_66","017_7_66","NEH","7","66","66","Ya hay lammung an amin nan numbangngad ya napat ta duway libu ya han tuluy gahut ta han nanom. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NH7_67","017_7_67","NEH","7","67","67","Ya nat'on di baaldan linala'i ya binabai an agguy ni'yuyap an pituy libu ya han tuluy gahut ya han tulumpulu ta pitu. Ya agguy goh ni'yuyap nan kumakantan linala'i ya binabai an duway gahut ta han napat ta lema. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NH7_68","017_7_68","NEH","7","68","68","Ya initnudda goh nan pituy gahut ta han tulumpulu ta onom an kabayuda, ya nan duway gahut ta han napat ta leman muls, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NH7_69","017_7_69","NEH","7","69","69","ya opat di gahut ta han tulumpulun leman kamilu, ya onom di libu ta han pituy gahut ta han duwampulun dongki. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NH7_70","017_7_70","NEH","7","70","70","Ya waday udum hinan a'ap'apun nan himpangapu an nan bimmadang hinan tamu. Ya immidat nan gobelnadol hi walu ta han godway kiluh balitu', ya nabongley duyun balitu', ya lemay gahut ta han tulumpulun lubung di papadi. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NH7_71","017_7_71","NEH","7","71","71","Ya wada goh di udum hinan a'ap'apuh nan himpangapu an nangidat hinan tuhhiniluh hinggahut ta han napituy kiluh balitu', ya hinlibu ta han duway gahut ya han himpulu ta han ohay kiluh silver. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NH7_72","017_7_72","NEH","7","72","72","Ya hay lammung di indat an amin nan udum an tatagu ya hinggahut ta han napituy kilun balitu', ya hinlibu ta han hinggahut ta han tulumpulu ta onom an silver, ya nanom ta han pitun lubung nan papadi. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NH7_73","017_7_73","NEH","7","73","73","At an amin nan papadi, ya nan holag Levi, ya nan guwalyah nan pantaw di allup, ya nan kumakanta, ya nan baal an muntamuh nan Timplu, ya nan udum an nat'on an tatagun niddum, ya an amin nan udumnan holag Israel ya numpunhitudan amin hinan numbabluyanda.” Pituy bulan di naluh ya nalpah an numpunhitu nan holag Israel hinan babluyda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NH8_1","017_8_1","NEH","8","1","2","Ya nan penghan di algaw enen bulan ya inamungmin amin din tatagud Jerusalem hidih nan gettaw an nipotto' hinan Pantaw hinan Way Buhu'an di Danum. Ya inyal'alu'min Ezra ta alana din liblun nitud'an din Uldin an indat Apo Dios ay Moses ta way unudon nan holag Israel. At innal Ezra din liblu, ya immuy hidin awadan din do'ol an na'amung an tatagun linala'i, ya binabai, ya din ung'ungungngan nanginnilan mangngol hi hapit. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NH8_3","017_8_3","NEH","8","3","3","Ya enlotnan binaha nan Uldin an ente\"anah din helhelong ta engganah nuntongay algaw hinan gettaw an potto' di Pantaw hinan Way Buhu'an di Danum hi hinagang di tatagun linala'i, ya binabai, ya nan ung'ungungngan nanginnilan mangngol. At an amin amin tatagu ya inhamadmi nan Uldin an nitudo' hinan liblu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NH8_4","017_8_4","NEH","8","4","4","Hi Ezra ya wah din timma'dog hidin nabagtun niyamman tuma'dogan nan humapit hinan way a'amunganmi, ya didatuy tatagun timma'dog hi appit di agwana: hi Mattithiah, ya hi Shema, ya hi Anaiah, ya hi Uriah, ya hi Hilkiah, ya hi Maaseiah. Ya nan timma'dog hi appit di wadhongna ya hi Pedaiah, ya hi Mishael, ya hi Malkijah, ya hi Hashum, ya hi Hashbaddanah, ya hi Zechariah, ya hi Meshullam. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NH8_5","017_8_5","NEH","8","5","5","Ya heden timma'dogan Ezra ya nabagtu, at hiyanan pa'atiggon an amin nan hinohhan tatagu hiya. Ya heden name'laganah din liblu ya timma'dog amin amin an tatagu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NH8_6","017_8_6","NEH","8","6","6","Ya inalin Ezra di, “Madayaw hi Apu tu'un hi Apo Dios an nidugah di anabagbagtuna!” Ya an amin amin tatagu ya inta'nangmiy ngamaymin nangalih, “Amen! Amen!” Ya inluungmin nidatong di angahmih nan luta ta ipattigmiy pundayawmin Apo Dios. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NH8_7","017_8_7","NEH","8","7","7","Ya ni'ta'dog goh nan holag Levi an hi Jeshua, ya hi Bani, ya hi Sherebiah, ya hi Jamin, ya hi Akkub, ya hi Shabbethai, ya hi Hodiah, ya hi Maaseiah, ya hi Kelita, ya hi Azariah, ya hi Jozabad, ya da Hanan ay Pelaiah, ya impa'inniladay aat din Uldin ay da'min timmata'dog. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NH8_8","017_8_8","NEH","8","8","8","Ya binahada nan nalpuh din liblun nitud'an din Uldin Apo Dios, ya imbaagday aatna, ya impa'inniladay pohdonan itudu ta na'awatanmi. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NH8_9","017_8_9","NEH","8","9","9","Ya unat goh dengngolmiy aat di itudun nan Uldin Apo Dios hi mahapul an atonmi ya ente\"amin ahikikila. At ha\"in an gobelnadol, ya hi Ezra an padin nangituduh nan Uldin, ya nan i'ibbamin holag Levi an din gun nangituduh nan tatagu ya inalimin amin ay diday, “Heten algaw ya me'gonan an ngilin Apu tu'un hi Apo Dios, at adi ayu munlungdaya, ya adi ayu kumila!” (Heden kumilaanmi ya dodonglonmi nan nabaha an Uldin.) ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NH8_10","017_8_10","NEH","8","10","10","Ya inali' ay diday, “Umanamut ayu, ya numbehta ayu ta mun'am'amlong ayuh nan maphod an ma'an ya nan bayah an inumonyu, ya idatanyuh nan ma'an ya bayah nan i'ibbayun mi'id ah pangngalandah idadaanda. Heten algaw ya me'gonan ay Apo Dios, at adi ayu munlungdaya ti nan pun'am'amlonganyun Apu tu'u di hiyay mangipabi'ah ay da'yu!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NH8_11","017_8_11","NEH","8","11","11","Ya inal'alu' nan holag Levi an amin nan tatagun i'ibbadan holag Israel an inalidan diday, “Heten algaw ya me'gonan, at adi ayu numanomnom, ya adi ayu goh munlungdaya.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NH8_12","017_8_12","NEH","8","12","12","Ya unat goh numpanga'anamut amin tatagu ya nun'am'amlong amin nangan hinan indadaanmin ma'an ya ma'inum, ya imbingayanmi din ma'ma\"idan ti ininnilami din nibahan da'mi. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NH8_13","017_8_13","NEH","8","13","13","Heden miyadwan algaw ya immuy din a'ap'apun nan ahimpahimpangapu, ya niddum din papadi, ya nan holag Levi hinan wadan Ezra ta adalonda goh di aat nan Uldin. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NH8_14","017_8_14","NEH","8","14","14","Ya na'innilaandah nan nitudo' hinan Uldin an din impitudo' Apo Dios ay Moses an nan ab'abbung di punhituwanmih nan gutud di pumbehtaanmih nan miyapitun bulan. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NH8_15","017_8_15","NEH","8","15","15","Ya mahapul an ipa'innilamih ten ma'at an atonmih an amin hinan abablubabluy ya ad Jerusalem ta honogonmi nan tatagu ta umuy amih nan inalahan ta ummal amih nan hapang di ayiw an olibo, ya oliboh nan inalahan, ya myrtles, ya palma, ya nan hapang an do'ol di tubuna ta way miyammah nan ab'abbung. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NH8_16","017_8_16","NEH","8","16","16","At numpapanguy amin tataguh nan inalahan ta nun'alami din hapang di ayiw, ya nun'iyanamutmi, ya inyamman di udumnan da'miy a'ab'abbungdah nan way nundotal an atap di abungda, ya nan udum ya hidih nan gettawda, ya nan udum ya hidih nan gettaw nan Timplu, ya nan damunan gettaw an neheggon hinan Pantaw hinan Way Buhu'an di Danum, ya nan neheggon hinan Pantaw di Allup Ephraim. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NH8_17","017_8_17","NEH","8","17","17","At an amin din tatagun holag Israel an numbangngad hidin natiliwanda ya numpunhitudah din a'ab'abbung an nun'iyammada. Ya nete\"ah din gutud di atagun Joshua an hina' Nun ta nangamung di behtada ya mi'id ah umat hituh na'at. Ya heden behta ya nidugah di nun'am'amlongan amin tatagu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NH8_18","017_8_18","NEH","8","18","18","Ya heden hopap di algaw nan behta ta nangamung hidin angunuhna ya binigat an gun imbahan Ezra din liblun nitud'an nan Uldin Apo Dios. Ya pituy algaw hi behtada, ya din miyawalu ya na'amung ami ta nundayaw amin Apo Dios ti hiyah ne inalin di Uldin. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NH9_1","017_9_1","NEH","9","1","1","Heden miyaduwampulu ta opat di algaw eden bulan ya na'amung amin holag Israel ta mun'ulat amin adi ami mangmangan, ya numpunlubung amih langgut, ya nun'iloglogmiy hupu' hi ulumi ta mipa'innilay aat di punlungdayaanmi. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NH9_2","017_9_2","NEH","9","2","2","Ya nilahhin amin holag Israel hinan bunag. Ya timma'dog ami, ya nunluwalu ami ta itutuyumiy baholmi ya nan bahol din a'apumi. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NH9_3","017_9_3","NEH","9","3","3","Ya tuluy olas di timmata'doganmin nundongol hinan nibahan Uldin Apo Dios an Diosmi, ya tulu goh di olas di nangitutuyuanmih baholmi ya nundayawanmin Apo Dios an Diosmi. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NH9_4","017_9_4","NEH","9","4","4","Ya nan holag Levi an da Jeshua, ya hi Bani, ya hi Kadmiel, ya hi Shebaniah, ya hi Bunni, ya hi Sherebiah, ya hi Bani, ya hi Kenani ya timma'dogdah nan nabagtun tuma'dogan, ya enlotdan nunluwalun Apo Dios an Diosmi. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NH9_5","017_9_5","NEH","9","5","5","Ya nan holag Levi an da Jeshua, ya hi Kadmiel, ya hi Bani, ya hi Hashabneiah, ya hi Sherebiah, ya hi Hodiah, ya da Shebaniah ay Pethahiah ya inalidan da'miy, “Tuma'dog tu'u ta dayawon tu'uh Apo Dios an Dios tu'u an Hiya ya mi'id te\"ana ya mi'id goh pogpognan Dios!” Ya intuluyda goh an inaliday, “Madayaw di ngadanmu an na'ahhamad an nabagbagtuh an amin hinan madayaw! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NH9_6","017_9_6","NEH","9","6","6","Apo Dios, He\"a ya anggay di ap'apun nunlumud abuniyan ya an amin nan bittuan ad daya, ya limmum nan luta ya nan wah di, ya nan baybay ya nan wah di, ya He\"ay nangidat hi ataguan an amin di logom an matagu. Ya an amin nan a'anghel ad abuniyan ya dayawon da'a. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NH9_7","017_9_7","NEH","9","7","7","He\"a, Apo Dios an Apumiy namto' ay Abram, ya enekakmud Ur ad Babylon, ya hinukatam di ngadana ta hi Abraham. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NH9_8","017_9_8","NEH","9","8","8","Ti hinamadmun hiya, ya nahamad di pangulugnan He\"a, at ni'tulag'an hiyan idatmuh nan holagna nan babluy di iCanaan, ya nan himpampun an Heth, ya nan holag Amor, ya nan holag Periz, ya nan iJebus, ya nan iGirgas. Ya impa'annungmu nan intulagmun hiya ti He\"a ya nahamad di aatmu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NH9_9","017_9_9","NEH","9","9","9","Ya tinnigmu goh din nipaligligatan din a'apumid Egypt, ya dengngolmu goh din numpahpahmo'andan He\"ah din wadandah nan Mumbolah an Baybay. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NH9_10","017_9_10","NEH","9","10","10","Ya hennagmuy umipanoh'an ligat hinan Alin hi Pharaoh ad Egypt, ya nan u'upihyalna, ya nan tataguna ti inilam di ina'inatdan nangipaligligat hinan o'ommodmi. Ya dumalat hanan inatmu ya nundongol di ngadanmuh engganad ugwan. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NH9_11","017_9_11","NEH","9","11","11","Ya hidih nan way hinagangda ya nunhiyanom di danum hinan baybay ta nan mamagan lutay dinalandan bimmad'ang. Mu din namdug ay dida ya nun'altenganda, at umatdah nan batun nunlonong hinan bunol di danum. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NH9_12","017_9_12","NEH","9","12","12","Ya nan mapatal ya linidumam didah nan ma'ugtul an bunut, ya nan mahdom ya wada goh di mabnang an apuy hi nundilagdah nan enengwada. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NH9_13","017_9_13","NEH","9","13","13","Ya pimmahad'ah nan Duntug an Sinai an nalpu'a ad abuniyan ta hidiy ni'hapitam hinan tatagum, ya indatmun diday Mandal ya nan maphod an Uldin an nahamad ya nepto' di itududa. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NH9_14","017_9_14","NEH","9","14","14","Ya impa'inilam ay dida an ngilinonda nan algaw an pun'eblayan, ya indatam didah Mandal ya Uldin an din indatmun Moses an baalmu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NH9_15","017_9_15","NEH","9","15","15","Ya din nunhinaanganda ya indatam didah ma'an an nalpud abuniyan. Ya hidin na'uwawanda ya impa'inumam hidin danum an nalpuh nan daplah. Ya inalim ay diday umuyda ta hakuponda nan intulagmuh ipaboltanmun didah luta. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NH9_16","017_9_16","NEH","9","16","16","Mu din a'apumi ya nanghoydan impahelotday nomnomda, ya agguyda inunud nan Uldinmu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NH9_17","017_9_17","NEH","9","17","17","Ya adida ahan pohdon an mundongol, ya inaliwandan amin din umipanoh'an gunmu inat an tinnigda. Ya dumalat di anangohoyda ya pento'day ap'apuda ta way mangibangngad ay dida ta himbutda goh ad Egypt. Mu He\"an Dios ya nidugah di homo'mu, at aliwam di bahol, ya ma'ahhimo\"a goh, ya nidugah di pamhodmu, ya adi'a ag'agan bumungot. At hiyah ne dumalat ya agguymu ingnganuy dida ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NH9_18","017_9_18","NEH","9","18","18","an ta\"on unda nunhibug hi bululdan umat hi baka, ya inaliday, Hiyah te dayawon tu'uh nangekak ay ditu'ud Egypt! Ya ta\"on goh un nidugah ahan di inatdan nangipabain ay He\"a. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NH9_19","017_9_19","NEH","9","19","19","Ya dumalat nan nidugah an homo'mu ya agguymu ingnganuy didah din awadandah nan mapulun ti linidumam didah nan ma'ugtul an bunut ta way nangipangulun didah nan mapatal, ya nan mabnang an apuy hinan mahdom ta ipangulunan benangan di owonda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NH9_20","017_9_20","NEH","9","20","20","Ya nan ma'ma'ullay an Na'abuniyanan an Lennawa di nangituduh atonda. Ya gunmu pinangan didah ma'an an ma'alih manna, ya limmum goh di danum hi ininumda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NH9_21","017_9_21","NEH","9","21","21","Ya hinalimunam didah napat di tawon hidin awadandah nan mapulun, ya gintudmun amin di mahapulda. Ya agguy napa'pa\"i din lubungda, ya agguy goh binumlal di hu'ida. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NH9_22","017_9_22","NEH","9","22","22","Ya indatam goh didah abalinanda, at hiyanan inabakda nan do'ol an numbino'ob'on an pun'alian, ya hinakupda nan babluyda. Ya ta\"on nan babluy ad Heshbon an nun'alian Sihon ya nan babluy ad Bashan an nun'alian Og ya ni'hakupda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NH9_23","017_9_23","NEH","9","23","23","Ya impado'olmuy holagda ta umatdah nan ado'ol di bittuan ad daya, ya inyuymu didah nan lutan din intulagmuh din a'apudah boltanonda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NH9_24","017_9_24","NEH","9","24","24","At hiyanan immuy mah nan imbabaluyda ta henggopdad Canaan, ya ginubatda nan tatagun numpunhituh di, ya binaliwam dida ta inabakda nan tataguh di ya ta\"on nan alida. Ya ene'kodmu nan tatagun dida ta okoddah nan penhoddan aton ay dida. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NH9_25","017_9_25","NEH","9","25","25","Ya nunhakupda din nun'ihamad di allupdan babluy, ya din malumong di nihabal an luta, ya nan a'abung an nun'apnuh din mun'apla'an an gina'u, ya din bubun an nalhu'an, ya din nun'itanom an ayiw an olibo, ya din do'ol an ayiw an ma'an di bungada. At do'ol di ma'an hi ononda, at nun'abhugda, ya numpangatabada. Ya nidugah di nun'an'anlaandah nan mun'aphod an indatmun dida. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NH9_26","017_9_26","NEH","9","26","26","Mu adida damdama dumngol ya umunud ti din'ugda nan Uldinmu. Ya pinatoyda nan propetan hennagmun namadan ay dida ta way atondan mumbangngad an mundayaw ay He\"a, mu undaat goh intugtugan namahipahiw ay He\"a. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NH9_27","017_9_27","NEH","9","27","27","At hiyah ne dumalat ya impa'abakmu didah nan binuhulda ta pinaligligatda dida. Mu heden ipaligligatanda ya inal'alu' da'a ta badangam dida, ya dengngolmud abuniyan din luwaluda, ya dumalat nan nidugah an homo'mu ya indatam didah ap'apuda ta way mamaliw ay didah nan pangipaligligatan nan binuhuldan dida. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NH9_28","017_9_28","NEH","9","28","28","Mu unat goh mi'id ah al'alin dida ya numbaholda goh ay He\"a, at hiyaat unmu impa'abak didah nan mamuhul ay dida ta numbalinda goh hi himbut. Mu wa ay goh ta muntutuyudah nan baholda ya dengngolmu goh hinad abuniyan di pumpahpahmo'anda, ya binaliwam goh dida an dumalat nan nidugah an homo'mu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NH9_29","017_9_29","NEH","9","29","29","Ya pinadanam dida ta nan Uldinmuy bangngadondah unudonda, mu undaat goh mumpabagtu, hiyanan adida unudon nan immandalmu, ya numbaholdah agguyda nangunudan hinan inyuldinmu an wa ay ta unudon di tagu ya idatnay pi'taguana. Mu nalot di nomnomda, at din'ug da'a, ya nidugah an adida mangngol, ya adida goh umunud. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NH9_30","017_9_30","NEH","9","30","30","Ya do'ol di tawon hi nanga'anuham ay dida, ya indatmu nan Na'abuniyanan an Lennawah nan propeta ta diday ni'hapit ta pinadanana dida. Mu adida damdama donglon an ayda napu'it, at hiyanan impa'abakmu goh didah nan tataguh nan udumnan babluy an nun'eheggon ay dida. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NH9_31","017_9_31","NEH","9","31","31","Mu dumalat nan mi'id di pogpognan homo'mu ya agguymu inubah dida unu ingnganuy dida ti He\"an Dios ya nidugah di homo'mu ya gohgohmu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NH9_32","017_9_32","NEH","9","32","32","O Apo Dios an Diosmi, na'abbagbagtu'a, ya nidugah di abalinam, ya atata'ot'an Dios an mangipahuhunung hidin intulagmu an dumalat nan nidugah an pamhodmu. Ya adim ni' hintigtigon tun na'at ay da'mih nipaligligatanmi an ta\"on din a'alimi, ya nan a'ap'apumi, ya nan papadimi, ya nan propetami, ya nan o'ommodmi, ya an amin tun tatagum an nete\"ah din gutud di numpapto'an nan a'alid Assyria ta nangamung ad ugwan. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NH9_33","017_9_33","NEH","9","33","33","Ya ma'andong hanan inatmun nummoltan da'mi ti He\"a ya immannung di inatmun da'mi, mu nappuhiy inatmi. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NH9_34","017_9_34","NEH","9","34","34","Ti ta\"on nan a'alimi, ya nan a'ap'apumi, ya nan papadimi, ya nan o'ommodmi ya agguyda inunud nan Uldinmu. Ya adida goh dongdonglon nan itugunmu, ya ta\"on nan pamadanmun dida. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NH9_35","017_9_35","NEH","9","35","35","Ya ta\"on hi unda wadah nan maphod an lutan malubong di mitanom an mun'aphod an indatmun dida ya agguy da'a damdama dinayaw ay dida, ya agguyda goh indinong din ato'atondan nappuhi. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NH9_36","017_9_36","NEH","9","36","36","Mu ten un ami baal hi engganad ugwan eten lutan indatmuh din a'apumi ta diday mangitanud hinan bungan nan nihabal. Mu mi'id atog di abalinanmi ti ten un ami baal. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NH9_37","017_9_37","NEH","9","37","37","Mu dumalat nan baholmi ya an amin nan do'ol an ma'alah nan mihabal ya midat hinan alin inabulutmuh mangipapto' ay da'mi. Ya atonda nan pohdondan aton ay da'mi, ya umat goh hinan a'animalmi an nonong ya innalda. Nidugah ahan heten holholtaponmi!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NH9_38","017_9_38","NEH","9","38","38","Ya intuluydan himmapit an inaliday, “Dumalat hanan gun ma'ama'at ay da'min holag Israel ya nun'amma amih nahamad hi puntutulaganmi, ya intudo'mi ta pelmaan nan a'ap'apumi, ya nan i'ibbamin holag Levi, ya nan papadi.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NH10_1","017_10_1","NEH","10","1","1","Dida hatuy numpelmah nan nitudo' an nuntutulaganmi: Ha\"in an hi Nehemiah an gobelnadol an hina' Hakaliah. Da Zedekiah, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NH10_2","017_10_2","NEH","10","2","2","ya hi Seraiah, ya hi Azariah, ya hi Jeremiah, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NH10_3","017_10_3","NEH","10","3","3","ya hi Pashhur, ya hi Amariah, ya hi Malkijah, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NH10_4","017_10_4","NEH","10","4","4","ya hi Hattush, ya hi Shebaniah, ya hi Malluk, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NH10_5","017_10_5","NEH","10","5","5","ya hi Harim, ya hi Meremoth, ya hi Obadiah, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NH10_6","017_10_6","NEH","10","6","6","ya hi Daniel, ya hi Ginnethon, ya hi Baruch, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NH10_7","017_10_7","NEH","10","7","7","ya hi Meshullam, ya hi Abijah, ya hi Mijamin, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NH10_8","017_10_8","NEH","10","8","8","ya hi Maaziah, ya da Bilgai ay Shemaiah ya dida hanay papadin numpelmah nan nitudo' an nuntutulaganmi. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NH10_9","017_10_9","NEH","10","9","9","Didatuy holag Levi an numpelma: hi Jeshua an hina' Azaniah, ya hi Binnui an nalpuh holag Henadad, ya hi Kadmiel. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NH10_10","017_10_10","NEH","10","10","10","Ya hiyatuy tutulangda: hi Shebaniah, ya hi Hodiah, ya hi Kelita, ya hi Pelaiah, ya hi Hanan, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NH10_11","017_10_11","NEH","10","11","11","ya hi Mika, ya hi Rehob, ya hi Hashabaiah, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NH10_12","017_10_12","NEH","10","12","12","ya hi Zakkur, ya hi Sherebiah, ya hi Shebaniah, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NH10_13","017_10_13","NEH","10","13","13","ya hi Hodiah, ya da Bani ay Beninu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NH10_14","017_10_14","NEH","10","14","14","Nan a'ap'apun di tatagun numpelma: da Parosh, ya hi Pahath-Moab, ya hi Elam, ya hi Zattu, ya hi Bani, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NH10_15","017_10_15","NEH","10","15","15","ya hi Bunni, ya hi Azgad, ya hi Bebai, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NH10_16","017_10_16","NEH","10","16","16","ya hi Adonijah, ya hi Bigvai, ya hi Adin, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NH10_17","017_10_17","NEH","10","17","17","ya hi Ater, ya hi Hezekiah, ya hi Azzur, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NH10_18","017_10_18","NEH","10","18","18","ya hi Hodiah, ya hi Hashum, ya hi Bezai, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NH10_19","017_10_19","NEH","10","19","19","ya hi Hariph, ya hi Anathoth, ya hi Nebai, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NH10_20","017_10_20","NEH","10","20","20","ya hi Magpiash, ya hi Meshullam, ya hi Hezir, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NH10_21","017_10_21","NEH","10","21","21","ya hi Meshezabel, ya hi Zadok, ya hi Jaddua, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NH10_22","017_10_22","NEH","10","22","22","ya hi Pelatiah, ya hi Hanan, ya hi Anaiah, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NH10_23","017_10_23","NEH","10","23","23","ya hi Hoshea, ya hi Hananiah, ya hi Hasshub, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NH10_24","017_10_24","NEH","10","24","24","ya hi Hallohesh, ya hi Pilha, ya hi Shobek, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NH10_25","017_10_25","NEH","10","25","25","ya hi Rehum, ya hi Hashabnah, ya hi Maaseiah, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NH10_26","017_10_26","NEH","10","26","26","ya hi Ahiah, ya hi Hanan, ya hi Anan, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NH10_27","017_10_27","NEH","10","27","27","ya hi Malluk, ya da Harim ay Baanah. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NH10_28","017_10_28","NEH","10","28","28","Nan udumnan holag Israel an nan papadi, ya nan holag Levi, ya nan mun'adug hinan pantaw di allup, ya nan kumakantah nan Timplu, ya nan mumpuntamuh nan Timplu, ya an amin din nangilahhin hi odoldah nan heneggondan babluy an dumalat nan pangunudandah nan Uldin Apo Dios, ya niddum goh nan a'ahawada, ya an amin nan imbabaluydan way abalinandan manginnilah aat di donglonda ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NH10_29","017_10_29","NEH","10","29","29","at an aminda ya niddumdah nan a'agidan nan a'ap'apuda ta inhapatadan mangunud hinan Uldin Apo Dios an din indatnan Moses an baalna ta ihamaddan mangunud hinan inalin nan Uldin hi ma'at. Mu nan mangibahhaw ya ma'idutan. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NH10_30","017_10_30","NEH","10","30","30","Hiyah te inhapatami: “Adimi ipa'ahawa nan imbabaluymin binabaih nan linala'in Hentil an ni'hituh tun numbabluyanmi, ya ta\"on nan imbabaluymin linala'i ya adimi goh ipa'ahawah nan binabain imbabaluyda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NH10_31","017_10_31","NEH","10","31","31","Ya wa ay di iyalin nan bunag hi gina'un ikumildu, unu nan bogah hinan ngilin an Habadu, unu nan udumnan algaw an mangilin ya adimi ahan la'uan. Ya wa ay ta madatngan nan miyapitun tawon ya adimi lia'on an tamman nan lutami, ya adimi ipahukat nan impa'utangmi. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NH10_32","017_10_32","NEH","10","32","32","Ya tinawon ya gunmi idat di opat hi gramos an pihhumi ta ma'usal hinan Timplun Apo Dios ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NH10_33","017_10_33","NEH","10","33","33","an umat hinan nilahhin an tinapay, ya Onong an Ma'an, ya Onong an Moghob, ya nan me'nong hinan ngilin an algaw, ya nan Behtan di Akayangan di Bulan, ya nan algaw an napilin behta, ya nan Onong di Bahol ta manandih bahol an amin nan holag Israel, ya an amin nan usalon di muntamuh nan Timplu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NH10_34","017_10_34","NEH","10","34","34","Ya da'min papadi, ya nan i'ibbadan holag Levi, ya nan tatagu ya inyu'nuhmi ta ma'innilay mahonhonod hinan hinohhan pamilyah mangiyuy hinan ayiw eden na'alin algaw hi tinawon ta way miyapuy hinan pun'onngan Apu tu'un Dios, ti hiyah ne inalin nan nitudo' hinan Uldin. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NH10_35","017_10_35","NEH","10","35","35","Ya tinawon an gunmi iyuy hinan Timplun Apo Dios nan hopap di ma'alah bungan an amin nan inhabalmi ya nan hopap di bungan nan nitanom an ayiw an ma'an di bungana. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NH10_36","017_10_36","NEH","10","36","36","Ya iyuymi goh hinan papadin muntamuh nan Timplu nan pangpangullun lala'in imbabaluymi ta midawat ay Apo Dios, ya nan manilhig an uyaw hi hopap di i'lum nan bakami, ya nan buta'al an hopap di i'lum nan kalnilumi, ya nan buta'al an kilaw hi hopap di i'lum nan gandengmi ta miyunnudan hinan inalin nan nitudo' an Uldin. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NH10_37","017_10_37","NEH","10","37","37","Ya iyuymi goh hinan papadin wah nan Timplun Apo Dios nan mahhun hi nageleng an ma'an, ya nan udumnan e'nongmi, ya nan mahhun an bungan di numbino'ob'on an ayiw, ya nan pa'idyamman bayah, ya nan lanan di olibo. Ya idatmi goh nan mun'iyapulun ma'alah nan payawmi ay danen holag Levi ti diday umuy an mun'am'amung hinan mun'iyapulun idatmih nan abablubabluy an puntamuonmi. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NH10_38","017_10_38","NEH","10","38","38","Ya mahapul an mitnud di ohan padin nalpuh nan holag Aaron hinan holag Levi hi unda alan nan mun'iyapulu, ya nan holag Levi di mangiyuy hinan na'amung hidih nan kuwaltun puntalepnan hinan Timplun Apo Dios. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NH10_39","017_10_39","NEH","10","39","39","At nan holag Israel an nan holag Levi ya mahapul an iyuyda nan idatdan ma'an, ya nan bayah, ya nan lanan di oliboh nan kuwaltun puntalepnan hinan gina'uh nan Timplun Apo Dios an ihinan nan papadin muntamuh nan Timplu, ya nan mun'adug hinan Timplu, ya nan kumakanta. Atonmi hana ta adimi inganuy nan Timplu an Abung Apo Dios an Diosmi.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NH11_1","017_11_1","NEH","11","1","1","Nan a'ap'apu ya numpunhitudad Jerusalem, ya din udumnan tatagu ya numbibinnunutda ta pilionda nan hinohhan pamilyan malpuh nan hinohhan himpupulun pamilya ta diday umuy munhitud Jerusalem an pinilin Apo Dios an babluyna, ya nan i'ibbada ya nunnanongdah nan numbabluyanda tuwali. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NH11_2","017_11_2","NEH","11","2","2","Ya ipabagtumi nan udumnan tatagun mamamhod an munhitud Jerusalem. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NH11_3","017_11_3","NEH","11","3","3","Nan udumnan holag Israel, ya nan udumnan papadi, ya nan holag Levi, ya nan mumpuntamuh nan Timplu, ya nan holag din baal Solomon ya numpunhitudah did Judah hinan hakupdan lutadah nan numbino'ob'on an babluy. Didanay a'ap'apuh nan provinciah numpunhitud Jerusalem. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NH11_4","017_11_4","NEH","11","4","4","Hay nalpuh holag Judah ya nan holag Benjamin: hi Athaiah (an hina' Uzziah, an hina' Zechariah, an hina' Amariah, an hina' Shephatiah, an hina' Mahalalel, an holag Perez), ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NH11_5","017_11_5","NEH","11","5","5","ya hi Maaseiah (an hina' Baruch, an hina' Kol-Hozeh, an hina' Hazaiah, an hina' Adaiah, an hina' Joiarib, an hina' Zechariah, an hina' Shelah). ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NH11_6","017_11_6","NEH","11","6","6","Nan holag Perez an nunhitud Jerusalem ya opat di gahut ya han nanom ta han walu, ya nun'atuliddan amin an linala'i. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NH11_7","017_11_7","NEH","11","7","7","Nan holag Benjamin: hi Sallu (an hina' Meshullam, an hina' Joed, an hina' Padaiah, an hina' Kolaiah, an hina' Maaseiah, an hina' Ithiel, an hina' Jeshaiah). ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NH11_8","017_11_8","NEH","11","8","8","Ya waday duwan tulangda an da Gabbai ay Sallai. Hay uyapdan amin ya hiyam di gahut ta han duwampulu ta waluy holag Benjamin an nunhitud Jerusalem. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NH11_9","017_11_9","NEH","11","9","9","Ya hi Joel an imbaluy Zikri di hiyay apuda, ya hi Judah an imbaluy Hassenuah ya hiyay nehnod hi upihyal hinan ma'alih Godwan di Babluy. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NH11_10","017_11_10","NEH","11","10","10","Nan papadin nunhitud Jerusalem: hi Jedaiah, ya oha goh an mungngadan hi Jedaiah (an hina' Joiarib), ya hi Jakin, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NH11_11","017_11_11","NEH","11","11","11","ya hi Seraiah (an hina' Hilkiah, an hina' Meshullam, an hina' Zadok, an hina' Meraioth, an hina' Ahitub an hiyay nabagtun ap'apuh nan Timplun Apo Dios), ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NH11_12","017_11_12","NEH","11","12","12","ya nan udum an i'ibbadan muntamuh nan Timplu (an hay uyapdan amin ya waluy gahut ta han duwampulu ta duwa), ya hi Adaiah (an hina' Jeroham, an hina' Pelaliah, an hina' Amzi, an hina' Zechariah, an hina' Pashhur, an hina' Malkijah), ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NH11_13","017_11_13","NEH","11","13","13","ya nan i'ibban Adaiah an ommod nan papamilya (an duway gahut ta han napat ta duwa), ya hi Amashai (an hina' Azarel, an hina' Ahzai, an hina' Meshillemoth, an hina' Immer), ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NH11_14","017_11_14","NEH","11","14","14","ya nan i'ibban Amashai (an hinggahut ta han duwampulu ta waluy nun'atulid an tindalu). Ya hay nangipangpangulun dida ya hi Zabdiel an hina' Haggedolim. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NH11_15","017_11_15","NEH","11","15","15","Nan holag Levi an nunhitud Jerusalem: hi Shemaiah (an hina' Hasshub, an hina' Azrikam, an hina' Hashabiah, an hina' Bunni), ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NH11_16","017_11_16","NEH","11","16","16","ya da Shabbethai ay Jozabad (an a'apun nan holag Levi an mangipapto' hinan tamuh nan gettaw nan Timplun Apo Dios), ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NH11_17","017_11_17","NEH","11","17","17","ya hi Mattaniah (an hina' Mika, an hina' Zabdi, an hina' Asaph an hiyay mangipangpanguluh nan mungkanta ya luwaluh nan punyamanan ay Apo Dios), ya hi Bakbukiah (an nan netob ay Mattaniah), ya hi Abda (an hina' Shammua, an hina' Galal, an hina' Jeduthun). ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NH11_18","017_11_18","NEH","11","18","18","Ya duway gahut ta han nawalu ta opat nan holag Levi an ni'hituh nan me'gonan an babluy ad Jerusalem. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NH11_19","017_11_19","NEH","11","19","19","Nan mun'adug hinan Timplu: da Akkub ay Talmon, ya nan i'ibbada (an hinggahut ta han napitu ta duway tatagu). ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NH11_20","017_11_20","NEH","11","20","20","Ya nan udumnan holag Israel ya niddumdah nan udum an papadi ya nan holag Levi, ya wah didan numpunhituh nan babluy ad Judah an din numbabluyan din o'ommodda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NH11_21","017_11_21","NEH","11","21","21","Nan numpuntamuh nan Timplu ya numpunhitudah nan Duntug an Ophel, ya hay nangipapto' ay dida ya da Ziha ay Gishpa. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NH11_22","017_11_22","NEH","11","22","22","Hay ap'apun nan holag Levi ad Jerusalem ya hi Uzzi (an hina' Bani, an hina' Hashabiah, an hina' Mattaniah, an hina' Mika). Ya hi Uzzi di ohah nan a'apun Asaph an mungkankantah nan pundayawan ay Apo Dios hinan Timplu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NH11_23","017_11_23","NEH","11","23","23","Ti waday inyuldin nan alih mangituduh tamuan di hinohhan didah abigabigat. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NH11_24","017_11_24","NEH","11","24","24","Ya hi Pethahiah (an hina' Meshezabel an nalpuh holag Zerah, an nalpuh holag Judah) di gun punhapiton nan ali ta nan tataguy itamuana. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NH11_25","017_11_25","NEH","11","25","25","Hay numpunhituwan nan udum an tatagud Judah ya hidih nan neheggon hinan payawda: hidi nan babluy ad Kiriath Arba (ya nan udumnan babluy hidi), ya ad Dibon (ya nan udumnan babluy hidi), ya ad Jekabzeel (ya nan bababbabluy hidi), ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NH11_26","017_11_26","NEH","11","26","26","ya ad Jeshua, ya ad Moladah, ya ad Beth Pelet, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NH11_27","017_11_27","NEH","11","27","27","ya ad Hazar Shual, ya ad Beersheba (ya nan udumnan babluy hidi), ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NH11_28","017_11_28","NEH","11","28","28","ya ad Ziklag, ya ad Mekonah (ya nan udumnan babluy hidi), ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NH11_29","017_11_29","NEH","11","29","29","ya ad En Rimmon, ya ad Zorah, ya ad Jarmuth, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NH11_30","017_11_30","NEH","11","30","30","ya ad Zanoa, ya ad Adullam (ya nan bababbabluy hidi), ya ad Lachish (ya nan papayaw hidi), ya ad Azekah (ya nan udumnan babluy hidi). At hay numpunhituwanda ya nete\"ad Beersheba ta engganah nan Hadog an Hinnom. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NH11_31","017_11_31","NEH","11","31","31","Ya nan tatagun a'apun Benjamin ya numpunhitudah nan babluy ad Geba, ya ad Mikmash, ya ad Aija, ya ad Bethel (ya nan bababbabluy hidi), ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NH11_32","017_11_32","NEH","11","32","32","ya ad Anathoth, ya ad Nob, ya ad Ananiah, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NH11_33","017_11_33","NEH","11","33","33","ya ad Hazor, ya ad Ramah, ya ad Gittaim, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NH11_34","017_11_34","NEH","11","34","34","ya ad Hadid, ya ad Zeboim, ya ad Neballat, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NH11_35","017_11_35","NEH","11","35","35","ya ad Lod ya ad Ono, ya nan nundotal an babluy nan nun'ala'eng an mumpumpa'ot an linala'i. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NH11_36","017_11_36","NEH","11","36","36","Ya nan udumnah nan himpangapun holag Levi an nalpud Judah ya numpi'hitudah nan holag Benjamin. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NH12_1","017_12_1","NEH","12","1","1","Hiyatuy papadi ya nan holag Levi an din numbangngad an nalpud Babylon an initnud da Zerubbabel an imbaluy Shealtiel ay Jeshua: hanan papadi an da Seraiah, ya hi Jeremiah, ya hi Ezra, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NH12_2","017_12_2","NEH","12","2","2","ya hi Amariah, ya hi Malluk, ya hi Hattush, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NH12_3","017_12_3","NEH","12","3","3","ya hi Shekaniah, ya hi Rehum, ya hi Meremoth, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NH12_4","017_12_4","NEH","12","4","4","ya hi Iddo, ya hi Ginnethon, ya hi Abijah, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NH12_5","017_12_5","NEH","12","5","5","ya hi Mijamin, ya hi Maadiah, ya hi Bilgah, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NH12_6","017_12_6","NEH","12","6","6","ya hi Shemaiah, ya hi Joiarib, ya hi Jedaiah, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NH12_7","017_12_7","NEH","12","7","7","ya hi Sallu, ya hi Amok, ya hi Hilkiah, ya nan oha goh an mungngadan hi Jedaiah. Didanay a'ap'apun nan papadih din amatagun Jeshua. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NH12_8","017_12_8","NEH","12","8","8","Nan holag Levi ya hi Jeshua, ya hi Binnui, ya hi Kadmiel, ya hi Sherebiah, ya da Judah ay Mattaniah. Dida ya nan i'ibbaday okod hinan mungkankantah nan pundayawan ay Apo Dios hinan Timplu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NH12_9","017_12_9","NEH","12","9","9","Ya nan ibbadan da Bakbukiah ay Unni ya diday mi'tobbalan hinan pungkantaanda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NH12_10","017_12_10","NEH","12","10","10","Didatuy napatad an holag Jeshua: nunholag hi Jeshua ta hi Joiakim, ya nunholag hi Joiakim ta hi Eliashib, ya nunholag hi Eliashib ta hi Joiada. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NH12_11","017_12_11","NEH","12","11","11","Ya nunholag hi Joiada ta hi Jonathan, ya nunholag hi Jonathan ta hi Jaddua. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NH12_12","017_12_12","NEH","12","12","12","Hidin amatagun Joiakim ya didatuy numpangipangpanguluh nan hinohhan himpangapun papadi: Hay nangipangpanguluh nan pamilyan Seraiah ya hi Meraiah, ya hay nangipangpanguluh nan pamilyan Jeremiah ya hi Hananiah, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NH12_13","017_12_13","NEH","12","13","13","ya hay nangipangpanguluh nan pamilyan Ezra ya hi Meshullam, ya hay nangipangpanguluh nan pamilyan Amariah ya hi Jehohanan, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NH12_14","017_12_14","NEH","12","14","14","ya hay nangipangpanguluh nan pamilyan Malluk ya hi Jonathan, ya hay nangipangpanguluh pamilyan Shekaniah ya hi Joseph, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NH12_15","017_12_15","NEH","12","15","15","ya hay nangipangpanguluh nan pamilyan Harim ya hi Adna, ya hay nangipangpanguluh nan pamilyan Meremoth ya hi Helkai, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NH12_16","017_12_16","NEH","12","16","16","ya hay nangipangpanguluh nan pamilyan Iddo ya hi Zechariah, ya hay nangipangpanguluh nan pamilyan Ginnethon ya hi Meshullam, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NH12_17","017_12_17","NEH","12","17","17","ya hay nangipangpanguluh nan pamilyan Abijah ya hi Zikri, ya hay nangipangpanguluh nan pamilyan da Minjamin ay Moadiah ya hi Piltai, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NH12_18","017_12_18","NEH","12","18","18","ya hay nangipangpanguluh nan pamilyan Bilgah ya hi Shammua, ya hay nangipangpanguluh nan pamilyan Shemaiah ya hi Jehonathan, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NH12_19","017_12_19","NEH","12","19","19","ya hay nangipangpanguluh nan pamilyan Joiarib ya hi Mattenai, ya hay nangipangpanguluh nan pamilyan Jedaiah ya hi Uzzi, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NH12_20","017_12_20","NEH","12","20","20","ya hay nangipangpanguluh nan pamilyan Sallu ya hi Kallai, ya hay nangipangpanguluh nan pamilyan Amok ya hi Eber, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NH12_21","017_12_21","NEH","12","21","21","ya hay nangipangpanguluh nan pamilyan Hilkiah ya hi Hashabiah, ya hay nangipangpanguluh nan pamilyan Jedaiah ya hi Nethanel. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NH12_22","017_12_22","NEH","12","22","22","Hay numpangipangpanguluh nan holag Levi hidin atagun da Eliashib ay Joiada, ya da Johanan ay Jaddua, ya niddum din papadin nitudo' di ngadandah din nun'alian Darius hi ad Persia. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NH12_23","017_12_23","NEH","12","23","23","Ya nan ngadan di a'ap'apun numpangipapto' hinan hinohhan pamilyan Levi ya nitudo' hinan itud'an di na'na'at ta engganah din gutud di atagun Johanan an ap'apun Eliashib. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NH12_24","017_12_24","NEH","12","24","24","Hay ap'apun nan holag Levi ya da Hashabiah, ya hi Sherebiah, ya hi Jeshua an hina' Kadmiel. Ya din i'ibbadan holag Levi goh an timma'dog hinan hinagangda an mundayaw ya munyaman ay Apo Dios di mambal hinan pungkantaanda an umat hidin inyuldin nan Alin hi David an baal Apo Dios. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NH12_25","017_12_25","NEH","12","25","25","Ya da Mattaniah, ya hi Bakbukiah, ya hi Obadiah, ya hi Meshullam, ya da Talmon ay Akkub ya diday mun'adug hinan pantaw nan puntalepnan an neheggon hinan pantaw di Timplu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NH12_26","017_12_26","NEH","12","26","26","Ya nuntamudah din gutud di atagun Joiakim an hina' Jeshua an imbaluy Jozadak, ya din gutud di atagu' an hi Nehemiah an gobelnadol, ya din gutud di atagun Ezra an padin muntudtuduh nan Uldin Apo Dios an indatnan Moses. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NH12_27","017_12_27","NEH","12","27","27","Heden gutud di pangidawatan hinan allup ad Jerusalem ay Apo Dios ya nipa'ayag an amin din holag Levi hinan abablubabluy ad Judah ta middumdan mi'yamung ay da'mid Jerusalem ta mi'yam'amlong amih nan idawatan nan allup ta gunda ikantay punyamanan, ya gunda goh tukalon nan cymbals, ya nan ongol an alpa, ya nan i\"itang an alpan ma'alih lyre. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NH12_28","017_12_28","NEH","12","28","28","Danen holag Levi an kumakanta ya nipa'ayagda goh an nalpudah nan numbabluyandan neheggon ad Jerusalem, ya nalpuy udumnah nan bababbabluy di Netophah, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NH12_29","017_12_29","NEH","12","29","29","ya waday nalpud Beth Gilgal, ya wada goh di nalpuh nan babluy ad Geba, ya ad Azmaveth an bimmabluyan nan kumakantah nan nunlene'woh ad Jerusalem. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NH12_30","017_12_30","NEH","12","30","30","Ya nahhun nan papadi ya nan ibbadan holag Levi an nangidawat hi odoldan Apo Dios ta paddungnay malenehanda ya unda aton hinan udumnan da'min tatagu, ya nan numbino'ob'on an pantaw, ya nan allup. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NH12_31","017_12_31","NEH","12","31","31","Ya hennag'u din a'ap'apud Judah hinan tu'yap di allup. Ya nunggodwo' ta duway linya nan kumakanta ta lewngonda nan babluy an gun munyaman ay Apo Dios. Nan ohan himpampun an kumakanta ya inipluydah appit hi agwan hi un hagangon di buhu'an di algaw hinan tu'yap di allup ta engganah nan Nagalutan an Pantaw. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NH12_32","017_12_32","NEH","12","32","32","Hi Hoshaiah ya nan godwan a'ap'apud Judah ya niyunuddan dida ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NH12_33","017_12_33","NEH","12","33","33","ya un goh miyunud nan papadin da Azariah ay Ezra, ya da Meshullam ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NH12_34","017_12_34","NEH","12","34","34","ay Judah, ya da Benjamin ay Shemaiah, ya da Jeremiah ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NH12_35","017_12_35","NEH","12","35","35","ya nan udumnan papadin muntalampet, ya hi Zechariah goh (an hina' Jonathan, an hina' Shemaiah, an hina' Mattaniah, an hina' Micaiah, an hina' Zakkur, an holag Asaph), ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NH12_36","017_12_36","NEH","12","36","36","ya niyunud mahkay nan i'ibbana an da Shemaiah ay Azarel, ya da Milalai ay Gilalai, ya da Maai ay Nethanel, ya da Judah ay Hanani. At diday gun manukal hinan pungkantaandan intudun David an baal Apo Dios. Ya hi Ezra an nuntudtuduh nan Uldin di nangipangulun didan himpampun. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NH12_37","017_12_37","NEH","12","37","37","Ente\"adah nan Pantaw hinan Way Buhu'an di Danum, ya innayundan nunti'id hinan agdan an mipluy hinan Babluy David, ya innaynayunda ta ene'wadah nan bagtun nan abung di Alin hi David, ya linauhanda ta nangamung unda nidatong hinan Pantaw hinan Way Buhu'an di Danum an niyappit hi buhu'an di algaw. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NH12_38","017_12_38","NEH","12","38","38","Ya nan miyadwan himpampun an kumakanta ya inipluydah nan pangngelna. Ya niyunuda' ay didan da'min amin hinan godwan a'ap'apun Judah ya din udumnan tatagu. Ya ene'wamih nan wadan di Ata'nang an Pun'adugan hi Punhaangan, at linauhanmi ta nundapuh amih nan Abellog an Binattun Allup. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NH12_39","017_12_39","NEH","12","39","39","Ya innayunmih nan Pantaw di Allup Ephraim, ya Pantaw Jeshanah, ya nan Pantaw an Ekan, ya nan Ata'nang an Pun'adugan Hananel, ya nan Ata'nang an Pun'adugan di Hinggahut, ya innayunmi ta nangamung un ami nidatong hinan Pantaw an Kalnilu, ya nidatong amih nan Pantaw nan Mun'adug, ya hiyay nangita'doganmi. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NH12_40","017_12_40","NEH","12","40","40","Ya nidatong din duwan himpampun an kumantah punyamanandan Apo Dios hinan Timplu, ya ha\"in, ya din ni'yibba' an din godwan di a'ap'apu, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NH12_41","017_12_41","NEH","12","41","41","ya niddum din papadin da Eliakim ay Maaseiah, ya da Mijamin ay Micaiah, ya da Elioenai ay Zechariah, ya da Hananiah an nangdon hi talampet ay ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NH12_42","017_12_42","NEH","12","42","42","Maaseiah goh, ya da Shemaiah ay Eleazar, ya da Uzzi ay Jehohanan, ya da Malkijah ay Elam, ya hi Ezer. Ya nungkanta date an impangpangulun Jezrahiah. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NH12_43","017_12_43","NEH","12","43","43","Heden algaw ya do'ol di ene'nongmin Apo Dios, ya nidugah di amlongmi ti impa'amlong Apo Dios da'mi an ta\"on nan binabai ya ung'ungungnga. Ya nidugah di tungogmin mun'am'amlong ad Jerusalem, ya ma\"adngol hinan adagwin lugal. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NH12_44","017_12_44","NEH","12","44","44","Henen gutud ya napiliday linala'i ta diday mumpapto' an manalimun hinan kuwaltuh nan Timplun puntalepnan hinan mipa'daw, ya nan mahhun an ma'alah nan mihabal, ya nan mun'iyapuluh nan pihhu. Danen napilin linala'iy okod an mun'amung hinan idat di tatagun malpuh nan apayapayaw hinan abablubabluy ta talepnonda ta way onon nan papadi ya nan holag Levi ti hiyah ne inalin nan Uldin hi ma'at ti an amin amin tatagud Judah ya pohdonmiy pangat nan papadi ya nan holag Levi hinan tamuda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NH12_45","017_12_45","NEH","12","45","45","Ya inatda din inalin Apo Dios hi atonda an hay ma'at ta way atondan mibilang hi maleneh, ya inat goh nan kumakanta ya nan mun'adug hinan Timplu ti inunudday inalin David ya din imbaluynan hi Solomon. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NH12_46","017_12_46","NEH","12","46","46","Ti hidin penghanah atagun da David ay Asaph ya waday napto' an gun nangipangpanguluh nan mungkantah nan pundayaw ya punyamanan ay Apo Dios. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NH12_47","017_12_47","NEH","12","47","47","Ya din gutudmin duwan Zerubbabel ya an amin amin tatagun holag Israel ya immidat amih badangmih mahapul nan kumakantah nan Timplu ya nan mun'adug hinan Timplu. Ya immidat ami goh hi mahapul nan udumnan holag Levi, ya nan holag Levi ya immidatda goh hinan papadin holag Aaron. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NH13_1","017_13_1","NEH","13","1","1","Henen algaw ya imbahami nan liblun nitud'an nan Uldin Moses ta dengngol an amin nan tatagu, ya waday inah'upanmih nan Uldin hi nangalyanah adi mabalin an miyabulut an middum nan holag Ammon ya nan holag Moab hinan ahayupan nan tatagun Apo Dios. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NH13_2","017_13_2","NEH","13","2","2","Manu ay adida mi'yamung ti agguyda indat di ma'an ya danum hinan holag Israel hidin nakakandad Egypt ti undaat goh linagbuan hi Balaam ta idutana dida. Mu hay inat Apo Dios an Dios tu'u ya numbalinonah den idut hi wagah. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NH13_3","017_13_3","NEH","13","3","3","Ya unat goh dengngol nan tatagu din Uldin Apo Dios an indatnan Moses ya ente\"adan mumpamakak an amin hidin bunag di a'apuda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NH13_4","017_13_4","NEH","13","4","4","Din hopapna ya nan padin hi Eliashib di napto' an manalimun hinan puntalepnan an kuwaltuh nan Timplun Apo Dios. Tulang Eliashib hi Tobiah, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NH13_5","017_13_5","NEH","13","5","5","at hiyanan inyabulutnan mihinah Tobiah hinan ohan ongol an kuwaltun din italepnan an amin nan numbino'ob'on an na'amung hi nidat an paguy, ya incense, ya nan gina'un ma'usal hinan Timplu, ya nan nidat an mun'iyapulun nalpuh nan nabto' an paguy, ya bayah, ya nan lanan di olibon hiyah ne inalin nan inyuldin Apo Dios ay Moses an midat hi usalon nan holag Levi, ya nan kumakanta, ya nan mun'adug hinan Timplu, ya nan nidat hi bagin nan papadih din hopapna. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NH13_6","017_13_6","NEH","13","6","6","Mu hay na'atan ne ya mi'ida' hidid Jerusalem ti hidin miyatulumpulu ta duway tawon hi numpapto'an nan Alin hi Artaxerxes hi ad Babylon ya numbangngada' ay hiya ta ibaag'uy na'na'at. Ya agguy nadnoy ya inyabulut nan alin ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NH13_7","017_13_7","NEH","13","7","7","mumbangngada' ad Jerusalem. Ya unat goh nidatonga' hidi ya ininnila' an na\"appuhy inat Eliashib hinan nangiyabulutanah ihinan Tobiah hinan ohan kuwaltuh nan Timplu! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NH13_8","017_13_8","NEH","13","8","8","Ya ma'abbungota', at nun'ipa'wah'uh gettaw an amin din gina'un Tobiah hinan kuwaltuna. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NH13_9","017_13_9","NEH","13","9","9","Ya inali' hi idawatda hadin kuwaltun Apo Dios ta paddungnay maleneh goh ta nalpah ya unda pun'ipabangngad din gina'un ma'usal hinan Timplun Apo Dios, ya din paguy an onong, ya din incense. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NH13_10","017_13_10","NEH","13","10","10","Ya ininnila' goh an nan holag Levi ya din kumakanta an mangipangpanguluh nan mundayaw hinan Timplu ya nun'akakda ta numbangngaddan muntamuh nan payawda ti agguy nidnidat din nilahhin an midat ay dida tuwali. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NH13_11","017_13_11","NEH","13","11","11","Ya impa'ayag'u din a'ap'apu ta na'amungda, ya nun'ihingal'u dida, ya inali' ay diday, “Anaad ta ninganuy nan Timplun Apo Dios?” At nun'ayaga' nan holag Levi ya din kumakanta ta mumbangngadda ta ituluydan aton nan tamuda tuwalin mumpapto' hinan Timplu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NH13_12","017_13_12","NEH","13","12","12","At an amin nan tatagud Judah ya nun'iyuyda din mun'iyapulun nalpuh nan inhabaldan paguy, ya bayah, ya din lanan di olibo ta inyuydah nan kuwaltun nan Timplun puntalepnan. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NH13_13","017_13_13","NEH","13","13","13","Ya pento\"u din tulun linala'in nun'ahamad di ugalida ta diday okod an mangidat hinan mahapul di i'ibbada, ya hay ngadanda ya hi Shelemiah an padi, ya hi Zadok an nuntudtuduh nan Uldin, ya hi Pedaiah an holag Levi. Ya pento\"u goh han bumadang ay dida an hi Hanan an hina' Zakkur an ap'apun Mattaniah. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NH13_14","017_13_14","NEH","13","14","14","Ya inluwalu' ay Apo Dios an inali' di, “Apo Dios, adim aliwan hanan mun'aphod an inat'uh nan Timplum ya nan atonmin mundayaw hidi.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NH13_15","017_13_15","NEH","13","15","15","Wada han ohan algaw ya tinnig'u nan tatagud Judah an gunda mumpolpolegoh hinan greyp hi miyammah bayah hinan Habadun ngilin. Ya waday udumnan mangikalkalgah nan bogah, ya bayah, ya greyp, ya figs, ya nan udumna goh an mila'u, ya nun'itakaydah nan dongkida ta iyuydah did Jerusalem an ila'u, mu heden algaw ya Habadun ngilin. At pinadana' didan inali' di, “Mahapul an adi ayu umuy an munla'uh nan gutud den algaw!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NH13_16","017_13_16","NEH","13","16","16","Ya wadaday iTyre an ni'hitud Jerusalem an nangiyuy hi ekan ya nan numbino'ob'on an mila'u ta ila'udah nan tatagun iJudah hinan algaw di Habadun ngilin. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NH13_17","017_13_17","NEH","13","17","17","At nun'ihingal'u nan a'ap'apud Judah an inali' ay diday, “Anaad ta atonyuh nen na\"appuhi an paddungnay adiyu e'gonan nan ngilin an Habadu? ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NH13_18","017_13_18","NEH","13","18","18","Undan bo'on hiyah ne din inat nan o'ommod tu'u, at hiyah ne dimmalat hi bimmungtan Apo Dios hi nummoltaanan ditu'u ya nama\"ianan ten babluy tu'u? Ya da'yu ya unyu ud'udman di bumungtan Apo Dios an dumalat nan adiyu pange'gonan hinan Habadun ngilin!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NH13_19","017_13_19","NEH","13","19","19","Ya immandal'u an mahapul an mitangob nan numbino'ob'on an tangob hinan Alemanah mahdom, ya adi mibugbughul ta nangamung un malpah henen ngilin an Habadu. Ya impiyadug'uh nan udumnan tatagu' nan pantaw ta ipawaday way mangihigup hi mila'uh nan gutud di Habadun ngilin. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NH13_20","017_13_20","NEH","13","20","20","Ya namenghan unu namidwa nan mungkumeldun immiyan hinan gettaw di allupnan babluy ad Jerusalem an munla'uh nan numbino'ob'on an mila'u, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NH13_21","017_13_21","NEH","13","21","21","mu pinadana' didan inali' di, “Anaad ta hituy umiyananyuh tun gettaw di allup? Gulat ta ipidwayun aton at gilato' da'yu!” At nete\"an de ya adida mahkay umuy an mungkumelduh nan gutud di Habadun ngilin. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NH13_22","017_13_22","NEH","13","22","22","Ya tinugun'u nan holag Levi ta idawatday odoldan Apo Dios ya unda umuy an mangiyadug hinan pantaw ta way aton nen algaw an Habadun ngilin hi me'gonan. At nunluwalua' an inali' di, “Adim ni' goh ahan aliwan Apo Dios tun inat'u, ya hom'ona' ay He\"a an dumalat nan nidugah an pamhodmu!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NH13_23","017_13_23","NEH","13","23","23","Ya henen gutud goh ya tinnig'un do'ol di linala'in iJudah an nangahawah din binabain i'Ashdod, ya nan holag Ammon, ya nan holag Moab. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NH13_24","017_13_24","NEH","13","24","24","At nan godwah nan imbabaluyda ya nan hapit ad Ashdod di hapitda, unu nan hapit di udumnan tataguy inilada, ya mi'id at goh iniladan mangihapit hinan hapit ad Judah. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NH13_25","017_13_25","NEH","13","25","25","At inhingal'u ya numpadngola' dida, ya nunhaplat'uy udum ay didan linala'i, ya nun'inat'uy buu' di udumnan dida. Ya nunhapatao' dida ta inhapatadan Apo Dios an adida ahan ipidpidwan ipa'ahawa nan imbabaluydan binabaih nan linala'in nalpuh nan udumnan babluy, ya adida goh iyahawa nan binabain nalpuh nan udumnan babluy unu ipa'ahawa nan imbabaluydan linala'ih nan binabaida. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NH13_26","017_13_26","NEH","13","26","26","Ya inali' di, “Undan agguyyu inila an umat hinay numbaholan Solomon? Hi Apo Dios ya penpenhodnah Solomon an alid Israel, at indatnay nidugah an la'engna ya abalinana ta hiyay nabagtun alih tun luta. Mu unat goh inahawan Solomon din babain bunag ya hiyay dimmalat hi numbaholana! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NH13_27","017_13_27","NEH","13","27","27","At hay pohdonyu mah hi donglonmi ya ta\"on da'yu ya atonyuh nen nappuhin ma'at ya adiyu haggungon hi Apo Dios hinan pangahawaanyuh nan binabain bunag?” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NH13_28","017_13_28","NEH","13","28","28","Hi Joiada an imbaluy nan Nabagtun Padin hi Eliashib ya wada han imbaluynan nangahawah nan babain imbaluy Sanballat an iBeth Horon, at pinilit'un pinakak hidid Jerusalem. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NH13_29","017_13_29","NEH","13","29","29","Ya nunluwalua' goh ay Apo Dios an inali' di, “Nomnomom ta adim aliwan henen inatda, O Apu! Ti linugitda nan tamudan papadi, ya nan Tulagmun dida, ya ta\"on nan ibbadan holag Levi!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NH13_30","017_13_30","NEH","13","30","30","At hay inat'u ya leneneha' an amin nan papadi ya nan holag Levi ti pinakak'un amin nan bunag hidi, ya impiyapong'uy tamudan amin, ya inhamad'u ta iniladan manamuh nan tamuda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NH13_31","017_13_31","NEH","13","31","31","Ya impapto\"u nan mangiyuy hinan mitunguh nan pun'onngan hinan gutud di ahapulanda. Ya impapto\"u goh nan mangamung hinan idat di tataguh nan hopap di ma'alah nan bungan an amin nan inhabalda. Ya nunluwalua' ay Apo Dios an inali' di, “Apo Dios an Dios'u, wagahana' ni' hinan inat'u an mun'aphod!”");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("ET1_1","018_1_1","EST","1","1","1","Hiyah ne na'at hidin gutud di nun'alian Xerxes an ohah nan a'alid Persia ya ad Media. Hay impapto'na ya hinggahut ta han duwampulu ta pitun provincia an nete\"ad India ta engganad Ethiopia. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("ET1_2","018_1_2","EST","1","2","2","Ya hidid Susa di awadan di nunhituwana. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("ET1_3","018_1_3","EST","1","3","3","Ya heden miyatlun tawon hi numpapto'ana ya indadaanay ongol an gotad, at inayaganan amin nan u'upihyalna an nan a'ap'apun di titindalunad Persia ya ad Media, ya nan gogobelnadol, ya nan a'ap'apuh di. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("ET1_4","018_1_4","EST","1","4","4","Ya heden nunggotadana ya immuy hi hinggahut ta han nawaluy algaw ta pangipattiganah nan inadangyana ya nan ipabagbagtuan nan babluy an pumpapto'ana. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("ET1_5","018_1_5","EST","1","5","5","Ya unat goh nalpah hanan na'at ya nundadaan goh hi gotad hi hinduminggu hinan gettaw di palasyunad Susa, ya inayaganan amin nan tataguh di an nan nun'awotwot ta nangamung hinan adadangyan. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("ET1_6","018_1_6","EST","1","6","6","Nan gettaw di palasyunah di ya ma\"aphod an nakultinaan hi mumpugagaw ya mumpaha', ya nan mumbolah an linen di go'odna. Ya nun'ihu'lub danen go'od hinan natalegonggong an silver an nun'itayun hinan tu'ud an marble. Ya hay marble, ya pearl, ya nan udum an nanginan batuy nida'da' hinan gettaw, ya nan umbunan ya hay balitu' ya silver di niyamma. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("ET1_7","018_1_7","EST","1","7","7","Ya nan balitu' an bahu an numbino'ob'on an mi'id di niyengngohanay nun'inumandah nan do'ol an bayah an indadaan nan ali. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("ET1_8","018_1_8","EST","1","8","8","Ya inyuldin nan alih nan baalna an adida topngon di ipa'inumda ta okod nan tataguh pohdondah inumon. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("ET1_9","018_1_9","EST","1","9","9","Ya hi Vashti an ahawan nan ali ya enegtadana goh damdama nan binabaih dih nan palasyu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("ET1_10","018_1_10","EST","1","10","10","Ya heden miyapituh algaw ya na'alewot nan Alin hi Xerxes, ya impa'ayagna din pitun baalna an nun'abahigan an da Mehuman, ya hi Biztha, ya hi Harbona, ya hi Bigtha, ya hi Abagtha, ya da Zethar ay Karkas, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("ET1_11","018_1_11","EST","1","11","11","ya inalinan dida ta umuyda ayagan nan ahawanan hi Vashti ta iyuydah nan wadana an iyuklupna nan uklup di ahawan di ali. Ya heden ahawana ya nidugah an ma\"apgohan, at hiyanan pohdonan ipattig hinan u'upihyalna ya nan mangilinay amaphodna. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("ET1_12","018_1_12","EST","1","12","12","Mu unat goh immuy inalin daden baalnan Vashti din inalin nan ali ya adina ahan pohdon an umuy, at henen inatnay dimmalat hinan nidugah an bimmungtan nan ali. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("ET1_13","018_1_13","EST","1","13","13","At himbumagga ya inayagana nan u'upihyalna an nanginnilan amin hinan uldin ya nan pangatdad Persia ta innilaonay ngadan di maphod hi ma'at ti wa ayan munhanhan nan ali ay didah aat di punnomnomdah aat danen ma'unud an uldin. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("ET1_14","018_1_14","EST","1","14","14","Danen gunna punhanhanan ya da Karshena, ya hi Shethar, ya hi Admatha, ya hi Tarshish, ya hi Meres, ya da Marsena ay Memukan. Didana nan pitun nun'abagtun a'ap'apun pangiyokodana eden babluydad Persia ya ad Media. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("ET1_15","018_1_15","EST","1","15","15","Ya inalinan diday, “Ha\"in an Alin hi Xerxes ya hennag'u nan babaal'u ta immuyda inalih nan ahawa' din inali', mu agguyna inunud. At ad ugwan ya hanhana' ay da'yuy ngadan di aton tu'un hiya an miyunnudan hinan uldin tu'u.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("ET1_16","018_1_16","EST","1","16","16","Ya inalin Memukan hinan ali ya hinan u'upihyalnay, “Immannung an numbahol hi Vashti an ahawam, ya bo'on he\"a ya anggay an ahawanay numbaholana ti ta\"on un hinan a'ap'apuh tun bababluy tu'u ya an amin hinan i'ibba tu'un linala'i! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("ET1_17","018_1_17","EST","1","17","17","Ya awni ta innilaon an amin nan binabaih nen inat Vashti at hiyay dumalat hi adida pange'gonan hinan a'ahawada! Ya mid mapto' ya alyonday, Inyuldin nan Alin hi Xerxes an umuy ay hiya nan ahawana, mu agguyna inunud. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("ET1_18","018_1_18","EST","1","18","18","Ya innilaon ay nan a'ahawamin u'upihyalmuh tud Persia ya ad Media ad ugwan an algaw nan inat Vashti at iyunnuddan hiya an adida e'gonan nan a'ahawada! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("ET1_19","018_1_19","EST","1","19","19","At hiyanan pohdom ay ya iyuldinmu ta adi mahkay mumpatpattig ay he\"an ali nan ahawam an hi Vashti. At iddummuh nan nitud'an di uldin tu'uh tud Persia ya ad Media ta adi nonongan nahukatan. Ya nannig'ah udumnah ma\"aphod an ahawaom hi mihukat ay hiya. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("ET1_20","018_1_20","EST","1","20","20","Ya wa ay ta mipa'innilah tun babluy tu'uh nen uldinmu at e'gonan nan binabaiy a'ahawada an ta\"on un adangyan unu nawotwot.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("ET1_21","018_1_21","EST","1","21","21","Ya penhod an amin nan u'upihyal ya ta\"on nan alih nen inalin Memukan, at ta\"on un hiya ya inunudna goh. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("ET1_22","018_1_22","EST","1","22","22","At impiyuynay tudo' hi an amin hinan abablubabluy an nibalin an amin hinan numbino'ob'on an hapit nan tatagu. Ya hay hinapitnah nan tudo'na ya inalinay, “An amin nan linala'i ya hiyay ma'unud ay didan pamilya.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("ET2_1","018_2_1","EST","2","1","1","Unat goh niyupoh din bungot nan Alin hi Xerxes ya ninomnomnah Vashti an ahawanah din hopapna, ya din inat Vashti, ya nan inyuldinan ma'at ay hiya. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("ET2_2","018_2_2","EST","2","2","2","Ya inalin nan babaalnay, “Hay maphod hi atom, Apu, ya mumpa'anap'ah nan ma\"apgohan an balahang an mi'id ah nangelo'. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("ET2_3","018_2_3","EST","2","3","3","At pot'om di udumnan u'upihyal hinan hinohhan provincia ta mumpilidah nan mun'a'apgohan an babalahang, ya inyalidan amin hituh palasyud Susa, ya impipapto'mu didan Hegai an baalmun nabahigan an mumpapto' hinan binabain a'ahawam ta hiyay mangipaphod hi tigawda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("ET2_4","018_2_4","EST","2","4","4","Ya he\"ay mumpilih nan babain pa'appohdom hi mihukat ay Vashti an ahawam.” At penhod nan Alin hi Xerxes nan inalida, ya inunudna. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("ET2_5","018_2_5","EST","2","5","5","Ya hidid Susa ya wada han Hudyun hi Mordecai an hina' Jair an imbaluy Shimei an hina' Kish an nalpuh holag Benjamin, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("ET2_6","018_2_6","EST","2","6","6","ya hi Mordecai di ohah nan niddum hidin tatagun nun'ipadpap nan Alin hi Nebuchadnezzar hi ad Jerusalem hidin nangilayawandah din alid Judah an hi Jehoiachin ta impiyuyna didad Babylon an babluyna. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("ET2_7","018_2_7","EST","2","7","7","Ya wada han penghan di agin Mordecai an hay ngadanah Hebrew ya hi Hadassah an ma'apgohan ya ma'amnawan di pangod'odolna, ya hay ohah ngadana ya hi Esther. Ya hidin natayan nan o'ommodna ya inawit Mordecai ta hiyay nangipa'ilog an imbilangnah imbaluyna. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("ET2_8","018_2_8","EST","2","8","8","Ya dumalat heden uldin nan ali ya do'olday mun'a'apgohan an babalahang an niyuy hinan palasyun nan alid Susa, ya hi Esther di ohan niddum ay dida. Ya hi Hegai di napto' an mangipapto' an amin hinan binabai. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("ET2_9","018_2_9","EST","2","9","9","Ya heden nannigan Hegai ay Esther ya pa'appopohdona hiya, at hiyay nunnaudonan impaphopaphod di tigawna, ya hay mapolhat di impa'apa'anan hiya. Ya pinilinay pituh nan binabaih dih nan palasyu ta diday manalimun ay hiya, ya nidat nan ma\"aphod an kuwaltuh ihinana. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("ET2_10","018_2_10","EST","2","10","10","Ya pinadanan Mordecai hi Esther ta adina ahan ibabbaag an hiya ya Hudyu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("ET2_11","018_2_11","EST","2","11","11","Ya abigabigat ya gun umuy hi Mordecai hinan gettaw an mumbinangngadan hi hinagang di awadan Esther ta innilaonay ma'ma'at ay hiya. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("ET2_12","018_2_12","EST","2","12","12","Ya hintawon di pangipaphopaphodah tigaw nan babalahang. Nan onom di bulan ya hiyay gunda pangiyamyudan hinan lanan myrrh, ya onom goh di bulan hi pangiyamyudandah nan bangbanglu ya nan udum an miyamyud. Ya wa ay ta nalpah hanan ma'at ya ma'ohha'ohhadan miyuy hinan ali. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("ET2_13","018_2_13","EST","2","13","13","Ya malgom hinan gina'un pohdon nan babalahang hi igina'u di hiyay idatdah nan gutud di ayandah nan palasyun di ali. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("ET2_14","018_2_14","EST","2","14","14","Ya nan mahdom di umayandan hinohhah nan ali, ya nan mabiggat ya umuydah nan nat'on an kuwaltun ihinan di binabain udum an inyahawana, ya hay mangipapto' ay dida ya hi Shaashgaz an oha goh an nabahigan an baal nan ali. Ya adi mabalin an mumbangngad hinan wadan di ali an ammuna nan pohdon nan ali ti bugwaonay ngadanah di di hiyay mumbangngad hi umuy hinan ali. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("ET2_15","018_2_15","EST","2","15","15","Ya unat goh nadatngan di pangiyayandan Esther hinan ali ya inusalna din inalin Hegai an mangipapto' ay didah usalona. (Hi Esther ya imbaluy Abihail an inagawit Mordecai an ommodona.) Ya an amin nan nannig ay Esther ya pa'appopohdonda hiya. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("ET2_16","018_2_16","EST","2","16","16","Ya inyuydah Esther hinan Alin hi Xerxes eden miyapuluy bulan an ma'alih Tebeth, ya hiyah ne miyapitun tawon hi nun'alian Xerxes. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("ET2_17","018_2_17","EST","2","17","17","Ya nidugdugah di pamhodnan Esther ya un nan udumnan babalahang. At impiyuklupnan Esther nan uklup di ahawan di ali ta hiyay ahawanan ma'alih queen ta bo'on mahkay hi Vashti. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("ET2_18","018_2_18","EST","2","18","18","Ya indadaan nan aliy ongol an gotad hi a'e'gonan Esther, at impa'ayagnan amin nan u'upihyalna ya nan ma'al'alin tatagu. Ya impa'innilanan amin hinan tataguh nan provincian hinakup di pumpapto'ana an ngilinondah den algaw, ya waday mun'apla'an an ipa'dawnah nan tatagu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("ET2_19","018_2_19","EST","2","19","19","Ya waday pidwan di na'amungan din babalahang, ya ohah Mordecai hi pento' nan alih upihyalna, ya hay pun'upihhinaana ya wah nan way pantaw di allup. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("ET2_20","018_2_20","EST","2","20","20","Ya agguy inal'alin Esther an hiya ya Hudyu ti hiyah ne intugun Mordecai. At inunudna an umat hidin nangun'unudanan hiyah din a'ung'ungnganah nangipapto'anan hiya. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("ET2_21","018_2_21","EST","2","21","21","Ya heden puntamuan Mordecai hinan way pantaw di allup ya waday duwan guwalyah nan pantaw di kuwaltun nan ali an hay ngadanda ya da Bigthana ay Teresh. Daden duwan guwalya ya waday boholdah nan ali, at ninomnomdan patayon hiya. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("ET2_22","018_2_22","EST","2","22","22","Mu ininnilan Mordecai henen ninomnomdah aton, at imbaagnan Esther an queen an ahawan nan ali ta hi Esther nangipa'innilah nan alih nan inalin Mordecai. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("ET2_23","018_2_23","EST","2","23","23","Ya unat goh minahmahan nan Alin hi Xerxes an immannung henen imbaag Mordecai at impapatoyna daden duwan u'upihyalnan linala'i an impitayuna. Ya hanan na'at ya impitudo' nan alih nan liblun itud'an nan ma'ma'at hinan babluy. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("ET3_1","018_3_1","EST","3","1","1","Agguy nadnoy ya impabagtun nan Alin hi Xerxes di haad Haman an hina' Hammedatha an nalpuh holag Agag ta hiyay na'abbagbagtuy haadnah nan pumpapto'an nan ali. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("ET3_2","018_3_2","EST","3","2","2","Ya an amin nan u'upihyal hinan pantaw di allup nan ali ya nunhippida, ya inyungyungdah hinagang Haman an hiyah ne immandal nan alih atonda. Mu hi Mordecai ya agguyna inunud. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("ET3_3","018_3_3","EST","3","3","3","Ya nan udum an u'upihyal hinan pantaw di allup ya hinanhanandan hiyay dumalat ta adina unudon nan immandal nan ali, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("ET3_4","018_3_4","EST","3","4","4","ya abigabigat ya gunda alyon ta unudona nan immandal nan ali, mu agguyna damdama inunud. At la'tot ya inalinay dumalat an inalinay, “Ha\"in ya Hudyua', at hiyanan adi mabalin an munhippia' ay Haman.” At inalidan Haman hede han inalina ta innilaondah unna abuluton henen ato'aton Mordecai. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("ET3_5","018_3_5","EST","3","5","5","Ya unat goh tinnig Haman an adi munhippi ya munluung hi Mordecai ay hiya ya ma'abbungot. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("ET3_6","018_3_6","EST","3","6","6","Ya hidin nanginnilaanan Hudyuh Mordecai ya ninomnomnan adi un ohah Mordecai hi mipapatoy ti mahapul an mapatoy an amin nan Hudyun numpi'hituh nan babluy an hinakup nan pumpapto'an Xerxes. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("ET3_7","018_3_7","EST","3","7","7","Ya heden miyapulu ta han duwan tawon hi numpapto'an nan Alin hi Xerxes eden hopap di bulan an ma'alih Nisan ya immandal Haman an mumbibinnunutda ta panginnilaandah gutud di algaw ya bulan hi pangatanan den ninomnomnah ma'at. At hay nabunut hi gutudna ya nan miyapulu ta han tulun algaw di ma'alih Adar an miyapulu ta han duwan bulan. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("ET3_8","018_3_8","EST","3","8","8","Ya inalin Haman hinan aliy, “Ihnaday udumnan tatagun ni'hituh nan numbino'ob'on an provinciah nan hinakup di pumpapto'am an hinnat'on di ugalida an adi meyengngoh hi ugalin di udumnan tatagu, ya adida goh unudon di uldin hitun babluy tu'u. At hiyanan adi maphod hi un tu'u abuluton di umat hina! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("ET3_9","018_3_9","EST","3","9","9","Ya abulutom ay ya iyuldinmu ta mipapatoydan amin. Ya atom ay ya itulag'un he\"a an idat'uy tuluy gahut ta han napat di libu ya han hiyam di gahut ta han hiyam hi kiluh silver ta mitalepon hinan puntalepnam hi pihhun tun babluy tu'u.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("ET3_10","018_3_10","EST","3","10","10","Ya inabulut nan ali, at linuh'upna din henghengnan din gunda pummalkah nan miyuldin, ya indatnah nan buhul di Hudyun hi Haman an hina' Hammedatha an nalpuh holag Agag. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("ET3_11","018_3_11","EST","3","11","11","Ya inalin nan ali ay Haman di, “Okod'ah atom ay danen tatagu, ya intaleponmu nan pihhum.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("ET3_12","018_3_12","EST","3","12","12","Ya hidin miyapulu ta han tulun algaw eden hopap di bulan ya impa'ayag Haman din puntudtud'on nan ali, at nun'alinan amin nan uldin, ya gunda itudo', ya imbalindah numbino'ob'on an hapit nan tatagu ta midat hi an amin hinan gogobelnadol ya nan u'upihyal hinan babluy. Ya hanan tudo' ya nitudo' di ngadan nan Alin hi Xerxes, ya immalkada nan henghengna. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("ET3_13","018_3_13","EST","3","13","13","At hennagday mumpangiyuy hinan tudo' hinan numbino'ob'on an babluy. Ya hay nitudo' ya mipapatoy an amin nan Hudyu an ungunga, ya mina'ilog, ya nan nun'ala'ay unu nun'a'in'inna, ya ta\"on nan ung'ungungnga. Ya un hin'algaw di apatayanda an nan miyapulu ta han tuluy algaw hinan bulan an Adar. Ya mahamham an amin nan gina'uda ya banohda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("ET3_14","018_3_14","EST","3","14","14","Ya mahapul an mipa'innilan amin hinan abablubabluy nan nitudo' ta way atondan mundadaan enen algaw an a'atana. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("ET3_15","018_3_15","EST","3","15","15","Dumalat heden immandal nan ali ya nunnaudon din nahnag an immuy nangipa'innilah nan tatagud Susa ya un mahkay mipa'innilan amin hinan abablubabluy. Ya heden gutud ya hiyay numanomnoman nan tatagud Susa. Ya wan da Haman ya nan ali ya wah didan mun'am'amlong an mun'in'inum. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("ET4_1","018_4_1","EST","4","1","1","Unat goh ininnilan Mordecai nan aat di nitudo' hi ma'ma'at ya numpi\"inay lubungna, ya nunlubung hi langgut, ya nun'iloglognay dapul, ya lene'odna nan babluy an gunna it'u' an kumilah punha'itan di punnomnomana ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("ET4_2","018_4_2","EST","4","2","2","ta nangamung hinan way pantaw di allup hinan palasyun di ali. Mu agguy hinumgop ti adida pahgopon nan nunlubung hi langgut. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("ET4_3","018_4_3","EST","4","3","3","Ya unat goh nipa'innilan amin hinan babluy din inyuldin nan ali ya nidugah an way ohah nan Hudyu ya emmebeldan kimmila, ya nunlangduda, ya numpunlubungdah langgut, ya numpumpu'upu'dah nan dapul. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("ET4_4","018_4_4","EST","4","4","4","Ya unat goh imbaag din babain baal Esther ya nan nun'abahigan an baalna nan gun inat Mordecai ya numanomnom hi Esther. At impiyuynay maphod an lubung ay Mordecai ta hukatana din langgut an inlubungna, mu adi ahan abuluton Mordecai. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("ET4_5","018_4_5","EST","4","5","5","At hennagnah Hathak an din pento' nan alih baalnan bahig ta umuy hi awadan Mordecai ta hanhananay dumalat ta atonay umat hina. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("ET4_6","018_4_6","EST","4","6","6","At immuy hi Hathak hi awadan Mordecai hinan way plasa an hinagang nan pantaw di allup di palasyu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("ET4_7","018_4_7","EST","4","7","7","Ya unat goh minahmahana ya imbaag Mordecai ay hiyan amin di na'na'at, ya imbaagna goh nan pihhun intulag Haman an idatnah nan babluy ta mipapatoy an amin nan Hudyu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("ET4_8","018_4_8","EST","4","8","8","Ya indatnan hiyay ohah nitud'an din uldin nan alid Susa hi apatayan an amin nan Hudyu ta idatnan Esther, ya inalinan hiyay, “Ibaagmun Esther tun ma'ma'at, ya alyom ay hiya ta umuy mumpahpahmo' hinan ali ta hom'ona nan i'ibbanan Hudyu!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("ET4_9","018_4_9","EST","4","9","9","At numbangngad hi Hathak ay Esther, ya imbaagnan amin din inulgud Mordecai. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("ET4_10","018_4_10","EST","4","10","10","At hennag goh Esther hi Hathak an inalinan hiyay umuyna alyon ay Mordecai an inalinay, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("ET4_11","018_4_11","EST","4","11","11","“Waday uldin nan ali an wa ay di tagun un nonongan immuy hinan gagwan di palasyun nan ali an umuy mannig ay hiya an agguy na'ayagan ya mamolta ta mipapatoy. Ya ininnilan an amin di tataguh nen uldin an mete\"ah nan u'upihyalna ta engganah nan tataguh nan babluy. Ya hay adi mapatoy hi umuy ya ammuna nan pangidongdongan nan alih nan balitu' an ho'ho'dod an hul'udna. Mu ten himbulan di agguy nangayagan nan alin ha\"in.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("ET4_12","018_4_12","EST","4","12","12","Ya unat goh inninnilan Mordecai henen inalin Esther ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("ET4_13","018_4_13","EST","4","13","13","ya impaadna goh di nambalnan Esther an inalinay, “Adim ehdol an gapu ta wah na'ah nan palasyu ya mabaliwan'a an ta\"on un'a Hudyu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("ET4_14","018_4_14","EST","4","14","14","Ya gulat ta un'a dindinong ad ugwan ya waday udum an bumadang hitun i'ibba tu'un Hudyu ta mabaliwanda. Mu he\"a ya nan i'ibbata ya mapatoy tu'un amin. Ya maphod ta ad ugwan an gutud di umat hituh ma'at ya he\"ay ahawan nan ali, ya ta waday ma'atmu!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("ET4_15","018_4_15","EST","4","15","15","Ya impehnag goh Esther di nambalnan Mordecai an inalinay, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("ET4_16","018_4_16","EST","4","16","16","“Amungom an amin nan Hudyun numpi'hituh tud Susa, ya inalim ay dida ta ilangduana' an iluwaluan. At mahapul an adi ayu mangan, ya adi ayu umin'inum hi tuluy algaw hinan mapatal unu mahdom. Ya ta\"on un ha\"in ya nan baal'un binabai ya atonmi goh. Ta nalpah ay ya unna' mahkay umuy hinan alin ta\"on hi un adi iyabulut di uldin, ya wa ay ta hiyay apataya' ya ta\"ongkay.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("ET4_17","018_4_17","EST","4","17","17","At inunud Mordecai an amin din intugun Esther hi atona. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("ET5_1","018_5_1","EST","5","1","1","Hidin miyatlun algaw hi nangilangduandan nunluwalu ya inlubung Esther din lubung di queen, ya immuy timma'dog hinan salas hi bunol di palasyun nihagang hinan kuwaltun awadan di tronon di ali. Ya heden gutud ya wah di nan alin inumbun hinan umbunanan hinahagangna nan pantaw. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("ET5_2","018_5_2","EST","5","2","2","Ya unat goh tinnignah Esther an tuma'ta'dog hinan dola ya indongdongna din balitu' an ho'ho'dod an hul'udna. At immuy hi Esther an neheggon, ya dinapana nan ngamngam din hul'ud. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("ET5_3","018_5_3","EST","5","3","3","Ya inalin han alin hiyay, “Anaad udot ta immali'a? Hay ibagam an ahawa'? Alyom di pohdom ta idat'u an ta\"on un nan godwan tun babluy an pumpapto'a'!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("ET5_4","018_5_4","EST","5","4","4","Ya tembal Esther an inalinay, “Apu, pohdom ay ni' ya ayaga' da'yun Haman hinan wada' ta me\"an ayun ha\"in ad ugwan ti idadaana' da'yuh ma'an.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("ET5_5","018_5_5","EST","5","5","5","Ya inabulut nan ali, at nunnaudonan impa'ayag hi Haman ta umuyda me\"an hinan iyayag Esther. At immuy nan ali ya hi Haman. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("ET5_6","018_5_6","EST","5","6","6","Ya heden gutud di pun'in'inumandah bayah ya inalin goh nan alin Esther di, “Ibaagmu mahkay di pohdom ta idat'u! Ya ta\"on un nan godwan tun babluy an pumpapto'a' di ibagam at idat'u!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("ET5_7","018_5_7","EST","5","7","7","Ya inalin Esther di, “Hiyah te pohdo' hi ibaga', ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("ET5_8","018_5_8","EST","5","8","8","Apu an nabagtun ali. Gulat ta immannung an waday pamhodmuh nan ibaga' ya ipa'annungmun aton nan pohdo', at ayaga' goh da'yu ta umali ayun Haman hi ma'et ta idadaana' da'yu goh hi ma'an ta hiyay pangibaaga' hinan pohdo' an ibagan he\"a.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("ET5_9","018_5_9","EST","5","9","9","Nidugah di amlong Haman hidin pimmitawanah nan palasyu. Mu unat goh tinnignah Mordecai hinan pantaw di allup nan palasyun di ali an agguy nunluung hi pange'gonanan hiya ya ma'abbungot. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("ET5_10","018_5_10","EST","5","10","10","Mu enedpolnay bungotna, ya immanamut. Ya impa'ayagna din liligwana ya hi Zeresh an ahawana. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("ET5_11","018_5_11","EST","5","11","11","Ya hiyah ne nangipahiyaanah inadangyana, ya nan ado'ol di imbabaluynan linala'i, ya nan nangipabagtuan nan alih haadna, ya impahiyana goh an na'abbagbagtuy haadna ya un nan udumnan u'upihyal nan ali. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("ET5_12","018_5_12","EST","5","12","12","Ya bo'on hana ya anggay di inalinan dida ti inalina goh di, “Ha\"in ya anggay di inayagan nan Queen an hi Esther ta inibbaa' nan ali, ta immuy ami ne\"an hinan indadaana! Ya hi ma'et ya umuy ami goh an me\"an! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("ET5_13","018_5_13","EST","5","13","13","Mu hana ya mi'id di hulbidah un wagwada han Hudyun hi Mordecai an u'umbun hinan way pantaw di allup nan palasyun di ali!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("ET5_14","018_5_14","EST","5","14","14","At inalin nan ahawana ya nan liligwanay, “Goh mah ta mumpa'amma'ah napitu ta han lemay umpih inata'nang di pangitayunan ay hiya? Ya alyom hinan alih ma'et ta ipitayunah Mordecai ta umamlong'an umuy me\"an!” Ya ma\"am'amlong hi Haman eden inalida, at numpa'ammah itayunan di tagu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("ET6_1","018_6_1","EST","6","1","1","Heden nahdom ya timmu'al han ali, at impa'alana din liblun nitud'an an amin di na'na'at hinan babluy, at imbahadan hiya. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("ET6_2","018_6_2","EST","6","2","2","Ya nadatngan din nitud'an di inat Mordecai hi nangipa'innilaanah nan alih aat di pamatayan da Bigthana ay Teresh ay hiya an didana din linala'in guwalyah nan pantaw an ihinan di ali. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("ET6_3","018_6_3","EST","6","3","3","Ya unat goh dengngol nan alih nen imbahada ya inalinay, “Ngadan nen lagbun nidat ay Mordecai hi namaliwanan ha\"in?” Ya inalin din babaalnay, “Mi'id ah nidat, ya mi'id ahan ah na'at hi nangipa'amlong ay Mordecai.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("ET6_4","018_6_4","EST","6","4","4","Ya inalin nan aliy, “Ngadan de han wah nan gettaw?” Ya nipaddeh ede ya hinumgop hi Haman ta umuy mi'hapit ay hiyah aat di pangitayunandan Mordecai hinan impiyammana. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("ET6_5","018_6_5","EST","6","5","5","Ya tembal nan babaalnan inaliday, “Wah dih Haman an timma'ta'dog hinan gettaw.” Ya inalin nan aliy, “Pahgoponyu.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("ET6_6","018_6_6","EST","6","6","6","Ya unat goh himmigup hi Haman ya inalin nan alin hiyay, “Hay maphod nin hi ato' an mangipattig hi a'e'gonan nan tagun penhod'un ipabagtu?” Ya hay inolman Haman ya alyonah nomnomnay, “Ngadan udot nan pohdon nan alin ipabagtu? Ha\"in nin ahan an mi'id udum!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("ET6_7","018_6_7","EST","6","7","7","At inalinay, “Gulat ta pohdom an ipabagtuy ohan tagu ya umat hituy atom: ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("ET6_8","018_6_8","EST","6","8","8","ipa'alam di ohah nan lubung di ali, ya nan kabayun nuntakayam an napngotan hi nabalul an pongot, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("ET6_9","018_6_9","EST","6","9","9","ya impa'ayagmuy ohah nan nabagtun upihyalmu ta ipilubungna nan lubung di ali enen tagu, ya nuntakayonah nan kabayum, ya initnudnan iyuy hinan kulhah nan babluy an gunna it'u' an alyonay, Hiyah te umatan di aton nan alin mangipabagtuh nan tagun pa'appohpohdona!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("ET6_10","018_6_10","EST","6","10","10","Ya tembal nan alin inalinay, “At punnaudom ta eka alan nan lubung'u ya nan kabayu' ta usalon Mordecai an Hudyu an wah nan pantaw nan allup di palasyu' an mun'adug!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("ET6_11","018_6_11","EST","6","11","11","At innal Haman din lubung di ali, ya impilubungnan Mordecai, ya nuntakayonah din kabayu, ya enle'odna hiyah nan babluy, ya gunna it'u' an alyon di, “Tigonyuy pangat nan alih nan tagun pohdonan ipabagtu!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("ET6_12","018_6_12","EST","6","12","12","Ya unat goh nalpah ya numbangngad hi Mordecai hinan puntamuanah nan pantaw di allup nan palasyu, mu hi Haman ay atog ya nunnaudonan immanamut hi abungna an hinophopanay uluna ti nidugah di baina. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("ET6_13","018_6_13","EST","6","13","13","Ya inulgud Haman an amin nan na'na'at ay ahawana ya din liligwana. Ya inalin ahawana ya nan liligwanay, “Gapu ta hi Mordecai an nangidat hi abainam ya Hudyu at hiyanan adi'a pa\"abak ay hiya! At hiyah te te\"an di apa\"iam!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("ET6_14","018_6_14","EST","6","14","14","Ya heden gunda punhahapitan ya dimmatong daden bahig an baal nan ali, ya inawitdah Haman ta umuy me\"an hinan indadaan Esther. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("ET7_1","018_7_1","EST","7","1","1","Immuy goh da Haman ya nan ali an me\"an hi awadan Esther. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("ET7_2","018_7_2","EST","7","2","2","Ya unat goh wan umin'inumandah bayah ya inalin goh nan ali ay Esther di, “Ibagam mahkay di pohdom hi alyon ta idat'u, ti inali' ay he\"ay idat'un he\"ay godwan tun babluy an pumpapto'a' hi un hiyay pohdom!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("ET7_3","018_7_3","EST","7","3","3","Ya tembal Esther an inalinay, “Gulat ta immannung an hom'ona' ya badangana' at abulutom tun pohdo' an ibagan he\"a! Ya hiyatuy ibaga': adim ni' ahan iyabulut an matoya', ya ta\"on un nan i'ibba' an Hudyu! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("ET7_4","018_7_4","EST","7","4","4","Ti ha\"in ya nan i'ibba' an Hudyu ya nabayadan di nitaguanmi ta mipapatoy ami! Ya gulat ta un ami nahbut ta numbalin amih baal at unna' didindinong an adi' ibagan he\"a ta adi'a mahaliwa, mu ten magadyuh an mapatoy ami an amin!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("ET7_5","018_7_5","EST","7","5","5","Ya inalin nan ali ay Esther di, “Hay ngadan nen tagun natulid an mangat hi umat hina?” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("ET7_6","018_7_6","EST","7","6","6","Ya tembal Esther an inalinay, “Henen buhulmin Hudyun mangipaholholtap ay da'mi ya heten na\"appuhi ahan an tagun hi Haman!” Ya ma'atta'ot hi Haman hinan ali ya hinan ahawanan queen. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("ET7_7","018_7_7","EST","7","7","7","At ma'abbungot nan ali, ya nakak ta immuy hinan way galden hidih nan palasyu. Ya inolman Haman an nan ali ya ipapatoyna hiya, at hiyaat un agguy nakak ta numpahpahmo' hinan Queen an hi Esther ta adi mapatoy. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("ET7_8","018_7_8","EST","7","8","8","Ya unat goh numbangngad nan alih nan kuwaltu ya wah din nunhihippih Haman an inye'eddonah nan way inumbunan Esther. Ya nuntu'u' nan alin inalinay, “Nen unmu goh alyon ta elo'mu nan ahawa' hitun palasyu'?” Ya unat goh hinapit nan alih ne ya hinophopan nan baal di ulun Haman. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("ET7_9","018_7_9","EST","7","9","9","Ya hi Harbona an ohan nabahigan an baal nan ali ya inalinay, “Hi Haman ya ihnay impiyammana an napitu ta han lemay umpiy inata'nangnan wah din nedelloh hinan abungna, ta way pangitayunana ay Mordecai an din namaliw ay he\"a!” Ya immandal nan alin inalinay, “Itayunyuh Haman enen impiyammana!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("ET7_10","018_7_10","EST","7","10","10","At intayundah Haman hinan impiyammanah pangitayunana ay Mordecai. Ya unat goh nalpah hanan na'at ya na'udyaan mahkay din bungot nan ali. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("ET8_1","018_8_1","EST","8","1","1","Henen algaw ya indat nan Alin hi Xerxes hinan ahawanan amin din inadangyan Haman an buhul nan Hudyu. Ya inyuydah Mordecai hinan wadan di ali ti inalin nan Queen an hi Esther ay hiya an ommodonah Mordecai. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("ET8_2","018_8_2","EST","8","2","2","Ya linuh'up nan ali din henghengnan pummalka an din binangngadna ay Haman, ya indatna ay Mordecai. Ya ene'kod Esther ay Mordecai ta hiyay manalimun an amin hinan inadangyan Haman. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("ET8_3","018_8_3","EST","8","3","3","Ya immuy goh nunhippih Esther hi inayungan nan ali ta ni'hapit an limmugwalugwan nangiyal'alu' ay hiya ta adina ituluy din nappuhin ninomnom Haman an ma'at hinan Hudyu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("ET8_4","018_8_4","EST","8","4","4","Ya indongdong nan ali din balitu' an hul'udna, at timma'dog hi Esther. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("ET8_5","018_8_5","EST","8","5","5","Ya inalinay, “Gulat ta pa'appohpohdona' ya wa ay ta abulutom heten alyo' ya iyuldinmu ni' ahan ta adi ma'unud din inyuldin Haman an hina' Hammedatha an nalpuh holag Agag an apatayan an amin di Hudyu an numpi'hitun amin hinan babluy an pumpapto'am! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("ET8_6","018_8_6","EST","8","6","6","Ti adia' ahan pa\"edpol hi panniga' hinan pun'apatayan nan i'ibba' an Hudyu ya nan pamilya'!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("ET8_7","018_8_7","EST","8","7","7","Ya inalin nan ali ay da Esther ay Mordecai di, “Dan hay numanomnomanyu? Ya wan impitayun'uh Haman ya indat'un he\"an amin din gina'unan dumalat nan nappuhin ninomnomnah pangipapatayanan da'yun Hudyu! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("ET8_8","018_8_8","EST","8","8","8","Mu hana ay an uldin'un namalkaan hi hengheng'u ya adi nonongan mahukatan! Mu mabalin an iyammayuy uldin hi abaliwan nan i'ibbayun Hudyu, ya minalkaanyuh nan hengheng'u, ya impiwa'atyu.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("ET8_9","018_8_9","EST","8","9","9","At heden miyaduwampulu ta han tuluh algaw hinan miyatlun bulan an ma'alih Sivan ya impa'ayag Mordecai nan puntudtud'on nan ali, ya impitudo'nay tudo'nah nan Hudyu, ya hinan gogobelnadol, ya an amin hinan u'upihyal hinan hinggahut ya han duwampulu ta han pitun provincian mete\"ad India ta nangamung ad Ethiopia. Henen tudo' ya nibalin hinan numbino'ob'on an hapit hinan babluy an ipiyayana, ya namaman nitudo' hinan hapit di Hudyu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("ET8_10","018_8_10","EST","8","10","10","Ya hanan tudo' an impiyuy Mordecai ya napelmaan hi ngadan nan ali, ya namalkaan goh hinan henghengna. Ya impehnagdah din baal an numpuntakay hidin mun'abi'ah an tumagtag an kabayun nan ali. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("ET8_11","018_8_11","EST","8","11","11","Ya nipa'innilah nan tudo' an iyabulut nan ali an mabalin an ma'amung nan Hudyun wah nan hinohhan babluy ta ibaliwday odolda, ta wada ay di mangubat ay dida, ya nan a'ahawada, ya imbabaluyda ya mabalin an pumpatoyda dida, ya mabalin an hamhamonda nan gina'un nan buhulda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("ET8_12","018_8_12","EST","8","12","12","Ya nan uldin ya ma'unud hi an amin hinan abablubabluy an pumpapto'an Xerxes hidin nagtudan di algaw an apatayan an amin nan Hudyuh din miyapulu ta han tulun algaw hinan miyapulu ta han duwan bulan an ma'alih Adar. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("ET8_13","018_8_13","EST","8","13","13","Niyammah ten uldin, ya nipa'innilan amin hinan Hudyun mi'gubat hinan buhuldah nan agtudan nan algaw an a'atana. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("ET8_14","018_8_14","EST","8","14","14","Ya nunnaudon nan nangiyuy hinan tudo' an numpuntakay hinan mabi'ah an kabayun nan ali, ya ta\"on un ad Susa ya nipa'innilah den uldin. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("ET8_15","018_8_15","EST","8","15","15","Ya pimmitaw hi Mordecai hinan palasyu an nunlubung hinan umat hi lubung di ali an mumpugagaw ya mumpaha', ya inggottapna nan mumbobollah an magayad an lubung an linen, ya nun'uklup hi balitu', at nidugah di haadna. Ya unat goh nalpah an nipa'innila din uldin ad Susa ya ma\"am'amlong an amin din tatagu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("ET8_16","018_8_16","EST","8","16","16","At nidugah di immamlongan nan Hudyu, ya e'gonan nan tatagu didan Hudyuh nan abablubabluy. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("ET8_17","018_8_17","EST","8","17","17","Ya an amin nan Hudyun wah nan babluy an nipa'innilaan nan uldin di ali ya ma\"am'amlongdan den algaw, at nunggotadda. Ya wadaday udum an tatagun nangabulut hinan unudon nan Hudyu ti tuma'otdah nan Hudyu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("ET9_1","018_9_1","EST","9","1","1","Unat goh nadatngan nan miyapulu ta han tuluh algaw hidin miyapulu ta han duwah bulan an ma'alih Adar an hiyay algaw hi pangabakan nan buhul di Hudyun dida mu agguy na'at ti un at goh numbaliang ta nan Hudyuy nangabak ay dida. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("ET9_2","018_9_2","EST","9","2","2","Ya an amin nan Hudyun ni'hituh nan babluy eden pumpapto'an nan Alin hi Xerxes ya nun'u'unnudanda ta midadaandah un way mangubat ay dida. At hiyanan nan udum an tatagu ya tuma'otdan dida, ya mi'id ah mangitulid an mangubat ay dida. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("ET9_3","018_9_3","EST","9","3","3","At an amin nan a'ap'apuh nan abablubabluy, ya nan mumpumpapto', ya nan gogobelnadol, ya nan u'upihyal ya hay badanganda ya nan Hudyu ti ta'tandah Mordecai. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("ET9_4","018_9_4","EST","9","4","4","Ti nundengwah nan abablubabluy an hi Mordecai, ya nipabagtuy haadna, ya gun umal'allay abalinana. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("ET9_5","018_9_5","EST","9","5","5","Ya numpatoy nan Hudyuy buhulda, ya inatday penhoddah nan bumobohhol ay dida. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("ET9_6","018_9_6","EST","9","6","6","At hay pinatoy nan Hudyuh did Susa an babluy nan ali ya lemay gahut an tatagu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("ET9_7","018_9_7","EST","9","7","7","Ya ni'patoyda goh da Parshandatha, ya hi Dalphon, ya hi Aspatha, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("ET9_8","018_9_8","EST","9","8","8","ya hi Poratha, ya hi Adalia, ya hi Aridatha, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("ET9_9","018_9_9","EST","9","9","9","ya hi Parmashta, ya hi Arisal, ya hi Aridai, ya hi Vaizatha ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("ET9_10","018_9_10","EST","9","10","10","an nan himpulun linala'in imbabaluy Haman an holag Hammedatha an buhul nan Hudyu. Mu agguyda hinamham di gina'un nan numpatoyda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("ET9_11","018_9_11","EST","9","11","11","Ya henen algaw ya waday nangipa'innilah nan alih bilang nan tatagun nun'apatoy hi ad Susa. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("ET9_12","018_9_12","EST","9","12","12","Ya inalin nan ali ay ahawanan nan Queen an hi Esther di, “Ammunad Susa ya lemay gahut di tataguh napatoy ya un at nan himpulun linala'in imbabaluy Haman, at mid mapto' ya inyal'allanay na'at hinan udum an babluy! Ya hay udumnah pohdom goh hi ma'at? Ibaagmun ha\"in, at ma'at an amin nan pohdom!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("ET9_13","018_9_13","EST","9","13","13","Ya tembal Esther an inalinay, “Un ay ni' goh pohdom ya iyabulutmu ta aton nan Hudyu goh hi ma'et din inatdad annad. Ya pun'itayunda nan odol din himpulun nun'apatoy an imbabaluy Haman.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("ET9_14","018_9_14","EST","9","14","14","At immandal nan ali an ma'at an amin hanad Susa. At nun'ipitayuna din odol nan imbabaluy Haman. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("ET9_15","018_9_15","EST","9","15","15","Ya heden miyapulu ta han opat hi algaw den bulan an ma'alih Adar ya na'amung goh nan Hudyu ta ni'gubatda goh ad Susa, ya pinatoyda goh di tuluy gahut an tatagu. Mu agguyda hinamham di gina'un nan numpatoyda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("ET9_16","018_9_16","EST","9","16","16","Ya nan Hudyun wah nan udum an babluy ya na'amungda goh ta himbabaliwda, ya pinatoyday napitu ta lemay libuh nan buhulda. Mu umat goh an agguyda hinamham nan gina'uda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("ET9_17","018_9_17","EST","9","17","17","Ya heden nangatanda ya nan miyapulu ta han tuluh algaw den bulan an ma'alih Adar. Ya heden nabiggat hi miyapulu ta han opat an algaw ya nun'eblayda ta nun'am'amlongda ya nunggotadda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("ET9_18","018_9_18","EST","9","18","18","Mu nan Hudyun wah did Susa ya nan miyapulu ta han lemay algaw di nun'am'amlonganda ya nunggotadanda ti hidin miyapulu ta han tulu ya miyapulu ta han opat an algaw di numpamatayandah nan buhulda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("ET9_19","018_9_19","EST","9","19","19","At engganad ugwan ya nan miyapulu ta han opat an algaw di bulan an ma'alih Adar di punggotadan ya pun'am'amlongan nan Hudyuh atawotawon an numpunhituh nan bababbabluy. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("ET9_20","018_9_20","EST","9","20","20","Ya intudo' Mordecai an amin din na'na'at, ya impiwa'atnan amin hinan Hudyun wah nan numbino'ob'on an babluy an pumpapto'an nan Alin hi Xerxes. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("ET9_21","018_9_21","EST","9","21","21","Ya hay intudo'na ya inalinan dida ta egtadanda nan miyapulu ta han opat ya hinan miyapulu ta han lemah algaw hi bulan an ma'alih Adar di pun'am'amlongandah atawotawon ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("ET9_22","018_9_22","EST","9","22","22","ti danen algaw di nangabakan nan Hudyuh nan buhulda, at adida mahkay munlungdaya ta undaat umamlong an munggotad, ya mun'i'iddatandah ma'an, ya idatandah adaw nan nun'awotwot. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("ET9_23","018_9_23","EST","9","23","23","At inunudda din intudo' Mordecai hi ma'at, ya inabulutdan wa ay ta madatngan danen algaw ya hiyay gutud di gunda punggotadandah atawotawon ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("ET9_24","018_9_24","EST","9","24","24","ti hi Haman an hina' Hammedatha an nalpuh holag Agag an buhul nan Hudyuy nunnomnom hi mangubah ay dida. At inyu'nuhda ta panginnilaandah gutud di pumpangipapatayanah nan Hudyu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("ET9_25","018_9_25","EST","9","25","25","Mu immuy ni'hapit hi Esther hinan Alin hi Xerxes ta ibaliwna nan tataguna. At impiyuyna din nitudo' an uldin an mangibaag hi ma'at ay da Haman ya nan imbabaluyna an numbaliang din ninomnom Haman an atonah nan Hudyu ta hiya ya nan imbabaluynay na'atana ti diday nun'itayun hidin nun'ipiyammana. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("ET9_26","018_9_26","EST","9","26","26","Ya danen algaw an pun'am'amlongan nan Hudyu ya nginadnandah Purim (an hay pohdonah ibaga ya miyu'nuh). Ya dumalat hinan intudo' Mordecai ya nan na'na'at ay didan Hudyu ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("ET9_27","018_9_27","EST","9","27","27","at numbalinon nan Hudyuh uldinda an ta\"on nan imbabaluyda, ya nan holagdah pidwa, ya ta\"on goh nan namhod an mumbalin hi Hudyu. Ya atawotawon eden agtudan nan duwan algaw eden bulan ya munggotadda ta pun'am'amlonganda ta atonda nan intugun Mordecai. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("ET9_28","018_9_28","EST","9","28","28","At mahapul an atondan amin an Hudyu, ya ta\"on un nan holagdah udum hi algaw, ya an amindan numpunhituh nan abablubabluy heden gotad di ma'alih Purim. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("ET9_29","018_9_29","EST","9","29","29","At da Esther an hina' Abihail ya nan aginan hi Mordecai ya pinelmaanda nan miyadwan tudo' hi aat nan gotad di ma'alih Purim. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("ET9_30","018_9_30","EST","9","30","30","Ya impiyuy Mordecai heden tudo' hinan Hudyun numpi'hitun amin hinan hinggahut ta han duwampulu ta han pitun provincian hinakup di pumpapto'an nan Alin hi Xerxes ta ipa'innilanan dida an malenggopda mahkay. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("ET9_31","018_9_31","EST","9","31","31","Ya immandalda goh an mahapul an waday punlungdayaanda an middum hinan gutud di gotad di Purim hi atawotawon hi un madatngan heden algaw an umat hinan pangunudandah nan punlangduanda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("ET9_32","018_9_32","EST","9","32","32","Ya intudo'dah nan libludah den uldin nan ahawan di ali an hi Esther an din ma'unud hi gutud di gotad nan ma'alih Purim. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("ET10_1","018_10_1","EST","10","1","1","Immandal nan Alin hi Xerxes an mumbuwitdan amin nan tataguh nan abablubabluy an ta\"on nan nun'iyadagwin numpunhituh nan pingit di baybay. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("ET10_2","018_10_2","EST","10","2","2","Ya an amin din mun'aphod an ina'inat nan Alin hi Xerxes ya nan nangipabagtuanah haad Mordecai ya nitudo' an amin hinan liblun nitud'an nan ina'inat din a'alid Media ya ad Persia. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("ET10_3","018_10_3","EST","10","3","3","Ya hi Mordecai an Hudyuy nehnod di haadnah nan ali, ya hiyay nidugah an e'gonanda, ya pa'appohdon nan i'ibbadan Hudyu ti impapto'nay ipaphodanda ya lumenggopanda.");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JB1_1","019_1_1","JOB","1","1","1","Wada han lala'in nunhituh nan babluy ad Uz an hay ngadana ya hi Job. Hiya ya maphod ya makulug an tagu, ya ene'gonanah Apo Dios, ya adina aton di nappuhi. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JB1_2","019_1_2","JOB","1","2","2","Ya waday imbabaluynan pituday linala'i ya tuluday binabai. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JB1_3","019_1_3","JOB","1","3","3","Ya waday a'animalna an pituy libuh kalnilu, ya tuluy libuh kamilu, ya hinlibuy bakan abalinandan mun'aladu, ya lemay gahut di dongki. Ya do'ol ahan di tagalana, ya hiya ahan di pa\"adangyan ay didan himpamabluy an nunhituh appit hi buhu'an di algaw. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JB1_4","019_1_4","JOB","1","4","4","Ya daden linala'in imbabaluy Job ya nahinhinukkatdan nunggotad hinan nunhituwanda, ya gunda impa'ayag din a'agidan tulun binabai ta niddumdan didan ne\"an. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JB1_5","019_1_5","JOB","1","5","5","Ya nepong hinan alpahan di gotadday nangipa'ayagan Job ay dida ta lenenehanay numbaholanda, at hay inat Job ya nangag'aga an bimmangon hinan nabiggat ta ene'nongnay hinohhah Onong an Moghob hi a'aliwan di bahol nan imbabaluyna. Ya hiyah ne gunna inat ti inalin Job di, “Ini ya waday bahol nan imbabaluymi, ya inidutandah Apo Dios hi nomnomda!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JB1_6","019_1_6","JOB","1","6","6","Ya wada han ohan algaw ya immuy nan a'anghel hi wadan Apo Dios, ya immuy hi Satanas an niddum ay dida. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JB1_7","019_1_7","JOB","1","7","7","Ya inalin Apo Dios ay Satanas di, “Hay nalpuwam?” Ya tembal Satanas an inalinay, “Nalpuwa' an lene'od'un amin nan abablubabluy hinan luta ta tigo' di ma'ma'at hidi.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JB1_8","019_1_8","JOB","1","8","8","Ya inalin Apo Dios ay Satanas di, “Hay pannigmuh aat nan baal'un hi Job? Mi'id ah ohah taguh nan lutan nipaddung di aatnan hiya ti hiya ya maphod, ya makulug an tagu, ya ene'gonana', ya adina aton di nappuhi.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JB1_9","019_1_9","JOB","1","9","9","Ya inalin Satanas ay Apo Dios di, “Un da'a dan dayawon nin ay Job hi un mi'id ah lagbunah dumalat? ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JB1_10","019_1_10","JOB","1","10","10","Undan agguymu hiya impapto' an hinalimunan, ya umat goh hinan pamilyana, ya an amin nan gina'una? Ya gunmu goh wagahan an amin nan itamuna ta gun pumhod, at hiyanan do'ol ahan nan a'animalnan nunhinap hinan babluy! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JB1_11","019_1_11","JOB","1","11","11","Mu padahom an ubahon an amin hanan gina'una at idutan da'a man ahan.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JB1_12","019_1_12","JOB","1","12","12","Ya inalin goh Apo Dios ay Satanas di, “At aga mah ta okod'ah atom ay hiyah nan inadangyana, mu mahapul an adim patayon hi Job.” At nakak hi Satanas hinan wadan Apo Dios. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JB1_13","019_1_13","JOB","1","13","13","At wada han ohan algaw ya nan linala'i ya binabain imbabaluy Job ya wah didan mi'yam'amlong hinan gotad hi abung han pangpangullun lala'in agida. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JB1_14","019_1_14","JOB","1","14","14","Ya hidih nan abung Job ya nidatong han ohan baalna, ya inalinay, “Din baka an mun'al'aladuh payaw, ya din dongki ya wah nan heneggonmin mangmangandah din holo', ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JB1_15","019_1_15","JOB","1","15","15","ya hin'alina ya immali din tatagun nalpud Sabe, ya nun'ilayawda din baka ya dongki, ya numpatoyda din udumnan baalmu, at anggay ha\"in hi limmayaw ta umalia' an mangibaag ay he\"a!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JB1_16","019_1_16","JOB","1","16","16","Ya heden gun humapitan nan baal ya nidatong goh din ohan baal, ya inalinay, “Waday apuy Apo Dios an nagah an nalpud daya, ya nepto' hidin kalnilu ya nan baalmu, at nun'oghobda! Ya ten unna' oha ya anggay hi limmayaw ta umalia' an mangibaag ay he\"a!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JB1_17","019_1_17","JOB","1","17","17","Ya hidin wan ipada'puh din miyadwan baalnay alyona ya nidatong goh din ohan baal, ya inalinay, “Waday tulun himpampun an nalpud Chaldea an immali ta ginubat da'mi, ya nun'akawda nan kamilu, ya pinatoyday udum an baalmu! Ammunaa' an na'angang hi limmayaw an umalin mangibaag ay he\"a!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JB1_18","019_1_18","JOB","1","18","18","Ya hidin wan ipada'puh goh din baalnay alyona ya nidatong goh di ohan baal an miyapat, ya inalinay, “Nan linala'i ya binabain imbabaluymu an mangmangan hinan way abung din agidan pangpangullu, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JB1_19","019_1_19","JOB","1","19","19","mu himbumagga ya waday mabi'ah an puo' an nalpuh nan mapulun, ya dinalapuhna nan abung ta natu\"in, at nun'a'ipitda, ya nun'atoyda, ya anggay ha\"in hi agguy natoy, at ten immalia' an mangibaag ay he\"a!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JB1_20","019_1_20","JOB","1","20","20","Ya natana'dog hi Job, ya linapditna ta nahekhek din lubungna, ya minukmukanay buu' hi uluna, ya nunlu'bub hinan luta ta dayawonah Apo Dios ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JB1_21","019_1_21","JOB","1","21","21","an inalinay, “Ha\"in ya nangiw'iwadyaa' hidin nangitungawan inan ha\"in, at mangiw'iwadyaa' goh hi ataya'. Nan Ap'apuy nangidat, at Hiya goh di mamangngad. Mipabagtu nan Ap'apu!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JB1_22","019_1_22","JOB","1","22","22","Ya ta\"on un umat hinay na'at mu agguy ahan numbahol hi Job ti agguyna impabahol ay Apo Dios. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JB2_1","019_2_1","JOB","2","1","1","Ya nadatngan heden algaw hi immayan nan a'anghel hinan Ap'apu, ya nitnud goh hi Satanas ay dida ta mipattig goh ay Apo Dios. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JB2_2","019_2_2","JOB","2","2","2","Ya inalin Apo Dios ay Satanas di, “Hay nalpuwam?” Ya tembalnan inalinay, “Un'u immuy an lene'od tun luta ta tigo' di ma'ma'at.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JB2_3","019_2_3","JOB","2","3","3","Ya inalin Apo Dios ay Satanas di, “Hay pannigmuh aat nan baal'un hi Job? Mi'id ah ohah taguh tun lutan nipaddung di aatnan hiya ti hiya ya maphod an makulug an tagu, ya ene'gonana' an Dios, ya adina aton di nappuhi. Ya ta\"on hi unna' al'alu'on ay he\"a ta abuluto' di atom an mama\"ih nitaguana an ta\"on un mi'id di dumalat mu munnanannong an nahamad damdamay aatna.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JB2_4","019_2_4","JOB","2","4","4","Ya tembal Satanas an inalinay, “Hay tagu ya idatnan amin di wadan hiya ta way atonan adi matoy. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JB2_5","019_2_5","JOB","2","5","5","At un adya pundoghom hiya at idutan da'a.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JB2_6","019_2_6","JOB","2","6","6","Ya tembal Apo Dios an inalinan Satanas di, “Aga mah ta okod'ah atom ay hiya, mu mahapul an adim ahan patayon.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JB2_7","019_2_7","JOB","2","7","7","Ya nakak hi Satanas hinan wadan Apo Dios ta immuyna numpoghaan di odol Job, at numpunlutngingiy up'upna an nete\"ah ulunah engganah dapana. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JB2_8","019_2_8","JOB","2","8","8","At numpu'upu' hi Job hidin dapul, ya innalna din itang an pohal di banga ta pangaanah din tu\"ab di poghana. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JB2_9","019_2_9","JOB","2","9","9","Ya immuy hi ahawana, ya inalinan hiyay, “Undan engganad ugwan ya inaynayunmuy pangulugmu? Idutam hi Apo Dios ta way atom an matoy!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JB2_10","019_2_10","JOB","2","10","10","Ya tembal Job an inalinay, “Nan panapitmu ya umat hi panapit nan munhalembawan babai. Undan wa ay ta maphod di idat Apo Dios ya abuluton tu'u, ya wa ay ta nappuhiy idatna ya adi tu'u abuluton?” Mu ta\"on hi un umat hinay hinoltap Job mu mi'id ahan ah nappuhih hinapitna. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JB2_11","019_2_11","JOB","2","11","11","Ya unat goh dengngol nan tulun liligwan Job nan nidugah an nappuhin na'at ay hiya ya na'amungda. Hi Eliphaz ya nalpud Teman, ya immuy goh hi Bildad an holag Shuah ya hi Zophar an iNaamah, at nunhahapitdan tulu ta umuyda idungaw hi Job ta al'alu'ondan pa'amlongon. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JB2_12","019_2_12","JOB","2","12","12","Ya unat goh wan midatongda ya inamangdah Job, mu agguyda inimmatunan, at nun'a'agah di lugwada, ya ngimmulnguldan kimmila, ya henekhekda din lubungda, ya nun'iloglogday hupu'. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JB2_13","019_2_13","JOB","2","13","13","Ya ni'yi'ibbundan hiyah nan lutah pituy algaw ya pituy labi. Ya mi'id ah ohah ni'hapit ay hiya ti nan nannigandah nan nidugah an holholtaponan dogoh. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JB3_1","019_3_1","JOB","3","1","1","Ya la'tot ya himmapit hi Job, ya inidutanah de han algaw an gutud di nitungawanan ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JB3_2","019_3_2","JOB","3","2","2","inalinay, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JB3_3","019_3_3","JOB","3","3","3","“Hay maphod ya mami'id din algaw an nitungawa' ya din labin nangalyandah nalmuwa'! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JB3_4","019_3_4","JOB","3","4","4","Ya henen algaw ya pumbalinom ni' hi helong, ya maphod ni' un aliwan Apo Dios ta un homehellong ta adi mapatalan! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JB3_5","019_3_5","JOB","3","5","5","Ya maphod hi un paddungnay maliduman, ya mahehelngan, ya munnonong nan ma'ugtul an bunut ta way atonan adi mapmaptangan! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JB3_6","019_3_6","JOB","3","6","6","Ya humehellong ta adi mibilang hi ohay algaw eden bulan unu ta adi goh mi'yuyap hi ohay algaw eden tawon! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JB3_7","019_3_7","JOB","3","7","7","Hay maphod ya ibilangyuh nen mahdom hi mi'id di hulbina ya mi'id ah amlong! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JB3_8","019_3_8","JOB","3","8","8","Ya nan tume'om an abalinandan mummandal hinan atata'ot an animal an wah nan baybay an ma'alih leviathan ta unudonda ya maphod hi unda idutan henen algaw an nitungawa'! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JB3_9","019_3_9","JOB","3","9","9","Ya adi ni' bumbummuhu' nan bittuan hinan helhelong ta adi ni' goh mapatpatalan, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JB3_10","019_3_10","JOB","3","10","10","ta ma'idutan henen nahdom ti tuwali ta inyabulutnay nitungawa' ta omod unna' munholtap hi nidugah an ligat! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JB3_11","019_3_11","JOB","3","11","11","Anaad ta agguya' tuwali natoy hidin nangipabuhu'an inan ha\"in ta hidin nitungawa' ya nami'ida'? ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JB3_12","019_3_12","JOB","3","12","12","Anaad tuwali ta hinaha'lia' ay ina, ya hinalimunana' an impa'inuman hi huhuna? ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JB3_13","019_3_13","JOB","3","13","13","Ti unna' at nin natoy hidin nitungawa', at mid al'alin ha\"in, at ihnaa' at an unna' molmolo' an me'yeb'eblay ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JB3_14","019_3_14","JOB","3","14","14","hidin a'ali ya nan u'upihyal hitun luta an din numpangiyammah nan o\"ongol an palasyuh din ataguda (an ta\"on un napa\"id ugwan), ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JB3_15","019_3_15","JOB","3","15","15","ya din numpumpapto' an adadangyan an nun'apnuy abungdah balitu' ya silver. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JB3_16","019_3_16","JOB","3","16","16","Onaynah unna' nitungaw ya nanattoya' ta inlubu'a' ya ta agguy'u tinnig di mapatal! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JB3_17","019_3_17","JOB","3","17","17","Gulat ta nilubu' nan tagu ya hiyay apogpogan di pangatandah nappuhi, ya hiyah ne pun'eblayan nan na'ab'ablay an tatagu! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JB3_18","019_3_18","JOB","3","18","18","Ya ta\"on nan nibalud ya mi'id di al'alin didah di ti mi'id mahkay mangihingal ay dida. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JB3_19","019_3_19","JOB","3","19","19","Ya an amin din nun'awotwot ya adadangyan ya wah dida, ya din baal ya liblida mahkay hinan apuda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JB3_20","019_3_20","JOB","3","20","20","Anaad udot ta ipa'alin Apo Dios di patal hinan tagun munligligat an umat ay ha\"in, ya anaad ta adina pogpogon di nitaguan di tagun hay lungdayay wan hiya ya anggay? ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JB3_21","019_3_21","JOB","3","21","21","Ti iyahupanday atayanda mu adida matmattoy, ya iyod'odolnada nan lubu' ya un nan mapla'an an gina'u. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JB3_22","019_3_22","JOB","3","22","22","Ya nidugah di pundenolanda ya umamlonganda hi unda ah'upan nan lubu'. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JB3_23","019_3_23","JOB","3","23","23","Anaad ta inaynayun Apo Dios an taguon nan agogohgoh di nitaguanan mi'id di hulbina ti mi'id di namnamana? ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JB3_24","019_3_24","JOB","3","24","24","Ya ten unna' umale'alengeng, at hiyanan mid ato' an mangan, ya tun ungi' ya ay danum an mun'ihiit. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JB3_25","019_3_25","JOB","3","25","25","Ya an amin di ita'ot'u ya nipa'annung ay ha\"in, ya nan iyogyat'u ya na'at ay ha\"in. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JB3_26","019_3_26","JOB","3","26","26","Ha\"in atog ya mi'id ah lenggop'u, ya mi'id ato' an mun'eblay an adi ahan mapogpog tun punligata'!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JB4_1","019_4_1","JOB","4","1","1","Ya hi Eliphaz an nalpud Teman ya inalinay, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JB4_2","019_4_2","JOB","4","2","2","“Job, akkay adim pahiwon ta humapita'? Ti ten adia' pa\"edpol hi unna' didindinong! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JB4_3","019_4_3","JOB","4","3","3","Adya nomnomom din inatmun nuntugun an inal'alu'mu din nadismaya, at hi Apo Dios di nange'kodanda, ya binadangam din adi umday pangulugda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JB4_4","019_4_4","JOB","4","4","4","Ya dumalat nan tugunmu ya din ad'addiy pangulugda ya pinumhod, ya inal'alu'mu nan munduwaduwan mihamad. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JB4_5","019_4_5","JOB","4","5","5","Mu ten ad ugwan an he\"ay a'atan di ligat, ya nen adim edpol an nen madismaya'a. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JB4_6","019_4_6","JOB","4","6","6","He\"a ya nahamad di aatmun hi Apo Dios di e'gonam, ya mi'id ah numbaholam at mahapul an nidugdugah di denolmu ya namnamam! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JB4_7","019_4_7","JOB","4","7","7","Nomnomom adya, undan waday taguh nahamad di aatnan na'ubah? Ya undan waday ma\"aphod an tagun napa\"i? ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JB4_8","019_4_8","JOB","4","8","8","Hay inila' hi tinnig'u ya nan tagun mangamangat hi nappuhi ya miballoh an hay nappuhi goh di ma'at ay hiya. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JB4_9","019_4_9","JOB","4","9","9","Ya mun'apa\"idah nan yahyah Apo Dios, ya mun'a'ubahdah nan bungotna. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JB4_10","019_4_10","JOB","4","10","10","Hanan nun'appuhin tatagu ya umatdah nan layon hi bubulung an atata'ot an humeeheel an manganap hi patayona ta ihdana. Mu hi Apo Dios ya pumpulupulna ta mun'a'aan nan babada. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JB4_11","019_4_11","JOB","4","11","11","Ya umatda goh hinan layon an mi'id ah panganana, at matoy, at la'tot ya nun'iwa'at an amin nan imbabaluyna. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JB4_12","019_4_12","JOB","4","12","12","Ya wada han himmapit ay ha\"in an unna inyab'abu'ab an hi'itangan an adi' donglon ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JB4_13","019_4_13","JOB","4","13","13","an umat hinan enap di taguh un nimogmog di enlo'na. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JB4_14","019_4_14","JOB","4","14","14","At ha\"in ya wimmogwoga' hi ta'ot'u, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JB4_15","019_4_15","JOB","4","15","15","ya enela' nan lennawan naluh hi angah'u, ya mamgal an amin di dutdut'u. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JB4_16","019_4_16","JOB","4","16","16","Ya hin'alina ya inta'dogna, mu adia' pa'immatun hi aatna. Mu la'tot ya dengngol'un mun'ab'abu'ab an himmapit an inalinay, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JB4_17","019_4_17","JOB","4","17","17","Undan hay taguy nahamhamad ya un hi Apo Dios? Un mah nan taguy nahamhamad di atona ya un nan nunlumun hiya? ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JB4_18","019_4_18","JOB","4","18","18","Hi Apo Dios ya inilanan agguy nahamad di aat nan baalnad abuniyan ti ta\"on nan a'anghelna ya waday ibahhawanda, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JB4_19","019_4_19","JOB","4","19","19","at iyal'allanah nan tagun nunhituh nan abung an uklit an hay hupu' di nalmuwana an nalakan megpa'dan umat hinan ul'ulappuy ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JB4_20","019_4_20","JOB","4","20","20","Ti ta\"on un mataguh nan helhelong ya mid mapto' ya matoy hi mapuyaw, ya na'ubah, at mi'id hi enggana. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JB4_21","019_4_21","JOB","4","21","21","Ya matoyda an adi umday la'engda, ya an amin di wadan dida ya mi'id an alan di udum.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JB5_1","019_5_1","JOB","5","1","1","Ya intuluy Eliphaz an himmapit an inalinay, “Mun'ayag'a akkay tuwali, Job, hi bumadang ay he\"a ta mapto' hi un way mambal ay he\"a? Ta\"on hi un'a mun'ayag hinan anghel ya mi'id di umalin mamadang ay he\"a! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JB5_2","019_5_2","JOB","5","2","2","Nan nunheglan bungot di hiyay dumalat hi atayan nan adi mangngol, ya hay amoh ya patayona nan tagun mi'id inilana. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JB5_3","019_5_3","JOB","5","3","3","Ha\"in ya hinamad'un tinnig han munlayah an ay ihunay un nahamad di nitaguana, mu hi Apo Dios ya inidutanay pamilyana. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JB5_4","019_5_4","JOB","5","4","4","At mi'id pohod ya lenggop di pi'taguan nan imbabaluyda, ya mi'id ah bumadang ay didah nan way punhumalyaan. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JB5_5","019_5_5","JOB","5","5","5","Ya nan mumpunhinaang an tatagu ya aminondan pun'a'an nan inhabal hanan munlayah, ya ta\"on nan himmangaw hinan way hubit ya ni'yalada, ya pun'alan nan mangakaw nan mun'apla'an an gina'uda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JB5_6","019_5_6","JOB","5","6","6","Nan ligat ya bo'on tun lutay nalpuwana, ya adi goh ahan humangaw hitun lutay anawotwot. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JB5_7","019_5_7","JOB","5","7","7","Mu nan tagun mitungaw ya hiyay munlumuh ligatna an umat hinan mumbanigit an malpuh nan apuy ya matu\"ug. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JB5_8","019_5_8","JOB","5","8","8","Gulat ta ha\"in di na'atana at ibaga' ay Apo Dios ta Hiyay manumalyan ha\"in. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JB5_9","019_5_9","JOB","5","9","9","Ti Hiya ya atona nan umipanoh'an adi olog di tagun mangat, ya henen umipanoh'a ya adi ma'yap. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JB5_10","019_5_10","JOB","5","10","10","Ya ipa'alinay udan hitun luta ta madanuman nan payaw. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JB5_11","019_5_11","JOB","5","11","11","Immannung an hi Apo Dios ya ipabagtuna nan tagun mangipa'ampah odolna, ya al'alu'ona nan munlungdaya. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JB5_12","019_5_12","JOB","5","12","12","Ya bahibahonay ato'aton nan bumalbali ta adida aton nan ninomnomdan ma'at. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JB5_13","019_5_13","JOB","5","13","13","Ya paddungnay bituona didah nan anala'engda ta adi ma'at an amin nan way pohdondan aton. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JB5_14","019_5_14","JOB","5","14","14","Ta ta\"on un mapatal ya homelong hinan wadanda, ya ta\"on un muntongay algaw ya ahida ap'apu'ap an ay nahdom. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JB5_15","019_5_15","JOB","5","15","15","Hi Apo Dios ya ibaliwna nan nun'awotwot hi atayanda, ya ibaliwna goh didah aton nan nidugah di abalinandan mangipaligligat ay dida. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JB5_16","019_5_16","JOB","5","16","16","Hiyay mangidat hi namnaman nan nun'awotwot, ya ipadinongnay hapit nan mangamangat hi nappuhi. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JB5_17","019_5_17","JOB","5","17","17","Mundenol nan tagun tugunon Apo Dios, at adim pahalon nan panugun nan Nidugah di Abalinanan Nabagbagtu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JB5_18","019_5_18","JOB","5","18","18","Ti hi Apo Dios ya humugat, mu du'pana goh, ya pumaligat, mu ipa'adaogna. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JB5_19","019_5_19","JOB","5","19","19","Ya hi Apo Dios ya ibaliw da'ah nan way nappuhin ma'at, ya ta\"on un do'ol di ma'at hi aguluwam mu mi'id di ma'at hi nappuhin he\"a. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JB5_20","019_5_20","JOB","5","20","20","Ya gulat ta waday batel ya pawadaonay tanudmu ta adi'a matoy, ya ibaliw da'ah nan way gubat ta adi'a mapatoy. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JB5_21","019_5_21","JOB","5","21","21","Ya baliwan da'ah nan way hapitondah mamuhin he\"a, at adi'a tuma'ot hi un way dumalat hi apa\"ian. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JB5_22","019_5_22","JOB","5","22","22","Adi'a goh tuma'ot an ta\"on un atata'ot di ma'at ya batel, ya adim ta'tan nan atata'ot an animal hi bubulung an agguy na'amu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JB5_23","019_5_23","JOB","5","23","23","Ti nan animal hi bubulung ya ma'ma'ullaydan he\"a, ya mi'id ah batuh nan payaw hi aladuom. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JB5_24","019_5_24","JOB","5","24","24","At mi'id al'alih nan abungmu, ya gulat ta uyapom nan kalnilum at mi'id ah ohah na'utaw. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JB5_25","019_5_25","JOB","5","25","25","Ya innilaom an dumo'ol di imbabaluymu, ya gun dumo'ol di a'apum an umat hi ado'ol nan holo' hitun luta. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JB5_26","019_5_26","JOB","5","26","26","Ya adu\"oy di pi'taguam, at mabimabi'ah di odolmuh engganah nan algaw an gutud di atayam an umat hinan paguy an hodon ta matong un ma'ala. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JB5_27","019_5_27","JOB","5","27","27","Da'mi ya inadalmiy aat date, at ene'dammi, ya immannung an ma'at hatu. At he\"a, Job, ya mahapul an donglom ya innilaom ta way pumhodam.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JB6_1","019_6_1","JOB","6","1","1","Ya tembal Job an inalinay, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JB6_2","019_6_2","JOB","6","2","2","“Gulat ta makilu tun ligat'u ya tun holholtapo' ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JB6_3","019_6_3","JOB","6","3","3","ya madamdamotda ya un nan panag hinan pingit di baybay. At adi ayu manoh'ah un anaad ta umat hituy panaphapit'u ti ha\"in ya adi' nomnomon di hapito' ya hinapit'u. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JB6_4","019_6_4","JOB","6","4","4","Nan panan Apo Dios ya paddungnay ne'nan ha\"in, ya nunhawang hi odol'u, ya niwa'at hi odol'uy habidungna. Ya paddungna goh unna hinonhonod nan numbino'ob'on an atata'ot an ma'at ay ha\"in. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JB6_5","019_6_5","JOB","6","5","5","Un mah mi'id di biyang'un munlili? Ta\"on nan dongki ya baka ya mungngoo'dah un mi'id di holo' hi ononda! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JB6_6","019_6_6","JOB","6","6","6","Ya undan way mamhod an mangihdah nan mihdan mi'id di ahina? Wada mah di polhat nan mumpaha' hinan itlog? ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JB6_7","019_6_7","JOB","6","7","7","Ha\"in ya adi' pohdon an onon di umat hinan ma'an ti lummuh dogoh'u! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JB6_8","019_6_8","JOB","6","8","8","Anaad nin ta adi idat Apo Dios nan odowo' ay Hiya? Ya anaad nin ta adina abuluton nan inluwalu' ay Hiya? ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JB6_9","019_6_9","JOB","6","9","9","Ti hay pohdo' ya abulutona ta unna' ni' ubahon, at nonong ya pinatoya'. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JB6_10","019_6_10","JOB","6","10","10","Un adya inila' an patayona' ay Hiya at nunheglay amlong'u an ta\"on hi un nidugah di ligat'u ti inila' an agguy'u ahan imbahhaw din inyuldina an na'ahhamad an Dios. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JB6_11","019_6_11","JOB","6","11","11","Ya mi'id mahkay bi'ah'u, at hay namnamao' mah? Ya anaad ta ma'ud'udman tun pi'tagua' an ten mi'id damdamay maphod hi hahalimido'? ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JB6_12","019_6_12","JOB","6","12","12","Undan umat hinan batuy bi'ah'u, unu umat hinan gambang di odol'u? ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JB6_13","019_6_13","JOB","6","13","13","Ha\"in ya ten mi'id di bi'ah'u, at adi' abalinan an mamadang hi odol'u, ya ten mi'id goh di mabalin hi ay'u pumpabadangan. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JB6_14","019_6_14","JOB","6","14","14","At un adya makulug an ligwa' da'yu, at mabalin an badangana' hitun nidugah an ligat'u an ta\"on unyu alyon hi un'u din'ug nan na'abbagbagtun Dios? ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JB6_15","019_6_15","JOB","6","15","15","Mu da'yun liligwa' ya adia' mundenol ay da'yu ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JB6_16","019_6_16","JOB","6","16","16","ti umat ayuh nan ginnaw an wa ay ta ma'anang nan dalallu ya mundatong, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JB6_17","019_6_17","JOB","6","17","17","mu wa ay ta nan gutud di ugaw ya natdu' an ma'ammaganan. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JB6_18","019_6_18","JOB","6","18","18","Ya umat ayu goh hinan himpamulog an mumbaat an ehegweday pange'wandan dumalat di panganapandah danum hi inumonda, at mi'id poto' di le'dondah nan mapulun, at la'tot ya nun'atoyda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JB6_19","019_6_19","JOB","6","19","19","Mun'anap hi danum din mumbaat an nalpud Tema ya ad Sheba, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JB6_20","019_6_20","JOB","6","20","20","mu gapu ta mi'id di inah'upandah nan ginnaw an mamaga at mi'id ahan di namnamada. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JB6_21","019_6_21","JOB","6","21","21","Da'yu ya umat ayuh na ti mi'id ibadangyu ti hidin nanniganyuh tun holholtapo' an ligat'u ya immogyat ayuh ta'otyu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JB6_22","019_6_22","JOB","6","22","22","Undan way nun'adawa' hi nangalya' hi idatana' ay da'yu? ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JB6_23","019_6_23","JOB","6","23","23","Unu undan way inali' hi bayadanyuy binuhul'u ta way ato' an mabaliwan? ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JB6_24","019_6_24","JOB","6","24","24","Ya undan way nibahhaw hi inat'uh nappuhi? Ibaagyu ta way ato' an duminong! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JB6_25","019_6_25","JOB","6","25","25","Nan nahamad an panapit an gumilat ya munha'it hi donglon, mu nan panaphapityu ya layah, at mi'id di hulbina! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JB6_26","019_6_26","JOB","6","26","26","Ya anaad ta alyonyuh unyu andongon tun hapito' an munligligat, ya inaliyuh un umat hi tuyup nan hinapit'un un maluh ya anggay? ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JB6_27","019_6_27","JOB","6","27","27","Ya da'yu ya iyu'nuhyu ta way atonyun mangawit hinan nguhu, ya ta\"on nan ligwayu ya inihbutyu ta mumbalindah baal ta nan hubutday umadangyananyu! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JB6_28","019_6_28","JOB","6","28","28","Mu ad ugwan ya ihamhamadyu ni' an mannig ay ha\"in! Undan waday nunlayaha' ay da'yu? ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JB6_29","019_6_29","JOB","6","29","29","Nidugah nan gunyu ipa'leh an nappuhin ha\"in! Hay maphod ya ipogpogyu, ya adia' pabaholon ti ha\"in ya mi'id di numbahola'. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JB6_30","019_6_30","JOB","6","30","30","Undan waday nappuhih hinapit'u? Mid mapto' ya unyu nin alyon di un'u adi immatunan di aat nan maphod ya nan nappuhi!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JB7_1","019_7_1","JOB","7","1","1","Ya intuluy Job an himmapit an inalinay, “Undan adi tuwali naligat di nitaguan di tagu? Munholholtap tuwaliy tagun umat hinan baal an naligat di nitaguana, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JB7_2","019_7_2","JOB","7","2","2","ya umat hinan himbut an pohpohdona ahan an milidum, ya umat goh hinan bumo'la an un hay bino'lanay hodhodona. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JB7_3","019_7_3","JOB","7","3","3","Ya umat goh ay ha\"in ti naluh di do'ol hi bulan ya mi'id di hulbin tun nitagua', ya amahdomahdom ya un hay lungdayay nawadan ha\"in. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JB7_4","019_7_4","JOB","7","4","4","Ya wa ay ta molo'a' hinan mahdom ya unna' patu'alon hinan nolo'a' ti adukkoy di labi, ya adi umali enlo\"u, at unna' bumanallibalin ta engganah mawa'ah. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JB7_5","019_7_5","JOB","7","5","5","Ya tun odol'u ya nalipuh hi gulid, ya nabigihan ya nun'abhi nan poghah tun up'up'u, ya numpangabuhu' di nona. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JB7_6","019_7_6","JOB","7","6","6","Ya ten munnaud di alpahan di algaw'u ya un nan apuhan di hinulid an nitalunay hinan tantan an pangugut. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JB7_7","019_7_7","JOB","7","7","7","Nomnomom ni', O Dios, an heten nitagua' ya un umat hinan mumpenghan an yahhiyah, ya ten nalpah an mi'id mahkay di amlong'u ti magadyuh di pogpog tun nitagua'. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JB7_8","019_7_8","JOB","7","8","8","At nan mamannig ay ha\"in hi ad ugwan ya adia' mahkay tigon, at gulat ta anapona' mu mi'id di ah'upanda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JB7_9","019_7_9","JOB","7","9","9","Nan bunut an miho'nap ya un na'amtang ya na'ubah, ya umat hinay tagun matoy ya nilubu' ti mami'id. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JB7_10","019_7_10","JOB","7","10","10","Ya adi ahan mumbangbangngad hi abungna, at la'tot ya inaliwan nan nanginnilan hiya. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JB7_11","019_7_11","JOB","7","11","11","At hiyanan adi mabalin hi unna' dindinong ti mahapul an ibaag'un he\"ay aat tun nunheglan holholtapo' an hiyah ne dumalat hi punlilia'. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JB7_12","019_7_12","JOB","7","12","12","Anaad ta iya'aduga' ay He\"a? Unna' dan umat hinan atata'ot an animal hinan baybay an mahapul miyadug? ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JB7_13","019_7_13","JOB","7","13","13","Ya alyo' di molo'a' ta mun'eblaya', ya ta way aton nan holholtapo' an malengleng, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JB7_14","019_7_14","JOB","7","14","14","mu gunna' ipata'ot ay He\"a an dumalat nan gunmu ipa'enap ay ha\"in. Do'ol kangan di impattigmun ha\"in an atata'ot! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JB7_15","019_7_15","JOB","7","15","15","At on'onaynah unna' mumbet'ol ta matoya' ya un nan atagua' an munholholtap! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JB7_16","019_7_16","JOB","7","16","16","Pahiwo' di umat hitun pi'taguan ti ten himmigaa', at adia' bagbagan ti mi'id di hulbin damdamay pi'tagua'! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JB7_17","019_7_17","JOB","7","17","17","Anaad udot ta un ami tagu ya anggay, ya nomnomon da'mi ta halimunan da'mi? ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JB7_18","019_7_18","JOB","7","18","18","Ti gunmu hamadon an tigon hi abigabigat hinan ahelhehelhelong, ya gunmu goh tapngan. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JB7_19","019_7_19","JOB","7","19","19","Maphod nin hi unna' adi tigon ay He\"a an ta\"on hi un na'amtang ta way ato' an mun'eblay! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JB7_20","019_7_20","JOB","7","20","20","Gulat ta numbahola' ya undan way inat'un He\"an mun'ad'adug hi tagu? Anaad ta ha\"in di popot'om hi punholtapom? Undan ha\"in di umidat hi aligatam? ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JB7_21","019_7_21","JOB","7","21","21","Undan adi ahan mabalin an aliwam di bahol'u? Ti hi awniat milubu'a', at anapona' ay He\"a, mu mi'ida' mahkay.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JB8_1","019_8_1","JOB","8","1","1","Ya tembal Bildad an holag Shuah an inalinay, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JB8_2","019_8_2","JOB","8","2","2","“Anuud di alpahan nan panapihapitam hinan mi'id di upidna an ay tuyup an mabi'ah ya naluh? ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JB8_3","019_8_3","JOB","8","3","3","Un mah mabalin an pikuwon Apo Dios nan nahamad an mihumalya? Ya undan pikuwon nan Na'abbagbagtu nan makulug? ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JB8_4","019_8_4","JOB","8","4","4","Nan imbabaluymu ya unda numbahol ay Apo Dios, at hiyaat unna minolta dida ta balloh nan nappuhin inatda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JB8_5","019_8_5","JOB","8","5","5","Mu gulat ta hi Apo Dios an nidugah di abalinanay pange'kodam ta Hiyay pumpahpahmo'am, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JB8_6","019_8_6","JOB","8","6","6","ya gulat ta immannung an mi'id ah numbaholam ay Hiya, at immannung an igohgohan da'a, at ipabangngadnan he\"a din aatmuh hopapnah nan nunhituwam! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JB8_7","019_8_7","JOB","8","7","7","At adi miyummat hidin na'ubah an inadangyanmuh din hopapnay idat Apo Dios ay he\"ah udum di algaw hi hukatna! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JB8_8","019_8_8","JOB","8","8","8","Din tataguh penghana ya nun'ala'engda, at mahapul diday pangibagam hi pun'adalam. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JB8_9","019_8_9","JOB","8","9","9","Ti ditu'ud ugwan ya un tu'u pa'itunnu, at hiyanan manghan di inila tu'u. Ya heten ihinan tu'uh tun luta ya paddungnay un tu'u ay ngaun un malmaluh. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JB8_10","019_8_10","JOB","8","10","10","Mu ta\"on ya donglom di itudtudun din o'ommod tu'uh din penghana ta way atom an manginnila. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JB8_11","019_8_11","JOB","8","11","11","Nan atlibong ya adi humangaw hinan mamagan luta ti hay humangawana ya nan bumanabaha. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JB8_12","019_8_12","JOB","8","12","12","Ya gulat ta mamaganan nan luta at diday mahhun an malangu an ta\"on unda agguy natong, at mi'id di hulbida ti adida ma'usal. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JB8_13","019_8_13","JOB","8","13","13","Ya umat hinay nitaguan di tatagun aliwandah Apo Dios ti mun'a'ubah di panahalimidda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JB8_14","019_8_14","JOB","8","14","14","Ya nilalahaw nan gegemhonda ya nan pangehdolanda ti umat hinan buut di a'agwan mapanpana\"i, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JB8_15","019_8_15","JOB","8","15","15","ya matu\"in hiyah un miyulhud hinan buut ti mun'apogtang. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JB8_16","019_8_16","JOB","8","16","16","Nan adi mangunud ay Apo Dios ya umatdah nan nitanom an niwa'at di lamutnah nan way mamaptangan ya nadadanuman an nidugah di lamutnan himmale'ad'ad hinan luta. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JB8_17","019_8_17","JOB","8","17","17","Ya nan lamutna ya umaladap hinan mabatu ta unudona nan nundengtan nan batu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JB8_18","019_8_18","JOB","8","18","18","Mu unat goh mabu'nut ya aliwan nan tataguy himmangawana, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JB8_19","019_8_19","JOB","8","19","19","at heden nitanom ya na'ubah, ya nihukat di udumnan himmangaw hidin nabu'nutana. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JB8_20","019_8_20","JOB","8","20","20","Immannung an adi inganuy Apo Dios nan tatagun mangunud ay Hiya, mu nan tatagun mangamangat hi nappuhi ya adina badangan dida. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JB8_21","019_8_21","JOB","8","21","21","At he\"a, Job, ya awniat ipa'amlong da'an Apo Dios, ya pakikiyon da'a, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JB8_22","019_8_22","JOB","8","22","22","ya bainona nan mamohol ay he\"a, ya mun'a'ubah nan numpunhituwanda.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JB9_1","019_9_1","JOB","9","1","1","Ya tembal Job an inalinay, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JB9_2","019_9_2","JOB","9","2","2","“Inila' an immannung nan inalim, mu hay aton mah di tagun mihamad di aatnah pannig Apo Dios? ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JB9_3","019_9_3","JOB","9","3","3","Ya mi'id goh ah ohah way abalinanan mi'tutut ay Hiya, ya mi'id di ohah pambalnah nan linibun imbagana. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JB9_4","019_9_4","JOB","9","4","4","Hi Apo Dios ya inilanan amin di logom, ya nidugah di abalinana, ya mid ah namohol ay Hiyah adi mamolta. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JB9_5","019_9_5","JOB","9","5","5","Hi Apo Dios ya abalinanan mangipahlig hinan aduntuduntug, ya pa\"ionah un bumungot. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JB9_6","019_9_6","JOB","9","6","6","Hiya ya ipa'alyogna tun luta ta mumpange'ehang nan nipognadana. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JB9_7","019_9_7","JOB","9","7","7","Ya abalinanan mandalon nan algaw ta adi pumtang, ya haniana nan abittubittuan ta adida dumilag. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JB9_8","019_9_8","JOB","9","8","8","Ya unna inohhaan an name'lag hi ad daya, ya anggay Hiyah dimmalan hinan tu'yap di dalluyun hinan baybay. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JB9_9","019_9_9","JOB","9","9","9","Limmunan amin di abittubittuan an ma'alih Bear, ya Orion, ya Pleiades, ya nan udum goh ta inhinana didah did daya. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JB9_10","019_9_10","JOB","9","10","10","Ditu'u ya adi tu'u pa\"innilah nan nidugah an gunna aton hinan logom, ya mi'id pogpog nan umipanoh'an gunna aton. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JB9_11","019_9_11","JOB","9","11","11","Ya ta\"on hi un maluh hi Apo Dios hinan wada' mu adi' tigon Hiya, ya ta\"on hi un meheggon ay ha\"in ya adi' elan. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JB9_12","019_9_12","JOB","9","12","12","Gulat ta idatnay atoy hinan ohan tagu ya mi'id ah mangipadinong ay Hiya, ya mi'id goh ah ohah tagun mangitulid an mangalin Hiyay, Anaad ta umat hinay atom? ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JB9_13","019_9_13","JOB","9","13","13","Hi Apo Dios ya adi ahan ma'al'alu' hi un bumungot. Hiya ya pa\"ionan amin di mi'buhul ay Hiya an ta\"on nan ma'abbi'ah an mi'hanggan Hiya an umat hinan atata'ot an animal an wah nan baybay. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JB9_14","019_9_14","JOB","9","14","14","Hay ato' mah an mambal ay Hiya, ya hay pambal'un Hiya? ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JB9_15","019_9_15","JOB","9","15","15","Ya ta\"on hi unna' agguy numbahol ay Hiya mu mi'id di inila' hi pambal'un Hiya, at hay ato' ya un'u iyal'alu' ta ehmo'ana' ay Hiyan na'abbagbagtun Huwis. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JB9_16","019_9_16","JOB","9","16","16","Mu ta\"on hi unna iyabulut an humapita' mu adi' kulugon hi unna abuluton di hapito'. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JB9_17","019_9_17","JOB","9","17","17","Ya ipa'alinay puo' ta way mama\"in ha\"in, ya inudmana tun holholtapo' an ta\"on un mi'id di dimmalat. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JB9_18","019_9_18","JOB","9","18","18","Ya nunnaud an mahonhonod di ipa'alinan ligat ay ha\"in an adina ahan battanan. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JB9_19","019_9_19","JOB","9","19","19","Ya gulat ta usalo' di bi'ah'u ya adi ahan mipaddung hinan bi'ahna ti Hiya ya nidugah an ma'abbi'ah, ya gulat ta idiklamu' mu mi'id ahan ah mabalin hi umihtiguh pangabak ay Hiyah nan mihumalya. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JB9_20","019_9_20","JOB","9","20","20","Ya ta\"on hi un mi'id di bahol'u mu hay aat nan panapit'u ya ay ihunay unna' numbahol, at an amin nan panapit'u ya hiyay mangipa'annung hi mihumalyan ha\"in. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JB9_21","019_9_21","JOB","9","21","21","Ha\"in ya agguya' numbahol, mu ta\"on ya paddungnay mi'id hulbinan ha\"in nan nitagua'. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JB9_22","019_9_22","JOB","9","22","22","An amin tu'u ya numpapaddung di aat tu'u, at hiyaat un'u alyon di, Nan mi'id di baholna ya nan numbahol ya numpapaddung ti ubahon ditu'un amin hi udum di algaw. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JB9_23","019_9_23","JOB","9","23","23","Ma'akikkih Apo Dios hi un himbumagga ya natoy nan mi'id di baholnan tagu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JB9_24","019_9_24","JOB","9","24","24","Indat Apo Dios nan abablubabluy hitun lutah nan nappuhiy pangatdan tatagu, ya lini'dupanay matan an amin nan huhuwis. Ya gulat ta bo'on hi Apo Dios di nangat at hay nangat mah? ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JB9_25","019_9_25","JOB","9","25","25","Nan algaw an gutud ten amatagu' ya ag'agan maluh ya un nan mi'tagtag, at hiyanan maluh ya mi'id di pohpohodna. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JB9_26","019_9_26","JOB","9","26","26","Ya umat goh hinan pupul an mabi'ah an umuy, ya nan agila an un himbumagga ya nayaynop, ya hene'matna nan tigonan onona. At mi'id ah ohah way abalinanan mi'hanggan Hiya ta abakona. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JB9_27","019_9_27","JOB","9","27","27","Ya gulat ta alyo' di, Adia' munlili, ya linglingo' nan holholtapo', at hukata' nan punlungdayaa' ta umemeha'! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JB9_28","019_9_28","JOB","9","28","28","Mu heten holholtapo' ya hiyay mangipata'ot ay ha\"in ti inila' an hi Apo Dios ya adia' ibilang hi mi'id baholna. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JB9_29","019_9_29","JOB","9","29","29","Ina'allin Apo Dios an nabaholana', at mi'id hulbinah un'u alyon di agguya'. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JB9_30","019_9_30","JOB","9","30","30","Ta\"on hi unna' mun'amoh ta hobono' di odol'u ya inihu'a' di ngamay'uh nan ma'abbi'ah an hobon mu adia' damdama pa\"aan hi bahol'u. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JB9_31","019_9_31","JOB","9","31","31","Hi Apo Dios ya itapala' hinan bitun ma\"agub ta ilamut'uy lugit an ta\"on nan lubung'u ya iyabaina'. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JB9_32","019_9_32","JOB","9","32","32","Maphod un umat hi taguh Apo Dios, at mabalin an tabolo' nan alyona. Ya mabalin an iyuymih nan huwis nan diklamumi ta way aton nan lilimin mipanuh. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JB9_33","019_9_33","JOB","9","33","33","Mu mi'id ah ohah way abalinanan mangipanuh ay da'min duwah nan lilimi! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JB9_34","019_9_34","JOB","9","34","34","Ya maphod goh un waday ohah way abalinanan mamogpog ay Apo Dios hinan gunna pummoltaan ay ha\"in ya ta adia' ta'tan. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JB9_35","019_9_35","JOB","9","35","35","At mabalin an humapita', ya adia' mahkay tuma'ot ay Hiya. Mu ad ugwan ya adi mabalin an humapita'.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JB10_1","019_10_1","JOB","10","1","1","Ya intuluy Job an himmapit an inalinay, “Ten unna' himmigan ten nitagua', at un nonong ya nun'ibaag'uy punlilia', ya hapito' ti ten un munha'it hi punnomnoma'. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JB10_2","019_10_2","JOB","10","2","2","At hay ilili' ay Apo Dios ya alyo' di, Adia' abohlan, mu ibaagmuh un way inat'uh dumalat hi iboboholmun ha\"in. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JB10_3","019_10_3","JOB","10","3","3","Undan umamlong'ah unna' paligligaton, ya numpahalmu nan limmum? Ya unmu dan abuluton nan at'aton nan tatagun nappuhiy pangatda? ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JB10_4","019_10_4","JOB","10","4","4","Undan nan matam ya umat hi matan di tagu, ya undan nan pannigmu ya umat hi pannigmi? ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JB10_5","019_10_5","JOB","10","5","5","Undan he'he'dod di pi'taguam unu nan tawonmu ya umat hi tawon di tagu ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JB10_6","019_10_6","JOB","10","6","6","ta mahapul an pa'atiggom hay way ibahhawa', ya hinamadmu nan pumbahola'? ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JB10_7","019_10_7","JOB","10","7","7","He\"a ya i'innilam an mi'id di numbahola', ya inilam goh an mi'id ah ohah way abalinanan mangibaliw ay ha\"in hinan aat di abalinam an nidugah. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JB10_8","019_10_8","JOB","10","8","8","He\"ay nunlumuh tun odol ya aat di tigaw'u, at undan He\"ay manimung an mangubah ay ha\"in an limmum? ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JB10_9","019_10_9","JOB","10","9","9","Nomnomom ni' ahan an hay pito' di inyammam ta limmuwa', at undan goh pumbalinona' hi hupu' goh? ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JB10_10","019_10_10","JOB","10","10","10","Ya unna' dan adi umat hi gatas an nihiit hi putun ina ta nap'ola' hidin na'amma'? ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JB10_11","019_10_11","JOB","10","11","11","Ya numpun'ummumom di tungal'u, ya numpa'unudam hi ulat, ya inudmam hi lamoh, ya bini'lugam hi up'up. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JB10_12","019_10_12","JOB","10","12","12","Ya He\"ay nangidat hi nitagua', ya impattigmuy namhodmun ha\"in, ya innaynayunmun nanalimun ay ha\"in, at matagua'. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JB10_13","019_10_13","JOB","10","13","13","Mu hiyah ne ninonomnommu tuwalih inila' hi pohdom hi atom ay ha\"in ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JB10_14","019_10_14","JOB","10","14","14","an unmu hahalepatan ta tigom unna' mumbahol, ta way pangidalatam an adi mangaliw hi numbahola'. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JB10_15","019_10_15","JOB","10","15","15","Ya wa ay ta mumbahola' ya atata'ot di ma'at ay ha\"in, ya gulat ta nan maphod di ato' ya ay mi'id di hulbinan He\"a damdama. Ya ten ihtun mahmahmo'a'! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JB10_16","019_10_16","JOB","10","16","16","Ya wa ay ta mapmaphod di nitagua' ya bota'ona' hinan aya' an umat'ah nan mabi'ah an layon an manganup ay ha\"in ta pangipattigam hinan ongol an abalinam nan punligata'. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JB10_17","019_10_17","JOB","10","17","17","Ya gun'a mun'anap hi nat'on an mun'ihtigun ha\"in ta ud'udmam di bumungtam ay ha\"in, ya numbino'ob'on di gunmu ipabahol ay ha\"in. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JB10_18","019_10_18","JOB","10","18","18","Mu anaad mah ta inyabulutmuy nitungawa'? Maphod hi unna' natoy hidin nitungawa' ta mi'id nannig ay ha\"in! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JB10_19","019_10_19","JOB","10","19","19","Ta unna' dinawat ya innayundan nangilubu' ay ha\"in ta agguya' ni' an timmagu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JB10_20","019_10_20","JOB","10","20","20","Undan adi magadyuh an malpah tun algaw hi pi'tagua'? Butiwona' ni' ta mun'am'amlonga' an ta\"on un na'amtang ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JB10_21","019_10_21","JOB","10","21","21","ya unna' umuy eden lugal an awadan di tatagun adi mumbangbangngad ti umuya' hinan lutan helong an mi'id di amlong. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JB10_22","019_10_22","JOB","10","22","22","Ya henen luta ya pa'ahhelong, ya mi'id di pohod nan wah di ti ta\"on un nan patal hidi ya ay helong.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JB11_1","019_11_1","JOB","11","1","1","Hi Zophar an iNaamah ya himmapit an inalinay, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JB11_2","019_11_2","JOB","11","2","2","“Un mah ta\"on un do'ol nan hinapitmu ya mi'id ah nambal? Undan hay ado'ol di hapiton di taguy panginnilaan an mi'id di baholna? ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JB11_3","019_11_3","JOB","11","3","3","Undan hay ninomnommu ya un mi'id di ologmin mambal hinan hapitom an mi'id upidna? Ya undan mabalin an ipadinong da'mih nan pahal an panapitmu? ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JB11_4","019_11_4","JOB","11","4","4","Inalim hi un nan makulug di unudom, ya mi'id ah baholmun Apo Dios. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JB11_5","019_11_5","JOB","11","5","5","Mu hay nomnomo' ya maphod hi un humapit hi Apo Dios ta tabolona nan ibagam ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JB11_6","019_11_6","JOB","11","6","6","ta ipa'innilanan he\"a nan do'ol an numbino'ob'on an aat di la'eng! Do'ol man di agguy tu'u inila ya nan adi tu'u ma'awatan! At innilaom an moltaon da'an Apo Dios, mu nahnot di pummoltanan he\"a ya un din na'alin moltam. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JB11_7","019_11_7","JOB","11","7","7","Undan udot ma'awatam nan agguy impa'innilan nan na'abbagbagtun Apu tu'un Dios? Undan udot abalinam an manginnilan amin hi aatna? ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JB11_8","019_11_8","JOB","11","8","8","Adi mabalin! Ti adi ma'awatan nan aat Apo Dios an umat hi inadagwin tun luta ya ad abuniyan an adi malukud, ya umat goh hi amaluhung tun lutan adi malukud. Undan udot nipaddung di inilam hi inilan Apo Dios? ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JB11_9","019_11_9","JOB","11","9","9","Ya ongol di anabagtun Apo Dios ya un tun luta, ya ambilog ya un nan baybay. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JB11_10","019_11_10","JOB","11","10","10","Ya gulat ta ipadpap da'an Apo Dios ta iyuy da'ah nan punhumalyaan ya undan udot waday way abalinanan mangipadinong ay Hiyah nan atona? ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JB11_11","019_11_11","JOB","11","11","11","Ya i'innilanay aat nan mi'id di hulbidan tatagu, ya ihamadna goh an tigon an amin di pumbaholanda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JB11_12","019_11_12","JOB","11","12","12","Undan mabalin an ma'lum nan dongki ta tagu? Umat hina goh an adi mabalin an manomnoman ya luma'eng nan tagun nakudang di nomnomna. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JB11_13","019_11_13","JOB","11","13","13","Gulat ta maphod di wadah nomnommu ya puhum at munluwalu'an Apo Dios, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JB11_14","019_11_14","JOB","11","14","14","ya gulat ta itutuyum nan baholmu, ya impogpogmun mangat hi nappuhi ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JB11_15","019_11_15","JOB","11","15","15","at mabalin mahkay an adi'a bumain, ya mahalimunan'a an mi'id di ita'otmu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JB11_16","019_11_16","JOB","11","16","16","Ya aliwam an mapogpog nan holholtapom an umat hinan datong an maluh hinan hiluk di langtay. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JB11_17","019_11_17","JOB","11","17","17","Ya ma\"ap'aphod ahan ya un nan amaphod di tongan di algaw nan pi'taguam, ya umat'ah nan helhelong an mi'id di al'ali. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JB11_18","019_11_18","JOB","11","18","18","At mi'id di al'alih nan pi'taguam, ya wada mahkay di namnamam, ya mabalin mahkay an halimunan da'an Apo Dios, at pumhod di punle'nam, ya mun'eblay'a mahkay. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JB11_19","019_11_19","JOB","11","19","19","Ya mi'id mahkay di tuma'tam hinan olo'am, ya do'ol di umalin mumbagah badang ay he\"a. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JB11_20","019_11_20","JOB","11","20","20","Mu nan nun'abaholan an tatagu ya mi'id di namnamadan mabaliwan, an anggay di atoy hi namnamaonda.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JB12_1","019_12_1","JOB","12","1","1","Ya tembal goh Job an inalinah nan ligwanay, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JB12_2","019_12_2","JOB","12","2","2","“Anakkayah an immannung an nala'eng'a an nen impa'innilam udot an amin! Nunhegla hi un'a matoy ti mi'id di udum an taguh nala'eng! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JB12_3","019_12_3","JOB","12","3","3","Mu ha\"in ya wada goh di nomnom'un umata' ay he\"a! Undan alyom un nakudang di inila' ya un he\"a? Undan way agguy nanginnilan dane? Ha\"in man goh ya inila' hanan inalim! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JB12_4","019_12_4","JOB","12","4","4","Ad ugwan ya gunna' aba'abatlan hinan liligwa' an ta\"on hi un mi'id numbahola'. Mu din hopapna ya wa ay ta mi'hapita' ay Apo Dios ya mabalin an abulutona nan iluwalu' ay Hiya. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JB12_5","019_12_5","JOB","12","5","5","Ya hay nomnom nan tagun mi'id di ligatna ya undaat goh bainon nan tagun ta\"on un agogohgoh, ya minamada ta enggay matu\"inda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JB12_6","019_12_6","JOB","12","6","6","Mu mi'id di al'alih nan pi'taguan nan mumpangakaw ya nan adi mangita'ot ay Apo Dios an hay bulul di pange'ehdolandah dayawonda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JB12_7","019_12_7","JOB","12","7","7","Ya gulat ta pohdom an innilaon at umuy'ah nan hamuti ya hinan a'animal at ituduwan da'a, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JB12_8","019_12_8","JOB","12","8","8","unu hinan habhabung an nitanom hitun luta, unu hinan ekan hi baybay ta ituduwan da'ah nan anala'engda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JB12_9","019_12_9","JOB","12","9","9","Ti undan way ohan didah agguy nanginnila an hi Apo Dios di nangat ay danen amin? ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JB12_10","019_12_10","JOB","12","10","10","Ya hi Apo Dios goh di manalimun an amin hinan limmuna, ya Hiya goh di nangdon hi ataguan an amin nan tatagu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JB12_11","019_12_11","JOB","12","11","11","Ya Hiya goh di nangiyammah timid ta panamtam hi ma'an, ya umat hi ingan mangngol hi hapit. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JB12_12","019_12_12","JOB","12","12","12","Din tataguh penghana ya numanomnomda, ya nan tatagun ma'alla'ay ya na'alla'engda. Mu hi Apo Dios ya nidugdugah di anala'engna ya abalinana. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JB12_13","019_12_13","JOB","12","13","13","Ya nan nun'ala'ay ya madadawoh di atondan manginnila, mu hi Apo Dios ya inyal'allanan madadawoh, at ahan di atonan manginnila, ya abalinanan mangat hinan pohdonan aton. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JB12_14","019_12_14","JOB","12","14","14","Ya gulat ta way pa\"ion Apo Dios ya adi mabalin an mipabangngad ta miyamma, ya gulat ta ibaludna nan tagu ya mi'id ahan di way abalinanan mangipabuhu'. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JB12_15","019_12_15","JOB","12","15","15","Ya gulat ta adi ipa'udan Apo Dios at mabtel tun luta, ya gulat goh ta ipa'alin Apo Dios di udan at mundatong hitun luta, ya nalbong. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JB12_16","019_12_16","JOB","12","16","16","Hi Apo Dios ya ma'abbi'ah ya mangam'ameh, ya Hiyay okod hinan bumalbali ya hinan mabalbaliyan an tatagu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JB12_17","019_12_17","JOB","12","17","17","Ya pumbalinona nan nun'ala'eng ya nun'anomnoman an a'ap'apuh mi'id di inilada, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JB12_18","019_12_18","JOB","12","18","18","ya impa'aanay haad nan a'alih nan pumpapto'anda, ya numbalinona didah baal an ayda himbut. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JB12_19","019_12_19","JOB","12","19","19","Ya nun'aanay haad nan papadi ya nan nun'abagtuy haadnan mumpapto', ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JB12_20","019_12_20","JOB","12","20","20","ya pogpogona nan nun'ala'eng an muntugun an pangedenolan nan tatagu, ya guluwonay nomnom nan nun'ala'eng. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JB12_21","019_12_21","JOB","12","21","21","Bainona nan nun'abagtun haadda, ya pinogpognay abalinan nan mumpapto'. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JB12_22","019_12_22","JOB","12","22","22","Ya pumbalinona nan helong an wadan di natoy ta pumatal an ta\"on un nidugah an pa'ahhelong. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JB12_23","019_12_23","JOB","12","23","23","Ya pabi'ahona nan tataguh nan ohan babluy, mu awni damdama ya impa'abakna dida. Ya impado'olna goh nan tatagu, mu awniat iwa'atna dida. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JB12_24","019_12_24","JOB","12","24","24","Ya pumbalinona nan mangipangpanguluh ay mi'id di nomnomda, ya ingnganuyna dida, at mi'id di iniladah atondan umat hinan tagun na'utaw hinan mapulun. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JB12_25","019_12_25","JOB","12","25","25","An ay paddungnay unda wah nan helong an ahi'ap'apu'ap, ya ayda nun'abutong an munhinaggaw.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JB13_1","019_13_1","JOB","13","1","1","Ya intuluy Job an himmapit an inalinay, “Ha\"in ya hinamad'un tinnig an amin hana, ya dengngol'un amin nan inalim, ya na'awata' di aatna. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JB13_2","019_13_2","JOB","13","2","2","Ya adim alyon hi un'a nala'la'eng ya un ha\"in ti an amin hanan inilam ya i'innila' goh. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JB13_3","019_13_3","JOB","13","3","3","At hay pohdo' hi pi'hapita' ya hi Apo Dios an na'abbagbagtu an bo'on da'yu, ta way ato' an mangipa'innilan Hiya an mi'id di anappuhi'. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JB13_4","019_13_4","JOB","13","4","4","Ya unna' ahan inlayalayahan ay da'yu an umat ayuh nan duktul an mi'id di ipa'adaogna. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JB13_5","019_13_5","JOB","13","5","5","At hay maphod hi atonyu ya un ayu didindinong ta olom man ya waday munnomnom an mangalih nala'eng ayu! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JB13_6","019_13_6","JOB","13","6","6","Unyu donglon nan ibaga', ya pa'innilaonyuy umatan tun hapito'. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JB13_7","019_13_7","JOB","13","7","7","Undan hay nappuhi ya layah di hapitonyuh pangihtiguyun Apo Dios? ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JB13_8","019_13_8","JOB","13","8","8","Undan da'yuy way biyangnan mangihtiguh aat di amaphodan Apo Dios, ya undan da'yuy huwisnah nan punhumalyaan? ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JB13_9","019_13_9","JOB","13","9","9","Undan makulug an mi'id ah mattig Apo Dios hi nappuhin aatyu? Undan alyonyuy un mabalin an ilayahanyuh Apo Dios an umat hinan pangilayahanyuh nan tatagu? ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JB13_10","019_13_10","JOB","13","10","10","Ta\"on hi unyu ipo\"oy nan atonyun mangipangngel hi pangihtiguyuh aat Apo Dios mu abohlan da'yu damdama. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JB13_11","019_13_11","JOB","13","11","11","Ya undan adi da'yu ipata'ot hinan nidugah an ana'abbagbagtuna, ya undan adi da'yu ipa'ogyat hinan ta'otyun Hiya? ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JB13_12","019_13_12","JOB","13","12","12","Nan panapityu an nipa\"el ya mi'id di ibadangna an umat hi dapul an umalihbu' ya na'ubah, ya umat goh hi hapiaw an pananggayu an un hay uklit di niyamma. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JB13_13","019_13_13","JOB","13","13","13","At duminong'a ta okoda' an mi'hapit ta nangamung di ma'at ay ha\"in. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JB13_14","019_13_14","JOB","13","14","14","Ha\"in ya adia' tuma'ot, at okoda' an ta\"on hi un way ma'at ay ha\"in. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JB13_15","019_13_15","JOB","13","15","15","Ya ta\"on hi unna' patayon ay Apo Dios ya Hiya damdamay kulugo', ya ta\"on un'u adi namnamaon an badangana' mu hapito' damdama nan ilili' ay Hiya. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JB13_16","019_13_16","JOB","13","16","16","At olom man ya hiyay dumalat hi abaliwa' ti inila' an mi'id di bahol'u, ya adi ahan mabalin nan nabaholan hi mi'haggangan ay Apo Dios. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JB13_17","019_13_17","JOB","13","17","17","At ihamadyun donglon nan hapito' ta innilaonyuy alyo': ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JB13_18","019_13_18","JOB","13","18","18","Ha\"in ya indadaan'uy aat nan idiklamu' ti manu ay ya inila' an mi'id di numbahola', at mabaliwana'. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JB13_19","019_13_19","JOB","13","19","19","Wada mah di mabalin an mi'hannun ha\"in an dumalat ete? Gulat ta waday ma'ah'upanyuh panginnilaan hi nibahhawa' mu ta\"on ya unna' didindinong hi engganah unna' matoy. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JB13_20","019_13_20","JOB","13","20","20","Un duwa ya anggay di mahapul hi ibaga' ay He\"an Dios'uh adim aton ay ha\"in, ya gulat ta tabolom at adia' mipo\"oy ay He\"a: ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JB13_21","019_13_21","JOB","13","21","21","Idinongmu ni' nan pummoltaam ay ha\"in, ya ipogpogmu ni' nan pana'ta'atotmun ha\"in. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JB13_22","019_13_22","JOB","13","22","22","At humapit'an ha\"in ta tabolo', unu ha\"in di humapit ta tabolom! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JB13_23","019_13_23","JOB","13","23","23","Undan atnay inat'uh nibahhaw hi numbahola'? Ipa'innilam ay ha\"in nan bahol'u! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JB13_24","019_13_24","JOB","13","24","24","Anaad ahan ta adi'a mipattig ay ha\"in an imbilanga' ay He\"ah buhulmu? ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JB13_25","019_13_25","JOB","13","25","25","Ya anaad ta ta'ta'tona' an ten mi'id di hulbi' an umata' hinan paya' an nalyaw an punggilitam, ya umata' goh hi dugi an mun'iyaddib an pudugom? ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JB13_26","019_13_26","JOB","13","26","26","Nidugah nan ipabaholmun ha\"in an ta\"on nan numbahola' hidin nete\"ah a'ung'ungnga. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JB13_27","019_13_27","JOB","13","27","27","Paddungnay unmu hinawid di hu'i', ya inhamadmun titinnig an amin di umaya', ya ta\"on nan gopa'o' ya inun'unudmu ti minalkaam di dapan'u. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JB13_28","019_13_28","JOB","13","28","28","At hay aatna mah ya unna' mun'ulay an matoy an umat hinan nadunut an ayiw, ya umata' goh hinan lubung an nun'im'iman di la'oy.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JB14_1","019_14_1","JOB","14","1","1","Ya intuluy Job an himmapit an inalinay, “Numpapaddung an hehe'he'dod ya maguguluy aat di pi'taguan an amin nan tatagun ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JB14_2","019_14_2","JOB","14","2","2","umat hinan humangaw an habhabung an maphod di tigawna, mu un na'amtang ya nalyaw, ya umatda goh hinan ngau an ag'aga ya na'ubah. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JB14_3","019_14_3","JOB","14","3","3","Un ammunah umatan di taguh na ya hinahalepatam ta way humalyaom? ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JB14_4","019_14_4","JOB","14","4","4","Mi'id ahan ah ohah agguy nabaholan hi tatagu, at undan way tagun mi'id ah pahalna? ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JB14_5","019_14_5","JOB","14","5","5","Nan pi'taguanmih tun luta ya na'i'innilan nahnot, ya nan uyap di algaw ya nalpah an lempongmuy agtudanan adi malumluman. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JB14_6","019_14_6","JOB","14","6","6","At hay maphod ya adim titiggon ta okod ami ta mi'id al'alin da'mih na'amtang hinan pangelpahanmih nan naligat an tamumih tun luta. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JB14_7","019_14_7","JOB","14","7","7","Gulat ta malngoh nan ayiw ya mabalin an humalepeng, ya himmapang, ya gun tumubu, ya immongol. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JB14_8","019_14_8","JOB","14","8","8","Ya ta\"on un nadunut di tungodnah nan luta ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JB14_9","019_14_9","JOB","14","9","9","mu adya waday danum an ta\"on hi un pa\"itang hi manebna at humalepeng an umat hinan pa'attubun nitanom. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JB14_10","019_14_10","JOB","14","10","10","Mu adi umat hinay tagu ti wa ay ta natoy ya hiyah ne apogpogan di nitaguana, at ma'aliwan ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JB14_11","019_14_11","JOB","14","11","11","an umat hinan danum hi lobong an matdu', unu umat hinan wangwang an namaganan. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JB14_12","019_14_12","JOB","14","12","12","Nan matoy an tagu ya adida ahan tumagu, ya ta\"on un mapogpog ad abuniyan ya adida damdama tumagu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JB14_13","019_14_13","JOB","14","13","13","Mu ha\"in ay, Apo Dios, ya on'onaynah unna' matoy ta ipo\"oya' ni' ay He\"ah nan lubu' ta mihinaa' hidi ta engganay ma'aan nan bungotmu! Mu adia' ni' aliwan ta idadaanmuy gutud di pamaliwam ay ha\"in. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JB14_14","019_14_14","JOB","14","14","14","Ya gulat ta matoy nan tagu ya undan goh mumbangngad ta tumagu? Mu ha\"in ya heten algaw an punligligata' ya waday halimido' hi pumhoda' hi duminngan tun ligat'u. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JB14_15","019_14_15","JOB","14","15","15","Ya wa ay ta ayagana' ay He\"a ya tabolo', ya umamlong'an ha\"in an limmum. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JB14_16","019_14_16","JOB","14","16","16","Ya wa ay ta ma'at hene ya ihamhamadmun manalimun ay ha\"in, mu adim ni' gun uyapon hay way pumbahola'. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JB14_17","019_14_17","JOB","14","17","17","Ya aliwam nan bahol'un paddungnay itapalmu, ya paddungnay pumpu'naham an amin nan nun'appuhin inat'u. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JB14_18","019_14_18","JOB","14","18","18","Mu waday gutud di pun'egdayan nan duntug, at mun'apulig di o\"ongol an batu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JB14_19","019_14_19","JOB","14","19","19","Nan mabi'ah an datong hinan ginnaw ya pun'iyanudna nan batu, ya numbulubulna nan luta. Ya umat hinay atom an mama\"ih hehemlon di tataguh tun luta. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JB14_20","019_14_20","JOB","14","20","20","He\"a ya abakom dida, ya pumbalinom an maluman di tigawda ti matoyda, ya impiyuymu didah nan wadan di ihinandah enggana. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JB14_21","019_14_21","JOB","14","21","21","Ya gulat ta mipabagtu nan imbabaluyda ya adida innilaon, ya gulat goh ta mipa'ampada ya adida tigon ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JB14_22","019_14_22","JOB","14","22","22","ta ammuna nan dogoh di odolday le'le'naonda, ya nan punlungdayaanday hihi'alonda.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JB15_1","019_15_1","JOB","15","1","1","Ya tembal Eliphaz an nalpud Teman an inalinay, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JB15_2","019_15_2","JOB","15","2","2","“Undan hiyah ne pambal nan nala'eng an tagun un mi'id hulbin nan hinapitna? Ti nan panaphapitmu ya mid upidna an mi'id ahan hulbina! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JB15_3","019_15_3","JOB","15","3","3","Adi maphod hi un nan hapiton ya mi'id hulbina ti nan umat hinan hapit ya mi'id ibadangna! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JB15_4","019_15_4","JOB","15","4","4","Nan nanapitmu ya hiyay dumalat hi pan'ugan nan udumnan tatagun Apo Dios, ya dumalat goh hi adida punluwaluan ay Hiya. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JB15_5","019_15_5","JOB","15","5","5","Nan baholmu ya hiyay panginnilaan hi nangipahapit ay he\"a an unmu hanian nan numbaholam. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JB15_6","019_15_6","JOB","15","6","6","Ya bo'on ha\"in di nangipa'innilah nan baholmu ti nalpuh timidmu, ya nan panapitmuy mangipa'innilah aatmu! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JB15_7","019_15_7","JOB","15","7","7","Undan he\"ay nahhun an nitungaw hidin penghana? Ya undan he\"ay nahhun hi nalmu ya un lumuwon Apo Dios nan dudunduntug? ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JB15_8","019_15_8","JOB","15","8","8","Ya un'a dan wagwada ta ne'e'edngol'ah nan planun Apo Dios? Un mah he\"a ya anggay di waday inilana? ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JB15_9","019_15_9","JOB","15","9","9","Ngadan di inilam an agguymi inila, ya undan way ma'awatam hi adimi ma'awatan? ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JB15_10","019_15_10","JOB","15","10","10","Hay nun'adalanmih la'engmi ya din nun'ala'ay an din nun'a'ubanan an nahhun an nitungaw ya un hi amam. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JB15_11","019_15_11","JOB","15","11","11","Undan adi umda nan pangal'alu' Apo Dios ay he\"a an nan ma'ma'ullay an intugunmi? ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JB15_12","019_15_12","JOB","15","12","12","Anaad ta paddungnay na'utaw di nomnommu ta omod un'a mabungot? Nan aguguluwan di punle'nam ya hiyay mangipabungot ay he\"ah nan pannigmun da'mi. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JB15_13","019_15_13","JOB","15","13","13","Ya un at goh hi Apo Dios di Hiyay nangipuhayam hi bungotmu ta omod un umat hinay hinapitmu? Mi'id ah ohah taguh nahamad, ya mi'id ah baholna! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JB15_14","019_15_14","JOB","15","14","14","Undan way taguh mi'id am'amungit hi baholna, ya undan way ohah tagun nitungaw an na'ahhamad di aatna? ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JB15_15","019_15_15","JOB","15","15","15","Ya ta\"on nan a'anghel ya adi goh ibilang Apo Dios didah na'ahhamad, ya ta\"on nan udum an wad abuniyan ya adida goh mibilang hi nahamad, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JB15_16","019_15_16","JOB","15","16","16","at inyal'allanah nan tagun na'abbaholan an iyom'omodnan mangat hi nappuhi! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JB15_17","019_15_17","JOB","15","17","17","At hay mahapul ya donglom ta ibaag'uy aat di tinnig'u ya nan inila' ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JB15_18","019_15_18","JOB","15","18","18","an hiyanay intudun nan nun'ala'eng ti nan intududa ya makulug an din inadaldah din o'ommodda an mi'id ah inhautda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JB15_19","019_15_19","JOB","15","19","19","An dida ya anggay di nidatan hinan luta, ya mi'id ah bunag hi ni'hitun dida, at mi'id di mangipabataan ay didah nan pangunudandan Apo Dios. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JB15_20","019_15_20","JOB","15","20","20","Nan tagun nappuhiy pangatnan mangipaligligat hi i'ibbanah tagu ya nidugah di holholtaponah ligat hi engganay un mapogpog di nitaguana. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JB15_21","019_15_21","JOB","15","21","21","Ya waday donglonah atata'ot an hapit, ya hogpon nan adi mangngol an mumpangakaw di abungnah unna nomnomon an mi'id di al'alih nitaguana. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JB15_22","019_15_22","JOB","15","22","22","Ya adi goh umuy hinan munhehellong ti tuma'ot ti ini ya waday mamatoy ay hiya! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JB15_23","019_15_23","JOB","15","23","23","Ya nan bannug ya hohoddonda ta ihdaday lamohna, at inilanan magadyuh hiyan umuy hinan helong. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JB15_24","019_15_24","JOB","15","24","24","Ya nidugah di ta'otnah nan ma'at ay hiyah awni an umat hi ta'otnah nan pangubatan di alin hiya ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JB15_25","019_15_25","JOB","15","25","25","ti hiyah ne ma'at hinan tagun mananggatangga ya ma'angohhoy ay Apo Dios. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JB15_26","019_15_26","JOB","15","26","26","Ituliddan mi'hanggan Hiya an umatdah nan tindalun mi'gubat an nahamad di hapiawna. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JB15_27","019_15_27","JOB","15","27","27","Nan nappuhiy pangatdan tatagu ya mun'atabada ya adadangyanda, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JB15_28","019_15_28","JOB","15","28","28","mu diday bumabluy hinan nataynan ya natawan an babluy hi awni. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JB15_29","019_15_29","JOB","15","29","29","At mun'a'ubah nan mun'apla'an an gina'uda ya nan inadangyanda, ya adi mahkay mihinap di inadangyandah nan babluy. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JB15_30","019_15_30","JOB","15","30","30","Ya adi mabalin an lumayawda ta taynanday atayanda, ya umatdah nan napa\"in ayiw an genhob di apuy ti hodohdaan Apo Dios dida ta ma'ubah. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JB15_31","019_15_31","JOB","15","31","31","Mahapul an adida edenol nan inadangyanda an mi'id di hulbinah udum di algaw ti mi'id di lagbuda ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JB15_32","019_15_32","JOB","15","32","32","an umat hinan ayiw an mun'agah di bungana ya un malum, ya adi bumalluy tubuna. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JB15_33","019_15_33","JOB","15","33","33","Ya umatda goh hinan greyp an mun'agah di bungana ya un madatngan nan gutud di alumana, ya umatda goh hinan olibon mun'agah di habhabungna. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JB15_34","019_15_34","JOB","15","34","34","Ya mi'id di holag nan tatagun mi'id di Diosda, ya mun'oghob di abung nan tagun mangabulut hi lagbun mili\"ud. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JB15_35","019_15_35","JOB","15","35","35","Dida hanay tatagun hay nappuhiy wah nomnomda an gun mangat hi pumbaholan. Ti hay nun'onan hi nomnomda ya nan gunda bumalbaliyan.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JB16_1","019_16_1","JOB","16","1","1","Tembal Job an inalinay, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JB16_2","019_16_2","JOB","16","2","2","“Ha\"in ya gun'u dengngol hanan hapit, ya mi'id ah maphod hi umal'alu' an umipa'amlong ay ha\"in! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JB16_3","019_16_3","JOB","16","3","3","Uya'a ya adi ayu duminong an humapihapit! Ngadan di problemayu? ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JB16_4","019_16_4","JOB","16","4","4","Ya gulat ta da'yuy mihukat ay ha\"in an maligligatan at abalina' goh an hapiton ay da'yu nan umat hinan inaliyu, ya abalina' goh an hapiton di do'ol hi aatyu ya gunna' munwigwigiwig ay da'yu! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JB16_5","019_16_5","JOB","16","5","5","Mu ha\"in ay ya adi umat hinay ato' ti nan hapito' ya umal'alu' ay da'yu! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JB16_6","019_16_6","JOB","16","6","6","Mu gulat ta humapita' ya adi damdama ma'aan di dogoh'u, ya gulat goh ta unna' didindinong ya hihidya damdama tun holholtapo' an ligat'u. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JB16_7","019_16_7","JOB","16","7","7","O Apo Dios, anaad ta umat hituy inatmun ha\"in an ten nidugah an paligligatona' ya inubahmun amin din pamilya'? ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JB16_8","019_16_8","JOB","16","8","8","Ya ten paddungnay hinawida' ay He\"a, ya te an mamattig ti ten na'ung'unga' an nun'iyamit di up'up'u, at hiyay panginnilaan anuh unna' numbahol. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JB16_9","019_16_9","JOB","16","9","9","Ya nidugah ahan di bungot Apo Dios ay ha\"in an ay ihunay unna' pumbangwah ay Hiya ti nan babana ya ay nun'ipato' hi lamoh'u, ya nan buhul'u ya atata'ot di matadah unna' tigon. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JB16_10","019_16_10","JOB","16","10","10","Hinhannulona' ya inabohlana' hinan tatagu, ya hin'umu'udduman inalulungana' ya tinapa'day apeng'u. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JB16_11","019_16_11","JOB","16","11","11","Ya ene'koda' ay Apo Dios hinan adi mangngol an tatagu, ya indata' hinan tatagun mi'id di gohgohna. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JB16_12","019_16_12","JOB","16","12","12","Hidin hopapna ya mi'id di al'alin ha\"in, mu ginuluna ti enedon Apo Dios hi bagang'u, ya nun'ihuplita', ya ha\"in di pento'nah panaon. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JB16_13","019_16_13","JOB","16","13","13","At pinananay numpinangngel hi odol'u an mi'id ahan di homo'na ti nun'ibu'lay di putu'. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JB16_14","019_16_14","JOB","16","14","14","Ya unna ahan itugtugan mamaligat ay ha\"in ti un nonong ya hinugatana' an umat hi aton nan tindaluh nan buhulna. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JB16_15","019_16_15","JOB","16","15","15","At nunlubunga' hi langgut, ya numpu'upu'a' hinan hupu' ta ipattig'uy punlungdayaa'. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JB16_16","019_16_16","JOB","16","16","16","Ya binumlah di mata' hi limmugwalugwaa', at numpangalatunnu' tun mata', at mattig an waday nappuhih na'at. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JB16_17","019_16_17","JOB","16","17","17","Ti ta\"on un ha\"in ya immannung an mi'id ah bahol'u, ya nahamad nan luwalu' ay Apo Dios. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JB16_18","019_16_18","JOB","16","18","18","He\"a ni' an luta ya adim ni' ahan aluban tun dala' an hiyay mangipa'innila ay daten na'at ay ha\"in! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JB16_19","019_16_19","JOB","16","19","19","Ya ta\"on ad ugwan ya wah did abuniyan di mun'ihtigun ha\"in an Hiyay mangibaag hi aat'u. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JB16_20","019_16_20","JOB","16","20","20","Ya henen mun'alun di nahamad an ligwa' ti donglonay luwalu' an ta\"on hi unna' kumila. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JB16_21","019_16_21","JOB","16","21","21","Ya maphod ni' hi un waday ohah tagun mangihapit ay ha\"in ay Apo Dios an umat hi aton nan ohan taguh nan nahamad an ligwana an hiyay mangihapit. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JB16_22","019_16_22","JOB","16","22","22","Ti ten nahnot di tawon hi pi'tagua', at dalano' nan dalan an miyuy hinan lugal an adi mabalin hi unna' goh mumbangngad.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JB17_1","019_17_1","JOB","17","1","1","Ya intuluy Job an himmapit an inalinay, “Ha\"in ya ma'allungdayaa' ti un nahnot di nitagua', ya nan lubu' ya nidadaan an mamannod ay ha\"in. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JB17_2","019_17_2","JOB","17","2","2","Ya ten lini'uba' hitun mamohol ay ha\"in, ya titiggo' didan pahapahalona'. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JB17_3","019_17_3","JOB","17","3","3","O Apo Dios, ibaliwa' ni' ahan ay He\"a ta ibaagmun mi'id di bahol'u ti mi'id di udum hi mangibaliw ay ha\"in! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JB17_4","019_17_4","JOB","17","4","4","Nan nomnomda ya hinaniam, at hiyanan adida ma'awatan, at nan atondan ha\"in ya adim ni' ahan iyabulut an ma'at. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JB17_5","019_17_5","JOB","17","5","5","Gulat ta han tagun malagbuan ta pabaholonay ligwana ya nan moltan den tagu ya miyewel hinan imbabaluyna. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JB17_6","019_17_6","JOB","17","6","6","Mu hi Apo Dios ya inyabulutnay pangul'ulgudan nan tataguh apahiwa', at nuntukpaanda tun angah'u. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JB17_7","019_17_7","JOB","17","7","7","Ya dumalat tun nidugah an punlungdayaa' ya adi tummig tun mata', ya tun odol'u ya un tungal ya anggay. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JB17_8","019_17_8","JOB","17","8","8","At nan mangalih un mi'id di inatdah nappuhi ya manoh'ada, ya nan mangalih mi'id baholda ya alyonday un mi'id di Dios'u. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JB17_9","019_17_9","JOB","17","9","9","Ya nan mangalih un nahamad di aatda ya iyal'alladan mangiyamlah nan anahamadda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JB17_10","019_17_10","JOB","17","10","10","Mu gulat ta umalidan amin hinan way hinagang'u at mi'id di ohan didah alyo' hi nala'eng. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JB17_11","019_17_11","JOB","17","11","11","Nagtud tun algaw'u, ya agguy nipa'annung din ninomnom'uh ato' hitun atagu', at mi'id di namnama'. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JB17_12","019_17_12","JOB","17","12","12","Ya daten liligwa' ya ta\"on hi un helong ya inalidah un mapatal, ya ta\"on hi un hehellong ya inaliday na'uy an pumatal! Mu ha\"in ya inila' an immannung an wagwadaa' hinan helong. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JB17_13","019_17_13","JOB","17","13","13","Hay hodhodo' hi namnamao' ya nan lubu' an paddungnay babluy nan nun'atoy ta hidiy ihina' an molo' hinan munhehellong. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JB17_14","019_17_14","JOB","17","14","14","Gulat ta alyo' di nan lubu' di hi ama' ya gulat goh ta alyo' di nan begeh di hi ina' unu a'agi' ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JB17_15","019_17_15","JOB","17","15","15","at undan mah nin way nahamad hi hehemlo'? Gulat ta wada at hay mangibaag nin? ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JB17_16","019_17_16","JOB","17","16","16","Ya undan mitnud ay ha\"in henen hehemlo' hidin gutud di ataya'? Adi, ti ma'ubah hi unna' matoy!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JB18_1","019_18_1","JOB","18","1","1","Ya tembal Bildad an holag Shuah an inalinay, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JB18_2","019_18_2","JOB","18","2","2","“Anuud mah di pangidinngam an gun humapihapit? Hay maphod ya idinongmu ta way atonmin mi'haphapit ay he\"a! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JB18_3","019_18_3","JOB","18","3","3","Anaad ta un da'mi ibilang hi paddungnay animal? Ay ihunay un ami munlayah hi pannigmu! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JB18_4","019_18_4","JOB","18","4","4","Ya unmu pa\"ion di odolmun dumalat nan bungotmu. Mu undan mabalin ta dumalat hene ya mahukatan tun luta ta mahlig nan duntug? ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JB18_5","019_18_5","JOB","18","5","5","Makulug an ag'agan ma'ubah nan nappuhin tagun umat hinan hilaw an mun'adop ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JB18_6","019_18_6","JOB","18","6","6","ta homelong nan abung ti adi mipabnang nan hilaw. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JB18_7","019_18_7","JOB","18","7","7","Din panalan hidin hopapna ya mabi'ah, mu ad ugwan ya un miyoh'oha ti mitalupinay di hu'ina, at nan nappuhin pangatnay manalibdud ay hiya. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JB18_8","019_18_8","JOB","18","8","8","Ya adina elan ya ene'wanah nan wadan di hulu, at egpa'na ya nahuluy hu'ina, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JB18_9","019_18_9","JOB","18","9","9","at mahulu nan mu'udna, ya impa'ud nan hulu hiya. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JB18_10","019_18_10","JOB","18","10","10","Ya waday nahophopan an bituh mangna ay hiyah nan dalan an pange'wana, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JB18_11","019_18_11","JOB","18","11","11","ya an amin nan pange'wana ya mimitnud nan nidugah an umipata'ot ay hiyan paddungnay unda pudugon. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JB18_12","019_18_12","JOB","18","12","12","Hiya ya adangyan hidin hopapna, mu ad ugwan ya munhinaang. Ya nan nidadaan an mamannod ay hiya ya nan punligatan. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JB18_13","019_18_13","JOB","18","13","13","Atata'ot di dogohnan nalipuh di odolna, ya mun'abulu' an amin di up'upna, at hay atayanay hodhodona. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JB18_14","019_18_14","JOB","18","14","14","Hay atoy di mangilayaw ay hiyah nan abungnan awadan an amin di gina'una, ya nungguyudna ta iyuynah nan alin di atata'ot. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JB18_15","019_18_15","JOB","18","15","15","Ya nan abungna ya ma'ubah ti gohbon nan mundalang an budbuda, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JB18_16","019_18_16","JOB","18","16","16","at hiya ya umat hinan ayiw an mete\"ah lamutnan mamaganan ta engganah nan hapangna. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JB18_17","019_18_17","JOB","18","17","17","At ma'ubah di panginomnomandan hiyah tun luta, ya ta\"on un nan ngadana ya mi'id hitun luta. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JB18_18","019_18_18","JOB","18","18","18","Ya mapakak hiyah nan wadan di mapatal ta miyuy hinan munhehellong ta ma'ubah hitun luta. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JB18_19","019_18_19","JOB","18","19","19","Ya mi'id ahan ah holagnah taynana, ya hidih nan punhituwanan babluy ya mi'id ah ohah mataguh nan pamilyana. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JB18_20","019_18_20","JOB","18","20","20","Ya an amin nan mangngol hinan nappuhin ma'at ay hiya an mete\"ah buhu'an di algaw ta engganah nan a'unugan di algaw ya umogyatda, ya wumogwogdah ta'otdah nan ma'at. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JB18_21","019_18_21","JOB","18","21","21","Hiyah ne ma'at hi moltan nan mangamangat hinan pumbaholan, at umat hinay ma'at hinan man'ug an adi mange'gon ay Apo Dios.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JB19_1","019_19_1","JOB","19","1","1","Ya tembal Job an inalinay, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JB19_2","019_19_2","JOB","19","2","2","“Anuud nin di pangidinnganyun mangipaligat ay ha\"in? Ti ten unyu mamaon tun punholholtapa', ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JB19_3","019_19_3","JOB","19","3","3","ya ten papulunad ugwan hi gunyu pamahapahalan ay ha\"in! Un ayu dan adi bumain enen gunyu aton? ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JB19_4","019_19_4","JOB","19","4","4","Ta\"on ahan un immannung an numbahola' mu mi'id di biyangyu ti ha\"in di okod, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JB19_5","019_19_5","JOB","19","5","5","ya ta\"on hi unyu alyon hi un ayu nabagbagtu ya un ha\"in ya imbilangyu tun punligligata' hi mangipa'innilan ha\"in ya numbahola' ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JB19_6","019_19_6","JOB","19","6","6","mu undan mi'id inilayun hi Apo Dios di nangat hi umat hitu? Hiya ya paddungnay hinulua' ta pampapnan ha\"in. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JB19_7","019_19_7","JOB","19","7","7","Ya nunlilia', mu mi'id ah managgung an mangngol ay ha\"in, ya numpabadanga', mu mi'id di mamadang ay ha\"in an ta\"on ah oha. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JB19_8","019_19_8","JOB","19","8","8","Hiya ya hinawananay dalano' ta mi'id di pange'wa', ya impahelongnay dalano' ta adi mattig. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JB19_9","019_19_9","JOB","19","9","9","Ya inubahnan amin di inadangyan'u ya din anabagtu' an pange'gonan nan tatagun ha\"in. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JB19_10","019_19_10","JOB","19","10","10","Hiya ya pinaligata', at nalipuh di odol'uh dogoh ta engganay unna' ubahon, ya nan namnama' ya ay ayiw an nabu'nut, ya niwallang, at nalyaw. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JB19_11","019_19_11","JOB","19","11","11","Hiya ya nidugah di bungotnan ha\"in, ya imbilanga' hi nidugah an buhulna. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JB19_12","019_19_12","JOB","19","12","12","Ya hennagna nan tindaluna, at nundadaanda ta gubatona' ya lini'ubday abung'u. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JB19_13","019_19_13","JOB","19","13","13","Ya hennagna nan a'agi' ta umadagwidan ha\"in, ya an amin din liligwa' hidin hopapna ya indinongdan mi'ligwa mahkay ay ha\"in. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JB19_14","019_19_14","JOB","19","14","14","Ya tinaynana' hinan tutulang'u, ya umat goh hinan liligwa'. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JB19_15","019_19_15","JOB","19","15","15","Ya din minangili' ya naliwana', ya din baal'u ya hay pannigdan ha\"in ya unna' ay bunag. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JB19_16","019_19_16","JOB","19","16","16","Ya unat goh mun'ayaga' hidin baal'u ya adia' udot haghaggungon mahkay ad ugwan, ya adia' ahan igohgohan. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JB19_17","019_19_17","JOB","19","17","17","Ya ta\"on hi ahawa' ya adi pa\"edpol hinan hunghung di hodohda', ya an amin nan a'agi' ya din'uga' an binataanana'. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JB19_18","019_19_18","JOB","19","18","18","Ya ta\"on nan ung'ungungnga ya pahiwona' ti wa ay ta tigona' hi unna' meheggon ay dida ya abatlana'. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JB19_19","019_19_19","JOB","19","19","19","Ya an amin din nahamad an liligwa' ya din pohpohdo' ya din'uga'. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JB19_20","019_19_20","JOB","19","20","20","Ya ten na\"ung'unga' ahan, at mattig tun tungal'u, ya un hi'ihi'itangan at matoya'. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JB19_21","019_19_21","JOB","19","21","21","At da'yun liligwa' ya hom'ona' ni' ti manu ay ya unna' indatan ay Apo Dios hi ligat'u! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JB19_22","019_19_22","JOB","19","22","22","Ya anaad ta paligatona' ay da'yun umat hinan aton Apo Dios? Un ayu dan adi humigan gun mangipaligat ay ha\"in? ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JB19_23","019_19_23","JOB","19","23","23","Maphod hi un waday mangitudo' hitun hapito' ta iyammadah liblu, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JB19_24","019_19_24","JOB","19","24","24","unu ihelheldah nan batu ta way atonan minaynayun ta adi ma'aliwan! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JB19_25","019_19_25","JOB","19","25","25","Hay inila' ya matattagu nan Baliw'u, at hitun apogpogana ya umalih tun lutan mumpapto', at Hiyay okod ay ha\"in. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JB19_26","019_19_26","JOB","19","26","26","Ya ta\"on unna' matoy ta mapitay tun odol'u mu tigo' damdamah Apo Dios. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JB19_27","019_19_27","JOB","19","27","27","Immannung an hamado' an tigon hi Apo Dios, ya umamlonga' ahan an mannig ay Hiya. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JB19_28","019_19_28","JOB","19","28","28","Mu ad ugwan ya numanomnom ayun liligwa' hi ipabaholyun ha\"in, ya ipaha'ityuy nomnom'u ti alyonyuy un hay bahol'uy dimmalat hitun ma'ma'at ay ha\"in. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JB19_29","019_19_29","JOB","19","29","29","Mu nomnomonyun awni ta madatngan di algaw at mahumalya ayun ne han aat di punnomnomyu ta way panginnilaanyun waday munhumalyah tagu!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JB20_1","019_20_1","JOB","20","1","1","Hi Zophar an nalpud Naamah ya tembalnan inalinay, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JB20_2","019_20_2","JOB","20","2","2","“Ten un maguguluy punnomnoma', ya ten adia' pa\"edpol hi aat nan nanapitmu, at mahapul an tabolo' he\"a! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JB20_3","019_20_3","JOB","20","3","3","Nan hinapitmu ya umipapahal ay ha\"in, mu inila' di pambal'u. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JB20_4","019_20_4","JOB","20","4","4","Undan agguymu inilan hidin penghana ya hay taguy nahhun hi nihinah tun luta ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JB20_5","019_20_5","JOB","20","5","5","ya adi madnoy di pangabakan hinan nappuhiy pangatna? Ya un na'amtang di umamlongan nan mi'id di dayawonda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JB20_6","019_20_6","JOB","20","6","6","Ya ta\"on un umatam ad abuniyan di pumpahiyaana ya mitu'dud hinan bunut di uluna ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JB20_7","019_20_7","JOB","20","7","7","mu ma'ubah hiyah enggana damdaman umat hinan analugitna an umuyna ipo\"oy. At din nangin'innilan hiya ya alyonday, Hay immayana nin? ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JB20_8","019_20_8","JOB","20","8","8","At ma'ubah an umat hinan enap hi mahdom an ma'utaw, at mi'id an adi mahkay tigon hi enggana. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JB20_9","019_20_9","JOB","20","9","9","At din liligwana ya nan pamilyana ya adida ahan ipidwan tigon hiya, ya ta\"on un din lugal an nunhituwana ya mi'id goh mattig ay hiyah di. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JB20_10","019_20_10","JOB","20","10","10","At nan imbabaluyna ya mahapul an diday mangibangngad hinan way innalnah nan nun'awotwot, ya ta\"on hi un hiya ya mahapul goh an bayadanan dida. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JB20_11","019_20_11","JOB","20","11","11","Hidin a'ungana ya mabi'ah di odolna, mu hi awniat mumbalin hi hupu'. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JB20_12","019_20_12","JOB","20","12","12","Nan nun'appuhi ya paddungnay munlameeh di panaphapitna ti ipo\"oynah nan inogban nan dilana. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JB20_13","019_20_13","JOB","20","13","13","Ya adina abalinan an ibula an unnaat goh iya'amel ti pohdonay tamtamna. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JB20_14","019_20_14","JOB","20","14","14","Mu nan inana ya pumait hi putuna an ay bininun di ulog hi odolna. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JB20_15","019_20_15","JOB","20","15","15","Ya nan inadangyanan nalpuh akaw ya ad ugwan ya paddungnay utaona ti ta\"on hi un wah putuna mu ipa'utan Apo Dios damdama. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JB20_16","019_20_16","JOB","20","16","16","Umat hi habidung di nun'u'muna an ay habidung di ulog an pumatoy. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JB20_17","019_20_17","JOB","20","17","17","At nan adi mahkay tumagu ya adina pun'am'amlongan nan do'ol an idat Apo Dios an umat hi lanan di olibo, ya gatas, ya danum di alig. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JB20_18","019_20_18","JOB","20","18","18","At nan intamuana ya mi'id di gunuhana ti nan nunla'ula'uana ya adina hiya ipa'amlong. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JB20_19","019_20_19","JOB","20","19","19","Ti manu ay ya unna hiniwihiwitan ya linayalayahan nan nun'awotwot, ya penlohna nan abung an inyamman di udumna. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JB20_20","019_20_20","JOB","20","20","20","Ya ta\"on un hiya ya pimmunghapunghan mu adi damdama mahengla, at hiyanan an amin din innalnan pohdona ya mi'id ahan inangangda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JB20_21","019_20_21","JOB","20","21","21","Ya mi'id ahan ah na'angang ti innaldan amin, at napogpog di inadangyana. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JB20_22","019_20_22","JOB","20","22","22","Ti hidin immadangyanana ya nawaday ligatna, at napa\"in amin, at nun'a'ubah din inadangyana. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JB20_23","019_20_23","JOB","20","23","23","Ya hidin inanan amin din pohdona ta na\"abhug ya un moltaon Apo Dios hiyah nan nidugah an bungotna. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JB20_24","019_20_24","JOB","20","24","24","Ya ta\"on un melwang nan hanggap ay hiya mu nan gambang an panay me'nan hiya. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JB20_25","019_20_25","JOB","20","25","25","At munhawang nan panah odolna, ya nan tulid di panan umela'elat ya nunhawang hi akbuna, at nidugah di ta'otna! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JB20_26","019_20_26","JOB","20","26","26","Ya din mun'aphod an gina'una ya ubahon nan helong, ya nan nidugah an gimmagaban apuy di manghob ay hiya, at mumpe'yeghob an amin din gina'unan na'angang hinan abungna ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JB20_27","019_20_27","JOB","20","27","27","ta nan wad abuniyan ya wah tun lutay mangipanuh an henen tagu ya numbahol. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JB20_28","019_20_28","JOB","20","28","28","Ya an amin nan wah abungnan inadangyana ya mun'apa\"i eden algaw an bumungtan Apo Dios an ay mabi'ah an datong. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JB20_29","019_20_29","JOB","20","29","29","At hiyah ne ma'at hinan numbahol ti hiyah ne indadaan Apo Dios hi lagbuda.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JB21_1","019_21_1","JOB","21","1","1","Ya tembal Job an inalinay, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JB21_2","019_21_2","JOB","21","2","2","“Gulat ta pohdom an umal'alu' at mahapul donglom tun hapito'. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JB21_3","019_21_3","JOB","21","3","3","Anuham ni' ta humapita' ta engganah un'u lopahon ya unmu goh ete\"an mamahipahiw ay ha\"in! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JB21_4","019_21_4","JOB","21","4","4","Undan nan tataguy punlilia' an un hi Apo Dios? Ti manu ay ya un waday dimmalat an adi' abalinan an ma'anuhan. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JB21_5","019_21_5","JOB","21","5","5","Un adya tigonyuy aat'u at manoh'a ayu, ya umogyat ayu, at upuponyuy timidyu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JB21_6","019_21_6","JOB","21","6","6","Ya wa ay ta nomnomo' di aat nan na'at ay ha\"in ya nidugah di ta'ot'un wumogwoga'. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JB21_7","019_21_7","JOB","21","7","7","Mu anaad ta nan tatagun nun'appuhiy ato'atonda ya mi'taguda ta engganay unda mun'ala'ay, ya gun ma'udman di inadangyanda? ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JB21_8","019_21_8","JOB","21","8","8","Ya tigonda nan imbabaluydan mun'ahlag, ya tigonda goh nan a'ap'apudan mumpanga'ilog. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JB21_9","019_21_9","JOB","21","9","9","Ya mi'id di al'alih nan numpunhituwanda, ya mi'id di tuma'tanda ti adi idat Apo Dios di ligatda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JB21_10","019_21_10","JOB","21","10","10","Nan manilhig an bakada ya maphod di pangundulda, ya nan obay an bakada ya mi'id al'alih nan a'lumanda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JB21_11","019_21_11","JOB","21","11","11","Ya tuminnagtag an umanay'ayam nan imbabaluyda an umat hinan uyaw an kalnilu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JB21_12","019_21_12","JOB","21","12","12","Ya gunda mungkantan iyunnuddah nan tukal di tambourine ya alpa, ya umamlongdah nan ipagangohdan tungngali. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JB21_13","019_21_13","JOB","21","13","13","Ya maphod di nitaguanda ti adangyandah tun ataguda, ya umat goh hinan atayandan mi'id ligatda ya natoyda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JB21_14","019_21_14","JOB","21","14","14","Ti alyondan Apo Dios di, Adi da'mi halimunan ta okod ami! Da'mi ya adimi pohdon an innilaon nan pohdom hi ma'at hinan nitaguanmi! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JB21_15","019_21_15","JOB","21","15","15","Undan hay aat nen Dios ta mahapul an itamuanmi Hiya? Undan way lagbumih un ami munluwalun Hiya? ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JB21_16","019_21_16","JOB","21","16","16","Inaliday un nan immadangyananda ya hay nalpuh nan intamuanda, mu henen aat di punnomnomanda ya hay inila' ya nahihinnu ahan. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JB21_17","019_21_17","JOB","21","17","17","Anaad mah ta adi moltaon Apo Dios dida? Ya uya'a mah ta agguyda nunligat? Ya gulat goh ta ipa'alin Apo Dios di ligat an dumalat nan bungotna ya adina ilagat dida. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JB21_18","019_21_18","JOB","21","18","18","Ya anaad mah ta adina moltaon dida an umat hi aton nan mabi'ah an tuyup hinan dagamin pun'iyaddibna? Adina! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JB21_19","019_21_19","JOB","21","19","19","Ya inalim un moltaon Apo Dios nan ung'ungungngan dumalat nan numbaholan amana, mu anaad ta bo'on at goh nan numbahol di moltaona ta way atonan manginnilah aat di numbaholana? ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JB21_20","019_21_20","JOB","21","20","20","Maphod hi un holtapon nan gun mumbahol di moltada ta male'naday aat di bungot Apo Dios an nidugah di abalinana! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JB21_21","019_21_21","JOB","21","21","21","Ti gulat ta malpah an matoyda at undan mabalin an nomnomonay un way ma'at hinan imbabaluyna? ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JB21_22","019_21_22","JOB","21","22","22","Undan way abalinan di tagun mangitudun Apo Dios? Mi'id! Ti hi Apo Dios di munhumalyah nan tatagun ta\"on hi un nan na'abbagbagtuy haadna. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JB21_23","019_21_23","JOB","21","23","23","Nan udumnan tatagu ya mi'id di al'alih ma'at ay didah engganah atayanda, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JB21_24","019_21_24","JOB","21","24","24","ya mun'am'amlongda ti wadan amin di mahapuldah nitaguanda, at umamlo'amlongdah engganay atayanda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JB21_25","019_21_25","JOB","21","25","25","Ya nan udumnan tatagu ya nun'awotwotda an unda ago'agogohgoh ta engganay unda matoy. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JB21_26","019_21_26","JOB","21","26","26","Mu waday apogpogan tu'un amin ti mun'atoy tu'u ya nun'ilubu' tu'u, ya numpapaddung an pun'a'an ditu'un amin hi begeh. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JB21_27","019_21_27","JOB","21","27","27","Inila' di nappuhin wah nan nomnommu an pamihulmun ha\"in ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JB21_28","019_21_28","JOB","21","28","28","ti hay ibagam ya alyom di, Undan mamolta nan adangyan an tagun hay nappuhiy ato'atona? ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JB21_29","019_21_29","JOB","21","29","29","Mu gulat ta baganyu nan numbaat at ibaagday makulug hi aatna ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JB21_30","019_21_30","JOB","21","30","30","an nan tatagun nappuhiy gunda aton di maliblih nan gutud di bumungtan Apo Dios hi pummoltaanan amin hi tatagu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JB21_31","019_21_31","JOB","21","31","31","Ya mi'id di mamahiw hinan numbaholanda, ya mi'id di mummoltan dida. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JB21_32","019_21_32","JOB","21","32","32","Ya wa ay ta iyuyda ilubu' hinan ilubu'ana an ma'a'adugan ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JB21_33","019_21_33","JOB","21","33","33","ya nidugah an do'ol di mitnud an umuy munlabun, ya do'ol di mange'gon hinan natoy an ul'ulodyondan ipali'uh hinan luta, ya inul'ullayda goh an gabunan. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JB21_34","019_21_34","JOB","21","34","34","At hay atom an mangal'alu' ay ha\"in hinan mi'id hulbinan panapitmu? An amin din nambalmun ha\"in ya mi'id ah maphod ti un layah an amin!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JB22_1","019_22_1","JOB","22","1","1","Tembal Eliphaz an iTeman an inalinay, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JB22_2","019_22_2","JOB","22","2","2","“Undan nan tagu ya waday punhulbianan Apo Dios? Ta\"on nan nala'eng an tagu ya un hay odolnay punhulbiana ya anggay! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JB22_3","019_22_3","JOB","22","3","3","Ya undan mipa'anlah Apo Dios hinan pangatam hi nahamad? Undan way pulimyunah un'a adi mumbahol? ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JB22_4","019_22_4","JOB","22","4","4","Undan nan anahamadmuy dumalat hi panugunanan he\"a ya panumalyaanan he\"a? ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JB22_5","019_22_5","JOB","22","5","5","Bo'on ahan, ti nan nappuhin ato'atom, at nan numbaholam an adi mapogpog di dumalat! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JB22_6","019_22_6","JOB","22","6","6","Ti impa'utangam nan i'ibbam hi pihhu, mu mahapul an waday pamatangda. Ya adida ay pa'abbayad hidin pihhun inutangda ya adim ibangngad din namatangda, at nangiw'iwadyada an mi'id di ilubungda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JB22_7","019_22_7","JOB","22","7","7","He\"a ya agguymu indat di inumon din na'uwaw, ya agguymu pinangan din nun'ahinaangan. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JB22_8","019_22_8","JOB","22","8","8","Ta\"on hi un'a nidugah an adangyan, ya me'gonan'a, ya ongol di abalinam, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JB22_9","019_22_9","JOB","22","9","9","mu agguymu binadangan din nun'abalun u'umutun, ya penlohmuy gina'un din nguhu, ya pinaligatmu dida. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JB22_10","019_22_10","JOB","22","10","10","At hiyay dimmalat hi nawadaan nan paddungnay bitun nale'woh ay he\"a, at hiyaat un himbumaggay timma'tam ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JB22_11","019_22_11","JOB","22","11","11","an paddungnay un'a wadah nan helong, ya ay'a nahe'nob hinan lobong. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JB22_12","019_22_12","JOB","22","12","12","Undan bo'on ad abuniyan an na'abbagbagtuy wadan Apo Dios? Ya unna dan adi uh'uhdungan nan bittuan? ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JB22_13","019_22_13","JOB","22","13","13","Mu hay pambalmu ya alyom di, Hay aton Apo Dios an mannig hinan ato'ato'? Hay atonan munhumalyah un nahahanian hinan ma'ugtul an bunut? ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JB22_14","019_22_14","JOB","22","14","14","Hay punnomnommu ya un adi tigon Apo Dios ti nali'dupan hinan ma'ugtul an bunut ti Hiya ya wah dih nan ata'nang ad abuniyan an hidi ya anggay di dumanaldallanana. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JB22_15","019_22_15","JOB","22","15","15","Unmu dan inaynayun an mangat hinan nun'appuhi an umat hidin ina'inat din tataguh penghanan nun'abaholan? ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JB22_16","019_22_16","JOB","22","16","16","Ti agguy nadatngan di gutud di atayanda, mu ay nun'iyanud din datong ay dida, at nun'a'ubahdan amin. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JB22_17","019_22_17","JOB","22","17","17","Ya inalidan Apo Dios di, Taynan da'mi ta okod ami! Hay ngadan di aton nan Nidugah di Abalinanan ditu'u? Hiyah ne inalida ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JB22_18","019_22_18","JOB","22","18","18","an ta\"on un hi Apo Dios di numpangidat hinan do'ol an mahapulda! Mu tagwan an mi'id di inila' hi umatan di punnomnoman nan nun'abaholan. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JB22_19","019_22_19","JOB","22","19","19","Mu nan nahamad an mi'id di baholda ya umamlongdah unda tigon di amoltaan nan nun'abaholan hi a'ubahanda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JB22_20","019_22_20","JOB","22","20","20","Ya alyonday, Immannung an nan buhul tu'u ya nun'a'ubahda, ya din na'angang an agguy napa\"in gina'uda ya noghob an amin! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JB22_21","019_22_21","JOB","22","21","21","At he\"a, Job, ya mahapul an mi'pohhodan'a ay Apo Dios, ya indinongmun mi'bohhol ay Hiya. At gulat ta atom at wagahan da'a, ya waday pumhodam hi udum di algaw. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JB22_22","019_22_22","JOB","22","22","22","At abulutom nan ituguna ya an amin nan hapitona, ya italeponmuh nomnommu ta adim aliwan. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JB22_23","019_22_23","JOB","22","23","23","Ya gulat ta bangngadom hi Apo Dios ta du'gom nan nun'appuhin pumbaholan at halimunan da'an Hiya, ya an amin di ma'at ay he\"a ya pumhod. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JB22_24","019_22_24","JOB","22","24","24","At mahapul an bo'on hay pihhuy pa'anhanom hi am'amon, ya nun'iwidwidmu nan balitu'mun nalpud Ophir ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JB22_25","019_22_25","JOB","22","25","25","ta nan Nidugah di Abalinanay ibilangmuh inadangyanmu, ya Hiyay na'ahhamad hi silvermu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JB22_26","019_22_26","JOB","22","26","26","At ipa'amlong da'ah nan Nidugah di Abalinana, ya mabalin mahkay an tangadom hi Apo Dios. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JB22_27","019_22_27","JOB","22","27","27","At wa ay ta munluwalu'an Hiya ya donglonay ibagam, ya inatna, at mahapul an ipa'annungmu din inhapatam ay Hiya. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JB22_28","019_22_28","JOB","22","28","28","At an amin nan nomnomom hi atom ya madadawoh an ma'at, ya an amin di umayam ya mahalimunan'a an paddungnay waday dilag an mangipangpangulun he\"a. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JB22_29","019_22_29","JOB","22","29","29","Ya gulat ta waday tagun mi'id ah namnamana ta wa ay ta mumpabadang ay Apo Dios at immannung an mabadangan. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JB22_30","019_22_30","JOB","22","30","30","Ya ta\"on nan nabaholan an tagu ya baliwana ti dumalat nan nahamad an aatmu.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JB23_1","019_23_1","JOB","23","1","1","Ya tembal Job an inalinay, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JB23_2","019_23_2","JOB","23","2","2","“Ta\"on un ad ugwan ya nidugdugah di punlilia', ya gun ma'udman di ligat'u an ta\"on hi un nidugah di dogoh tun holtapo'. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JB23_3","019_23_3","JOB","23","3","3","Ya gulat nin hi un'u inilay wadan Apo Dios at umuya' hinan wadan di inumbunana ta mi'hapita' ay Hiya ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JB23_4","019_23_4","JOB","23","4","4","ta ipa'innila' nan aat di punligligata', ya ta pun'ibaga' ay Hiyay aat di umatan di ato' hi nitagua', ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JB23_5","019_23_5","JOB","23","5","5","ya ta donglo' di pambalna, ya hinamad'un innilaon nan alyonan ha\"in. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JB23_6","019_23_6","JOB","23","6","6","Undan adina ahan donglon di alyo' ay Hiya an dumalat nan nidugah an abalinana? Adi ahan umat hina ti Hiya ya donglonay hapito'! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JB23_7","019_23_7","JOB","23","7","7","Ha\"in ya mi'id ah inat'uh nappuhi, at mabalin an mi'hapita' ay Hiya, at ibaagnan ha\"in an alyonay liblia' an mi'id ah bahol'u. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JB23_8","019_23_8","JOB","23","8","8","Mu agguy'u inilay awadan Apo Dios! Ta\"on hi ngadan di umuy'u panganapan ay Hiya ya mi'id di ah'upa'. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JB23_9","019_23_9","JOB","23","9","9","Ti manu ay ya inila' an wadah Apo Dios, mu unna' adi pa\"ah'up ay Hiya ti mi'id hidi. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JB23_10","019_23_10","JOB","23","10","10","Mu hi Apo Dios ya inilanan amin di aat'u, at inilanay umaya' ya nan ato'. Ya wa ay ta padahona' an hamadon at umata' hinan nahamad an balitu' an natanag hi apuy, at Hiya ya ibaagnan mi'id ah bahol'u. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JB23_11","019_23_11","JOB","23","11","11","Nan intugun Apo Dios di gun'u aton an miyunnud hinan pohdona, ya Hiyay inunud'uh enggana ti agguy'u ahan din'ug. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JB23_12","019_23_12","JOB","23","12","12","Ya agguy'u goh binataanan nan immandalna ti nan hinapitna ya intalepon'uh nomnom'un paddungnay nahamad an banoh'u. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JB23_13","019_23_13","JOB","23","13","13","Mu hi Apo Dios ya adi malumluman di aatna, ya mi'id ah ohah way abalinanan mangipawah nan pohdonah ma'at. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JB23_14","019_23_14","JOB","23","14","14","At ipa'annungna nan ninomnomnan ma'at ay ha\"in, ya do'ol di planunan nitalepon. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JB23_15","019_23_15","JOB","23","15","15","At hiyaat unna' wumogwog hi ta'ot'uh nan wadan di hinagangna, ya wa ay ta nomnomo' an amin hanan aatna ya Hiyay ita'ot'u. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JB23_16","019_23_16","JOB","23","16","16","Hi Apo Dios di nangipa'unay hi nomnom'u, ya nan nidugah an abalinanay nangipata'ot ay ha\"in. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JB23_17","019_23_17","JOB","23","17","17","Hay tuma'ta' ya hi Apo Dios ya bo'on nan helong an ta\"on hi un pa'ahhelong an mi'id ahan ah mattig.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JB24_1","019_24_1","JOB","24","1","1","Ya intuluy Job an himmapit an inalinay, “Anaad nin ta agguy intulag Apo Dios di algaw hi gutud di ahumalyaan? Ya anaad ta un hohoddon nan tatagun nanginnilan Hiyay algaw hi a'atana, at anuud mah nin? ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JB24_2","019_24_2","JOB","24","2","2","Ti nan tatagun nun'abaholan ya akawonday luta an pun'ipahligda nan mahon an niyammah nan igad ta dumamunay lutada, ya akawonday animal di ibbada ta iddumdah animalda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JB24_3","019_24_3","JOB","24","3","3","Ya polhonda nan dongkin di nguhu, ya nun'alada nan bakan nan umu'utun an binabai ta patang nan inutangda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JB24_4","019_24_4","JOB","24","4","4","Ya ibilangda nan nun'awotwot hi mi'id di hulbina, ya pun'ipata'otda nan agogohgoh an tatagu, at mapilitandan umuy mipo\"oy. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JB24_5","019_24_5","JOB","24","5","5","At nan nun'awotwot ya mibilangdah umat hinan agguy na'amun animal an hidih nan mapulun di panganapanah onona, ya hidi goh di panganapanah ma'an hi pananudnah nan imbabaluyna. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JB24_6","019_24_6","JOB","24","6","6","Ya mapilitandan umuy me'eb'ebto' hinan payaw di udum ta umuyda alan nan iniwangan nan numboto' hinan payaw di nun'abaholan ta way ononda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JB24_7","019_24_7","JOB","24","7","7","Ya molo'dah nan amahdomahdom an mi'id ah lubungda, ya mi'id goh di ulohdah mangipadolnat ay didah nan tungnin. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JB24_8","019_24_8","JOB","24","8","8","Ya wa ay ta madloh di udan ya ma'potda, at mumpapanguydah nan liyang hinan duntug ta hiyay ihi'ugandah pun'abunganda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JB24_9","019_24_9","JOB","24","9","9","Ya nan nun'abaholan ya alanda nan nguhun ungungan natoy hi amada ta pumbalinondah himbutda, ya nan imbabaluy nan nun'awotwot ya alanda ta bayad di inutangda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JB24_10","019_24_10","JOB","24","10","10","Nan nun'awotwot ya mapilitandan muntamuh payaw an mi'id ah lubungda ti mid atog di pangngalanda, ya ta\"on goh atog unda munhinaang ya gunda muntamu ti mi'id di pangngalandah ononda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JB24_11","019_24_11","JOB","24","11","11","Manu ti mumpogpogohdah nan olibon miyammah lana, mu adida tamtaman, ya mangammadah bayah an greyp, mu ma'uwawda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JB24_12","019_24_12","JOB","24","12","12","Ya hidih nan babluy ya madngol di kilan nan mun'agadyuh an mun'atoy ya nan kilan nan nun'ahugatan an mumpabadang, mu adi damdama donglon Apo Dios di luwaluda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JB24_13","019_24_13","JOB","24","13","13","Ya nan nun'abaholan an tatagu ya ngohoyondah Apo Dios, ya adida ahan abuluton di itudtudunan mangipapatal hi nomnom, ya adida aton nan pohdona. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JB24_14","019_24_14","JOB","24","14","14","Ya nan pumapatoy ya bumuhu' ta pumpatoyna nan nun'awotwot ya un mahkay tumalanu, ya hinan lumabi ya umuy mangakaw. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JB24_15","019_24_15","JOB","24","15","15","Ya nan gun umilugtap ya hohoddonay ahdomanana ti alyonay, Olom man ya mi'id ah mannig ay ha\"in! Ya hophopanay angahna ta mi'id ah mangimmatun ay hiya. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JB24_16","019_24_16","JOB","24","16","16","Ya wa ay ta mahdom ya punhogopday a'abung ta mangakawda, mu wa ay ta nawa'ah ya immuyda nipo\"oy an molo' ti adida pohdon di patal. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JB24_17","019_24_17","JOB","24","17","17","Hay pa'appohpohdonda ya nan munhehellong an bo'on hay mapatal ti impa'enghada nan nun'appuhin ma'ma'at hinan munhehellong. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JB24_18","019_24_18","JOB","24","18","18","Mu mun'a'ubahdah tun lutan umatdah nan upag hinan danum, ya nan lutada ya ma'idutan, at hiyanan mi'id ah umuy an muntamuh nan galdenda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JB24_19","019_24_19","JOB","24","19","19","Ya nan atoy di nangpuh hinan nun'abaholan an umat hinan lumahun potang hinan tiyalgaw an punnaudonan anangon nan immodhol an dalallu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JB24_20","019_24_20","JOB","24","20","20","Ta\"on un hi inada ya inaliwanda, at amnawan nan begeh an mumpangan hi lamohda. Umatdah nan nalngoh an ayiw an nun'a'ipung! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JB24_21","019_24_21","JOB","24","21","21","Ya manu ay umat hinay ma'at ay dida ti na\"appuhiy gunda inat hinan binabain bahig ti agguyda ahan hemmo' nan maligligat an umu'utun. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JB24_22","019_24_22","JOB","24","22","22","Mu nan nidugah di abalinan Apo Dios ya ubahona nan mun'abi'ah an ta\"on hi un nundongol di anahamadda ti mun'atoydan amin nan gun mangat hi nappuhin adida ahan mi'tagu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JB24_23","019_24_23","JOB","24","23","23","Olom ya iyabulut Apo Dios an mi'tagudah mi'id al'ali, mu titiggonay ato'atonda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JB24_24","019_24_24","JOB","24","24","24","Nan nappuhiy pangatda ya manu ti ag'agadan umadangyan, mu un na'amtang di a'e'gonanda, ya napogpog an umat hinan na'at an amin hinan tatagu ti umatdah nan paguy an nakumpay ya nalyaw. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JB24_25","019_24_25","JOB","24","25","25","Undan way mangihaut an mangalih un nibahhaw? Ya undan goh way nanamad hi un agguy immannung nan hinapit'u?” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JB25_1","019_25_1","JOB","25","1","1","Ya himmapit hi Bildad an holag Shuah an inalinay, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JB25_2","019_25_2","JOB","25","2","2","“Hi Apo Dios ya na'ahhamad an nidugah di abalinana, at Hiyay ita'ot ti Hiyay nangdon hi an amin hinan wad abuniyan. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JB25_3","019_25_3","JOB","25","3","3","Undan waday way abalinanan mangyap hinan wad abuniyan an tindaluna? Ya undan way lugal hi adi benangan nan patalna? ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JB25_4","019_25_4","JOB","25","4","4","Wada dan di ohah na'ahhamad di ugalinah nan hinagang Apo Dios? Undan way mitungaw an tagun na'ahhamad di atona? ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JB25_5","019_25_5","JOB","25","5","5","Ya hay pannignah nan bulan ya adi umday benangna, ya umat goh hinan bittuan an adida mibilang hi na'ahhamad hi pannigna, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JB25_6","019_25_6","JOB","25","6","6","at inyal'allanah nan tagun un umat hi begeh unu aggit'it di pannignan dida!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JB26_1","019_26_1","JOB","26","1","1","Ya tembal goh Job an inalinay, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JB26_2","019_26_2","JOB","26","2","2","“Hay inatmu udot ta binadangam nan mi'id di abalinana? Ya hay inatmu goh udot an nangibaliw hinan tagun mi'id di bi'ahna? ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JB26_3","019_26_3","JOB","26","3","3","Ya hay umatan nan tugun an nanugunmuh nan tagun mi'id ahan di la'engna? Ya hay umatan nan nidugah an la'eng an impattigmu? ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JB26_4","019_26_4","JOB","26","4","4","Hay nangadalam hinan nahamad an nanapitmu? Ya hay ngadan nan lennawan nangipa'innilan he\"a? ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JB26_5","019_26_5","JOB","26","5","5","Wumogwog nan lennawan di nun'atoy an wad dolom hinan ampan di danum, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JB26_6","019_26_6","JOB","26","6","6","ya nan lugal ad dolom an wadan di nun'atoy ya titiggon Apo Dios ti nan a'ubahan ya agguy nahanian ay Hiya. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JB26_7","019_26_7","JOB","26","7","7","Hi Apo Dios ya enabellognad daya an mi'id di namdon, ya tun luta ya ay nitayun, mu mi'id ah nitayunana. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JB26_8","019_26_8","JOB","26","8","8","Ya imbi'lugnah nan bunut di danum, mu adi magah nan bunut an ta\"on hi un madamot nan danum. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JB26_9","019_26_9","JOB","26","9","9","Ya abalinanan manophop hinan timmaban bulan ti hu'munanah nan bunut. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JB26_10","019_26_10","JOB","26","10","10","Ya nan pogpog di baybay an nan paddungnay nundittuman ad daya ya nan danum hi un amangon di inyamman Apo Dios hi igad hi numbattanan di patal hi helong. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JB26_11","019_26_11","JOB","26","11","11","Ya nan aduntuduntug an ay tu'ud an namdon ad abuniyan ya womogwogdah unna mandalon an umat hi atata'ot an tagu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JB26_12","019_26_12","JOB","26","12","12","Ya dumalat di abalinana ya impadinongna nan dalluyun hinan baybay, ya dumalat di la'engna ya inabakna nan atata'ot an animal hinan baybay. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JB26_13","019_26_13","JOB","26","13","13","Ya un anggay di hodohdana ya pimmatal ad daya, ya nan ngamaynay namatoynah nan nabaluhubuh an ulog. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JB26_14","019_26_14","JOB","26","14","14","Hiyatuy umipanoh'an ditu'u, mu un pa\"itang di attigan nan ongol an abalinana. Mi'id ahan ah nanginnilah aat di anidugah di abalinana!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JB27_1","019_27_1","JOB","27","1","1","Ya innaynayun Job an himmapit an inalinay, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JB27_2","019_27_2","JOB","27","2","2","“Immannung an ihapata' ay Apo Dios an adi matmattoy an Hiyay nangaan hinan biyang'uh amaphoda', ya Hiya an nidugah di abalinanay nangidat hitun nidugah an holholtapo' eten nitagua'. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JB27_3","019_27_3","JOB","27","3","3","Mu heten atagu' hi engganah unna' matoy ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JB27_4","019_27_4","JOB","27","4","4","ya adi' ahan hapiton di nappuhi, unu adi' hapiton di layah. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JB27_5","019_27_5","JOB","27","5","5","Ya ta\"on hi un ngadan di atonyu ya adi' damdama alyon hi un ayu makulug, mu heten atagu' ya ibilang'u damdaman mi'id di bahol'uh engganay un mapogpog tun nitagua'. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JB27_6","019_27_6","JOB","27","6","6","Ya halimuna' nan amakulug'u, ya abigabigat ya mipanomnom ay ha\"in an mi'id ah bahol'uh engganay un mapogpog tun nitagua'. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JB27_7","019_27_7","JOB","27","7","7","Hay maphod ni' ya mun'amoltada nan mi'buhul ya nan mamahapahal ay ha\"in an umat hi amoltaan nan gun mumbahol an mangamangat hi nappuhi. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JB27_8","019_27_8","JOB","27","8","8","Hay namnamaon nin nan adi mangulug ay Apo Dios hinan gutud di pamogpoganah nitaguanda? ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JB27_9","019_27_9","JOB","27","9","9","Undan donglon udot Apo Dios nan kilada an mumpabadang hi un madatngan di aguguluwanda? ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JB27_10","019_27_10","JOB","27","10","10","Undan mabalin hi unda mi'yam'amlong ay Apo Dios an nidugah di abalinana? Ya undan mabalin hi unda mumpabadang ay Hiyah nan malgom an gutud? ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JB27_11","019_27_11","JOB","27","11","11","At ihamadyun donglon ta itudu' di aat nan nidugah an abalinan Apo Dios, ya ibaag'u nan ina'inat Apo Dios an adi' ihaut. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JB27_12","019_27_12","JOB","27","12","12","Mu hatun na'at ya hinamadyun tinnig an amin, mu nen ta\"on ya gunyu hapiton nan mi'id hulbina. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JB27_13","019_27_13","JOB","27","13","13","Hiyah te indadaan Apo Dios hi moltan nan gun mangat hi nappuhi ta lagbun nan umipaligligat an idat nan nidugah di abalinana. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JB27_14","019_27_14","JOB","27","14","14","Ta\"on un dumo'ol di holagda ya mun'atoyda damdamah nan gubat unu hinan batel. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JB27_15","019_27_15","JOB","27","15","15","Ya nan ma'angang an adi matoy ya mun'atoyda damdaman dumalat nan naligat an dogoh, at mun'ilubu'da, ya mi'id di ngumulngul ay dida an ta\"on hi un nan a'ahawada. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JB27_16","019_27_16","JOB","27","16","16","Ya nan nun'abaholan an gun mangat hi nappuhi ya manu ti adadangyanda an do'ol ahan di pihhuda ya lubungdan nitalepon, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JB27_17","019_27_17","JOB","27","17","17","mu la'tot ya nan nahamad di ugaliday mangilubung hinah nan lubungda, ya diday mangngal an mangogodwah nan pihhuda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JB27_18","019_27_18","JOB","27","18","18","Ya nan abung an nunhituwan nan nun'abaholan ya adi madnoy an umat hinan abung di bibbiang unu umat hinan allung an ihi'ugan nan muntamuh payaw. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JB27_19","019_27_19","JOB","27","19","19","Ya henen gutud di nolo'anda ya adangyanda, mu awni ta bumangonda at tigonda an nun'a'ubah din inadangyanda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JB27_20","019_27_20","JOB","27","20","20","Mawaday atata'ot hi holholtaponda an umat hi alian di puo', ya albongan di luta, at mun'a'anuddah nan mahdom. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JB27_21","019_27_21","JOB","27","21","21","At nan puo' an malpuh buhu'an di algaw ya pun'iyaddibna dida, at mun'a'ubahdan mun'itapal hi adagwi. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JB27_22","019_27_22","JOB","27","22","22","Ya ta\"on hi unda ilulud an mamaliw hi odolda mu mi'id damdamay homo' nan mabi'ah an puo' ay dida. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JB27_23","019_27_23","JOB","27","23","23","At nan puo' ya mabi'ah an gun mun'apalin mipyud ay dida ta ipata'otna didah nan gunda lumayawan, ya nun'itayapna dida, at mun'a'ubahda.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JB28_1","019_28_1","JOB","28","1","1","Ya intuluy Job an himmapit an inalinay, “Waday lugal an awadan di silver hi maminas, ya wada goh di lugal hi puntanagan hi balitu'. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JB28_2","019_28_2","JOB","28","2","2","Nan gumo' ya ma'ah'upan hi un mabo\"an, ya nan gambang an malpuh nan mageleng an batu ya matanag. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JB28_3","019_28_3","JOB","28","3","3","Ya inilan nan tatagun mangiyammah nan dilag ta iyuydah pa'ahhelong hi bunol di luta ta bo\"anda nan nun'abalul an batu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JB28_4","019_28_4","JOB","28","4","4","Ya munluhu'dah nan maluhung an minas hi bunol tun lutah nan adagwin mi'id ah taguh nunhitu, ya un hay talin di gun pange'eddonan nan umuy mumminas hi bunolna an ta\"on hi un gun mumbinangngad nan talin an bumawobawoy. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JB28_5","019_28_5","JOB","28","5","5","Nan ma'an ya malmuh tun tu'yap di luta, mu nan bunol di luta ya mun'abungbung ta mun'agimu' nan batu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JB28_6","019_28_6","JOB","28","6","6","Ya hanan batun mun'agimu' ya waday nanginan batun sapphires, ya waday balitu' an nilamut. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JB28_7","019_28_7","JOB","28","7","7","Mi'id ah mangah'up enen dalan hi bunol nen minas, ya ta\"on un nan hamutin nawi an nala'eng an mun'anap ya mi'id di olognan mannig. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JB28_8","019_28_8","JOB","28","8","8","Ya henen minas ya maluhung ahan, at an amin nan animal hi inalahan ya agguyda pinadah an gempa', ya ta\"on un nan mumpahiyan layon ya agguyna gempa'. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JB28_9","019_28_9","JOB","28","9","9","Nan tatagu ya iniladan mumpamhal hinan batun wadan di balitu', ya abalinandan pumbo\"an nan aduntuduntug ta engganay un mabunhian di puuna. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JB28_10","019_28_10","JOB","28","10","10","Ya abalinandan minason ta engganay unda ah'upan nan nun'anginan batu, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JB28_11","019_28_11","JOB","28","11","11","ya gunda tuntunon nan nipalpuwan di wangwang ta way atondan mangngal hinan nun'anginan gamong ta ibuhu'da. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JB28_12","019_28_12","JOB","28","12","12","At hay alpuwan mah nan anomnoman, ya hay wadan di panganapan hi la'eng? ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JB28_13","019_28_13","JOB","28","13","13","Mi'id ahan ah ohah nanginnilah wadana ti adi ma'ah'upan hinan wadan di matagu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JB28_14","019_28_14","JOB","28","14","14","Ya adi ahan ma'ah'upan an ta\"on hi un hinan bunol di baybay, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JB28_15","019_28_15","JOB","28","15","15","ya adi mapla'an hinan na'ahhamad an balitu' unu do'ol an pihhu ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JB28_16","019_28_16","JOB","28","16","16","ti nidugdugah nan balul di la'eng ya un nan ma\"aphod an balitu' an nalpud Ophir unu nan nun'angina ahan an batun ma'alih onyx unu sapphire. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JB28_17","019_28_17","JOB","28","17","17","Nan la'eng ya nidugah ahan di balulna ya un nan balitu', ya adi ahan umday bayad nan balul di nun'anginan gina'u unu nan nahibug an namahmah an balitu'. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JB28_18","019_28_18","JOB","28","18","18","Ya nidugdugah an na'angnginay la'eng ya un nan mun'apla'an an nun'abalul hitun luta an umat hinan na'angnginan batun ma'alih jasper, unu ruby, unu coral. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JB28_19","019_28_19","JOB","28","19","19","Nan topaz an nalpud Ethiopia an na'angngina ya adi umdah bayad di la'eng, ya ta\"on un nan namahmah an balitu' ya adi umdah bayad di la'eng. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JB28_20","019_28_20","JOB","28","20","20","At hay alpuwan mah di anomnoman, ya hay pangah'upan mah goh hi la'eng? ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JB28_21","019_28_21","JOB","28","21","21","Adi pa'attig an amin nan mataguh la'eng, ya ta\"on un nan hamutin tumayap ad dayan mabi'ah di matada ya adida pa\"ah'up. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JB28_22","019_28_22","JOB","28","22","22","Ya alyon nan Na'ubah an Natoy di, Waday dengngolmi, mu un ulgud ya anggay! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JB28_23","019_28_23","JOB","28","23","23","Hi Apo Dios ya anggay di nanginnilah wadan di pangah'upan hi la'eng ya hay aton an manginnila ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JB28_24","019_28_24","JOB","28","24","24","ti Hiya ya amangona nan pogpog di pingit tun luta, ya tigonan amin nan wah tun lutan ampan ad abuniyan. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JB28_25","019_28_25","JOB","28","25","25","Ti unat goh indat Apo Dios di bi'ah nan puo' ya tempongnay mun'olog hi udan an magah, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JB28_26","019_28_26","JOB","28","26","26","ya hidin nangiyuldinanah gutud di udan, ya indadaanay pange'wan di ilat, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JB28_27","019_28_27","JOB","28","27","27","ya unat goh lempahnan amin hana ya ninomnomnay aat di la'eng, ya hinamadnay aat di balulna, at impa'innilanay aatna. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JB28_28","019_28_28","JOB","28","28","28","At inalinah nan tataguy, Hay aat di nala'eng ya e'gonanah Apo Dios, ya nan nanomnoman ya du'gonay nappuhi.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JB29_1","019_29_1","JOB","29","1","1","Ya innaynayun Job an himmapit an inalinay, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JB29_2","019_29_2","JOB","29","2","2","“Un ni' ahan tun atagu' ad ugwan ya umat hidin hopapna an hi Apo Dios di nanalimun ay ha\"in! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JB29_3","019_29_3","JOB","29","3","3","Ti binadangana' ay Hiyah din hopapna, ya impapatalnay helong hinan pange'wa'! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JB29_4","019_29_4","JOB","29","4","4","Ya mibangngad ni' goh din a'unga' an amaphod di nitagua', ya pa'ahhalimunana' ni' ay Hiyan nidugah di abalinana ti nahamad di nunligwaanmi! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JB29_5","019_29_5","JOB","29","5","5","Hidin ninidduman Apo Dios ay ha\"in ya wadada goh din imbabaluy'un neheheggon ay ha\"in, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JB29_6","019_29_6","JOB","29","6","6","ya do'ol di gatas an malpuh nan baka' ya nan gandeng'u, ya do'ol goh di lanan ma'ala' hinan intanom'un olibon mumpunlutbu an ta\"on hi un hinan mabinatuy nitammanda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JB29_7","019_29_7","JOB","29","7","7","Ya wa ay ta na'amung din nun'anomnoman an mumpangipangpangulu ya immuya' an mi'yamung ay dida. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JB29_8","019_29_8","JOB","29","8","8","Ya wa ay goh ta tigona' hidin ungunga ya mun'ahligda ta wayaana', ya ta\"on un din nun'anomnoman ya mumpangata'dogda ta ipattigday pange'gonandan ha\"in. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JB29_9","019_29_9","JOB","29","9","9","Ya wa ay goh ta tigona' hidin mumpangipangpanguluh nan tatagu ya timma'dogda, ya dimminongdan mi'id ah humaphapit. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JB29_10","019_29_10","JOB","29","10","10","Ya ta\"on un din u'upihyal hinan babluy an nun'abagtuy haadda ya tuma'dogda ya unda didindinong an mi'id ah humaphapit. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JB29_11","019_29_11","JOB","29","11","11","An amin din nangngol hinan hinapit'u ya ene'gonana', ya an amin din nannig hidin ina'inat'u ya maphod di nangul'ulgudandah aat'u. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JB29_12","019_29_12","JOB","29","12","12","Ti manu ay ya binadanga' nan nun'awotwot hinan mahapulda, ya binadanga' goh nan nguhun mi'id ah mamadang ay dida. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JB29_13","019_29_13","JOB","29","13","13","Ya din mun'agadyuh an matoy ya binadanga' goh dida, at ene'gonana' ay dida. ya ta\"on un din umu'utun ya binadanga' ta impa'amlong'u dida. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JB29_14","019_29_14","JOB","29","14","14","Ya nan ina'inat'u an nahamad di paddungnay lubung'u, ya nan nahamad an panumalya' di paddungnay lubung'un magayad. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JB29_15","019_29_15","JOB","29","15","15","Ya binadanga' nan nun'abulaw ya nan nun'apilay an paddungnay un ha\"in di matada ya hu'ida. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JB29_16","019_29_16","JOB","29","16","16","Ya ha\"in di paddungnay hi aman nan nun'awotwot, ya ha\"in goh nanalimun an nangipapto' hinan bunag hinan punhumalyaan. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JB29_17","019_29_17","JOB","29","17","17","Ya pinogpog'uy bi'ah nan tatagun mangamangat hi pumbaholan, ya impadinong'u nan pangipaligligatandah nan tatagu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JB29_18","019_29_18","JOB","29","18","18","Hay ninomnom'u ya matubayana', ya hinahalimid'u an malenggopa' hi ataya' an wagwadaa' hinan pamilya'. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JB29_19","019_29_19","JOB","29","19","19","Ya umata' hinan ayiw ta nan lamut'u ya umatam hinan way danum ti munnonong di dulnuh nan mahdom. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JB29_20","019_29_20","JOB","29","20","20","At nan ipabagtua' ya minaynayun, ya umat goh hidin bi'ah'u. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JB29_21","019_29_21","JOB","29","21","21","Ti wa ay ta himmapita' an muntugun ya didindinongda nan tuguno' an ihamaddan donglon nan itugun'u. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JB29_22","019_29_22","JOB","29","22","22","Ya wa ay ta lempah'un nuntugun ya mi'id ah mangdum ti makulug an amin din intugun'un mi'id ah kudangna. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JB29_23","019_29_23","JOB","29","23","23","Hin'umu'udduman hehennodday humapita' goh ay dida an umat hi punhoodandah umalian di udan hinan tiyalgaw. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JB29_24","019_29_24","JOB","29","24","24","Ya wa ay ta munlungdayada ya inimiha' dida ya hay pannigandah nan ma'emeh an angah'uy mangipa'amlong ay dida. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JB29_25","019_29_25","JOB","29","25","25","Ha\"in ya intudu' di maphod hi atondan paddungnay un ha\"in di panguluda an umat hi aton nan alin mangipangpanguluh nan tindalu, ya umat hinan mangal'alu' hinan way munlungdaya.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JB30_1","019_30_1","JOB","30","1","1","Ya innaynayun Job an himmapit an inalinay, “Mu ad ugwan ya ten unna' ilayalayahan hinan ungungan nahnot di tawonda ya un ha\"in, ya nan o'ommodda ya minaynayun di ami'id di hulbida, at agguy'u inyabulut hi unda badangan nan ahu' an mun'adug hinan kalnilu'. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JB30_2","019_30_2","JOB","30","2","2","Mi'id di hulbida ti mi'id di maphod hi atondah ibadangdan ha\"in, ya na'ubah damdama nan bi'ahda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JB30_3","019_30_3","JOB","30","3","3","Ya nidugah ahan di wumigwigandah hinaangda, at umuydah nan mapulun hinan mahdom an munle'le'od ta mun'anapdah ononda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JB30_4","019_30_4","JOB","30","4","4","Ya pumbu'nutda hay way himmangaw hinan mapulun, ya nun'a'anda an ta\"on hi un nan mi'id di tamtamnan lamut di talagaddaw ya numpe\"anda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JB30_5","019_30_5","JOB","30","5","5","Ya numpakak nan tatagu didah nan ni'babluyanda, ya numbugawanda didan ayda nangakaw. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JB30_6","019_30_6","JOB","30","6","6","Hay nunhituwanda ya nan liyang hinan daplah, ya nan nalut'u'an an daplah, ya nan udum ya napilitandan nunhituh nan mamagan ginnaw. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JB30_7","019_30_7","JOB","30","7","7","Ya hidih nan mapulun ya ayda animal atog an ahida bubugaw, ya gunda ma'amung hinan hiluk di nayobyoban an bilau ta mihi'ugda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JB30_8","019_30_8","JOB","30","8","8","Mi'id ah hulbida an adida mibilang hi tagu ti napakakdah nan numbabluyandah tun luta. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JB30_9","019_30_9","JOB","30","9","9","Mu ad ugwan ya ten ikankantaana' hi layah hinan imbabaluyda an ibilanga' hi mi'id di hulbinan dida. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JB30_10","019_30_10","JOB","30","10","10","Ya pahiwona' ti adida ahan meheggon ay ha\"in, ya wa ay ta meheggonda ya nuntukpaanday angah'u! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JB30_11","019_30_11","JOB","30","11","11","Manu ay ya ten unna' numbalinon ay Apo Dios an na'akkapuy an mi'id di abalina', at hiyaat unda mahkay aton an amin di pohpohdondan ha\"in. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JB30_12","019_30_12","JOB","30","12","12","Ya hanan nun'appuhiy ugalida ya adida idinong an mamohol ay ha\"in, ya inyammaday ay huluh nan pange'wa', ya impatagtaga' ta way ato' an ma'na. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JB30_13","019_30_13","JOB","30","13","13","Ya hinawananda nan dalan an pange'wa' ta way atondan mangat an amin hinan pohdondan aton hi pangabakdan ha\"in ti iniladan mi'id ahan di mamadang ay ha\"in. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JB30_14","019_30_14","JOB","30","14","14","Ya numpanga'alidan ha\"in an paddungnay nun'e'wadah nan nabut hinan allup ta atonday nappuhin ha\"in. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JB30_15","019_30_15","JOB","30","15","15","At dumalat hana ya nidugah di ta'ot'u, ya ten na'ubah din a'e'gona' an un himbumagga ya inyuy di tuyup, ya din inadangyan'u ya ay bunut an nun'a'ubah. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JB30_16","019_30_16","JOB","30","16","16","Ya ten magadyuh di ataya' ti ten adi duminong tun holholtapo', ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JB30_17","019_30_17","JOB","30","17","17","ya ilablabinan dumogodogoh tun lewoho', at tumutu'ala' ti adi ahan duminong an ay ngumutngungutngut di tungal'u. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JB30_18","019_30_18","JOB","30","18","18","Paddungnay un linapdit Apo Dios di lubung'u an paddungnay unna' punho'ol. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JB30_19","019_30_19","JOB","30","19","19","Ya paddungnay impa'waha' hinan pito', at umata' ahan hi agaga\"ihaw an lugit. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JB30_20","019_30_20","JOB","30","20","20","Mu gunna' munluwalun He\"a, O Apo Dios, mu agguymu tembal. Ya ta\"on hi unna' tuma'dog hinan wadam mu unna' butiwon ay He\"a. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JB30_21","019_30_21","JOB","30","21","21","Nidugah di bumobohholam ay ha\"in ti dumalat nan nidugah an abalinam ya nunholholtapona'. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JB30_22","019_30_22","JOB","30","22","22","Ya paddungnay unna' at goh lina\"uy, ya impa'waha' hinan tuyup, ya inongolmuy puo' ta enlewolewonga'. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JB30_23","019_30_23","JOB","30","23","23","Inila' an hay pohdom ya patayona' ta umuya' hinan lugal an umayan an amin di matagu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JB30_24","019_30_24","JOB","30","24","24","Immannung ahan an mi'id ah mamohol hi mangat hi nappuhih nan tagun mumpabadang an maligligatan! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JB30_25","019_30_25","JOB","30","25","25","Mu unna' dan agguy ni'kilah nan way holholtapona, ya unna' dan agguy ni'lungdayah nan way maligligatan? ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JB30_26","019_30_26","JOB","30","26","26","Ya hay maphod di dedenno' hi ma'at mu bo'on ti un at goh hay nappuhiy na'at, ya umat goh hinan patal an hiyay hohoddo', mu bo'on ti un at goh hay helong di nawada. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JB30_27","019_30_27","JOB","30","27","27","Ya ten adi duminong di aguguluwan di punnomnoma', ya heten gutud di nitagua' ya un hay ligat di holholtapo'. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JB30_28","019_30_28","JOB","30","28","28","Munlungdayaa' ti ten ngumitita', mu bo'on hay potang di dumalat. At immuya' an timma'dog hinan a'amu'amungan di tatagu ta numpahpahmo'a', ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JB30_29","019_30_29","JOB","30","29","29","mu imbilanga' hi agin di ahuh nan inalahan an ma'alih jakals, ya ibban di ongol an hamutin bannug. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JB30_30","019_30_30","JOB","30","30","30","Ya ten ngumitit di up'up'u, ya nidugah an lumahuy odol'u. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JB30_31","019_30_31","JOB","30","31","31","Ya din hopapna ya hay mun'aphod an tukal di dongdonglo', mu hay donglo' ad ugwan ya un hay kila ya ebel.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JB31_1","019_31_1","JOB","31","1","1","Ya intuluy Job an himmapit an inalinay, “Ya intulag'un butiwo' nan babalahang, ya adi' dida amnawan. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JB31_2","019_31_2","JOB","31","2","2","Ti ngadan han midat an malpuh nan Dios an wad abuniyan, ya nan ipabanohnan malpuh nan nidugah di abalinanan wad abuniyan? ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JB31_3","019_31_3","JOB","31","3","3","Undan adina moltaon nan gun mumbahol? Ti nan gun mangat hi nappuhi ya anaad ta bo'on mah diday munholholtap? ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JB31_4","019_31_4","JOB","31","4","4","Inilanan amin di ato'ato', ya titiggonan amin di gun'u pundalanan. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JB31_5","019_31_5","JOB","31","5","5","Ya gulat ta waday inlayaha' unu way ohah binalbaliya' ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JB31_6","019_31_6","JOB","31","6","6","ya hi Apo Dios di okod an mangihamad an munhumalyan ha\"in, mu agguy'u inat, at inilanan mi'id ah numbahola'. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JB31_7","019_31_7","JOB","31","7","7","Ya gulat hi un'u inhingngi ta agguy'u inunud nan ma'andong an dalan, unu inamnawa' ta nidduma' an nangat hinan pumbaholan, unu gulat ta waday udumnah inat'uh nappuhi, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JB31_8","019_31_8","JOB","31","8","8","ya hay molta' ya maphod hi un nan udumnan tataguy mamto' hinan inhabal'u, ya mahapul an mun'abu'nut an amin nan nun'itanom'u. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JB31_9","019_31_9","JOB","31","9","9","Ya gulat hi un way inamnawa' hi babai, unu penhod'un umuy hinan ahawan di heneggon'u ta elo\"u, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JB31_10","019_31_10","JOB","31","10","10","at maphod hi un nan ahawa' ya mihakup hinan udumnan linala'i, ya maphod hi un nan udumnan linala'iy mangelo' ay hiya. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JB31_11","019_31_11","JOB","31","11","11","Ti umipabain ahan di umat hinan bahol, at mahapul an mahumalya nan mumbahol ya mamolta. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JB31_12","019_31_12","JOB","31","12","12","Ya gulat ta ma'at di umat hina ya an amin di wan ha\"in ya maphod hi un mun'apa\"i an umat hinan apuy an gohbonan amin. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JB31_13","019_31_13","JOB","31","13","13","Ya gulat ta way ililin nan baal'un lala'i unu babain ha\"in ya adi' ipanuh, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JB31_14","019_31_14","JOB","31","14","14","at hay ato' mah hi unna' bagan ay Apo Dios, ya hay pambal'uh unna mahmahan di inat'u? ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JB31_15","019_31_15","JOB","31","15","15","Ti numpaddung an hi Apo Dios di nunlumun ha\"in, ya Hiya goh di nunlumuh nan baal'u, at mi'id di nun'abhiwanmi. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JB31_16","019_31_16","JOB","31","16","16","Ya agguy'u ahan hiniganan an gun namadabadang hinan nun'awotwot ya nan umu'utun an binabain umalin mumpabadang hi un way mahapulda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JB31_17","019_31_17","JOB","31","17","17","Ya undan pinunghan'uy ma'an ta agguy'u indatan nan mumpunhinaang an nguhu? ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JB31_18","019_31_18","JOB","31","18","18","Agguy'u ahan! Ti nete\"ah din a'unga' ya umat hi panalimun di ommod di nanalimun'uh nan nguhu, ya heten nitagua' ya gun'u hinalimunan nan umutun an binabai. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JB31_19","019_31_19","JOB","31","19","19","Ti wa ay di tigo' hinan nawotwot an tatagun mi'id di lubungda ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JB31_20","019_31_20","JOB","31","20","20","ya indat'uy lubungdah nan lubung an nalpuh nan dutdut di kalnilu' ta way ilubungda ta adida mah'aw, at hiyaat unda hapiton di amaphod'u. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JB31_21","019_31_21","JOB","31","21","21","Ya gulat ta un nonong ya hinudpa\"u nan nguhu ti inila' an waday abalina' hinan punhumalyaan, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JB31_22","019_31_22","JOB","31","22","22","ya abuluto' hi un ma'ipung tun ta'lay'u ya maphod hi un mun'akumhu tun pu'ol'u. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JB31_23","019_31_23","JOB","31","23","23","Ti ha\"in ya tuma'ota' hinan nidugah an pummoltan Apo Dios, mu dumalat nan ta'ot'uh nan anabagtuna ya agguy'u ahan inat hana. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JB31_24","019_31_24","JOB","31","24","24","Immannung an agguy'u ahan ene'kod di nitagua' hinan inadangyan'u an umat hinan namahmah an balitu' an agguy'u inaliy, Hiyay pange'koda' hi baliw'u! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JB31_25","019_31_25","JOB","31","25","25","Ya agguy'u goh enehdol di a'e'gona' hinan inadangyan'u ya an amin hinan gina'un wan ha\"in. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JB31_26","019_31_26","JOB","31","26","26","Ta\"on hi un'u tinnig di amaphod di algaw ya bulan mu agguy'u dinayaw dida, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JB31_27","019_31_27","JOB","31","27","27","ya agguya' ahan na'al'alu' an ni'dayaw ay dane han dayawon nan udumnan tataguh tun luta. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JB31_28","019_31_28","JOB","31","28","28","Ya gulat ta nan umat hinay numbahola' at maphod hi unna' moltaon an ipapatoy hinan huwis ta way mangipa'innilah un'u din'ug hi Apo Dios an abalinanan amin di logom. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JB31_29","019_31_29","JOB","31","29","29","Ha\"in ya agguya' immamlong hidin nipaligligatan nan mi'buhul ay ha\"in, ya agguya' goh nundenol hidin naguguluwandah nan nappuhin na'at ay dida. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JB31_30","019_31_30","JOB","31","30","30","Agguya' ahan numbahol ti mi'id ah ohah iniduta', unu hay way namhoda' hi unda ma'ubah. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JB31_31","019_31_31","JOB","31","31","31","Ya an amin nan baal'u ya iniladan gunna' nun'am'amlong an nummangilih nan bunag, at mi'id ah ohah nunhinaang. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JB31_32","019_31_32","JOB","31","32","32","Ya impahi'um'un amin di mangilin nalpuh udum an babluy, at mi'id ah immiyan hinan dalan. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JB31_33","019_31_33","JOB","31","33","33","Agguy'u inhaut nan bahol'u an umat hi aton di udum an tatagu, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JB31_34","019_31_34","JOB","31","34","34","ya agguya' timma'ot hi inalin nan tatagu, ya agguy'u goh inta'ot di pangabohlan nan tutulang'un ha\"in hi nangalyandah unna' didindinong an adia' lumahlahun. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JB31_35","019_31_35","JOB","31","35","35","(Un mah mi'id di mangngol hi hapito'? Ha\"in ya ihapata' an immannung an amin tun hapito'! Mu maphod hi un tabolon Apo Dios an nidugah di abalinana ta Hiyay mangipa'innilah unna' nibahhaw, ya maphod hi un nan mi'bohhol ay ha\"in ya itudo'dan amin nan ipabaholda, ya indatdan ha\"in, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JB31_36","019_31_36","JOB","31","36","36","at ala', ya natulida' an tuma'dog ta tabolo' nan ipabaholda ta donglon an amin nan tatagu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JB31_37","019_31_37","JOB","31","37","37","Ya ipa'innila' ay Apo Dios an amin nan ina'inat'u ti adia' bumain an mi'haggangan ay Hiya.) ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JB31_38","019_31_38","JOB","31","38","38","Ya gulat ta un'u penloh nan lutan punhabala' an ta\"on hi un iyadin nan ad luta, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JB31_39","019_31_39","JOB","31","39","39","unu gulat ta inan'u nan nabto' an agguy'u binayadan ta hiyay dumalat hi atayan nan nangihabal, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JB31_40","019_31_40","JOB","31","40","40","ya abuluto' kaymu an hay holo' an nun'ahbitan di ipahangawmun nen luta ta bo'on nan wheat ya nan barle an umat hi paguy.” Hiyah te da'puh di hinapit Job. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JB32_1","019_32_1","JOB","32","1","1","Nan tulun liligwan Job ya unda didindinong an agguyda tembal din inalin Job ti agguyna inabulut hi un waday baholna. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JB32_2","019_32_2","JOB","32","2","2","Mu hi Elihu an hina' Barakel an nalpud Bus an holag Ram ya ma'abbungot ay Job hi numpahiyaana, ya bo'on at goh hi Apo Dios. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JB32_3","019_32_3","JOB","32","3","3","Ya ma'abbungot goh hiyah nan tulun liligwan Job ti mi'id ah ninomnomdah maphod hi nambaldan hiya, mu pinahiwdah Job damdama. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JB32_4","019_32_4","JOB","32","4","4","Ya hehennod Elihu ta diday mahhun an humapit ay Job ti mina'ma'ellogda ya un hiya. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JB32_5","019_32_5","JOB","32","5","5","Mu unat goh ininnilanan mi'id ah ohan didah mambal ya ma'abbungot ay dida. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JB32_6","019_32_6","JOB","32","6","6","At hi Elihu an hina' Barakel an nalpud Bus ya inalinay, “Da'yu ya mina'ma'ellog ayu, at hiyaat un'u hehennod an agguy'u imbaag din ninomnom'uh pambal'u. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JB32_7","019_32_7","JOB","32","7","7","Alyo' at goh hi nomnom'uy, Da'yun mina'ma'ellog di humapit ti nan mina'ilog ya nun'anomnomanda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JB32_8","019_32_8","JOB","32","8","8","Mu immannung an nan Na'abuniyanan an Lennawan miyo'odol hinan tagu an nalpuh nan Nidugah di Anabagtuna ya Hiyay mangipala'eng ay dida. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JB32_9","019_32_9","JOB","32","9","9","At bo'on nan mina'ma'ellog ya anggay di way la'engna, ya bo'on goh dida ya anggay di nanginnilah aat di nahamad an napto'. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JB32_10","019_32_10","JOB","32","10","10","At donglonyu ni' ahan ta ulgudo' an amin nan wah nomnom'u. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JB32_11","019_32_11","JOB","32","11","11","Ha\"in ya inanuha' an nundongol hinan nanahapitanyuh atonyun mangipadah hinan abalinanyun mangal'alu' ay Job, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JB32_12","019_32_12","JOB","32","12","12","ya dedengngol'u nan nunhahapitanyu, mu mi'id ah ohan da'yuh nambal hinan hinapitna. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JB32_13","019_32_13","JOB","32","13","13","Ya hay umatan mah nan pangalyanyuh unyu inah'upan di la'eng? Mu ta\"on ya inaliyu goh di mahapul an hi Apo Dios di okod an mambal ay Job ti nen mi'id di ologyu. Hiyah ne inaliyu! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JB32_14","019_32_14","JOB","32","14","14","Mu gulat un ha\"in di ni'hapit ay Job at adi umat hinan nambalyuy ato' ti waday nat'on hi pambal'u. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JB32_15","019_32_15","JOB","32","15","15","Nan tulun liligwam, Job, ya manoh'adan mi'id di pambalda an unda didindinong ti mi'id ah nomnomondah pambaldan he\"a. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JB32_16","019_32_16","JOB","32","16","16","At ngadan di ato'? Un'u mah hodhodon di humapitanda, unu nonong ya unna' didindinong? ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JB32_17","019_32_17","JOB","32","17","17","Mu adi umat hina ti mahapul an humapita' damdama ta ibaag'uy inila' an wah nomnom'un pambal'u. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JB32_18","019_32_18","JOB","32","18","18","Adia' ahan pa\"edpol hi unna' adi humapit ti do'ol di ninomnom'uh pambal'u! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JB32_19","019_32_19","JOB","32","19","19","Adi' ay hapiton tun do'ol an inila' at umata' hinan nittuwan di pa\"alhag hi bayah an na\"apnu, at bumdu'! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JB32_20","019_32_20","JOB","32","20","20","At mahapul an humapita' ti ten adia' mehodan ta alyo' tun pambal'u. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JB32_21","019_32_21","JOB","32","21","21","Ya mi'id di ohan da'yuh pangipangngila' unu ipahiya' ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JB32_22","019_32_22","JOB","32","22","22","ti gulat ta ato' hene at ummannung an moltaona' hinan nunlumun ha\"in.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JB33_1","019_33_1","JOB","33","1","1","Ya intuluy Elihu an himmapit an inalinay, “He\"a Job, ya ihamadmun donglon tun hapito' ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JB33_2","019_33_2","JOB","33","2","2","ta ipabuhu\"un amin di wah nomnom'u. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JB33_3","019_33_3","JOB","33","3","3","Ha\"in ya makulug an amin tun hapito' an mi'id ah layah. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JB33_4","019_33_4","JOB","33","4","4","Nan Na'abuniyanan an Lennawa di nunlumun ha\"in, ya nan hodohdan nan na'abbagbagtuy nangidat hi nitagua'. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JB33_5","019_33_5","JOB","33","5","5","Mabalin an tabolona', Job, hi unmu abalinan, at idadaanmuy hapitom hi pambalmun ha\"in, ya inhamadmu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JB33_6","019_33_6","JOB","33","6","6","Ti numpaddung di aattah nan hinagang Apo Dios ti ha\"in ya nan uklit di nalmuwa' an umat goh ay he\"a. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JB33_7","019_33_7","JOB","33","7","7","At adi'a tuma'ot ay ha\"in ti adia' umat hinan udumnan nabagtun tagun umipawogwog an umipata'ot ay he\"a. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JB33_8","019_33_8","JOB","33","8","8","Mu he\"a, Job, ya himmapit'a, ya inhamad'un dengngol an amin din hinapitmun inalim di, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JB33_9","019_33_9","JOB","33","9","9","Ha\"in ya nahamad di aat'u, ya mi'id ah bahol'u, ya maleneha' ti mi'id ah inat'uh nappuhi. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JB33_10","019_33_10","JOB","33","10","10","Mu hi Apo Dios ya un manganap hi pumbahola' ta pangiga'idana, ya imbilanga' hi buhulna. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JB33_11","019_33_11","JOB","33","11","11","Ya paddungnay unna kinanhilan tun hu'i', ya hinamadnan titinnig an amin di panalan'u ya nan gun'u aton. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JB33_12","019_33_12","JOB","33","12","12","Mu hay pambal'uh nan inalim, Job, ya nibahhaw'a ti hi Apo Dios ya nidugah an na'abbagbagtu ya un hay tagu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JB33_13","019_33_13","JOB","33","13","13","Ya anaad ta munlili'a ta amuyuam Hiya an inalim hi unna adi donglon di ibagan nan tagu? ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JB33_14","019_33_14","JOB","33","14","14","Hi Apo Dios ya numbino'ob'on di atonan mi'hapit hinan tatagu, mu un hin'ing'ingaon nan tataguy alyona. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JB33_15","019_33_15","JOB","33","15","15","Ti mi'hapit hinan enap unu un mumpa'ilah nan labih nan alenggopan di tagun molo'. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JB33_16","019_33_16","JOB","33","16","16","Ya unna goh iyab'abu'ab an ipaeng hi ingadan mi'hapit, at tuma'otdah unda donglon nan pamadanan dida. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JB33_17","019_33_17","JOB","33","17","17","Manu ay atonah na an mi'hapit ya ta al'alu'ona dida ta hukatanday ugalida, ta adida gun mumbahol, ya ta adida goh mumpahiya. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JB33_18","019_33_18","JOB","33","18","18","Ya hawanana didah nan umayandah lubu', at elwangna dida ta adida mapatoy. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JB33_19","019_33_19","JOB","33","19","19","Hin'umu'uddum ya hay dogoh di panugun Apo Dios hinan tatagu, ya nidugah di ha'itnan ta\"on nan tungal ya ahihaha'it ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JB33_20","019_33_20","JOB","33","20","20","ta omod unda adi pohdon an mangan, ya ta\"on un nan mapolhat an ma'an ya adida ahan pohdon an patnaan. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JB33_21","019_33_21","JOB","33","21","21","At ma'ung'ungdan mun'iyamit di up'updah nan tungal, at mun'attig di talagatagda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JB33_22","019_33_22","JOB","33","22","22","At magadyuh di atayanda, at miyuydah lubu' an ilubu'an di matoy. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JB33_23","019_33_23","JOB","33","23","23","Mu gulat ta waday mangihapit ay dida an ta\"on hi un ohah nan hinlibun anghel ad abuniyan ta hiyay bumadang an mangibaag hinan nahamad hi aton nan tatagu, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JB33_24","019_33_24","JOB","33","24","24","ya gulat ta igohgohana dida ti ma'ahhimo' ta alyonay, Adiyu patayon ti waday ihandi' ay dida! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JB33_25","019_33_25","JOB","33","25","25","At pumhod di odolnan tumaba, at ay ungay tigawna, ya mabi'ah mahkay an umat hidin a'ungana. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JB33_26","019_33_26","JOB","33","26","26","Ya wa ay ta munluwalu ya abuluton mahkay Apo Dios, at ipa'amlongna hiya ti numbalinon Apo Dios an nahamad di aatna. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JB33_27","019_33_27","JOB","33","27","27","At ibaagnah nan tatagun alyonay, Ha\"in ya numbahola' an nan nun'appuhiy ina'inat'u, mu hemmo'a' ay Apo Dios ta inaliwanay bahol'u. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JB33_28","019_33_28","JOB","33","28","28","Hi Apo Dios ya binaliwana' ta agguya' impiyuy hinan wadan di nun'atoy, at ten ad ugwan ya mi'yam'amlonga' ti maphod di nitagua' mahkay! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JB33_29","019_33_29","JOB","33","29","29","Makulug an hi Apo Dios ya adi un namenghan unu namidway nangatana ti gunna aton hinan tatagu ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JB33_30","019_33_30","JOB","33","30","30","ti binaliwana didah nan atayanda, ya indatnay maphod hi pun'am'amlongandah nan pi'taguanda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JB33_31","019_33_31","JOB","33","31","31","Ihamadmun mundongol, Job, at ingaom tun hapito', ya dindinong'a ta udma' di hapito'. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JB33_32","019_33_32","JOB","33","32","32","Mu gulat ta waday pohdom an alyon ya aga ta alyom ta donglo'. Nidadaana' an mangabulut hi un nan alyom ya nepto'! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JB33_33","019_33_33","JOB","33","33","33","Mu gulat ta mi'id di pambalmu at duminong'a ta donglona' ta ituduwa' he\"a ta way atom an luma'eng.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JB34_1","019_34_1","JOB","34","1","1","Ya himmapit goh hi Elihu an inalinay, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JB34_2","019_34_2","JOB","34","2","2","“Da'yun nun'anomnoman ya nun'ala'eng ya donglonyu tun hapito'! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JB34_3","019_34_3","JOB","34","3","3","Nan inga ya hiyay mangimmatun hinan maphod an hapit, ya umat hinan timid an hiyay manamtam hinan maphod an ma'an. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JB34_4","019_34_4","JOB","34","4","4","At un ditu'uy manamad hi immannung, ya ditu'uy manahapit hinan maphod di aatna ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JB34_5","019_34_5","JOB","34","5","5","ti inalin Job di, Mi'id di bahol'u, mu adi abuluton Apo Dios di aat'u! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JB34_6","019_34_6","JOB","34","6","6","Ya inalina goh di, Ta\"on hi un nahamad di aat'u mu imbilanga' hi munlayah, ya ten nidugah di indat Apo Dios hi dogoh hi holholtapo' an ta\"on hi un mi'id di inat'uh nappuhi! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JB34_7","019_34_7","JOB","34","7","7","Waday tinnigyuh taguh umat ay Job an pahiwonah Apo Dios an adina ahan e'gonan? ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JB34_8","019_34_8","JOB","34","8","8","Ti nan i'ibbana ya nan tatagun nun'appuhiy pangatda, ya mimiddum goh hinan gun nun'abaholan. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JB34_9","019_34_9","JOB","34","9","9","Ya inalina goh di, Mi'id ahan di lagbun di tagun mangunud hinan pohdon Apo Dios! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JB34_10","019_34_10","JOB","34","10","10","At da'yun numpanginnila ya donglonyu tun hapito' ti an amin di tatagu ya iniladan hi Apo Dios ya adi ahan mumbahol, ya Hiya an Nidugah di Anabagtuna ya adi ahan mibahbahhaw. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JB34_11","019_34_11","JOB","34","11","11","Nan tagun mangat hi maphod ya idat Apo Dios di maphod hi lagbuna, ya nan mangat hi nappuhi ya nappuhi goh di midat hi lagbuna. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JB34_12","019_34_12","JOB","34","12","12","Immannung ahan an hi Apo Dios an nidugah di abalinana ya adina aton di nappuhi, ya adina ahan ipangngel di panumalyana. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JB34_13","019_34_13","JOB","34","13","13","Undan way nat'on hi nangidat hi abalinan Apo Dios, ya undan way namto' ay Hiya ta Hiyay mangipapto' hitun tatagu? ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JB34_14","019_34_14","JOB","34","14","14","Gulat hi unna pohdon ta bangngadona nan amatagun inhodohdana ay ditu'un tatagu ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JB34_15","019_34_15","JOB","34","15","15","at munnaud an mun'atoy tu'un amin ta mumbalin tu'uh hupu'. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JB34_16","019_34_16","JOB","34","16","16","At gulat ta waday la'engmu at donglom hete, ya ingaom ta ihamadmun innilaon. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JB34_17","019_34_17","JOB","34","17","17","Undan mabalin an mumpapto' nan mamahiw hinan nahamad an panumalya? Adi ahan mabalin! At undan mabalin an boholom, Job, nan munhumalya an nahamad di pangatna ya nidugah di abalinana? ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JB34_18","019_34_18","JOB","34","18","18","Hi Apo Dios ya boholona nan a'ali ya nan a'ap'apuh tun lutan nun'appuhiy pangatdan mumpapto' ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JB34_19","019_34_19","JOB","34","19","19","ti Hiya ya adina itigaw hinan aat di abalinan nan tagu, ya adina goh ipangngel di pangatnah nan adangyan ya nan nawotwot ti Hiyay nunlumun amin ay dida. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JB34_20","019_34_20","JOB","34","20","20","Ditu'un tatagu ya un na'amtang at mun'atoy tu'uh tongan di labi, at mun'a'ubah tu'u. Hay udum ya awiton Apo Dios dida, at mami'idda. Ta\"on nan a'ap'apu ya matoyda an dumalat hi Apo Dios an bo'on hay taguy mamatoy. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JB34_21","019_34_21","JOB","34","21","21","Ya ihamad Apo Dios an titiggon di aat di nitaguan nan tatagu ya an amin nan gunda aton. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JB34_22","019_34_22","JOB","34","22","22","Hiya ya mapatal di pannigna an mi'id ah helong hi mabalin an mananih ipo\"oyan nan nun'abaholan an mangamangat hi nappuhi. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JB34_23","019_34_23","JOB","34","23","23","Ya adi mahapul hi unna ibaag di algaw hi gutud di ahumalyaan nan tatagu ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JB34_24","019_34_24","JOB","34","24","24","ya adi mahapul hi unna ipa'innilay pangaananah nan ohan ap'apu ta ihukatnay udum hi mumpapto' ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JB34_25","019_34_25","JOB","34","25","25","ti Hiya ya i'innilanay gunda aton an nappuhi, at anona didah nan haadda, ya nun'ipapatoyna didah nan tongan di labi. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JB34_26","019_34_26","JOB","34","26","26","Ya paligatona danen nun'abaholan hinan wadan di hinagang di do'ol an tatagu ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JB34_27","019_34_27","JOB","34","27","27","ti din'ugda Hiyan unudon ti agguyda ahan inat nan miyunnudan hi pohdona. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JB34_28","019_34_28","JOB","34","28","28","Ya diday gun dumalat hi punlilian nan nun'awotwot ay Apo Dios, at donglona nan ililin nan maligligatan an mumpabadang. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JB34_29","019_34_29","JOB","34","29","29","Mu gulat ta un didindinong hi Apo Dios at undan way biyang nan mamahal ay Hiya? Mi'id di abalinan di tataguh un adi haggungon Apo Dios. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JB34_30","019_34_30","JOB","34","30","30","Ya atona hana ta ibaliwnay pumpapto'an nan tagun agguy kimmulug hinan atondan mamalbalih nan tatagun paddungnay unda iyammay huluda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JB34_31","019_34_31","JOB","34","31","31","He\"a, Job, ya unmu dan inalin Apo Dios di, Ha\"in ya immannung an numbahola', mu adi' mahkay ipidpidwan mabaholan. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JB34_32","019_34_32","JOB","34","32","32","At itudum nan inat'un agguy'u inila, ya gulat ta numbahola' at adi' ipidpidwan aton. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JB34_33","019_34_33","JOB","34","33","33","Un mah mabalin an abuluton Apo Dios nan odowom ay Hiyah un'a adi muntutuyuh baholmu? At hay maphod ya he\"ay okod an munnomnom hi atom ta bo'on ha\"in, at ibaagmuy maphod hi inilam. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JB34_34","019_34_34","JOB","34","34","34","An amin di mundongol ay ha\"in an ta\"on hi un nan nun'anomnoman ya nan nun'ala'eng an mangngol ya abulutonday alyo', ya alyonday, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JB34_35","019_34_35","JOB","34","35","35","Manu ay umat hinay panaphapit Job ya un mi'id di inilanah ibalbalinah nan al'alyona. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JB34_36","019_34_36","JOB","34","36","36","At pa\"innilaonyu adya nan inali'alin Job ta innilaonyu an nan panaphapitna ya umat hinan panaphapit di nun'appuhin tatagu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JB34_37","019_34_37","JOB","34","37","37","Ma'innila an nidugah di boholna ti gunna itugtugan humapihapit, ya din'ugna goh hi Apo Dios ti gunna pihulon Hiyah hinagangna.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JB35_1","019_35_1","JOB","35","1","1","Ya innaynayun goh Elihu an inalinay, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JB35_2","019_35_2","JOB","35","2","2","“Adi maphod, Job, hi unmu alyon ay Apo Dios hi un mi'id di baholmun Hiya! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JB35_3","019_35_3","JOB","35","3","3","Ya anaad ta alyom goh ay Hiyay, Mi'id di hulbin di pangun'unuda' ay He\"a, ya hay lagbu' an agguy numbahol? ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JB35_4","019_35_4","JOB","35","4","4","Ya hay pambal'un he\"a enen inalim ya hi an amin hinan liligwam ya alyo' di, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JB35_5","019_35_5","JOB","35","5","5","Tangadom ad daya, ya nuntiggatiggaw'a, ya inhamhamadmun mannig hinan bunut hi bagtun nan wadam. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JB35_6","019_35_6","JOB","35","6","6","Gulat ta mumbahol'a ya undan way ma'at ay Apo Dios? Ya ta\"on hi unmu iyal'allan gun mumbahol ya undan pumuhih Apo Dios? ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JB35_7","019_35_7","JOB","35","7","7","Ya undan way ibadang nan maphod an inatmun Apo Dios? Ya undan way mahapulnan he\"a! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JB35_8","019_35_8","JOB","35","8","8","Hay ilagat nan maphod unu nappuhin inatmu ya nan tatagu ya anggay. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JB35_9","019_35_9","JOB","35","9","9","Nan tatagun mipaligligat ya la'tot ya kumiladan dumalat nan nidugah an holholtaponda, ya ngumulngulda ta mabaliwandah nan pangat nan nidugah di abalinanda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JB35_10","019_35_10","JOB","35","10","10","Mu bo'on hi Apo Dios an nunlumun diday pumpabaddanganda an ta\"on hi un Hiyay gun mangal'alu' hinan tatagu ta way atondan mungkanta an ta\"on hi un hinan mahdom. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JB35_11","019_35_11","JOB","35","11","11","Dida ya adida e'kod ay Apo Dios an nangidat hi anala'eng tu'u ta ditu'uy nala'la'eng ya un nan animal ya an amin hinan numbino'ob'on an tumayap. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JB35_12","019_35_12","JOB","35","12","12","Ya manu ay adi badangan Apo Dios didah unda mun'adaw hi badangna ti nan pumpahiyaanda ya nan gunda pangatan hi nappuhi. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JB35_13","019_35_13","JOB","35","13","13","At mi'id di hulbin di pun'adawandah badang Apo Dios an nidugah di abalinana ti adina donglon di ibagada. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JB35_14","019_35_14","JOB","35","14","14","Ya inyal'allanan adi da'a donglon, Job, hi unmu alyon di adim tigon Hiya, mu nalpah an nidat nan diklamun Hiya at mahapul an mehodan'a. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JB35_15","019_35_15","JOB","35","15","15","Undan hay ninomnommu ya adi tigon Apo Dios nan mumbahol, at adina moltaon? ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JB35_16","019_35_16","JOB","35","16","16","He\"a, Job, ya mi'id di hulbin nan gunmu hapiton ti ma\"innilan ay nakudang di nomnommu!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JB36_1","019_36_1","JOB","36","1","1","Ya intuluy Elihu an himmapit an inalinay, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JB36_2","019_36_2","JOB","36","2","2","“Anuham an donglon ta ituluy'un humapit ta ipa'innila' ay he\"ay udum hi aat Apo Dios. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JB36_3","019_36_3","JOB","36","3","3","Heten nipa'innilan ha\"in ya makulug an nalpun Apo Dios an nunlumun ha\"in, at itudu' an nan nunlumun ha\"in ya na'ahhamad di ato'atona. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JB36_4","019_36_4","JOB","36","4","4","Ha\"in ya makulug an amin di hapito' ay da'yu an mi'id di layah ti ha\"in ya nala'enga' ya nanomnomana'. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JB36_5","019_36_5","JOB","36","5","5","Nidugah di abalinan Apo Dios ti mi'id ah ohah pahiwona, ya nidugah di abalinana ti adina ibahhaw nan planuna ti ma'at damdama. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JB36_6","019_36_6","JOB","36","6","6","Ya hontona nan pi'taguan nan gun mumbahol, mu Hiyay mammo' an mangidat hi amaphodan nan nun'awotwot. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JB36_7","019_36_7","JOB","36","7","7","Ya halimunana nan nahamad di pangatda, ya punhaadona didan umat hinan ali ta diday me'gonan hi enggana. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JB36_8","019_36_8","JOB","36","8","8","Mu gulat ta way abaludan nan tatagu ta mipaligligatda an dumalat nan nappuhin inatda ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JB36_9","019_36_9","JOB","36","9","9","at ipa'innilan Apo Dios ay dida nan numbaholanda ya nan numpahiyaanda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JB36_10","019_36_10","JOB","36","10","10","Ya ihamadna ta donglonda nan tugunan dida, ya ta itutuyuda nan baholda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JB36_11","019_36_11","JOB","36","11","11","Ya gulat ta donglonda ya inunuddah Apo Dios ta Hiyay itamuanda at lumenggopda, ya mawaday amlong hi nitaguanda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JB36_12","019_36_12","JOB","36","12","12","Mu gulat ta adida umunud at mun'a'ubahdah nan tadom di hanggap, ya mun'atoydan dumalat di ami'id di inilada. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JB36_13","019_36_13","JOB","36","13","13","Ya nan nun'abaholan an agguy kimmulug ay Apo Dios ya bumubungotda, ya ta\"on hi unda mipaligligat hinan amoltaanda mu adida pohdon an mumpahpahmo' ay Hiya. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JB36_14","019_36_14","JOB","36","14","14","Ya ta\"on unda ungunga mu mun'atoydah nan nun'appuhi ya hinan umipabain an ina'inatda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JB36_15","019_36_15","JOB","36","15","15","Ya manu ay punligaton Apo Dios nan tatagu ta way atondan mituduwan, ya punholholtapona dida ta way atondan mangipadutu' hinan alyonan dida. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JB36_16","019_36_16","JOB","36","16","16","Hay planun Apo Dios ya ibaliw da'ah nan ligatmu, ya palenggopon da'a, ya idatnay na'ahhamad hi nitaguam. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JB36_17","019_36_17","JOB","36","17","17","Mu nan aton Apo Dios an mummoltah nan udumnan tatagun mumbahol di hiyay atona goh an mummoltan he\"a. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JB36_18","019_36_18","JOB","36","18","18","At halimunam nan aatmu ta adim amnawan tun gina'uh tun luta, ya tigom ta adi'a mumbahol an dumalat nan do'ol an pihhun mili\"ud an midat ay he\"a. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JB36_19","019_36_19","JOB","36","19","19","Undan baliwan da'ah nan inadangyanmu ta adi'a munholtap, ya undan abalinan di bi'ahmun mamaliw ay he\"a? ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JB36_20","019_36_20","JOB","36","20","20","At adim dedennon di adatngan nan mahdom an gutud di a'ubahan nan tatagu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JB36_21","019_36_21","JOB","36","21","21","Halimunam di aatmu ta adim aton di nappuhi ti hay dumalat hi pangipa'alian Apo Dios hi punligligatam ta way atom an adi mangat. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JB36_22","019_36_22","JOB","36","22","22","Ihamadmun innilaon an hi Apo Dios ya nidugah di abalinana, ya Hiyay na'abbagbagtu ya un an amin nan mumpuntudtudu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JB36_23","019_36_23","JOB","36","23","23","Ya mi'id ah ohah mangitudun Hiyah atona, ya mi'id goh ah ohah tagun mangalih un nibahhaw di inatna. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JB36_24","019_36_24","JOB","36","24","24","Ipabagbagtun nan tatagu Hiyah nan ikantada, at nomnomom ta ita\"engmuy intamuna. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JB36_25","019_36_25","JOB","36","25","25","Tinnig an amin di tataguy umatana, mu nibataan, at agguyda inimmatunan. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JB36_26","019_36_26","JOB","36","26","26","Hi Apo Dios ya nidugah ahan di abalinanan adi tu'u pa\"innila, ya adi tu'u pa\"uyap hi ado'ol di tawona. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JB36_27","019_36_27","JOB","36","27","27","Hiya ya ipatuluna nan dulnun danum hi ad daya, ya numbalinonah udan, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JB36_28","019_36_28","JOB","36","28","28","ya nun'ogahna an malpuh nan bunut ta way pumhodan nan tatagu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JB36_29","019_36_29","JOB","36","29","29","Mi'id ahan di nanginnilah nan atonan mumpangiwa'at hinan bunut, ya nan atonan mangipa'idul ad daya. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JB36_30","019_36_30","JOB","36","30","30","Ya mattig an umilat ya mabenangan nan nunlene'woh hi wadana, mu pahelongonay bunol di baybay. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JB36_31","019_36_31","JOB","36","31","31","Hiyah ne atonan mangipapto' hinan tatagu, ya idatnay do'ol hi tanudda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JB36_32","019_36_32","JOB","36","32","32","Hiyay nangdon hi ilat, at Hiyay mangipa'ilat ta mepto' hinan pohdonan pangepto'an. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JB36_33","019_36_33","JOB","36","33","33","Nan idul ya ipa'innilanay umalian di madloh an udan, ya ta\"on nan animal ya umat goh an inilada.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JB37_1","019_37_1","JOB","37","1","1","Ya intuluy Elihu an himmapit an inalinay, “Pumagpapagpag di puhu' hi umalian di puo' an mi'id di inila' hi ato'! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JB37_2","019_37_2","JOB","37","2","2","Ihamadyun donglon nan hapit Apo Dios an umat hinan idul an malpuh nan timidna, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JB37_3","019_37_3","JOB","37","3","3","Ya wa ay ta ipa'ilatna ta mabnangan an amin ad abuniyan ya mabnangan goh an amin tun luta an mete\"ah nan pingitna ta engganah nan pingitna goh hi pangngelna. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JB37_4","019_37_4","JOB","37","4","4","Ya malpah ay hanan ilat ya ma\"adngol nan ay idul an hiyah ne alin Apo Dios, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JB37_5","019_37_5","JOB","37","5","5","ya umipa'ogyat an ay idul di panapitna, ya do'ol di nahamad hi ina'inatnan adi tu'u pa\"innila. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JB37_6","019_37_6","JOB","37","6","6","Ti alyonah nan dalalluy, Mun'agah ayuh nan luta! Ya umat goh hinan udan an alyonay, Dumloh ayu! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JB37_7","019_37_7","JOB","37","7","7","At an amin nan tatagun limmuna ya impadinongna didah na'amtang hinan tamuda ta way atondan manginnilah aat di anidugah di abalinanah nan tamuna. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JB37_8","019_37_8","JOB","37","8","8","Nan agguy na'amun animal hi bubulung ya umuyda mihi'ug hinan liyang an abungda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JB37_9","019_37_9","JOB","37","9","9","Ipa'alinay puo' ya nan nidugah an tungnin, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JB37_10","019_37_10","JOB","37","10","10","ya un anggay di hodohdan Apo Dios ya nalmuy dalallu, ya an amin nan tu'yap di lobong ya mumpanga'odholda ta ay halmeng. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JB37_11","019_37_11","JOB","37","11","11","Ya hayupona nan dulnuh nan ma'ugtul an bunut ta hidiy alpuwan di gun umilat an Hiyay dumalat. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JB37_12","019_37_12","JOB","37","12","12","Hi Apo Dios di mangituduh nan bunut hi punle'le'danda ya ta unudonda nan pohdonah atondah tun luta. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JB37_13","019_37_13","JOB","37","13","13","Ya ipa'alinay bunut an mangiyalih udan ta pummoltanah nan tatagu unu panebnanah tun luta, ya ta ipattigna goh di aat di pamhodna. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JB37_14","019_37_14","JOB","37","14","14","At he\"a, Job, ya duminong'a ta donglom, ya ta hamadom an innilaon nan umipanoh'an aton Apo Dios. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JB37_15","019_37_15","JOB","37","15","15","Inilam dan di aton Apo Dios an mummandal hinan ilat ta bumuhu' hinan bunut ya mumbanigit? ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JB37_16","019_37_16","JOB","37","16","16","Ya inilam dan di inatnan nangipatapaw hinan bunut hi ad daya? Hene ya tamun di nahamad di la'engna! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JB37_17","019_37_17","JOB","37","17","17","Ya he\"an munholtap hinan mun'ohab hi un umaliy tuyup an mangipadolnat hitun luta ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JB37_18","019_37_18","JOB","37","18","18","ya undan abalinam an mamadang ay Apo Dios an mangibe'lag ad daya ta pumbalinom an umat hi daggal? ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JB37_19","019_37_19","JOB","37","19","19","Hay ninomnommu ya do'ol di inilam, at itudtuduwan da'mih alyonmin Apo Dios ti ten mi'id di inilamih hapitonmi! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JB37_20","019_37_20","JOB","37","20","20","Undan mabalin an alyon ay Apo Dios di, Pohdo' an mi'hapit ay He\"a. Undan udot way taguh mangedpol an mi'haggangan ay Hiya ya adi udot matoy? ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JB37_21","019_37_21","JOB","37","21","21","Adi pa\"attig di taguh nan algaw an humilid daya hi un pundondon di tuyup nan bunut ta ma'aanda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JB37_22","019_37_22","JOB","37","22","22","Ya hidih appit hi iggid hi un hagangon di buhu'an di algaw di alpuwan Apo Dios an nan mumbenang an humili, ya maphod ahan di tigawna. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JB37_23","019_37_23","JOB","37","23","23","Nan Nidugah an Na'abbagbagtun adi abalinan di tagun hegnon ya nahamad di abalinana ya panumalyana, at adi nonong ya pinaligat ditu'u. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JB37_24","019_37_24","JOB","37","24","24","At hiyanan adi umipanoh'ah un an amin nan tatagu ya e'gonanda Hiya ti nomnomona nan tatagun nanomnoman.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JB38_1","019_38_1","JOB","38","1","1","Ya tembal Apo Dios hi Job an hay adngolan di hapitna ya hinan puo' an inalinay, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JB38_2","019_38_2","JOB","38","2","2","“Ngadan ne han mummahmah hi aat di la'eng'u? Mi'id ahan di inilanah aat di hapitona! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JB38_3","019_38_3","JOB","38","3","3","Idadaanmuy odolmu, Job, an umat hi aat di lala'i ti baga' he\"a, ya mahapul an tabolom di alyo'. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JB38_4","019_38_4","JOB","38","4","4","Hay wadam nin hidin gutud di nunlumuwa' hitun luta? Mahapul an tabolom ta ibaagmuh unmu inila! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JB38_5","019_38_5","JOB","38","5","5","Hay nampong hi aat di inongol tun luta, ya hay nunlukud hi inabellogna? Ibaagmu mah hi unmu inilay ngadana! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JB38_6","019_38_6","JOB","38","6","6","Hay namdon mah hi nipabunanan tun luta, ya hay nangiyammah nan batun pognad ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JB38_7","019_38_7","JOB","38","7","7","hidin immanlaan an amin nan mamigat an bittuan ya hidin nun'am'amlongan an amin nan a'anghel? ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JB38_8","019_38_8","JOB","38","8","8","Ya hay nanawan mah hinan danum ta waday ipogpogandah din nabhiyan tun luta ta numpangabuhu' di danum? ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JB38_9","019_38_9","JOB","38","9","9","Henen timpu ya hinophopa' nan baybay hinan ma'ugtul an bunut, at paddungnay inulha' hinan pa'ahhelong an mangmangitit an bunut. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JB38_10","019_38_10","JOB","38","10","10","Ya inyamma' di ipogpogan nan danum ta unda munnononnong hinan inyamma' an igad. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JB38_11","019_38_11","JOB","38","11","11","Ya inali' goh enen timpu di, Hiyah te igad hi egpongam, ya adi mabalin an lauham nan igad an inyamma', ya hiyah te goh di egpongan nan atata'ot an dalluyunmu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JB38_12","019_38_12","JOB","38","12","12","Undan he\"ay nummandal ta mawaday helhelong, unu he\"ay nangalih bumuhu' nan potang? ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JB38_13","019_38_13","JOB","38","13","13","Ya undan he\"ay nangalih nan potang an patalanan amin tun luta ta engganah nan pingitna ta pumbudhana ta mun'attigda nan mangamangat hi nappuhih nan helong? ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JB38_14","019_38_14","JOB","38","14","14","Ya mattig di aat tun lutah un mapatalan an umat hinan map'ol an uklit an ul'ulodyon ya pumbalinon nan munduwin hi panginnilaan an gina'u unu umat hinan lo'ob an palpaliwan ya pumbalinon nan munda'it hi panginnilaan an lubung. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JB38_15","019_38_15","JOB","38","15","15","At abakon nan patal nan gun mangat hi nappuhi, ya ipadinongna dida ta mi'id ologda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JB38_16","019_38_16","JOB","38","16","16","Undan immuymu tinnig nan obob an nalpuwan nan danum hi baybay, unu immuymu dan lene'od nan dotal di maluhung an baybay? ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JB38_17","019_38_17","JOB","38","17","17","Ya wada dan di nangitudun he\"ah awadan di pantaw di nahelngan an awadan di nun'atoy, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JB38_18","019_38_18","JOB","38","18","18","ya ininnilam mah goh di inan'ongol ya inabellog tun luta? At ulgudom ay Ha\"in di aatnah un immannung an inilam! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JB38_19","019_38_19","JOB","38","19","19","Hay nalpuwan mah di patal, ya hay ayan mah di helong? ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JB38_20","019_38_20","JOB","38","20","20","Abalinam dan an mangitnud ay dida ta iyuymuh nan nihinanda, ya inilam dan di owom an umuy hidi? ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JB38_21","019_38_21","JOB","38","21","21","Mabalin nin an abalinam ti limmu da'ah nahhun ya un mawadan amin tun nalmu, ya ten na'alla'ay'a, at do'ol di inilam! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JB38_22","019_38_22","JOB","38","22","22","Ya immuy'a dan ta himmigup'ah nan nitalepnan di dalallu, at tinnigmu dan di niyammana ya hay nitalepnana? ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JB38_23","019_38_23","JOB","38","23","23","Hana ya nun'italepon'u ta engganah tun gutud di algaw an pumpapattayan nan munggugubat. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JB38_24","019_38_24","JOB","38","24","24","At hay wadan mah di dalan an miyuy hinan lugal an wadan di bumnangan nan mumbanigit an ilat, unu nan lugal hi alpahan di tuyup? ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JB38_25","019_38_25","JOB","38","25","25","Ya hay nunlumuh nan ginnaw an pange'wan nan ongol an udan, ya hay nangituduh pange'wan di ilat? ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JB38_26","019_38_26","JOB","38","26","26","Ya hay nangidat mah hi udan hinan lutan mi'id ah nunhitu, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JB38_27","019_38_27","JOB","38","27","27","ya hay mangipa'udan mah hi manepnah nan mamagan nun'abhin luta ta way aton nan ayiw ya holo' an tumubu? ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JB38_28","019_38_28","JOB","38","28","28","Wada dan di ommod di udan ya nan dulnu, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JB38_29","019_38_29","JOB","38","29","29","ya hay ngadan mah di ommod di dalallu? Hay nangitungaw mah hinan napinun dalallun magah an malpud dayah ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JB38_30","019_38_30","JOB","38","30","30","un umodhol nan danum an umat hi ama'odhol di batu ta nan tu'yap nan lobong ya umodholda? ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JB38_31","019_38_31","JOB","38","31","31","Abalinam dan an punhuhu\"upon nan natuntunud an bittuan an Pleiades unu punhiyanon nan na'amung an bittuan an Orion? ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JB38_32","019_38_32","JOB","38","32","32","Ya abalinam dan an mangituduh nan numbino'ob'on an bittuan ta way atondan bumuhu', ya abalinam dan an mangituduh dalanon nan abittubittuan an Bear ya nan paddungnay imbabaluynan bittuan ad daya? ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JB38_33","019_38_33","JOB","38","33","33","Inilam dan di uldin hi ma'unud ad abuniyan ya nan aton Apo Dios an mangipapto' hitun luta? ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JB38_34","019_38_34","JOB","38","34","34","Ya abalinam dan an tu'u'an an mandalon nan bunut ta way atonan mangipa'alih udan ta lobngona tun luta? ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JB38_35","019_38_35","JOB","38","35","35","Ya abalinam dan an honogon nan ilat ta unudonday pohdom hi ayanda an alyondan he\"ay, Tiya an immali ami! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JB38_36","019_38_36","JOB","38","36","36","Hay nangidat hi abalinan di tagu ta mawaday pun'awat ya ananomnomanda? ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JB38_37","019_38_37","JOB","38","37","37","Wada dan di nala'eng an mangyap hinan bunut, unu ngadan di way abalinanan mangihiit hinan nittuwan di danum ad dayah ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JB38_38","019_38_38","JOB","38","38","38","un mumpanga'odhol nan hupu' ya nun'ap'ol nan luta? ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JB38_39","019_38_39","JOB","38","39","39","Ya abalinam dan an iyanupan nan layon ta bubuhgom nan i\"itang an imbabaluydan munhinaang ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JB38_40","019_38_40","JOB","38","40","40","hi unda mipo\"oy hinan liyang unu unda munhood hinan wadan di nipo\"oyanda? ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JB38_41","019_38_41","JOB","38","41","41","Ya ngadan di mangidadaan an mangidat hi onon nan gayang hi un mumpabadang nan imbabaluydan Ha\"in hi unda munhinaang an mi'id di pangngalandah ononda?” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JB39_1","019_39_1","JOB","39","1","1","Ya intuluy Apo Dios an himmapit an inalinay, “Inilam dan di na'luman nan agguy na'amun gandeng hinan duntug hi inalahan, ya hinamadmu dan an tinnig di ni'luman nan agguy na'amun ulha? ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JB39_2","019_39_2","JOB","39","2","2","Inilam dan hi un atnay bulan hi alu'unanda ya unda ma'lum, unu inilam di algaw hi gutud di a'lumanda? ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JB39_3","019_39_3","JOB","39","3","3","Ya mundu\"undah un dumgoh nan putuda ta way atondan mangi'lum hinan imbaluyda, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JB39_4","019_39_4","JOB","39","4","4","ya home'on nan imbabaluydah nan inalahan, at agguyda na'amu, ya taynanda nan ommodda, ya adida mumbangngad ti mabi'ahda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JB39_5","019_39_5","JOB","39","5","5","Hay nangabulut hinan agguy na'amun dongki ta okoddah ayanda? ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JB39_6","019_39_6","JOB","39","6","6","Indat'un dida nan mapulun ta ihinanda, at Ha\"in ya nunhituwo' didah nan lutan mi'id ahan ah humangaw. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JB39_7","019_39_7","JOB","39","7","7","Ya miyadagwidah nan babluy ta adida ma'amu ta puntamuonda dida. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JB39_8","019_39_8","JOB","39","8","8","Nan inalahan di panganapandah ononda, at manganapdah nan timmubun holo' hi mungmungandah ononda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JB39_9","019_39_9","JOB","39","9","9","Mabalin dan an itamum nan agguy na'amun nuwang, ya undan mabalin an mihinah nan kolalmu ta molo' hidih nan mahdom? ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JB39_10","019_39_10","JOB","39","10","10","Mabalin dan an eg'odmuy aladuh nan agguy na'amun nuwang ta aladuona nan payaw unu pungguludon? ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JB39_11","019_39_11","JOB","39","11","11","Ya mabalin dan an e'kodmuh nan amabi'ahna ta hiyay manamuh nan tamum? ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JB39_12","019_39_12","JOB","39","12","12","Ya kulugom dan an okod hiya ya inyanamutna nan paguy an nagapas, ya inyuynah nan wadan di pun'elekan ta amungona? ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JB39_13","019_39_13","JOB","39","13","13","Nan animal an ostrich ya maphod di atonan mangipayagpag hi paya'na, mu agguy nipaddung hinan amaphod di paya' nan hamuti an kulung. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JB39_14","019_39_14","JOB","39","14","14","Ya hay umitlugan nan ostrich ya unna ipu'upu' hinan luta ta nan hupu' di mangipadolnat, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JB39_15","019_39_15","JOB","39","15","15","ya adina iyod'od hi un way mangigatin hi mamhal hinan itlugna, unu nan agguy na'amun animal di mamhal ay dida. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JB39_16","019_39_16","JOB","39","16","16","Ya adina halimunan nan imbabaluyna an paddungnay unna bo'on imbaluy, ya adina nomnomon di nunligatana an ta\"on un way ma'at ay dida ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JB39_17","019_39_17","JOB","39","17","17","ti agguy'u indatan an Dios hiyah la'eng unu ta\"on un ah itang hi nomnom. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JB39_18","019_39_18","JOB","39","18","18","Mu wa ay ta tumagtag ya abakona nan mabi'bi'ah an kabayu ya nan nuntakay. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JB39_19","019_39_19","JOB","39","19","19","He\"a mah, Job, di nangidat hi bi'ah di kabayu unu nan maphod an adudu\"oy an buu' an nihophop hinan tangodna? ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JB39_20","019_39_20","JOB","39","20","20","Ya undan mabalin an ipalattu'mu hiyan umat hi aton nan dudun an mabi'ah an lumattu'? Wa ay ta ipagangohna nan olongna ta munhodohda ya ipata'otnay tatagu, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JB39_21","019_39_21","JOB","39","21","21","ya ehi'adnay hu'inah nan luta ta ipa'innilanay aat di amabi'ahna, ya mi'puddugan an mi'yuy hinan nuntakay an umuy mi'gubat. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JB39_22","019_39_22","JOB","39","22","22","Ya mi'id di inilanan tuma'ot unu mun'od'od, ya adi tuma'ot hinan hanggap, at hodonan adi lumayaw. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JB39_23","019_39_23","JOB","39","23","23","Ya nan gina'un di mi'gubat an nitayun hinan bane'engna ya ahikekeleng ya ahi'e'elat nan hanggap ya hapiaw. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JB39_24","019_39_24","JOB","39","24","24","Ya dumalat nan nidugah an umiyahupana ya nun'alu\"ungan nan lutah atona ti umelah, ya wa ay ta donglona nan gangoh di talampet ya umiyahup an umuy mi'gubat. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JB39_25","019_39_25","JOB","39","25","25","Ya gun ma'agumuhan an homodohdah nan pangngolanah nan gumanghan di talampet, ya mabalin an hunghungonay awadan di gubat an ta\"on hi un adagwi, ya pa\"adngolona goh di aton nan a'ap'apun mummandal hinan tindaluda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JB39_26","019_39_26","JOB","39","26","26","Undan he\"ay nangitudtuduh nan gayang hi atonan tumayap ta umuy hi appit hi agwan hi un hagangon di buhu'an di algaw? ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JB39_27","019_39_27","JOB","39","27","27","Undan he\"ay mummandal hinan ongol an hamutin agila ta tumayap an umuy hinan ata'nang an duntug ta hidiy pangiyammanah agabana? ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JB39_28","019_39_28","JOB","39","28","28","Ya nan ata'nang an daplah di punhituwana ta nan mahdom ya nan maluhung an lingab di punhaniana. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JB39_29","019_39_29","JOB","39","29","29","Ya hidih nan awadana ya unna am'amangon an ta\"on hi un adagwih un way mabalin hi umuyna alan hi onona. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JB39_30","019_39_30","JOB","39","30","30","Ya nan bunun an imbabaluyna ya wada ay di mapatoy ya immuy ta pun'inumnay dalana.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JB40_1","019_40_1","JOB","40","1","1","Ya intuluy Apo Dios an inalina goh ay Job di, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JB40_2","019_40_2","JOB","40","2","2","“Unmu dan inaynayun an mi'hongngel ay Ha\"in an nidugah di abalinana? He\"a ya alyom hi un Ha\"in di nibahhaw, at ologmu dan an tabolon nan alyo'?” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JB40_3","019_40_3","JOB","40","3","3","Ya tembal Job din inalin Apo Dios an inalinay, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JB40_4","019_40_4","JOB","40","4","4","“Ha\"in ya mi'id ahan di biyang'u at hay pambal'un He\"a? Ten mi'id di olog'un mambal, at un nonong ya empop'uy timid'u. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JB40_5","019_40_5","JOB","40","5","5","Ha\"in ya nalpah an hinapit'un amin di alyo', at mi'id di udumnah hapito' an anggaynana!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JB40_6","019_40_6","JOB","40","6","6","Ya tembal Apo Dios din inalin Job hidih nan way puo' an inalinay, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JB40_7","019_40_7","JOB","40","7","7","“Hagangona', Job, ti waday ibaga' ay he\"a, ya mahapul an tabolom nan alyo'! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JB40_8","019_40_8","JOB","40","8","8","Undan nan punhumalya' ya alyom hi un nibahhaw, at Ha\"in mah di pabaholom ta he\"ay nahamad? ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JB40_9","019_40_9","JOB","40","9","9","Un'a dan mabi'bi'ah ya un Ha\"in, ya undan nan alim ya ay idul an umat ay Ha\"in? ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JB40_10","019_40_10","JOB","40","10","10","Gulat ta umat hinay aatmu at ipattigmuy dayawmu ya nan pumpahiyaam ta paddungnay ilubungmu nan dayawmu ya nan anabagtun di haadmu! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JB40_11","019_40_11","JOB","40","11","11","Ya ipattigmuy nidugah an bungotmu ta tigom nan mumpahiya ta ipa'ampam dida. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JB40_12","019_40_12","JOB","40","12","12","At hamadom an tigon di aat nan mumpumpahiya ta ipa'ampam dida, ya numpatoymu nan mangamangat hi pumbaholan hinan wadan di timma'doganda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JB40_13","019_40_13","JOB","40","13","13","Ya nun'ilubu'mu didan amin an paddungnay unmu ibalud didad dolom hidih nan wadan di nun'atoy. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JB40_14","019_40_14","JOB","40","14","14","Gulat ta atom di umat hina at mabalin an ta\"on un Ha\"in ya ipabagtu he\"a ti nan bi'ahmuy mamaliw ay he\"a! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JB40_15","019_40_15","JOB","40","15","15","Tigom adya nan ongol an animal an behemoth an ni'lumu' ay he\"a an hay onona ya nan holo' an ay baka. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JB40_16","019_40_16","JOB","40","16","16","Mu henen animal ya nidugah an ma'abbi'ah di odolna ya hu'ina, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JB40_17","019_40_17","JOB","40","17","17","ya nan iwitna ya ma'andong an umat hinan ayiw an cedar, ya ma'odhol di lamoh di ulpuna. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JB40_18","019_40_18","JOB","40","18","18","Ya umat hi gambang di tungalnan ma'odhol, ya ay gumo' goh di hu'ina. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JB40_19","019_40_19","JOB","40","19","19","Hiya ya anggay di umipanoh'ay aatna ya un an amin hinan limmu', at anggay nan nunlumun hiyay way abalinanan mamatoy. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JB40_20","019_40_20","JOB","40","20","20","Ya hidih nan dudunduntug an pun'ay'ayaman di udum an animal di awadan di mun'aphod an onon nen limmu' an agguy na'amun a'animal. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JB40_21","019_40_21","JOB","40","21","21","Ya hiya ya un mali'li'uh an mihi'hi'ug hinan puun di ayiw an wadan di do'ol an hubit ya hanian nan atata'nang an holo' hiyah nan pingit di wangwang. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JB40_22","019_40_22","JOB","40","22","22","Ya nan ayiw an humangaw hinan pingit nan unit di nunli'ub ay hiya, ya nan hapangday munlidum ay hiya. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JB40_23","019_40_23","JOB","40","23","23","Ya hiya ya adi tuma'ot an ta\"on hi un mundatong nan Wangwang an Jordan, ya ta\"on hi un gun mahuyatan di angahna ya un damdama didindinong an adi omogyat. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JB40_24","019_40_24","JOB","40","24","24","Undan way abalinan di tagun mamulaw hi matana ta dapopona, unu huluona hiya ta tol'onay olongna ta go'dana?” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JB41_1","019_41_1","JOB","41","1","1","Ya intuluy Apo Dios an himmapit an inalinay, “Abalinam dan an mampap hinan leviathan hi un hay lawid di usalom, unu abalinam an mamobod hi hungahungna? ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JB41_2","019_41_2","JOB","41","2","2","Ya abalinam dan an huliton di olongna, unu ubuton di pangalnah nan angngul? ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JB41_3","019_41_3","JOB","41","3","3","Ya al'alu'on da'a dan ta hom'om hiya, unu ma'ma'ullay dan di panaphapitnan he\"a? ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JB41_4","019_41_4","JOB","41","4","4","Hiya dan hi un mi'tulag ay he\"a ta awitom ta hiyay baalmuh engganah un matoy? ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JB41_5","019_41_5","JOB","41","5","5","Ya ibilangmu dan hiyah ohah ay'ayupmun ay hamuti, unu go'dam ya indatmuh nan ung'ungngan binabai ta mi'ligwadan hiya? ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JB41_6","019_41_6","JOB","41","6","6","Pohdon dan nan mungkumeldun la'uan hiya ta paltionda ya nunggogodda ta ila'udah nan malkadu? ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JB41_7","019_41_7","JOB","41","7","7","Ya abalinam dan an punggayang di up'upnan nahbitan, unu panaon di uluna? ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JB41_8","019_41_8","JOB","41","8","8","Ya gulat ta dinihom hiyah mamenghan at manomnommuy aat di pumpattayan, at adim ahan ipidwan aton! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JB41_9","019_41_9","JOB","41","9","9","Adi ahan mabalin an madpap ti matu\"in nan tagun mannig an dumalat hi ta'otna. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JB41_10","019_41_10","JOB","41","10","10","Ya mi'id ah ohah way olognan mangihtulbun mamangon ay hiya, at hay ngadan mah di way abalinanan mi'haggangan ay Ha\"in? ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JB41_11","019_41_11","JOB","41","11","11","Undan udot waday mangipadah an mungngohoy ay Ha\"in hi adi mamolta? An amin di wah tun luta ya bagi'! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JB41_12","019_41_12","JOB","41","12","12","Ha\"in ya adi' idinong an gun manapihapit hi aat di umatan nan leviathan, ya nan aat di amabi'ahna, unu nan aat di amaphod di odolna. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JB41_13","019_41_13","JOB","41","13","13","Ya mi'id ah ohah way abalinanan munlalat hinan up'upna unu mangayang ta munhawang hinan ma'ugtul an up'upnan ay gumo'. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JB41_14","019_41_14","JOB","41","14","14","Wada dan di mabalin an umuy mana'ang hinan pangalna? Mi'id ahan ti atata'ot di babana! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JB41_15","019_41_15","JOB","41","15","15","Nan lahip di bonogna ya nalu\"ilu\"ip, at paddungnay un hiyay hapiawna. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JB41_16","019_41_16","JOB","41","16","16","Danen lahip ya nihamad di nalu\"ilu\"ipanda, at adi mabalin an luhgon di tuyup nan numpunda\"itanda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JB41_17","019_41_17","JOB","41","17","17","Nihamad di nalu\"ilu\"ipan di nundada\"itanda, at adi mabalin an madi\"ang di lahipna. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JB41_18","019_41_18","JOB","41","18","18","Ya wa ay ta huma'ti ya waday bumuhu' hi olongnan mun'elat, ya nan matana ya mabnang an umat hinan potang an pa'abbuhu' hinan mawa'ah. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JB41_19","019_41_19","JOB","41","19","19","Ya gun munggeladaw nan apuy an bumuhu' hi timidna, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JB41_20","019_41_20","JOB","41","20","20","ya gun bumuhu' di ahu' hi olongna an umat hinan uhap an bumuhu' hinan bangan nibongat hinan tu'yap di na'apuyan an holo'. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JB41_21","019_41_21","JOB","41","21","21","Ya nan hodohdana ya ipabalana nan uleng, ya bumuhu' di apuy hi timidna. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JB41_22","019_41_22","JOB","41","22","22","Ya nidugah an mabi'ah di bagangna, at tuma'ot an amin nan manamun hiya. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JB41_23","019_41_23","JOB","41","23","23","Ya ma'odhol an amin di lamohna an mi'id ah muymuyammi, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JB41_24","019_41_24","JOB","41","24","24","ya ma'odhol di puhuna an umat hinan ngalab di batun adi ahan tuma'ot. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JB41_25","019_41_25","JOB","41","25","25","Ya wa ay ta bumangon ya tuma'otdan amin nan waday nidugah di abalinana, ya mi'id di poto' di punnomnomandan dumalat di ta'otda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JB41_26","019_41_26","JOB","41","26","26","Nan hanggap an pamagitdan hiya ya un mede'leh, ya umat goh hi gayang, ya nan pana, unu nan hinalung. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JB41_27","019_41_27","JOB","41","27","27","Nan leviathan ya ibilangnan ay dagami nan gumo', ya umat goh hinan gambang an ay nadunut hinan ayiw. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JB41_28","019_41_28","JOB","41","28","28","Hiya ya adina elan nan me'nan pana, at adi lumayaw. Ya nan batun ipaldi'itdan hiya ya hay pun'le'nana ya un ay dagami. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JB41_29","019_41_29","JOB","41","29","29","Adina goh ma'elan nan pang'ul an ibilangnah umat hinan ohan dagami, ya abatlana nan gayang an ihimug nan tatagun hiya. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JB41_30","019_41_30","JOB","41","30","30","Ya nan lahip hi putuna ya mun'atadom an umat hinan tadom di naphal an alewahhang, at ma'aladu nan lutan pange'wana. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JB41_31","019_41_31","JOB","41","31","31","Ya ipaluwagna nan danum hi baybay an umat hinan nihaang hi banga, ya mabalin an kiwalona nan maluhung an baybay. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JB41_32","019_41_32","JOB","41","32","32","Ya humilin umupag nan baybay an alauhana, ya pumaha' an lumuwag nan dalanona. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JB41_33","019_41_33","JOB","41","33","33","Ya mi'id ah ohah nalmuh tun lutah nipaddung ay hiya an mi'id ahan ah ita'otna. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JB41_34","019_41_34","JOB","41","34","34","Ya an amin nan nun'abagtun animal hitun luta ya hay pannignan dida ya na'ampada, at hiyay apun an amin nan mumpumpahiyan animal.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JB42_1","019_42_1","JOB","42","1","1","Ya tembal Job din hinapit Apo Dios ay hiya an inalinay, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JB42_2","019_42_2","JOB","42","2","2","“Immannung an He\"a, Apo Dios, ya abalinam an aton an amin di logom, ya mi'id ah ohah way abalinanan mangipawan He\"a! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JB42_3","019_42_3","JOB","42","3","3","Hay inila' hi imbagam, Apo Dios, ya inalim di, Ngadan nen tagun mi'id am'amungit hi inilana, mu mahmahana udot di anala'eng'u? Henen tagu ya ha\"in an hi Job! Nan hinapihapit'u ya un malgom an agguy'u inilay aatna ya umipanoh'an mi'id di olog'un manginnila! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JB42_4","019_42_4","JOB","42","4","4","Ya inalim goh di, Donglom ta humapita' an waday ipatbal'u, mu mahapul an tabolom an amin! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JB42_5","019_42_5","JOB","42","5","5","Din hopapna ya dengngol'uy aatmu, Apo Dios, mu ten ad ugwan ya hinamad'un tinnig He\"a. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JB42_6","019_42_6","JOB","42","6","6","At ha\"in ya bumaina' ahan an amin hinan hinapihapit'u, ya ten mumpu'upu'a' an umbun hitun hupu' ya dapul ta ipattig'uy aat di pangitutuyua' hinan hinapit'u!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JB42_7","019_42_7","JOB","42","7","7","Ya hidin nalpahan di himmapitan Apo Dios ay Job ya inalinan Eliphaz an nalpud Teman di, “Bumungota' ay he\"a ya nan duwan ligwam ti da'yu ya agguy immannung nan inaliyuh aat'u an agguy niyummat hinan inat Job an baal'u! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JB42_8","019_42_8","JOB","42","8","8","Ad ugwan ya alanyuy pituh nan manilhig an baka ya pitu goh hinan buta'al an kalnilu ta iyuyyu ay Job an baal'u ta idawatyuh Onong an Moghob ta munhulbin da'yu. Ya ta iluwaluan da'yun Job an baal'u, at Ha\"in ya abuluto' nan luwaluna ta way ato' an adi mamain ay da'yun dumalat nan inatyu. Ti manu ay ya agguy immannung din inaliyuh aat'u an agguy niyummat hinan inat nan baal'un hi Job.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JB42_9","019_42_9","JOB","42","9","9","At inunud da Eliphaz an iTeman, ya hi Bildad an nalpuh nan himpampun an Shuah, ya hi Zophar an iNaamah din inalin Apo Dios hi atonda, at hi Apo Dios ya inabulutna din inluwalun Job. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JB42_10","019_42_10","JOB","42","10","10","Ya heden nalpahan di nangiluwaluan Job hinan tulun liligwana ya winagahan Apo Dios hiyan impabangngadna din inadangyana an nundubli, at inyal'allanay inadangyana ya un din hopapna. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JB42_11","019_42_11","JOB","42","11","11","At an amin din a'aginan linala'i ya binabai ya din nahamad an liligwana ya immuydan hiya ta ni'yam'amlongdan nangan hidih abungna. Ya inyul'ulgudanda hiya ta ipa'amlongda ti manu ay ya din nidugah an nampong Apo Dios ay hiyan hinoltapna. Ya an amin din hinohhan didan immuy ya waday indatdah adawnan pihhu ya balitu' an hengheng. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JB42_12","019_42_12","JOB","42","12","12","Ya winagahan Apo Dios hi Job eden godwan di nitaguana. Mu nidugdugah an do'do\"ol di nidat ay hiya ya un din hopapna. Hiya ya waday himpulu ta opat di libuh kalniluna, ya onom di libuh kamilu, ya duway libuh baka, ya hinlibun dongkina. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JB42_13","019_42_13","JOB","42","13","13","Ya indatna goh di holag Job an pituday linala'i ya tuluday binabai. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JB42_14","019_42_14","JOB","42","14","14","Ya hay ngadan nan pangpangullun babain imbaluyna ya hi Jemimah, ya nan netob ya hi Keziah, ya nan miyatlu ya hi Keren-Happuch. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JB42_15","019_42_15","JOB","42","15","15","Ya an amin tun luta ya mi'id ah babaih ma\"aphod hi umat hinan imbabaluy Job. Ya indatan Job didah banohdan umat hinan banoh nan linala'in a'agida. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JB42_16","019_42_16","JOB","42","16","16","Ya hidin nalpahan nen na'at ya ni'taguh Job hi engganay hinggahut ta han napat di tawon, at tinnignay pepat di a'apuna. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JB42_17","019_42_17","JOB","42","17","17","Ya hiya ya na'alla'ay ya un matoy, mu hay aat di nitaguana ya ma\"aphod.");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS1_1","020_1_1","PSA","1","1","1","Mawagahan nan tagun adi mangunud hinan itugun nan tatagun nun'appuhiy pangatda, ya adina goh unudon nan atondan nappuhi, ya adi goh mimiddum hinan tatagun un hay pumahpahal. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS1_2","020_1_2","PSA","1","2","2","Ti hay pa'appohpohdona ya nan pangunudanah nan Tugun Apo Dios an hiyay ada'adalonah abigabigat ya amahdomahdom. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS1_3","020_1_3","PSA","1","3","3","At umat hiyah ayiw an himmangaw hinan pingit di ginnaw an adi malyaw, ya pupumhod di bunganah atawotawon. Ya an amin di atona ya mawagahan. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS1_4","020_1_4","PSA","1","4","4","Ya adi umat hinay ma'at hinan tagun nan nun'appuhiy gunda aton ti nipaddungdah nan dugi an pun'iyaddib nan tuyup! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS1_5","020_1_5","PSA","1","5","5","Ya awni ta hay gutud di punhumalyaan Apo Dios at immannung an moltaona dida, ya adida middum hinan tatagun nahamad di aatna. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS1_6","020_1_6","PSA","1","6","6","At nan tagun nahamad di aatna ya hi Apo Dios di manalimun an mangipapto' ay hiya. Mu nan tagun nappuhiy pangatna ya ma'ubah. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS2_1","020_2_1","PSA","2","1","1","Anaad ta ninomnom nan tatagun mi'bohhol? Undan hay ipatukan nan ninomnomda? ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS2_2","020_2_2","PSA","2","2","2","Ti nuntutulag nan a'alih tun luta ya nan tatagun ipapto'day atondan mamuhul ay Apo Dios ya nan Pento'nan Nidawat ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS2_3","020_2_3","PSA","2","3","3","an alyonday, “Pogpogon tu'uy abalinandan mamaligat ay ditu'u ta bo'on mahkay diday mun'ap'apun mangipapto' ay ditu'u!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS2_4","020_2_4","PSA","2","4","4","Mu abatlan nan mumpapto' ad abuniyan didah nan aat di ninomnomdan aton, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS2_5","020_2_5","PSA","2","5","5","ya nidugah an ma'abbungot hi Apo Dios ay dida, ya pinadanana didan inalinay, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS2_6","020_2_6","PSA","2","6","6","“Nunhaado' nan Pento\"un Ali ta Hiyay mumpapto' ad Jerusalem an nan me'gonan an siudad.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS2_7","020_2_7","PSA","2","7","7","Ya inalin nan Baal Apo Dios an alid Jerusalem di, “Ipa'innila' nan inalin Apo Dios ay Ha\"in an inalinay, He\"ay Imbaluy'u, at mete\"ad ugwan ya Ha\"in hi Amam. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS2_8","020_2_8","PSA","2","8","8","At wa ay di odowom hinan Hentil hinan abablubabluy at umannung an idat'un He\"a ta hiyay umat hi banohmu, ya bagim an amin nan wah tun luta. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS2_9","020_2_9","PSA","2","9","9","Ya nidugah di abalinam an mun'ap'apun dida, ya ag'agay pangabakam ay didan umatdah nan bangan luta an ag'agah maphe'.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS2_10","020_2_10","PSA","2","10","10","At hiyanan ihamadyun manginnilah nan ipadan'un da'yun a'alih tun luta, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS2_11","020_2_11","PSA","2","11","11","ya mahapul an itamuanyu ya e'gonanyuh Apo Dios, ya mumpa'ampa ayun mangunud hinan pohdona! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS2_12","020_2_12","PSA","2","12","12","Ya mahapul an e'gonanyu Hiya ti ngohoyonyu ay at bumungot ya un himbumaggay atonan mumpamatoy ay da'yu. Immannung an mundenol nan tatagun mumpabaliw ay Hiya! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS3_1","020_3_1","PSA","3","1","1","Hete ya psalm an intudo' David, ya intudo'nah din nakakana ta inlayawanah Absalom an imbaluyna. O Apo Dios, ten do'ol di buhul'u, ya do'ol goh di mi'bohhol ay ha\"in! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS3_2","020_3_2","PSA","3","2","2","Ya do'ol di mangalih, “Adi badangan Apo Dios hiya!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS3_3","020_3_3","PSA","3","3","3","Mu He\"a, Apo Dios di baliw'u ti He\"ay mangidat hi bi'ah'u, ya umabaka'. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS3_4","020_3_4","PSA","3","4","4","Ya init'u\"u an numpabadang, ya immannung an binadangana' hidih wadanah nan me'gonan an duntug. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS3_5","020_3_5","PSA","3","5","5","Ya hinan ali'li'uha' ta molo'a' ya mi'id ah al'alin ha\"in, ya bumangona', ya maphod ti hi Apo Dios ya wagwadan manalimun ay ha\"in. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS3_6","020_3_6","PSA","3","6","6","At adia' tuma'ot hinan do'ol an buhul an mamatoy ay ha\"in! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS3_7","020_3_7","PSA","3","7","7","At ihi'almu ni' anhan ta baliwana' ni', Apo Dios, ti He\"ay Dios'u! Ta ipa'abakmun amin nan buhul'u, ya inubahmun amin nan gun mangat hi pumbaholan. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS3_8","020_3_8","PSA","3","8","8","Ti He\"a, Apo Dios, di dumalat hi abaliwan, at wagaham nan tatagum. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS4_1","020_4_1","PSA","4","1","1","Hete ya psalm an intudo' David, ya hay intud'ana ya nan ap'apun di muntudtuduh nan kanta. Ya mahapul di instrumenton way gadengna ya un tukalon. Donglona' ni' hi unna' mumpabadang ay He\"an na'ahhamad an Dios'u! Ya badangana' ni' hinan aguguluwa', at hom'ona' ni' ta abulutom nan luwalu'! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS4_2","020_4_2","PSA","4","2","2","Ya da'yun tatagun munha'it di panaphaphapitnan ha\"in ya idinongyu! Ya ipogpogyu nan nappuhin ugaliyu ya nan bubululyu! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS4_3","020_4_3","PSA","4","3","3","Mahapul an nomnomonyu an hi Apo Dios ya piliona nan nahamad di aatnah mihakup ay Hiya, ya donglona' hi unna' munluwalun Hiya. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS4_4","020_4_4","PSA","4","4","4","Ya wa ay ta bumungot ayu ya elanyu ta bo'on hiyay dumalat hi pumbaholanyu, ya pa'annomnomonyuy aat neh nan olo'anyuh nan mahdom. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS4_5","020_4_5","PSA","4","5","5","Ya mundenol ayun Apo Dios, ya adi malgom di e'nongyun Hiya. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS4_6","020_4_6","PSA","4","6","6","Ya wadaday tatagun mangalih, “Undan waday bumadang ay da'mi?” At hiyanan ipattigmu ni' ahan di ama'ulaymun da'mi, Apo Dios! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS4_7","020_4_7","PSA","4","7","7","Ya nidugdugah di amlong hi impa'dammun ha\"in ya un nan pun'am'amlongan nan do'ol di inhabalna ya inyammanah ma'inum! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS4_8","020_4_8","PSA","4","8","8","At hiyaat unna' malenggop hinan mahdom an olo'a' ti halimunana' an ipapto' ay He\"a, Apo Dios, ta mid nappuhih ma'at ay ha\"in. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS5_1","020_5_1","PSA","5","1","1","Hete ya psalm an intudo' David, ya hay intud'ana ya nan ap'apun di muntudtuduh kanta, ya mahapul di do'ol an tungngali ya un tukalon. Apo Dios, donglom' ni' ahan di luwalu' ta hamadom nan nidugah an holtapo'! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS5_2","020_5_2","PSA","5","2","2","Ya He\"a ya anggay di pumbaga' hi badang ti He\"ay Ali' ya Dios'u, ya mi'id udum! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS5_3","020_5_3","PSA","5","3","3","At abigabigat hinan helhelong ya gunmu ni' donglon nan luwalu' ay He\"a, ti hodo' di pambalmu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS5_4","020_5_4","PSA","5","4","4","Ya He\"a, Apo Dios, ya adim pohdon nan nun'appuhin pangat, ya adim abuluton an middum ay He\"a nan gun mumbahol. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS5_5","020_5_5","PSA","5","5","5","Ya adim pohdon an tigon nan mumpumpahiyan tatagu, ya abohlam an amin nan gun mangat hi nappuhi. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS5_6","020_5_6","PSA","5","6","6","Ya ubahom nan tatagun mumpunlayah, ya boholom nan pumatoy ya nan bumalbali. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS5_7","020_5_7","PSA","5","7","7","Mu dumalat nan nidugah an homo'mu ya mabalin an umalia' an munluung ay He\"ah nan Timplum an awadam. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS5_8","020_5_8","PSA","5","8","8","Ituduwana' ni', Apo Dios, ta nan pohdom di ato', ti do'olda nan mi'buhul ay ha\"in! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS5_9","020_5_9","PSA","5","9","9","Ya adi makulug nan gunda hapiton ti un hay puma\"ianday pa'appohpohdondan aton. Ya mipaddung di timidah nan nibughul an lubu' an ma\"agub ti nan nun'appuhiy gunda hapihapiton, ya layalayahanday ibbadan tagu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS5_10","020_5_10","PSA","5","10","10","At moltaom didan nun'abaholan, Apo Dios! Ya pumbalinom nan planudan nappuhih apa\"ianda, ya numpakakmu didah tun wadam ti ngohoyon da'a an nan pumbaholan di gunda aton! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS5_11","020_5_11","PSA","5","11","11","Mu nan mundenol an mangihi'ug ay He\"a ya minaynayun di gunda umamlongan an mungkanta, ya ibaliwmu dida ti pa'appohpohdon da'a, ya He\"ay dumalat hi umamlonganda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS5_12","020_5_12","PSA","5","12","12","Ti immannung an He\"a, Apo Dios, di mungwagah hinan nun'ahamad di aatda, ya nan pamhodmuy paddungnay hapiawda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS6_1","020_6_1","PSA","6","1","1","Hete ya psalm an intudo' David, ya hay intud'ana ya nan muntudtuduh kanta, ya mahapul an matukal nan instrumenton way gadengna, ya hay sheminith di stylena. Apo Dios, adia' ni' ihingal hi un'a bumungot, ya adia' ni' goh moltaon hinan nidugah an bungotmu! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS6_2","020_6_2","PSA","6","2","2","Ya unna' at ni' hom'on ay He\"a ti ten lumungtuya', at badangana' ta idatmuy bi'ah'u. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS6_3","020_6_3","PSA","6","3","3","Ya ten nidugah di numanomnoma', at anuud, Apu, di duminngana? ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS6_4","020_6_4","PSA","6","4","4","Umali'a ni', Apo Dios, ta baliwana' an dumalat nan nidugah an pamhodmu ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS6_5","020_6_5","PSA","6","5","5","ti mi'id di munnomnom ya mundayaw ay He\"a hinan awadan di natoy. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS6_6","020_6_6","PSA","6","6","6","Ya ten magugulua' an amahdomahdom ya lumugwalugwaa' an mama'pot di pungan'uh lugwa'. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS6_7","020_6_7","PSA","6","7","7","Ya adi umday pannig'u ti numpangalatunnu' di mata' an dumalat nan limmugwalugwaa' hi pangat nan buhul'un ha\"in. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS6_8","020_6_8","PSA","6","8","8","At da'yun nun'appuhiy pangatna ya mun'akak ayu ti dengngol Apo Dios nan kila' ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS6_9","020_6_9","PSA","6","9","9","ya nan pumpahmo'a' hi badangna, at inabulutna! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS6_10","020_6_10","PSA","6","10","10","At an amin ni' nan buhul'u ya nidugah di abainanda, at mid papto'ananda ya numpangalayawda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS7_1","020_7_1","PSA","7","1","1","Hete ya psalm an intudo' David an ingkantanan Apo Dios hi aat Cush an holag Benjamin. Ya hay stylenah matukal ya shiggaion. Apo Dios an dayawo', kulugo' an He\"ay manalimun ay ha\"in, at ibaliwa' hinan do'ol an umalin mamdug ay ha\"in. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS7_2","020_7_2","PSA","7","2","2","Ya gulat ta adia' baliwan at patayona' ya numpuhita' an umat hinan aton di layon hinan way patayona an mi'id di mamaliw ay ha\"in. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS7_3","020_7_3","PSA","7","3","3","Apo Dios an dayawo', gulat ta numbahola' hi ibba' an tagu, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS7_4","020_7_4","PSA","7","4","4","ya gulat goh ta binaliya' nan ligwa', unu hinamham'uy gina'un nan buhul'u an ta\"on hi un mi'id dumalat ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS7_5","020_7_5","PSA","7","5","5","at abulutom di pumpamdugan nan buhul'un ha\"in ta ah'upana', ya ta\"on hi unna' pun'igatin ta nangamung hi unna' matoy ya tinaynana' hinan nataya'! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS7_6","020_7_6","PSA","7","6","6","Ihi'almu ni', Apo Dios, ta badangana', ya bumungot'a ta hanggaom nan buhul'u, ya minoltam dida. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS7_7","020_7_7","PSA","7","7","7","Ya amungom ni' nan tataguh nan abablubabluy ta He\"ay mangipapto' ay didah nad abuniyan ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS7_8","020_7_8","PSA","7","8","8","ti He\"a, Apo Dios, di munhumalyan amin hinan tatagu, ya ta\"on un ha\"in ya pi'humalyam ta way a'innilaan di anahamad di aat'u an mi'id numbahola'. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS7_9","020_7_9","PSA","7","9","9","Ya He\"a an na'ahhamad an Dios ya i'innilam an amin di nomnomon nan tataguh tun luta. At pogpogom nan numbino'ob'on an nun'appuhin gun aton nan tatagu, ya halimunam nan tatagun nahamad di pangatda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS7_10","020_7_10","PSA","7","10","10","He\"a, Apo Dios an na'abbagbagtu, di paddungnay hapiaw'u ti baliwam an amin nan umunud ay He\"a. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS7_11","020_7_11","PSA","7","11","11","Ya na'ahhamad di panumalyanan adina ipangngel, at hiyanan immannung an moltaona nan nun'appuhiy pangatnan tataguh abigabigat. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS7_12","020_7_12","PSA","7","12","12","Ya gulat ta adi iyuyan Apo Dios nan nappuhin gun aton nan tatagu at paddungnay ihamadnan haiton nan hinalungna, ya indadaana nan panana. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS7_13","020_7_13","PSA","7","13","13","Ya immannung an idadaanan amin nan almasna ya nan pananan dumaladalang. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS7_14","020_7_14","PSA","7","14","14","Elanyuat ti nan tatagun nappuhiy pangatda ya hay nappuhiy iplanudah atonda ta way ibahhawan nan tatagu ya lumayalayahda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS7_15","020_7_15","PSA","7","15","15","Ya munlut'u'dah bitu ta way abituan nan tatagu, mu didaat di mabitu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS7_16","020_7_16","PSA","7","16","16","Ya nan nun'appuhin pangatda ya mumbangngad ay dida ta holtaponda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS7_17","020_7_17","PSA","7","17","17","Mu munyamana' ay Apo Dios ti na'ahhamad di pangatna, ya ikanta' di ipabagbagtuan nan ngadan Apo Dios an nidugah di anabagbatuna! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS8_1","020_8_1","PSA","8","1","1","Hete ya psalm an intudo' David, ya hay intud'ana ya nan ap'apun di muntudtuduh kanta, ya gittith di style hi matukal. Apo Dios an Apumi, nidugah di anabagbagtum an nundongol hi an amin an tataguh tun luta, at idaydayaw da'a ti mid nipaddungan nan anabagbagtum an ta\"on hinad abuniyan! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS8_2","020_8_2","PSA","8","2","2","Ya ta\"on nan ung'ungungnga ya nan pa'ittungaw ya idaydayaw da'a goh ti pinogpogmu nan buhulmu an ngungumhay ay He\"a. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS8_3","020_8_3","PSA","8","3","3","Ya wa ay ta tangado' ad daya ta tigo' nan limmum an nan bulan ya nan bittuan an inhinam hinan wadanda ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS8_4","020_8_4","PSA","8","4","4","ya manoh'aa' ti anaad ta pa'annomnomom ya pa'ipapto'om nan tataguh tun luta an un mi'id di hulbida? ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS8_5","020_8_5","PSA","8","5","5","Limmum dida an na'ampa ya un nan a'anghelmu, ya indatmuy a'e'gonanda ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS8_6","020_8_6","PSA","8","6","6","ti indatmuy biyangda ta diday okod an mangipapto' hinan numbino'ob'on an limmum ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS8_7","020_8_7","PSA","8","7","7","an umat hinan kalnilu, ya baka, ya gandeng, ya nan udumnan a'animal, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS8_8","020_8_8","PSA","8","8","8","ya nan hamuti, ya an amin nan numpunhituh nan danum an umat hinan ekan, ya dolog, ya dalit, ya nan udumnan munhituh nan danum. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS8_9","020_8_9","PSA","8","9","9","Apo Dios an Apumi, immannung an nidugah di anabagbagtum an nundongol hi an amin hinan tataguh tun luta! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS9_1","020_9_1","PSA","9","1","1","Hete ya psalm an intudo' David, ya hay intud'ana ya nan ap'apun di muntudtuduh kanta, ya hay tunena ya “Hay Natayan nan Imbaluy'un Lala'i.” Ipabagbagtu' He\"a ahan, Apo Dios, ya ul'ulgudo' an amin nan inatmun mun'aphod. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS9_2","020_9_2","PSA","9","2","2","Ma\"am'amlonga' an gapun He\"a, ya ikankanta' nan pundayaw'un He\"a, Apu an na'abbagbagtu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS9_3","020_9_3","PSA","9","3","3","Wa ay ta He\"ay mihanggah nan buhul'u ya un himbumaggaan nun'atu\"inda ya nun'atoyda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS9_4","020_9_4","PSA","9","4","4","Ya nahamad an makulug di punhumalyam ti impa'innilam an mi'id di numbahola'. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS9_5","020_9_5","PSA","9","5","5","Mu hanan nun'appuhiy pangatdan Hentil hinan abablubabluy an adi umunud ay He\"a ya immannung an ubahom dida ta ma'aliwandah enggana. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS9_6","020_9_6","PSA","9","6","6","Ya pinogpogmu mahkay nan buhulmi ya ta\"on nan babluyda, at mi'id ah panginomnoman hi aatdah enggana. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS9_7","020_9_7","PSA","9","7","7","Mu He\"a, Apo Dios, di Alih enggana, ya wagwada'ah nan umbunam an munhumalyah nan tatagu, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS9_8","020_9_8","PSA","9","8","8","ya umannung an nahamad di atom an manumalyah nan tatagu, ya umat goh hinan atom an mumpapto'. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS9_9","020_9_9","PSA","9","9","9","Ya He\"a, Apo Dios, di bumaliw hinan ma'abohlan, ya He\"ay bumadang goh hinan gutud di ipaligligatan. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS9_10","020_9_10","PSA","9","10","10","Nan nanginnilan He\"a di mangiyokod hi nitaguandan He\"a ti mi'id ah din'ugmuh mamhod an middum ay He\"a. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS9_11","020_9_11","PSA","9","11","11","Mungkanta tu'uh nan pundayaw tu'un Apo Dios an Alid Jerusalem, ya ulgudon tu'uy numbino'ob'on an mun'aphod an ina'inatnah nan Hentil hinan abablubabluy ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS9_12","020_9_12","PSA","9","12","12","ti adina al'alliwan nan maligligatan, ya adina goh aliwan nan pumpahpahmo'andan Hiya, ya moltaona nan pumatopatoy. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS9_13","020_9_13","PSA","9","13","13","At hom'ona' ni', Apo Dios, ta baliwana' hinan pangipaligligatan nan buhul'un ha\"in ta adia' matoy ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS9_14","020_9_14","PSA","9","14","14","ta way ato' an mangipattig hinan pangipabagbagtua' ay He\"ah nan hinagang di tatagud Jerusalem, ya ta ipattig'uy pun'am'amlonga' hi namaliwam ay ha\"in. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS9_15","020_9_15","PSA","9","15","15","Ti nan Hentil hinan abablubabluy an adi mangulug ay He\"a, Apo Dios, di nun'abituh nan inyammadah a'naan di ibbadan tagu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS9_16","020_9_16","PSA","9","16","16","Mu impattig Apo Dios di ana'ahhamadna an dumalat nan maphod an panumalyana, at hiyanan nan nun'abaholan an tatagu ya diday mun'a'nah nan linut'u'andan bitu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS9_17","020_9_17","PSA","9","17","17","Ya an amin nan nun'appuhiy pangatna ya hay atoy umayana, ya umat goh hinay ma'at hinan Hentil hinan abablubabluy an nan'ug ay Apo Dios. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS9_18","020_9_18","PSA","9","18","18","Mu nan nun'awotwot an tatagu ya adida ma'aliwan, ya midat goh ay dida nan hahalimidonda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS9_19","020_9_19","PSA","9","19","19","At adim ni' iyabulut an ngohoyon da'ah nan Hentil ta unmuat humalyaom dida ta pun'alim nan numbaholanda, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS9_20","020_9_20","PSA","9","20","20","ya pata'ton dida, Apo Dios, ta way panginnilaandan dida ya unda tagu ya anggay. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS10_1","020_10_1","PSA","10","1","1","Apo Dios, anaad ta bataanan da'min He\"a, ya anaad ta paddungnay un'a mipo\"oy hinan awadan di ligatmi? ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS10_2","020_10_2","PSA","10","2","2","Ti mumpahpahiya nan nun'appuhiy pangatdan tatagu, ya paligligatonda nan nun'awotwot, mu didaat di mun'abituh nan inyammada. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS10_3","020_10_3","PSA","10","3","3","Ti iyamlongdan ipabagtu nan nun'appuhin ninomnomdan aton, ya pohpohdondan umam'am, ya idutandah Apo Dios. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS10_4","020_10_4","PSA","10","4","4","Ya adida ibilang hi diosda unu nomnomon hi Apo Dios an dumalat nan nidugah an pumpahpahiyaanda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS10_5","020_10_5","PSA","10","5","5","Mu gun pumhod damdamay nitaguanda, ya mumpahpahiyada an adida nomnomon nan Uldinmu, ya undaat goh udot ngongohhoyon an amin nan buhulda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS10_6","020_10_6","PSA","10","6","6","Ya hay ninomnomda ya alyonday, “Mi'id di nappuhih ma'at ay da'mi an hay amlongmiy wadah enggana ti mi'id ahan nappuhih ma'at ay da'mi!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS10_7","020_10_7","PSA","10","7","7","Ya hiya ya an amin di hapitona ya idut, ya layah, ya nan atata'ot, ya nan nomnomonah ma'at ya nan gulu ya nan nappuhin ma'at. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS10_8","020_10_8","PSA","10","8","8","Ya mipo\"oydah nan nibataan ta mumbota'dah maluh hi patayonda an ta\"on un nan mi'id ah baholna. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS10_9","020_10_9","PSA","10","9","9","Ya umatdah nan layon an mumbota' hi dapopona, ya hohoddona nan agogohgoh ta wa ay di paddungnay ma'na ya nungguyuddan ilayaw. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS10_10","020_10_10","PSA","10","10","10","Ya matu\"in nan ma'na ti mabi'bi'ahda ya un hiya, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS10_11","020_10_11","PSA","10","11","11","ya alyon hanan nappuhiy pangatday, “Mi'id inilan Apo Dios hinan at'aton tu'u ti nahanian di angahna, at adi ditu'u tigon!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS10_12","020_10_12","PSA","10","12","12","At, Apo Dios, moltaom hanan tatagu, ya adim ni' aliwan ta badangam nan agogohgoh! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS10_13","020_10_13","PSA","10","13","13","Anaad nin ta hanan nappuhiy pangatda ya pihulon da'a? Ti hay ninomnomda ya alyonday, “Adi ditu'u moltaon ay Apo Dios!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS10_14","020_10_14","PSA","10","14","14","Mu He\"a, Apo Dios, ya i'innilam nan umipaligligat ya umipalungdaya, at humalyaom dida! Ya He\"ay pangidenolan nan mi'id di abalinanda, ya He\"a goh di bumadang hinan nguhu! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS10_15","020_10_15","PSA","10","15","15","At pogpogom di abalinan nan tatagun mangat hi nappuhi, ya moltaom didan dumalat nan nappuhin gunda aton ta nangamung unda ma'amin an mapogpog! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS10_16","020_10_16","PSA","10","16","16","He\"ay Alih mi'id pogpogna, mu nan tatagun mundayaw hi udum an dios ya mapogpogdah tun babluymu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS10_17","020_10_17","PSA","10","17","17","Apo Dios, inila' an donglom di luwalun nan mahmo' an tatagu ti al'alu'om dida, ya abulutom nan odowonda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS10_18","020_10_18","PSA","10","18","18","Ya baliwam nan nguhu ya nan ma'abohlan, at mi'id mahkay di mana'ta'atot ay dida. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS11_1","020_11_1","PSA","11","1","1","Hete ya psalm an intudo' David, ya hay intud'ana ya nan ap'apun di muntudtuduh kanta. Hi Apo Dios di paddungnay ihi'uga' hi bumaliw. At nibahhaw ayun mangalin ha\"in hi unna' umuy hinan duntug an umat hinan hamutin umuy mihi'ug hidi ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS11_2","020_11_2","PSA","11","2","2","ti nan nappuhiy ugalida ya indadaanda nan panadah pamatoydah nan tatagun nahamad di ugalida! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS11_3","020_11_3","PSA","11","3","3","At hay atonmin tatagun nahamad di ugalina mah un adi umunud nan tatagun nappuhiy ugalidah nan Uldin? ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS11_4","020_11_4","PSA","11","4","4","Mu hi Apo Dios an wagwadah nan me'gonan an Timpluna ya hinan umbunanan wad abuniyan di mumpapto' an amin hi logom. Ya i'innilanan amin di ato'aton nan tataguh tun luta! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS11_5","020_11_5","PSA","11","5","5","Ya Hiya ahan di manamad hinan tatagun nahamad di ugalida, mu boholonan amin nan mangamangat hi nappuhi! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS11_6","020_11_6","PSA","11","6","6","At Hiyay dumalat hi pumpanggahanah nan gun mundalang an balah pummoltanan dida! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS11_7","020_11_7","PSA","11","7","7","Immannung an na'ahhamad di aat Apo Dios, ya pa'appohpohdona nan nahamad an pangatna, at nan tatagun nahamad di pangatda ya diday middum ay Hiya! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS12_1","020_12_1","PSA","12","1","1","Hete ya psalm an intudo' David, ya hay intud'ana ya nan ap'apun di muntudtuduh kanta, ya sheminith di style nan musicna. Bumadang'a ni', Apo Dios ti ten mi'idday na'angang hi mangunud ay He\"a an nun'a'ubahdah tun luta! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS12_2","020_12_2","PSA","12","2","2","Ti an amin nan na'angang ya gunda ilayahan nan heneggonda, ya manu ti maphod di panaphapitda mu un hay pamalbalida. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS12_3","020_12_3","PSA","12","3","3","Pogpogom ni', Apo Dios, hanan maphod di panaphapitda mu nappuhiy wah nomnomda, ya pogpogom goh nan mumpahpahiya! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS12_4","020_12_4","PSA","12","4","4","Ti alyonday, “Mahapit ami, at hiyanan nalakan ihapitanmi nan malgom an tagu ta abakonmi dida, at undan way abalinandan mangipadinong ay da'mih nan pohdonmin aton?” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS12_5","020_12_5","PSA","12","5","5","Mu inalin Apo Dios di, “Hinamad'un tinnig nan na'na'at hinan mahmo' ya nun'awotwot an tatagu, ya dengngol'u nan pumpahpahmo'andah nan ipaligligatanda, at ad ugwan ya baliwa' dida ti hiyah ne hohoddondah ato'!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS12_6","020_12_6","PSA","12","6","6","Immannung an nan Tulag Apo Dios ya na'ahhamad ya makulug an umat hinan namahmah an silver an nahibuhibug ta na'ahhamad. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS12_7","020_12_7","PSA","12","7","7","At kulugonmi, Apo Dios, an He\"ay manalimun ay da'mi, at ipapto' da'mih enggana an ta\"on hi un way mangat hi nappuhin da'mi ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS12_8","020_12_8","PSA","12","8","8","an ta\"on hi un ay nonononongnay panaldalanda an e'gonan nan tataguy nappuhin ato'atonda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS13_1","020_13_1","PSA","13","1","1","Hete ya psalm an intudo' David, ya hay intud'ana ya nan ap'apun di muntudtuduh kanta. Apo Dios, unna' dan ahan aliwan hi enggana? Ya unna' dan goh ahan adi haghaggungon ay He\"a? ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS13_2","020_13_2","PSA","13","2","2","Ya anuud mah di apogpogan tun punholholtapa' hi punlungdayaa' hi abigabigat? Adim ni' iyabulut di gun pangabakan nan buhul'un ha\"in! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS13_3","020_13_3","PSA","13","3","3","Apo Dios, donglom ni', ya abulutom di luwalu', ya pabi'ahona' ni' ta adia' matoy ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS13_4","020_13_4","PSA","13","4","4","ta adi alyon nan buhul'uy unna' inabak, ya ta adida umamlong! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS13_5","020_13_5","PSA","13","5","5","Mu ehdol'u nan nidugah an pamhodmu, ya mun'am'amlonga' an dumalat nan pamaliwam ay ha\"in. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS13_6","020_13_6","PSA","13","6","6","At ikantaa' He\"a, Apo Dios, ti immannung an maphod di inatmun ha\"in! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS14_1","020_14_1","PSA","14","1","1","Hete ya psalm an intudo' David, ya hay intud'ana ya nan ap'apun di muntudtuduh kanta. Hay punnomnom nan mangamangat hi nappuhi ya mi'id di Dios. At nidugah an na\"appuhiy wah nomnomda ya nan pangatda, ya mi'id ah ohan didah mangat hi maphod. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS14_2","020_14_2","PSA","14","2","2","Hi Apo Dios ad abuniyan ya u'uhdungana nan tataguh tun luta ta innilaonah un waday oha ay didah nanomnoman an adi manghop an manginnilan Hiya. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS14_3","020_14_3","PSA","14","3","3","Mu mi'id, ti din'ugda Hiya an mi'id ahan ah ohah maphod di pangatna. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS14_4","020_14_4","PSA","14","4","4","Ya inalin Apo Dios di, “Mid ahan inilan danen mangamangat hi nappuhi ti unda hay pumpumloh hinan tatagu' hi itanudda, ya adida munluwalun Ha\"in!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS14_5","020_14_5","PSA","14","5","5","Mu nidugah an ta'tandah Apo Dios ti ipattignay atonan mamadang hinan nahamad an mangunud ay Hiya. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS14_6","020_14_6","PSA","14","6","6","Ya ta\"on hi unda ipadah an mama\"ih nan planun di nun'awotwot mu hi Apo Dios di mangipapto' an manalimun ay dida. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS14_7","020_14_7","PSA","14","7","7","Hay luwalu' ahan ya baliwan ni' Apo Dios an wad Zion nan i'ibba' an holag Israel hinan buhulda! At mundenol nan holag Jacob an nan holag Israel hi un pumhod di aatdan amin! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS15_1","020_15_1","PSA","15","1","1","Hete ya psalm an intudo' David. Apo Dios, hay ngadan di mabalin hi middum ay He\"ah nan Timplum hidih nan me'gonan an duntug an wadam? ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS15_2","020_15_2","PSA","15","2","2","Hay inila' hi middum ya nan nahamad an un'unnud hinan pohdom, ya nan maphod di pangatna, ya nan makulug di hapitona, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS15_3","020_15_3","PSA","15","3","3","ya nan adi manapihapit hi ibbanah tagu, ya nan adi mangat hi nappuhih nan ni'tunglubna, ya nan adi manapit hi umipab'on hi ibbana, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS15_4","020_15_4","PSA","15","4","4","ya nan mamahiw hinan na\"appuhiy pangatnan tagu mu e'gonana nan tagun mange'gon ay Apo Dios, ya nan mangipa'annung hinan itulagna an ta\"on hi un maligatan an mangat, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS15_5","020_15_5","PSA","15","5","5","ya nan mumpa'utang hi ibbanan tagu an adi mumpatakap, ya nan adi mangabulut hi lagbuna an mun'ihtiguh nan agguy immannung hinan mid baholna. Ya hanan tagun umat hinay pangatna ya adi nalakan ma'abak! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS16_1","020_16_1","PSA","16","1","1","Heten psalm an intudo' David ya miktam. Baliwana' ni', Apo Dios, ti He\"ay ehdol'u. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS16_2","020_16_2","PSA","16","2","2","Ya inali' ay Apo Dios di, “He\"ay Apu' ti an amin nan mun'aphod an wadan Ha\"in ya He\"ay nalpuwana!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS16_3","020_16_3","PSA","16","3","3","Ya nan nahamad di atonan mangunud ay Apo Dios di pa'appohdo' hi pi'haphapita' ya idduma', ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS16_4","020_16_4","PSA","16","4","4","mu nidugah an gun ma'ud'udman di lumungdayaan nan tatagun mundayaw hinan bulul. Mu Ha\"in ya adia' middum ay didah nan onnganda, ya adi' goh dayawon nan bululda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS16_5","020_16_5","PSA","16","5","5","He\"a, Apo Dios, di paddungnay tawid'u, ya idatmun amin di mahapul'u, ya He\"ay okod hi nitagua'. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS16_6","020_16_6","PSA","16","6","6","Ya do'ol di amaphoda' hi impabnohmun Ha\"in ti maphod di indatmuh nitagua'. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS16_7","020_16_7","PSA","16","7","7","At idaydayaw'uh Apo Dios an mangitudtuduh nan maphod hi ato' an ta\"on hinan mahdom ya gunna ipanomnom ay Ha\"in nan Tuguna. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS16_8","020_16_8","PSA","16","8","8","Ya inila' an hi Apo Dios ya wagwadan Ha\"in, at malenggopa' an mi'id al'alin Ha\"in. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS16_9","020_16_9","PSA","16","9","9","At hiyaat unna' mun'am'amlong ti minaynayun di alenggopa' an mi'id ah ma'at hi nappuhi ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS16_10","020_16_10","PSA","16","10","10","ti inila' an adim iyabulut di ataya', ya umat goh an adim iyabulut di idduma' an baalmuh nan wadan di lennawan nan nun'atoy. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS16_11","020_16_11","PSA","16","11","11","Ya gunmu ipa'innilan Ha\"in di ato' an mi'tagun He\"ah mid pogpogna, ya nidugah di pun'am'amlonga' ti wagwagda'an Ha\"in. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS17_1","020_17_1","PSA","17","1","1","Hete ya psalm an inluwalun David. Donglom ni' ahan di luwalu', Apo Dios. Iluwalu' an badangana' ni' ahan ta nan nahamad di ma'at ay ha\"in, ya immannung an nan inluwalu' ya makulug an hay nalpuh nomnom'u ya puhu'. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS17_2","020_17_2","PSA","17","2","2","Ya ibilanga' ni' an mi'id di bahol'u ti He\"a ya inilam nan tatagun nahamad di aatda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS17_3","020_17_3","PSA","17","3","3","Ya i'innilam di wah puhu' ya nomnom'u ti ta\"on hinan mahdom ya tapngana', mu mi'id di inah'upam hi nappuhih aat'u, ya topngo' di ato' an humapit ta adia' mumbahol. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS17_4","020_17_4","PSA","17","4","4","Ya inunud'u nan Tugunmu, at agguy'u inyunnud hinan ato'aton nan tatagun mi'pattoy ya nan mangamangat hinan numbino'ob'on an nappuhi ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS17_5","020_17_5","PSA","17","5","5","ti inaynayun'un mangun'unud ay He\"a, ya mi'id ah imbahhaw'uh nan Tugunmu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS17_6","020_17_6","PSA","17","6","6","Ya manu ay munluwalua' ay He\"a, Apo Dios, ti inila' an abulutom, at ihamadmu ni' an donglon nan iluwalu'. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS17_7","020_17_7","PSA","17","7","7","At ipattigmu nan nidugah an pamhodmuh nan pamaliwam ay ha\"in, ya dumalat goh nan abalinam ya baliwam nan mumpabadang ay He\"a ta mi'id di nappuhih aton nan buhuldan dida! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS17_8","020_17_8","PSA","17","8","8","At halimunana' an ipapto' ahan, ya baliwana' an umat hi aton di hamuti an paddungnay obobana' ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS17_9","020_17_9","PSA","17","9","9","hinan mamohol ay ha\"in an nan buhul'un wah nan nunlene'woh an mamhod an mamatoy ay ha\"in. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS17_10","020_17_10","PSA","17","10","10","Ti mi'id di homo'da, ya mumpahpahiyadan humapit. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS17_11","020_17_11","PSA","17","11","11","Ya wagwadada an unu'unudona' ta hahalepatanday pampapandan ha\"in. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS17_12","020_17_12","PSA","17","12","12","Ti umatdah nan munhinaang an layon an mamannod ay ha\"in ta pumbi\"ia'. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS17_13","020_17_13","PSA","17","13","13","At umali'a ni' ahan, Apo Dios, ta hanggaom tun buhul'u ta abakom dida, ya usalom nan hanggapmu ta baliwana' hi aton hanan nappuhiy pangatdan tatagu! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS17_14","020_17_14","PSA","17","14","14","Baliwana' an dumalat nan nidugah an abalinam, O Apo Dios, hinan tatagun hay gamgamonda ya an amin nan numbino'ob'on an wah tun luta ya anggay. Mu inila' an idatam nan tatagun nahamad di ugalidah tanudda ta adida munhinaang, ya ta\"on un nan imbabaluyda ya mun'olog di tanudda ti mipabnoh ay diday inadangyanda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS17_15","020_17_15","PSA","17","15","15","Ya ha\"in ya mundenola' hi un'u tigon nan angahmu ti mi'id di inat'uh nappuhi, ya wa ay ta mamahuana' ya mun'am'amlonga' an mamannig hi aatmu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS18_1","020_18_1","PSA","18","1","1","Hete ya psalm an intudo' David an baal Apo Dios, ya hay intud'ana ya nan ap'apun di muntudtuduh kanta, ya hay ipa'innilana ya nan namaliwan Apo Dios ay hiyah an amin hinan buhulna ya hinan Alin hi Saul. An inalinay: Pa'appohpohdo' He\"a, Apo Dios, an nangidat hi bi'ah'u! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS18_2","020_18_2","PSA","18","2","2","Hi Apo Dios ya ay batun nahamad hi ipo\"oya' ta mabaliwana'. Hiya an nangibaliw ay ha\"in hinan buhul'u ya umat goh hinan nahamad an allup unu hapiaw an mananin ha\"in. Nidugah di abalinanan mangibaliw ay ha\"in ti umat nongkay hi batu an nahamad hi ipo\"oyan! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS18_3","020_18_3","PSA","18","3","3","At hi Apo Dios an nahamad hi madayaw di numpabadanga', ya immannung an binaliwana' ay Hiyah nan buhul'u. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS18_4","020_18_4","PSA","18","4","4","Ti hidin hi'ihi'itangan ataya' ya paddungnay unna' inloblob hinan do'ol an puma\"i, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS18_5","020_18_5","PSA","18","5","5","ya paddungna goh di tali an nibobod ay ha\"in unu hulu ta nahulua' an mi'id di ato' an lumayaw. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS18_6","020_18_6","PSA","18","6","6","At gapuh nan nidugah ahan an numanomnoma' ya numpahpahmo'a' ay Apo Dios, at dengngolnay luwalu' hidih nan Timpluna. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS18_7","020_18_7","PSA","18","7","7","Ya gapuh boholnah nan buhul'u ya immalyog tun luta, ya ta\"on nan nipognadan di duntug ya niwogot. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS18_8","020_18_8","PSA","18","8","8","At paddungnay mun'ahu' di olongna, ya waday apuy hi bimmuhu' hi timidna an gumhob. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS18_9","020_18_9","PSA","18","9","9","Ya piniwa'nad daya ta nun'ohop an inggatinah nan ma\"ang'angingitit an bunut. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS18_10","020_18_10","PSA","18","10","10","At nilugan hinan muntadyapan an cherubim an pun'iyaddib di mabi'ah an tuyup. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS18_11","020_18_11","PSA","18","11","11","An nale'woh di odolnah nan ma\"ang'angitit an bunut an napnuh udan. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS18_12","020_18_12","PSA","18","12","12","Mu dumalat nan nidugah an humiliana ya nidugah an umanilat, ya nun'a'agah di o\"ongol an dalallu ya nan mundalang an apuy. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS18_13","020_18_13","PSA","18","13","13","Hiya an na'abbagbagtun Dios ya hay oha goh hi umatan di bungotna ya ay idul, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS18_14","020_18_14","PSA","18","14","14","at nun'ipalayawna nan buhul an dumalat hinan ilat an paddungnay nun'ipananan dida. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS18_15","020_18_15","PSA","18","15","15","Ya namaganan nan baybay ta ma\"attig di dopona, ya ta\"on nan pognad tun luta ya nun'abudhan an dumalat goh nan nidugah an boholna! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS18_16","020_18_16","PSA","18","16","16","Ya ta\"on un wad abuniyan ya paddungnay nunluung ta ginuyuda' hinan bunol di danum. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS18_17","020_18_17","PSA","18","17","17","Ta binaliwana' ay Hiyah nan mun'abi'ah ya nan ma'abohhol an buhul'u an nidugah di abalinanda ya un ha\"in. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS18_18","020_18_18","PSA","18","18","18","Ti hidin gutud di nunligligata' ya immaliday buhul, mu binaliwana' ay Apo Dios. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS18_19","020_18_19","PSA","18","19","19","Ya manu ay binadangana' ya binaliwana' ay Hiyah nan atata'ot an ma'at ay ha\"in ti umamlong ay ha\"in. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS18_20","020_18_20","PSA","18","20","20","Ti miyunnudan hinan nahamad ya maphod an pangat'uy inatnan ha\"in ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS18_21","020_18_21","PSA","18","21","21","ti inunud'u nan Tuguna an agguy'u inat nan nappuhi ta agguy'u din'ug Hiya. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS18_22","020_18_22","PSA","18","22","22","Ya an amin din inyuldina ya immannung an inunud'u an agguy'u nginohoy, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS18_23","020_18_23","PSA","18","23","23","ya inilanan mi'id di numbahola' ay Hiya. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS18_24","020_18_24","PSA","18","24","24","At hiyanan indatna an Dios di lagbu' an miyunnudan hinan nepto' an aat'u ti maphod di nangibilanganan ha\"in. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS18_25","020_18_25","PSA","18","25","25","Ti minaynayun di pangipapto' Apo Dios hinan tatagun mangedenol ay Hiyah enggana, at maphod di atonah nan maphod di pangatda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS18_26","020_18_26","PSA","18","26","26","Ti nahamad di atonah nan maphod di ugalina, mu moltaona nan mangat hi nappuhi. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS18_27","020_18_27","PSA","18","27","27","Ya nan mumpa'ampa ya baliwana, mu nan mumpahiya ya diday mipa'ampa. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS18_28","020_18_28","PSA","18","28","28","Ya nipaddung hi Apo Dios hi dilag'u ti ipapatalna nan adi maphod an punnomnom'u. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS18_29","020_18_29","PSA","18","29","29","Ya Hiya ay di bumadang ay ha\"in ya abalina' an abakon nan mangubat ay ha\"in, ya Hiya ay di pi'yibba' ya abako' dida an ta\"on un na'allup di babluyda! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS18_30","020_18_30","PSA","18","30","30","At Hiyay ay hapiaw an mananin amin hinan mihi'ug ay Hiya ti na'ahhamad nongkay di aatna an ipa'annungnan amin di ibagana. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS18_31","020_18_31","PSA","18","31","31","Hiya ya anggay di Ap'apu, ya Hiya ya anggay di mipaddung hinan batu an abaliwan tu'u. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS18_32","020_18_32","PSA","18","32","32","Hiyay Dios an alpuwan di bi'ah'u, ya Hiyay mangipaphod hi aat'u ta nahamad. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS18_33","020_18_33","PSA","18","33","33","Ya Hiya nongkay di mangidat hi abalina' an tumagtag an umat hi amabi'ah di ulha ta umuya' mipo\"oy hinan ata'nang an duntug ta mabaliwana'. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS18_34","020_18_34","PSA","18","34","34","Ya idatnay abalina' an mi'gubat ta olog'un oladon di gambang an pana. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS18_35","020_18_35","PSA","18","35","35","At hiyanan nangabakona', ya impabagtua' an gapuh badangnan ha\"in. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS18_36","020_18_36","PSA","18","36","36","Ya gapuh nangipapto'anan ha\"in at paddungnay agguya' nihungpul hinan dalan! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS18_37","020_18_37","PSA","18","37","37","Mu ha\"in di numpamdug ay dida ta engganay un'u numpatoy didan amin. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS18_38","020_18_38","PSA","18","38","38","At hiyanan mid mangiballoh ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS18_39","020_18_39","PSA","18","39","39","ti indatnay bi'ah'un ni'gubat ta inabak'u nan buhul'u. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS18_40","020_18_40","PSA","18","40","40","Ya impata'otna dida ta limmayawda, at numpatoy'u didan ma'abohhol ay ha\"in. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS18_41","020_18_41","PSA","18","41","41","Ya hidin nanganapandah bumadang ay dida ya mi'id, ya ta\"on unda numpahpahmo' ay Apo Dios mu agguyna binaliwan dida. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS18_42","020_18_42","PSA","18","42","42","At hiyanan numpatoy'u dida an paddungnay un'u nunggumu' dida ta engganay unda numbalin hi hupu' unu pito' hinan kalata! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS18_43","020_18_43","PSA","18","43","43","At immannung an binaliwana' ay Apo Dios hinan nangohoy an tatagu ta numbalinona' hi ap'apun di tataguh nan abablubabluy an ta\"on hinan agguy nanginnilan ha\"in. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS18_44","020_18_44","PSA","18","44","44","Ya an amin di ibaga' ya unudonda ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS18_45","020_18_45","PSA","18","45","45","ti din buhul'u ya wumogwogdan mumpangabuhu' hinan nipo\"oyanda ta umalidan mumpa'ampan ha\"in. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS18_46","020_18_46","PSA","18","46","46","At madayaw hi Apo Dios an wagwadah enggana! Hiyay ay batu an nahamad hi ihi'ugan an mamaliw ay ha\"in! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS18_47","020_18_47","PSA","18","47","47","Hiya nan Dios an mangiballoh hinan buhul'u, at numbalinona' hi ap'apuh nan abablubabluy ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS18_48","020_18_48","PSA","18","48","48","ti binaliwana' hinan aton nan mun'abungot an buhul'u, at impabagtua'. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS18_49","020_18_49","PSA","18","49","49","At hiyanan nan anabagtun Apo Dios di hapihapito' hinan tataguh nan abablubabluy, ya ikankanta' goh di pundayaw'un Hiya ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS18_50","020_18_50","PSA","18","50","50","ti nangabakona' an alin pento'na, ya impattignay anidugah di homo'nan ha\"in an hi David ya hinan holag'uh enggana! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS19_1","020_19_1","PSA","19","1","1","Hay intud'an David eten psalm ya nan ap'apun di muntudtuduh kanta. Nan wad abuniyan an limmun Apo Dios di mangipa'innilah nan anabagbagtuna ya nan udumnan numbino'ob'on goh an limmuna. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS19_2","020_19_2","PSA","19","2","2","Ya abigabigat ya amahdomahdom ya wagwah didan mangipa'innilah nan anabagbagtuna, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS19_3","020_19_3","PSA","19","3","3","ya madngol di hapitonda an amin hi alutaluta ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS19_4","020_19_4","PSA","19","4","4","ti nan aatday panginnilaan an amin nan tataguh tun lutah anabagbagtun Apo Dios, mu paddungnay gunda humapit ta nangamung hinan pingit tun luta. Ya limmun Apo Dios ad daya ta way ihinan nan algaw ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS19_5","020_19_5","PSA","19","5","5","an gun bumuhu' hi abigabigat an umat hi lala'in malhin an ma\"amlong unu umat hinan mi'yabbak an ihihi'alnay tumagtagana. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS19_6","020_19_6","PSA","19","6","6","Ya bumuhu' nan algaw hinan buhu'ana, ya innaynayunan mahlimahlig ta nangamung hinan a'unugana, ya wa ay ta pumtang ya mi'id ah ohah adi munle'nah nan lahuna. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS19_7","020_19_7","PSA","19","7","7","Nan Uldin Apo Dios ya na'ahhamad an ipaphodnay punnomnoman nan tagu, ya nan tudtuduna ya medenol ti hiyay anomnoman nan tagun nakudang di nomnomna. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS19_8","020_19_8","PSA","19","8","8","Makulug nan Tugun Apo Dios ya umipadenol, ya makulug nan Mandalna ti paphodonay punnomnoman. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS19_9","020_19_9","PSA","19","9","9","Hay pundayawan ay Apo Dios ya ma\"aphod, ya mid ahan apogpogana, ya immannung nan intuguna an na'ahhamad. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS19_10","020_19_10","PSA","19","10","10","Ya nabalul ahan hanan Tuguna ya un nan namahmah an balitu', ya paddungnay ma'allameehda ya un nan namahmah an danum di iyu'an. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS19_11","020_19_11","PSA","19","11","11","At nan Tugunmu ya hiyay namadan ay ha\"in an baalmu, Apo Dios, ya nan pangun'unada' ya ongol di alagbua'. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS19_12","020_19_12","PSA","19","12","12","Mu umu'uddum ya mid ma'amtanmin taguan nibahhaw ami, at aliwam ni' di bahol'u an nipo\"oy. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS19_13","020_19_13","PSA","19","13","13","Ya badangana' ta adi' aton nan inila' an ibahhawa', ya adim ni' iyabulut an hanan impa'engha' an pumbaholan ya munnononnong ay ha\"in ti pohdo' ahan an mapogpog nan gun'u pangatan hi nappuhi! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS19_14","020_19_14","PSA","19","14","14","Apo Dios an paddungnay batu an punhi'uga' ya baliw'u, nan hapihapito' ni' ya nan gun'u nomnomnomon ya miyunnudan hinan pohdom an mangipa'amlong ay He\"a. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS20_1","020_20_1","PSA","20","1","1","Hete ya psalm an intudo' David, ya hay intud'ana ya nan ap'apun di muntudtuduh kanta. Hi Apo Dios ni' di bumadang ay he\"ah nan gutud di aguguluwam, ya Hiya ni' an Dios Jacob di mamaliw goh ay he\"a. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS20_2","020_20_2","PSA","20","2","2","Ya hidih nan Timplunah nan Duntug an Zion ya Hiya ni' di bumadang ay he\"a. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS20_3","020_20_3","PSA","20","3","3","Ya olom ni' ya nomnomonan amin nan ene'nongmun Hiya, ya namama ni' an umamlong hinan Onong an Moghob an ene'nongmun Hiya. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS20_4","020_20_4","PSA","20","4","4","Ya idatna ni' an amin nan pohdom, ya iyabulutna ni' an amin nan ninomnommuh ma'at ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS20_5","020_20_5","PSA","20","5","5","ta it'u'min umamlong hinan pangabakam, ya umanla amin mangipabagbagtun Apo Dios an dumalat di pangabakam. Abuluton ni', Apo Dios, an amin nan odowom ay Hiya. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS20_6","020_20_6","PSA","20","6","6","Ad ugwan ya inila' an hi Apo Dios ya halimunanan ibaliw nan alin pento'na, ya hidih nan wadanad abuniyan ya donglonay luwalun nan pento'nan ali, ya badangana hiyan amin hinan pi'gubatana an dumalat nan nidugah an abalinana. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS20_7","020_20_7","PSA","20","7","7","Nan udumna ya mumpahiyadan ehdolda nan kalesadan mi'gubat, ya nan udum goh ya ehdolda nan kabayuda, mu hay ehdolmi ya nan abalinan Apo Dios an Diosmi! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS20_8","020_20_8","PSA","20","8","8","At hanan tatagun mangehdol hinan umat hina ya umatdah nan nun'atu\"in an mid ologdan tuma'dog, mu da'mi ya gun ami bumi'ah. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS20_9","020_20_9","PSA","20","9","9","Apo Dios, pangabakom ni' nan alimi, ya badangan da'mih nan pumbaganmih badangmu! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS21_1","020_21_1","PSA","21","1","1","Hete ya psalm an intudo' David, ya intud'ana nan ap'apun di muntudtuduh kanta. Apo Dios, umamlong nan ali an dumalat nan nidugah an abalinam ti He\"ay bumadang ay hiyan mangabak hinan buhulna. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS21_2","020_21_2","PSA","21","2","2","Ya inabulutmu din inluwalunan He\"a, ya indatmun amin nan penhodna. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS21_3","020_21_3","PSA","21","3","3","Ya do'ol di wagahmun hiya, ya inuklupam hiyah namahmah an balitu'. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS21_4","020_21_4","PSA","21","4","4","Endawnan He\"ay dumu'du\"oyan di ataguana, ya inabulutmu ti indatmuy adu\"oy hi ataguanah enggana. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS21_5","020_21_5","PSA","21","5","5","Ya me'gonan ahan henen ali, ya nundongol di aatna ti hiyay nangabakom. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS21_6","020_21_6","PSA","21","6","6","Ya immannung an munnononnong nan wagahmun hiya, ya nan i'iddumam ay hiyay anidugah di umamlongana. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS21_7","020_21_7","PSA","21","7","7","Ti He\"an na'abbagbagtun Dios di ehdol nen ali ti nidugah di pamhodmun hiya, at mid al'alin hiyah enggana. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS21_8","020_21_8","PSA","21","8","8","Ya He\"a, Apo Dios, ya tiliwom an amin nan buhulmu an dumalat nan abalinam, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS21_9","020_21_9","PSA","21","9","9","ya nan gutud di umaliam, Apo Dios, ya aminom an ubahon dida an umat hinan aton di ongol an apuy an gohbonan amin dida. Ya umannung an ubahom dida an dumalat nan nidugah an bungotmu, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS21_10","020_21_10","PSA","21","10","10","ya ta\"on goh nan holagdah udum hi algaw ya ubahom dida ta mi'id ah ma'angang hitun luta. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS21_11","020_21_11","PSA","21","11","11","Ya ta\"on hi unda mumplanuh nappuhih atondan He\"a mu mi'id di ologda damdaman mangabak ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS21_12","020_21_12","PSA","21","12","12","ti mumpangalayawdah nan pamanaam ay dida. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS21_13","020_21_13","PSA","21","13","13","At He\"ay ipabagbagtumi, Apo Dios, an dumalat nan umipanoh'an ina'inatmu, ya idaydayaw da'a an dumalat nan nidugah an abalinam! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS22_1","020_22_1","PSA","22","1","1","Hete ya psalm an intudo' David, ya hay intud'ana ya nan ap'apun di muntudtuduh kanta, ya hay tunena ya “Nan Babain Ulhah Helhelong.” Anaad ahan, Apo Dios an Dios'u, ta inganuya' an adia' badangan, ya adim dongdonglon tun pumpahpahmo'a'? ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS22_2","020_22_2","PSA","22","2","2","Ya gunna' munluwalun mumpahmo' ay He\"ah nan mapatal ya nan mahdom, mu adia' badangan, at ten numanomnoma'. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS22_3","020_22_3","PSA","22","3","3","Mu He\"a damdama an me'gonan an Dios di idaydayawmin holag Israel ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS22_4","020_22_4","PSA","22","4","4","ti He\"ay enehdol din o'ommodmih din penghana, at binaliwam dida. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS22_5","020_22_5","PSA","22","5","5","Ya din gunda numpahmo'an ay He\"a ya binaliwam dida, at agguyda nadismayah nangehdolandan He\"a. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS22_6","020_22_6","PSA","22","6","6","Mu Ha\"in ya umata' hi olang an bo'on tagu ti unna' atog pahipahiwon ya langkalangkakan. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS22_7","020_22_7","PSA","22","7","7","Ya an amin nan mannig ay Ha\"in ya unna' hinhannulon, ya pumpadngolan, ya wimmigiwigiwigdan Ha\"in ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS22_8","020_22_8","PSA","22","8","8","an alyonday, “Nundenol ay Apo Dios, at okod hi Apo Dios an mamaliw ay Hiya ti Hiyay pa'appohpohdona!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS22_9","020_22_9","PSA","22","9","9","Mu He\"ay nanalimun ay Ha\"in an nete\"ah din nitungawa', ya din a'eppola\"u ya pinilia' ta He\"ay ehdol'u. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS22_10","020_22_10","PSA","22","10","10","Ya He\"ay nanalimun ay Ha\"in an nete\"ah din nitungawa', at He\"ay Dios'u. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS22_11","020_22_11","PSA","22","11","11","At adia' ni' taynan ti mi'id di bumadang ay Ha\"in hinan gutud di punligata' an anggay He\"a, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS22_12","020_22_12","PSA","22","12","12","ya ten li'ubona' hinan do'ol an buhul'u an umatdah nan atap an a'animal hi inalahan, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS22_13","020_22_13","PSA","22","13","13","ya umatda goh hinan humeeheel an layon an nidadaandan umihabhab. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS22_14","020_22_14","PSA","22","14","14","Ya ten mi'id ah bi'ah'u an paddungnay danum an nehepyat, ya ay nun'akumhun amin di tungal'u. Ya na'utaw di nomnom'u an ay lilin an ma'anang. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS22_15","020_22_15","PSA","22","15","15","Ya namaganan di bagang'u an umat hi hupu', ya tun dila' ya nipuyut hi tangngutangngu' ti ingnganuya' ay He\"a ta matoya'. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS22_16","020_22_16","PSA","22","16","16","Ya li'ubona' hinan buhul'u an umatdah ahuh inalahan an puntupigday ngamay'u ya hu'i'. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS22_17","020_22_17","PSA","22","17","17","At mun'attig di tungal'u, ya umamlong nan buhul'un mamannig ay Ha\"in. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS22_18","020_22_18","PSA","22","18","18","Ya pun'alada nan lubung'u an unda iyu'nuh ta nangamung di mangngal. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS22_19","020_22_19","PSA","22","19","19","At adia' ni' taynan ay He\"a, Apo Dios, ta unmuat ni' idat di bi'ah'u, ya punnaudom ni' an mamadang ay Ha\"in. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS22_20","020_22_20","PSA","22","20","20","Ya baliwana' ta adia' patayon hinan buhul'u an umatdah ahuh inalahan, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS22_21","020_22_21","PSA","22","21","21","ya ibaliwa' ni' goh hinan atata'ot an layon ya hinan manilhig an bakah inalahan ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS22_22","020_22_22","PSA","22","22","22","ta way ato' an mangulgud hinan aat di ina'inatmuh nan i'ibba', ya hinan way a'am'amungan nan tatagun mundayaw ay He\"a. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS22_23","020_22_23","PSA","22","23","23","Ya alyo' goh di, “Da'yun mundayaw ya un'unnud ay Apo Dios, ya ulgudonyuy a'al'alyana ya nan a'e'gonana! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS22_24","020_22_24","PSA","22","24","24","Ti agguyna hiniganan unu ingnganuy nan maligligatan, ya agguyna goh din'ug dida, ya badangana nan mumpabadang ay Hiya.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS22_25","020_22_25","PSA","22","25","25","At hinan gutud di a'amungan nan tatagun mundayaw ay He\"a ya He\"ay idaydayaw'u ya ipa'annung'u din intulag'un e'nong ay He\"a ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS22_26","020_22_26","PSA","22","26","26","ta mangan nan nun'awotwot, ya mun'abhugda, ya mundenol an amin nan mundayaw ay He\"a. At hay amlong ni' di munnononnong ay dida! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS22_27","020_22_27","PSA","22","27","27","Ya an amin ni' nan Hentil hinan abablubabluy hitun luta ya nomnomonda ta He\"an Dios di dayawonda ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS22_28","020_22_28","PSA","22","28","28","ti He\"ay okod an mumpapto' an amin hinan tataguh tun abablubabluy hitun luta. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS22_29","020_22_29","PSA","22","29","29","Ya an amin nan adadangyan an tataguh tun luta ya ta\"on nan magadyuh di atayana ya munhippida ta dayawondah Apo Dios. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS22_30","020_22_30","PSA","22","30","30","Ya dayawon ya innilaonday aatnah nan numbino'ob'on an holag di tatagu, ya ta\"on nan a'apudah pidwa. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS22_31","020_22_31","PSA","22","31","31","At ta\"on un hanan agguy nitungaw ya mipa'innila goh ay diday aat di bimmaliwan Apo Dios. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS23_1","020_23_1","PSA","23","1","1","Hete ya psalm an intudo' David. Hi Apo Dios di manalimun ay ha\"in, at idatnan amin di mahapul'u. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS23_2","020_23_2","PSA","23","2","2","Ya hinan wadan di mumballun do'ol an holo' di paddungnay pun'eblaya' an neheggon hinan ginnaw an awadan di maphod an danum. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS23_3","020_23_3","PSA","23","3","3","Ya gunna idat di bi'ah'u, ya gunna' ipadutu' ta nan nepto' di unudo' ta way ipabagbagtuana. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS23_4","020_23_4","PSA","23","4","4","Ya ta\"on hi unna' munligligat an hi'ihi'itangan hiyay ataya' mu adia' tuma'ot ti wagwada'a, at nan hul'udmuy mamaliw ay ha\"in. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS23_5","020_23_5","PSA","23","5","5","Ya indadaanana' hinan ma'an ya ma'inum an titiggon nan buhul'u. Ya hiniitam nan ulu' hi lana, ya indatmuy do'ol hi inumo'. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS23_6","020_23_6","PSA","23","6","6","Immannung ahan an dumalat di amaphodmu ya nan pamhodmun ha\"in ya minaynayun an wagwagda'ah abigabigat hitun atagu', ya minaynayun an gunna' mundayaw ay He\"ah nan Timplum. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS24_1","020_24_1","PSA","24","1","1","Hete ya psalm an intudo' David. Tun luta ya an amin nan wah tun luta ya hakup Apo Dios, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS24_2","020_24_2","PSA","24","2","2","ya hanan limmuna ya nipognad hinan baybay. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS24_3","020_24_3","PSA","24","3","3","At ngadan udot di way biyangnan umuy hinan me'gonan an duntug Apo Dios, ya ngadan di way biyangnan humigup hinan Timpluna? ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS24_4","020_24_4","PSA","24","4","4","Hay miyabulut ya ammuna nan nahamad di aatnan tagu an maphod di pangatna ya nomnomna, ya nan adi mundayaw hi bulul, ya nan adi munhapatah nan agguy immannung. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS24_5","020_24_5","PSA","24","5","5","Ya nan tagun mangat hi umat hina ya hiyay wagahan Apo Dios ta baliwana, ya ibilangnah maphod, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS24_6","020_24_6","PSA","24","6","6","at nan tagun umat hinay aatna di middum ay Apo Dios an din dinayaw Jacob. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS24_7","020_24_7","PSA","24","7","7","Ibughulyu hanan pantaw hidin penghana ta humigup nan na'abbagbagtun Ali! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS24_8","020_24_8","PSA","24","8","8","Mu hay ngadan ne han nabagbagtun Ali? Hi Apo Dios an nidugah di abalinana ya mangab'abak! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS24_9","020_24_9","PSA","24","9","9","At ipidwa' an mangalih ibughulyu hanan pantaw hidin penghana ta humigup nan na'abbagbagtun Ali! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS24_10","020_24_10","PSA","24","10","10","Mu ngadan ne han nabagtun Ali? Hi Apo Dios an nidugah di abalinana ya mangab'abak! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS25_1","020_25_1","PSA","25","1","1","Hete ya psalm an intudo' David. Apo Dios, He\"ay gun'u punluwaluan ya dayawon, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS25_2","020_25_2","PSA","25","2","2","ya He\"ay pangiyokoda' an Dios'u. Ya adim ni' iyabulut di pangabakan nan buhul'un ha\"in, ya adim ni' iyabulut an mabainana'. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS25_3","020_25_3","PSA","25","3","3","Ta mi'id ni' di ohah nan mundayaw ay He\"ah mabainan, mu hay bainom ya nan adi mangngol an nangohoy ay He\"a. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS25_4","020_25_4","PSA","25","4","4","Ituduwana' ni', Apo Dios, ta nan pohdom di hiyay ato', ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS25_5","020_25_5","PSA","25","5","5","ya ituduwana' ta unudo' nan amakulugmu ti He\"ay Dios an mamaliw ay ha\"in, ya He\"ay gun'u pundenolan. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS25_6","020_25_6","PSA","25","6","6","Nomnomom ni', Apo Dios, din ama'uyam hinan tatagum ya din anidugah di pamhodmun didah din hopapna, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS25_7","020_25_7","PSA","25","7","7","at adim ni' nomnomon nan do'ol an numbahola' ya din adi' pangngolan hidin a'unga', ya adia' ni' aliwan, Apo Dios, an dumalat nan nidugah an pamhodmu ya nan amaphodmu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS25_8","020_25_8","PSA","25","8","8","Immannung ahan an maphod'a, Apo Dios, ti nahamad di pangatmu, ya ituduwam nan nun'abaholan hi maphod hi unudonda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS25_9","020_25_9","PSA","25","9","9","Ya ituduwam goh nan mumpa'ampan tataguh nan maphod an atonda ta nan pohdom di unudonda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS25_10","020_25_10","PSA","25","10","10","An amin di atom ya ma'ulay'a, ya munnanannong nan pamhodmuh nan mangunud hinan Uldinmu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS25_11","020_25_11","PSA","25","11","11","Apo Dios, ipa'annungmu din inalim ta aliwam ni' nan do'ol an bahol'u ta way ipabagbagtuam. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS25_12","020_25_12","PSA","25","12","12","Ya ta\"on un nan tagun mange'gon ay He\"a, Apo Dios, ya ituduwam hi maphod hi unudona. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS25_13","020_25_13","PSA","25","13","13","At gunmu wagahan hiya ta pumhod di nitaguana, ya tawidon nan imbabaluyda nan luta an din nitulag hi midat ay dida. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS25_14","020_25_14","PSA","25","14","14","Ya ligwam nan tatagun mundayaw ay He\"a, ya diday pangipa'innilaam an immannung nan Tulagmu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS25_15","020_25_15","PSA","25","15","15","Ya He\"ay gun'u pumbagan hi badang ti He\"ay gun mangibaliw ay ha\"in hinan pangatandah nappuhin ha\"in. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS25_16","020_25_16","PSA","25","16","16","At nomnomona' ni' ay He\"a, Apo Dios, ta igohgohana' ti ten mid bumadang ay ha\"in an ten maligligatana'! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS25_17","020_25_17","PSA","25","17","17","Ya ten nidugah an gun ma'ud'udman di numanomnoma', at ibaliwa' ni' hitun punholholtapa'! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS25_18","020_25_18","PSA","25","18","18","At tigom ni' tun numanomnoma' ya tun punholholtapa', ya aliwam ni' goh an amin nan bahol'u! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS25_19","020_25_19","PSA","25","19","19","Ya tigom goh an gun dumo'ol nan mi'buhul ay ha\"in ya nan anidugah di atondan mamohol ay ha\"in! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS25_20","020_25_20","PSA","25","20","20","At baliwana' ni' ay He\"a ta mid al'alin ha\"in, ya adim ni' iyabulut an mabainana' ti He\"ay paddungnay ihi'uga'. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS25_21","020_25_21","PSA","25","21","21","Ya inila' an na'ahhamad'a ya ma\"aphod'a, at ipapto'a' ni' ti He\"ay edenol'u. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS25_22","020_25_22","PSA","25","22","22","At baliwan ni' ahan da'min amin an holag Israel hinan numbino'ob'on an ligatmi, Apo Dios! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS26_1","020_26_1","PSA","26","1","1","Hi David di nangitudo' eten psalm. Apo Dios, ipa'innilam di aat di anahamad'u ti nan immannung di ina'inat'u, ya adia' ahan munduwaduwah nan pangehdola' ay He\"a. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS26_2","020_26_2","PSA","26","2","2","At tapngana' ya hamadona', Apo Dios, ta innilaom di aat'u ya nan wah nomnom'u ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS26_3","020_26_3","PSA","26","3","3","ti inila' an minaynayun nan nidugah an pamhodmun ha\"in, ya ten inaynayun'un unudon nan Tugunmu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS26_4","020_26_4","PSA","26","4","4","Ya adia' ahan middum hinan ahilalayah ya hinan bumalbali, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS26_5","020_26_5","PSA","26","5","5","ya pahiwo' nan tatagun nun'appuhiy pangatda, at adia' ahan umuy mi'yib'ibun ay dida. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS26_6","020_26_6","PSA","26","6","6","Apu, ihua' di ngamay'u ta pangimmatunan an mid ahan inat'uh nappuhi, ya unna' umalih nan pun'onngan an mundayaw ay He\"a. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS26_7","020_26_7","PSA","26","7","7","Ya it'u\"uy kanta' hi pangipabagbagtua' ay He\"a, ya ulgudo' nan numbino'ob'on an mun'aphod an inatmu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS26_8","020_26_8","PSA","26","8","8","Immannung an pa'appohpohdo' nan Abung an ihinam, Apo Dios, ti hidiy pannigan nan tataguh anidugah di abalinam. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS26_9","020_26_9","PSA","26","9","9","Ya adia' ni' itagam an pi'yubah hinan nun'abaholan, ya adia' goh iddum hinan amoltaan nan pumatopatoy ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS26_10","020_26_10","PSA","26","10","10","ti hanan gun mangat hi nun'appuhi ya mumpalagbudah nan pangatandah nappuhi. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS26_11","020_26_11","PSA","26","11","11","Mu ha\"in ya maphod di ina'inat'u, at hom'ona' ni' ta baliwana'. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS26_12","020_26_12","PSA","26","12","12","At ihamad'un umunud ay He\"a an ta\"on un way ma'at, at hinan a'amungan nan tatagum an mundayaw ay He\"a ya He\"ay idaydayaw'u. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS27_1","020_27_1","PSA","27","1","1","Hi David di nangitudo' eten psalm. He\"a, Apo Dios, di mamatal an mangipapto' ay ha\"in, ya He\"a goh di baliw'u, at hiyanan mi'id ta'ta'. Ya He\"ay ihania' hitun atagu', at hay ta'ta' mah? ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS27_2","020_27_2","PSA","27","2","2","Ya wa ay ta umali nan nun'appuhiy pangatdan mamatoy ay ha\"in mu un at goh diday paddungnay mapulig. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS27_3","020_27_3","PSA","27","3","3","Ya ta\"on hi unna' li'ubon hinan do'ol an tindalu ta buhulona' mu adia' tuma'ot ti He\"a, Apo Dios, di ehdol'u. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS27_4","020_27_4","PSA","27","4","4","Wada ahan han pohdo' an ibaga ay He\"a, Apu: iyabulutmu ni' di punnononnga' hinan Abungmun mundayaw ya munluwalun He\"a eten atagu' ta innilao' nan nidugah an amaphodmu ya nan umipanoh'aam. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS27_5","020_27_5","PSA","27","5","5","At nan ipaligligata' ya halimunana', ya ipo\"oya' hidih nan Timplum, at mid al'alin ha\"in an paddungnay unna' ipattu' hinan pa\"ata'nang an batu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS27_6","020_27_6","PSA","27","6","6","At an amin nan buhul'u ya apputo' dida. Ya it'u\"u nan pun'am'amlonga' an mun'onong hinan Timplum, ya ikantaa' an ipabagbagtu He\"a an Dios. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS27_7","020_27_7","PSA","27","7","7","At donglom ni' tun luwalu', Apu, ya hom'ona' ta abulutom nan ibaga'. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS27_8","020_27_8","PSA","27","8","8","Ya inali' hi nomnom'uy, “Mahapul an hi Apo Dios di pangiluwalua'!” Ya immannung an hiyay ato' ta Hiyay pangiluwalua'! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS27_9","020_27_9","PSA","27","9","9","At adia' ni' du'gon an baalmu, ya adia' boholon ti He\"ay gun bimmadang ay ha\"in! Ya He\"ay Apu' an mamaliw ay ha\"in, at adia' ni' taynan. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS27_10","020_27_10","PSA","27","10","10","At ta\"on hi unna' inganuy ay da aman ina mu He\"a, Apo Dios, di manalimun ay ha\"in. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS27_11","020_27_11","PSA","27","11","11","At, Apo Dios, itudum ay ha\"in di pohdom hi ato', ya ipanguluwa' ta madadawoh di pundalana' ti nidugah an do'olda nan mamuhul ay ha\"in! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS27_12","020_27_12","PSA","27","12","12","Ya adim ni' iyabulut an aton nan buhul'u nan pohdondan aton ay ha\"in ti ulgudon nan tataguy layah hi aat'u, ya nidugah an nappuhi nan pana'ta'atotdan ha\"in. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS27_13","020_27_13","PSA","27","13","13","Mu inila' ahan an matagua' ta tigo' di amaphodmu, Apu, ad ugwan eten atagu', ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS27_14","020_27_14","PSA","27","14","14","at ehdol tu'uh Apo Dios, ya adi tu'u tuma'ot ya numanomnom ta Hiyay edenol tu'u! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS28_1","020_28_1","PSA","28","1","1","Hi David di nangitudo' eten psalm. Apo Dios an paddungnay batun punhi'uga', He\"ay punluwalua', at donglom ni' tun ibaga' ti gulat ta adim aton at la'tot ya natoya', at midduma' hinan nun'ilubu'. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS28_2","020_28_2","PSA","28","2","2","At donglom ni' nan pumpahmo'a' hi badangmuh pangita'nanga' hi ngamay'u an munluwaluh appit di Timplum. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS28_3","020_28_3","PSA","28","3","3","Ya adia' ni' itagam an pi'moltah nan ahilalayah, ya nan mangamangat hi nappuhi, ya nan ay ma'ma'ullay di panapitdah nan heneggonda mu hay wah nomnomda ya bumobohholda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS28_4","020_28_4","PSA","28","4","4","At moltaom dida ta balloh nan gunda inat an nappuhi ya nan anappuhin di inatday pummoltam ay dida! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS28_5","020_28_5","PSA","28","5","5","At dumalat nan adida pangulugan hinan ina'inatmu, Apo Dios, ya nan limmum ya hiyanan ubahom didah munnananong! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS28_6","020_28_6","PSA","28","6","6","Idaydayaw da'a, Apo Dios, ti dengngolmuy luwalu' hi pumpabaddanga' ay He\"a. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS28_7","020_28_7","PSA","28","7","7","Immannung an He\"ay mangidat hi bi'ah'u, ya He\"ay paddungnay hapiaw'u, ya heten nitagua' ya He\"ay ehdol'u, at hiyanan binadangana', ya nidugah di amlong'u, at ikanta' di punyamana' ay He\"a. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS28_8","020_28_8","PSA","28","8","8","Ya He\"a goh di mangidat hi bi'ah nan tatagum, ya He\"ay mamaliw ya manalimun hinan alin pinilim. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS28_9","020_28_9","PSA","28","9","9","At ibaliw ya wagahan da'min tatagum an holag Israel, ya He\"ay paddungnay mumpahtul hi mangipapto' ay da'mih enggana. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS29_1","020_29_1","PSA","29","1","1","Hi David di nangitudo' eten psalm. Da'yun a'anghel ya idaydayaw ya e'gonan tu'uh Apo Dios ti nidugah di abalinana. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS29_2","020_29_2","PSA","29","2","2","Ya e'gonan tu'u nan ma\"aphod an ngadana, ya munluung tu'un mundayaw ay Hiya an na'ahhamad an mid nipaddungana. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS29_3","020_29_3","PSA","29","3","3","Ya wa ay ta humapit hi Apo Dios ya madngol hinan baybay ti ay idul. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS29_4","020_29_4","PSA","29","4","4","Nidugah di abalinan nan hapit Apo Dios, ya ma'innilah nan panaphapitna an Hiya ya madayaw. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS29_5","020_29_5","PSA","29","5","5","Ya nan hapit Apo Dios ya puntomangna nan ayiw an cedars ya ta\"on nan ayiw an cedar ad Lebanon ya punggupungna. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS29_6","020_29_6","PSA","29","6","6","Ya paddungnay ipalattu'na an umat hinan uyaw an baka nan Duntug an Sirion ad Lebanon. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS29_7","020_29_7","PSA","29","7","7","Ya humapit ay hi Apo Dios ya umilat ad daya, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS29_8","020_29_8","PSA","29","8","8","ya miwogot goh nan mapulun, ya ta\"on nan Mapulun an Kadesh. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS29_9","020_29_9","PSA","29","9","9","Ya humapit ay goh hi Apo Dios ya etelona nan ayiw an oaks, at mun'agah nan tubun di ayiw hi inalahan, ya an amin nan tatagun wah nan Timpluna ya gunda it'u' an mangalih, “Madayaw hi Apo Dios!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS29_10","020_29_10","PSA","29","10","10","Hi Apo Dios di mumpapto' hi an amin an ta\"on un hidin lobong, at Hiyay alih mid pogpogna. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS29_11","020_29_11","PSA","29","11","11","Immannung an hi Apo Dios di mangidat hi abalinan nan tataguna, ya wagahana dida ta malenggopda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS30_1","020_30_1","PSA","30","1","1","Hiyah te kantan David an nikantah din idawatan nan Timplun Apo Dios. Ipabagbagtu da'a, Apu, ti He\"ay namaliw ay ha\"in hinan ataya' ta agguya' inabatlan hinan buhul'u. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS30_2","020_30_2","PSA","30","2","2","Apu an Dios'u, inluwalu' ay He\"a ta badangana', ya immannung an impa'adaoga' hitun lewoho'. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS30_3","020_30_3","PSA","30","3","3","Ti ta\"on hi unna' magadyuh an matoy mu tinagua', ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS30_4","020_30_4","PSA","30","4","4","at da'yun amin an tatagun Apo Dios ya ikantayuy pundayawyun Apu tu'u, ya e'gonanyu nan me'gonan an ngadana! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS30_5","020_30_5","PSA","30","5","5","Ti nan bungotna ya un na'amtang, mu nan gohgohna ya minaynayun hi engganah atayan. Ya ta\"on un ami lumugwalugwah ohay mahdom mu mun'am'amlong ami damdamah nan mabiggat. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS30_6","020_30_6","PSA","30","6","6","Ya wa ay ta malenggopa' ya alyo' hi nomnom'uy, “Mi'id mangabak ay ha\"in!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS30_7","020_30_7","PSA","30","7","7","O Apu, hidin nanalimunam ay ha\"in ya impapto'a' an umat'ah nan nahamad an allup, mu unat goh ingnganuya' ya nalmuy ta'ot'u. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS30_8","020_30_8","PSA","30","8","8","Ya hidin nunluwalua' ay He\"a, Apu, ta numpahpahmo'a' ta badangana' ya inali' ay He\"ay, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS30_9","020_30_9","PSA","30","9","9","“Undan way ma'agayan ha\"in hi unna' matoy ya inlubu'a'? Ya undan mabalin an dayawon da'ah unna' numbalin hi hupu'? At hay ato' mah an mangipabagbagtun He\"a unu mangulgud hinan maphod an ina'inatmun ha\"in? ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS30_10","020_30_10","PSA","30","10","10","At donglom ni', Apu, tun ibaga' ta igohgohana', ya badangana' ay He\"a, Apu!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS30_11","020_30_11","PSA","30","11","11","At ten linumanmu tun lungdaya' hi amlong, at yumagtutua', ya inaanmu goh nan langgut an lubung'u ta linubungana' hinan lubung an umidat hi amlong. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS30_12","020_30_12","PSA","30","12","12","At ten ikanta' di pangipabagbagtu'a' ay He\"a, Apu an Dios, ya He\"ay gun'u punyamanan hi mid pogpogna! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS31_1","020_31_1","PSA","31","1","1","Hete ya psalm an intudo' David, ya hay intud'ana ya nan ap'apun di muntudtuduh kanta. O Apu, He\"ay ihi'uga' hi mamaliw ay ha\"in, ya adim ni' ahan iyabulut an mabainana' ti He\"a ya nahamad di pangatmun Dios, at baliwana'. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS31_2","020_31_2","PSA","31","2","2","At donglom ni' tun iluwalu' ta punnaudom an mamaliw ay ha\"in ti He\"ay umat hinan batun pangihi'uga', ya umat'a goh hinan nihamad an allup an mamaliw ay ha\"in. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS31_3","020_31_3","PSA","31","3","3","He\"a, Apu, di paddungnay batun punhi'uga' ya baliw'u, at ipanguluwa' ta ituduwana' hinan pohdom ta way adayawan nan ngadanmu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS31_4","020_31_4","PSA","31","4","4","Ya adim ni' iyabulut an paddungnay mahulua' hinan nidadaan an huluh pangnadan ha\"in ti He\"a ya anggay di manalimun ay ha\"in. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS31_5","020_31_5","PSA","31","5","5","At e'kod'un He\"ay nitagua' ti He\"ay baliw'u an makulug an Dios. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS31_6","020_31_6","PSA","31","6","6","Abohla' nan mundayaw hinan bulul ti He\"a ya anggay di makulug. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS31_7","020_31_7","PSA","31","7","7","At mundenola' ya umamlonga' hinan adi mapogpog an pamhodmun ha\"in ti hinalimunana' hidin nunligligata'. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS31_8","020_31_8","PSA","31","8","8","Ya agguya' impatiliw hinan buhul'u ti binaliwana'. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS31_9","020_31_9","PSA","31","9","9","O Apo Dios, hom'ona' ni' ti ten maligligatana', ya ten numpangalatunnu tun mata' an lumugwalugwa, ya ten ahihaha'it di odol'u. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS31_10","020_31_10","PSA","31","10","10","Ya ten munlunglungtuya' hitun nidugah an aligligata', ya ta\"on un tun tungal'u ya limmungtuyda goh. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS31_11","020_31_11","PSA","31","11","11","Ti an amin nan buhul'u ya pihupihulona', ya inyal'allanah nan heneggon'u. Ya nan liligwa' ya tuma'otdan ha\"in ti wa ay ta tigona' hinan kalata ya inhingngiday pange'wanda, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS31_12","020_31_12","PSA","31","12","12","at inaliwana' ay dida an paddungnay unna' natoy an umata' hinan naphal an bangan nitapal. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS31_13","020_31_13","PSA","31","13","13","Ya gun'u donglon di hapihapiton nan do'ol an buhul'un ha\"in, ya tuma'ota' ti ninomnomdan mamatoy ay ha\"in. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS31_14","020_31_14","PSA","31","14","14","Mu He\"ay pange'koda' an amin, Apu, ti He\"ay Dios'u, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS31_15","020_31_15","PSA","31","15","15","ya He\"ay okod hinan ma'ma'at hitun nitagua', at baliwana' hinan aton nan buhul'un mamaligat ay ha\"in. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS31_16","020_31_16","PSA","31","16","16","Tigona' ni', ya igohgohana' an baalmu, ya baliwana' an dumalat nan nidugah an pamhodmu, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS31_17","020_31_17","PSA","31","17","17","ya adim ni' abuluton di abaina', Apu, ti ten munluwalua' an mumpabadang ay He\"a. Mu hay bainom ni' ya hanan mangamangat hi nappuhi ta engganah unda middum hinan wadan di nun'atoy ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS31_18","020_31_18","PSA","31","18","18","ta mun'apogpog nan pumpahpahiyaandan lumayalayah, ya nan pumihupihulandah nan tatagun nahamad di aatda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS31_19","020_31_19","PSA","31","19","19","Immannung an nidugah an mun'aphod nan indadaanmun pumhodan nan mundayaw ay He\"a. Ya inilan nan tataguy anahamad di pangipapto'mu ya nan pamaliwam hinan mange'kod hi nitaguandan He\"a. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS31_20","020_31_20","PSA","31","20","20","Ya He\"ay ihi'uganda, at gunmu dida halimunan hinan nappuhin nomnomon nan tatagun aton ay dida, ya ili\"udmu didah nan pamihupihulan nan buhuldan dida. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS31_21","020_31_21","PSA","31","21","21","Madayaw hi Apo Dios ti impattignan ha\"in nan nahamad an pamhodnah din nunli'uban nan buhul'un ha\"in. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS31_22","020_31_22","PSA","31","22","22","Ya hidin timma'ta' ya alyo' hi unna' ingnganuy ay He\"a, mu maphod ni' ahan ta dengngolmu nan numpahpahmo'a' hidin numpabadanga'. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS31_23","020_31_23","PSA","31","23","23","At da'yun mundayaw ay Apo Dios ya ipattigyuy pamhodyun Hiya ti baliwana nan tatagun un'unnud ay Hiya, mu nidugah di pummoltanah nan mumpahpahiyan tagu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS31_24","020_31_24","PSA","31","24","24","At mahapul an ditu'un amin an manahalimid ay Apu tu'u ya pabi'ahon tu'uy punnomnoman tu'u. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS32_1","020_32_1","PSA","32","1","1","Hi David di nangitudo' eten psalm, ya maskil di style nan tunena. Mawagahan nan tagun ina'alliwam di baholna ya nan ina'inatna. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS32_2","020_32_2","PSA","32","2","2","Ya mipadenol nan tagun adim ibilang an Dios hi nabaholan ti hiya ya adi munlayah. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS32_3","020_32_3","PSA","32","3","3","Ya hidin agguy'u nangitutuyuan hi bahol'u ya nidugah di lumugwalugwa'a' ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS32_4","020_32_4","PSA","32","4","4","ti abigabigat ya amahdomahdom ya gunna' moltaon ay He\"a, Apo Dios, at la'tot ya mi'id di bi'ah'u an paddungnay minaganan nan nidugah an potang hinan tiyalgaw. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS32_5","020_32_5","PSA","32","5","5","At la'tot ya inabulut'un numbahola' ay He\"a, ya adi' ihaut ta ibaga' an amin ay He\"a an muntutuyua', Apu, hi an amin an numbahola' ay He\"a, at ten inaliwam an amin di bahol'u. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS32_6","020_32_6","PSA","32","6","6","At an amin nan na'na'unnud an tatagum, Apo Dios, ya gunda munluwalun He\"a, ya namamah nan gutud di punligatanda, at immannung an mi'id di ma'at ay dida. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS32_7","020_32_7","PSA","32","7","7","He\"ay punhi'uga', Apu, ta ibaliwa' hinan nappuhin ma'at, at ikanta' di pun'am'amlonga' hi namaliwam ay ha\"in. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS32_8","020_32_8","PSA","32","8","8","Inalin Apo Dios di, “Ituduwa' he\"ah atom ta hiyay unudom, ya tuguno' he\"a, ya halimuna' he\"a goh.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS32_9","020_32_9","PSA","32","9","9","At hiyanan maphod hi un ayu un'unnud ta adi ayu umat hinan kabayu unu mul an mid nomnomda an gahin un guyudon nan gumo' hi timidda ya unda umunud. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS32_10","020_32_10","PSA","32","10","10","Nan mangamangat hi nappuhi ya do'ol di punligatanda, mu nan mange'gon ay Apu tu'u ya mahalimunandah nan munnananong an pamhodna. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS32_11","020_32_11","PSA","32","11","11","At umamlong ayun nahamad di pangatna, ya it'u'yuy umamlonganyu an dumalat nan maphod an inatna! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS33_1","020_33_1","PSA","33","1","1","An amin ayun nahamad di pangatna ya idaydayawyuh Apo Dios ya umamlong ayu an dumalat nan inatna ti hiyah ne mahapul hi aton. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS33_2","020_33_2","PSA","33","2","2","At usalonyu nan alpa ya lyre an himpuluy gadengnah nan pungkantaanyu, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS33_3","020_33_3","PSA","33","3","3","ya ikantaanyu Hiyah balbalun kanta, ya ihamhamadyun muntukal, ya it'u'yuy pundenolanyu ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS33_4","020_33_4","PSA","33","4","4","ti makulug nan Hapit Apu tu'u, ya ipa'annungnan amin nan itulagnah atona. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS33_5","020_33_5","PSA","33","5","5","Ya pa'appohdon Apo Dios nan nahamad di pangatna ya nan matpong an tagu ti munnononnong di pamhodnah nan tatagu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS33_6","020_33_6","PSA","33","6","6","Ya un ammunay hapit Apo Dios ya nalmud abuniyan, ya unna immandal ya nawada nan numbino'ob'on an wad daya an nan algaw, ya bulan, ya nan bittuan. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS33_7","020_33_7","PSA","33","7","7","Ya inamungna nan danum hinan maluhung an baybay. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS33_8","020_33_8","PSA","33","8","8","At an amin ayun wah tun luta ya ta'tanyuh Apu tu'u, ya Hiyay e'gonanyu ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS33_9","020_33_9","PSA","33","9","9","ti un ammunay hapitna ya nalmu tun luta, ya unna immandal ya nawadan amin di logom! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS33_10","020_33_10","PSA","33","10","10","Ya abalinanan pa\"ion di hinahapit nan tataguh nan abablubabluy hi ma'at ta adi matuluy, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS33_11","020_33_11","PSA","33","11","11","mu nan ninomnom Apu tu'uh ma'at ya mipa'annung an minaynayun hi enggana. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS33_12","020_33_12","PSA","33","12","12","Mipadenol nan babluy an hi Apo Dios di dayawonda, ya mipadenol nan pento'nah tataguna. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS33_13","020_33_13","PSA","33","13","13","Ya hidid abuniyan ya uhdungan Apu tu'un amin nan tataguh tun luta, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS33_14","020_33_14","PSA","33","14","14","ya wah dih nan pumpapto'ana an tigtigonan amin nan wah tun luta. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS33_15","020_33_15","PSA","33","15","15","Ya Hiyay nunlumuh punnomnomda, at inilanan amin di aat nan ato'atonda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS33_16","020_33_16","PSA","33","16","16","At nan pangabakan nan alih nan gubat ya bo'on nan ado'ol di tindalunay dumalat, ya umat goh hinan tindalu an bo'on nan amabi'ahnay dumalat hi pangabakana. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS33_17","020_33_17","PSA","33","17","17","Ya adiyu ehdol di abaliwanyuh nan bi'ah di kabayuh nan pi'gubatanyu ti ta\"on hi unda mabi'ah mu mid ologdan bumaliw. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS33_18","020_33_18","PSA","33","18","18","Mu halimunan Apo Dios nan mangunud ay Hiya ya nan mangedenol hinan nidugah an pamhodna ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS33_19","020_33_19","PSA","33","19","19","ta baliwana dida ta adida mun'atoy an ta\"on un hinan gutud di batel. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS33_20","020_33_20","PSA","33","20","20","At He\"a, Apo Dios, di ehdolmi ti He\"ay umat hi hapiaw an bumadang ya mumpapto' ay da'mi. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS33_21","020_33_21","PSA","33","21","21","Ya He\"ay dumalat hi umamlonganmi, at ehdolmi He\"a ti me'gonan'a. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS33_22","020_33_22","PSA","33","22","22","At, Apo Dios, gunmu ni' inaynayun nan pamhodmun da'mi ti He\"a ya anggay di ehdolmi. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS34_1","020_34_1","PSA","34","1","1","Hete ya psalm an intudo' David hidin namalbaliyanan Abimelek ti hin'ango'angowona, at hiyanan pinakak Abimelek hiyah nan babluyna. Inaynayun'un munyaman ay Apo Dios, ya gun'u ipabagbagtu Hiyah enggana. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS34_2","020_34_2","PSA","34","2","2","Ya hapihapito' di adayawanah enggana ti nan amaphodna, at da'yun mipaligligat ya donglonyu Hiya ya umamlong ayu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS34_3","020_34_3","PSA","34","3","3","At middum ayun ha\"in an mangipabagbagtun Apu tu'u ta an amin tu'u ya dayawon tu'u Hiya. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS34_4","020_34_4","PSA","34","4","4","Ti nunluwalua' ay Apu tu'u ya immannung an dengngola', at nami'id an amin din ta'ot'u. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS34_5","020_34_5","PSA","34","5","5","Ya an amin nan mange'kod hi nitaguanan Hiya ya umamlongda ti adida ahan mabainan. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS34_6","020_34_6","PSA","34","6","6","Ti wa ay ta mumpahpahmo' nan nawotwot ya donglon Apu tu'u, at badangana didah nan numbino'ob'on an punligatanda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS34_7","020_34_7","PSA","34","7","7","Ya nan anghel Apo Dios di manalimun hinan mange'gon ay Apo Dios, at elwangna dida. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS34_8","020_34_8","PSA","34","8","8","At padahonyu ta innilaonyuy amaphod Apu tu'u ti immannung an mipadenol nan tagun Hiyay paddungnay ihi'ugana. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS34_9","020_34_9","PSA","34","9","9","At e'gonanyuh Apu tu'u an da'yun tataguna ti an amin nan mange'gon ay Hiya ya idatnan amin di mahapulda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS34_10","020_34_10","PSA","34","10","10","Ti ta\"on un nan layon ya hin'umu'uddum ya munhinaangda ti mi'id di ononda, mu nan un'unnud ay Apu tu'u ya adida ahan makudangan hi mahapulda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS34_11","020_34_11","PSA","34","11","11","At umali ayun paddungnay imbabaluy'u ta donglonyu nan itudu' hi atonyun mange'gon ay Apu tu'u! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS34_12","020_34_12","PSA","34","12","12","Ya pohdonyu ay an umad'adu\"oy di itaguanyu ya nan umamlonganyu ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS34_13","020_34_13","PSA","34","13","13","ya mahapul an adi ayu humapihapit hi nappuhi, ya ipogpogyun lumayalayah, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS34_14","020_34_14","PSA","34","14","14","ya ipogpogyun mangat hi nappuhi ta hay maphod di atonyu, ya inaynayunyuh ne ta mi'id al'alih nitaguanyu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS34_15","020_34_15","PSA","34","15","15","Halimunan Apu tu'u nan nahamad di ugalida, ya dodonglonay punluwaluandan Hiya. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS34_16","020_34_16","PSA","34","16","16","Mu nan mangat hi nappuhi ya boholon Apu tu'u, ya ubahona didan amin hitun luta ta ma'aliwanda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS34_17","020_34_17","PSA","34","17","17","Donglon Apu tu'uy luwalun nan tatagunan nahamad di ugalida, ya badangana didah nan malgom an punligatanda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS34_18","020_34_18","PSA","34","18","18","Ya igohgohan Apu tu'u nan munlungdaya, ya badangana nan mi'id di namnamadah nan nitaguanda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS34_19","020_34_19","PSA","34","19","19","Do'ol di ligat hi holholtapon nan tatagun nahamad di ugalida, mu badangan Apu tu'u didah an amin ay danen ligatda ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS34_20","020_34_20","PSA","34","20","20","ti halimunana dida ta ta\"on nan tungalda ya mi'id ah ohah ma'ipung. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS34_21","020_34_21","PSA","34","21","21","Nan nun'appuhin ugalin nan tatagu di dumalat hi atayanda, ya nan mamohol hinan nahamad di ugalina ya mamolta. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS34_22","020_34_22","PSA","34","22","22","Mu gun baliwan Apo Dios nan tataguna, at mi'id di mamoltan dida an un'unnud. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS35_1","020_35_1","PSA","35","1","1","Hi David di nangitudo' eten psalm. O Apu, He\"a ni' di mangubat hinan buhul'u ta He\"ay mi'pattoy ay dida. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS35_2","020_35_2","PSA","35","2","2","At alam nan gina'un di mi'buhul, ya inta'inmu nan hapiawmu ta umali'a ni' ta badangana', ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS35_3","020_35_3","PSA","35","3","3","ya inta'nangmu nan pahulmu ta gayangom nan buhul'un gun mamdug ay ha\"in! Ya intulagmu an baliwana'. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS35_4","020_35_4","PSA","35","4","4","Ya maphod unmu bainon nan munnomnom an mamatoy ay ha\"in, ya pa\"iom di nappuhih ninomnomdah aton ay ha\"in ta mid poto'na. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS35_5","020_35_5","PSA","35","5","5","Ya ta umatdah nan dugi an iyaddib di tuyup hi pumpamdugan nan anghelmu, Apo Dios, ay dida, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS35_6","020_35_6","PSA","35","6","6","ya homelong ni' nan pange'wanda ya mundongngol hinan pumpamdugan nan anghelmun dida. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS35_7","020_35_7","PSA","35","7","7","Ti ta\"on hi un mi'id ahan di dumalat ya un nonong ya unna' huluon ay dida, ya mid goh di dumalat ya nonong ya unna' bituon ay dida, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS35_8","020_35_8","PSA","35","8","8","mu un himbumagga ni' di nappuhih ma'at ay dida ta diday mun'a'nah nan huluda, ya dida goh di mun'abituh nan bituda! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS35_9","020_35_9","PSA","35","9","9","At umamlonga' ay He\"a, Apo Dios, ya mundenola' hinan namaliwam ay ha\"in, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS35_10","020_35_10","PSA","35","10","10","ya it'u\"un mangalih, “Mi'id ahan di nipaddung ay He\"a, O Apu, ti ibaliwmu nan mi'id abalinanah nan way aton di nidugah di abalinanda, ya nan agogohgoh hinan mangipaligat ay dida.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS35_11","020_35_11","PSA","35","11","11","Ya ihtiguana' hinan tatagun nappuhiy pangatda an ipa'lehday unna' numbahol an ta\"on hi un mid inat'u. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS35_12","020_35_12","PSA","35","12","12","Ya nappuhih unda iballoh di nappuhih nan maphod an inat'u, at ten nidugah di punlungdayaa'. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS35_13","020_35_13","PSA","35","13","13","Ti din nundoghanda ya nunlubunga' hi langgut ta ni'lungdayaa' ay dida, ya nunlangdua' goh ta inluwalua' dida ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS35_14","020_35_14","PSA","35","14","14","an paddungnay nahamad an liligwa' unu a'agi' dida ti nidugah di limmugwalugwaa' an paddungnay un natoy hi ina. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS35_15","020_35_15","PSA","35","15","15","Mu unat goh ha\"in di nunligat ya mun'amlongda ya ininga'ingalana', ya na'amungdan mangat hi nappuhin ha\"in an agguy'u inila, ya gunna' hiniwihiwitan. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS35_16","020_35_16","PSA","35","16","16","Ya nidugah an unna' pinadngopadngolan, ya ngumolongolot di babadah boholdan ha\"in. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS35_17","020_35_17","PSA","35","17","17","Apu, unna' mah hintigtigon? Baliwana' ni' hinan pama\"iandan ha\"in an umatdah nan atata'ot an layon! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS35_18","020_35_18","PSA","35","18","18","Ya munyamana' ay He\"ah nan a'amungan di do'ol an tatagum, ya He\"ay idaydayaw'uh nan wadanda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS35_19","020_35_19","PSA","35","19","19","Ya adim ni' iyabulut an amlongan nan buhul'uy a'abaka', ya adim ni' goh iyabulut an umamlong nan buhul'uh unna' munlungdaya. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS35_20","020_35_20","PSA","35","20","20","Ya mi'id di maphod hi hapitonda ti layah di hapitondah pama\"idah nan tatagun mid al'alih nitaguandan nunhituh nan babluy. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS35_21","020_35_21","PSA","35","21","21","Ya un nonong ya unna' pabaholon an alyonday, “Tigom an inatmu ti da'miy nanimung an nannig!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS35_22","020_35_22","PSA","35","22","22","O Apu, titinnigmun amin hatun ma'ma'at! At adi'a ni' umu'ugong, ya adi'a ni' umadagwin ha\"in! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS35_23","020_35_23","PSA","35","23","23","At punnaudom an umali ta badangana', ya baliwana' ay He\"a an Dios'u! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS35_24","020_35_24","PSA","35","24","24","Ti na'ahhamad'an Dios'u, at ipa'innilam hinan tatagu an mi'id ah bahol'u, ya adim abuluton nan pangabatlandan ha\"in. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS35_25","020_35_25","PSA","35","25","25","Ya adim ni' goh abuluton an umat hituy nomnomonda: “Aton tu'uy penhod tu'un aton ay hiya, at aga ta punnaudon tu'un mamatoy ay hiya!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS35_26","020_35_26","PSA","35","26","26","Ya unmuat ni' iyabulut ta hanan mangaba'abatol ay ha\"in hinan punligligata' ya diday mabainan, ya mid poto' goh di nomnomonda. Ya hanan mumpahpahiya an mangalih on'onaynada ya un ha\"in ya ipa'ampam dida ta mabainanda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS35_27","020_35_27","PSA","35","27","27","Ya hana ni' an mun'am'amlong hi pangabaka' ya ibugawday anladan gunda alyon di, “Nidugah di amaphod Apu tu'u ti badangana nan baalna ta pumhod di itaguana!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS35_28","020_35_28","PSA","35","28","28","At gun'u ulgu'ulgudon hinan tataguy ana'ahhamadmu ya inyal'algaw'un mangidaydayaw ay He\"a. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS36_1","020_36_1","PSA","36","1","1","Hi David an baal Apo Dios di nangitudo' eten psalm, ya hay intud'ana ya nan ap'apun di muntudtuduh kanta. Nan nababaholan an tatagu ya adida e'gonan hi Apo Dios, ya nan nun'appuhiy nun'onan hi nomnomda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS36_2","020_36_2","PSA","36","2","2","Ti hay punnomnomdah odolda ya nabagtu, at hiyanan adida nomnomon di pumbaholanda unu pahiwon nan nappuhin gunda aton. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS36_3","020_36_3","PSA","36","3","3","Ya an amin nan hapitonda ya agaga\"ihaw ya ma'allangkakda, at napogpog din ananomnomanda ya din maphod an pangatda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS36_4","020_36_4","PSA","36","4","4","Ya ta\"on hinan mahdom ya adida molo' an gun munnomnom hi nappuhih atonda, at impa'enghada nan nappuhin ato'atonda, hiyanan adida ipogpog. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS36_5","020_36_5","PSA","36","5","5","Mu nan pamhodmu, O Apu, ya mi'id di pogpogna, ya nan anahamad di pumpapto'am ay da'mi ya adi malukud an umat ad daya. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS36_6","020_36_6","PSA","36","6","6","Ya nan anahamadmu ya umat hinan do'ol an duntug, ya nan ma'andong an pamanuhmu ya umat goh hinan ama'alluhung nan baybay. Ya He\"ay manalimun hi managun amin hinan nun'almu an nan tatagu ya nan numbino'ob'on an animal. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS36_7","020_36_7","PSA","36","7","7","Ya adi ahan maluman nan pamhodmu, Apo Dios, ya He\"ay pangihi'ugan an amin nan tatagun nun'abagtu ya nun'a'ampa. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS36_8","020_36_8","PSA","36","8","8","Ya mun'am'amlong amin mangan hinan do'ol an ma'an an limmum, ya idatmuy inumonmi an malpuh nan ma\"aphod an wangwang ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS36_9","020_36_9","PSA","36","9","9","ti He\"ay nalpuwan di ataguan an amin di matagu, ya nan patalmuy mamatal ay da'mi. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS36_10","020_36_10","PSA","36","10","10","At inaynayunmu nan nidugah an pamhodmuh nan tatagun nanginnilan He\"a ya nan pamaliwam hinan tatagun nahamad di ugalida. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS36_11","020_36_11","PSA","36","11","11","Ya adim ni' iyabulut an ilumdita' hinan mumpahpahiyan tatagu unu palayawona' hinan tatagun nappuhiy ugalida. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS36_12","020_36_12","PSA","36","12","12","At tigonyu adya nan tatagun nappuhiy pangatda an nun'a'abakda ya nun'atu\"inda an mid abalinandan bumangon hi enggana! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS37_1","020_37_1","PSA","37","1","1","Hi David di nangitudo' eten psalm. Adi ayu numanomnom an dumalat nan nappuhin pangat nan tatagu, ya adiyu amohan dida ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS37_2","020_37_2","PSA","37","2","2","ti umatdah nan holo' an ag'aga ya nun'alyawda ya nalanguda, at mun'atoyda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS37_3","020_37_3","PSA","37","3","3","Ehdolyuh Apu tu'u ta atonyuy maphod, at malenggop ayuh nan babluy an punhituwanyu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS37_4","020_37_4","PSA","37","4","4","Atonyu nan pohdon Apo Dios, at idatnan amin nan popohdonyun mahapulyu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS37_5","020_37_5","PSA","37","5","5","An amin di atonyu ya eyokodyun Apo Dios, ya Hiyay ehdolyuh bumadang. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS37_6","020_37_6","PSA","37","6","6","At nan anahamadyu ya nan pamapaddunganyun mumpanuh di attigan di amaphodyu an umat hinan mabnang an potang. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS37_7","020_37_7","PSA","37","7","7","At anuhanyu, ya e'kodyun amin ay Apo Dios, ya adi ayu numanomnom hi umadangyanan nan udumnan tatagu ti atonday nappuhi ta hiyay pangngalanda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS37_8","020_37_8","PSA","37","8","8","Ya adi ayu bumubungot, ya adi ayu goh bumobohhol ti hiyay dumalat hi pumbaholanyu, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS37_9","020_37_9","PSA","37","9","9","ti nan mangamangat hi nappuhi ya mapogpogda, mu nan mange'kod hi nitaguandan Apo Dios ya diday mamnoh hinan luta. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS37_10","020_37_10","PSA","37","10","10","Ya hanan nappuhiy pangatda ya adi madnoy at mun'a'ubahda, ya anaponyu dida, mu adi ayu pa\"ah'up. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS37_11","020_37_11","PSA","37","11","11","Mu nan ma'uya di mamnoh hinan luta, ya diday pumhod di nitaguanda, ya mid al'alin dida. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS37_12","020_37_12","PSA","37","12","12","Ti nan munnomnom hi nappuhih atonah nan maphod di pangatna, ya nan mamohol ay dida ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS37_13","020_37_13","PSA","37","13","13","ya abatlan Apo Dios dida ti inilanan adi madnoy at mamoltada. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS37_14","020_37_14","PSA","37","14","14","Nan tagun agguy kimmulug an gun mangat hi nappuhi ya nun'idadaanday hanggapda ya panada ta patayonda nan nun'awotwot, ya nan agogohgoh, ya nan nahamad di pangatda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS37_15","020_37_15","PSA","37","15","15","Mu diday mapatoy hinan hanggapda, ya mun'a'ipung hinan panada. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS37_16","020_37_16","PSA","37","16","16","Nabalbalul nan itang an gina'un nan nahamad di ugalina ya un nan inadangyan nan do'ol an nun'appuhiy ugalida ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS37_17","020_37_17","PSA","37","17","17","ti nan abalinan nan nun'appuhiy ugalida ya ma'ubah, mu ipapto' Apo Dios nan nahamad di ugalida. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS37_18","020_37_18","PSA","37","18","18","Ya inilan Apo Dios nan un'unnud ay Hiya, at nan impabnohnan dida ya bagidah enggana. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS37_19","020_37_19","PSA","37","19","19","Ti mahalimunandah nan gutud di way punligatan, ya ta\"on hi un waday batel ya adida mapuhan hi ononda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS37_20","020_37_20","PSA","37","20","20","Mu nan nappuhiy ugalida ya ma'ubahda, ya nan buhul Apo Dios ya umatdah nan habhabung di holo' an mun'a'ubahda an umatdah ahu'. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS37_21","020_37_21","PSA","37","21","21","Nan nappuhiy ugalida ya umutangda ya adida bayadan, mu nan nahamad di pangatda ya ma'abbadangda ya ma'an'anidatda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS37_22","020_37_22","PSA","37","22","22","Ya an amin nan tatagun wagahan Apo Dios ya diday mamnoh hinan luta, mu nan inidutana ya mun'apatoyda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS37_23","020_37_23","PSA","37","23","23","Mun'am'amlong hi Apo Dios an manalimun hinan tatagun nahamad di pangulugdan Hiya, ya itudunay maphod hi atonda, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS37_24","020_37_24","PSA","37","24","24","at ta\"on hi un waday topong ay dida mu adida ma'abak ti halimunan Apo Dios dida. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS37_25","020_37_25","PSA","37","25","25","Nete\"ah din a'unga' ta nangamung ad ugwan an nala'aya' ya mi'id ah tinnig'uh nan nahamad di pangulugnah ninganuy, unu mi'id goh ah tinnig'uh nan imbabaluyda an immuy nun'ad'adaw hi ononda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS37_26","020_37_26","PSA","37","26","26","Ti diday gun omehmo' hinan udumnan tatagu an dumalat hi awagahan nan imbabaluyda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS37_27","020_37_27","PSA","37","27","27","At du'gonyu nan nappuhin gunyu aton ta nan maphod di atonyu ta way atonyun mi'hituh tun lutayuh enggana ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS37_28","020_37_28","PSA","37","28","28","ti pa'appohpohdon Apo Dios nan tagun nepto' di pangatna, ya adina inganuy nan un'unnud ay Hiya. Ya ipapto'na didah enggana, mu nan imbabaluy nan nappuhiy ugalida ya mun'a'ubahda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS37_29","020_37_29","PSA","37","29","29","At nan nahamad di ugaliday mamnoh hinan luta ta hidiy punhituwandah enggana. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS37_30","020_37_30","PSA","37","30","30","Nan nahamad di ugalidan tatagu ya tumugun di hapitonda, ya nepto' di panapitda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS37_31","020_37_31","PSA","37","31","31","Ya nunnonong hi nomnomda nan Tugun Apo Dios, at adida mibahhaw an mumbahol ay Hiya. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS37_32","020_37_32","PSA","37","32","32","Nan nappuhiy ugalida ya gunda bota'on nan tatagun nahamad di ugalida ti pohdondan mamatoy ay dida. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS37_33","020_37_33","PSA","37","33","33","Mu wagwadah Apo Dios ay dida, at adi ma'at henen ninomnom nan nun'appuhiy pangatdan dida unu baliwana didah nan way idolomanda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS37_34","020_37_34","PSA","37","34","34","Gunyu ehdol hi Apo Dios, ya gunyu unudon nan Tuguna, at ipaboltanan da'yu nan luta, ya tigonyuy amoltaan nan nun'appuhiy pangatdah a'ubahanda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS37_35","020_37_35","PSA","37","35","35","Hinamad'un tinnig nan adi mangngol an tagu ya nan nappuhiy ugalina an mumpahpahiyan ipaddungnay aatnah nan o\"ongol an ayiw, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS37_36","020_37_36","PSA","37","36","36","mu agguy nadnoy ya natoy an na'ubah ti pun'anap'u, ya mi'id ah inah'upa' ay hiya. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS37_37","020_37_37","PSA","37","37","37","At tigonyu adya nan aat di tagun nahamad di ugalina ya nan adi munlayah ti immannung an mapmaphod di ma'ma'at hinan nitaguanah udum di algaw. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS37_38","020_37_38","PSA","37","38","38","mu an amin nan mumbahol ya mun'atoyda, ya ta\"on nan holagdah pidwa. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS37_39","020_37_39","PSA","37","39","39","Baliwan Apo Dios nan tatagun nahamad di ugalida, ya Hiyay pangihi'ugandah nan gutud di way aligatanda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS37_40","020_37_40","PSA","37","40","40","Ya badangana goh didah nan nappuhin aton nan nun'appuhiy ugalidan tatagu ay dida, ya baliwana dida ti Hiyay pangehdolandah bumaliw. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS38_1","020_38_1","PSA","38","1","1","Heten psalm ya luwalun intudo' David ay Apo Dios. O Apu, adia' ni' ihingal unu titildon hinan bumungtam ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS38_2","020_38_2","PSA","38","2","2","ti paddungnay pinanaa' ya tinubli'a'. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS38_3","020_38_3","PSA","38","3","3","Ya dumalat nan bungotmu ya ten nidugah di dogoh'u, ya ten ahihaha'it an amin di alimatung di odol'un dumalat nan bahol'u ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS38_4","020_38_4","PSA","38","4","4","ti nidugah ahan an umat hinan ma'addamot an adia' pa'appi'ug. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS38_5","020_38_5","PSA","38","5","5","Ya nalipuh tun odol'uh pogha, at ahi'a'agubda an dumalat nan adi maphod an inat'u. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS38_6","020_38_6","PSA","38","6","6","Ya ten unna' pumi\"upi\"ut'ut hi ha'itna, ya abigabigat ya umale'alengenga', ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS38_7","020_38_7","PSA","38","7","7","ya ten nidugah an munha'it di bonog'u ti dumalat nan nidugah an dogoh'u. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS38_8","020_38_8","PSA","38","8","8","Ya ten mangluya' ahan an mid am'amungit hi bi'ah'u, ya umale'alengenga' ti adia' pa\"edpol hitun dogoh'u. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS38_9","020_38_9","PSA","38","9","9","Apo Dios, inilam an amin di wah nomnom'u, ya immat hinan umungi'ungiya', ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS38_10","020_38_10","PSA","38","10","10","ya umob'o'ob'ob di puhu', ya munlunglungtuya', ya ta\"on tun mata' ya ma'unabbaan an adi mittig. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS38_11","020_38_11","PSA","38","11","11","Ya dumalat heten dogoh'u ya adia' idungaw hinan liligwa' ya nan ni'tunglub'u ti tuma'otda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS38_12","020_38_12","PSA","38","12","12","Ya hanan mamhod an mamatoy ay ha\"in ya inyammaday pamitudan ha\"in, ya hanan mama\"in ha\"in ya adida idinong nan nappuhin ninomnomdah atondan ha\"in. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS38_13","020_38_13","PSA","38","13","13","Mu unna' ay napu'it an adi' donglon nan pana'ta'atotdan ha\"in, ya paddungnay unna' goh natumum an unna' didindinong. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS38_14","020_38_14","PSA","38","14","14","Ti onaynah un'u adi donglon ya tabolon di alyondan ha\"in. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS38_15","020_38_15","PSA","38","15","15","Mu He\"ay pundenola', Apo Dios, ti inila' an He\"ay bumadang ay ha\"in. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS38_16","020_38_16","PSA","38","16","16","Ti hay inluwalu' ya inali' di, “Adim ni' abuluton an abatlana' hinan buhul'u, unu adim ni' goh iyabulut an umamlongdah nan way nappuhin ma'at ay ha\"in!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS38_17","020_38_17","PSA","38","17","17","Ya ten paddungnay matu\"ina' ti ten adi duminong nan ligat'u, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS38_18","020_38_18","PSA","38","18","18","at itutuyu' tun bahol'u ti hiyay mangipaligligat ay ha\"in. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS38_19","020_38_19","PSA","38","19","19","Ya do'ol nan mun'abi'ah an buhul'un mamohol ay ha\"in an ta\"on un mi'id ah dumalat, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS38_20","020_38_20","PSA","38","20","20","ti ta\"on un maphod di inat'u mu nappuhiy pamallohda ti nan nahamad di ato'. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS38_21","020_38_21","PSA","38","21","21","Apo Dios, adia' ni' ahan inganuy, ya adia' ni' du'gon ay He\"an Dios'u, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS38_22","020_38_22","PSA","38","22","22","at punnaudom ni' an mamadang ay ha\"in, O Apu an Baliw'u! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS39_1","020_39_1","PSA","39","1","1","Hete ya psalm an intudo' David, ya intud'anah Jeduthun an ap'apun di muntudtuduh kanta. Alyo' hi nomnom'uy, “Halimuna' an amin di ato', ya emayaa' di hapito' ta adia' mabaholan, ya iyumo' ta adia' humaphapit hi un waday niddum hinan tatagun nappuhiy pangatda.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS39_2","020_39_2","PSA","39","2","2","Mu unat goh didindinonga' an ta\"on hi un nan humapita' hinan maphod mu un at goh namamay punligata'. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS39_3","020_39_3","PSA","39","3","3","Ya la'tot ya bimmohola', ya nan gun'u numanomnoman ya unnaat goh iyal'allay bungot'u, ya himmapita' mahkay, ya inali' di, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS39_4","020_39_4","PSA","39","4","4","“O Apu, ipa'innilam ni' ay ha\"in hi un anuud di apogpoga' ya nan uyap di algaw hi pi'tagua' ta innilao' di agadyuhan di ataya'! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS39_5","020_39_5","PSA","39","5","5","Ti hay indatmuh atagua' ya un ahan ho'ho'dod an mi'id hulbinan He\"a. Ya immannung an hay nitaguan di tagu ya un na'amtang an umat hi ngau. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS39_6","020_39_6","PSA","39","6","6","Ya ta\"on un mahmahluy tagun muntamu mu mi'id di hulbina, ya ta\"on un gun mun'amung hi inadangyana mu nob'on di mamnoh hinan inadangyana. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS39_7","020_39_7","PSA","39","7","7","Mu ad ugwan Apu, ya hay hahalimido' mah? Un anggay He\"ah pangehdola'! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS39_8","020_39_8","PSA","39","8","8","Ibaliwa' ni' hi an amin an bahol'u, ya adim ni' iyabulut an hinhannulona' hinan tatagun mid nomnomna. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS39_9","020_39_9","PSA","39","9","9","Ya agguya' ahan himmaphapit an unna' dimmidinnong ti inila' an He\"ay nangidat hi nunholholtapa'. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS39_10","020_39_10","PSA","39","10","10","At idinongmu ni' an mummoltan ha\"in ti nidugah ahan an mangluya' hi nangatmu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS39_11","020_39_11","PSA","39","11","11","Ya moltaom ya gilatom nan tatagun dumalat di baholda, ya ubahom nan inadangyanda an umat hinan pama\"in di la'oy, at immannung an nan nitaguan di tagu ya un hinhapud ya nami'idda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS39_12","020_39_12","PSA","39","12","12","O Apu, donglom ni' tun luwalu' hi pumpahpahmo'a' ay He\"a ti ha\"in ya unna' ay bunag an niddum ay He\"a an umat hidin a'apu' hidin penghana an unda bunag. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS39_13","020_39_13","PSA","39","13","13","At idinongmu ni' an mangilat ay ha\"in ta way ato' an mi'yam'amlong ya unna' mahkay matoy.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS40_1","020_40_1","PSA","40","1","1","Hete ya psalm an intudo' David, ya hay intud'ana ya nan ap'apun di muntudtuduh kanta. Inanuha' an nanannod hi pamadangan Apu ay ha\"in, ya la'tot ya hinaggunga', at dengngolmu nan pumpahpahmo'a' ay He\"a. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS40_2","020_40_2","PSA","40","2","2","Ti ginuyuda' hidih nan ma\"ibluh an bitu an napnuh luyo' ta impata'doga' hinan batu, at nabaliwana' mahkay, ya ten ma'andong di pundaldalana'. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS40_3","020_40_3","PSA","40","3","3","Ya intuduwana' hi balbalun kanta ta way mikantah pangulguda' hinan maphod an inatmun ha\"in, Apo Dios, at do'ol nan tatagun mannig hinan inatmu, at omogyatda, ya e'gonan da'a, ya ehdolday nitaguandan He\"a. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS40_4","020_40_4","PSA","40","4","4","Mawagahan nan tagun hi Apu tu'u di pangehdolanah nan nitaguana, ya du'gona nan mumpahpahiya, ya adi middum an mi'dayaw hinan bulul. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS40_5","020_40_5","PSA","40","5","5","O Apu an Diosmi, nidugah an do'ol ahan di ina'inatmuh mun'aphod ya umipanoh'a an mid olog di tagun mangat, ya do'ol goh nan ninomnommun atom ay da'mi, ya mi'id ahan nipaddung ay He\"ah un'u ipadah an mangul'ulgud hinan ado'ol di inatmu ti do'ol ahan an mi'id di tu'dudna. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS40_6","020_40_6","PSA","40","6","6","Ya bo'on nan animal an me'nong ay He\"ay pohdom, ya bo'on goh nan Onong an Moghob unu nan Onong di Bahol di mangipa'amlong ay He\"a ti hay pohdom ya hay pamhoda' ahan an mangngol ta paddungnay natlo' di inga' ya nan pangunuda' hinan Tugunmu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS40_7","020_40_7","PSA","40","7","7","At hiyanan tayaa' an immali ta ipa'annung'u nan aat'un inalin nan nitudo' hinan Uldinmu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS40_8","020_40_8","PSA","40","8","8","At mun'am'amlonga' an mangat hinan pohdom, O Apo Dios'u, ti wah tun nomnom'u nan Tugunmu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS40_9","020_40_9","PSA","40","9","9","Ya inul'ulgud'uh nan na'amungan di do'ol an tatagum nan aat di ana'ahhamadmu, ya inilam an Apu' an agguya' timma'ot hinan pun'ul'ulguda' ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS40_10","020_40_10","PSA","40","10","10","ti adi' ahan pohdon an italepon ya anggay hi nomnom'u nan maphod an ina'inatmu, at hiyanan nun'ibaag'uh din na'amung nan nangipa'annungam hinan intulagmu, ya nan pamaliwam ay da'mi, ya nan mid pogpogna an pamhodmu, ya nan amakulugmu goh. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS40_11","020_40_11","PSA","40","11","11","At adim ni' ahan pogpogon, Apu, nan homo'mun ha\"in ti nan mid pogpogna an pamhodmu ya nan amakulugmu di hiyay manalimun ay ha\"in! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS40_12","020_40_12","PSA","40","12","12","Ti ten lene'woha' hitun nidugah an adi mabilang tun ligat'u ya tun bahol'un adida ma'yap ti do'ol ahan ya un nan uyap di buu', at hiyanan mid inila' hi ato'. Ya dumalat hene ya nami'id di denol'u. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS40_13","020_40_13","PSA","40","13","13","At baliwana' ni' ahan Apu, ya punnaudom an umalin mamadang ay ha\"in! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS40_14","020_40_14","PSA","40","14","14","Ya lugluom di punnomnom nan buhul'un adi manghop an mamatoy ay ha\"in ta la'tot mungngohngohpelda, ya nan mangabatol ay ha\"in hinan punligata' ya ibangngadmun dida ta diday mabainan. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS40_15","020_40_15","PSA","40","15","15","Ya bainom ya palungdayaom daden amin an mangalin ha\"in di, “Tigonyu adyay aatnad ugwan!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS40_16","020_40_16","PSA","40","16","16","Mu ipadenolmu ni' an amin nan mundayaw ay He\"a ta umamlongda, ya an amin nan mangiyamlong an mamhod hinan nabaliwanda ya gunda alyon di, “Immannung an na'abbagbagtuh Apo Dios an abalinanan amin!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS40_17","020_40_17","PSA","40","17","17","Ya ta\"on unna' nawotwot ya do'ol goh di mahapul'u mu nonomnomona' damdama ay Apu. Ya He\"a, O Dios'u, di badang'u ya baliw'u, at punnaudom ni' an umali ta way ato' an mabaliwan! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS41_1","020_41_1","PSA","41","1","1","Hete ya psalm an intudo' David, ya hay intud'ana ya nan ap'apun di muntudtuduh kanta. Mawagahan nan tatagun mammo' hinan tagun mid abalinana ti baliwan Apo Dios didah un way aligatana. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS41_2","020_41_2","PSA","41","2","2","Ya immannung an halimunan Apo Dios dida ta mi'taguda, ya ipa'amlongna didah nan babluy an pi'hituwanda, ya baliwana goh dida ta adi abakon nan mi'buhul ay dida. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS41_3","020_41_3","PSA","41","3","3","Ya wa ay ta mundogohda ya halimunan Apo Dios, at ipa'adaogna dida. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS41_4","020_41_4","PSA","41","4","4","Ya inali' ay Apo Dios di, “Hom'ona' ni' ta iyadaogmu tun lewoho' ti nidugah di numbahola' ay He\"a!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS41_5","020_41_5","PSA","41","5","5","Nan pi'buhul'u ya na\"appuhi ahan nan hapitondah aat'u an alyonday, “Anuud mah di atayana ta ma'aliwan nan ngadanah tun luta?” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS41_6","020_41_6","PSA","41","6","6","Ya umalidan mangidungaw ay Ha\"in an ay ligwa' dida, mu unda hay umalin mundongol hi way nappuhih na'at ta wa ay ta bumataanda ya nun'iyalidan ulgudon di anappuhi' hinan tatagu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS41_7","020_41_7","PSA","41","7","7","Ya an amin nan mi'bohhol ay ha\"in ya gunda iyab'abu'ab di nappuhih aat'u, ya hay gunda nomnomon ya hay pumuhia', ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS41_8","020_41_8","PSA","41","8","8","at alyonday, “Nidugah an atata'ot nan lewohona, at undan umadaog!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS41_9","020_41_9","PSA","41","9","9","Ya ta\"on nan nahamad an ligwa an hiyay ehdol'u ti gun ne\"an ay Ha\"in ya din'uga'. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS41_10","020_41_10","PSA","41","10","10","O Apu, hom'ona' ni', ya impa'adaoga' ta way ato' an mangiballoh ay didah nan gunda aton ay ha\"in an nappuhi! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS41_11","020_41_11","PSA","41","11","11","Ti inila' an pohdona' ay he\"a ti binadangana' ta agguya' impa'abak hinan mi'bohhol ay ha\"in. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS41_12","020_41_12","PSA","41","12","12","Ya immannung an binadangana' ay He\"a ti mid bahol'u, at hiyanan inaynayunmun manalimun ay ha\"in. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS41_13","020_41_13","PSA","41","13","13","Madayaw'a, Apu an Dios nan holag Israel hi mid pogpogna! Amen. Amen. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS42_1","020_42_1","PSA","42","1","1","Hete ya intudo' nan linala'in holag Korah, ya hay intud'anda ya nan ap'apun nan muntudtuduh kanta. Ya maskil di stylena. Paddungnay umata' hinan ulha an mun'anap hi ayhugin danum hinan ginnaw di ato' an manganap ay He\"a, O Apo Dios, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS42_2","020_42_2","PSA","42","2","2","ti nidugah ahan an paddungnay na'uwawa' ay He\"a, Apo Dios, an matattagu. Ya anuud nin di umaya' an mundayaw ay He\"a? ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS42_3","020_42_3","PSA","42","3","3","Abigabigat ya amahdomahdom ya gunna' lumugwalugwa an paddungnay hiyay itanud'u, ya un at goh udot gun alyon nan buhul'un ha\"in di, “Hay wadan nan Diosmu?” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS42_4","020_42_4","PSA","42","4","4","Ya iyal'allanay lumugwaa' hi un'u nomnomon din gun'u nangipangpanguluan hidin do'ol an tatagun umuy mundayaw hinan Timplum, Apo Dios, ya nidugah di amlongmin pun'it'u'miy kantamih pundayawmi ya punyamananmin He\"a. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS42_5","020_42_5","PSA","42","5","5","Ya anaad nin ta munlungdayaa'? Ya anaad goh nin ta numanomnoma'? Mu He\"a, Apo Dios, damdamay pundenola' ya ipabagbagtu' ti He\"ay bumadang ay ha\"in, ya He\"ay baliw'u ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS42_6","020_42_6","PSA","42","6","6","ya Dios'u. Immannung an nidugah di lungdaya', at He\"ay nonomnomo' hitun wada' ad Jordan ta engganah nan Duntug an Hermon ya hinan Duntug an Mizar. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS42_7","020_42_7","PSA","42","7","7","At tun punligata' ya paddungnay punhe'noba' hinan mabi'ah an dalluyun hinan baybay unu nan mumpuyuu' an danum an pun'ilobloba'. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS42_8","020_42_8","PSA","42","8","8","Mu abigabigat ya nidugah di pamhodmun ha\"in, ya hinan mahdom ya gun'u ikantaan He\"a, ya gunna' munluwalun He\"an Dios an nangidat hi atagua'. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS42_9","020_42_9","PSA","42","9","9","At He\"an Dios an paddungnay Batun ihi'uga', ya anaad ta inaliwana'? Ya anaad ta paligligatona' hinan buhul'u ta omod unna' lumungdalungdaya? ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS42_10","020_42_10","PSA","42","10","10","Ya ten ta\"on tun tungal'u ya huma'it an dumalat nan paniwihiwitandan ha\"in an gunda alyon di, “Hay wadan nan Diosmu?” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS42_11","020_42_11","PSA","42","11","11","At anaad nin ta munlungdayaa'? Ya anaad goh ta numanomnoma'? Mu He\"a, Apo Dios, damdamay pundenola' ya ipabagbagtu' ti He\"ay bumadang ay ha\"in, ya He\"ay baliw'u ya Dios'u. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS43_1","020_43_1","PSA","43","1","1","O Apo Dios, ipa'innilam ni' hinan tatagun adi kumulug ay He\"a an mi'id di bahol'u, ya baliwana' hinan ahilalayah an tatagun nappuhiy pangatda! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS43_2","020_43_2","PSA","43","2","2","Ti He\"ay Dios an baliw'u, mu anaad ta din'uga'? Ya anaad ta gunna' paligligaton hinan buhul'u ta omod unna' lumungdalungdaya? ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS43_3","020_43_3","PSA","43","3","3","Ipa'alim di patal ya nan makulug an pumpapto'mun ha\"in ta ipadutu'a' an mumbangngad hinan wadam hinah nan Duntug an Zion an wadan nan Timplun punhituwam. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS43_4","020_43_4","PSA","43","4","4","Ya ta umalia' hinan pun'onngan ay He\"a, Apo Dios, an Dios'un mangidat hi nidugah an amlong'u, ya pagangho' nan alpah pangipagbagtua' ay He\"a, Apo Dios an Dios'u. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS43_5","020_43_5","PSA","43","5","5","Ya anaad nin ta munlungdayaa'? Ya anaad goh nin ta numanomnoma'? Mu He\"a, Apo Dios, damdamay pundenola' ya ipabagbagtu' ti He\"ay bumadang ay ha\"in, ya He\"ay baliw'u ya Dios'u. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS44_1","020_44_1","PSA","44","1","1","Nan linala'in holag Korah di nangitudo' eten psalm, ya hay intud'anda ya nan ap'apun di muntudtuduh kanta. Ya maskil di stylena. Apo Dios, dengngolmi nan inulgud din o'ommodmi an mun'aphod an inatmun didah din nitaguandah din penghana. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS44_2","020_44_2","PSA","44","2","2","Ti numpakakmu ya pinaligatmu din udum an tatagun adi umunud an nunhituh nan babluy ta impaboltanmuh nan o'ommodmi nan luta. Ya winagaham didan tatagum, at pinumhod di nitaguanda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS44_3","020_44_3","PSA","44","3","3","Ya bo'on nan ni'pattayan din o'ommodmiy dumalat hi namoltanandah nan luta unu bo'on nan abalinanday nangabakanda mu dumalat nan badangmun dida ya nan nidugah an abalinam ya amabi'ahmu di nangipattigam an pohpohdom dida. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS44_4","020_44_4","PSA","44","4","4","Ya He\"ay Ali' ya Dios'u goh hi bumadang ta mangabak amin holag Israel, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS44_5","020_44_5","PSA","44","5","5","ya dumalat nan nidugah an abalinam ya abakonmi nan buhulmi, ya dumalat nan pangehdolanmin He\"a ya abakonmi dida. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS44_6","020_44_6","PSA","44","6","6","At adi' ehdol nan pana' ya ta\"on nan hanggap'uh pamaliw'uh odol'u, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS44_7","020_44_7","PSA","44","7","7","mu He\"ay way abalinanan umabak hinan buhulmi, ya He\"a goh di dumalat hi abainanda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS44_8","020_44_8","PSA","44","8","8","Apo Dios, He\"ay gunmi iyamlong hi abigabigat, ya He\"ay ipabagbagtumih mid pogpogna! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS44_9","020_44_9","PSA","44","9","9","Mu ad ugwan ya din'ug da'mi ya binain da'mi ti adi'a mahkay mitnud hinan umayanmin mi'gubat! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS44_10","020_44_10","PSA","44","10","10","Ya hay inatmu ya impalayaw da'mih nan buhulmi ta omod unda nun'ala nan gina'umi ya lutami! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS44_11","020_44_11","PSA","44","11","11","Ya inyabulutmun numpattoy da'min ay ami kalnilu, ya impiwa'at da'mih nan babluy di udumnan tatagu! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS44_12","020_44_12","PSA","44","12","12","Ya inla'u da'min tatagum an un nalakay pallogmi an ay mi'id di balulmin He\"a! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS44_13","020_44_13","PSA","44","13","13","At hiyanan hiwihiwitan ya inaba'abatlan da'mih nan tatagun heneggonmi an dumalat nan inatmun da'mi! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS44_14","020_44_14","PSA","44","14","14","Ya ta\"on nan wah adadagwin babluy ya un dami hinhannulon, ya mungwigiwigdah nan aatmih nangatmun da'mi! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS44_15","020_44_15","PSA","44","15","15","At ten unna' malulugluh abigabigat, ya immugtul tun angah'uh bain'u ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS44_16","020_44_16","PSA","44","16","16","ti gun'u da'mi hiwihiwitan ya pahapahalon hinan buhulmi an gunda nonomnomon an umiballoh! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS44_17","020_44_17","PSA","44","17","17","Ya na'at hatun amin ay da'mi an ta\"on unmi agguy He\"a inaliwan unu agguymi goh imbahhaw nan ni'tulaganmin He\"a. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS44_18","020_44_18","PSA","44","18","18","Hay nomnommi ya agguymi He\"a din'ug, ya agguymi goh imbahhaw nan Tugunmu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS44_19","020_44_19","PSA","44","19","19","Mu pinaligat da'mi, ya ingnganuy da'mih nan awadan di do'ol an atata'ot an animal hi inalahan ta paddungnay un ami wah nan nidugah an pa'ahhelong. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS44_20","020_44_20","PSA","44","20","20","Gulat ta naliwanmi an mundayaw ay He\"an Diosmi unu nan bulul an dios nan bunag di dinayawmi, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS44_21","020_44_21","PSA","44","21","21","ya undan udot hene ya adim innilaon an Dios an He\"a ya inilam an amin di mipo\"oy an wah nomnnom di tagu? ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS44_22","020_44_22","PSA","44","22","22","Mu dumalat nan pangunudanmin He\"a ya waday gun mapatoy hi abigabigat an umat amih nan kalnilun mapalti! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS44_23","020_44_23","PSA","44","23","23","At ihi'almu ni', Apo Dios, ta baliwan da'mi! Anaad ta un'a ay nonollo'? Adi ni' ahan da'mi du'gon hi enggana! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS44_24","020_44_24","PSA","44","24","24","Ya paddungnay un da'mi ipo\"oyan, at adim anhan inganuy tun ligat an holholtaponmi! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS44_25","020_44_25","PSA","44","25","25","Paddungnay un ami natu\"in hinan luta an nun'luluppulup hinan hupu'. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS44_26","020_44_26","PSA","44","26","26","At badangan ni' ahan da'mi ta ipattigmu nan nidugah an pamhodmun adi mapogpog hinan pamaliwam ay da'mi! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS45_1","020_45_1","PSA","45","1","1","Nan linala'in holag Korah di nangitudo' eten adyoga, ya hay intud'anda ya nan ap'apun di muntudtuduh kanta. Ya ma'innila an maskil nan stylena, ya mikantah nan way mun'ahawa, ya hay tunena ya “Nan Habhabung an Ma'alih Lilies.” Do'ol di mun'aphod hi ninomnom'un itudo' ta mikantah nan ali, ya umata' hinan nala'eng an muntudo' hi ulgud. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS45_2","020_45_2","PSA","45","2","2","Ya he\"a ya anggay di maphod di alala'ina, ya madadawoh nan panaphapitmu ti winagahan da'an Apo Dios hi mid pogpogna. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS45_3","020_45_3","PSA","45","3","3","Ya eh'otmuy hanggapmu an he\"an nidugah di abalinana an ma'al'ali ya me'gonan! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS45_4","020_45_4","PSA","45","4","4","Ya muntakay'ah kabayu ta panginnilaan an mangab'abak'a ti dumalat nan amakulugmu, ya nan pumpa'ampaam, ya nan anahamadmu. Ya atom di umipata'ot an dumalat nan nidugah an bi'ahmu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS45_5","020_45_5","PSA","45","5","5","Ya pun'ipanam nan mun'atadom an panam hinan buhulmu ta mun'atibi' di puhuda, ya abakom nan Hentil hinan abablubabluy. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS45_6","020_45_6","PSA","45","6","6","O Apo Dios, nan pumpapto'am ya minaynayun hi enggana, ya nahamad ya makulug di pumpapto'muh nan tatagum. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS45_7","020_45_7","PSA","45","7","7","Ti pa'appohdom nan makulug an pangat, ya abohlam nan nappuhi, at hiyanan He\"ay pento' Apo Dios an Diosmu ay da'yuh nan i'ibbam an a'alih mumpapto' ya me'gonan ya mipa'amlong. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS45_8","020_45_8","PSA","45","8","8","Ya nan magayad an lubungmu ya nabangbangluan hi myrrh, ya aloe, ya cassia, ya ikantaan da'ah nan nun'ala'eng an muntukal hinan palasyum an na'al'altian hi ivory ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS45_9","020_45_9","PSA","45","9","9","Ya nan udum an ibilangmun ahawam ya imbabaluy nan a'ali, ya hinan appit di agwanmuy timma'dogan nan ahawaom an nunggigina'uh nan namahmah an balitu' an nalpud Ophir. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS45_10","020_45_10","PSA","45","10","10","Ihamadmun mangngol hitun itugun'un he\"an ahawaon nan ali ti mahapul an adim mahkay nonomnomon nan tatagum, ya nan o'ommodmu, ya nan a'agim. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS45_11","020_45_11","PSA","45","11","11","Ti nidugah di nangamnaw nan alin he\"a an dumalat nan ama\"aphodmu, at e'gonam hiya ti hiyay apum. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS45_12","020_45_12","PSA","45","12","12","Ya umali nan babain imbaluy di alid Tyre an waday adawnan he\"a, ya ta\"on goh nan adadangyan an tatagu ya idatan da'ah adawmu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS45_13","020_45_13","PSA","45","13","13","At wah dih nan kuwaltuna nan babain imbaluy di ali an ma\"aphod di tigawna an nalubungan hi na'al'altian hi balitu'! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS45_14","020_45_14","PSA","45","14","14","At nidugah an ma\"aphod di inlubungnah pangiyayandan he\"an ali, ya wadaday babalahang an mangun'unud ay hiya. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS45_15","020_45_15","PSA","45","15","15","Ya nidugah di umamlongandah nan umaliandah nan palasyum. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS45_16","020_45_16","PSA","45","16","16","Ya nan imbabaluymun linala'iy mipallog an mun'alih udum di algaw an umat hidin o'ommodmu ta diday mumpumpapto' hinan abablubabluy. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS45_17","020_45_17","PSA","45","17","17","At ipinaynayun'uh nomnom di tatagu nan nidugah an inatmu ta he\"ay gunda ipabagtuh enggana. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS46_1","020_46_1","PSA","46","1","1","Heten kanta ya intudo' nan linala'in holag Korah, ya hay intud'anda ya nan ap'apun di muntudtuduh kanta. Ya ma'innila an hay stylena ya alamoth. Hi Apo Dios di baliw tu'u ya mangidat hi bi'ah tu'u ti Hiyay wagwadan bumadang hinan way aligatan tu'u. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS46_2","020_46_2","PSA","46","2","2","At adi tu'u tuma'ot an ta\"on hi un maluman di aat tun luta, ya ta\"on un mun'egday nan duntug ta mumpapanguy nan lutah nan baybay, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS46_3","020_46_3","PSA","46","3","3","ya ta\"on goh un nidugah di tungog nan danum hinan baybay, ya umalyog nan do'ol an duntug hi aton nan ma'abbi'ah an dalluyun. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS46_4","020_46_4","PSA","46","4","4","Ya waday wangwang an umipa'amlong hinan tatagun den babluy an pundayawandan Apo Dios an nan me'gonan an babluy an awadan nan Timplun Apo Dios an punhituwana. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS46_5","020_46_5","PSA","46","5","5","At mi'id ma'at hi nappuhi enen babluy ti wagwah dih Apo Dios an mamaliw. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS46_6","020_46_6","PSA","46","6","6","Ya mun'abungotda nan tataguh nan abablubabluy, ya mun'a'abak nan do'ol an pumpapto'an di ali, ya ammuna nan humapitan Apo Dios ya nidugah di ta'ot nan tatagu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS46_7","020_46_7","PSA","46","7","7","Ya wagwadah Apu tu'un nidugah di abalinanan ditu'u an nan Dios Jacob ya Hiyay hapiaw tu'u. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS46_8","020_46_8","PSA","46","8","8","At nomnomon tu'u nan numbino'ob'on an ina'inat Apu tu'u an nan do'ol an lugal an ingganuynah tun luta. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS46_9","020_46_9","PSA","46","9","9","Ti ipadinongnan amin di mumbubuhul hitun luta, ya nun'ipungna nan panada ya nan gayangda, ya nunggohobna nan hapiawda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS46_10","020_46_10","PSA","46","10","10","Ya inalin Apo Dios di, “Duminong ayu ta way atonyun manginnila an Ha\"in di Dios, ya Ha\"in di ipabagbagtun nan Hentil hinan abablubabluy hitun luta!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS46_11","020_46_11","PSA","46","11","11","Ya wagwadah Apo Dios an nidugah di abalinanan ditu'u an Dios Jacob ya Hiyay hapiaw tu'u. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS47_1","020_47_1","PSA","47","1","1","Heten psalm ya intudo' nan linala'in holag Korah, ya hay intud'anda ya nan ap'apun di muntudtuduh kanta. Tumalpu' ayun amin an Hentil, ya it'u'yun mungkantah umamlonganyun mundayaw ay Apo Dios! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS47_2","020_47_2","PSA","47","2","2","Ti nidugah an mata'tan hi Apu tu'u an na'abbagbagtu, ya nidugah di abalinana an Alin amin hitun luta! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS47_3","020_47_3","PSA","47","3","3","Hiya ya binadangan da'min Hudyu ta inabakmin amin nan buhulmin tataguh nan abablubabluy, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS47_4","020_47_4","PSA","47","4","4","ya pinilin Apo Dios nan maphod an babluy hi banohmi an nan iyamlong nan holag Jacob an popohdona. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS47_5","020_47_5","PSA","47","5","5","Ya hidin timmuluwan Apo Dios ya init'u' nan tataguy pun'am'amlonganda, ya denedehhandan impagangoh din talampet ya inaliday, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS47_6","020_47_6","PSA","47","6","6","“Ikanta tu'uy ipabagbagtuan Apo Dios an Ali tu'u, ya ikantaan tu'u Hiyan mumpapto' an amin hinan tataguh tun luta! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS47_7","020_47_7","PSA","47","7","7","ti hi Apo Dios di Alin amin hitun luta, at ikanta tu'uy ipabagbagtuana!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS47_8","020_47_8","PSA","47","8","8","At wah din inumbun hinan me'gonan an umbunanan mumpapto' hinan tataguh tun luta, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS47_9","020_47_9","PSA","47","9","9","at na'amung an amin nan a'ap'apun Hentil ta middumdah nan tatagun mundayaw hinan Dios Abraham ti an amin nan a'alih tun luta ya nipihakupdan Apo Dios, at Hiya ya anggay di mipabagbagtu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS48_1","020_48_1","PSA","48","1","1","Hete ya kantan intudo' nan linala'in holag Korah. Nidugah di abalinan Apu tu'u, at Hiya ya anggay di ipabagbagtu tu'uh dih nan babluynah nan duntug an me'gonan. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS48_2","020_48_2","PSA","48","2","2","Ya ma\"aphod ahan di tigawna ti wah nan nabagtun duntug hi appit di buhu'an di algaw. At an amin nan tataguh tun alutaluta ya popohdondan tigon, ya henen Duntug an Zion di ihinan nan na'abbagtun Ali. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS48_3","020_48_3","PSA","48","3","3","Ya wagwah dih nan Abungnah Apo Dios, at Hiyay manalimun hi mamaliw hinan wah di. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS48_4","020_48_4","PSA","48","4","4","Ya nunlalammung an amin nan a'alih tun lutah din nangubatandah nan babluy, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS48_5","020_48_5","PSA","48","5","5","mu unat goh tinnigda nan babluy ya timma'otda, at limmayawda, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS48_6","020_48_6","PSA","48","6","6","ya nidugah di wimmogwoganda an umatdah nan babain muntungaw an womogwog hi ha'it di puntungawana! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS48_7","020_48_7","PSA","48","7","7","Nan inatmu ya umat hi inat nan mabi'ah an puo' an nalpuh appit hi buhu'an di algaw an numpa\"ina nan do'ol an pupul ad Tarshish. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS48_8","020_48_8","PSA","48","8","8","Hidin nadnoy ya dengngolmiy na'at eten babluy, mu ad ugwan ya ten hinamhamadmin tinnig di na'at hitun babluy Apo Dios an nidugah di abalinana ete han babluy nan Dios tu'u. Heten babluy ya baliwan Apo Dios hi mid pogpogna. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS48_9","020_48_9","PSA","48","9","9","Hitun Timplum, Apo Dios, ya wa ay ta humigup amin mundayaw ay He\"a ya gunmi nomnomon nan nidugah an adi malumluman an pamhodmu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS48_10","020_48_10","PSA","48","10","10","Ya nundongol di aat nan ngadanmu, Apo Dios, at ipabagbagtu da'an amin hitun lutah gunmu pangabakan hinan bumuhul. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS48_11","020_48_11","PSA","48","11","11","Ya dumalat nan ama'andong nan pumpanuhmu ya nipadenol nan tataguh nan Duntug an Zion ya nan tataguh nan ahigihigib ad Judah. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS48_12","020_48_12","PSA","48","12","12","At umuy ayu ta le'donyu nan Duntug an Zion, ya le'wohonyu nan babluy, ya enyapyu nan do'ol an atata'nang an abung an pun'adugan, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS48_13","020_48_13","PSA","48","13","13","ya ihamadyun tigon an nihamad an allup ya nan nun'ihamad an abung an ipo\"oyan nan tatagu ta way ulgudonyuh nan holagyuh udum di algaw! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS48_14","020_48_14","PSA","48","14","14","Ti hiyah ne pangat Apo Dios an Dios tu'uh mid pogpogna, ya Hiyay mangipapto' ay ditu'uh enggana. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS49_1","020_49_1","PSA","49","1","1","Heten psalm ya intudo' nan linala'in holag Korah, ya hay intud'anda ya nan ap'apun di muntudtuduh kanta. Da'yun amin an tatagun wah tun luta ya ihamadyun donglon tun hapito', ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS49_2","020_49_2","PSA","49","2","2","an da'yun na'ampa unu nabagtun tagu, ya da'yun adangyan unu nawotwot. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS49_3","020_49_3","PSA","49","3","3","Ti nan hapito' ya bo'on hay atugunanyu ya anggay ti an amin nan wah nomnom'u ya ipa'innila', ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS49_4","020_49_4","PSA","49","4","4","ya tukalo' nan alpa ta un'u ikanta nan tugun an ipa'innila' ay da'yuh innilaonyu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS49_5","020_49_5","PSA","49","5","5","Adia' tuma'ot hinan gutud di atapnga' hi punli'uban nan nun'abaholan an mamuhul ay ha\"in, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS49_6","020_49_6","PSA","49","6","6","ya ta\"on hi unda ehdol hinan inadangyanda ya ehngelda goh hinan ado'ol di inadangyanda ya adia' damdama tuma'ot. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS49_7","020_49_7","PSA","49","7","7","Ya mi'id ahan di taguh mamla' hi ataguan di ohah tagu unu mamayad ay Apo Dios hi ataguana ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS49_8","020_49_8","PSA","49","8","8","ti nabalul di pola' di ataguan nan tagu an mi'id ahan di pa\"apla' ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS49_9","020_49_9","PSA","49","9","9","ta way atonan mi'taguh enggana ta adi matoy. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS49_10","020_49_10","PSA","49","10","10","Ya inila tu'un ta\"on nan tatagun nun'anomnoman ya matoy, ya umat goh hinan manangpah ya nan agguy nanomnoman, at puntaynanda nan inadangyandah tun luta, at bonhon di udumna. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS49_11","020_49_11","PSA","49","11","11","At nan lubu'da di munnonong hi abungda an ta\"on hi waday lutadah din amataguda an ningadan hi ngadanda mu mihukat di udumna ay dida. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS49_12","020_49_12","PSA","49","12","12","Ya ta\"on hi un adangyan ahan nan tagu mu ma'ubah damdama ti matoy hiya an umat hinan a'animal an mun'atoyda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS49_13","020_49_13","PSA","49","13","13","At hiyah ne ma'at hinan tagun mangehdol hinan abalinana, ya umat goh hinan tagun mangehdol hinan hapihapitona. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS49_14","020_49_14","PSA","49","14","14","Ti mapogpogda an umatdah nan kalnilun mapalti an hi atoy di mangitnud ay didah lubu', at abakon nan nahamad didah nan apitayan di odolda, at taynanda nan abungda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS49_15","020_49_15","PSA","49","15","15","Mu baliwana' ay Apo Dios hinan ataya', ya alana' ay Hiya. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS49_16","020_49_16","PSA","49","16","16","At adi ayu numanomnom hi un umadangyan nan udum an ta\"on hi un do'ol di mun'apla'an hi gina'udah abungda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS49_17","020_49_17","PSA","49","17","17","Ti awni ta matoyda at mi'id di ita'inda an adi mitnud ay dida nan inadangyandah nan lubu'da. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS49_18","020_49_18","PSA","49","18","18","Ya ta\"on hi un munlenot hinan inadangyana ya gun ita\"eng nan udum an tagu ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS49_19","020_49_19","PSA","49","19","19","mu matoy hiya damdaman umat hidin o'ommodna, at adida mahkay tigon di patal. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS49_20","020_49_20","PSA","49","20","20","At ta\"on hi un adangyan ahan nan tagu mu ma'ubah damdama ti matoy hiya an umat hinan a'animal an mun'atoyda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS50_1","020_50_1","PSA","50","1","1","Hete ya psalm an intudo' Asaph. Impa'ayag Apo Dios an nidugah di abalinanan amin di tataguh tun luta ta mi'hapit ay dida an nete\"ah appit di buhu'an di algaw ta nangamung hinan alimuhana. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS50_2","020_50_2","PSA","50","2","2","Ya hidid Zion an nan nidugah an ma\"aphod an babluy ya mattig di benang Apo Dios an umat hinan potang. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS50_3","020_50_3","PSA","50","3","3","Ya ma'innilay umalian Apo Dios ti waday apuy an mammang ya un Hiya, ya waday mabi'ah an puo' hinan lene'wohna. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS50_4","020_50_4","PSA","50","4","4","Ya ayagana nan wad abuniyan ya nan wah tun luta ta diday mun'ihtiguh nan punhumalyaanah nan tataguna. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS50_5","020_50_5","PSA","50","5","5","Ya inalinay, “Amungonyu nan un'unnud an tatagu', ya ma'amung ayuh tun wada' an da'yun ni'tulag ay Ha\"in hidin nun'onnganyu.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS50_6","020_50_6","PSA","50","6","6","At nan wad abuniyan di nangipa'innilah anahamadna an hi Apo Dios ya anggay di mumpanuh hinan tatagu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS50_7","020_50_7","PSA","50","7","7","Ya inalin Apo Dios di, “Donglonyun tatagu' an holag Israel ti Ha\"in an Dios di ihtiguyu an Diosyu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS50_8","020_50_8","PSA","50","8","8","Ya adi' da'yu ihingal hinan gunyu e'nong unu nan moghob an gunyu e'nong ay Ha\"in ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS50_9","020_50_9","PSA","50","9","9","ti adi' mahkay mahapul nan manilhig an baka unu gandeng an malpuh nan impahtulyu ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS50_10","020_50_10","PSA","50","10","10","ti an amin nan do'ol an animal hi inalahan ya bagi', ya umat goh hinan bakah nan dudunduntug. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS50_11","020_50_11","PSA","50","11","11","Ya an amin nan numbino'ob'on an hamutin wah nan aduntuduntug ya nan wah nan punhabalan ya bagi'. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS50_12","020_50_12","PSA","50","12","12","Ya gulat ta nahinaangana' ya adi mahapul hi un'u ipa'innila ay da'yu ti hakup'un amin tun luta ya an amin nan wah tun luta. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS50_13","020_50_13","PSA","50","13","13","Ya undan ihda' nan dotag di baka unu inumo' nan dalan di gandeng? ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS50_14","020_50_14","PSA","50","14","14","Hay pohdo' hi e'nongyun Ha\"in an Dios ya nan pangalyanyuh punyamananyu, ya impa'annungyun amin nan intulagyun Ha\"in an na'abbagbagtu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS50_15","020_50_15","PSA","50","15","15","Ya mumpabadang ayun Ha\"in hinan way punligatanyu, at baliwa' da'yu, ya Ha\"in e'gonanyu.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS50_16","020_50_16","PSA","50","16","16","Mu inalin Apo Dios hinan nun'abaholan an tataguy, “Mid hulbin nan gunyu pangulgu'ulgudan hinan Uldin'u ti adiyu damdama unudon! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS50_17","020_50_17","PSA","50","17","17","Ya adiyu pohdon an matuduwan ti unyuat goh du'gon nan intugun'u. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS50_18","020_50_18","PSA","50","18","18","Ya wa ay di mangakaw ya unyuat goh idoldol, ya middum ayuh nan umilugtap. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS50_19","020_50_19","PSA","50","19","19","Ya niyay'ayan un nan nun'appuhiy gunyu hapiton, ya nidugah an munlayah ayu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS50_20","020_50_20","PSA","50","20","20","Ya gunyu hapihapiton di nappuhih aat nan a'agiyuh pamuhiyun dida an ta\"on un agguy immannung. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS50_21","020_50_21","PSA","50","21","21","Ya amin hanan inatyu ya unna' didindinong, at hay ninomnomyu ya umata' ay da'yu, mu adi ti ad ugwan ya pabaholo' da'yu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS50_22","020_50_22","PSA","50","22","22","At nomnomonyun nangaliw ay Ha\"in an Dios ti la'tot ya numbi\"i' da'yu, at undan way mamaliw ay da'yu? ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS50_23","020_50_23","PSA","50","23","23","At nan gun munyaman di hiyay onong hi mange'gon ay Ha\"in, ya nan mangunud hinan Tugun'u ya baliwa' dida.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS51_1","020_51_1","PSA","51","1","1","Hete ya psalm an intudo' David, ya hay intud'ana ya nan ap'apun di muntudtuduh kanta. Ya manu ay intudo'na ti inhingal nan propetan hi Nathan hiya an dimmalat nan nangilugtapanan Bathsheba. Hom'ona' ni', Apo Dios, ta aliwam di bahol'u an dumalat nan mid pogpogna an pamhodmu ya nan ama'ulaymu! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS51_2","020_51_2","PSA","51","2","2","At paddungnay ulaham an amin di bahol'u ta mihamad di ugali' mahkay. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS51_3","020_51_3","PSA","51","3","3","Ya i'innila' an numbahola', an ten nun'o'onan hi nomnom'u. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS51_4","020_51_4","PSA","51","4","4","Ya numbahola' ahan ay He\"a, ya inat'uy adim pohdon, at umannung an humalyaona' ta ibaagmu an nibahhawa'. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS51_5","020_51_5","PSA","51","5","5","Ti nipalpuh din nitungawa' ya nababaholana' an nete\"a tuwalih din nihabiya' hi putun ina. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS51_6","020_51_6","PSA","51","6","6","Mu hay pa'appohpohdom ya nan maphod an pangat di tagu, at ituduwana' ni' hinan aatmun nahamad ta luma'enga'. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS51_7","020_51_7","PSA","51","7","7","Ya ulaham ni' di bahol'u ta pumhod tun ugali' an paddungnay ma\"appaha'a' ya un nan dalallu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS51_8","020_51_8","PSA","51","8","8","Ya pawadaom ni' di amlong'u an ta\"on hi unna' minolta, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS51_9","020_51_9","PSA","51","9","9","ya aliwam ni' nan numbahola' ay He\"a, ya butiwom an amin nan nun'appuhin ina'inat'u. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS51_10","020_51_10","PSA","51","10","10","Ya idatana' ni' hi baluh nomnom, Apo Dios, ta nan nahamad ya nepto' di ipanomnommun ha\"in. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS51_11","020_51_11","PSA","51","11","11","Ya adia' ni' du'gon ay He\"a unu pakakon nan Na'abuniyanan an Lennawan niyodol ay ha\"in. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS51_12","020_51_12","PSA","51","12","12","Ya pa'amlongona' an umat hidin nangabuluta' ay He\"a, at badangana' ta nan pohdom di hiyay gun'u aton. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS51_13","020_51_13","PSA","51","13","13","Ta ituduwa' nan nun'abaholan hinan pohdom hi atonda ta He\"ay unudonda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS51_14","020_51_14","PSA","51","14","14","At elwanga' ni' ta adia' patayon, Apo Dios an Dios'un namaliw ay ha\"in, at ikanta' nan mangipa'innilah nan maphod an ina'inatmun ha\"in. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS51_15","020_51_15","PSA","51","15","15","Ya badangana' an humapit ta way ato' an mangul'ulgud hinan a'al'alyam, O Apu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS51_16","020_51_16","PSA","51","16","16","Ya bo'on nan me'nong an midat di pohdom ti gulat un hiyah ne pohdom at indat'u, ya adim goh abuluton nan Onong an Moghob. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS51_17","020_51_17","PSA","51","17","17","At hay abulutom, O Apo Dios, hi e'nong'un He\"a ya tun malpuh nomnom'uh puntutuyua' ya nan nihamad an pangipa'ampaa' hi odol'u. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS51_18","020_51_18","PSA","51","18","18","Ya igohgoham ni', O Apo Dios, nan babluy ad Zion ta pumhod ta mibangngad an mipaphod nan nun'apa\"in allup ad Jerusalem. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS51_19","020_51_19","PSA","51","19","19","Ya malpah ay ya e'nongmi mahkay ay He\"a nan nepto' an e'nongmin moghob hinan pun'onngam. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS52_1","020_52_1","PSA","52","1","1","Heten psalm ya maskil an intudo' David, ya hay intud'ana ya nan ap'apun di muntudtuduh kanta. Ya intudo'nah din immayan Doeg an i'Edom hinan Alin hi Saul ta ipa'innilanan hiyay immayan David hi abung Ahimelek. He\"an nundongol an tagu, anaad ta gunmu iting'i nan ina'inatmun nappuhih nan tatagun Apo Dios? ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS52_2","020_52_2","PSA","52","2","2","Ya munnomnom'ah atom an mama\"ih nan ibbam, at nan layah an hapitom ya umat hi tadom di uwah an humugat. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS52_3","020_52_3","PSA","52","3","3","Ya pa'appohpohdom an aton di nun'appuhi ya un nan maphod, ya nidugah an do'ol di punlangkakam ya un nan humapitam hi makulug. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS52_4","020_52_4","PSA","52","4","4","Ya he\"an ma'allangkak, umanla'an mun'ulgud hi layah hi aat di ibbam ta paha'itom di nomnomna. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS52_5","020_52_5","PSA","52","5","5","Mu pa\"ion da'a goh ay Apo Dios ta mapogpog'ah enggana, at alan da'ah nan abungmu ta un himbumagga ya nami'id'a, at ubahon da'ah tun punhituwan di tatagu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS52_6","020_52_6","PSA","52","6","6","Ya tinnig din nun'ahamad di pangatda nan na'at at manoh'ada, mu inabatlanda hiya an inaliday, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS52_7","020_52_7","PSA","52","7","7","“Tigonyu an hiyah te din tagun agguyna ene'kod ay Apo Dios di nitaguana ta mabaliwan! Ti enehdolna nan do'ol an inadangyanah mamaliw ay hiya, at ta\"on unna aton di nappuhi!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS52_8","020_52_8","PSA","52","8","8","Mu umata' kogoh hinan munlutbun ayiw an olibon wah nan gettaw di Timplum, Apo Dios, at nan homo'mu, Apo Dios, di pange'koda' hi enggana. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS52_9","020_52_9","PSA","52","9","9","Ya adi' idindinong an munyaman hinan maphod an inatmun ha\"in, Apo Dios, ya ulgu'ulgudo' nan a'al'alyam ya nan amaphodmuh nan a'amungan nan tatagum. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS53_1","020_53_1","PSA","53","1","1","Hete ya psalm an intudo' David, ya hay intud'ana ya nan ap'apun di muntudtuduh kanta, ya ma'innila an mahalath ya maskil di style nan tunena. Nan manangpah ya alyonday, “Mi'id di Dios.” At mid di hulbida ti un hay umipabohol di gunda aton, ya mi'id di ohan didah mangat hi maphod. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS53_2","020_53_2","PSA","53","2","2","Mu wah did abuniyan hi Apo Dios an uh'uhdungana nan tataguh tun luta ta innilaonay un waday nanomnoman an mundayaw ay Hiya. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS53_3","020_53_3","PSA","53","3","3","Mu mi'id! Ti an amin nan tatagu ya din'ugdah Apo Dios an numpapaddungdan hay umipabohol di gunda aton, at mi'id di ohah maphod di atona. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS53_4","020_53_4","PSA","53","4","4","Ya inalin Apo Dios di, “Undan mid ahan nomnom danen mangamangat hi nappuhih nan tatagu' an unda upohon, ya adida munluwalun Ha\"in?” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS53_5","020_53_5","PSA","53","5","5","Mu awniat madatngan nan nidugah an tuma'tanda an agguyda ene'e'dam ti pun'iwa'at Apo Dios di tungal nan buhul di tataguna, ya bainon Apo Dios dida ti pahiwona dida. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS53_6","020_53_6","PSA","53","6","6","At hay luwalu' ya umali ni' nan mamaliw hinan i'Israel an malpud Zion. Ya awni ta wagahan Apo Dios nan tataguna at an amin nan holag Jacob ya umanlada mahkay. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS54_1","020_54_1","PSA","54","1","1","Heten psalm ya maskil an intudo' David hi aat di immalian nan tatagud Ziph hi awadan Saul an mananhan hi nipo\"oyan David. Ya hay intud'ana ya nan ap'apun di muntudtuduh kanta, ya ma'innila an mahapul an tukalonyu nan instrumenton way gadengna. Baliwana' ni', O Apo Dios, an dumalat nan abalinam, ya He\"ay mangipa'annung hinan amakulug'u. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS54_2","020_54_2","PSA","54","2","2","Ya donglom ni' di luwalu', Apo Dios, at ingaom tun hapito' ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS54_3","020_54_3","PSA","54","3","3","ti ten abohlana' hinan mumpahpahiyan tatagu, ya tun adi mangngol ya pohdondan mamatoy ay ha\"in ti adi da'a ahan e'gonan an Dios. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS54_4","020_54_4","PSA","54","4","4","Mu immannung an hi Apo Dios di mamaliw ay ha\"in ti Hiyay Apu' an manalimun ay ha\"in. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS54_5","020_54_5","PSA","54","5","5","Hi Apo Dios di mangiballoh hi nappuhih nan mamuhul ay ha\"in, ya pogpogona dida ti nahamad Hiya. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS54_6","020_54_6","PSA","54","6","6","At umamlonga' an mun'onong ay He\"a, Apu, ya ipabagbagtu' He\"a ti nan amaphod di nangatmu ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS54_7","020_54_7","PSA","54","7","7","ti binadangana' hi an amin hinan nunligata', ya tinnig'uy nangameham hinan buhul'u. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS55_1","020_55_1","PSA","55","1","1","Heten psalm ya maskil an intudo' David, ya hay intud'ana ya nan ap'apun di muntudtuduh kanta. Ya mahapul an hay instrumenton way gadengnay tukalonyu. O Apo Dios, donglom ni' tun luwalu' ta badangana', ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS55_2","020_55_2","PSA","55","2","2","at donglom ni' ta ehmo'ana' ti ten nidugah an numanomnoma'. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS55_3","020_55_3","PSA","55","3","3","Ti ten tumata'ota' hinan pana'ta'atot nan buhul'u, ya numanomnoma' hinan nun'appuhin gunda aton ay ha\"in ti nidugah an aboholana' ahan. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS55_4","020_55_4","PSA","55","4","4","Ya nidugah an ten umob'o'ob'ob di puhu' ti ini ya matoya', ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS55_5","020_55_5","PSA","55","5","5","ya nidugah di wumogwoga' hi ta'ot'u an ten lumungtuya'. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS55_6","020_55_6","PSA","55","6","6","At ninomnom'un alyo' di, “Un ni' unna' umat hi kalapati an waday paya'na at tumayapa' ta umuya' mun'anap hi pun'eblaya'! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS55_7","020_55_7","PSA","55","7","7","Ya umuya' hinan adagwin lugal ta mihinaa' hinan mapulun, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS55_8","020_55_8","PSA","55","8","8","ya nunnaudo' an mun'anap hi ihi'uga' hi un way mabi'ah an puo' ya tuyup!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS55_9","020_55_9","PSA","55","9","9","Apu, guluwom nan buhul'u ta mid poto' di hapitonda ti inila' an nan tataguh nan babluy ya nidugah an unda mumpapattoy ya mumbobohhol. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS55_10","020_55_10","PSA","55","10","10","Ya abigabigat ya amahdomahdom ya gunda wanwanon nan allup di babluy, ya wah diday pumanapattoy ya mumbobohhol. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS55_11","020_55_11","PSA","55","11","11","Ya do'ol goh hidih nan babluy di gun mangamangat hi nappuhi, ya do'ol di umipalewah ya bumalbalih nan way a'am'amungan nan tatagu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS55_12","020_55_12","PSA","55","12","12","Gulat ta nan buhul di mamahiw ay ha\"in at edpol'u, ya gulat goh ta nan buhul di mi'hongngel ay ha\"in at ipo\"oya' hiya. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS55_13","020_55_13","PSA","55","13","13","Mu he\"a ahan an nahamad an ligwa an ni'yi'ibba' di nangat, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS55_14","020_55_14","PSA","55","14","14","ya nahamad di gunta dimmanudugwaan ya immanul'ulgudan, ya gunta duwan gun immuy hinan Timplun Apo Dios an nundayaw. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS55_15","020_55_15","PSA","55","15","15","Himbumagga ni' ya nun'atoy hanan buhul'u an ta\"on unda matattagu ya nun'ilubu'da ti nan nun'appuhi damdamay gunda ato'aton an ta\"on un hinan numpunhituwanda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS55_16","020_55_16","PSA","55","16","16","Mu ha\"in ya mumpabadanga' ay Apo Dios ta baliwana', ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS55_17","020_55_17","PSA","55","17","17","ya hinan helhelong, ya hinan tongan di algaw, ya hinan mahdom ya numpabadanga' ay Hiya, at donglonay ibaga'. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS55_18","020_55_18","PSA","55","18","18","Ya gunna' halimunan ta mid al'alin ha\"in hinan nun'appuhin gun aton nan buhul'un ha\"in ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS55_19","020_55_19","PSA","55","19","19","ti hi Apo Dios an mi'id pogpog di pumpapto'ana ya donglonay luwalu', ya ipa'abakna dida ti adida hukatan nan nappuhin ugalida, ya adida goh ta'tan Hiya. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS55_20","020_55_20","PSA","55","20","20","Ya din imbilang'un nahamad an ligwa' ya numbalin an buhul'u ti imbahhawna din nuntulaganmi. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS55_21","020_55_21","PSA","55","21","21","Ya ma'ulay din panaphapitna an umat hinan middum hi ma'an, mu hay wah nomnomna ya un bumobohhol, ya nan panugun ya umat hinan lana, mu pumatoy an umat hinan matadom an hinalung. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS55_22","020_55_22","PSA","55","22","22","At e'kodyuy ligatyun Apo Dios, at halimunan da'yu, ya adina ahan iyabulut nan tatagun nahamad di ugalidan ma'abakda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS55_23","020_55_23","PSA","55","23","23","Mu nan lumayalayah ya nan pumatopatoy hi tagu ya agagom di atayanda, Apo Dios, ya nun'ipiyuymu didad imbelnu. Mu ha\"in ya He\"ay pange'koda' hi nitagua'. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS56_1","020_56_1","PSA","56","1","1","Heten psalm ya mikitam an intudo' David an aat di naniliwan di iPhilistia ay hiyad Gath, ya hay intud'ana ya nan ap'apun di muntudtuduh kanta. Hay tunena ya “Hay Aat nan Kalapatih nan Niyadagwin Ayiw an Oak.” Hom'ona' ni', Apo Dios, ti ten pohdon tun tatagun mangubah ay ha\"in, ya abigabigat ya unna' e'englan hinan buhul'u! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS56_2","020_56_2","PSA","56","2","2","Ya iyal'algawdan mamihupihul ay ha\"in, ya do'olda ahan di mamohol ay ha\"in! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS56_3","020_56_3","PSA","56","3","3","Mu wa ay ta tuma'ota' ya He\"ay pange'koda', ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS56_4","020_56_4","PSA","56","4","4","at hi Apo Dios an ipabagbagtu' di ehdol'u, ya adia' tuma'ot hinan aton di tagun ha\"in. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS56_5","020_56_5","PSA","56","5","5","Inalgaw an nan hapito' di hahalepatandah un way ibahhawa' ta pangiga'idandan mangat hi nappuhin ha\"in. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS56_6","020_56_6","PSA","56","6","6","Ya muntitilopdan amin ta mipo\"oyda ta gunda tigon di malgom hi umaya' ta bota'ona' ta way atondan mamatoy ay ha\"in. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS56_7","020_56_7","PSA","56","7","7","At moltaom dida, Apo Dios, an dumalat nan pangata'atandah nappuhi, ya ubahom nan tatagu an dumalat di bungotmu! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS56_8","020_56_8","PSA","56","8","8","Ya i'innilam din gun'u nunlungdayaan ya din limmanugwaa', ya undan agguy nitudo' daten amin hinan liblum? ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS56_9","020_56_9","PSA","56","9","9","Ya wa ay ta madatngan nan gun'u pumpabadangan ay He\"a ya pun'ihunod nan buhul'u, ya hiyah ne panginnilaa' an hahalimunana'. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS56_10","020_56_10","PSA","56","10","10","At iyamlong'u, Apo Dios, nan Tulagmu, ya iting'i', Apu, nan hinapitmu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS56_11","020_56_11","PSA","56","11","11","Ya He\"a, Apo Dios, di ehdol'u, ya adia' tuma'ot hinan aton di tagun ha\"in. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS56_12","020_56_12","PSA","56","12","12","Ya ipa'annung'un aton nan intulag'un He\"a, Apo Dios, an e'nong'u nan onong hi punyamana' hinan do'ol an badangmu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS56_13","020_56_13","PSA","56","13","13","Ti He\"ay gun nangelwang ay ha\"in ta agguya' natoy, ya binadangana' ta agguya' goh na'abak, at ad ugwan ya He\"ay nahamad hi unudo' hi mid pogpogna. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS57_1","020_57_1","PSA","57","1","1","Heten psalm ya miktam an intudo' David hidin limmayawanah nanaynanan Saul ta immuy hinan liyang. Ya hay intud'ana ya nan ap'apun di muntudtuduh kanta, ya hay tunena ya “Adi Pa\"ion.” Hom'ona' ni', Apo Dios, ta igohgohana' ti He\"a ya anggay di pumpabadanga' ta mihania' hinan ay paya'mu, at halimunana' ta engganay un malpah hanan atata'ot an ma'ma'at! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS57_2","020_57_2","PSA","57","2","2","Ya He\"an Dios an na'abbagbagtuy gun'u pumbagan ti He\"ay mangidat hi an amin an mahapul'u. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS57_3","020_57_3","PSA","57","3","3","Ya donglom hinad abuniyan an awadam di luwalu' ta ibaliwa' hinan mangubat ay ha\"in, ya abakom dida ta pangipattigam hinan munnananong an pamhod ya nan pangipapto'mun ha\"in. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS57_4","020_57_4","PSA","57","4","4","Ya ten lini'uba' hinan mangi'ingol ay ha\"in an umatdah layon an uman hi tagu, ya mun'atadom nan babada an ay papana ya gagayang, ya nan dilada ya umat hinan matadom an hinalung. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS57_5","020_57_5","PSA","57","5","5","Ipattigmuy anabagtum, Apo Dios, hinad abuniyan ya nan a'e'gonam hitun alutaluta ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS57_6","020_57_6","PSA","57","6","6","ti indadaan nan buhul'u nan huluda ta pangnadan ha\"in, ya ten nidugah di ta'ot'u. Ya nunluhu'da goh hi pamitudan ha\"in, mu didaat di nun'abitu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS57_7","020_57_7","PSA","57","7","7","Mundenola' ahan ay He\"a, Apo Dios, at ikanta' di pundayaw'un He\"a. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS57_8","020_57_8","PSA","57","8","8","Ya gunna' midadaan an mangipagangoh hinan alpa ya lyre ta tukalo' hi engganay mawa'ah. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS57_9","020_57_9","PSA","57","9","9","Ya ipabagbagtu' He\"a, Apo Dios, ya ikanta' di punyamana' ay He\"ah nan a'amungan di tatagu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS57_10","020_57_10","PSA","57","10","10","Ti nan nidugah an pamhodmu ya nan panalimunmun ha\"in ya mitu'dud hi ad abuniyan. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS57_11","020_57_11","PSA","57","11","11","Ipattigmuy anabagtum, Apo Dios, hinad abuniyan ya nan a'e'gonam hitun alutaluta! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS58_1","020_58_1","PSA","58","1","1","Heten psalm ya miktam an intudo' David, ya hay intud'ana ya nan ap'apun di muntudtuduh kanta, ya hay tunena ya “Adi Pa\"ion.” Da'yun mumpumpapto', nahamad mah di pamanuhyu? Ya napapaddung dan di panumalyayuh nan tatagu? ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS58_2","020_58_2","PSA","58","2","2","Mu adi umat hinay inatyu ti un hay nappuhiy nonomnomonyu ti nan nihallan nanumalyayuy dimmalat hi natayan di do'ol! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS58_3","020_58_3","PSA","58","3","3","Nan nappuhiy pangatna ya nan lumayalayah an tatagu ya nete\"a tuwalih din nihabianda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS58_4","020_58_4","PSA","58","4","4","Ya nan hapitda ya pumatoy an umat hinan habidung di cobra, ya umatda goh hinan cobra an ulog an napu'it ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS58_5","020_58_5","PSA","58","5","5","an adina donglon nan manungngali ta way atonan bumangon an inyunnudnah nan aton nan manungngalin umiwi an ta\"on un nanginnila. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS58_6","020_58_6","PSA","58","6","6","At pumpengawam, Apo Dios, nan babada, ya nun'ipungmuy pangel hana nan ay layon. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS58_7","020_58_7","PSA","58","7","7","Ya ubahom didan umat hi danum an matdu', ya ihallam ni' nan buhugdah unda ipana. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS58_8","020_58_8","PSA","58","8","8","Ya umatda ni' goh hi bahikul an mapitay, at ma'ubah, ya umatda goh hinan ung'ungngan maballun mitungaw an adida tigon di patal. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS58_9","020_58_9","PSA","58","9","9","Apo Dios, punnaudom an mangubah ay dida ta umatdah nan nagabutan an holo', ya dumalat nan nidugah an bungotmu ya paddungnay pun'iyaddibmu dida an ta\"on unda matattagu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS58_10","020_58_10","PSA","58","10","10","At mun'am'amlong nan nahamad di ugalidah unda tigon an mamolta nan nabaholan, at paddungnay ma'ulahan di hu'idah nan dalan di buhulda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS58_11","020_58_11","PSA","58","11","11","At alyon nan tatagun mannig di, “Immannung ihi\"a an waday lagbun nan nahamad di ugalida, ya immannung goh an waday Dios an manumalyah nan tataguh tun luta!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS59_1","020_59_1","PSA","59","1","1","Heten psalm ya miktam an intudo' David hi aat di nannagan Saul hinan tindalunan mumbota' ay hiyah abungna ta patayonda. Hay intud'ana ya nan ap'apun di muntudtuduh kanta, ya hay tunena ya “Adi Pa\"ion.” Baliwana' ni', Apo Dios, hinan buhul'u, ya ehwanga' hinan nappuhin atondan ha\"in, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS59_2","020_59_2","PSA","59","2","2","ya baliwana' ni' hinan nun'appuhin nomnomon nan tatagu, ya ehwanga' goh hinan mamatoy ay ha\"in. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS59_3","020_59_3","PSA","59","3","3","Ya tigom adya an mun'ipo\"oyda ta hodona' ya pinatoya', ya nan mun'abi'ah an tatagu ya ma'amungda ta buhulona' an ta\"on hi un mi'id di bahol'u, Apo Dios. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS59_4","020_59_4","PSA","59","4","4","Ya ta\"on un mi'id ah inat'uh nappuhi mu den nundadaandan mangubat ay ha\"in, at badangana' ni' ta tigom tun ma'ma'at ay ha\"in! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS59_5","020_59_5","PSA","59","5","5","At He\"a, Apu an nidugah di abalinanan Dios an Dios di i'Israel, tigom ni' ta moltaom nan Hentil an adi umunud ay He\"a, ya adim ahan igohgohan danen nappuhiy pangatda! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS59_6","020_59_6","PSA","59","6","6","Ya wa ay ta nahdom ya numbangngaddah nan nihinanda an ayda ahu an lumane'le'od hinan babluy. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS59_7","020_59_7","PSA","59","7","7","At donglom adya nan pana'ta'atotda ya nan pangang'angitda an ay ihunay un hinalung nan panaphapitda, ya hay alyonda ya mid mangngol ay dida. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS59_8","020_59_8","PSA","59","8","8","Mu inila' an abatlam dida, O Apu, ya ngohoyom nan Hentil an umat hina. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS59_9","020_59_9","PSA","59","9","9","Ya e'kod'uh nan abalinam ti He\"an Dios di baliw'u, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS59_10","020_59_10","PSA","59","10","10","ya inila' an badangana' ay He\"a, Apo Dios, an dumalat nan ama'ahhimo'mun ha\"in ta abako' nan buhul'u. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS59_11","020_59_11","PSA","59","11","11","Mu adim pumpatoy dida, O Apu an baliwmi, ta way aton nan ni'babluya' an adi mangaliw hinan na'at, ta unmu ipiwa'at dida an dumalat nan nidugah an abalinam ta hiyay ipa'ampaanda! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS59_12","020_59_12","PSA","59","12","12","Ti nun'appuhi nan hapihapitonda an hiyay gunda abaholan, ya paddungnay mana'dah nan pumbagtuanda an ay hulu ti mun'idutda ya munlayahda goh. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS59_13","020_59_13","PSA","59","13","13","At pumpatoymu dida an dumalat nan bungotmu ta engganay unda ma'amin, ya muntembag hi an amin hinan tataguh tun luta an He\"a an Dios di immannung an mangipapto' hinan holag Jacob. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS59_14","020_59_14","PSA","59","14","14","Ya wa ay ta mahdom ya mumbangngaddah tun babluy an tumungog an ayda ahu an lumane\"odan hinan babluy. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS59_15","020_59_15","PSA","59","15","15","Ya munhamma'andah ma'an, ya wa ay ta un itang di ah'upandah ma'an ya munlilida. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS59_16","020_59_16","PSA","59","16","16","Mu ahelhehelhelong ya gun'u ikantay aat di abalinam ya nan aat di homo'mu ti He\"ay baliw'uh pangihi'uga' hinan gutud di aguguluwa'. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS59_17","020_59_17","PSA","59","17","17","Ya ikanta' di pundayaw'un He\"an baliw'u, at He\"a, Apo Dios, di pangihi'uga' ti nidugah di pamhodmun ha\"in. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS60_1","020_60_1","PSA","60","1","1","Heten psalm ya miktam an intudo' David hi aat din ni'gubatana ad Aram Naharaim ya ad Aram Zobah ya hay aat di nibangngadan Joab ta pinatoynay himpulu ta duwan libun i'Edom hinan Nundotal an Ma'ahin. Hay intud'ana ya nan ap'apun di muntudtuduh kanta ta mitudtuduwan nan mundongol, ya hay tunena ya “Nan Habhabung an Lily an Ma'usal hinan Tulag.” Ingnganuy da'mi, Apo Dios, ta inabak da'mi, ya bimmungot'an da'mi, at baliwan da'mi ni' ad ugwan! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS60_2","020_60_2","PSA","60","2","2","Ya impa'alyogmu tun luta ta nun'adnga', at ipaphodmu ni' ti ten mamaman mun'apa\"i. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS60_3","020_60_3","PSA","60","3","3","Ya nidugah di impaholtapmuh nan tatagum, at ten un ay ami nabutong an munhinaggawan hi ligatmi. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS60_4","020_60_4","PSA","60","4","4","Mu waday inatmuh nangitigan nan tatagun umunud ay He\"a ta agguyda na'abak, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS60_5","020_60_5","PSA","60","5","5","at elwang ni' anhan da'mi an dumalat nan nidugah an abalinam ta mabaliwan an amin nan pohpohdom an tatagum! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS60_6","020_60_6","PSA","60","6","6","Ya himmapit hi Apo Dios hinan wadanah nan Timplunan inalinay, “Umabaka' ta gogodwo' ad Shechem, ya ta\"on nan Nundotal an Sukkoth ta ipiyapong'uh nan tatagu', ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS60_7","020_60_7","PSA","60","7","7","ya hakupo' ad Gilead ya ad Manasseh, ya puntindaluo' nan i'Ephraim, ya pun'alio' nan iJudah. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS60_8","020_60_8","PSA","60","8","8","Ya nan holag Moab di baal'u, ya nan holag Edom di himbut'u, ya it'u\"uy nangabaka' hinan iPhilistia.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS60_9","020_60_9","PSA","60","9","9","Mu hay mangitnud udot ay ha\"in an umuy eten nihamad di allupnan babluy? Ya hay mangipangulun ha\"in an umuy hinan holag Edom? ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS60_10","020_60_10","PSA","60","10","10","Undan tatagwa ahan ingnganuy da'mi, Apo Dios, ta adi'a mitnud hinan titindalumih un way gubat? ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS60_11","020_60_11","PSA","60","11","11","Badangan da'mi ni' ahan an mangubat hinan buhulmi ti mid hulbin di ibaddang nan tatagu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS60_12","020_60_12","PSA","60","12","12","Mu He\"a ay, Apo Dios, di bumadang at nidugah an mangabak ami ti abakom nan buhulmi. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS61_1","020_61_1","PSA","61","1","1","Hete ya psalm an intudo' David, ya hay intud'ana ya nan ap'apun di muntudtuduh kanta, ya mahapul an matukalan hinan instrumenton way gadengna. Donglom ni' di luwalu', Apo Dios, hi pumpahpahmo'a' ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS61_2","020_61_2","PSA","61","2","2","ti ta\"on hi unna' umuy hinan adagwin babluy ya gunna' damdama munluwalun He\"a ta mumpabadanga' hi un mid abalina', at ipangulua' ta iyuya' hinan lugal an mid al'alin ha\"in. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS61_3","020_61_3","PSA","61","3","3","Ti He\"a ya anggay di gun'u ihi'ugan ti He\"ay umat hi nihamad an ata'nang an pun'adugan an mangibaliw hi buhul. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS61_4","020_61_4","PSA","61","4","4","Iyabulut mu ni' ahan an mimidduma' ay He\"ah nan Timplum hi mid pogpogna ta baliwana' an paddungnay hophopana' hinan paddungnay paya'mu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS61_5","020_61_5","PSA","61","5","5","Ya dengngolmun amin din inhapata' hi ato', Apo Dios, ya indatmun ha\"in nan mipabnoh hinan tatagun mange'gon ay He\"a. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS61_6","020_61_6","PSA","61","6","6","Ya udmam di pi'taguan nan ali ta do'ol di holag hi ipaluhna, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS61_7","020_61_7","PSA","61","7","7","ya badangam ni', Apo Dios, hiya ta minaynayun di pun'ap'apuwana, ya halimunam hiyah nan nidugah an pamhodmu ya nan amakulugmu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS61_8","020_61_8","PSA","61","8","8","At gun'u ikantay ipabagbagtuam, ya ipa'annung'u din intulag'u an gunna' mun'onong hi abigabigat ay He\"a. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS62_1","020_62_1","PSA","62","1","1","Hete ya psalm an intudo' David, ya hay intud'ana ya hi Jeduthun an ap'apun di muntudtuduh kanta. Hi Apo Dios ya anggay di hohoddo' hi mamaliw ay ha\"in, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS62_2","020_62_2","PSA","62","2","2","ya Hiyay umat hi batun ihi'uga' ya mangibaliw ay ha\"in, ya Hiyay bumadang an mananggah nan buhul'u ta adia' ahan ma'abak. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS62_3","020_62_3","PSA","62","3","3","Mu anuud mah nin di pangidinnganyun mangi'ingol ya mama\"in ha\"in? Ten mid ahan bi'ah'u an umata' hinan allup an nabu'ut an magadyuh an matu\"in! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS62_4","020_62_4","PSA","62","4","4","Ya unyu ahan pohdon an pa\"iona' ta mipa'ampa nan haad'u, at hiyanan do'ol di alyonyuh layah hi aat'u, ya ma'ulay di panapityun ha\"in, mu idutyun ha\"in di wah nomnomyu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS62_5","020_62_5","PSA","62","5","5","Mu hi Apo Dios ya anggay di ehdol'uh mamaliw ay ha\"in, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS62_6","020_62_6","PSA","62","6","6","ya anggay goh Hiyah umat hi batun ihi'uga' ya mangibaliw ay ha\"in, ya Hiyay bumadang an mananggah nan buhul'u ta adia' ahan ma'abak. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS62_7","020_62_7","PSA","62","7","7","Immannung an hi Apo Dios ya anggay di mamaliw ay ha\"in, ya Hiya goh dumalat hi a'e'gona' ti Hiyay umat hi batun ihi'uga'. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS62_8","020_62_8","PSA","62","8","8","At da'yun tatagu ya gunyu e'kod ay Apo Dios ta Hiyay pangibaganyuh nan way aguguluwanyu ti Hiyay na'ahhamad hi ihi'ugan tu'u. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS62_9","020_62_9","PSA","62","9","9","Ditu'un tatagu ya umat tu'uh yahhiyah, ya nan adangyan unu nawotwot an tagu ya numpapaddung an mi'id abalinan tu'u ti makilu tu'u ay ya mi'id di damot tu'u an umat tu'uh nan dibdib. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS62_10","020_62_10","PSA","62","10","10","Ya adiyu ehdol nan inaka'akawyu unu nan namlohanyuh gina'un di udumnan tatagu an ta\"on hi un ayu gun umadangyan, ya adi maphod hi un hiyay ehngelyu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS62_11","020_62_11","PSA","62","11","11","Adi un namenghan ya anggay di nangngola' hi nangalyan Apo Dios di Hiya ya anggay di nidugah di abalinana, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS62_12","020_62_12","PSA","62","12","12","ya adi maluman di pamhodna. Immannung an lagbuam nan hinohhan tagu an mipalpuh nan ina'inatna! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS63_1","020_63_1","PSA","63","1","1","Intudo' David heten psalm hidin immayanah nan mapulun ad Judah. O Apo Dios, He\"ay Dios'u an gun'u nomnomon, ya gun'u He\"a hapuhapulon an umata' hinan lutan nadnga' an munhapul hi danum. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS63_2","020_63_2","PSA","63","2","2","Ipattigmu ni' ay ha\"in di aatmu an Dios hinan Timplum ti tinnig'uy anidugah di abalinam ya nan a'e'gonam. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS63_3","020_63_3","PSA","63","3","3","Ya dayawo' He\"a, Apo Dios, ti nan pamhodmun adi malumluman di nabalbalul ya un nan ataguan. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS63_4","020_63_4","PSA","63","4","4","Ya gunna' munyaman ay He\"ah enggana eten atagua', ya ita'nang'uy ngamay'u an munluwalun He\"a. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS63_5","020_63_5","PSA","63","5","5","Ya munlenota' ahan an aya' nangan hinan mumpolhat an ma'an, at mun'am'amlonga' an mangipabagbagtun He\"a. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS63_6","020_63_6","PSA","63","6","6","Ya He\"ay gun'u nonomnomon hi olo'a' hinan mahdom ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS63_7","020_63_7","PSA","63","7","7","ti He\"ay gun bumadang ay ha\"in. At ikanta' di pun'am'amlonga' ti mundenola' hinan panalimunam ay ha\"in. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS63_8","020_63_8","PSA","63","8","8","Ya He\"ay gun'u ehdol hi mangipapto' ay ha\"in, at immannung an halimunana' ta mi'id di nappuhih ma'at ay ha\"in. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS63_9","020_63_9","PSA","63","9","9","Mu nan mamhod an mamatoy ay ha\"in ya kulugo' an didaat goh di mun'ahhun an mun'ilubu' ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS63_10","020_63_10","PSA","63","10","10","ti mun'atoydah nan gubat, ya pun'a'an di jakal hi inalahan di odolda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS63_11","020_63_11","PSA","63","11","11","Mu ha\"in an ali ya mundenola' ahan, Apo Dios, ya umat goh hinan waday intulagdan He\"a an ipabagbagtu da'a, mu nan munlayah ya duminongda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS64_1","020_64_1","PSA","64","1","1","Hete ya psalm an intudo' David, ya hay intud'ana ya nan ap'apun di muntudtuduh kanta. Apo Dios, donglom ni' ahan tun luwalu' ta elwanga' hinan aton nan atata'ot an buhul'u. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS64_2","020_64_2","PSA","64","2","2","At baliwana' hinan nappuhin ninomnom nan tataguh atondan ha\"in. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS64_3","020_64_3","PSA","64","3","3","Ya nidugah di gunda hapiton an mipaddung di diladah nan matadom an hanggap, ya umat hinan pumatoy an pana nan panaphapitda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS64_4","020_64_4","PSA","64","4","4","Ya bota'onda nan tatagun maphod di ugalida ta himbumagga ya pinanada an mid ta'otda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS64_5","020_64_5","PSA","64","5","5","Ya ihapitanday i'ibbadan mangat hi nappuhi, ya punhahapitanday pangiyammaandah huluh a'naan di buhuldan alyonday, “Undan way mannig hi iyamma tu'un hulu?” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS64_6","020_64_6","PSA","64","6","6","Ya wa ay di ninomnomdah nappuhian inaliday, “Nahamad ahan heten ninomnom tu'uh aton!” At immannung an adi ma'innilay wah nomnom ya puhun di tagu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS64_7","020_64_7","PSA","64","7","7","Mu paddungnay panaon Apo Dios dida, at himbumagga ya nun'atoyda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS64_8","020_64_8","PSA","64","8","8","At nan hinapitdan nappuhiy mama\"in dida, at an amin di mannig hinan na'at ay dida ya pumpahalda dida. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS64_9","020_64_9","PSA","64","9","9","At an amin nan tataguh tun luta ya tuma'otda, ya nomnomonda mahkay nan umipata'ot an gun aton Apo Dios, ya hiyay gunda ul'ulgudon di aatna. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS64_10","020_64_10","PSA","64","10","10","Ya umamlong an amin nan umunud ay Apo Dios an paddungnay mihi'ugdan Hiya, ya ipabagbagtuda an dumalat nan inatna. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS65_1","020_65_1","PSA","65","1","1","Heten psalm ya kantan intudo' David, ya hay intud'ana ya nan ap'apun di muntudtuduh kanta. Apo Dios, hay atonmi ya dayawon da'ah nan wadam ad Zion, ya atonmi nan intulagmin He\"a ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS65_2","020_65_2","PSA","65","2","2","ti donglom di luwalumin He\"a, at an amin nan tataguh tun abablubabluy ya umalidan mundayaw ay He\"a. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS65_3","020_65_3","PSA","65","3","3","Ya nidugah di numbaholanmi, mu inaliwam. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS65_4","020_65_4","PSA","65","4","4","At mipadenol an amin nan tatagun pento'mu ta munhitu amih nan Timplum ti idatmuy do'ol an wagah ay da'mi an malpuh nan Timplum. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS65_5","020_65_5","PSA","65","5","5","Apo Dios, gunmu inabulut di luwalumi an dumalat hi nangabakanmi, ya do'ol di umipanoh'ah inatmu ta binaliwan da'mi, at hiyaat un He\"ay pangedenlan an amin di tataguh tun abablubabluy, ya ta\"on goh nan wah nan adadagwin babluy hinan pingit di luta ya He\"ay pundenolanda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS65_6","020_65_6","PSA","65","6","6","Ya limmum nan aduntuduntug an dumalat di abalinam an diday nangipattig hinan anidugah di bi'ahmu, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS65_7","020_65_7","PSA","65","7","7","ya ipadinongmuy gongaah nan dalluyun hinan baybay, ya ta\"on goh nan tu'u' di tatagu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS65_8","020_65_8","PSA","65","8","8","At wumogwog hi ta'ot an amin nan tatagun numpunhituh nan abablubabluy an mete\"ah pingit di lutah nan buhu'an di algaw ta nangamung di alimuhan di algaw hinan nidugah an inatmu, ya hiyah ne dumalat hi tum'u'andah amlongda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS65_9","020_65_9","PSA","65","9","9","Halimunam tun luta ti ipa'alim di udan ta way mananum hinan numbino'ob'on an mitanom hitun luta ta pumhodda, ya punnonngom di danum hinan ginnaw ta tumaguy mihabal hitun luta ti hiyah ne implanum hi ma'at. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS65_10","020_65_10","PSA","65","10","10","Ya ipa'udanmu ta umunay nan lutan punhabalanmi, ya wagaham nan mitanom ta pumhod. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS65_11","020_65_11","PSA","65","11","11","Ta dumo'ol di ma'alamih nan ihabalmi an dumalat nan amaphodmu, Apo Dios, an ta\"on hi un malgom di pumbabluyanmi. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS65_12","020_65_12","PSA","65","12","12","Ya ta\"on un nan mapulun ya do'ol di pumpahtulan, at paddungnay nidugah di amlong hinan dudunduntug, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS65_13","020_65_13","PSA","65","13","13","ya ninapnapan nan kalniluy pumpahtulan, ya nalonapan nan numpundotal hi paguy, at an amin ya ahi'ap'aphodda an umat hinan tatagun muntu'u'da ya kumantadah amlongda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS66_1","020_66_1","PSA","66","1","1","Heten psalm ya kanta, ya midat hinan ap'apun di muntudtuduh kanta. Da'yun amin an tatagu ya ibugawyuy umamlonganyun Apo Dios! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS66_2","020_66_2","PSA","66","2","2","Ya ikantayuy ipabagbagtuan di ngadana ya nan pundayawyun Hiya, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS66_3","020_66_3","PSA","66","3","3","at alyonyun Apo Dios di, “Umipata'ot nan ina'inatmu, ya nidugah di abalinam, at hiyanan mumpunhippi nan buhulmun He\"an dumalat di ta'otda! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS66_4","020_66_4","PSA","66","4","4","Ya an amin nan wah tun luta ya He\"ay dayawonda, ya ikantaday pangipabagbagtuandan He\"a, ya ikantada goh di pundayawdah nan ngadanmu.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS66_5","020_66_5","PSA","66","5","5","Nomnomonyu adya nan umipata'ot an ina'inat Apo Dios hi pumhodan nan tatagu ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS66_6","020_66_6","PSA","66","6","6","ti nunhiyanona nan danum hinan Mumbolah an Baybay ya nan Wangwang an Jordan ta way nange'wan din tatagunan bimmad'ang, at hiyanan nidugah di amlongmi ahan hinan inatna. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS66_7","020_66_7","PSA","66","7","7","Ya Hiyay mun'ap'apuh mid pogpogna an dumalat nan nidugah an abalinana, ya hahalepatay ato'aton nan Hentil hinan abablubabluy ta nan adi umunud ya adida mahkay mi'bohhol ay Hiya. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS66_8","020_66_8","PSA","66","8","8","At an amin tu'un tatagu ya ipabagbagtu tu'uh Apo Dios, ya olton tu'un mangipabagbagtun Hiya ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS66_9","020_66_9","PSA","66","9","9","ti punnonngonay ataguan tu'u, ya adina iyabulut di a'abakan tu'u. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS66_10","020_66_10","PSA","66","10","10","Tinapngan da'min tatagum, O Dios, an umat hi ahibugan nan silver di inatmun da'mi. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS66_11","020_66_11","PSA","66","11","11","Ya inyabulutmuy nibaludanmi, ya nan nidugah an dedemmotmih hinolholtapmi. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS66_12","020_66_12","PSA","66","12","12","Ya inyabulutmun abakon da'mih buhulmi ta omod un nidugah di nangipaligligatandan da'mi, mu ten inyali da'mih tun malumong an lutan wadan an amin di mahapulmi. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS66_13","020_66_13","PSA","66","13","13","Umalia' hinan Timplum ta mun'ononga' hi Onong an Moghob ta ipa'annung'u din intulag'un He\"a ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS66_14","020_66_14","PSA","66","14","14","an hiyah ne din inali' hidin gutud di naguguluwa'. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS66_15","020_66_15","PSA","66","15","15","At e'nong'un He\"ay mataban kalnilu, ya nan baka, ya nan gandeng ta Onong an Moghob an umipa'amlong ay He\"ay angilitna. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS66_16","020_66_16","PSA","66","16","16","At umali ayun amin an tatagun mundayaw ay Apo Dios ta ulgudo' ay da'yuy ina'inatnan ha\"in! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS66_17","020_66_17","PSA","66","17","17","Ti numpabadanga' ay Hiya, ya impabagbagtu' Hiyan dumalat nan do'ol an kinanta'. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS66_18","020_66_18","PSA","66","18","18","Mu gulat ta laylaydo' an mumbahol at adia' donglon ay Apo Dios, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS66_19","020_66_19","PSA","66","19","19","mu immannung an dengngola' ay Apo Dios, ya inabulutna din inluwalu'. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS66_20","020_66_20","PSA","66","20","20","At dayawo' hi Apo Dios ti agguyna ingnganuy din inluwalu' unu pinogpog di pamhodnan ha\"in! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS67_1","020_67_1","PSA","67","1","1","Heten psalm ya kantan midat hinan ap'apun di muntudtuduh kanta, ya matukalan hinan instrumenton way gadengna. Apo Dios, hom'on ni' da'mi, ya wagahan da'mi, ya halimunan da'mi! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS67_2","020_67_2","PSA","67","2","2","Ya ta innilaon an amin di tataguh tun luta nan pohdom hi ma'at, ya innilaonda goh an He\"ay way abalinanan bumaliw. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS67_3","020_67_3","PSA","67","3","3","Ya maphod ni', Apo Dios, hi un da'a dayawon hinan tatagu, ya maphod goh hi un da'a ipabagbagtu! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS67_4","020_67_4","PSA","67","4","4","Ya maphod hi un umamlong nan Hentil hinan abablubabluy, ya ikankantaday amlongdan He\"a ti nan pamanuhmuh nan tatagu ya nan pangipapto'am ay dida. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS67_5","020_67_5","PSA","67","5","5","At maphod ni', Apo Dios, hi un da'a dayawon hinan tatagu, ya maphod goh hi un da'a ipabagbagtu! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS67_6","020_67_6","PSA","67","6","6","Ya pinumhod an amin di nihabal ti winagahan ditu'un Apo Dios an nan dayawon tu'u. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS67_7","020_67_7","PSA","67","7","7","Ya immannung an winagahan ditu'un Apo Dios, ya olom ni' ya e'gonan an amin nan tatagu Hiya ta nangamung di pingitna! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS68_1","020_68_1","PSA","68","1","1","Heten psalm ya kantan intudo' David, ya hay intud'ana ya nan ap'apun di muntudtuduh kanta. Bumungot'a ni', Apo Dios, ya nun'iwa'atmu nan buhulmu, ya nan mangabohol ay He\"a ya pun'ipalayawmu dida ta mun'a'abakda! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS68_2","020_68_2","PSA","68","2","2","Ta umatdah nan ahu' an pun'iyaddib di tuyup, ya umatda goh hinan lilin an ma'anang hi apuy, at umat goh hinay ma'at an ma'ubahda nan mamohol ay Apo Dios. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS68_3","020_68_3","PSA","68","3","3","Mu nan tagun nahamad di ugalida ya diday mun'am'amlong hinan wadan Apo Dios, ya pun'it'u'day gunda umanlaan. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS68_4","020_68_4","PSA","68","4","4","Ya ikantaan tu'uh Apo Dios ta ipabagbagtu tu'u Hiya, ya idadaan tu'uy pange'wan nan umalin middum hinan bunut an hay ngadana ya hi Apo Dios, at umamlo'amlong tu'uh nan wadana. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS68_5","020_68_5","PSA","68","5","5","Hi Apo Dios an wah nan Timpluna ya baliwana nan umu'utun, ya halimunana nan nguhu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS68_6","020_68_6","PSA","68","6","6","Ya waday indadaan Apo Dios hi pamilyada ta adida munlungdaya, ya ipabuhu'na nan nun'ibalud ta umamlongda. Mu nan mi'bohhol ay Hiya ya punhituwona didah nan mapulun an awadan di batel. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS68_7","020_68_7","PSA","68","7","7","Apo Dios, hidin nangipanguluwam hinan tatagum hi numbaatanyu ya ene'wayuh nan mapulun, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS68_8","020_68_8","PSA","68","8","8","ya immalyog tun luta, ya enlotnay udan ti He\"an Dios nan holag Israel ya immali'ah nan Duntug an Sinai. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS68_9","020_68_9","PSA","68","9","9","Ya impa'udanmu, O Dios, ta pinumhod din nun'a'ugaw an babluy, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS68_10","020_68_10","PSA","68","10","10","at hidiy numpunhituwan nan tatagum, ya He\"a, O Dios, di nangidat hi tanud nan nun'awotwot. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS68_11","020_68_11","PSA","68","11","11","Waday impa'innilan Apo Dios an hinapitna, ya do'ol di immuy an nangipa'innila, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS68_12","020_68_12","PSA","68","12","12","an inaliday, “Numpangalayaw din a'ali ya din titindaludah dih nan numpapattayanda, at din linala'in wah nan nungkampuanday nangogodwah din nahamham. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS68_13","020_68_13","PSA","68","13","13","Ya ta\"on un hinan olo'anyuh nan wadan di iyapuyyu ya nan paya' di kalapati' ya humili an na'amyudan hi silver an hay dutdutna ya ay balitu' di tigawna.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS68_14","020_68_14","PSA","68","14","14","Ya hidin numpangiwa'atan nan nidugah di abalinan Dios hinan a'ali ya umatdah nan nun'iwa'at an dalalluh nan Duntug an Zalmon. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS68_15","020_68_15","PSA","68","15","15","Nidugah an o\"ongol nan aduntuduntug ad Bashan ya atata'nang, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS68_16","020_68_16","PSA","68","16","16","at anaad udot ta uma'amoh ayuh nan Duntug an Zion an pento' Apo Dios hi ihinanah mid pogpogna? ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS68_17","020_68_17","PSA","68","17","17","Ya do'ol an adi mabilang di uyap nan mun'abi'ah an kalesan punluganan nan titindalu an nitnud ay Apo Dios hi nalpuwanah nan Duntug an Sinai ta immuy hinan me'gonan an Timpluna! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS68_18","020_68_18","PSA","68","18","18","Ya din timmuluwanad abuniyan ya initnudna din nun'a'abak an buhulna, ya do'ol di adawnah indat nan tatagu ya ta\"on nan adi umunud. Ya hidid abuniyan di nunhituwan Apo Dios. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS68_19","020_68_19","PSA","68","19","19","Mipabagbagtuh Apu tu'u an Dios ti Hiyay bumadang ay ditu'uh nan punligatan tu'uh abigabigat, ya Hiyay mamaliw ay ditu'u! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS68_20","020_68_20","PSA","68","20","20","Hiya an Dios tu'u ya bumaliw, ya Hiyay na'abbagbagtun Apu tu'u an mangelwang ay ditu'uh atoy! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS68_21","020_68_21","PSA","68","21","21","Ya immannung an punggumi' Apo Dios di ulun nan buhulna an manginaynayun an gun mangat hi nappuhi. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS68_22","020_68_22","PSA","68","22","22","Ya inalin Apo Dios di, “Ibangngad'u nan buhulyu an wad Bashan an paddungnay ilpu' didah bunol di baybay ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS68_23","020_68_23","PSA","68","23","23","ta gawaonyu nan mumpanga'ayuh an dalada, ya pundildilan nan ahuyuy udumna ta nangamung hi unda mahengla.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS68_24","020_68_24","PSA","68","24","24","O Apo Dios an Ali', tinnig an amin nan tataguy nangipanguluwam hinan tatagum hi inayanyuh nan Timplum. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS68_25","020_68_25","PSA","68","25","25","Ya hay nangipangpangulu ya nan kumakanta, ya netob nan muntukal hinan miyunnudan hinan kanta, ya nehnod ay dida nan babalahang an gunda tukalon nan tambourine. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS68_26","020_68_26","PSA","68","26","26","Ipabagbagtuyuh Apo Dios hinan a'amungan di tataguna, ya ta\"on un da'yun holag Israel ya ipabagbagtuyuh Apo Dios hinan a'amunganyu! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS68_27","020_68_27","PSA","68","27","27","Ya nan nahnot an himpangapun holag Benjamin di mangipangpangulu, ya un miyunud nan a'ap'apu an holag Judah ya didan himpangapu, ya un miyunud nan a'ap'apuh nan holag Zebulun ya nan holag Naphtali. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS68_28","020_68_28","PSA","68","28","28","Ipattigmu nan nidugah an abalinam, Apo Dios, ya nan bi'ahmu an din namaliwmun da'mi ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS68_29","020_68_29","PSA","68","29","29","an nalpuh nan awadam hinan Timplum hi ad Jerusalem an pangi'alian nan a'alih adawdan He\"a. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS68_30","020_68_30","PSA","68","30","30","Moltaom nan buhulmin i'Egypt an umatdah nan ongol an atap an animal hi inalahan, ya ihingalmu goh nan a'ap'apun nan tatagun adi umunud an dida nan umat hinan manilhig an babaka ya nan u'uyaw ta engganah unda mumpa'ampa, ya idatda nan adawmu an silver. Ya pun'iwa'atmuh nan abablubabluy nan tatagun mamamhod an gumubat. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS68_31","020_68_31","PSA","68","31","31","Ya umalin He\"a nan a'ap'apun malpud Egypt, ya awniat dayawon da'ah nan i'Ethiopia an munluungdan He\"a. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS68_32","020_68_32","PSA","68","32","32","At da'yun tataguh nan numbino'ob'on an pumpapto'an hitun luta ya ikantayuy pundayawyun Apo Dios ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS68_33","020_68_33","PSA","68","33","33","an umalin paddungnay munlugan hinan bunut ad daya an limmuna tuwali! At donglonyu Hiya an paddungnay idul di alina, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS68_34","020_68_34","PSA","68","34","34","ya pun'ipa'innilayu nan anidugah di abalinana an Dios, ya Hiyay mumpapto' ad Israel ya ad daya! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS68_35","020_68_35","PSA","68","35","35","Nan nidugah an umipanoh'a an Dios ya na'abbagbagtu an wah nunhituwana, ya Hiyay Dios nan i'Israel an mangidat hi abalinan ya bi'ah hinan tataguna. Mipabagbagtuh Apo Dios! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS69_1","020_69_1","PSA","69","1","1","Hete ya psalm an intudo' David, ya hay intud'ana ya nan ap'apun di muntudtuduh kanta, ya hay tunena ya “Nan Do'ol an Habhabung an Lilies.” O Dios, badangana' ti ten mahe'noba' an ten negpong hi bagang'uy danum! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS69_2","020_69_2","PSA","69","2","2","Ya ten munlononga' hitun maluhung an luyo' an ten mi'id di ma'odhol hi pangegpa'a', ya wah tua' hitun bunol di danum an ten mahe'noba' hi dalluyun! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS69_3","020_69_3","PSA","69","3","3","Ya nablaya' an munha'it di bagang'un umaya'ayag hi badang, ya numpangalatunnu' di mata' an limmugwalugwan mamannod hi badangmu, Apo Dios! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS69_4","020_69_4","PSA","69","4","4","Nan mamohol ay Ha\"in an mid di dumalat ya do'do\"olda ya un nan uyap di buu\"u, ya hanan mamohol ay Ha\"in hi mid gapuna ya pohdonday unna' patayon. Ya pilitona' an mangibangngad hinan gina'u an ta\"on hi un mi'id ah inakaw'u. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS69_5","020_69_5","PSA","69","5","5","He\"a, Apo Dios, ya inilam an amin di nun'appuhin ina'inat'u ti mi'id di mipo\"oy ay He\"a. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS69_6","020_69_6","PSA","69","6","6","Ya adim ahan iyabulut an Ha\"in di dumalat hi abainan nan tatagun umunud ay He\"a, Apo Dios an na'abbagbagtu, ya bo'on ni' goh Ha\"in di dumalat hi abainan nan mundayaw ay He\"an Dios di i'Israel. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS69_7","020_69_7","PSA","69","7","7","Ti He\"ay dimmalat hi namahipahiwandan Ha\"in, ya ten nidugah di bain'u. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS69_8","020_69_8","PSA","69","8","8","Ya nan i'ibba' ya nan pamilya' ya ibilanga' hi mangili, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS69_9","020_69_9","PSA","69","9","9","ya nidugah ahan di pamhod'uh nan Timplum an hiyay nonomnomo', ya nan pamihupihulandan He\"a ya paddungnay Ha\"in di pinihulda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS69_10","020_69_10","PSA","69","10","10","Ya hinan punluwalua' ay He\"a ya ilangdua' ya nidugah di pamahiwandan Ha\"in, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS69_11","020_69_11","PSA","69","11","11","ya wa ay goh ta munlubunga' hi langgut hinan punlangdua' ya aba'abatlana' hinan tatagu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS69_12","020_69_12","PSA","69","12","12","Ya Ha\"in goh ulgu'ulgudonda, ya nan aat'uy iyad'adyogan nan mabubutong. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS69_13","020_69_13","PSA","69","13","13","Mu gunna' munluwalun He\"a, Apo Dios, ta badangana' hinan gutud di pamhodam, ya abulutom di luwalu' an dumalat nan nidugah an pamhodmu ti adim ibahhaw nan inalim an baliwana'. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS69_14","020_69_14","PSA","69","14","14","Badangana' hinan a'unuga' ta adim iyabulut an munlononga', ya baliwana' hinan aton nan buhul'u. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS69_15","020_69_15","PSA","69","15","15","Halimunana' ni' ta adia' maltengan an munlonong hinan maluhung an danum, unu adim ni' iyabulut an patayona' ta milubu'a'. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS69_16","020_69_16","PSA","69","16","16","At abulutom ni', O Apo Dios, nan luwalu' an dumalat di anidugah di pamhodmu, ya dumalat nan ama'ahhimo'mu ya baliwana'. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS69_17","020_69_17","PSA","69","17","17","Ya adia' ni' du'gon an baalmu ta unmuat punnaudon an mangabulut hinan imbaga' ti ten nidugah di aligligata', ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS69_18","020_69_18","PSA","69","18","18","at umali'a ni' ta baliwana' hinan aton nan buhul'u. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS69_19","020_69_19","PSA","69","19","19","I'innilam an amin nan namihupihulandan Ha\"in, ya gunna' goh binain, ya tinnigmun amin nan ina'inat nan buhul'un Ha\"in. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS69_20","020_69_20","PSA","69","20","20","Ya nan nidugah an namahapahaldan Ha\"in di punha'itan di punnomnoma', ya nidugah an munlungdayaa'. Ya nanniga' hi mammo' ay Ha\"in, mu mi'id, ya umat goh hi mangipa'amlong ay Ha\"in, mu mi'id ahan di inah'upa'. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS69_21","020_69_21","PSA","69","21","21","Ya linamutanday ono' hi mumpa'it an paddungnay bininu, ya hidin na'uwawa' ya nan mun'aklit di impa'inumda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS69_22","020_69_22","PSA","69","22","22","At maphod hi un nan behtaday dumalat hi a'ubahanda, ya nan panganandah nan ne'nong ay He\"a an Dios di paddungnay a'naanda an umatdah nan animal. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS69_23","020_69_23","PSA","69","23","23","Ya maphod unmu bulawon dida ta adida tummig, ya bu\"ungom dida. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS69_24","020_69_24","PSA","69","24","24","At bumungot'a ta moltaom dida, ya pumpudugmu dida an dumalat nan nidugah an bungotmu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS69_25","020_69_25","PSA","69","25","25","Ya mun'abukawan ni' nan numpunhituwanda ta mi'id ah ma'angang hi munhitu ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS69_26","020_69_26","PSA","69","26","26","ti undaat goh mamaon an paligaton nan minoltam, ya gunda goh ulgudon nan holholtapon danen minoltam. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS69_27","020_69_27","PSA","69","27","27","At hahalepatam ta adim aliwan an amin nan numbaholanda ta adim iddum didan pi'baliw ta adida mi'tagun He\"a. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS69_28","020_69_28","PSA","69","28","28","Ya ma'ubah ni' nan ngadandah nan Liblun Nitud'an nan Mi'taguh Mid Pogpogna ta adida middum hinan nitud'an nan tatagun nahamad di ugalida. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS69_29","020_69_29","PSA","69","29","29","Mu ten nidugah di punholholtapa' ya lungdaya, at baliwana' ni', Apo Dios. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS69_30","020_69_30","PSA","69","30","30","Ya ikanta' di pangipabagbagtu'a' ay Apo Dios, ya ipa'innila' nan nidugah an anahamadna an dumalat di punyamana' ay Hiya. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS69_31","020_69_31","PSA","69","31","31","Ya inila' an hiyah ne pa'appohdon Apo Dios ya un nan me'nong ay Hiya an uyaw an baka unu nan manilhig an baka. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS69_32","020_69_32","PSA","69","32","32","At tigon ay nan mipaligligat heten ato' ya mipa'anlada, ya umat goh hinan mundayaw ay Apo Dios an umamlongda! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS69_33","020_69_33","PSA","69","33","33","Ti abuluton Apo Dios di luwalun nan mahmo' an tatagun mumpabadang ay Hiya, ya adina aliwan nan tatagunan paddungnay nun'ibalud. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS69_34","020_69_34","PSA","69","34","34","At da'yun wad abuniyan, ya nan wah tun luta, ya ta\"on goh nan wah nan baybay, ya an amin nan nalmu ya ipabagbagtuyuh Apo Dios! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS69_35","020_69_35","PSA","69","35","35","Ti hi Apo Dios ya baliwana nan tatagud Jerusalem, ya ipaphodna nan nun'apa\"in babluy ad Judah ta way punhituwan nan tataguna. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS69_36","020_69_36","PSA","69","36","36","Ya nan holagday mamnoh hinan luta, ya nan mamhod ay Apo Dios di munhituh di. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS70_1","020_70_1","PSA","70","1","1","Heten psalm ya luwalun intudo' David, ya hay intud'ana ya nan ap'apun di muntudtuduh kanta. Apo Dios, punnaudom ni' ta baliwana', at badangana' ni' ahan. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS70_2","020_70_2","PSA","70","2","2","Ya hana ni' an adi manghop an mamatoy ay ha\"in ya ma'abakda, ya guluwom dida ta mid poto' di nomnomonda, ya dane ni' han umamlong hi punligata' ya diday a'atana ta mabainanda, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS70_3","020_70_3","PSA","70","3","3","ya dane ni' han mangaba'abatol ay ha\"in ya ma'abakda ta mabainanda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS70_4","020_70_4","PSA","70","4","4","Mu hana ni' nan umunud ay He\"a ya ipadenolmu ta umamlongda, ya an amin ni' nan mamhod hinan abaliwandan He\"a ya gunda alyon di, “Na'abbagbagtuh Apo Dios!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS70_5","020_70_5","PSA","70","5","5","Mu ha\"in ay atog ya nawotwota' ya mid abalina', at punnaudom ni', Apo Dios, an mamadang ay ha\"in ti He\"a ya anggay di mangibaliw ay ha\"in. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS71_1","020_71_1","PSA","71","1","1","Apo Dios, He\"ay paddungnay ihi'uga', at adim ni' iyabulut an mabainana'. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS71_2","020_71_2","PSA","71","2","2","Ya baliwana' an dumalat nan mid nipaddungan nan aatmu, at donglom tun luwalu' ta badangana' ya elwanga'. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS71_3","020_71_3","PSA","71","3","3","He\"a nan ay batu an punhi'uga' hi gun'u ayan, at ibaliwa' ni' ti He\"ay paddungnay ihi'uga' ya mangipapto' ay ha\"in. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS71_4","020_71_4","PSA","71","4","4","Baliwana' ni' an Dios'uh nan aton nan nun'appuhiy ugalidan tatagun mun'abungot ya atata'ot ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS71_5","020_71_5","PSA","71","5","5","ti He\"a an na'abbagbagtun Dios di nangehdola' hi nitagua' an nete\"ah din a'ung'ungnga'. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS71_6","020_71_6","PSA","71","6","6","Ya nete\"ah din awada' hi putun ina ta engganad ugwan ya anggay He\"ah namnamao' hi manalimun ay ha\"in, at hiyanan He\"ay ipabagbagtu' hi enggana. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS71_7","020_71_7","PSA","71","7","7","Ya hay nitagua' di pangiyunnudan nan tatagu ti He\"ay mabi'ah an ihi'uga', ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS71_8","020_71_8","PSA","71","8","8","at hiyaat un'u adi ipogpog an gun mangipabagbagtun He\"a, ya gun'u ulgudon nan anabagtum! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS71_9","020_71_9","PSA","71","9","9","At adia' ni' ahan inganuy hi unna' mala'ay an mid mahkay olog'u ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS71_10","020_71_10","PSA","71","10","10","ti nan mi'buhul ay ha\"in ya nappuhiy hapihapitondan ha\"in, ya pohdondan mamatoy ay ha\"in. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS71_11","020_71_11","PSA","71","11","11","Ti alyonday, “Ingnganuy Apo Dios hiya, at patayon tu'u ti mi'id mahkay mamaliw ay hiya!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS71_12","020_71_12","PSA","71","12","12","O Apo Dios, adia' ni' nongkay inganuy ta punnaudom an bumadang ay ha\"in, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS71_13","020_71_13","PSA","71","13","13","ya olom at ni' ya mabainan hanan buhul'u an munnonomnom an mamatoy ay ha\"in ta diday ma'ubah! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS71_14","020_71_14","PSA","71","14","14","Mu He\"ay gun'u ehdol hi mamadang ay ha\"in, at hiyanan adi' idindinong an mangipabagbagtun He\"a. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS71_15","020_71_15","PSA","71","15","15","Ya gun'u ulgudon hinan tataguy aat di amaphod nan ina'inatmu ya nan namaliwam hinan tatagum an ta\"on hi un do'ol di agguy'u inila. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS71_16","020_71_16","PSA","71","16","16","At dumalat nan nidugah an abalinam an na'abbagbagtun Dios ya gun'u ulgudon hinan tataguy aat di amaphod nan ina'inatmu, ya He\"a ya anggay di umat hina. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS71_17","020_71_17","PSA","71","17","17","Ya nete\"ah din a'ung'ungnga' ya intuduwana' an dumalat nan mun'aphod an ina'inatmu, at engganad ugwan ya gun'u ulgudon nan aat di mun'aphod an ina'inatmu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS71_18","020_71_18","PSA","71","18","18","Ya ta\"on hi unna' mala'ay ya ma'ubanan ya adia' ni' ahan inganuy, Apo Dios, ta engganah un'u ulgudon hinan ungungah pidway aat nan nidugah an abalinam ya nan umipanoh'an inatmu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS71_19","020_71_19","PSA","71","19","19","Apo Dios, ta\"on un ad daya ya na'innilay amaphodmu, ya do'ol di umipanoh'an inatmu. Mi'id ahan di udum hi umat ay He\"a an Dios! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS71_20","020_71_20","PSA","71","20","20","Ya inyabulutmuy nunholtapa' hinan nunligligata', mu impa'adaoga' goh damdama ti ta\"on hi un magadyuh di ataya' hi iyaya' hinan lubu' mu agguymu inyabulut an matoya'. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS71_21","020_71_21","PSA","71","21","21","Ya nidugdugah di indatmuh a'e'gona' ti halimunana' mahkay. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS71_22","020_71_22","PSA","71","22","22","At ikanta' ya ipagangoh'u nan alpa ya lyre hi pangipabagbagtua' ay He\"a ti nan nangatam hi ipaphoda', at ipabagbagtu' He\"an Dios an dayawon nan i'Israel. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS71_23","020_71_23","PSA","71","23","23","Ya it'u\"un mungkanta ti umamlonga' an mangipabagbagtun He\"a ti dumalat nan namaliwam ay ha\"in. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS71_24","020_71_24","PSA","71","24","24","Ya iyal'algaw'un ipa'innila nan mun'aphod an inatmun namaliw ay ha\"in ti impa'abakmu ta nabainan hanan mamamhod an mamatoy ay ha\"in. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS72_1","020_72_1","PSA","72","1","1","Hi Solomon di nangitudo' eten psalm. Apo Dios, iluwalu' an ituduwam nan ali ta nahamad ya mapapaddung di panumalyana an miyunnudan hinan pangatmu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS72_2","020_72_2","PSA","72","2","2","Ya ta nahamad di pun'ap'apuwanah nan tatagum an namamah nan mahmo' an tatagu ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS72_3","020_72_3","PSA","72","3","3","ta pumhod ya umadangyan nan babluy ti dumalat nan maphod an pangat nan ali. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS72_4","020_72_4","PSA","72","4","4","At badangam nan ali ta mapapaddung ni' di panumalyanah nan nun'awotwot an tatagu, ya ibaliwmu nan imbabaluyda, ya punholtapom nan mangipaligligat ay dida. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS72_5","020_72_5","PSA","72","5","5","Ya minaynayun ni' di pangipapto'muh nan tatagum an un'unnud ay He\"a an umat hinan punnonngan nan bulan ya algaw. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS72_6","020_72_6","PSA","72","6","6","Ya pumbalinom nan ali an mabmabadang an umat hi aton nan udan an bumadang hinan nitanom hitun luta. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS72_7","020_72_7","PSA","72","7","7","Ta henen gutud di pun'ap'apuwana ya mun'aphod di ugalida, ya hay lenggop di mawada ta nangamung di apogpogan nan bulan. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS72_8","020_72_8","PSA","72","8","8","Ya mumpapto' Hiya an mete\"ah nan pingit di baybay ta engganah nan pingitna goh, ya mete\"a goh hinan Wangwang an Euphrates ta engganah nan pogpog di luta. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS72_9","020_72_9","PSA","72","9","9","Ya ta\"on nan numpunhituh nan mapulun ya mumpunhippidan mange'gon hinan ali, ya umat goh hinan buhulna an mumpunluungdan mange'gon ay Hiya. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS72_10","020_72_10","PSA","72","10","10","Ya nan a'alid Tarshish ya hinan adadagwin babluy ya umidatdah adawdah nan ali, ya umat goh hinan a'alid Sheba ya ad Seba an umidatdah adaw nan ali. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS72_11","020_72_11","PSA","72","11","11","At an amin nan a'ali ya munhippidan mange'gon ay Hiya, ya an amin nan Hentil hinan abablubabluy ya Hiyay punhulbianda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS72_12","020_72_12","PSA","72","12","12","At baliwana nan agogohgoh an tataguh unda mumpabadang, ya umat goh hinan ninganuy an mi'id ah mamadang ay dida. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS72_13","020_72_13","PSA","72","13","13","At hom'ona nan mid abalinana ya nan nun'awotwot, ya baliwana dida ta mi'id ma'at ay dida. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS72_14","020_72_14","PSA","72","14","14","Ya baliwana didah nan way mangipaligat ya mamatoy ay dida ti nidugah an nabalul di nitaguandan Hiya. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS72_15","020_72_15","PSA","72","15","15","Ya ud'udmam di ataguana ta matubayan Hiya! Ya idatan ni' nan iSheba Hiyah nan balitu'da, ya iluwaluan goh ni' nan tatagu Hiya, ya gun ni' goh mawagahan. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS72_16","020_72_16","PSA","72","16","16","Ya wagaham nan nihabal hinan dudunduntug ta malumongda, ya dumo'ol di bungada an umat hinan ayiw ad Lebanon. Ya dumo'olda goh nan tataguh nan babluy an umat hinan ado'ol di holo' hitun luta. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS72_17","020_72_17","PSA","72","17","17","Ya minaynayun ni' hi engganah nen ali an adi ma'aliwan di ngadana an umat hinan patal di potang an munnonong. Ya an amin nan Hentil an wah nan abablubabluy ya mawagahandan Hiyay dumalat, at an amin nan tataguh tun luta ya e'dawanda Hiyan Apo Dios ta wagahanda Hiya. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS72_18","020_72_18","PSA","72","18","18","At ipabagbagtu tu'uh Apo Dios an Dios nan holag Israel ti anggay Hiyah way abalinanan mangat hinan umipanoh'a! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS72_19","020_72_19","PSA","72","19","19","Ya mipabagtu nan ngadanah mi'id di pogpogna, ya mipattig ni' di anabagtunah an amin hitun luta. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS72_20","020_72_20","PSA","72","20","20","Hiyah ne angunuh hi luwalun David an hina' Jesse. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS73_1","020_73_1","PSA","73","1","1","Hi Asaph di nangitudo' eten psalm. Immannung an hi Apo Dios ya maphod di pangatnah nan holag Israel, ya iyal'allanah nan namahig an ma\"aphod di nomnomda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS73_2","020_73_2","PSA","73","2","2","Mu ha\"in ya hi'itangan an ma'ubah di denol'u ya pangulug'un Apo Dios ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS73_3","020_73_3","PSA","73","3","3","an dumalat nan immamoha' hinan nun'appuhiy ugalidan mumpumpahiya ti didaat goh di umadangyan. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS73_4","020_73_4","PSA","73","4","4","Hay pannig'u ay dida ya mid punligatanda, ya mun'abi'ahdan mi'id ah dogohda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS73_5","020_73_5","PSA","73","5","5","Ya mid punholtapanda an adida umat hinan udum an tatagu, ya mid numanomnomanda an adida umat hinan udum. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS73_6","020_73_6","PSA","73","6","6","At hiyanan nidugah di pumpahpahiyaanda an ayda imbuung, ya nidugah an mid homo'da an paddungnay hiyay lubungda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS73_7","020_73_7","PSA","73","7","7","Ya mumpangalatunnu' di matadah tinabada, at un hay atondah nappuhiy nomnomnomonda an mid ogondan mangat. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS73_8","020_73_8","PSA","73","8","8","Ya hinhannulondan abatlan nan i'ibbadan tatagu, ya numpadngolanda dida, ya paligligatonday ibbadan tatagu an dumalat nan pangipabagtuandah odolda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS73_9","020_73_9","PSA","73","9","9","Ya numpahaldah Apo Dios an wad abuniyan, ya pummandalda nan tataguh tun luta. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS73_10","020_73_10","PSA","73","10","10","At hiyaat un ta\"on nan tatagun kimmulug ya unudonda dida ya ayda natangan mangunud an amin hinan hapitonda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS73_11","020_73_11","PSA","73","11","11","Ya alyonday, “Undan innilaon Apo Dios? Ya undan hay panginnilaan nen na'abbagbagtu?” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS73_12","020_73_12","PSA","73","12","12","Umat hinay nun'appuhiy ugalida an adida maligatan, ya didaat goh udot di gun umadangyan. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS73_13","020_73_13","PSA","73","13","13","At mid hulbin nin an amin di gun'u inat an agguya' numbahbahol ti nappuhi damdamay gun ma'at ay ha\"in! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS73_14","020_73_14","PSA","73","14","14","Ya a'alga'algaw ya gunna' punholholtapon ay He\"a, Apo Dios, ya gunna' goh gilaton! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS73_15","020_73_15","PSA","73","15","15","At gulat nin ta umat hinay nomnomnomo' ya nibahhaw ti adi umat hinay pangat di tatagum! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS73_16","020_73_16","PSA","73","16","16","Ya ninomnonomnom'uy dumalat ta ma'at an amin hana ay ha\"in, mu adia' ahan pa\"innila, at la'tot ya himmigaa' ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS73_17","020_73_17","PSA","73","17","17","ta engganah unna' immuy an nundayaw hinan Timplum ya un'u mahkay innilaon di ma'at hinan nun'appuhiy pangatdan tatagu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS73_18","020_73_18","PSA","73","18","18","Ti immannung an nan mundongngol an dalan di pangipa'wam ay dida ta un hi'itanganan mun'iyodlehda ta mun'agahdah nan a'ubahanda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS73_19","020_73_19","PSA","73","19","19","Ya himbumagga ya nun'a'ubahda an mamengpenghan ya napogpogda, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS73_20","020_73_20","PSA","73","20","20","at ma'ubahda, Apu, ya ma'aliwanda an umat hinan enap an wa ay ta inggibo' ya nami'id. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS73_21","020_73_21","PSA","73","21","21","Ya hidin punlungdayaa' ya punha'itan di punnomnoma' ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS73_22","020_73_22","PSA","73","22","22","ya umata' hi nabongang ya manangpah, at din inat'un He\"a ya umata' hi animal. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS73_23","020_73_23","PSA","73","23","23","Mu ta\"on damdama ya inaynayun'un middum ay He\"a ta halimunana', ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS73_24","020_73_24","PSA","73","24","24","ya itudum di ato' ta hay umangunuh ya abulutona' ta midduma' ay He\"ad abuniyan. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS73_25","020_73_25","PSA","73","25","25","At mi'id di udumnah hapulo' hi amnawa' hitun luta ya ta\"on ad abuniyan, an anggay He\"a. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS73_26","020_73_26","PSA","73","26","26","Ya ta\"on hi un mami'id di bi'ah tun odol'u ya nomnom'u mu He\"a, Apo Dios, di mangipabi'ah ay ha\"in, ya He\"a ya anggay di mahapul'uh enggana. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS73_27","020_73_27","PSA","73","27","27","Mu hanan tatagun man'ug ay He\"a ya milahhinda, ya nan adi umunud ay He\"a ya ubahom dida. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS73_28","020_73_28","PSA","73","28","28","Mu ha\"in ya pohpohdo' an mimiddum ay He\"an na'abbagbagtun Dios ti He\"ay Apu' hi ihi'uga', at hiyaat un'u ul'ulgudon an amin nan aat di ina'inatmu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS74_1","020_74_1","PSA","74","1","1","Heten psalm ya maskil an intudo' Asaph. Anaad ahan ta inganuy da'mih enggana, Apo Dios? Undan punnonngom nan bumubungtam ay da'min tatagum? ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS74_2","020_74_2","PSA","74","2","2","Nomnomom an da'mi nan pento'muh tatagum hidin penghana an da'miy himpangapuh binaliwam hidin nihbutanmi, ya adim aliwan ad Jerusalem an numbabluyam hitun luta! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS74_3","020_74_3","PSA","74","3","3","Un adya ihamadmun tigon nan numpa\"in danen buhulmu ti nidugah an inamindan pina\"i nan gina'uh nan Timplum. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS74_4","020_74_4","PSA","74","4","4","Ya wah didan tumanu'u' nan buhulmuh nan Timplum an dumalat di nangabakanda, ya hina\"adda nan bantiladah mangipa'innilah nan nangabakanda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS74_5","020_74_5","PSA","74","5","5","Ya hay tigawda ya umatdah nan linala'in mumpalngoh hinan ayiw hi inalahan an hay wahay palngohda, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS74_6","020_74_6","PSA","74","6","6","ya nungwahayda ya nummattilyuda an amin nan nal'altian an dedeng, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS74_7","020_74_7","PSA","74","7","7","ya pinuulanda nan Timplum, ya pinuhidan nan lugal an pundayawan ay He\"a. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS74_8","020_74_8","PSA","74","8","8","Ya hay ninomnomda goh ay alyonday, “Pa\"ion tu'un amin, at pinuulandan amin nan lugal an pundayawanmin He\"a an Dios hinan babluy!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS74_9","020_74_9","PSA","74","9","9","Ya ten mi'id di pangitiganmih un da'mi baliwan, ya mi'id an amin nan propeta, at mi'id di nanginnilah gutud di duminngan ten ma'ama'at. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS74_10","020_74_10","PSA","74","10","10","Anuud mah nin di pangidinngan daten buhul an mamihupihul ay He\"a, Apo Dios? Unmu dan iyabulut di pamahipahiwandan He\"ah enggana? ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS74_11","020_74_11","PSA","74","11","11","Anaad ta adi da'mi badangan an mid alyonan moltaom dida ta mun'a'ubahda? At pogpogom ni' dida! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS74_12","020_74_12","PSA","74","12","12","Mu He\"a damdamay alimi, Apo Dios, an nete\"ah din penghana ta engganad ugwan, ya He\"ay gun namaliw ay da'mi! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS74_13","020_74_13","PSA","74","13","13","Ya He\"a goh nangodwah danum hi baybay an dumalat nan nidugah an abalinam, ya inamehmuy atata'ot an animal hinan baybay ti gimmi'muy uluna! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS74_14","020_74_14","PSA","74","14","14","Ya nunggumi'mu goh nan ulun nan alyondan Leviathan, ya nun'ipa'anmuh nan a'animal hinan mapulun! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS74_15","020_74_15","PSA","74","15","15","Ya limmum di danum hinan obob ya hinan ginnaw, ya tindu'mu nan danum hinan o\"ongol an wangwang an din agguy ahan natnatdu'. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS74_16","020_74_16","PSA","74","16","16","Ya He\"ay nunlumuh nan patal ya nan mahdom, ya inhinam nan potang ya nan bulan hinan awadanda, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS74_17","020_74_17","PSA","74","17","17","ya He\"a goh di nangiyammah nan igad an pogpog tun luta, ya limmum di tiyalgaw ya nan lawang. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS74_18","020_74_18","PSA","74","18","18","Mu adya nomnomom ni', Apo Dios, nan gun pangaba'abatlan nan buhul ay He\"a ti nidugah di pamihuldan He\"a, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS74_19","020_74_19","PSA","74","19","19","ya adim ni' ahan du'gon daten mid abalinanan tatagum hinan aton nan atata'ot an buhul ay dida, ya adim ni' aliwan an mipaligligat nan tatagum hi enggana. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS74_20","020_74_20","PSA","74","20","20","Ya nomnomom din intulagmun da'mi ti ten nunhinap hitun lutay gun mangamangat hi nun'appuhi. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS74_21","020_74_21","PSA","74","21","21","Ya adim ni' abuluton di abainan danen maligligatan ta danen nun'awotwot ya nan maligligatan di mangipabagtun He\"a. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS74_22","020_74_22","PSA","74","22","22","At ihi'almu ni', Apo Dios, ta atom di pohdom hi ma'at ta ipadinongmu nan ato'atondan He\"a ti adya nomnomom an abigabigat ya gun da'a pahapahalon hinan mungngohoy an tatagu! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS74_23","020_74_23","PSA","74","23","23","Ya adim aliwan nan namadngopadngol nan buhulmun He\"a an dumalat nan bungotda ti nidugah di ngohoydan He\"a! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS75_1","020_75_1","PSA","75","1","1","Heten psalm ya kantan intudo' Asaph, ya hay intud'ana ya nan ap'apun di muntudtuduh kanta, ya hay tunena ya “Adiyu Pa\"ion.” Munyaman amin He\"a, Apo Dios, ya gunmi ibaag di aat di abalinam ya nan nidugah an umipanoh'an ina'inatmu! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS75_2","020_75_2","PSA","75","2","2","Ya inalim di, “Waday gintud'uh punhumalyaa', ya nahamad ya ma'andong di panumalya'. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS75_3","020_75_3","PSA","75","3","3","Ya wa ay ta umalyog tun luta ya wumogwog nan tataguh ta'otda mu halimuna' nan pognad tun luta ta munnonong. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS75_4","020_75_4","PSA","75","4","4","Ya alyo' hinan mungngoy di, Ipogpogyun mumpahiya! Ya alyo' goh hinan nun'appuhiy ugaliday, Adiyu ipahiyay abalinanyu, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS75_5","020_75_5","PSA","75","5","5","ya adiyu nomnomon hi un ayu nabagtu ya un Ha\"in, ya ipogpogyu nan malgom an hapihapitonyu.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS75_6","020_75_6","PSA","75","6","6","Immannung an nan munhumalya ya adi malpuh nan buhu'an di algaw, unu hinan a'unugan di algaw, unu hinan mapulun ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS75_7","020_75_7","PSA","75","7","7","ti anggay hi Apo Dios di munhumalya, at okod Hiyan mangipanuh hi un numbahol di tagu unu agguy. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS75_8","020_75_8","PSA","75","8","8","Ya inodnan Apu tu'uy howo' an mangipa'innilah panumalyaanah nan mangamangat hi nappuhi, ya henen howo' ya napnuh nan na\"apgot an bayah an hiyah ne bungotna. Ya ihiitna ta inumon an amin nan tatagun nun'appuhiy pangatnah engganay un matidtidan. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS75_9","020_75_9","PSA","75","9","9","Mu ha\"in ya gun'u ipa'innilay aat di amaphod Apo Dios, ya gun'u ikantay anabagbagtuna an Dios an nan dinayaw din hi Jacob. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS75_10","020_75_10","PSA","75","10","10","Ya ipadah'uy abalina' an mamogpog hinan abalinan nan tatagun nun'appuhiy pangatda ti kulugo' an udman Apo Dios di abalinan nan tatagun umunud ay Hiya. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS76_1","020_76_1","PSA","76","1","1","Heten psalm ya kantan intudo' Asaph, ya hay intud'ana ya nan ap'apun di muntudtuduh kanta, ya matukalan hinan instrumenton way gadengna. Hi Apo Dios ya nundongol ad Judah, ya nidugah an me'gonan di ngadanad Israel. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS76_2","020_76_2","PSA","76","2","2","Ya hay nunhituwana ya ad Jerusalem hidih nan Duntug an Zion, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS76_3","020_76_3","PSA","76","3","3","ya nun'ipungnah di din mun'elat an panan nan buhulna, ya ta\"on din hapiawda, ya hanggapda, ya an amin din gina'un di mi'gubat. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS76_4","020_76_4","PSA","76","4","4","Nidugah ahan di anabagbagtum, Apo Dios, ya un nan mun'aphod an aduntuduntug an nido'lan di a'animal! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS76_5","020_76_5","PSA","76","5","5","Ya inabakmu nan mun'abi'ah an tindaluda ta nunhamhammiy gina'uda, ya ad ugwan ya nun'atoyda, at mi'id mahkay hulbin nan bi'ahda ti adida usalon nan almasda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS76_6","020_76_6","PSA","76","6","6","Ya un ammuna nan nangihingalam ay dida, O Dios an dayawon din hi Jacob, ya himbumagga ya nun'atoy din numpuntakay ya kabayuda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS76_7","020_76_7","PSA","76","7","7","At hiyah ne attigana, Apo Dios, an nidugah an mata'tan'a, at mi'id di way abalinanan He\"ah un'a bumungot! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS76_8","020_76_8","PSA","76","8","8","Ya hidin nangipa'innilaam hidid abuniyan an mahumalya nan tataguh tun luta an dumalat nan baholda ya dimminong an amin din tatagu ti nunheglay ta'otda ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS76_9","020_76_9","PSA","76","9","9","ti humalyaom nan nun'appuhiy pangatda ta ibaliwmu nan mipaligligat an tataguh tun luta. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS76_10","020_76_10","PSA","76","10","10","Ya immannung an wa ay ta bumungot'ah nan tatagu ya hiyay dumalat hi ipabagbagtuam, ya nan na'angang an namadah hinan bungotmu ya umunudda mahkay ay He\"a. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS76_11","020_76_11","PSA","76","11","11","At ipa'annungyun aton nan intulagyun Apo Dios an dayawonyu, ya umidat ayun tataguh nan abablubaluy hi adawyun Hiyan mata'tan ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS76_12","020_76_12","PSA","76","12","12","ti mi'idonay tulid nan a'ap'apu, ya pata'tona nan a'alih tun luta. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS77_1","020_77_1","PSA","77","1","1","Heten psalm ya kantan intudo' Asaph, ya hay intud'ana ya hi Jeduthun an ap'apun di muntudtuduh nan kanta. Inhamad'un nunluwalu, Apo Dios, ya enlot'u ta way atom an mangngol ta badangana'. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS77_2","020_77_2","PSA","77","2","2","Ya hidin maliligatana' ya nunluwalua' ay He\"a, ya intata'nang'uy ngamay'un den limmanablabin limmuwaluwalua', mu tagwan an adi ahan lumenggop di nomnom'u. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS77_3","020_77_3","PSA","77","3","3","Ya wa ay ta ninomnom da'a, Apo Dios, ya munlilia', mu unat goh ato' hene ya ma'abak di nomnom'u. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS77_4","020_77_4","PSA","77","4","4","At ten unna' timmu'al an agguy'u ahan inim'imit, ya nidugah di lungdaya', at unna' pumeggepeggeng, hiyanan mid inat'un nunluwalu, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS77_5","020_77_5","PSA","77","5","5","ta omod un'u ninomnom'u din numbino'ob'on an mun'aphod an na'at hidin nadnoy. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS77_6","020_77_6","PSA","77","6","6","Ya heden nahdom ya kimmantakantaa' ya nanginomnoma' hitun ma'ma'at hi ad ugwan ya inali' hi nomnom'uy, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS77_7","020_77_7","PSA","77","7","7","“Undan inaynayunmu, Apo Dios, an gun manginganuy ay ha\"in? Unna' mah adi ahan igohgohan ay He\"a? ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS77_8","020_77_8","PSA","77","8","8","At hiyah te mah di pogpog nan adi malumluman an pamhodmun ha\"in? Ya unmu mah goh adi ipa'annung din intulagmu? ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS77_9","020_77_9","PSA","77","9","9","Un mah inaliwam an Dios nan nidugah an homo'mu? Ya un mah nan bungotmuy dumalat hi nangipogpoganah nan ama'ahhimo'mu?” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS77_10","020_77_10","PSA","77","10","10","Ya intuluy'un nunnomnom, ya inali' mah di, “Hay nonomnomo' ahan ya nan punnononnongan Apo Dios an na'abbagbagtu!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS77_11","020_77_11","PSA","77","11","11","At adi' al'alliwan din ina'inatmu, O Apo Dios, an din umipanoh'an gunmu inat hidin nadnoy, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS77_12","020_77_12","PSA","77","12","12","ya ten adi ma'ma\"aan hi nomnom'u dade nan ina'inatmu, ya gunda mipapanomnom hi enggana. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS77_13","020_77_13","PSA","77","13","13","O Apo Dios, He\"a ya na'ahhamad di pangatmu, ya mi'id ah udum hi dios an nipaddung ay He\"an Diosmi! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS77_14","020_77_14","PSA","77","14","14","Ti He\"a ya anggay di way abalinanan mangat hi umipanoh'a, ya impattigmuh nan tataguh nan abablubabluy di aat nan nidugah an abalinam, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS77_15","020_77_15","PSA","77","15","15","ya binaliwam nan tatagum an nan holag da Jacob ay Joseph an dumalat nan bi'ahmu ya nan nidugah an abalinam. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS77_16","020_77_16","PSA","77","16","16","Ya unat goh paddungnay tinnig da'ah nan danum, O Apo Dios, ya nidugah di ta'otda, ya ta\"on nan mun'aluhung an baybay ya womogwogdah ta'otdan He\"a. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS77_17","020_77_17","PSA","77","17","17","Ya hemmelong nan bunut, ya enlotnay udan, ya gun mun'idul ad daya, ya gun umila'ilat goh, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS77_18","020_77_18","PSA","77","18","18","ya pimmuo' an niddum hidin gunna umidulan, ya gun benangan nan ilat an amin tun luta, ya immalyog tun luta. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS77_19","020_77_19","PSA","77","19","19","Ya ene'wam hinan baybay, at indalanmuh din danum an nidugah di dalluyuna ta bimmad'ang'ah nan dammangna, mu adi mattig nan gopa'mu, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS77_20","020_77_20","PSA","77","20","20","ya impangulum nan tatagum an umat hi kalnilu, mu da Moses ay Aaron di nanalimun ay dida. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS78_1","020_78_1","PSA","78","1","1","Heten psalm ya maskil an intudo' Asaph. Da'yun i'ibba, donglonyu nan itudtudu', ya igongahanyun ingaon nan hapito' ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS78_2","020_78_2","PSA","78","2","2","ti hay ulgudo' ya nan nipa\"el ta innilaonyuy aat din agguy na'innilah din penghana ta nangamung ad ugwan ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS78_3","020_78_3","PSA","78","3","3","an nan na'ulgud an dengngol tu'u, ya na'innilaan tu'u an hiyanay inulgud din o'ommod tu'u. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS78_4","020_78_4","PSA","78","4","4","At adi tu'u ipo\"oy date hinan imbabaluyda ta innilaon nan holagdah awni nan nidugah an ina'inat Apo Dios, ya nan abalinana, ya nan inatnan umipanoh'a. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS78_5","020_78_5","PSA","78","5","5","Hi Apo Dios di nangidat hinan Tugunah din ommod tu'un hi Jacob, ya indatnay Uldin hidin o'ommod tu'uh did Israel ta itudtududah nan imbabaluyda, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS78_6","020_78_6","PSA","78","6","6","ya ta innilaon goh nan mehnod an holagda, ta way itududa goh hinan holagda an uwanin agguy nitungaw, ya ta hi pidwa ya itududa goh hinan holagda nan Uldin. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS78_7","020_78_7","PSA","78","7","7","Ya manu ay umat hinay ma'at ta way atondan mangehdol goh ay Apo Dios, ya ta adida al'alliwan nan ina'inatna, ya ta gunda goh inaynayun an aton nan inyuldina, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS78_8","020_78_8","PSA","78","8","8","ya ta adida umat hidin o'ommoddan adida ahan matugun ti ngumhayda an tatagu ti agguyda inunud nan Tugun Apo Dios, ya agguyda goh kinulug Hiya. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS78_9","020_78_9","PSA","78","9","9","Ya umatdah nan holag Ephraim an immuy ni'gubat an ta\"on hi unda enegtom di gina'uda an umat hinan panada mu unat goh wan mete\"ay gubat ya limmayawda ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS78_10","020_78_10","PSA","78","10","10","ti agguyda ahan inunud nan intulag Apo Dios ay dida, ya agguyda goh inunud nan inyuldina, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS78_11","020_78_11","PSA","78","11","11","ya inaliwanda nan immipanoh'an gun inat Apo Dios an gunna impattig ay dida. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS78_12","020_78_12","PSA","78","12","12","Ya do'ol goh di gunna impattig hidin o'ommoddah nangatanah nan umipanoh'ah din wadandah ad Zoan hidid Egypt, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS78_13","020_78_13","PSA","78","13","13","ya nunhiyanona nan danum hinan Mumbolah an Baybay ta ay nun'ida'lig hi numpinangngel ta way inatdan bimmad'ang. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS78_14","020_78_14","PSA","78","14","14","Ya nan mapatal hidin gunda numbaatan ya waday ma'ugtul an bunut an nunlidum ay didan gun mangipangpanguluh owonda, ya nan mahdom ya waday apuy ad daya ta dilaganay owonda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS78_15","020_78_15","PSA","78","15","15","Ya binhina din daplah hinan mapulun ta bimmuhu' di do'ol an danum an umat hinan obob an adi matdu' ta way ininumda, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS78_16","020_78_16","PSA","78","16","16","at do'ol ahan nan danum, at ay wangwang an immayuh hinan daplah. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS78_17","020_78_17","PSA","78","17","17","Ya undaat goh inyal'allan nangipabungot ay Apo Dios an na'abbagbagtuh din wadandah nan mapulun ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS78_18","020_78_18","PSA","78","18","18","ti tinapnganda goh hi Apo Dios hidin numbagandah nan numbino'ob'on hi ma'an an pohpohdondan onon. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS78_19","020_78_19","PSA","78","19","19","Ya nappuhiy nanapitdan Apo Dios ti nunlilidan inaliday, “Undan tuwali way abalinan Apo Dios an mangidat hi onon tu'uh tun mapulun?” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS78_20","020_78_20","PSA","78","20","20","Ya inalida goh di, “Immannung an pinaguhna din daplah, ya bimmuhu' nan do'ol an danum an gun umayuh an umat hinan wangwang, mu undan way abalinanan munlumuh tinapay ya dotag hi onon tu'u?” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS78_21","020_78_21","PSA","78","21","21","Ya unat goh dengngol Apo Dios henen inalida ya ma'abbungot, at limmunay apuy ta genhobna nan holag Jacob an tatagud Israel ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS78_22","020_78_22","PSA","78","22","22","ti mi'id di pangulugdan Apo Dios, ya agguyda ene'kod di panalimunanan dida. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS78_23","020_78_23","PSA","78","23","23","Mu ta\"on ya minandalnad daya ta mibughul nan pantaw ad abuniyan ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS78_24","020_78_24","PSA","78","24","24","ta nun'agah nan ma'an an ma'alih manna ta way ononda, at indatnan dida nan ma'an an nalpud abuniyan, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS78_25","020_78_25","PSA","78","25","25","at impa'anah nan tataguy onon di a'anghel, ya nidugah an do'ol nan ma'an an nun'ogahna, at inanda ta nun'abhugda! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS78_26","020_78_26","PSA","78","26","26","Ya hennag goh Apo Dios nan tuyup an nalpuh appit di buhu'an nan algaw, ya nan oha goh an tuyup an nalpuh appit hi agwan hi un hagangon di buhu'an di algaw ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS78_27","020_78_27","PSA","78","27","27","ta impituyupna nan do'ol ahan an hamuti an umat hi ado'ol di panag hinan pingit di baybay, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS78_28","020_78_28","PSA","78","28","28","ya nun'ogahna din ay hamutih nan wadan di abungdan tulda, ya an amin hinan nunlene'woh hinan numpuntuldaanda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS78_29","020_78_29","PSA","78","29","29","At nanganangan din tatagu ta nangamung unda nun'abhug ti indat Apo Dios an amin nan amnawandan onon, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS78_30","020_78_30","PSA","78","30","30","ya unat goh wan nahenglada ta u'munonda din angunuh an inya'ameldan onon ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS78_31","020_78_31","PSA","78","31","31","ya ma'abbungot hi Apo Dios ay dida, ya numpatoyna din nun'atulid an linala'in holag Israel ya din mun'abi'ah an ungungan mumpangilog. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS78_32","020_78_32","PSA","78","32","32","Mu ta\"on hi un umat hinay na'at hinan udumnan dida mu numbaholda damdama, ya ta\"on hi unda tinnig nan numbino'ob'on an umipanoh'an inatna mu agguyda damdama kinulug Hiya. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS78_33","020_78_33","PSA","78","33","33","At hiyaat unna pinogpog di pi'taguandah tun luta, ya nunligatona didah nidugah. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS78_34","020_78_34","PSA","78","34","34","Ya unat goh nun'ipapatoy Apo Dios din udumnan dida ya hiyay dimmalat hi nanapulandan Hiya ta muntutuyudah baholda, ya hi Apo Dios mahkay di haggungonda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS78_35","020_78_35","PSA","78","35","35","Ya ninomnomda mahkay an Hiyay punhi'uganda, ya Hiyay na'abbagbagtun mamaliw ay dida. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS78_36","020_78_36","PSA","78","36","36","Mu un pangpang'ali din hinapitdan Apo Dios ti unda Hiya linayahan hinan inalidah atonda ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS78_37","020_78_37","PSA","78","37","37","ti undan tuwali nihamad di pangulugdan Hiya, ya adida goh ipa'annung an unudon din intulagna. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS78_38","020_78_38","PSA","78","38","38","Mu ta\"on ya ma'ahhimo' hi Apo Dios, at hemmo'na dida damdama ti inaliwanay baholda, ya agguyna inubah dida. Ya unna ene'edpol di bungotnan dida ti gun na'uyah ta manghan di na'at hi nappuhin dida. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS78_39","020_78_39","PSA","78","39","39","Ti ninomnomnan dida ya unda tagu ya anggay an umatdah nan maluh an tuyup an un maluh ya na'ubah. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS78_40","020_78_40","PSA","78","40","40","Ya gunda din'ug Hiyah din wadandah nan mapulun, at gunda impalungdaya Hiya. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS78_41","020_78_41","PSA","78","41","41","Ya gunda tinapngatapngan Hiya, ya gunda din'ug Hiya an me'gonan an Dios nan holag Israel. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS78_42","020_78_42","PSA","78","42","42","Ya naliwanda nan aat di abalinanan namaliw ay didah nan buhuldan nangipaligligat ay dida ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS78_43","020_78_43","PSA","78","43","43","ya din nangatanah nan numbino'ob'on an umipanoh'ah din wadandad Egypt hinan lugal hi ad Zoan. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS78_44","020_78_44","PSA","78","44","44","Ti numbalinonah dala din danum hi wangwang ya ginnaw ad Egypt, at adi ahan mabalin hi ma'inum. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS78_45","020_78_45","PSA","78","45","45","Ya limmuna goh di do'ol an lalog ya din nidugah an do'ol an tu'a' an nangipaligligat ay dida, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS78_46","020_78_46","PSA","78","46","46","ya nun'im'iman din do'ol ahan an begeh ya dudun an amin di inhabalda, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS78_47","020_78_47","PSA","78","47","47","ya nun'ogahnay o\"ongol an dalallu ta numpa\"inan amin din intanomdan greyp ya figs an ma'alih sicamor, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS78_48","020_78_48","PSA","78","48","48","ya ta\"on nan bakada ya numpatoy nan dalallu, ya numpatoy goh nan ilat di kalniluda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS78_49","020_78_49","PSA","78","49","49","Ya hidin bimmoholan Apo Dios hinan i'Egypt ya impuhaynan diday nidugah an bungotna, at hennagna din a'anghelna ta pinaligligatda dida. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS78_50","020_78_50","PSA","78","50","50","At impuhayna nongkay nan nidugah an bungotnan dida, ya agguyna inadyuwan di nitaguan nan i'Egypt, at impiyuynay dogoh ta numpundogohda, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS78_51","020_78_51","PSA","78","51","51","ya nun'ipapatoyna nan papangpangullun linala'in holag di i'Egypt an diday holag di pamilyan Ham. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS78_52","020_78_52","PSA","78","52","52","Ya initnudna nan tataguna an umat hinan na'uyug an kalnilu, ya hinalimunana didah nan mapulun. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS78_53","020_78_53","PSA","78","53","53","Ya hinalimunana dida ta agguyda timma'ot, mu nun'addumona din danum hinan Mumbolah an Baybay, at numpunlonong din namdug ay dida. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS78_54","020_78_54","PSA","78","54","54","Ya impadutu'na din tataguna ta nangamung unda nidatong hinan nilahhin an babluy an nitulag hi midat ay dida an hiyah ne babluy hi inabakna an dumalat nan abalinana. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS78_55","020_78_55","PSA","78","55","55","Ya numpakakna din tatagun tono' an numpunhitun nen babluy hi dimmatngan nan tataguna, ya ginogodwana ta impiyapongnah nan holag Israel ta banohda. Ya numpunhituwona didah di ta hiyay babluyda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS78_56","020_78_56","PSA","78","56","56","Ya ta\"on un umat hinay inatna mu gunda damdama tinapngan hi Apo Dios an nabagbagtu, ya binoholda goh, ya agguyda inunud nan Uldina. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS78_57","020_78_57","PSA","78","57","57","At umatdah din o'ommoddah din penghanan din nan'ug ay Apo Dios, ya umatda goh hinan napiku an buhug di pana an adi mehdol. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS78_58","020_78_58","PSA","78","58","58","Ya impabungotdah Apo Dios an dumalat nan nangiyammandah din pun'onngan, at nidugah di immamohanah din inyammadan bulul an dinayawda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS78_59","020_78_59","PSA","78","59","59","Mu unat goh tinnig Apo Dios henen inatda ya nidugah di bimmungtana, at din'ugna ahan nan holag Israel, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS78_60","020_78_60","PSA","78","60","60","ya ingnganuyna dida, ya tinaynana nan Tuldan Abung an nihinanad Shiloh hidin niddumanah nan tataguna. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS78_61","020_78_61","PSA","78","61","61","Ya inyabulutnay nangilayawan nan buhuldah nan Kahon an Nittuwan di Uldin, at adida mahkay hapiton nan a'al'alyan Apo Dios hi ad Israel. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS78_62","020_78_62","PSA","78","62","62","Ya nidugah di bimmungtanah nan tataguna an ay tawidna, at ingnganuyna dida ta numpatoy nan binuhulda dida. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS78_63","020_78_63","PSA","78","63","63","At nun'atoy din ungungan linala'ih din nunggugubatanda, at mi'id di inahawan nan binabai. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS78_64","020_78_64","PSA","78","64","64","Ya numpatoyda goh din papadi, mu nan a'ahawadan nun'abalu ya agguy niyabulut an ibilanda dida. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS78_65","020_78_65","PSA","78","65","65","Ya la'tot ya inhi'al Apo Dios an paddungnay umat hinan nonollo', ya numbugaw an umat hinan na'abbutong an lala'in himbumagga ya nabangon. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS78_66","020_78_66","PSA","78","66","66","At inabakna nan buhulna, ya nun'iwa'atna didah nan adagwin babluy ta binaina didah enggana. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS78_67","020_78_67","PSA","78","67","67","Ya din'ugna nan holag Joseph, ya agguyna goh pinili nan holag Ephraim ti hiyay ohah nan holag Joseph, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS78_68","020_78_68","PSA","78","68","68","ti hay pinilina ya nan holag Judah, ya nan Duntug an Zion di pento'nah pohpohdonah ihinana. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS78_69","020_78_69","PSA","78","69","69","At hidiy nangipiyammaanah nan Timplunan ata'nang an umat hinan ata'nang an duntug, ya na'ahhamad an umat hi nihamadan tun luta an adi malumluman hi enggana. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS78_70","020_78_70","PSA","78","70","70","Ya hi David an mumpahpahtul hinan kalniluy pento'na ta hiyay baalna ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS78_71","020_78_71","PSA","78","71","71","ta umat hi inatnan mumpahtul hinan kalnilu di atonan manalimun hinan tatagunan holag Israel ti diday immannung hi tatagun Apo Dios. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS78_72","020_78_72","PSA","78","72","72","At inhamad David an nangipapto' ay dida ti pinapaddungnay nangatnah nan hinohhan dida. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS79_1","020_79_1","PSA","79","1","1","Hete ya psalm an intudo' Asaph. O Apo Dios, nan tatagun nalpuh nan numbino'ob'on an babluy an agguy kimmulug ya ten inameh da'mi, ya penlohda tun babluy an banohmu, ya ten pinuhida nan me'gonan an Timplum, ya numpa\"ida nan a'abu'abung hitud Jerusalem, at pimmuhi ahan. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS79_2","020_79_2","PSA","79","2","2","Ya nun'ipahbatday odol din baalmun numpatoydah nan hamuti, ya nan odol di udum ya impa'andah nan atata'ot an animal hi inalahan. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS79_3","020_79_3","PSA","79","3","3","Ya nan dalan din tatagun nun'atoy ya hino'napana nan lutad Jerusalem, ya mi'id ah na'angang hi mataguh mangilubu' hinan nun'atoy. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS79_4","020_79_4","PSA","79","4","4","At nan tatagun wah nan nunlene'woh hinan wadanmi ya gun da'mi hinhannulon, ya gun da'mi abatlan. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS79_5","020_79_5","PSA","79","5","5","O Apo Dios, unmu dan inaynayun nan bungotmun da'mih mid pogpogna? Ya undan adi duminong nan annelmu an umat hi apuy an adi madmaddop? ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS79_6","020_79_6","PSA","79","6","6","Hay pangipuhayam hinan nidugah an bungotmu ya nan Hentil an adi mange'gon ay He\"a ya nan babluy an bo'on He\"ay dayawonda ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS79_7","020_79_7","PSA","79","7","7","ti numpatoyda nan tatagum, ya numpa\"ida tun babluymu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS79_8","020_79_8","PSA","79","8","8","Ya bo'on da'mi ni' di pangiballoham hinan bahol din o'ommodmi, mu hom'on ni' da'mi ti ten agogohgoh ami ahan! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS79_9","020_79_9","PSA","79","9","9","Badangan da'mi ni', O Apo Dios, ta mi'id al'alin da'mi, ya elwang da'mi ta mabaliwan ami, ta way atom an ma'ul'ulgud, ya aliwam ni' nan baholmi ta way ipabagbagtuam. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS79_10","020_79_10","PSA","79","10","10","Ta mi'id lummuh pangalyan udot nan agguy kimmulug an bunag ay da'miy, “Hay wadan mah nan Diosdan mamaliw ay dida?” At punnaudom ni' an mangiballoh ta tigonmiy awit din numpatoydan baalmu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS79_11","020_79_11","PSA","79","11","11","Donglom ni' di alengeng nan nun'abalud an i'ibbami ti nahahapit an mapatoyda, mu nidugah di abalinam, at baliwam dida ta mibo'tandah nan baludan. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS79_12","020_79_12","PSA","79","12","12","O Apu, iballohmuh mumpapituh nan tatagun nunhituh nan heneggonmi an gun namahapahal ay He\"a ta mapahalda goh. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS79_13","020_79_13","PSA","79","13","13","At da'min immannung an tatagum an ay kalnilum an ipapto'mu ya munyaman amin He\"ah enggana, ya ta\"on un nan holagmin mitungaw hi udum di algaw ya inaynayunmin ul'ulgudon nan ipabagbagtuam! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS80_1","020_80_1","PSA","80","1","1","Hete ya psalm an intudo' Asaph, ya hay intud'ana ya nan ap'apun di muntudtuduh kanta, ya hay tunena ya “Tulag an Habhabung an Lilies.” He\"an Pahtul nan holag Israel an mangipangpanguluh nan holag Joseph ya donglom ni' tun iluwalumin He\"a an inumbun hinan numbattanan nan duwan anghel an ma'alih cherubim, ya mumpattig'ah ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS80_2","020_80_2","PSA","80","2","2","nan holag da Ephraim, ya hi Benjamin, ya hi Manasseh ta ipattigmu ni' nan nidugah an abalinam, ya umali'a ta baliwan da'mi. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS80_3","020_80_3","PSA","80","3","3","Haggungon ni' goh da'mi, O Dios, ya ipattigmu nan pamhodmun da'mi, at mabaliwan ami! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS80_4","020_80_4","PSA","80","4","4","O Apo Dios an na'abbagbagtu, uya'anah bimmubungtam hinan luwalun nan tatagum? ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS80_5","020_80_5","PSA","80","5","5","Nan paddungnay impitanudmun dida ya nan nunlungdayaanda, ya nan lugwada di hiyay impa'inummun dida, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS80_6","020_80_6","PSA","80","6","6","ya henen inatmun da'mi ya ten hinhannulon da'mih tun tatagun heneggonmi, ya gun goh da'mi aba'abatlan hinan buhulmi. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS80_7","020_80_7","PSA","80","7","7","Haggungon ni' goh da'mi, O Dios an nidugah di abalinana, ya ipattigmuy pamhodmun da'mi, at mabaliwan ami! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS80_8","020_80_8","PSA","80","8","8","Ya umat amih nan greyp an inuwalmud Egypt ta indalhinmu an intanom hinan adagwin luta an numpakakmu nan tatagun bimmabluy hidi ta da'miy nihukat. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS80_9","020_80_9","PSA","80","9","9","Ya leneneham nan babluy, ya pinaphodmu ya un da'mi iyuy an ihinah di, ya ten linumhod di lamutmi, at nunhinap ami mahkay hitun babluy an indatmu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS80_10","020_80_10","PSA","80","10","10","Ya himmapang henen intanommu, at linidumana nan aduntuduntug, ya ta\"on nan pa\"ongol an cedar ya lenengbawan nan hapangna. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS80_11","020_80_11","PSA","80","11","11","Ya immatam nan hapangnah dih nan baybay, at nan pa'attubun hapangna ya lenengbawanda nan Wangwang an Euphrates. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS80_12","020_80_12","PSA","80","12","12","Mu anaad nin ta numpa\"im nan nunlene'woh an allupmi ta omod un an amin nan way maluh ya nun'akawda nan bungan di greyp? ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS80_13","020_80_13","PSA","80","13","13","Ya tigom adya an paddungnay nun'a'an nan laman ya nan udumnan a'animal nan intanommin greyp, ya nun'igatinda goh! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS80_14","020_80_14","PSA","80","14","14","O Apo Dios an na'abbagbagtun wad abuniyan, al'alu'onmi He\"a ni' ta tigom tun aatmi! Ya uhdungan da'mih nad abuniyan, ya ihamadmun tigon ta igohgoham tun ay greyp! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS80_15","020_80_15","PSA","80","15","15","Ya hinalimunam tun intanommu an ten dimmo'ol di hapangna, ya nidugah di bi'ahda ti hinalimunam ya binaliwam dida! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS80_16","020_80_16","PSA","80","16","16","Mu ten nun'alngoh ya nun'oghob tun greyp, at ten mun'a'ubahda an dumalat nan bumungotmuh nangihingalam ay dida. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS80_17","020_80_17","PSA","80","17","17","Ya ipapto'mu ni' nan pento'mun tatagum an pohpohdom an din hinalimunam an intanom, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS80_18","020_80_18","PSA","80","18","18","ta way atonmin adi mahkay man'ug ay He\"a, at pabi'ahon da'mi ta way atonmin gun munluwalun He\"a. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS80_19","020_80_19","PSA","80","19","19","O Apumin Dios an na'abbagbagtu, haggungon ni' goh da'mi ta ipattigmun da'mi nan pamhodmu, at mabaliwan ami! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS81_1","020_81_1","PSA","81","1","1","Hete ya psalm an intudo' Asaph, ya hay intud'ana ya nan ap'apun di muntudtuduh kanta, ya hay stylena ya gittith. Ikantaan tu'uh Apo Dios ti umipa'amlong an mangipabi'ah ay ditu'u, at olton tu'un mangit'u' hi pundayaw tu'un Hiya an Dios Jacob! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS81_2","020_81_2","PSA","81","2","2","At ete\"ayun mungkanta, ya tukalonyu nan tambourine ya nan maphod di gangohna an lyre ya alpa. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS81_3","020_81_3","PSA","81","3","3","Ya ipagangohyu nan talampet hinan Akayangan di Bulan ya nan tumabaana goh hinan gutud di algaw di behta tu'u ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS81_4","020_81_4","PSA","81","4","4","ti hiyah ne ohah nan uldin hi mahapul an aton tu'un holag Israel an inyuldin nan Dios Jacob. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS81_5","020_81_5","PSA","81","5","5","Ya inyuldinah ne ta way unudon nan holag Joseph hidin nakakandad Egypt an hiyah ne din nangngolanmih nan hapit an agguymi na'awatan ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS81_6","020_81_6","PSA","81","6","6","an inalinay, “Len'ah'u nan madamot an impipi'ugyu, ya pinogpog'u nan papangdonanyuh nan madamot an bahkit. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS81_7","020_81_7","PSA","81","7","7","At hidin na'unglanyu ya numpahmo' ayu, ya binaliwa' da'yu, ya tembal'u da'yuh din wada' hidih nan ma'ugtul an mangmangitit an bunut. Ya agguy nadnoy ya tinapnga' di pangulugyuh din wadanyud Meribah. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS81_8","020_81_8","PSA","81","8","8","At da'yun tatagu' ya ihamadyun donglon tun pamadan'un da'yu! O Israel, maphod ni' hi unyu ihamad an donglon! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS81_9","020_81_9","PSA","81","9","9","Ma'ahhapul an adiyu dayawon nan bulul, ya adiyu goh dayawon nan dios di udum an babluy! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS81_10","020_81_10","PSA","81","10","10","Ti Ha\"in ya anggay hi Apo Dios hi immannung an Diosyuh nangibaliw ay da'yud Egypt ta enekak'u da'yu, at Ha\"in di pun'adawanyuh badang hi un way mahapulyu, at umannung an idat'un da'yu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS81_11","020_81_11","PSA","81","11","11","Mu nan tatagu' an holag Israel ya agguyda inunud din inali' ay dida ti unna' at goh din'ug ay dida. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS81_12","020_81_12","PSA","81","12","12","At okodda ta atonda nan pohpohdondan aton, ya nan itugunda ya hiyay unudonda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS81_13","020_81_13","PSA","81","13","13","Gulatna ahan ta donglona' ay da'yun tatagu' an holag Israel ta unudonyu nan pohdo' hi atonyu ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS81_14","020_81_14","PSA","81","14","14","at punnaudo' an ipa'abak nan buhulyu ta diday pangidalhina' hinan pummolta' ay da'yu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS81_15","020_81_15","PSA","81","15","15","Ta hanan bumobohhol ay Ha\"in ya dayawona' mahkay an dumalat di ta'otda, mu nan moltada ya mi'id di apogpogana. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS81_16","020_81_16","PSA","81","16","16","Mu da'yu ya nan ma\"aphod an ma'an di ipa'an'u, ya pa'inuma' da'yuh nan danum di iyu'an an ma'allameeh an nalpuh nan daplah ta nangamung hi un ayu mahengla.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS82_1","020_82_1","PSA","82","1","1","Hete ya psalm an intudo' Asaph. Hi Apo Dios di mumpapto' hi un ma'amung nan mumpumpapto' ti Hiyay waday biyangnan manumalyan didan a'ali, ya gogobelnadol, ya huhuwis an waday nipaddungandan Hiya an Dios an alyonan diday, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS82_2","020_82_2","PSA","82","2","2","“Anuud nin di pangidinnganyuh nan nibahhaw an panumalyayu ti un at goh nan tatagun nappuhiy pangatday pangipangngilanyu? ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS82_3","020_82_3","PSA","82","3","3","Unyuat ni' baliwan nan tatagun mid abalinandan umat hinan nguhu, ya nan nun'awotwot, ya nan munhapul hi badang! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS82_4","020_82_4","PSA","82","4","4","At hay mahapul hi badanganyu ya nan nun'awotwot ya nan munhapul hi badang ta baliwanyu didah nan aton di nappuhiy pangatdan tagu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS82_5","020_82_5","PSA","82","5","5","Mu da'yun munhumalya ya mid ahan di inilayun mumpanuh, ya adi da'yu goh ma'awatan ti mibahhaw di pamanuhyu, at hiyanan adi maphod di ma'ma'at hitun luta. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS82_6","020_82_6","PSA","82","6","6","At hiyanan inali' di, Umat ayun Apo Dios ti da'yuy imbabaluy nan na'abbagbagtu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS82_7","020_82_7","PSA","82","7","7","Mu da'yu ya matoy ayu an umat ayuh tagu damdama, ya mapogpog di nitaguanyun umat hinan udumnan ap'apun mumpapto'.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS82_8","020_82_8","PSA","82","8","8","At ihi'almu ni', Apo Dios, ta ipapto'mun ipanuhmu nan tataguh tun luta ti He\"ay ad hakup an amin hitun tatagun Hentil! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS83_1","020_83_1","PSA","83","1","1","Heten psalm ya kantan intudo' Asaph. O Apo Dios, adi'a ni' umu'ugong! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS83_2","020_83_2","PSA","83","2","2","Ti un adya tigom an daden mi'bohhol ay He\"a ya bumubungotda, at iyal'allanah nan mangabohol ay He\"a an ngohoyon da'a. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS83_3","020_83_3","PSA","83","3","3","Ya waday nili\"ud an hinahapitdah nappuhih atondah nan tatagum an pa'appohpohdom, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS83_4","020_83_4","PSA","83","4","4","ya hiyah te hinanapitda: “Umuy tu'u pumpatoy an amin nan holag Israel ta mi'id ah ma'angang hinan babluyda ta ma'aliwan nan ngadan Israel hitun luta!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS83_5","020_83_5","PSA","83","5","5","Ya inabulut daden nunhahapit nan hinahapitdan atondan da'yu ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS83_6","020_83_6","PSA","83","6","6","an danen nunhahapit ya nan holag Edom, ya nan holag Ishmael, ya nan holag Moab, ya nan holag Hagar, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS83_7","020_83_7","PSA","83","7","7","ya nan holag Gebal, ya nan holag Ammon, ya nan holag Amalek, ya nan iPhilistia, ya nan tatagud Tyre. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS83_8","020_83_8","PSA","83","8","8","Ya niddum goh nan i'Assyria an din namadang hinan holag Lot. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS83_9","020_83_9","PSA","83","9","9","At mahapul an atom din inatmuh nan iMidian ya din inatmu goh ay da Sisera ay Jabin hidih nan Wangwang an Kishon, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS83_10","020_83_10","PSA","83","10","10","an numpatoymu didad Endor, at nun'apitay di lamohda, at ayda galut hitun luta. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS83_11","020_83_11","PSA","83","11","11","Hay atom hinan a'ap'apuda ya umat hidin inatmu ay da Oreb ay Zeeb, ya numpatoymun amin nan imbabaluy nan a'ali an umat hi inatmu ay da Zebah ay Zalmunna ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS83_12","020_83_12","PSA","83","12","12","an din nangaliy, “Polhon tu'u nan lutan Apo Dios ta hakupon tu'u!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS83_13","020_83_13","PSA","83","13","13","O Apo Dios an dayawo', pun'iwa'atmu didan ay da hupu', ya pun'iyaddibmu didan ayda dugi. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS83_14","020_83_14","PSA","83","14","14","An umat goh hinan apuy an manghob hinan bubulung, ya umat goh hinan munggeladaw an apuy hi mihunul hinan duntug, at gumiyab. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS83_15","020_83_15","PSA","83","15","15","Ya pata'tom didah nan mabi'ah an puo' ta mumpangalayawda, ya impata'otmu didah nan mun'apalin udan, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS83_16","020_83_16","PSA","83","16","16","ya bainom didah nidugah ta engganah un da'a haggungon ta mundayawdan He\"a, Apo Dios. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS83_17","020_83_17","PSA","83","17","17","Ya pun'abakmu dida ta way atondan tuma'ot hi enggana, ya mun'atoyda an nidugah di bainda ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS83_18","020_83_18","PSA","83","18","18","ta way panginnilaanda an He\"a ya anggay di ma'alih Dios, ya He\"a ya anggay di na'abbagbagtun mumpapto' an amin hitun luta. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS84_1","020_84_1","PSA","84","1","1","Hete ya psalm an intudo' nan linala'in holag Korah, ya hay intud'anda ya nan ap'apun di muntudtuduh kanta. Ya hay stylena ya gittith. Nidugah an ma\"aphod nan Timplu an ihinam, Apo Dios an nidugah di abalinana! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS84_2","020_84_2","PSA","84","2","2","At hiyaat un'u pa'appopohdon ya ihihi'al an umuy hidih nan Timplum ta umuya' an mungkantah nan pun'amlonga' ay He\"an Dios an matattagu tuwali. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS84_3","020_84_3","PSA","84","3","3","Ya ta\"on nan budeng ya pippiwong ya umuydan mangammah agabandah di ta hidiy pun'itlugandah nan wadan di pun'onngandan He\"a, Apu an nidugah di abalinanan Ali' ya Dios'u. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS84_4","020_84_4","PSA","84","4","4","Ya mipadenol nan wah din nihinah nan Timplum ti gunda ikankantay pundayawdan mangipabagbagtun He\"a. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS84_5","020_84_5","PSA","84","5","5","Ya mipadenol goh nan tatagun He\"ay pangededenolandah alpuwan di bi'ahda ya munnonomnom an umuy hinan Timplum. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS84_6","020_84_6","PSA","84","6","6","Ti heden aluhandah nan Hadog an Baca ya hin'alina ya un mumpanga'ayuh di danum hinan obob, ya umudan, at mun'apnu nan ginnaw hi danum. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS84_7","020_84_7","PSA","84","7","7","Ya heden pundaldalananda ya gun ma'ud'udman di bi'ahda an mundalan an umuy ad Zion ta nangamung unda dumatong hidid Zion ta tigon da'a, Apo Dios. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS84_8","020_84_8","PSA","84","8","8","O Apo Dios an nidugah di abalinana an Dios Jacob, donglom ni' di luwalu', ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS84_9","020_84_9","PSA","84","9","9","ya halimunam ni' ta wagaham nan alimin mangipapto' ay da'mi. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS84_10","020_84_10","PSA","84","10","10","Immannung an ta\"on un ohay algaw di pundayawan ay He\"ah nan Timplum ya nabalbalul ya un nan hinlibun algaw. Ya on'onaynah un hay tamu' ya unna' mun'adug hinan pantaw di Timplum ya un nan idduman hinan abung di nappuhiy pangatna. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS84_11","020_84_11","PSA","84","11","11","Ti He\"a, Apu, di patalmi ya baliwmi, ya He\"a goh di mangidat hi wagah ya ahaphapitanmi, ya nidadaan'an mangidat hi mun'aphod hinan mangun'unud hinan pohdom. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS84_12","020_84_12","PSA","84","12","12","O Apu an nidugah di abalinana, mawagahan nan mangehdol ay He\"a! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS85_1","020_85_1","PSA","85","1","1","Hete ya psalm an intudo' nan linala'in holag Korah, ya hay intud'anda ya nan ap'apun di muntudtuduh kanta. Impattigmuy homo'muh tun lutam, Apo Dios, ya binadangam goh nan holag Jacob ta pinumhod di aatda mahkay. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS85_2","020_85_2","PSA","85","2","2","Ya inaliwam an amin di nappuhin inat nan tatagum, at hinaniam an amin di baholda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS85_3","020_85_3","PSA","85","3","3","Ya inaliwam din nidugah an bungotmu, ya pinogpogmu din boholmu goh ay dida. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS85_4","020_85_4","PSA","85","4","4","At haggungon ni' da'mi, Apo Dios an baliwmi, ya idinongmu ni' an bumobohhol ay da'mi. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS85_5","020_85_5","PSA","85","5","5","Unmu mah inaynayun di bungotmun da'mih enggana? Unmu mah ahan adi pogpogon ya adi idinong nan bungotmun da'mih enggana? ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS85_6","020_85_6","PSA","85","6","6","Un da'miat ni' idatan hi bi'ahmi ta ipa'amlongmu nan tatagum at nonongnan ulgudonmiy amaphodmu? ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS85_7","020_85_7","PSA","85","7","7","At ipattigmu nan nidugah an pamhodmun da'mi, Apo Dios, ya baliwan goh da'mi! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS85_8","020_85_8","PSA","85","8","8","Ya inhamhamad'un dengngol din inalin nan Ap'apu an Dios ti intulagna an mi'id ah al'alih nan tatagunah unda inaynayun di pangunudandan Hiya. At hiyanan adi tu'u mahkay aton di nappuhi. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS85_9","020_85_9","PSA","85","9","9","At immannung an dedennonan mamaliw hinan tatagun mange'gon ay Hiya, at hay maphod di ma'ulgu'ulgud hitun babluy tu'u. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS85_10","020_85_10","PSA","85","10","10","Ya mun'unnudan ay nan pamhod hinan nahamad an pangat at hay ma'at ya mihamad di ugali, ya waday lenggop. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS85_11","020_85_11","PSA","85","11","11","At nan makulug an pangat ya hitun lutay attigana, ya nan nahamad an pamanuh ya malpud abuniyan. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS85_12","020_85_12","PSA","85","12","12","Immannung an hi Apo Dios ya ipaphodna tun nitaguanmi, at pumhod di bungan nan itamumih tun babluymi. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS85_13","020_85_13","PSA","85","13","13","Ya nan nahamad an ugalinay ipattigna, at nahamad di itudunah unudon tu'u. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS86_1","020_86_1","PSA","86","1","1","Hete ya luwalun David. Donglom ni', Apo Dios, ta tabolom tun luwalu' ti mid abalina', at mahapul'uy badangmu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS86_2","020_86_2","PSA","86","2","2","Halimunana' ta mid ma'at ay ha\"in ti un'unnuda' ay He\"a, at baliwana' ti ha\"in an baalmu ya He\"ay pange'koda' an Dios'u. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS86_3","020_86_3","PSA","86","3","3","Hom'ona' ni', Apu, ti ten abigabigat ya gunna' munluwalun He\"a. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS86_4","020_86_4","PSA","86","4","4","Idatmu ni' di amlong'u, Apu, ti He\"ay pange'koda' hi nitagua'. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS86_5","020_86_5","PSA","86","5","5","O Apu, He\"a ya ma\"aphod di aatmu, ya nidadaan'a an mangaliw hi bahol, ya nidugah di pamhodmun amin hinan munluwalun mumpabadang ay He\"a. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS86_6","020_86_6","PSA","86","6","6","Ihamadmu ni' ta donglom tun luwalu', Apo Dios, ya atom ni' nan iyal'alu\"uh pun'adawa' hi badangmu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS86_7","020_86_7","PSA","86","7","7","Ya He\"ay gun'u pumpabaddangan hi un way nappuhih ma'at ay ha\"in ti inila' an abulutom nan ibaga'. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS86_8","020_86_8","PSA","86","8","8","Immannung an mi'id ahan hinan udumnan dios di umat ay He\"a, Apu, ya mi'id ah oha ay didah mangat hi umipanoh'a an umat hinan inatmu! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS86_9","020_86_9","PSA","86","9","9","Ya an amin nan atagutaguh tun lutan limmum ya munhippidan mundayaw ay He\"a, O Apu, ya ulgudonday ahaphapitam ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS86_10","020_86_10","PSA","86","10","10","ti anggay He\"ah nidugah di abalinanan mangat hi umipanoh'a, ya He\"a ya anggay di immannung an Dios. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS86_11","020_86_11","PSA","86","11","11","At itudum, O Apu, nan aatmun ha\"in ta nan immannung an itudum di hiyay unudo', ya badangana' ta un'unnuda', ya waday ta'ot'un He\"a. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS86_12","020_86_12","PSA","86","12","12","Ti nalpuh tun puhu' tun hapito' an a'al'alyam, Apu an Dios'u, ya ulgudo' di ahaphapitam hi enggana ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS86_13","020_86_13","PSA","86","13","13","ti nidugah di pamhodmun ha\"in, at ten binaliwana' ta matagua'. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS86_14","020_86_14","PSA","86","14","14","O Apo Dios, daten tatagun mumpabagtu ya ten buhulona', ya nan adi mangngol ya patayona', ya danen tatagu ya adida pohdon an innilaon di aatmu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS86_15","020_86_15","PSA","86","15","15","Mu inila', Apu, an He\"ay Dios an ma'aggohgoh ya ma'ahhimo, ya adi'a ag'agan bumungot ti nidugah di pamhodmu, ya adim ibahhaw nan inalim. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS86_16","020_86_16","PSA","86","16","16","At haggungona' ni', ya hom'ona', ya idatmuy bi'ah'u an baalmu, at baliwana' an lala'in imbaluy di babain baalmu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS86_17","020_86_17","PSA","86","17","17","Ya ipattigmuy panginnilaan hinan amaphodmun ha\"in ta mabainanda nan tatagun mamohol ay ha\"in ti He\"a, O Apo Dios, di namadang ya nangal'alu' ay ha\"in. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS87_1","020_87_1","PSA","87","1","1","Heten psalm ya kantan intudo' nan linala'in holag Korah. Ya heden me'gonan an duntug di pinilin Apu tu'uh numbalinonah babluyna, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS87_2","020_87_2","PSA","87","2","2","ya pa'appohpohdonan mihinah ad Jerusalem ya un nan udumnan babluy nan holag Jacob. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS87_3","020_87_3","PSA","87","3","3","At hiyaat un do'ol di mun'aphod an na'ulgud hi aat nan babluy Apo Dios. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS87_4","020_87_4","PSA","87","4","4","Ya iddum'u ad Egypt ya ad Babylon hi un'u itudo' di ngadan nan babluy an nanginnilah aat'u, ya daten babluy an ad Philistia, ya ad Tyre, ya ad Sudan ya alyon nan tataguh di an nihakupdad Jerusalem ti nitungawdah di. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS87_5","020_87_5","PSA","87","5","5","Ya hay ulgudondah aat ad Zion ya alyonday, “Heten tagu ya heden tagu ya hidiy napu'agana!” Ya makulug an hi Apo Dios an na'abbagbagtu ya wagahana dida. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS87_6","020_87_6","PSA","87","6","6","Ya bilangon Apo Dios di ngadan nan tatagunah nan pangitud'ana, ya inalinay, “Heten tagu ya ad Jerusalem di napu'agana.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS87_7","020_87_7","PSA","87","7","7","At nan tatagun wah di ya nan muntuktukal ya manayawda an iyamlongdan ikankantay, “Hituy alpuwan an amin di awagahan tu'u!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS88_1","020_88_1","PSA","88","1","1","Heten psalm ya kantan intudo' nan lala'in holag Korah an hi Heman an hina' Ezra, ya hay intud'ana ya nan ap'apun di muntudtuduh kanta. Ya duway stylena ti mahalath leannoth di oha ya maskil di oha. O Apo Dios an Dios an namaliw ay ha\"in, He\"ay gun'u punluwaluwan hi abigabigat ya amahdomahdom, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS88_2","020_88_2","PSA","88","2","2","at donglom ni' nan iluwalu' ay He\"a ta badangana' ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS88_3","020_88_3","PSA","88","3","3","ti ten nidugah an maligligatana' hinan do'ol an nappuhin ma'ma'at ay ha\"in, ya ten un ay magadyuh goh di ataya'. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS88_4","020_88_4","PSA","88","4","4","At ten midduma' ay daten munhood hi ilubu'anda ti ten mi'id bi'ah'u, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS88_5","020_88_5","PSA","88","5","5","ya umata' hinan nun'atoy an mid nomnomda an umat hinan napatoy ya nilubu' an inaliwam, at adim mahkay halimunan. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS88_6","020_88_6","PSA","88","6","6","Ya impiyuya' hinan ma'alluhung an bitu an helong ahan di bunolna. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS88_7","020_88_7","PSA","88","7","7","Ha\"in di nangipuhayam hinan nidugah an bungotmun paddungnay unna' nun'iloblob hinan lobong, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS88_8","020_88_8","PSA","88","8","8","at hiyanan nuntaynana' hidin nahamad an liligwa', ya ten an aminda ya pahiwona' ay dida, at paddungnay unna' nabalud, at mid ato' an lumayaw. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS88_9","020_88_9","PSA","88","9","9","Ya ten adi tummig tun mata' ti mamaphung hi lugwa' an dumalat nan punlungdayaa'. Ya gun'u itata'nang di ngamay'un munluwalun He\"ah abigabigat. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS88_10","020_88_10","PSA","88","10","10","Undan nin nan nun'atoy di pangipattigam hinan atom an umipanoh'a? Ya undan goh mabalin an bumangon nan nun'atoy ta ipabagbagtu da'a? ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS88_11","020_88_11","PSA","88","11","11","Un mah mabalin an ul'ulgudon nan nun'atoy an wah nan lubu' di aat nan nidugah an pamhodmu? Ya nan lugal an wadan di punligatan ya undan goh mabalin an ul'ulgudonday aat nan anahamad di pangatmu? ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS88_12","020_88_12","PSA","88","12","12","Ya undan mabalin an tigon nan wah helong ya inul'ulgudda nan umipanoh'an atom? Ya undan goh ma'ulgud nan aat di anahamad di ugalim hidid dolom an nihinan nan dimminong di nomnomda? ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS88_13","020_88_13","PSA","88","13","13","Mu ha\"in, Apu, ya gunna' mumpabaddang ay He\"a, ya gunna' munluwaluh ahelhehelhelong. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS88_14","020_88_14","PSA","88","14","14","Anaad ahan, Apu ta inganuya' ay He\"a? Ya anaad ta adi'a mumpattig ay ha\"in an un'a mipopo\"oy? ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS88_15","020_88_15","PSA","88","15","15","Nete\"ah din a'unga' di nunholholtapa' an hi'ihi'itangan di ataya', at himmigaa' ahan an nange'edpol hinan ligat'uh nummoltam ay Ha\"in. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS88_16","020_88_16","PSA","88","16","16","Nan nidugah an bungotmuy nangipaligligat ay ha\"in, ya nan pana'ta'atotmuy mangubah ay ha\"in. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS88_17","020_88_17","PSA","88","17","17","Ya unna' linili'ub hi abigabigat hinan mangipaligligat ay ha\"in an umatdah nan danum an hene'noba'. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS88_18","020_88_18","PSA","88","18","18","At hiyanan nuntaynana' hidin liligwa' ya din pamilya', at anggay nan helong hi na'angang hi ibba'. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS89_1","020_89_1","PSA","89","1","1","Heten psalm ya maskil an intudo' Ethan an holag Ezra. Ikankanta' nan nidugah an pamhodmu, Apo Dios an mi'id di pogpogna, ya gun'u ipa'innila nan adi mibahbahhaw an pangatmuh nan aholaholag hi enggana. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS89_2","020_89_2","PSA","89","2","2","Ya inila' an nan nidugah an pamhodmu ya minaynayun hi enggana, ya nihamad an adi mibahbahhaw nan pangatmu an umat hi anahamad nan pumpapto'am ad abuniyan an adi mapogpog. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS89_3","020_89_3","PSA","89","3","3","Ya ni'tulag'a ay David an baalmu ya nan pento'mu an tatagum ti inalim di, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS89_4","020_89_4","PSA","89","4","4","“Hay holagmuy mun'alih enggana, ya ipapto\"u ta minaynayun di pun'ap'apuwandah enggana.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS89_5","020_89_5","PSA","89","5","5","Nan numbino'ob'on an wad abuniyan ya ulgudonday ina'inatmun umipanoh'a, O Apu, ya ta\"on nan a'anghelmu ya ulgudonda goh nan gunmu pangipa'annungan hinan intulagmu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS89_6","020_89_6","PSA","89","6","6","Ti mi'id di nipaddung ay He\"a, Apu, hinan wad daya, ya mi'id goh di nipaddung ay He\"ah me'gonan an ta\"on nan a'anghel. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS89_7","020_89_7","PSA","89","7","7","Ya wa ay goh ta ma'amungda nan a'anghel hinan way hahapitonda ya nidugah an ta'tan da'a, Apo Dios, ya nidugdugah di a'e'gonam ya un an amin nan wah nan nunlene'woh ay He\"a. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS89_8","020_89_8","PSA","89","8","8","O Apo Dios an nidugah di abalinana, undan nin way nipaddung ay He\"a? Immannung an abalinam an aton an amin, ya minaynayun di pumpapto'mu! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS89_9","020_89_9","PSA","89","9","9","Ya ta\"on nan baybay an nundatong ya abalinam an mandalon, ya wa ay goh ta umata'nang nan dalluyun ya padinngom, at tumalenanongda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS89_10","020_89_10","PSA","89","10","10","Ya He\"ay nama\"i ay Rahab, at ay tindalun napatoy, ya dumalat nan nidugah an bi'ahmu ya nun'iwa'atmu nan nangubat ay He\"a. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS89_11","020_89_11","PSA","89","11","11","Immannung an He\"ay ad hakup an amin hinan wad abuniyan ya an amin nan wah tun luta ti He\"ay nunlumun amin ay dida, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS89_12","020_89_12","PSA","89","12","12","ya He\"ay nunlumuh nan buhu'an ya alimuhan di algaw, at ikantaan da'ah nan Duntug an Tabor ya nan Duntug an Hermon, ya mun'am'amlongdah nan pangikantaandah nan aatmu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS89_13","020_89_13","PSA","89","13","13","Ti nidugah di abalinam, Apo Dios, ya mi'id ahan di adim abalinan hi aton! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS89_14","020_89_14","PSA","89","14","14","Nan anahamad di ugalim ya nan adi mibahhaw an panumalyam di pamanuhmuh nan pumpapto'am, ya nan pamhodmu ya nan pangipa'annungam hinan way itulagmu di mangipa'innilan amin hi aatmu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS89_15","020_89_15","PSA","89","15","15","Ya mipa'amlong nan tagun nanginnilah aatmu ti He\"a, Apu, di unudonda, at nan pamhodmuy panalimunmun dida. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS89_16","020_89_16","PSA","89","16","16","At hiyanan iyal'algawdan gun mangulgud hinan nangatmun dida, ya iyamlongda nan mid nipaddunganan nangatmun dida. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS89_17","020_89_17","PSA","89","17","17","Ya He\"ay nangidat hi bi'ahda, at hiyanan nangaba'abakda. At dumalat nan nangatmun maphod ay da'mi ya wada mahkay di abalinanmi. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS89_18","020_89_18","PSA","89","18","18","Ti He\"an Apumiy nahamad an baliwmi, ya He\"a an e'gonan di i'Israel di alimi. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS89_19","020_89_19","PSA","89","19","19","Hidin nadnoy ya numpa'enap'ah nan un'unnud an tatagum, ya inalim ay diday, “Indat'uy bi'ah nan ohan tagun natulid ti Hiyay pinili' ay didan amin an tatagu ta Hiyay mun'ali. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS89_20","020_89_20","PSA","89","20","20","Ya nan baal'un hi David di pento\"u, at hiniitanday ulunah nan nidawat an lana'. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS89_21","020_89_21","PSA","89","21","21","At munnonong di badang'un Hiya, ya idat'u goh di bi'ahna, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS89_22","020_89_22","PSA","89","22","22","ya ta nan mamuhul ay Hiya ya mid ologdan mangabak ay Hiya, ya ta\"on nan nun'appuhiy pangatda ya adida Hiya ipa'ampa. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS89_23","020_89_23","PSA","89","23","23","Ya pun'ipa'abak'un Hiya an amin nan mamuhul ay Hiya, ya numpatoy'u goh an amin nan mamohol ay Hiya. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS89_24","020_89_24","PSA","89","24","24","Ya adi mapogpog nan nahamad an pamhod'un Hiya, ya idat'uy abalinana ta Hiyay gun mangab'abak. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS89_25","020_89_25","PSA","89","25","25","Ya Hiyay pumpapto'o' an mete\"ah nan Baybay an Mediterranean ta engganah nan Wangwang an Euphrates. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS89_26","020_89_26","PSA","89","26","26","At alyonan Ha\"in di, He\"ah Ama, ya He\"ay Dios'uh mamaliw ay Ha\"in, ya nahamad an ihi'uga'. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS89_27","020_89_27","PSA","89","27","27","Ya Hiyay ibilang'uh pangpangulluh imbaluy'u, ya Hiyay na'abbagbagtun ali ya un nan a'alih tun luta. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS89_28","020_89_28","PSA","89","28","28","Ya nan adi malumluman an pamhod'un Hiya ya minaynayun hi enggana, ya nan ni'tulaga' ay Hiya ya adi ahan mapogpog. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS89_29","020_89_29","PSA","89","29","29","Ya nan holagna goh di mahinhinukat an mun'alih engganan umat hi ad abuniyan an mid pogpogna. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS89_30","020_89_30","PSA","89","30","30","Mu gulat ta adi unudon nan holagnay Uldin'u, ya adida goh aton nan niyuldin, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS89_31","020_89_31","PSA","89","31","31","ya gulat goh ta ilahulahda nan Uldin'u, ya adida goh unudon nan immandal'u ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS89_32","020_89_32","PSA","89","32","32","at nidugah di pummolta' ay didan dumalat di baholda, ya punligato' dida goh an dumalat nan ibahhawanda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS89_33","020_89_33","PSA","89","33","33","Mu adi' pogpogon nan pamhod'un David, ya adi' goh ibahhaw an ipa'annung din intulag'un hiya, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS89_34","020_89_34","PSA","89","34","34","ya adi' ahan pa\"ion nan ni'tulaga', ya adi' goh ahan lumonon an ta\"on un ohah nan hinapit'uh din nuntulaganmi. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS89_35","020_89_35","PSA","89","35","35","Ha\"in an me'gonan ya inhapata' hidin ni'tulaga', at adi ahan mabalin hi un'u layahan hi David ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS89_36","020_89_36","PSA","89","36","36","ti minaynayun an nan holagnay mumpapto' hi enggana an umat hinan potang an munnanong ad daya, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS89_37","020_89_37","PSA","89","37","37","ya nihamad nan pumpapto'ana, at munnononnong an umat hinan bulan an nahamad an ihtiguh dih ad daya.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS89_38","020_89_38","PSA","89","38","38","Mu ingnganuymu ya ma'abbungot'ah nan pento'mun ali, at din'ugmu hiya! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS89_39","020_89_39","PSA","89","39","39","At nabahibah din intulagmun hiyan baalmu, at na'aan din haadnan ali ti pimmuhi. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS89_40","020_89_40","PSA","89","40","40","Ya numpa\"im nan allup di babluyna, ya ta\"on nan atata'nang an ihinan di mungguwalya. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS89_41","020_89_41","PSA","89","41","41","Ya an amin din naluh ya nunhamhamda nan gina'uh di, at nan babluy hinan heneggona ya pahipahiwonda hiya. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS89_42","020_89_42","PSA","89","42","42","Ya nangabakom nan buhulnan din nangubat ay hiya ya un at goh hay impa'amlongmu ya nan mamohol ay hiya. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS89_43","020_89_43","PSA","89","43","43","Ya numpikum din gina'udan mi'gubat, at mid hulbida, ya agguymu dida binadangan hidin ni'gubatanda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS89_44","020_89_44","PSA","89","44","44","Ya pinogpogmu goh nan a'e'gonana, ya intapalmuh nan luta din umbunanan mun'ali. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS89_45","020_89_45","PSA","89","45","45","Ya un na'amtang di nun'aliana, ya pinogpogmu, at nidugah di namainmun hiya. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS89_46","020_89_46","PSA","89","46","46","O Apu, anuud di pangipogpogam hi adim pumpattigan ay da'mi? Ya anuud mah di duminngan nan nidugah ahan an bungotmu? ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS89_47","020_89_47","PSA","89","47","47","Nomnomom ni', Apu, an he'he'dod di pi'tagua', ya nomnomom an nan tatagun limmum ya matoydan amin. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS89_48","020_89_48","PSA","89","48","48","Mi'id ahan ah ohah matattaguh enggana ti an amin di tagu ya matoy an mi'id ah adi milubu'. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS89_49","020_89_49","PSA","89","49","49","O Apu, uggoh mah din adi malumluman an nidugah an pamhodmun da'mi tuwali an din intulagmun David an inhamadmun inalim di adim ibahhaw? ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS89_50","020_89_50","PSA","89","50","50","Adim ni' aliwan, Apu, ta tigom tun pamahipahiwandan ha\"in an baalmu ti ten nidugah di pange'edpola' hinan pamahapahalan nan Hentil hitun abablubabluy ay ha\"in. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS89_51","020_89_51","PSA","89","51","51","Ya hiyah te inat nan namuhul ay He\"a, Apu, an namahapahal hinan pinilim an alih nan gunna inat. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS89_52","020_89_52","PSA","89","52","52","At hay maphod ya un hi Apo Dios di idaydayaw tu'uh enggana! Amen. Ipidwa' an alyon di, Amen! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS90_1","020_90_1","PSA","90","1","1","Hete ya luwalun nan baal Apo Dios an hi Moses. O Apo Dios, nete\"ah din penghana ta nangamung ad ugwan ya He\"ay nanalimun ay da'mi. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS90_2","020_90_2","PSA","90","2","2","Ta\"on hidin ami'idan tun duntug unu hidin agguymu nunlumuwan hitun luta ya He\"ay Dios an munnananong an mid di te\"ana ya mid pogpogna! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS90_3","020_90_3","PSA","90","3","3","Ya inalim ay da'min tataguy, “Mumbangngad ayuh nan lutan na'ammanyu!” at immannung an na'at. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS90_4","020_90_4","PSA","90","4","4","Nan hinlibun tawon ay da'mi ya un hin'algaw ay He\"a, ya ad ugga an naluh ya un ay hin'olas hinan mahdom ay He\"a. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS90_5","020_90_5","PSA","90","5","5","Ya un himbumaggay apogpoganmi an un ami ay mun'en'enap, ya umat ami goh hinan holo' an humangaw hinan helhelong, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS90_6","020_90_6","PSA","90","6","6","ya ag'aga ya immongol, mu unat goh mahdom ya nalyaw. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS90_7","020_90_7","PSA","90","7","7","Umat hinay atom an mangubah ay da'mih nan bumungtam, at hiyaat un nidugah di tuma'tanmi. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS90_8","020_90_8","PSA","90","8","8","Ya i'innilam an amin di baholmi an ta\"on un nan nili\"ud an mid nanginnila. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS90_9","020_90_9","PSA","90","9","9","Ya dumalat nan bungotmu ya hemme'he'dod di pi'taguanmi ya umale'alengeng ami, ya mid poto' di gutud hi apogpogan di pi'taguanmi an ay yahyah. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS90_10","020_90_10","PSA","90","10","10","Ya un napitu unu nawalu ya anggay di tawonmih un mabi'ah di odolmi, mu heten pi'taguanmi ya waday lungdaya ya ligat hi holholtaponmi ya anggay, ya napogpog di nitaguanmi. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS90_11","020_90_11","PSA","90","11","11","Ya mid nanginnilah aat nan nidugah an bungotmu ti nan boholmu ya nipaddung hinan pangita'tandan He\"a. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS90_12","020_90_12","PSA","90","12","12","At un ni' at da'mi ituduwan ta nan pohdom di hiyay atonmi eten he'he'dod an ataguanmi. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS90_13","020_90_13","PSA","90","13","13","Apo Dios, adim ni' punnonngon di bumubungtam ay da'mi, mu hom'on at ni' da'mi an tatagum! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS90_14","020_90_14","PSA","90","14","14","Ta hay ipattigmun da'mih abigabigat ya nan mid pogpogna an pamhodmu ta umamlong ami eten nitaguanmid ugwan. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS90_15","020_90_15","PSA","90","15","15","At ipa'amlong da'mi ta mihukat hinan gunmi nunligatan an inyabulutmu, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS90_16","020_90_16","PSA","90","16","16","ya ipattigmun da'min baalmuy nidugah an abalinam hinan imbabaluymi. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS90_17","020_90_17","PSA","90","17","17","O Apo Dios an Apumi, maphod ni' un minaynayun di wagahmun da'mi ta an amin di gunmi aton ya maphod di pumbalinana. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS91_1","020_91_1","PSA","91","1","1","Nan tagun mangiyokod ay Apo Dios an nidugah di abalinana ta Hiyay ehdolnah humalimun ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS91_2","020_91_2","PSA","91","2","2","ya mundenol an mangalih, “Apu, He\"ay okod an mangipapto' ya mangehwang ay ha\"in, ti He\"a ya anggay di Dios'u an pundenola'!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS91_3","020_91_3","PSA","91","3","3","Ya umat ay hinay atom at umannung an baliwan da'an Apo Dios hinan nipo\"oy an hulu ya hinan pumatoy an dogoh ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS91_4","020_91_4","PSA","91","4","4","ti paddungnay hophopan da'ah nan paya'na ta halimunan da'a, ya nan panalimunay paddungnay hapiawmu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS91_5","020_91_5","PSA","91","5","5","At hiyanan mi'id ta'tam hi ma'at ay he\"ah nappuhih nan mahdom unu hinan mapatal, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS91_6","020_91_6","PSA","91","6","6","ya mid goh ta'tam hinan atata'ot an dogoh hinan mahdom unu hinan mapatal. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS91_7","020_91_7","PSA","91","7","7","Ya ta\"on hi un way linibuh mun'atoy hinan way heneggonmu mu mi'id ah nappuhih ma'at ay he\"a. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS91_8","020_91_8","PSA","91","8","8","Ya hay atom ya unmu tigon di amoltaan nan tatagun nun'appuhiy pangatda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS91_9","020_91_9","PSA","91","9","9","Ya gapu ta nan nidugah an na'abbagbagtuy nihi'ugam ya pangedenolam an mangipapto' ay he\"a ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS91_10","020_91_10","PSA","91","10","10","at makulug an melwang'a, ya ta\"on goh nan pamilyam hinan nappuhin ma'ma'at. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS91_11","020_91_11","PSA","91","11","11","Ti honogon Apo Dios nan a'anghelna ta halimunan da'ah an amin an umayam, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS91_12","020_91_12","PSA","91","12","12","ya ta\"on hinan agaham ya odnan da'a ta adi mihuplit di hu'im. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS91_13","020_91_13","PSA","91","13","13","Ya wa ay ta ah'upam nan atata'ot an layon unu cobra ya abalinam an patayon dida. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS91_14","020_91_14","PSA","91","14","14","Ti alyon Apo Dios di, “Halimuna' ya baliwa' nan tagun mangunud ya mamhod ay Ha\"in, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS91_15","020_91_15","PSA","91","15","15","ya wa ay ta mumpabadang ay Ha\"in ya badanga' hiya. Ya baliwa' hiya, ya idat'uy ipabagtu'ana, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS91_16","020_91_16","PSA","91","16","16","ya idat'uy du'du\"oy hi pi'taguana ta engganah unna pohdon, at tigonay panalimun'un hiya.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS92_1","020_92_1","PSA","92","1","1","Heten psalm ya kantan ma'usal hi pundayawan. Ma\"ap'aphod ahan hi un munyaman ya mungkantah pundayaw ay He\"a, Apo Dios an na'abbagbagtu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS92_2","020_92_2","PSA","92","2","2","Ya ipa'innilah awe'wewe'weet nan adi malumluman an pamhodmu ya nan panalimunmuh amahdomahdom. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS92_3","020_92_3","PSA","92","3","3","Ya maphod hi un me'dehhan an mipagangoh nan alpa ya nan lyre hinan pungkantaan. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS92_4","020_92_4","PSA","92","4","4","Apo Dios, ma\"amlonga' hinan do'ol an inatmun ha\"in, at mun'am'amlonga' an mungkankanta ti dumalat nan inatmu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS92_5","020_92_5","PSA","92","5","5","O Apu, nidugah an umipanoh'ay inatmu, ya nunheglan mi'id di nipaddungan di punnomnommu! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS92_6","020_92_6","PSA","92","6","6","Mu nan tatagun mid di nomnomda ya agguyda inila, ya umat goh hinan manangpah an adida ma'awatan, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS92_7","020_92_7","PSA","92","7","7","an ta\"on un dumo'ol nan adi mangngol an umatdah nan holo' ya pumhod di nitaguanda, mu hay ma'at ay didah angunuhna ya ma'ubahdah enggana. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS92_8","020_92_8","PSA","92","8","8","Mu He\"a, Apo Dios, ya munnonong'a, ya mipabagbagtu'ah mi'id di pogpogna! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS92_9","020_92_9","PSA","92","9","9","Ya nan mangubat ay He\"a, Apo Dios, ya mun'atoyda, ya an amin nan mangamangat hi nun'appuhi ya mun'iwa'atda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS92_10","020_92_10","PSA","92","10","10","Mu ha\"in ya indatmuy bi'ah'u an umat hi bi'ah nan atap an manilhig an baka, at nidugah di umamlonga' ti winagahana'. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS92_11","020_92_11","PSA","92","11","11","Ya tinnig'uy na'abakan nan buhul'u, ya dengngol'uy tu'u' hanan nun'appuhiy ugalidah nan na'apputanda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS92_12","020_92_12","PSA","92","12","12","Mu hanan na'na'unnud ya pumhod di nitaguanda an umat hinan ayiw an palma, ya domo'oldan umatdah nan ayiw an cedar hi ad Lebanon. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS92_13","020_92_13","PSA","92","13","13","Ya pumhodda an umatdah nan a'ayiw an nitanom hinan Timplun Apo Dios an Dios tu'u ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS92_14","020_92_14","PSA","92","14","14","an gun bumunga an ta\"on unda nun'ala'ay ti ma'odhol di odolda, ya mumballuy paya'da. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS92_15","020_92_15","PSA","92","15","15","At ipa'inniladay aat Apo Dios an alyonday, “Makulug an amin di aton Apo Dios, ya Hiyay nipaddung hinan batun ihi'ugan tu'u, ya mid ah nibahhawana!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS93_1","020_93_1","PSA","93","1","1","Hi Apo Dios di Ali! Ya nidugah an mid nipaddungan nan pumpapto'na, ya nidugah di abalinana, at inhamadnay nipabunan tun luta an adi ma'iw'iwal. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS93_2","020_93_2","PSA","93","2","2","Ya gun'a tuwali nun'ap'apu, ya wagwada'a tuwalih enggana. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS93_3","020_93_3","PSA","93","3","3","Nidugah di datong ya gongaah nan danum hinan baybay, Apo Dios, ya o\"ongol goh nan dalluyun an malupilupig. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS93_4","020_93_4","PSA","93","4","4","Mu ma'abbi'ah'a, Apo Dios an wad abuniyan, ya un hanan o\"ongol an gumongagongaah an dalluyun hinan baybay! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS93_5","020_93_5","PSA","93","5","5","Apo Dios, nan Uldinmu ya minaynayun an adi malumluman, ya ta\"on nan me'gonan an Timplum ya minaynayun hi enggana. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS94_1","020_94_1","PSA","94","1","1","O Apu an Dios an munhumalyah tatagu, ipattigmuy bungotmuh nan pummoltaam hinan numbahol ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS94_2","020_94_2","PSA","94","2","2","ti He\"ay manumalyah nan atagutaguh tun luta ta iballohmuy ina'inat nan mumpahpahiyan tatagu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS94_3","020_94_3","PSA","94","3","3","Apo Dios, anuud di pamogpogam hinan ato'aton nan nun'appuhiy pangatnan tatagu ta adida mahkay umamlong? ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS94_4","020_94_4","PSA","94","4","4","Ti gunda mumpahpahiyah nan nun'appuhin ina'inatda, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS94_5","020_94_5","PSA","94","5","5","ya diday mangipaligligat hinan tatagum an mangun'unud ay He\"a, Apo Dios. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS94_6","020_94_6","PSA","94","6","6","Ya patayonda goh nan balu, ya nan nguhu, ya ta\"on nan bunag an nihituh tun babluymi! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS94_7","020_94_7","PSA","94","7","7","Ti alyonday, “Undan tigon Apo Dios an nan dayawon Jacob nan nappuhin ato'atonmi?” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS94_8","020_94_8","PSA","94","8","8","Emayaanyun manangpah ya da'yun adi mangngol ti uya'a ya adi ayu manomnoman! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS94_9","020_94_9","PSA","94","9","9","Undan nan nangiyammah inga ya adina donglon? Ya undan nan nangiyammah mata ya adina tigon? ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS94_10","020_94_10","PSA","94","10","10","Ya undan Hiya an munhumalya ya adina moltaon? Ya undan Hiya an muntudtuduh nan tatagu ya mi'id di inilana? ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS94_11","020_94_11","PSA","94","11","11","Inilan Apo Dios an amin di wah nomnom di tatagu, ya inilanan mi'id di hulbin di punnomnomda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS94_12","020_94_12","PSA","94","12","12","At mipadenol nan tatagun tugunom, Apo Dios, ya nan tuduwam hinan Uldinmu, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS94_13","020_94_13","PSA","94","13","13","ya ipadenolmu didah nan gutud di aligligatanda ta engganah adatngan di amoltaan danen nappuhiy pangatdan tatagu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS94_14","020_94_14","PSA","94","14","14","Ti adi ahan inganuy Apo Dios nan tataguna an mipaddung hi banohna, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS94_15","020_94_15","PSA","94","15","15","at mawada mahkay di nahamad an pamanuh, ya hitun a'atan hana ya umamlong an amin nan tatagun nahamad di pangatda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS94_16","020_94_16","PSA","94","16","16","Mi'id ahan di bimmadang ay ha\"in hi nananggaa' hinan tatagun nun'appuhiy pangatda! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS94_17","020_94_17","PSA","94","17","17","Ya gulat hi unna' agguy binadangan ay He\"a, Apo Dios, at immannung an nalpah an nanattoya'. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS94_18","020_94_18","PSA","94","18","18","Mu hidin nangalya' hi magadyuh an ma'abaka' ya binadangana' ay He\"a, Apo Dios, an dumalat nan adi maluman an pamhodmu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS94_19","020_94_19","PSA","94","19","19","Ya wa ay goh ta numanomnoma' ya He\"ay mangipalenggop ya mangipa'amlong ay ha\"in. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS94_20","020_94_20","PSA","94","20","20","Adim abuluton hanan nappuhiy pangatdan a'ap'apu an middum ay He\"a, Apo Dios, ti diday mangiyammah napiku an uldin hi ipaligligatan nan tatagu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS94_21","020_94_21","PSA","94","21","21","Ya muntitilupdan amin an munnomnom hi pangipapatayandah nan tatagun maphod di ugalida, an ta\"on hi un mi'id ah baholda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS94_22","020_94_22","PSA","94","22","22","Mu mundenola' ti ipapto'a' ay He\"a, Apo Dios an Dios'un mipaddung hinan batun ihi'uga'. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS94_23","020_94_23","PSA","94","23","23","At He\"ay mummoltah an amin hinan tatagun nun'appuhiy pangatna ta mun'a'ubahda an dumalat nan nun'appuhin ato'atonda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS95_1","020_95_1","PSA","95","1","1","Umali ayu ta dayawon tu'uh Apo Dios, ya ikanta tu'uy umamlongan tu'un Hiya an umat hi batu an ihi'ugan ya mamaliw ay ditu'u. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS95_2","020_95_2","PSA","95","2","2","At humigup tu'uh nan Timpluna ta ikanta tu'uy punyamanan tu'u ya nan amlong tu'un mundayaw ay Hiya ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS95_3","020_95_3","PSA","95","3","3","ti nidugah di abalinan Apo Dios, ya Hiyay na'abbagbagtun Ali, ya mid di udum hi nipaddung ay Hiya! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS95_4","020_95_4","PSA","95","4","4","Hiyay Ap'apun amin hitun luta, ya ta\"on hinan wad dolom ya hinan aduntuduntug. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS95_5","020_95_5","PSA","95","5","5","Ya an amin di wadah baybay ya hitun luta ya bagina ti Hiyay nunlumun amin. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS95_6","020_95_6","PSA","95","6","6","At aga ta mumpunhippi tu'u ta dayawon tu'uh Apo Dios an nunlumun ditu'u ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS95_7","020_95_7","PSA","95","7","7","ti Hiyay Dios tu'u, ya ditu'uy umat hinan kalnilunan ipapto'na. At ad ugwan ya donglonyuh Apo Dios an alyonay, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS95_8","020_95_8","PSA","95","8","8","“Adi ayu nangohoy ta adiyu iyunnud hidin inat din o'ommodyuh dih nan mapulun ad Meribah ya ad Massah ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS95_9","020_95_9","PSA","95","9","9","ti nginohoya', ya tinapngana' ay dida an ta\"on hi unda gun tinnig din ina'inat'un umipanoh'a. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS95_10","020_95_10","PSA","95","10","10","At heden napat di tawon ya nidugah di bungot'un dida, at inali' di, Daten tatagu ya un ahan mid di nomnomda, ya adida unudon di Tugun'u! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS95_11","020_95_11","PSA","95","11","11","At hiyanan dumalat nan nidugah an bungot'u ya inhapata' an inali' di, Adida ahan umatam hinan babluy an indadaan'un pun'eblayanda!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS96_1","020_96_1","PSA","96","1","1","Ikantaan tu'uh balbalun kantah Apo Dios, at an amin tu'un tataguh tun luta ya ikantaan tu'u Hiya. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS96_2","020_96_2","PSA","96","2","2","At ikanta tu'uy pundayaw tu'un Hiya, ya ipa'innila tu'uh abigabigat nan maphod an inatnan namaliw ay ditu'u. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS96_3","020_96_3","PSA","96","3","3","Ya ipa'innila tu'u goh hinan Hentil hi abablubabluy nan nidugah an anabagtuna ya nan umipanoh'an ina'inatnah nan tatagu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS96_4","020_96_4","PSA","96","4","4","Ti hi Apo Dios ya na'abbagbagtu, at hiyanan idaydayaw tu'u, ya Hiyay e'gonan tu'u ta bo'on nan udum an dios. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS96_5","020_96_5","PSA","96","5","5","Ti hanan dios an dayawon nan Hentil hinan abablubabluy ya un hay inyamman di tagu, mu hi Apo Dios ya Hiyay nunlumud abuniyan. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS96_6","020_96_6","PSA","96","6","6","At wagwadan Hiya nan a'e'gonana ya anabagbagtuna, ya nan nidugah an abalinana ya hidih nan Timplunay attigana. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS96_7","020_96_7","PSA","96","7","7","At da'yun amin an Hentil ya ipabagbagtuyuh Apo Dios, ya e'gonanyuy anabagbagtuna ya nan nidugah an abalinana. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS96_8","020_96_8","PSA","96","8","8","At ulgudonyuy ipabagbagtuan di ngadana, ya iyuyyuh nan Timplunay e'nongyun Hiya. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS96_9","020_96_9","PSA","96","9","9","Ya ditu'un amin an tataguh tun luta ya munhippi tu'un mundayaw ay Apo Dios, ya wumogwog tu'un amin an tataguh tun luta an dumalat di ta'ot tu'un Hiya. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS96_10","020_96_10","PSA","96","10","10","Ya ipa'innila tu'un amin hinan Hentil hinan abablubabluy an hi Apo Dios mahkay di mun'ali! At nahamad di nangipabunanah tun luta an adi ma'iwal ya punhumalyanah nan tatagu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS96_11","020_96_11","PSA","96","11","11","At mun'am'amlong ayun amin an wah tun luta, ya da'yun wad daya, ya da'yun wah nan baybay, ya an amin an matagun wah di, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS96_12","020_96_12","PSA","96","12","12","ya ta\"on nan payaw ya an amin nan nun'itanom hidi ya mun'am'amlongda goh, ya nan a'ayiw hi bubulung ya ahitutu'u'dah amlongda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS96_13","020_96_13","PSA","96","13","13","At mungkantadah umamlongandah umalian Apo Dios an mun'ap'apuh tun luta, at Hiyay mumpanuh hinan tatagu. Ya nahamad di atonan mumpanuh an adina ipangngel di panumalyanah nan tatagu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS97_1","020_97_1","PSA","97","1","1","Hi Apo Dios mahkay di Ali, at mun'am'amlong ayun tataguh tun luta, ya ta\"on nan wah nan adagwin babluy hinan baybay ya mi'yamlong ayu goh! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS97_2","020_97_2","PSA","97","2","2","Nan bunut ya helong di nunle'woh ay Hiya, ya nahamad ya makulug di pumpapto'na. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS97_3","020_97_3","PSA","97","3","3","Ya ipa'alina nan apuyna ta hiyay panghobnah nan napinpinangngel an buhulna, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS97_4","020_97_4","PSA","97","4","4","ya ipa'ilatna ta benanganan amin tun luta, at tigon an amin nan tatagu, ya wumogwogdah ta'otda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS97_5","020_97_5","PSA","97","5","5","Ya mun'a'anang nan duntug an ayda lilin hi unda mi'haggangan ay Apo Dios an Ap'apuh tun luta, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS97_6","020_97_6","PSA","97","6","6","ya ipa'innilan nan wad abuniyan nan nahamad an aatna, at innilaon an amin nan tataguy anabagbagtuna. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS97_7","020_97_7","PSA","97","7","7","At hanan mundayaw hi bulul ya diday mabainan an nan mangipahiya ay danen bulul ti danen diosda ya dayawondah Apo Dios! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS97_8","020_97_8","PSA","97","8","8","Ya donglon nan tatagud Zion, ya umamlongda, ya mi'yamlong goh nan tatagun bimmabluy hinan bababbabluy ad Judah ti dumalat nan nahamad an panumalyam, Apo Dios. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS97_9","020_97_9","PSA","97","9","9","Ti He\"a, Apu, ya nidugah di anabagbagtum hi an amin hitun luta, ya He\"ay na'abbagbagtun amin hinan numbino'ob'on an dios. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS97_10","020_97_10","PSA","97","10","10","Ya da'yun mamhod ay Apo Dios ya du'gonyu nan nun'appuhin ma'at ti halimunana nan tatagun un'unnud ay Hiyah nan malgom an nappuhin aton nan tatagu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS97_11","020_97_11","PSA","97","11","11","Ya nan umunud ay Apo Dios ya mabaliwanda, ya mipa'amlongda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS97_12","020_97_12","PSA","97","12","12","At hiyanan an amin ayun nahamad di pangatna ya umamlong ayu, ya dayawonyuh Apo Dios, ya nomnomonyun Hiya ya anggay di na'ahhamad. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS98_1","020_98_1","PSA","98","1","1","Hete ya psalm. Ikantaan tu'uh Apo Dios hi balbalun kanta an dumalat nan do'ol an inatnan nidugah an umipanoh'a ti nangabak an dumalat nan nidugah an abalinana, ya inabaknay buhulna. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS98_2","020_98_2","PSA","98","2","2","Ya ipattig Apo Dios hinan Hentil hinan abablubabluy hitun lutay nangabakana an dumalat di abalinanan bumaliw ya nan nahamad an pangatna. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS98_3","020_98_3","PSA","98","3","3","Ti agguyna imbahhaw din intulagnah nan holag Israel an pa'appohdona dida, mu ipa'annungna din inalinah pumhodanda. Ya tinnig an amin nan tataguh tun lutay nangabakan nan Dios tu'u. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS98_4","020_98_4","PSA","98","4","4","An amin ayun tataguh tun luta ya it'u'yun mangikantah amlongyun Apo Dios, ya hay kantaonyu ya nan umipa'amlong ay Hiya. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS98_5","020_98_5","PSA","98","5","5","Ya hay ikantayuh ipabagtuan Apo Dios ya tukalonyu nan alpa ta miyunnudan hinan kantayu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS98_6","020_98_6","PSA","98","6","6","Ya iddumyu goh an paganghon nan talampet ya nan tangguyub, ya oltonyun mangikantah pundayawyun Apo Dios an Ali. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS98_7","020_98_7","PSA","98","7","7","Ya ta\"on un nan baybay, ya an amin nan wah din matagu, ya nan luta, ya an amin nan numbino'ob'on an numpunhituh nan luta ya middumdan mi'yamlong, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS98_8","020_98_8","PSA","98","8","8","ya ta\"on goh da'yun wangwang ya tumalpu' ayuh amlongyu, ya immat goh ay da'yun aduntuduntug an mungkanta ayu an dumalat di amlongyu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS98_9","020_98_9","PSA","98","9","9","At mahapul an dayawonyuh Apo Dios ti umalin manumalyah nan tataguh tun luta, ya makulug di atona an adina ipangngel di panumalyana. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS99_1","020_99_1","PSA","99","1","1","Hi Apo Dios di Ali an inumbun hinan pun'ap'apuwanah nan numbattanan di cherubim, at wumogwog nan Hentil hitun luta, ya umalyog tun luta ti nidugah di abalinana. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS99_2","020_99_2","PSA","99","2","2","Nidugah di abalinan Apo Dios ad Zion, ya Hiyay Ap'apun an amin nan babluy hitun luta. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS99_3","020_99_3","PSA","99","3","3","Ya dayawon an amin di tataguy ngadanan madayaw ya umipanoh'a ti me\"gonan ahan Hiya! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS99_4","020_99_4","PSA","99","4","4","He\"an Ali an abalinam an amin ya pa'appohpohdom di ma'andong ya nan makulug an hiyah ne din inatmuh nan holag Jacob ti napapaddung di inatmun dida. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS99_5","020_99_5","PSA","99","5","5","At dayawon tu'u nan Ap'apu an Dios tu'u, ya munhippi tu'uh hinagangna ti nidugah an me'gonan! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS99_6","020_99_6","PSA","99","6","6","Ti ta\"on da Moses ay Aaron an papadina ya hi Samuel an ohah nan baalna ya gunda nunluwalun Apo Dios, ya numpabadangdan Hiya, at binadangana dida. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS99_7","020_99_7","PSA","99","7","7","Ya hidih nan ma'ugtul an bunut hi wadam an Dios ya ni'hapit'an dida, ya dengngolda nan inalim, ya inunudda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS99_8","020_99_8","PSA","99","8","8","Apo Dios an Diosmi, inatmu din imbagan nan tatagum ta nangipattigam an inaliwam di baholda an ta\"on hi unmu minolta didah nan nibahhawanda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS99_9","020_99_9","PSA","99","9","9","At ipabagbagtu tu'uh Apo Dios an Dios tu'u, ya dayawon tu'u Hiyah nan me'gonan an duntugnad Jerusalem ti Hiya an Dios tu'u ya me'gonan! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS100_1","020_100_1","PSA","100","1","1","Hete ya psalm an punyamanan. An amin tu'un tataguh tun luta ya mun'amlong tu'un mungkantah pundayaw tu'un Hiya, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS100_2","020_100_2","PSA","100","2","2","ya umamlong tu'un mundayaw ay Hiya, at it'u' tu'uy pundayaw tu'un Hiya. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS100_3","020_100_3","PSA","100","3","3","Ya innilaon tu'u an hi Apo Dios ya Dios, ya Hiyay nunlumu ay ditu'u, at hakup ditu'u, ya ditu'uy tataguna an paddungnay kalniluna. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS100_4","020_100_4","PSA","100","4","4","Munyaman tu'un Hiyah nan humigupan tu'uh nan pundayawan tu'un Hiyah nan Timpluna, at maphod hi un tu'u munyaman ya ipabagbagtu tu'u Hiya! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS100_5","020_100_5","PSA","100","5","5","Ti hi Apo Dios ya maphod, ya nan pamhodna ya minaynayun hi enggana, ya umat goh hinan atonan mangipa'annung hinan itulagna an minaynayun hi enggana! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS101_1","020_101_1","PSA","101","1","1","Hi David di nangitudo' eten psalm. Ikanta' nan aat di pamhodmu ya nan amakulug di panumalyam, ya ikanta' di pundayaw'un He\"a, Apo Dios. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS101_2","020_101_2","PSA","101","2","2","Ya halimuna' di nitagua' ta adia' mapahpahal. Mu anuud di pamadangam ay ha\"in ta nahamad ya ma'andong di pamapto\"u? ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS101_3","020_101_3","PSA","101","3","3","Ya butiwo' nan nun'appuhin ma'at, ya abohola' nan tatagun adi umunud ay Apo Dios, ya adia' matalam hinan ato'atonda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS101_4","020_101_4","PSA","101","4","4","Ya adia' midmiddum hinan nun'appuhiy pangatnan tatagu, ya ihamad'u ta adi' aton di nappuhi. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS101_5","020_101_5","PSA","101","5","5","Ya wa ay di mangulgu'ulgud hi layah hi aat di ibbanan tagu ya pogpogo', ya umat goh hinan tagun mumpahpahiya. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS101_6","020_101_6","PSA","101","6","6","Ya nan un'unnud ya nan manginaynayun hi umunudandan He\"a, Apo Dios, di middum an mi'hitun ha\"in, ya diday baal'u. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS101_7","020_101_7","PSA","101","7","7","Ya adi' abuluton nan bumalbali an middum an mi'hituh abung'u, ya umat goh hinan munlayah an adi' abuluton an umalidah awada'. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS101_8","020_101_8","PSA","101","8","8","At abigabigat ya gun'u pogpogon nan nappuhiy ugalidan tatagu ta ma'ubahdah tun babluy Apo Dios. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS102_1","020_102_1","PSA","102","1","1","Hete ya iluwalun nan lala'in maligligatan, at wa ay ta adina abalinan nan holholtapona ya pun'ibagana nan ligatnan Apo Dios. Apo Dios, donglom ni' nan iluwalu', ya atom nan odowo' an badang ay He\"a. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS102_2","020_102_2","PSA","102","2","2","Ya adia' ni' du'gon hinan gutud di punluwalua' ta unmuat ni' ihamad an donglon, ya nunnaudom an mamadang ay Ha\"in ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS102_3","020_102_3","PSA","102","3","3","ti ten umat hinan ahu' di a'ubahan di nitagua', ya tun tungal'u ya magbu an umat hi bimmabalan uleng. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS102_4","020_102_4","PSA","102","4","4","At ten munlunglungtuya' an umata' hinan nalyaw an holo', at hiyanan ahihigah angana', ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS102_5","020_102_5","PSA","102","5","5","ya ammunah unna' umale'alengeng, ya la'tot ya na'ung'unga' an mun'attig di tungal'u. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS102_6","020_102_6","PSA","102","6","6","At umata' hi hamutin akup an wah nan mapulun, ya hamutin nunhituh nan nabukawa an babluy. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS102_7","020_102_7","PSA","102","7","7","Ya unna' tumutu'al an umata' hinan hamutin budeng an mun'oh'ohhan numpatpattu' hinan atap di abung. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS102_8","020_102_8","PSA","102","8","8","At padngopadngolana' hinan buhul'uh abigabigat, ya hinhanulona', ya nan ngadan'uy pangidutda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS102_9","020_102_9","PSA","102","9","9","Ya nan dapul di paddungnay itanud'u, ya nan lugwa' di paddungnay inumo' ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS102_10","020_102_10","PSA","102","10","10","ti dumalat nan nidugah an bungotmu, ya paddungnay intapala' hinan adagwin lugal. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS102_11","020_102_11","PSA","102","11","11","At tun nitagua' ya umat hinan ngauh nan mun'a'ahom, ya umata' goh hinan nalyaw an holo'. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS102_12","020_102_12","PSA","102","12","12","Mu He\"a, Apo Dios, ya minaynayun an mid pogpog di pumpapto'am, ya an amin di aholaholag ya gunda nomnomon nan aatmuh enggana! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS102_13","020_102_13","PSA","102","13","13","At ihi'almu ta hom'om ad Jerusalem ti ad ugwan di gutud hi pammo'am hidi, ya ad ugwan di gutud hi intulagmuh pamadangam! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS102_14","020_102_14","PSA","102","14","14","Ti pa'appopohdonmin tatagum henen babluy an ta\"on un nun'apa\"i, ya waday hom'onmi damdama. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS102_15","020_102_15","PSA","102","15","15","Ya an amin nan Hentil hi abablubabluy ya ta'tan da'a, Apo Dios, ya nidugah di pangita'tan an amin nan a'alih tun lutah nan nidugah an abalinam. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS102_16","020_102_16","PSA","102","16","16","At mattig di anidugah di abalinam hi pangipaphodam ad Jerusalem, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS102_17","020_102_17","PSA","102","17","17","ya donglom mahkay nan luwalun nan nun'awotwot an tatagu, ya adim pahiwon nan ibagadan He\"a. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS102_18","020_102_18","PSA","102","18","18","At mahapul an mitudo' hanan na'na'at ta way panginnilaan nan agguy pay nitungaw an holag tu'u ta dayawondah Apo Dios. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS102_19","020_102_19","PSA","102","19","19","Ya umat hituy itudo'yu: “Wah dih Apo Dios hinan me'gonan an wadanad abuniyan an u'uhdungana tun luta, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS102_20","020_102_20","PSA","102","20","20","at dodonglonay alengeng nan nun'ibalud, ya pun'ibo'tana nan magadyuh an mapatoy.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS102_21","020_102_21","PSA","102","21","21","At muntembag ya midayaw di ngadanad Zion hidid Jerusalem ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS102_22","020_102_22","PSA","102","22","22","hinan gutud di a'amungan nan do'ol an tatagun malpuh nan numbino'ob'on an babluy an mundayaw ay Hiya. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS102_23","020_102_23","PSA","102","23","23","Apo Dios, unna' ahan unga', ya pogpogona', ya ho'ho'dodom di pi'tagua'! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS102_24","020_102_24","PSA","102","24","24","Mu nunluwalua' ay He\"a an inali' di, “Apo Dios, adia' ni' agagon an alan ad ugwan ti ten ungaa' ti adia' umat ay He\"a an mattataguh enggana! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS102_25","020_102_25","PSA","102","25","25","Ti hidin penghana ya limmum tun luta, ya ta\"on ad abuniyan ya He\"a goh di nangamma. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS102_26","020_102_26","PSA","102","26","26","Ya ma'ubahdan amin hana, mu He\"a ya minaynayun an wagwada'ah enggana, ya madunutdan amin an umatdah nan lubung ti ubahom an amin hatun limmum ta hukatam hi balu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS102_27","020_102_27","PSA","102","27","27","Mu He\"a ya adi malumluman di aatmu, ya adi goh mapogpog nan tawonmu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS102_28","020_102_28","PSA","102","28","28","Ya nan holag nan tatagum ya minaynayundan He\"a, ya umat goh hinan a'ap'apuda ti halimunam dida.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS103_1","020_103_1","PSA","103","1","1","Hi David di nangitudo' eten psalm. Nahamad an malpuh tun puhu' di pundayawa' ay Apo Dios, ya an amin di abalina' ya ulgudo' di anabagtun nan ngadana! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS103_2","020_103_2","PSA","103","2","2","Ya Hiyay immannung hi dayawo', ya adi' aliwan an amin di inatnan ha\"in! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS103_3","020_103_3","PSA","103","3","3","Ti inaliwanan amin di bahol'u, ya iyadaognan amin di dogoh'u, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS103_4","020_103_4","PSA","103","4","4","ya Hiya goh di mangibaliw ay ha\"in ta matagua', ya adi malumluman di pamhodna ya homo'nan ha\"in. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS103_5","020_103_5","PSA","103","5","5","Ya an amin nan mahapul'uh tun atagu' ya indatna, at hiyaat un heten a'unga' ya mabi'aha' an umat hinan agila. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS103_6","020_103_6","PSA","103","6","6","Hi Apo Dios ya nahamad di panumalyana an adi mipangngel, at adi mipangngel di mihumalyah nan mipaligligat. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS103_7","020_103_7","PSA","103","7","7","Ya impa'innilanan Moses nan pohdonah atonda, ya impattignah nan holag Israel nan nidugah an abalinana. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS103_8","020_103_8","PSA","103","8","8","Hi Apo Dios ya nidugah di homo'na, ya ma'ma'ullay, ya adi mabanbannungot, ya adi mapogpog nan pamhodna. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS103_9","020_103_9","PSA","103","9","9","Ya ihingal ditu'u, mu adina itugtuga, ya adi goh minaynayun di bumubungtana. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS103_10","020_103_10","PSA","103","10","10","Ya wa ay ta moltaon ditu'uh nan pumbaholan tu'u ya miyane'nong an adi mipaddung hinan aat di bahol tu'u. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS103_11","020_103_11","PSA","103","11","11","Ti hay pamhod Apo Dios hinan tagun waday ta'otna ya mundayaw ay Hiya ya nidugah an adi mabalin an malukud an umat hi inata'nang di ad dayah tun luta. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS103_12","020_103_12","PSA","103","12","12","Ya umat goh hinay inatnan nangaliw hi bahol tu'u ti inaana ya intapalnah nan pa\"adagwi an umat hi inadagwin nan buhu'an di algaw ta nangamung di alimuhana. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS103_13","020_103_13","PSA","103","13","13","Ya hay ama'ma'ullay Apo Dios hinan un'unnud ay Hiya ya umat hinan ama'ma'ullay nan ommod hinan imbabaluyna ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS103_14","020_103_14","PSA","103","14","14","ti inilanay aat tu'un hay lutay nalpuwan tu'u. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS103_15","020_103_15","PSA","103","15","15","Nan nitaguan tu'uh tun luta ya he'he'dod an umat hinan holo', ya umat tu'u goh hinan habhabung hinan bubulung an un na'amtang ya nalyaw, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS103_16","020_103_16","PSA","103","16","16","ya immali nan tuyup, ya inyaddibna ta na'utaw, at mi'id di pangitiganda, at ma'aliwandah enggana. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS103_17","020_103_17","PSA","103","17","17","Mu nan tatagun hi Apo Dios di ita'otda ya unudonda ya minaynayun di pamhodnan dida, ya atona goh hinan mahayhaynod an holag di imbabaluydah ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS103_18","020_103_18","PSA","103","18","18","unda unudon nan Uldina, ya atonda goh nan intuguna. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS103_19","020_103_19","PSA","103","19","19","Ya hidid abuniyan di nangihamadan Apo Dios hi ihinanan mumpapto', at hiyanan Hiyay ap'apun an ami'amin! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS103_20","020_103_20","PSA","103","20","20","At da'yun a'anghel ya ulgudonyu nan a'al'alyan Apu tu'u, ya da'yu goh an mun'abi'ah an un'unnud hinan imandalna ya donglonyuy alyona! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS103_21","020_103_21","PSA","103","21","21","Ya da'yun udum an wad abuniyan ya hapitonyu goh di a'al'alyan Apu tu'u, ya da'yun mangat hinan ipatamuna ya unudonyuy alyonan da'yu! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS103_22","020_103_22","PSA","103","22","22","Ya an amin ayun limmuna ya ul'ulgudonyuy a'al'alyana an ta\"on hi un malgom di wadanyuh nan babluy! At hiyanan ha\"in ya pi'yulgud'uy a'al'alyan Apo Dios! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS104_1","020_104_1","PSA","104","1","1","Madayaw'a Apo Dios! He\"an Dios'u ya nidugah di abalinam, at He\"ay mipabagbagtu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS104_2","020_104_2","PSA","104","2","2","Ya nahophopan di odolmuh patal an ay inlubungmu, ya ay tulday ad daya an unmu bene'lag. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS104_3","020_104_3","PSA","104","3","3","Ya hidid daya an alpuwan di udan di nangiyammam hi nunhituwam, ya nan bunut di paddungnay puntakayam, ya mitnud'ah nan tuyup. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS104_4","020_104_4","PSA","104","4","4","Ya mabalin goh an baalom nan tuyup ya nan ilat ta atonday pohdom! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS104_5","020_104_5","PSA","104","5","5","Ya nihamad di nangipabunam hitun luta, at adi ma'el'ewol, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS104_6","020_104_6","PSA","104","6","6","ya pinhungmuh danum an ay linubungam, at ta\"on nan aduntuduntug ya nun'ahe'nobda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS104_7","020_104_7","PSA","104","7","7","Mu unat goh himmingal'a an umat hi idul di nanapitmuh nan danum ya inunudda, at limmayawda ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS104_8","020_104_8","PSA","104","8","8","an immayuhdah nan aduntuduntug ta numpapanguhdah nan nundotal, ya na'amungdah din pento'muh ihinanda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS104_9","020_104_9","PSA","104","9","9","Ya inyamman di igad ta way atondan adi bumahhel, at adida mahkay he'nobon tun luta. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS104_10","020_104_10","PSA","104","10","10","Mu inyammam hi obob nan aduntuduntug, at immayuh nan danum ta immuydah nan ginnaw an numpumbattanan nan buludna ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS104_11","020_104_11","PSA","104","11","11","ta way inumon nan numbino'ob'on an a'animal hinan inalahan, ya ta\"on nan agguy na'inam an dongki. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS104_12","020_104_12","PSA","104","12","12","Ya nan hamuti an numpunhituh nan hapang di ayiw an himmangaw hinan pingit di ginnaw ya ahikakantada. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS104_13","020_104_13","PSA","104","13","13","Impa'alim goh di udan ta danumana nan aduntuduntug, at nawagahan tun luta. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS104_14","020_104_14","PSA","104","14","14","At numpangahangawday numbino'ob'on an holo' an onon di baka, ya impatubuna nan intanom nan tatagu, ya impabungana ta way pangngalandah ononda ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS104_15","020_104_15","PSA","104","15","15","an umat hinan greyp an miyammah bayah an mangipa'amlong hinan tatagu, ya nan lanan di olibon ipa'anlana nan tagu, ya nan ma'an ta way i'ilog di odol. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS104_16","020_104_16","PSA","104","16","16","Ya ta\"on nan nun'itanom an ayiw an ma'alih cedar ad Lebanon ya nadanumanda goh hinan udan, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS104_17","020_104_17","PSA","104","17","17","at hidiy pumbuyaan nan ahamuhamuti, ya ta\"on nan kannaway ya iyammaday buyadah nan bolbol. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS104_18","020_104_18","PSA","104","18","18","Ya nan na'inam an gandeng ya hidih nan ata'nang an duntug di ihinanda, ya nan linagab di punhituwan nan kunihu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS104_19","020_104_19","PSA","104","19","19","Ya limmum goh nan bulan ta panginnilaan hi agtudan di himbulan, ya nan algaw ya inilanay alimuhana. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS104_20","020_104_20","PSA","104","20","20","Ya limmum di helong ta ma'alih mahdom, at wa ay ta hemmelong ya bimmuhu'dan amin nan a'animal hi inalahan ta manganapdah ononda ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS104_21","020_104_21","PSA","104","21","21","an umat hinan layon an gun humeeheel an manganap hi onona an nan limmum an Dios. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS104_22","020_104_22","PSA","104","22","22","Ya wa ay ta na'uy an mawa'ah ya numpumbangngadda an ayda mun'olo' hinan lingab, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS104_23","020_104_23","PSA","104","23","23","mu nan tatagu ya hiyah ne pangete\"andan muntamu ta engganah un mahdom. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS104_24","020_104_24","PSA","104","24","24","Uya'ana, O Dios, an do'ol ahan di limmum hitun luta! Ya manu ay limmum dane ti dumalat nan nidugah an abalinam, at ten nunhinapdah tun luta! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS104_25","020_104_25","PSA","104","25","25","Ya umat goh hinan baybay an pa'addamuna ya pa\"ongol an wah didan amin di do'ol hi numbino'ob'on an ekan an munhituh di an o\"ongol, ya i\"itang di udum. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS104_26","020_104_26","PSA","104","26","26","Ya hidi goh di owon di pupul hinan pumbaatana, ya hidi goh di punhalhallugan nan ongol ya atata'ot an dinosaur an ma'alih Leviathan. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS104_27","020_104_27","PSA","104","27","27","Ya an amin nan limmum ya He\"ay pangedenlandah mangidat hi tanudda, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS104_28","020_104_28","PSA","104","28","28","at nan idatmun dida ya hiyay ononda, ya mundenoldah nan tanudda ti He\"ay nangidadaan. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS104_29","020_104_29","PSA","104","29","29","Mu wa ay ta inganuymu dida ya umod'o'od'odda, ya wa ay ta bangngadom nan lennawada at matoyda, ya mumbangngaddah nan lutan nalpuwanda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS104_30","020_104_30","PSA","104","30","30","Ya malmuday taguh tun luta ti idatam didah lennawada, at umannung an waday hukat di tagu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS104_31","020_104_31","PSA","104","31","31","At maphod ni' hi un minaynayun di a'al'alyam, O Apu, ya munlenot'ah nan limmum! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS104_32","020_104_32","PSA","104","32","32","He\"a ya unmu amangon tun luta at umalyog, ya unmu dapoon nan aduntuduntug ya umahu'! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS104_33","020_104_33","PSA","104","33","33","At hiyaat un ad ugwan an atagu' ya ikankantaa' nan Apu', ya ulgu'ulgudo' nan a'al'alyana an Dios hi engganah ataya'. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS104_34","020_104_34","PSA","104","34","34","Ya ipa'am'amlong ni' nan pundayaw'u Hiya ti Hiyay nalpuwan di amlong'u, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS104_35","020_104_35","PSA","104","35","35","ya maphod ni' hi unna pumpogpog nan nun'abaholan an tataguh tun luta, ya mun'a'ubahda goh an amin di nun'appuhiy pangatna. At hiyanan ha\"in ya ulgu'ulgudo' nan a'al'alyan nan Apu' eten atagu'. Madayaw nan Apu' an Dios! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS105_1","020_105_1","PSA","105","1","1","Munyaman ayun Apo Dios, ya munluwalu ayun Hiya, ya ulgudonyu goh hinan Hentil hi abablubabluy nan ina'inatna! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS105_2","020_105_2","PSA","105","2","2","Ya ikantaanyu Hiya, ya hay ikantayu ya nan a'al'alyana, ya ipa'innilayun amin nan umipanoh'an inatna! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS105_3","020_105_3","PSA","105","3","3","Iyamlongyu nan me'gonan an ngadana, ya iyamlongyuh puhuyuy nan pundayawanyun Hiya an Dios. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS105_4","020_105_4","PSA","105","4","4","Ya hay hapulonyu ya hi Apo Dios ya nan pamaliwna, ya Hiyay gunyu inaynayun an dayawon. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS105_5","020_105_5","PSA","105","5","5","Nomnomonyu nan umipanoh'a an inatna, ya nan inatnan adi abalinan di tagun aton, ya din inatna goh an nunhumalyan ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS105_6","020_105_6","PSA","105","6","6","da'yun holag Abraham an baalna, ya da'yun holag Jacob an pento'na. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS105_7","020_105_7","PSA","105","7","7","Hiyay Apu an Dios tu'u an manumalyah an amin hitun alutaluta, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS105_8","020_105_8","PSA","105","8","8","ya nonomnomonah engga'enggana din intulagna an din intulagnah nan hinlibun aholaholag ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS105_9","020_105_9","PSA","105","9","9","an hiyah ne din intulagnan Abraham, ya din intulagna an inhapatanan Isaac, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS105_10","020_105_10","PSA","105","10","10","ya inhamadna an inyuldin goh ay Jacob ta minaynayun an unudon nan i'Israel hi enggana. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS105_11","020_105_11","PSA","105","11","11","Ya inalinan diday, “Idat'un da'yu nan babluy ad Canaan ta hiyay nahamad hi banohyu.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS105_12","020_105_12","PSA","105","12","12","Ya heden nangalyanan dida ya din a'itang di uyapda an tatagun Apo Dios, ya bunagda an himpampun hi ni'hituwandad Canaan ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS105_13","020_105_13","PSA","105","13","13","ya gunda nuntinnolman hinan numbino'ob'on an babluy, ya nan babluy an nat'onat'on goh di nun'ap'apu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS105_14","020_105_14","PSA","105","14","14","Mu agguy inyabulut Apo Dios an waday mangipaligligat ay dida, at hay inatnan namaliw ay dida ya pinadanana nan a'ali ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS105_15","020_105_15","PSA","105","15","15","an inalinay, “Adiyu aton di nappuhih nan pento\"un baal'u, ya adiyu goh palewahan nan propeta'!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS105_16","020_105_16","PSA","105","16","16","Ya bentel Apo Dios nan babluy ad Canaan, at mi'id ahan ma'an hidi. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS105_17","020_105_17","PSA","105","17","17","Mu waday ohan dida an nangun'unna an immuy ad Egypt an hi Joseph di ngadana an din inihbutda ti inla'uda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS105_18","020_105_18","PSA","105","18","18","Ya imbaludda an binobodday hu'inah kanhel, ya pinate'landay bagangnah gumo' ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS105_19","020_105_19","PSA","105","19","19","ta engganay un nipa'annung din nipa'innilan ma'at, at nan hapit Apo Dios di nangipa'annung an makulug di aat Joseph. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS105_20","020_105_20","PSA","105","20","20","At nunhonag nan ali ta immuyna impibo'tan hi Joseph, ya ta\"on nan mumpapto' hinan tataguh nan abablubabluy ya impibuhu'na goh hinan baludan. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS105_21","020_105_21","PSA","105","21","21","Ya indatnay haad Joseph ta hiyay nangipapto' hinan palasyu, ya hiya goh di nangipapto' an amin hinan gina'un nan ali ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS105_22","020_105_22","PSA","105","22","22","ta hiyay nummandal hinan u'upihyal, ya hiya goh di nangituduh inat nan nun'ala'eng an gun bimmadang hinan ali. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS105_23","020_105_23","PSA","105","23","23","At immuy nan holag Israel an ni'hitud Egypt, ya ni'hitu da Jacob an bunagdah dih nan babluy nan holag Ham. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS105_24","020_105_24","PSA","105","24","24","Ya nunhologon Apo Dios nan tatagunan holag Israel hidi, at dimmo'olda mahkay ya un nan i'Egypt an buhulda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS105_25","020_105_25","PSA","105","25","25","Mu inyabulutnay pamoholandah nan tataguna, at hinahapitday atondah nappuhih nan baalna. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS105_26","020_105_26","PSA","105","26","26","Mu hennagnah Moses an baalna, ya ni'yuy hi Aaron an din pento'na ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS105_27","020_105_27","PSA","105","27","27","ta impattigda nan umipanoh'an impa'at Apo Dios ay didah nan tataguh ad Egypt, at inatda nan adi abalinan di tagun aton hidih nan babluy ad Ham. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS105_28","020_105_28","PSA","105","28","28","At impahelongnad Egypt ta hemmelong an amin nan babluyda, ya manu ay inatnah ne ti agguy inunud nan i'Egypt nan immandalnah atonda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS105_29","020_105_29","PSA","105","29","29","Ya numbalinonah dala nan danum an amin hinan wangwangda, at nun'atoy an amin di numbino'ob'on hi ekan. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS105_30","020_105_30","PSA","105","30","30","Ya limmuna goh di do'ol an tu'a' ta hino'napandan amin nan babluyda, ya ta\"on nan kuwaltun nan ali ya do'ol di mumpangahigup. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS105_31","020_105_31","PSA","105","31","31","Ya limmun goh Apo Dios nan do'ol an lalog ya imu' ta hino'napandan amin nan babluy ad Egypt. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS105_32","020_105_32","PSA","105","32","32","Ya impa'udana, mu un o\"ongol an dalallu nan nun'agah hinan babluyda, ya gunna goh impa'ila'ilat hinan abablubabluy hidi. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS105_33","020_105_33","PSA","105","33","33","At numpa\"inan amin nan greyp ya nan ayiwda an figs, ya nun'aluhluhan an amin di tubun nan ayiw hinan babluydad Egypt. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS105_34","020_105_34","PSA","105","34","34","Ya himmapit goh, ya nalmuy nidugah an do'ol an dudun ya battat an adi ahan ma'yap, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS105_35","020_105_35","PSA","105","35","35","at nun'a'andan amin di tubun nan malgom an himmangaw, ya ta\"on nan nihabal an himmangaw hinan lutada. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS105_36","020_105_36","PSA","105","36","36","At numpatoynan amin din papangpangullun linala'in holag nan hinohhan pamilyan nan i'Egypt. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS105_37","020_105_37","PSA","105","37","37","Ya impanguluna nan tataguna ta nakakdad Egypt, ya waday nun'ita'indah silver ya balitu' hi nun'idat nan tataguh di, ya mun'abi'ahda goh an mi'id ah himpangapuh nundogoh ay didan amin. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS105_38","020_105_38","PSA","105","38","38","Ya nidugah di immamlongan nan i'Egypt hi nakakanda ti nidugah di timma'tandah nan holag Israel. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS105_39","020_105_39","PSA","105","39","39","Ya heden nakakanda ya liniduman Apo Dios didah nan ma'ugtul an bunut hidin pundaldallanandah nan mapatal, ya nan mahdom ya waday ongol an apuy an pundilagdan mangipangpanguluh nan owonda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS105_40","020_105_40","PSA","105","40","40","Ya unat goh numbagadah dotag hi ihdada ya indatnay nidugah an do'ol an bagit, ya indatna goh di do'ol an tinapay an ma'alih manna an nalpud abuniyan. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS105_41","020_105_41","PSA","105","41","41","Ya binhina goh nan daplah ta bimmuhu' nan do'ol an danum, ya ay wangwang an umayuh an umuy hinan mapulun ta way ininumda ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS105_42","020_105_42","PSA","105","42","42","ti ninomnomna din me'gonan an ni'tulagana ay Abraham an baalna. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS105_43","020_105_43","PSA","105","43","43","At heden nangekakanah nan tataguna ya nidugah di nun'am'amlonganda, ya imbugawdan nangikantah immamlonganda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS105_44","020_105_44","PSA","105","44","44","At indatnan dida nan lutan di udumnan tatagu ta diday nangngal hinan bungan di intanom nan udum an tatagu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS105_45","020_105_45","PSA","105","45","45","Ya manu ay umat hinay na'at ya ta way aton nan tatagunan mangunud hinan Uldina, ya ta gunda goh aton an amin nan immandalna. Madayaw hi Apo Dios! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS106_1","020_106_1","PSA","106","1","1","Madayaw hi Apo Dios! At munyaman ayun Hiya ti ma\"aphod di aatna, ya adi mapogpog nan nidugah an pamhodna! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS106_2","020_106_2","PSA","106","2","2","Mi'id ah way abalinanan mangibaag hinan nidugah an umipanoh'a an gun aton nan Dios, ya undan goh waday hay way abalinanan mangulgud hinan a'al'alyana? ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS106_3","020_106_3","PSA","106","3","3","Mipa'amlong nan tagun mangunud hinan nahamad an Tuguna ya inaynayunan gun aton di nepto'. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS106_4","020_106_4","PSA","106","4","4","Nomnomona' ni', O Apu, hinan gutud di pamadangam hinan tatagum, ya idduma' ni' an pi'baliw ay dida ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS106_5","020_106_5","PSA","106","5","5","ta way ato' an mannig hinan pumhodan nan pento'mun tatagum, ya ta mi'yam'amlonga' hinan umamlongan nan tatagum an pento'mu, ya ta midduma' goh ay didan mangul'ulgud hinan a'al'alyam. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS106_6","020_106_6","PSA","106","6","6","Umat amih din a'apumi an numbahol goh ti gunmi inat di nun'appuhi, ya adi ami goh mangngol. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS106_7","020_106_7","PSA","106","7","7","Hidin wadan din o'ommodmih ad Egypt ya agguyda na'awatan di aat nan umipanoh'an ina'inat Apo Dios, ya inaliwanda goh nan gunna nammonammo'an ay dida, ya undaat goh binohol hidin wadandah nan Mumbolah an Baybay. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS106_8","020_106_8","PSA","106","8","8","Mu ta\"on hi un umat hinay aat nan tatagu mu binaliwana damdama dida ti hiyah ne din intulagna, ta way atondan mannig hinan nidugah an abalinam. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS106_9","020_106_9","PSA","106","9","9","At hiyanan minandalna nan danum hinan Mumbolah an Baybay, at natob'a' an nun'aha\"ad hinan numpinangngel din danum, ya impanguluna din tataguna ta nan mamagah bunol di baybay di dinalanda an bimmad'ang. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS106_10","020_106_10","PSA","106","10","10","At binaliwana didah nan namohol ay dida, ya hinandiana didah nan nangubat ay dida. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS106_11","020_106_11","PSA","106","11","11","Mu din nangubat ay dida ya nun'alnongda an mi'id ah na'angang, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS106_12","020_106_12","PSA","106","12","12","at kinulug mahkay nan tataguna din intulagna, ya ingkankantada mahkay di nundayawdan Hiya. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS106_13","020_106_13","PSA","106","13","13","Mu un na'amtang ya inaliwanda din inatnan dida, ya agguyda henod di itugunah atonda ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS106_14","020_106_14","PSA","106","14","14","ti hidin wadandah nan mapulun ya do'ol di imbagadah mahapulda ta nampongdan Hiya. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS106_15","020_106_15","PSA","106","15","15","At indatnan dida din imbagadan pa'appopohdonda, mu iniddumnan ni'yidat nan atata'ot an dogoh ay dida. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS106_16","020_106_16","PSA","106","16","16","Ya din wadandah dih nan mapulun ya immamoh nan tatagun da Moses ay Aaron an nidawat ta baal Apo Dios. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS106_17","020_106_17","PSA","106","17","17","Ya dimmalat hanan aatda ya nanga' nan luta, at na'unug hi Dathan, ya nagabunan hi Abiram ya nan udumna an ni'yibbana, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS106_18","020_106_18","PSA","106","18","18","ya waday nun'a'agah hi apuy an nalpud daya ta nunggohobna din i'ibbada ya an amin din tatagun nun'appuhiy pangatda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS106_19","020_106_19","PSA","106","19","19","At nun'ammadah bulul an umat hi bakah din wadandah nan Duntug an Sinai ta dinayawda an hay balitu' di niyamma. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS106_20","020_106_20","PSA","106","20","20","At inhukatda nan immannung an Dios hinan bulul an umat hi manilhig an baka an holo' di tanudna. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS106_21","020_106_21","PSA","106","21","21","Ya inaliwanda nan Diosda an namaliw ay dida an din nangat hi numbino'ob'on an umipanoh'ah din wadandad Egypt ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS106_22","020_106_22","PSA","106","22","22","ti do'ol di immipanoh'ah inatnah did Egypt, ya nidugah goh an immipanoh'a din inatnah nan Mumbolah an Baybay. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS106_23","020_106_23","PSA","106","23","23","At inalin Apo Dios di ubahona nan tataguna, mu hi Moses an pento'nah baalna di hiyay nangiyalun hinan tatagu ay Apo Dios ta na'al'alu' Hiya, at na'uyah din bungotna ta agguyna intuluy an inubah dida. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS106_24","020_106_24","PSA","106","24","24","Ya pinahiwda din ma\"aphod an lutan nidat ay dida ti agguyda kinulug din intulagna ay dida. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS106_25","020_106_25","PSA","106","25","25","Ya undaat goh nilu'u' hinan tuldada, ya immulu'ulu'da ti agguyda inunud hi Apo Dios. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS106_26","020_106_26","PSA","106","26","26","At hiyaat un inhapatan Apo Dios an pumpatoyna didah nan mapulun, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS106_27","020_106_27","PSA","106","27","27","ya pun'iwa'atnay holagdah nan adadagwin bo'onda babluy, ya hidiy atayandah nan babluy an iwa'atanda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS106_28","020_106_28","PSA","106","28","28","Latot ya binalbaliyanday odoldah nan ni'dayawandan Ba'al an bulul hidid Peor, ti ne\"andah nan ne'nong hinan mi'id di lennawanan bulul. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS106_29","020_106_29","PSA","106","29","29","At impabungotdah Apo Dios hinan nun'appuhin ina'inatda, at hiyay dimmalat ya nundoghon Apo Dios dida. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS106_30","020_106_30","PSA","106","30","30","Mu la'tot ya bimmungot hi Phinehas, ya numpatoyna din numpumbahol, at dimminong mahkay din ligatda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS106_31","020_106_31","PSA","106","31","31","At henen maphod an inatnay dimmalat hi nangibilangan Apo Dios ay hiyah nahamad, ya agguy na'al'alliwan henen inatnah engganad ugwan. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS106_32","020_106_32","PSA","106","32","32","Ya hidih nan way obob ad Meribah ya impabungot goh din tataguh Apo Dios, ya hi Moses di na'amuyuan hinan inatda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS106_33","020_106_33","PSA","106","33","33","At la'tot ya impah'it ahan Moses din ina'inatdan namahiw hinan Na'abuniyanan an Lennawa, at himmapit ay didah nappuhi. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS106_34","020_106_34","PSA","106","34","34","Ti agguy inunud nan holag Israel din intugun Apo Dios ay didan inalinay pumpatoydan amin nan tatagun wah nan babluy an datnganda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS106_35","020_106_35","PSA","106","35","35","Mu undaat goh ni'yappuan ay dida, ya inyunnuddah nan nappuhin ugalida, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS106_36","020_106_36","PSA","106","36","36","ya ni'dayawdah nan bululda, at hiyay dimmalat hi nunligatanda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS106_37","020_106_37","PSA","106","37","37","Ya ta\"on un nan imbaluydan lala'i unu babai ya ene'nongdah nan bulul ad Canaan. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS106_38","020_106_38","PSA","106","38","38","Hay pinatoyda ya nan imbabaluydan ung'ungungngan mi'id di baholda ta ene'nongdah nan bulul hidid Canaan, at pinuhin nan daladay lutah di. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS106_39","020_106_39","PSA","106","39","39","At pimmuhiy aatdan nen nun'appuhin inatda an paddungnay unda immilugtap. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS106_40","020_106_40","PSA","106","40","40","Ya bimmungot hi Apo Dios hinan tataguna ti himmiga ahan hinan nun'appuhin ato'atonda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS106_41","020_106_41","PSA","106","41","41","At impa'abakna didah nan tataguh nan udumnan babluy ta danen agguy kimmulug di a'ap'apuda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS106_42","020_106_42","PSA","106","42","42","Ya nuntamuonda dida, ya pinalpaligatda dida, ya an amin di alyonda ya mahapul an unudonda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS106_43","020_106_43","PSA","106","43","43","Ya gun intugtugan Apo Dios an namaliw ay dida, mu agguyda damdama natugun ti binoholda damdama Hiya, at hiyanan namaman nabaholanda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS106_44","020_106_44","PSA","106","44","44","Mu hemmo' Apo Dios damdama dida ti dengngolna din numpahpahmo'anda, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS106_45","020_106_45","PSA","106","45","45","ya ninomnomna din intulagnan dida, at inggohgohana dida an dumalat nan adi mapogpog an pamhodna. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS106_46","020_106_46","PSA","106","46","46","At impa'uyanay nomnom nan buhulda ta hom'onda dida. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS106_47","020_106_47","PSA","106","47","47","Apo Dios an Diosmi, baliwan ni' da'mi, ta amungon da'min tatagum an nun'iwa'at hinan abablubabluy ta malammung ami ta way atonmin mangulgud hinan maphod an inatmu, ya munyaman amin He\"a. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS106_48","020_106_48","PSA","106","48","48","At dayawon tu'uh Apo Dios an Dios nan holag Israel ad ugwan hi engganah mi'id di pogpogna, ya alyon tu'un amin di, “Amen!” Madayaw hi Apo Dios! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS107_1","020_107_1","PSA","107","1","1","Munyaman tu'un Apo Dios ti nahamad di aatna, ya nidugah di pamhodnan minaynayun hi mid pogpogna! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS107_2","020_107_2","PSA","107","2","2","Da'yun amin an binaliwan Apo Dios di mangat ete ti da'yu nan nabaliwan hinan buhulyu ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS107_3","020_107_3","PSA","107","3","3","ti inamung da'yun inilpuh nan numbino'ob'on an babluy an nete\"ah buhu'an di algaw ta engganah nan alimuhana, ya nete\"ah appit hi agwan ya iggid hi un hagangon di buhu'an di algaw. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS107_4","020_107_4","PSA","107","4","4","Mu din udumna ya unda limmane'le'od hinan mapulun an mi'id di iniladah dalan an miyuy hinan babluy an mabalin hi pi'hituwanda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS107_5","020_107_5","PSA","107","5","5","At hinoltapday hinaangda ya inuwawda, at la'tot ya limmungtuyda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS107_6","020_107_6","PSA","107","6","6","Ya unat goh mid mahkay abalinanda ya nunluwaludan Apo Dios, at binaliwana didah nan nunligligatanda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS107_7","020_107_7","PSA","107","7","7","Ya binadangana dida, at intuduna nan ma'andong an dalan hi nange'wanda ta engganay unda nidatong hinan babluy an punhituwanda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS107_8","020_107_8","PSA","107","8","8","At hay maphod hi atonda ya munyamandan Apo Dios hinan nidugah an homo'nan dida, ya an amin hinan nidugah an immipanoh'an inatnan namadang ay dida! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS107_9","020_107_9","PSA","107","9","9","Ti impa'inumana din na'uwaw, ya pinangana ta nun'abhug din munhinaang. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS107_10","020_107_10","PSA","107","10","10","Mu din udumna ya wah didah nan hehellong an agogohgoh ti nunholholtapda ya nun'akanhilanda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS107_11","020_107_11","PSA","107","11","11","Ya manu ay immatdahna ti agguyda inunud nan Hapit Apo Dios, ya pinahiwda nan nanugun nan nidugah an na'abbagbagtu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS107_12","020_107_12","PSA","107","12","12","At hiyaat unna nunholholtapon didah nan naligat an tamu ya hinan nida'lehanda, ya mi'id ah bimmadang hi namohwat ay dida. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS107_13","020_107_13","PSA","107","13","13","Mu unat goh nunluwaludan Apo Dios ya binadangana didah nan nunholholtapanda ya hemmo'na goh dida, at binaliwana didah ligatda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS107_14","020_107_14","PSA","107","14","14","At enekakna didah nan helong an nihinanda, ya numpoghatna din kanhel an bangkeleng din nun'abalud. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS107_15","020_107_15","PSA","107","15","15","At maphod hi unda munyaman ay Apo Dios hinan nidugah an pamhodna ya nan nidugah an umipanoh'an inatnan dida! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS107_16","020_107_16","PSA","107","16","16","Ti numpa\"ina nan gambang an tangob di baludan, ya nun'ipungna din gumo' an da'igna! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS107_17","020_107_17","PSA","107","17","17","Nan udumnan dida ya nginumhaydan dimmalat nan nappuhin ina'inatda, ya nan udumnan dida ya nunholholtapdah ligat an dimmalat nan baholda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS107_18","020_107_18","PSA","107","18","18","At la'tot ya adida pohdon an mangan, at nun'a'ung'ungdan magadyuh matoyda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS107_19","020_107_19","PSA","107","19","19","Ya unat goh immatdah na ya nunluwaludan Apo Dios ta binadangana dida, at nabaliwandah nan nunligligatanda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS107_20","020_107_20","PSA","107","20","20","Ya un anggay din hinapitna ya inyadaogna dida, at pinumhodda an agguyda nun'atoy, at nelwangdah nan nappuhin ma'at ay dida. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS107_21","020_107_21","PSA","107","21","21","At maphod hi unda munyaman ay Apo Dios an dumalat nan nidugah an pamhodna ya an amin nan nidugah an umipanoh'an inatnan dida! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS107_22","020_107_22","PSA","107","22","22","Ya mahapul an e'nongda nan Onong an Punyamananda, ya maphod goh hi unda iyam'amlong an ikankanta nan nahamad an inatna. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS107_23","020_107_23","PSA","107","23","23","Ya nan udumnan dida ya nunlugandah nan pupul ti numbaatda, ya hidih baybay di nange'wandah din nungkumilduanda, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS107_24","020_107_24","PSA","107","24","24","at hidiy nanginnilaandah aat di umipanoh'an abalinan Apo Dios hi inatnah nan maluhung an baybay. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS107_25","020_107_25","PSA","107","25","25","Ya minandalna nan tuyup ta bimmi'ah, ya nuntu\"ugna din danum hinan baybay, at o\"ongol di dalluyun an malupilupig. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS107_26","020_107_26","PSA","107","26","26","At gun natu\"ug din pupuldah ya gun nagah an niba'nog hinan danum, at nidugah di timma'tan din numpunlugan. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS107_27","020_107_27","PSA","107","27","27","Ya umatdah nan nun'abutong ti munhinaggawda, ya nun'atu\"inda, ya mi'id ahan di abalinandah aton. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS107_28","020_107_28","PSA","107","28","28","At nunluwaludan Apo Dios eden nunholholtapanda, ya binadangana didah nan nunligligatanda ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS107_29","020_107_29","PSA","107","29","29","ti impadinongna din puo', ya dimminong goh din dalluyun. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS107_30","020_107_30","PSA","107","30","30","At nun'am'amlongdah din dimminngan di puo' ya dalluyun, ya binadangan Apo Dios dida ta engganay immatamdah din dimma'alan di pupulda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS107_31","020_107_31","PSA","107","31","31","At maphod hi unda munyaman ay Apo Dios hinan adi malumluman an pamhodna ya an amin nan nidugah an umipanoh'an inatnan dida! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS107_32","020_107_32","PSA","107","32","32","Ya maphod goh hi unda ipa'innilah nan a'amungan di do'ol an tatagu nan nidugah an abalinana, ya ipabagbagtuda goh Hiyah nan way a'amungan nan a'ap'apuh nan abablubabluy. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS107_33","020_107_33","PSA","107","33","33","Ya tindu' Apo Dios nan danum hinan wangwang ta na'ammaganan nan luta, ya tindu'na goh nan a'obo'obob ta nun'adnga' nan luta, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS107_34","020_107_34","PSA","107","34","34","ya numbalinona nan lo'eh an luta ta umat hi ahin an pinumhaw, at mid hulbina ti dimmalat nan nun'appuhin gun inat nan tatagun numpunhituh di. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS107_35","020_107_35","PSA","107","35","35","Ya numbalinona nan mapulun hi puhung, ya limmunay obob hinan mamagan luta ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS107_36","020_107_36","PSA","107","36","36","ta hidiy nangiyayanah nan tatagun nun'abtel ta nunhitudah di, at binabluyanda an hidiy nunhituwanda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS107_37","020_107_37","PSA","107","37","37","At binogayanda nan papayawda, ya nuntanomdah do'ol hi greyp, ya amunganda din nun'ihabalda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS107_38","020_107_38","PSA","107","38","38","Ya nidugah an dimmo'ol di holagda ti winagahan Apo Dios dida, ya dimmo'ol goh di bakadan gun ma'ud'udman. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS107_39","020_107_39","PSA","107","39","39","Mu immitang nan holag Israel, ya numbalindan nidugah an nawotwot ti nidugah di numpaholholtapan di buhuldan dida. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS107_40","020_107_40","PSA","107","40","40","Ya impattig Apo Dios di boholnah nan nangipaligligat ay dida, at mid poto' di limmane'le'dandah nan mapulun. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS107_41","020_107_41","PSA","107","41","41","Mu binaliwna nan nun'awotwot hinan punligligatanda, ya impado'olnay holagdan umat hinan ado'ol di kalnilu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS107_42","020_107_42","PSA","107","42","42","Ya ma'innila an umamlong nan maphod di ugalidah unda tigon di umat hitun ma'at, mu an amin nan nappuhiy ugalida ya didindinongda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS107_43","020_107_43","PSA","107","43","43","At maphod hi un nan nun'ala'eng ya nomnomonda hanan na'na'at ta nan adi malumluman an pamhod Apo Dios di amnawanda! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS108_1","020_108_1","PSA","108","1","1","Heten psalm ya kantan intudo' David. O Apo Dios, nahamad an He\"ay ehdol'u, at hiyanan ikanta' di pundayaw'un He\"a. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS108_2","020_108_2","PSA","108","2","2","Ag'agaa' an bumangon, ya tinukal'u nan alpa ya lyre, ya tukalo' ta engganay un mawa'ah. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS108_3","020_108_3","PSA","108","3","3","Ya munyamana' ay He\"a, Apo Dios, ya ikanta' di pundayaw'un He\"ah nan nido'lan di tatagu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS108_4","020_108_4","PSA","108","4","4","Ti nan pamhodmu ya mi'id di apogpogana an lauhanad abuniyan, ya umat goh hinan aatmun ipa'annungmun amin nan itulagmu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS108_5","020_108_5","PSA","108","5","5","Ya He\"ay mipabagbagtu ni' hi ad abuniyan, at mattig goh di ahaphapitam hitun luta! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS108_6","020_108_6","PSA","108","6","6","At donglom ni' tun iluwalumin He\"a ta badangan da'mih nan nidugah an abalinam ta mabaliwan amin pohpohdom an tatagum! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS108_7","020_108_7","PSA","108","7","7","Ti intulagmu an Dios hidih nan Timplum an inalim di, “Abako' di buhul'u ta gogodwo' ad Shechem an ta\"on un nan Nundotal an Sukkoth ta iyapong'u nan tatagu'. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS108_8","020_108_8","PSA","108","8","8","Ya hakupo' ad Gilead ya ad Manasseh, ya puntindaluo' nan i'Ephraim, ya pun'alio' nan iJudah. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS108_9","020_108_9","PSA","108","9","9","Ya nan holag Moab di baal'u, ya nan holag Edom di himbut'u, ya it'u\"uy nangabaka' hinan iPhilistia.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS108_10","020_108_10","PSA","108","10","10","Mu hay mangipangulun ha\"in hinan babluy an ata'nang di allupna? Ya hay mangitnud ay ha\"in an umuy hinan holag Edom? ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS108_11","020_108_11","PSA","108","11","11","Undan bo'on He\"a, Apo Dios, an nanginganuy ay da'mi? Ya undan goh adi'a mitnud hinan tindalumih un way gubat? ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS108_12","020_108_12","PSA","108","12","12","Badangan da'mi ni' an umuy mangubat hinan buhulmi ti mi'id di hulbin nan ibadang di tatagu! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS108_13","020_108_13","PSA","108","13","13","Mu He\"a ay di bumadang ay da'mi, Apo Dios, at mangabak ami ti abakom nan buhulmi! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS109_1","020_109_1","PSA","109","1","1","Hete ya psalm an intudo' David, ya hay intud'ana ya nan ap'apun di muntudtuduh kanta. Gun da'a dayawon, Apo Dios, at adi'a ni' ahan didindinong ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS109_2","020_109_2","PSA","109","2","2","ti nidugah tun ahilalayah an tatagun do'ol di ipa'lehdah nun'appuhin ha\"in, ya inulgudday layah hi aat'u! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS109_3","020_109_3","PSA","109","3","3","Ya do'ol goh di nun'appuhih gunda hinapit ay ha\"in an ta\"on un mi'id ah dimmalat, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS109_4","020_109_4","PSA","109","4","4","ya namag ya unna' buhulon an ta\"on hi un nahamad di pamhod'un dida ti gun'u goh iluwaluan dida! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS109_5","020_109_5","PSA","109","5","5","Ya hay pallog nan maphod an inat'un dida ya nan nun'appuhi, ya nan pamhod'un dida ya bohol! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS109_6","020_109_6","PSA","109","6","6","At hay atom ya nan paddungna an tagun nappuhiy pangatna di pi'pattoyna ta hiyay mangidiklamun hiya! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS109_7","020_109_7","PSA","109","7","7","Ya wa ay ta malpah an mahumalya ya ma'ah'upan ni' an hiya ya numbahol, ya ta\"on nan iluwalunan He\"a ya ibilangmuh baholna goh! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS109_8","020_109_8","PSA","109","8","8","Ya he'he'dodom di pi'taguana ta nan haadna ya midat hinan udumnan tagu, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS109_9","020_109_9","PSA","109","9","9","ya ta manguhu nan imbabaluyna, ya mabalu nan ahawana! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS109_10","020_109_10","PSA","109","10","10","Ya hene ta nan imbabaluyna ya unda hay lumane'le'od an umuy umanad'adaw, at la'tot ya napakakdah nan nun'apa\"in abungda! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS109_11","020_109_11","PSA","109","11","11","Ya pun'alan ni' goh nan immutanganan amin nan wan hiya, ya nun'alan nan tagun agguyna inila an amin nan bungan di inhabalna! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS109_12","020_109_12","PSA","109","12","12","Ya mi'id ni' goh ah ohah mammo' ay hiya, ya mi'id di umigohgoh hinan nguhu an imbabaluyna! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS109_13","020_109_13","PSA","109","13","13","Ya mun'atoy ni' goh an amin nan holagna ta mapogpogda, ya ta aliwan nan mehnod an holag di ngadana! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS109_14","020_109_14","PSA","109","14","14","Ya maphod ni' hi un adi aliwan Apo Dios di numbaholan din o'ommoddah din penghana, ya ta\"on nan bahol inana! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS109_15","020_109_15","PSA","109","15","15","Ya adi ni' aliwan, Apo Dios, nan baholdan amin, at la'tot ya ma'aliwandah tun luta! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS109_16","020_109_16","PSA","109","16","16","Ti henen tagu ya nidugah an adi ahan umigohgoh ti unnaat goh pinaligat ya numpatoy nan nun'awotwot ya nan mahmo' an tatagu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS109_17","020_109_17","PSA","109","17","17","Ya penhodnay un umidu'idut hinan udumnan tatagu, mu un at ni' hiyay ma'idutan! Ya adina goh pohdon an mawagahan nan i'ibbanan tatagu, at maphod ni' hi un adi mawagahan hiya! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS109_18","020_109_18","PSA","109","18","18","Ya un madadawoh tuwalin umidut an umat hi punlubungana, at hana ni' an idutna ya etmog ni' nan odolna an ay danum an luhgona nan tungalna an ay lana. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS109_19","020_109_19","PSA","109","19","19","Ya ay lo'ob ni' nan idutna an niyuloh ay hiya ya ay bol'oh an nelelepot ay hiyah enggana! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS109_20","020_109_20","PSA","109","20","20","Ya umat ni' hinay pamalloh Apo Dios hinan mamuhul ay ha\"in, ya nan gun mangulgud hi nappuhih aat'u an agguy immannung! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS109_21","020_109_21","PSA","109","21","21","Mu badangana' ni' ay He\"a, Apo Dios, an na'abbagbagtu ta ipattigmun ha\"in an ma'ahhimo\"a tuwali, ya baliwana' an dumalat nan nidugah an pamhodmu! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS109_22","020_109_22","PSA","109","22","22","Ti mahmo'a' an mahapul'uy badang, ya ten nidugah di holholtapo'! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS109_23","020_109_23","PSA","109","23","23","Ya umata' hi ngauh nan mapuyaw an ag'agan ma'ubah, ya umata' goh hinan dudun an ag'agan ma'abul. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS109_24","020_109_24","PSA","109","24","24","Ya mungwogwog di lulug'uh agguy'u nangnanganan, at ten na\"ung'unga' an mun'attig di tungal'u. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS109_25","020_109_25","PSA","109","25","25","Ya aba'abatlana' hinan tatagun mangubat ay ha\"in, ya mungwigwigiwigdan mannig ay ha\"in hi ngohoyda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS109_26","020_109_26","PSA","109","26","26","At badangana' ni' ahan, Apo Dios, ta baliwana' an dumalat nan nidugah an pamhodmu ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS109_27","020_109_27","PSA","109","27","27","ta way panginnilaan nan mangubat ay ha\"in an He\"a, Apo Dios, di namaliw ay ha\"in! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS109_28","020_109_28","PSA","109","28","28","Ya ta\"on unna' idutan ay dida mu wagahana' ay He\"a, ya gulat ta gubatona' ya bainom dida! Mu ha\"in ni' ya ipa'amlonga' an baalmu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS109_29","020_109_29","PSA","109","29","29","Ya adim iyabulut an mangabak danen mamuhul ay ha\"in ta mabainandah enggana! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS109_30","020_109_30","PSA","109","30","30","Mu ha\"in, Apo Dios, ya ipadngol'uy punyamana' ya pundayaw'un He\"ah nan a'am'amungan nan tatagun mundayaw ay He\"a ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS109_31","020_109_31","PSA","109","31","31","ti immannung an nidadaan'an bumadang hinan tatagun nun'awotwot ta baliwam didah nan mangipapatoy ay dida. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS110_1","020_110_1","PSA","110","1","1","Hete ya psalm an intudo' David. Inalin Apo Dios hinan Ap'apu di, “Umbun'ah appit di agwan'u ta engganah unda ma'amin an ma'abak nan buhulmu.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS110_2","020_110_2","PSA","110","2","2","Ya doldolon Apo Dios di pun'ap'apuwam an mete\"ad Zion ta hakupom nan babluy di buhulmu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS110_3","020_110_3","PSA","110","3","3","Ya henen algaw an pi'gubatam ya mahlu nan tatagun bumadang ay He\"a, ya hiyay paddungnay pangilubungam hinan lubung di ap'apu, ya mawaday nidugah an abalinam an umat hi buhu'an di algaw hinan helhelong. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS110_4","020_110_4","PSA","110","4","4","Ya din inhapatan Apo Dios ya adina ahan lumonon ti inalinay, “He\"ay padih mid pogpogna ta anungom hi Melchizedek.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS110_5","020_110_5","PSA","110","5","5","Ya wagwadah Apo Dios ay He\"a, at abakonan amin nan a'alih nan algaw an gutud di bumungtana. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS110_6","020_110_6","PSA","110","6","6","Ti Hiyay manumalyan amin hi tatagu ta mun'atoyda ta mapuulan di odolda, ya abakona nongkay an amin di a'alih nan abablubabluy hitun luta. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS110_7","020_110_7","PSA","110","7","7","Mu henen Ali ya uminum hinan danum an malpuh nan ginnaw hinan way dalan, at bumi'ah ya mangab'abak. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS111_1","020_111_1","PSA","111","1","1","Madayaw hi Apo Dios! Munyamana' hi ongol ay Apo Dios hinan wadan di a'amungan nan tatagunan un'unnud ay Hiya. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS111_2","020_111_2","PSA","111","2","2","Ya mun'aphod an amin nan do'ol an inat Apo Dios, at nan umanla ay dida ya nonomnomondah enggana. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS111_3","020_111_3","PSA","111","3","3","Ya an amin di atona ya na'ahhamad ya me'gonan, ya nan amakulug di aatna ya minaynayun hi enggana. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS111_4","020_111_4","PSA","111","4","4","Ya adina iyabulut an ma'aliwan nan mun'aphod an inatna ti Hiya ya ma'ma'ullay ya ma'ahhimo'. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS111_5","020_111_5","PSA","111","5","5","Ti idatnay tanud nan mange'gon ay Hiya, ya adina goh al'alliwan nan intulagna. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS111_6","020_111_6","PSA","111","6","6","Ya impattigna nan nidugah an abalinanah nan tatagunan Hudyuh din nangipaboltananan didah nan lutan di udumnan tatagu ta bagida. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS111_7","020_111_7","PSA","111","7","7","An amin di atona ya adi mibahhaw ya nahamad, ya an amin nan Uldina ya nahamad hi ma'unud. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS111_8","020_111_8","PSA","111","8","8","Ya danen Uldina ya makulug ya nahamad, ya minaynayun hi enggana. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS111_9","020_111_9","PSA","111","9","9","Ya inatnay mahapul an atona ta mabaliwan nan tatagunah nan nihbutanda, ya minaynayun hi engganay pi'tulaganan didah pumhodanda. Me'gonan Hiya ahan ya madayaw di ngadana! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS111_10","020_111_10","PSA","111","10","10","Hay pange'gonan ay Apo Dios di almuwan di anomnoman, ya an amin nan mangunud hinan Tuguna ya manomnomanda. Hi Apo Dios di madayaw hi enggana! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS112_1","020_112_1","PSA","112","1","1","Madayaw hi Apo Dios! Pa'amlongon Apo Dios nan tatagun ipa'anhanday pangatandah nan pohdona, ya iyamlongday pangunudandah nan Tuguna. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS112_2","020_112_2","PSA","112","2","2","Ya wagahan Apo Dios di holag nan umat hinan tagu ta diday way nidugah hi abalinana. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS112_3","020_112_3","PSA","112","3","3","Ya umadangyanda an mawadan amin di mahapulda, ya minaynayun nan anahamaddah enggana. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS112_4","020_112_4","PSA","112","4","4","Hay maphod an tagu ya ta\"on di paddungnay helong di nitaguana ya mapatalan ti ma'ma'ullay ya maphod di atona. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS112_5","020_112_5","PSA","112","5","5","Maphod di ma'at hinan tagun ma'an'anidat, ya mumpa'utang, ya maphod di pangatna. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS112_6","020_112_6","PSA","112","6","6","Ya immannung an mid nappuhih ma'at ay hiya, ya adi al'alliwan nan tataguy amaphodna. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS112_7","020_112_7","PSA","112","7","7","Ya adi goh tuma'ot hinan ulgudondan hiyan nappuhi ti nahamad di pangulugna ya pundenolanan Apo Dios. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS112_8","020_112_8","PSA","112","8","8","Ya adi goh numanomnom unu tuma'ot ti inilana an umangunuh at nan buhulnay ma'abak. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS112_9","020_112_9","PSA","112","9","9","Ya adi umukuh an bumadang hinan nun'awotwot an tatagu, at hiyanan munnonong di pange'gon nan tatagun hiya, ya waday abalinana. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS112_10","020_112_10","PSA","112","10","10","Mu nidugah di bohol ya amoh nan nappuhin tatagun hiyan pun'itibday babada ti adi umannung an amin nan ninomnomdan pohdondah aton. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS113_1","020_113_1","PSA","113","1","1","Madayaw hi Apo Dios! Da'yun baal Apo Dios ya dayawonyu Hiya, ya dayawonyuy ngadana! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS113_2","020_113_2","PSA","113","2","2","At dayawonyud ugwan nan ngadan Apo Dios an minaynayun hi enggana, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS113_3","020_113_3","PSA","113","3","3","at mete\"ah buhu'an di algaw ta engganah alimuhana ya mahapul an dayawonyuh Apo Dios! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS113_4","020_113_4","PSA","113","4","4","Hiyay Ap'apuh an amin hinan abablubabluy hitun luta, ya paddungnay linauhan di anabagbagtunay ad abuniyan! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS113_5","020_113_5","PSA","113","5","5","Mi'id ahan ah ohah umat ay Apo Dios an Dios tu'u! Hiya ya wah din inumbun hinan pumpapto'anad abuniyan, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS113_6","020_113_6","PSA","113","6","6","mu u'uhdunganad daya ya tun luta. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS113_7","020_113_7","PSA","113","7","7","Ya badangana nan nun'awotwot ya nan munhapul hi badang ta adida munnononnong hinan anawotwotda, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS113_8","020_113_8","PSA","113","8","8","at idatana didah nabagtun haad ta mumbalindah a'ap'apun nan tataguna. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS113_9","020_113_9","PSA","113","9","9","Ya hom'ona nan bahig an babai ta idatnay holagna ta umamlong. Madayaw hi Apo Dios! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS114_1","020_114_1","PSA","114","1","1","Hidin nakakan nan holag Israel ad Egypt an ni'babluyanda ta immanamutda ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS114_2","020_114_2","PSA","114","2","2","ya numbalinon Apo Dios ad Judah hi pundayawan ay Hiya, ya pun'ap'apuwanad Israel. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS114_3","020_114_3","PSA","114","3","3","Nan Mumbolah an Baybay ya paddungnay tinnignah Apo Dios, at nunhiyan, ya nan danum hinan Wangwang an Jordan ya dimminong an umayuh. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS114_4","020_114_4","PSA","114","4","4","Ya nan aduntuduntug ya ay paddungnay limmattu'da an umatdah nan buta'al an kalnilu, ya nan dudunduntug ya paddungnay limmattu'da goh an umatdah nan uyaw an kalnilu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS114_5","020_114_5","PSA","114","5","5","Hay na'at ay he\"an Mumbolah an Baybay, anaad ta nunhiyan'a? Ya he\"an Wangwang an Jordan, anaad ta dimminong'a an umayuh? ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS114_6","020_114_6","PSA","114","6","6","Ya da'yun atata'nang an duntug, anaad ta limmattu' ayu an umat ayuh nan buta'al an kalnilu? Ya da'yun dudunduntug, anaad ta limmattu' ayu an umat ayuh nan uyaw an kalnilu? ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS114_7","020_114_7","PSA","114","7","7","He\"an luta, umalyog'a an dumalat di ta'otmuh nan Ap'apu an Dios Jacob hidin aliana ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS114_8","020_114_8","PSA","114","8","8","an din nangipabuhu' hi danum hinan daplah ta nawaday ginnaw ya lobong. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS115_1","020_115_1","PSA","115","1","1","Apo Dios, bo'on da'mi madayaw, mu He\"a ya anggay! Manu ay ya munnononnong di pamhodmu ya nan pumpapto'mun da'mi! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS115_2","020_115_2","PSA","115","2","2","Anaad ta alyon di Hentil hinan udum an babluy di, “Hay wadan mah nan Diosyu?” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS115_3","020_115_3","PSA","115","3","3","Hiya an Dios ya wah did abuniyan, ya atonan amin di pohdonan aton. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS115_4","020_115_4","PSA","115","4","4","Hay bulul di udum an babluy ya un hay inyamman di tagun hay silver ya balitu' di nahibug. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS115_5","020_115_5","PSA","115","5","5","Ya waday timidda ya matada, mu adida humapit, ya adida tummig. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS115_6","020_115_6","PSA","115","6","6","Ya waday ingada, mu adi medngol, ya mi'id di yahyahda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS115_7","020_115_7","PSA","115","7","7","Ya manu ti waday ngamayda, mu adida dumapa, ya manu ti waday hu'ida, mu adida dumalan, unu gumangoh mah ni' di alugu'ugda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS115_8","020_115_8","PSA","115","8","8","At an amin ni' nan mange'kod ya mangiyammah nan umat hina ya mumbalindah umat ay danen bulul! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS115_9","020_115_9","PSA","115","9","9","At maphod hi un ditu'un holag Israel ya hi Apo Dios di pange'kodan tu'u ti Hiyay bumadang ay ditu'u, ya Hiyay paddungnay hapiaw tu'u. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS115_10","020_115_10","PSA","115","10","10","Ya da'yun holag Aaron an papadi ya mahapul an hi Apo Dios di pange'kodanyu ti Hiyay bumadang ay da'yu, ya Hiyay paddungnay hapiawyu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS115_11","020_115_11","PSA","115","11","11","Ya da'yun mange'gon ay Apo Dios ya mahapul an Hiyay pange'kodanyu ti Hiyay bumadang ay da'yu, ya Hiyay paddungnay hapiawyu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS115_12","020_115_12","PSA","115","12","12","Nonomnomon ditu'un Apo Dios ta wagahan ditu'un holag Israel, ya ta\"on goh nan holag Aaron an papadi. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS115_13","020_115_13","PSA","115","13","13","Ya wagahanan amin nan un'unnud ay Hiya an nun'abagtu unu nun'a'ampa an tatagu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS115_14","020_115_14","PSA","115","14","14","At maphod ni' hi un da'yu punhologon ay Apo Dios ta dumo'ol ayu, ya ta\"on goh nan imbabaluyyu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS115_15","020_115_15","PSA","115","15","15","At wagahan ni' da'yun Apo Dios an nunlumud abuniyan ya tun luta! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS115_16","020_115_16","PSA","115","16","16","Ad abuniyan ya bagin Apo Dios, mu tun luta ya indatna ta bagin an amin nan tatagu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS115_17","020_115_17","PSA","115","17","17","Bo'on nan nun'atoy di mundayaw ay Apo Dios ti immuydah nan wadan di nun'atoy. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS115_18","020_115_18","PSA","115","18","18","Mu ditu'un matagu di mundayaw hi enggana ay Apo Dios! Madayaw hi Apo Dios! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS116_1","020_116_1","PSA","116","1","1","Pa'appohdo' He\"a, Apo Dios, ti dengngolmu ya inabulutmu nan inluwalu'. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS116_2","020_116_2","PSA","116","2","2","Ya gapuh nan nangngolam hinan luwalu' at He\"ay punluwalua' eten atagu' hi engganay ataya'. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS116_3","020_116_3","PSA","116","3","3","Ya ma'atta'ota' ti hi'itangan an matoya', at milubu'a'. Ya immannung an nidugah di ta'ot'u ya numanomnoma'! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS116_4","020_116_4","PSA","116","4","4","At nunluwalua' an inali' di, “Apo Dios, baliwana' ni' ahan!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS116_5","020_116_5","PSA","116","5","5","Ma\"aphod ti ma'ulay'a, Apo Dios! Immannung an ma'ahhimo\"a! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS116_6","020_116_6","PSA","116","6","6","Ya baliwam nan tagun mi'id di abalinana, at hiyanan hidin agadyuhan di ataya' ya binaliwana' ay He\"a. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS116_7","020_116_7","PSA","116","7","7","At hiyanan munlenota' mahkay ti ma\"aphod'a an Dios ay ha\"in. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS116_8","020_116_8","PSA","116","8","8","Imbaliwa' ay He\"a, Apo Dios, hi atoy, ya pinogpogmu nan dimmalat hi limmugwalugwaa', ya agguymu inyabulut an abakona' hinan buhul'u. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS116_9","020_116_9","PSA","116","9","9","At ad ugwan mahkay ya He\"ay aptan hi unudo' eten atagu', ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS116_10","020_116_10","PSA","116","10","10","mu innaynayun'uy pangulug'un He\"a an ta\"on un hidin gutud di nunholholtapa'. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS116_11","020_116_11","PSA","116","11","11","Ya umu'uddum hinan aid di poto' di punnomnoma' ya inali' di, “An amin nan tatagu ya munlayahda!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS116_12","020_116_12","PSA","116","12","12","Hay idat'u mah ay He\"a, Apo Dios, hi punyamana' ay He\"a an gapuh nan amaphodmun ha\"in? ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS116_13","020_116_13","PSA","116","13","13","At hay ninomnom'u ya onnga' He\"ah ma'inum hi pangipattiga' hi punyamana' ay He\"ah namaliwam ay ha\"in. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS116_14","020_116_14","PSA","116","14","14","Ya ipa'annung'uh nan way hinagang nan na'amung an tatagum an amin din inali' ay He\"ah ato'. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS116_15","020_116_15","PSA","116","15","15","Inila' an munlungdaya'ah un way matoy hinan tatagum ti nabalul di nitaguandan He\"a. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS116_16","020_116_16","PSA","116","16","16","Ya immannung an ha\"in di baalmu, Apo Dios, at ihamad'un aton nan tamu' an umat hi nangat ina ti imbaliwa' ay He\"a. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS116_17","020_116_17","PSA","116","17","17","At munluwalua' ay He\"a, ya e'nong'un He\"ay punyamana'. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS116_18","020_116_18","PSA","116","18","18","Ya ipa'annung'un amin nan intulag'un He\"a an Dios hinan hinagang an amin nan na'amung an tatagunah ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS116_19","020_116_19","PSA","116","19","19","nan way gettaw di Timplum Apo Dios ad Jerusalem. Madayaw hi Apo Dios! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS117_1","020_117_1","PSA","117","1","1","Da'yun amin an Hentil hinan abablubabluy ya dayawonyuh Apo Dios! Ya ditu'un hinohhan tatagun ya dayawon tu'u ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS117_2","020_117_2","PSA","117","2","2","ti nidugah di pamhodna ya pangipapto'nan ditu'uh enggana! Madayaw hi Apo Dios! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS118_1","020_118_1","PSA","118","1","1","Munyaman tu'un Apo Dios ti Hiya ya ma\"aphod, ya munnononnong di pamhodnan ditu'u! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS118_2","020_118_2","PSA","118","2","2","At an amin tu'un holag Israel ya alyon tu'uy, “Makulug an munnononnong di pamhod Apo Dios!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS118_3","020_118_3","PSA","118","3","3","Ya ta\"on un da'yun papadina an holag Aaron ya alyonyuy, “Makulug an munnononnong di pamhod Apo Dios!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS118_4","020_118_4","PSA","118","4","4","Ya an amin ayun mundayaw ay Apo Dios ya alyonyuy, “Makulug an munnononnong di pamhod Apo Dios!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS118_5","020_118_5","PSA","118","5","5","Hidin nunligligata' ya nunluwalua' an numpahpahmo'a' ay Apo Dios, ya immannung an dengngolnay luwalu', at binaliwana'. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS118_6","020_118_6","PSA","118","6","6","Hi Apo Dios di bumadang ay Ha\"in, at hiyanan adia' tuma'ot hinan malgom an aton di tatagun Ha\"in ti unda tagu ya anggay. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS118_7","020_118_7","PSA","118","7","7","Ti badangana' ay Hiya, at abako' nan mi'buhul ay Ha\"in. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS118_8","020_118_8","PSA","118","8","8","At hiyanan onaynah un hi Apo Dios di pangedenolan ya un hay tagu, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS118_9","020_118_9","PSA","118","9","9","ya on'onayna goh un hi Apo Dios di pangedenolan ya un nan ap'apuh tun luta! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS118_10","020_118_10","PSA","118","10","10","Ta\"on unna' lini'ub hinan do'ol an buhul'uh nan abablubabluy mu inabak'u dida an dimmalat nan nidugah an abalinan Apo Dios. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS118_11","020_118_11","PSA","118","11","11","Ya ta\"on unna' lini'ub ay didah napinpinangngel mu inabak'u dida an dimmalat nan abalinan Apo Dios. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS118_12","020_118_12","PSA","118","12","12","Ya ta\"on unda umat hi iyu'an an nabungul ay Ha\"in mu un na'amtang ya nun'atoyda an umat hinan gun ma'apuyan an hubit ti dimmalat nan nidugah an abalinan Apo Dios. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS118_13","020_118_13","PSA","118","13","13","Nidugah di inatdan nangubat ay Ha\"in an hi'ihi'itangan an ma'abaka', mu binadangana' ay Apo Dios, at agguya' na'abak. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS118_14","020_118_14","PSA","118","14","14","Hiyay mangidat hi bi'ah'u ya mangipapto' ay Ha\"in, ya Hiyay namaliw ay Ha\"in. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS118_15","020_118_15","PSA","118","15","15","Ya madngol di kantan pun'am'amlongan nan na'amung an tatagun Apo Dios an ikankantaday, “Nangabak tu'u an dimmalat di badang Apo Dios an nidugah di abalinana!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS118_16","020_118_16","PSA","118","16","16","At nan abalinan Apo Dios di dimmalat hi nangabakan tu'u ti nidugah di abalinana! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS118_17","020_118_17","PSA","118","17","17","Ha\"in ya adia' matoy ta way ato' an mangipa'innilah nan inat Apo Dios, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS118_18","020_118_18","PSA","118","18","18","ya agguya' inyabulut an matoy an ta\"on un nidugah di nummoltana ta way ato' an manomnoman. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS118_19","020_118_19","PSA","118","19","19","At ibughulyu nan Timplun Apo Dios ta umuya' munyaman ay Hiya. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS118_20","020_118_20","PSA","118","20","20","Hay humgop enen Timpluna ya ammuna nan maphod di atona. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS118_21","020_118_21","PSA","118","21","21","Apo Dios, munyamana' hi nangngolam hi numpahpahmo'a' ay He\"a ta binaliwana'. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS118_22","020_118_22","PSA","118","22","22","Nan batu an namlinan nan nun'ammah abung ya hiyaat goh di nipognad. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS118_23","020_118_23","PSA","118","23","23","Hi Apo Dios di nangat hi umat hina, ya maphod ahan hi tigon! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS118_24","020_118_24","PSA","118","24","24","Heten algaw di nangipattigan Apo Dios hi nangabakana, at hiyanan mun'am'amlong tu'u. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS118_25","020_118_25","PSA","118","25","25","O Apo Dios, baliwan ni' da'mi, ya wagaham an amin di atonmi! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS118_26","020_118_26","PSA","118","26","26","Mawagahan ni' nan honogon Apo Dios, ya da'min wah tun Timplum Apo Dios ti alyonmi goh di, “Madayaw'a!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS118_27","020_118_27","PSA","118","27","27","Henen Ap'apu di Dios tu'u, ya maphod di inatnan ditu'un tataguna! At ummal ayuh tubun di palma ta me'behta ayun le'donyu nan pun'onngan! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS118_28","020_118_28","PSA","118","28","28","He\"a an Dios'uy punyamana', ya He\"a an Dios'uy dayawo'! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS118_29","020_118_29","PSA","118","29","29","At munyaman tu'un Apo Dios ti Hiya ya ma\"aphod, ya munnononnong nan nidugah an pamhodna! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS119_1","020_119_1","PSA","119","1","1","Apo Dios, wagaham nan tagun nahamad di atona ya un'unnud hinan Tugunmu, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS119_2","020_119_2","PSA","119","2","2","ya umat goh an wagaham nan tagun ipa'anhanay pangun'unudanah nan Tugunmu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS119_3","020_119_3","PSA","119","3","3","Ya adina aton di agaga\"ihaw ta nan penhodmu, Apo Dios, di atona, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS119_4","020_119_4","PSA","119","4","4","ti idatmu, Apo Dios, nan Tugunmun da'mi ta un'unudonmih enggana. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS119_5","020_119_5","PSA","119","5","5","Ya maphod ni' at un hiyay inaynayun'un unudon, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS119_6","020_119_6","PSA","119","6","6","ya adia' ahan mabainan hi un'u unudon an amin nan Tugunmu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS119_7","020_119_7","PSA","119","7","7","Ya hinan pun'adala' hinan nahamad ya ma'andong an Tugunmu ya pumhod di nomnom'u an mundayaw ay He\"a. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS119_8","020_119_8","PSA","119","8","8","At unudo' an amin nan Tugunmu, Apo Dios. At adia' ni' inganuy ay He\"a. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS119_9","020_119_9","PSA","119","9","9","Hay aton nan iwoy ta nahamad di nitaguanan mi'id di pumbaholana ya mahapul an ihamadnan unudon nan Hapitmu, Apo Dios. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS119_10","020_119_10","PSA","119","10","10","Apo Dios, ato' an amin di abalina' an mangat hinan pohdom, mu mahapul'uy badangmu ta adi' inganuy nan Tugunmu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS119_11","020_119_11","PSA","119","11","11","Ya intalepon'uh nomnom'u nan Tugunmu ta way ato' an adi mumbahol ay He\"a. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS119_12","020_119_12","PSA","119","12","12","He\"ay dayawo', Apo Dios, at itudum ni' ahan di maphod hi ato' ta miyunnudan hinan pohdom. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS119_13","020_119_13","PSA","119","13","13","Ya pun'ipa'innila' hinan udumnan tatagu nan Tugunmun impa'innilam ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS119_14","020_119_14","PSA","119","14","14","ti nidugah di amlong'uh nan pangun'unuda' hinan Tugunmu ya un nan do'ol an umipa'adangyan. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS119_15","020_119_15","PSA","119","15","15","At hiyaat un'u ada'adalon ya ini'ittu' hi nomnom'u nan Tugunmu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS119_16","020_119_16","PSA","119","16","16","Nidugah di amlong'un mangunud hinan Tugunmu, ya adi' al'alliwan. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS119_17","020_119_17","PSA","119","17","17","Atom ni' di maphod ay ha\"in an baalmu ta mi'tagua', ya unudo' nan ibagam hi ato'. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS119_18","020_119_18","PSA","119","18","18","Ya diatom di mata' ta tigo' di amaphod ahan nan Tugunmu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS119_19","020_119_19","PSA","119","19","19","Unna' ahan bunag hitun luta, at mahapul'uy Tugunmun mangipadutu' hi nitagua'. At hiyanan badangana' ni' ahan an manginnilan danen Tugunmu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS119_20","020_119_20","PSA","119","20","20","Hay aptan ahan hi pohdo' ya anggay ya nan panginnilaa' hinan Tugunmu ta unudo'. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS119_21","020_119_21","PSA","119","21","21","Pogpogom nan na'idutan an mumpahiyan adi mangunud hi Tugunmu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS119_22","020_119_22","PSA","119","22","22","Ya adim ni' iyabulut didan mamain ya mamadngopadngol ay ha\"in ti inunud'u nan Tugunmu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS119_23","020_119_23","PSA","119","23","23","Ya ta\"on nan a'ap'apu ya nunhahapitdah atondah nappuhin ha\"in mu punnonngo' an ada'adalon ya nonomnomon nan Tugunmu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS119_24","020_119_24","PSA","119","24","24","Umipa'amlong ahan ay ha\"in hanan Tugunmu ti hiyanay manugun ay ha\"in. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS119_25","020_119_25","PSA","119","25","25","Ad ugwan ya ten hi'itangan an matoya' ti ma'allungdayaa', mu pabi'ahona' ni' ahan ti hiyah ne inalim. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS119_26","020_119_26","PSA","119","26","26","Apu, hidin inali' ay He\"an amin din ninomnom'u ya inabulutmu, at itudum ni' di pohdom hi ato'. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS119_27","020_119_27","PSA","119","27","27","Ya itudum di aat nan Tugunmu ta ma'awata' nan mun'aphod an inatmun umipanoh'a. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS119_28","020_119_28","PSA","119","28","28","Ten unna' lumungdalungdaya ahan, mu pabi'ahona' ni' ti hiyah ne inalim hi atom. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS119_29","020_119_29","PSA","119","29","29","Apu, badangana' ni' an mangat hi nepto' ta bo'on hay nappuhiy ato', ya gapuh ulaymu ya itudum nongkay ay ha\"in nan Tugunmu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS119_30","020_119_30","PSA","119","30","30","Iyod'odolna' an umunud ay He\"a, ya inyohha' hi nomnom'uy aat di Tugunmu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS119_31","020_119_31","PSA","119","31","31","Ti inhamad'u ahan an nangunud hinan intugunmu, Apo Dios, at hiyanan adim ni' iyabulut an mabainana'. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS119_32","020_119_32","PSA","119","32","32","Ya umi'ikaya' an mangunud hinan Tugunmu ti inila' an idatmuy do'do\"ol hi panginnila' hinan pohdom hi ato'. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS119_33","020_119_33","PSA","119","33","33","Apo Dios, itudum di ato' an mangunud hinan Tugunmu ta unudo' hi enggana. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS119_34","020_119_34","PSA","119","34","34","Ya badangana' an manginnilah nan Tugunmu ta ipa'anhan'uy pangunuda' hi an amin ay dane. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS119_35","020_119_35","PSA","119","35","35","At badangana' ni' ahan an mangunud ay danen Tugunmu ti umipa'amlongdan ha\"in, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS119_36","020_119_36","PSA","119","36","36","ya idatmuy pamhod'un mangunud hi Tugunmu ta bo'on hay umadangyana' di ay'u nomnomnomon. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS119_37","020_119_37","PSA","119","37","37","Ya badangana' goh ta bo'on nan mi'id di hulbinay nonomnomo', ya paphodona' an hiyah ne din inalim. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS119_38","020_119_38","PSA","119","38","38","Ipa'annungmun ha\"in an baalmu din intulagmu an pumhodan hanan un'unnud ay He\"a, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS119_39","020_119_39","PSA","119","39","39","ya adim ahan iyabulut an ato' hanan gun'u ta'tan an ma'at hi abaina'. Inila' an mun'aphod hanan Tugunmu, ya mabadangana' ti gun'u unudon. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS119_40","020_119_40","PSA","119","40","40","Pa'appohdo' ahan an unudon di Tugunmu, at hubliam ni' di aat'u ta miyunnudan hinan anahamadmu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS119_41","020_119_41","PSA","119","41","41","Apu, ipattigmu nan nahamad an pamhodmun ha\"in ta baliwana' an hiyah ne din intulagmu ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS119_42","020_119_42","PSA","119","42","42","ta way ato' mahkay an mambal hinan mamain ay ha\"in ti edenol'uh nan intulagmu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS119_43","020_119_43","PSA","119","43","43","Ya badangana' ta hay makulug di hapito' ti edenol'uh nan Tugunmu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS119_44","020_119_44","PSA","119","44","44","Inaynayun'un unudon hi enggana nan Tugunmu, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS119_45","020_119_45","PSA","119","45","45","at malenggopa' eten atagu' ti gun'u unudon di Tugunmu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS119_46","020_119_46","PSA","119","46","46","Ya ipa'innila' hinan a'ali nan Tugunmu, ya adi' iyabain ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS119_47","020_119_47","PSA","119","47","47","ti manu ay ya umamlonga' an mangunud ay danen Tugunmu ti hiyanay pa'appohdo'. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS119_48","020_119_48","PSA","119","48","48","Immannung ahan an e'gona' hanan Tugunmun pa'appopohdo', ya gun'u nomnomnomon di aatda! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS119_49","020_119_49","PSA","119","49","49","Apu, nomnomom ni' din inalim an pumhoda' an baalmu ti hiyanay umidat hi namnama'. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS119_50","020_119_50","PSA","119","50","50","Ti hanan hinamadmun intulag di mangal'alu' ay ha\"in hi un way ligat'u. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS119_51","020_119_51","PSA","119","51","51","Ya ta\"on unna' pahapahalon hinan mumpumpahiyan tatagu mu adi' idinong an umunud hinan Tugunmu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS119_52","020_119_52","PSA","119","52","52","Apo Dios, nonomnomo' an hanan Tugunmuh din nadnoy di mangal'alu' ay ha\"in, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS119_53","020_119_53","PSA","119","53","53","ya wa ay ta tigtigo' nan nun'appuhiy ugalidan tatagun ngohoyonday Tugunmu ya nidugah di bungot'u. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS119_54","020_119_54","PSA","119","54","54","Ya heten nahnot an nitagua' hitun luta ya ikankanta' di aat nan Tugunmu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS119_55","020_119_55","PSA","119","55","55","Apo Dios, ta\"on un hinan mahdom ya nomnomo' He\"a, at hiyanan ipa'anhan'un unudon nan Tugunmu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS119_56","020_119_56","PSA","119","56","56","Ya hiyah ne gun'u aton an mangunud hinan Tugunmu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS119_57","020_119_57","PSA","119","57","57","He\"a ya anggay, Apo Dios, di mahapul'u, ya ten ihamad'un alyon an unudo' di Tugunmu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS119_58","020_119_58","PSA","119","58","58","At ten al'alu\"o' He\"a ahan ta hom'ona' an hiyah ne din intulagmu, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS119_59","020_119_59","PSA","119","59","59","ya hidin ninomnom'u din nangat'u ya iyod'odolna' an mangunud hinan Tugunmu, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS119_60","020_119_60","PSA","119","60","60","at hiyanan unudo' di Tugunmu an adi' inganuy. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS119_61","020_119_61","PSA","119","61","61","Ya ta\"on hi un indadaan nan tatagun nun'appuhiy ugaliday abitua' mu adi' damdama du'gon nan Tugunmu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS119_62","020_119_62","PSA","119","62","62","Ya bumangona' hinan tongan di labi ta munyamana' ay He\"a ti nahamad hanan Tugunmu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS119_63","020_119_63","PSA","119","63","63","Ya ha\"in ay ya midduma' hinan namhod an mangipa'amlong ay He\"a ya nan mangunud hinan Tugunmu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS119_64","020_119_64","PSA","119","64","64","Nunhinap hitun lutay nidugah an pamhodmu, Apo Dios, at itudum ay ha\"in di aat nan Tugunmu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS119_65","020_119_65","PSA","119","65","65","Apo Dios, impa'annungmuh nan baalmuy maphod ti hiyah ne din intulagmu, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS119_66","020_119_66","PSA","119","66","66","at itudum ay ha\"in nan mahapul an innilao', ya pumbalinona' hi nala'eng ya nanomnoman ti kulugo' nan Tugunmu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS119_67","020_119_67","PSA","119","67","67","Hidin hopapna ya minoltaa' ti nibahhaw di gun'u inat, mu ad ugwan ya unudo' nan Tugunmu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS119_68","020_119_68","PSA","119","68","68","Ma\"aphod'a ya ma'ulay'a, ya gunmu itudun ha\"in di aat nan Tugunmu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS119_69","020_119_69","PSA","119","69","69","Nan mumpahpahiyan tatagu ya impa'lehday layah hi aat'u, mu hay makulug ahan ya gun'u unudon nan Tugunmu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS119_70","020_119_70","PSA","119","70","70","Nakudang di panginnilan hanan tatagu, mu ha\"in ay ya pun'amlonga' nan Tugunmu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS119_71","020_119_71","PSA","119","71","71","Ya maphod henen nummoltaam ay ha\"in ti inadal'u mahkay di aat hanan Tugunmu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS119_72","020_119_72","PSA","119","72","72","Nabalul ahan ay ha\"in nan Tugunmu ya un nan linibun balitu' ya silver. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS119_73","020_119_73","PSA","119","73","73","He\"ay nunlumun ha\"in, at badangana' an manginnilah nan Tugunmu ta unudo'. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS119_74","020_119_74","PSA","119","74","74","Ya hanan mangilulud hi pangatandah nan pohdom ya umamlongdah pannigandan ha\"in ti kulugo' an ipa'annungmu din intulagmu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS119_75","020_119_75","PSA","119","75","75","Inila', Apo Dios, an maphod an amin di nomnomom hi aton an ta\"on un din nummoltaam ay ha\"in. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS119_76","020_119_76","PSA","119","76","76","At olom ni' ya ma'al'alu'a' hinan adi malumluman an pamhodmu an hiyah ne din intulagmun ha\"in an baalmu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS119_77","020_119_77","PSA","119","77","77","Hom'ona' ni' ta tumagua' ti pun'amlonga' nan Tugunmu, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS119_78","020_119_78","PSA","119","78","78","ya ha\"in ya ipa'anhan'un ada'adalon hanan Tugunmu, mu hana ay ni' an mumpahpahiyay mabainan an dumalat nan malgom an ipabaholdan ha\"in. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS119_79","020_119_79","PSA","119","79","79","Ya hana ay ni' an mange'gon ay He\"a an nanginnilah nan Tugunmu ya middumdan ha\"in, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS119_80","020_119_80","PSA","119","80","80","ya badangana' ni' ta ihamad'un mangunud hinan Tugunmu ta adia' mabainan. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS119_81","020_119_81","PSA","119","81","81","Himmigaa' mahkay an mamannod hi pamaliwam ay ha\"in, mu ta\"on un umat hina ya hahalimido' din inalim. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS119_82","020_119_82","PSA","119","82","82","Ya ten manonong di mata' an mamannod hidin intulagmuh atom, mu ten himmigaa' an munhohhood, at inali' di, “Anuud mah di pamadangam ay ha\"in?” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS119_83","020_119_83","PSA","119","83","83","Ta\"on hi un mid hulbi' an umata' hinan dadan an immulhin up'up di animal an adi mabalin hi ittuwan di ma'inum mu ta\"on un umat hina ya unudo' damdama nan Tugunmu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS119_84","020_119_84","PSA","119","84","84","Atnay algaw mah di homehennoda'? Ya anuud mah di pummoltaam hinan gun mangipaligligat ay ha\"in? ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS119_85","020_119_85","PSA","119","85","85","Hanan mumpahiyan tatagun adi mamhod hinan Tugunmu ya numbo\"adah bituh a'naa'. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS119_86","020_119_86","PSA","119","86","86","An amin nan Tugunmu ya madenlan, at badangana' ni' ahan ti ten paligatona' hinan tatagun mid di dumalat. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS119_87","020_119_87","PSA","119","87","87","Ya hi'itangan patayona' ay dida, mu agguy'u ingnganuy an gun mangunud hinan Tugunmu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS119_88","020_119_88","PSA","119","88","88","At baliwana' ni' ahan ta pangipattigam hinan adi malumluman an pamhodmu ta inaynayun'un unudon nan Tugunmu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS119_89","020_119_89","PSA","119","89","89","O Apo Dios, nan Hapitmud abuniyan ya nahamad ti minaynayun hi enggana. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS119_90","020_119_90","PSA","119","90","90","Ya umat goh an minaynayun hi engganay panalimunmuh nan aholaholag hi udum hi algaw, ya umat hitun lutan limmum an minaynayun hi engganah nan nipabunana. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS119_91","020_119_91","PSA","119","91","91","Ya dumalat nan Uldinmu ya nunnonong hi engganad ugwan an amin nan limmum hinan aatda ti an aminda ya He\"ay unudonda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS119_92","020_119_92","PSA","119","92","92","Gulat ta mi'id di Tugunmun nangipa'amlong ay ha\"in at nanattoya' ti nidugah di hinolholtap'u, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS119_93","020_119_93","PSA","119","93","93","at adi' ahan al'alliwan nan Tugunmu ti hiyanay dimmalat ya matagua'. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS119_94","020_119_94","PSA","119","94","94","Baliwana', Apu ti tagua' ay He\"a, ya inun'unud'uy Tugunmu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS119_95","020_119_95","PSA","119","95","95","Ya botabota'ona' hinan nun'appuhiy ugalidan tatagu ta patayona', mu ta\"on un umat hina ya adia' tuma'ot ti gun'u nonomnomon nan Tugunmu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS119_96","020_119_96","PSA","119","96","96","Ya na'innilaa' an ta\"on hi un mun'aphod an amin ya wada damdamay ibahhawanda, mu nan Tugunmu ya mi'id di kudangna ti ma\"aphod ahan. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS119_97","020_119_97","PSA","119","97","97","Nidugah ahan di namhod'uh nan Tugunmu an hiyay gun'u nonomnomon hi enggana. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS119_98","020_119_98","PSA","119","98","98","Immannung an nonomnomo' hi enggana nan Tugunmu, ya gun mun'a'udman di la'eng'u ya un nan buhul'u. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS119_99","020_119_99","PSA","119","99","99","Ya nidugdugah di nanginnilaa' hinan aatmu ya un nan muntudtudun ha\"in ti ada'adalo' di aat nan Tugunmu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS119_100","020_119_100","PSA","119","100","100","Ya nanomnomana' ya un nan mina'ilog ti gun'u unudon nan Tugunmu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS119_101","020_119_101","PSA","119","101","101","Ya indinong'un amin di nun'appuhin pangat ta ihamad'un unudon nan Tugunmu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS119_102","020_119_102","PSA","119","102","102","Ya agguy'u din'ug ahan nan Tugunmu ti He\"ay nanimung an nangitudun ha\"in. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS119_103","020_119_103","PSA","119","103","103","Nidugah an paddungnay munlameeh nan Tugunmu ya un nan danum di alig! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS119_104","020_119_104","PSA","119","104","104","Nanomnomana' ya limma'enga' an gapuh Tugunmu, at ad ugwan ya pahiwo' ahan an amin di pangat an nappuhi. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS119_105","020_119_105","PSA","119","105","105","Paddungnay dilag nan Tugunmu an patalanay owo', ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS119_106","020_119_106","PSA","119","106","106","at hiyanan punnonngo' nan inhapata' an unudo' nan maphod an Tugunmu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS119_107","020_119_107","PSA","119","107","107","Apo Dios, badangana' ahan ta tumagua' an hiyah ne din inalim ti nidugah ahan tun holholtapo'. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS119_108","020_119_108","PSA","119","108","108","Abulutom ahan ni' tun luwalu' hi punyamana' ay He\"a, ya itudum, Apo Dios, ay ha\"in di Tugunmu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS119_109","020_119_109","PSA","119","109","109","Ya adi' du'gon an umunud hinan Tugunmu an ta\"on un hiyay dumalat hi ataya'. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS119_110","020_119_110","PSA","119","110","110","Agguy'u din'ug nan Tugunmu an ta\"on un numbo\"ah bitu nan nun'appuhiy ugalidah a'naa'. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS119_111","020_119_111","PSA","119","111","111","Hanan Tugunmuy ibilang'uh munnananong an odon'u ti hiyanay umipa'amlong ay ha\"in. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS119_112","020_119_112","PSA","119","112","112","Inhamad'uh nomnom'un unudo' hi enggana nan Tugunmu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS119_113","020_119_113","PSA","119","113","113","Ya abohola' nan munduwaduwan mangun'unud hinan Tugunmu, mu ha\"in ya popohdo' ahan nan Tugunmu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS119_114","020_119_114","PSA","119","114","114","He\"ay ihi'uga', ya mipaddung'an hapiaw'u, at hiyanan denlo' nan Hapitmu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS119_115","020_119_115","PSA","119","115","115","Da'yun nun'appuhiy pangatnan tatagu ya adi ayu mimiddum ay ha\"in ti ha\"in ay ya un'unudo' nan Tugun nan Dios'u! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS119_116","020_119_116","PSA","119","116","116","Apu, pabi'ahona' ta tumagua' an hiyah ne din inalim, ya adia' ni' ahan pahigoon hinan hahalimido'. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS119_117","020_119_117","PSA","119","117","117","At badangana' ta melwanga' hinan nappuhin ma'at ay ha\"in ta way lomo\"un gun mangun'unud hi engganah nan Tugunmu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS119_118","020_119_118","PSA","119","118","118","Mu hanan adi mangunud hinan Tugunmu ya du'gom dida ta mid hulbin nan gunda lumayalayahan. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS119_119","020_119_119","PSA","119","119","119","He\"a ya du'gom nan nun'appuhiy ugalidan tatagun umat hi galut an mitapal, at hiyanan penhod'u ahan an un'unudon di Tugunmu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS119_120","020_119_120","PSA","119","120","120","Wumogwoga' hi ta'ot'un He\"a, at inyal'allanan tuma'ota' hinan punhumalyam. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS119_121","020_119_121","PSA","119","121","121","Maphod an nepto' di inat'u, at hiyanan adia' ni' ahan du'gon ta mi'id di aton nan buhul'un ha\"in hinan malgom an penhoddan aton. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS119_122","020_119_122","PSA","119","122","122","Ipapto'mu ni' ahan di pumhoda' an baalmu, ya adim iyabulut an punholholtapona' hinan mumpahpahiyan tatagu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS119_123","020_119_123","PSA","119","123","123","Ya ten manonong tun mata' hi papannoda' hinan pangipa'annungam hidin intulagmu an baliwam nan tatagum, ya uya'a ya adim ipa'annung! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS119_124","020_119_124","PSA","119","124","124","Atom di malgom an pohdom hi aton ay ha\"in an baalmu an miyunnudan hinan nidugah an pamhodmu ta itudum ay ha\"in hanan Tugunmu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS119_125","020_119_125","PSA","119","125","125","Baala' ay He\"a, at hiyanan badangana' an manginnilah nan tudtudum ta innilao' ya ta ma'awata'. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS119_126","020_119_126","PSA","119","126","126","At ad ugwan di punhumalyaam, Apo Dios, hinan tatagu ti adida unudon di Tugunmu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS119_127","020_119_127","PSA","119","127","127","Immannung an ha\"in ya pa'appohpohdo' nan Tugunmu ya un nan balitu' an ta\"on hi un ahan namahmah, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS119_128","020_119_128","PSA","119","128","128","ya gapu ta inila' an ma\"aphod an amin nan Tugunmu at hiyanan pahiwo' an amin nan nun'appuhin pangat. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS119_129","020_119_129","PSA","119","129","129","Immannung an maphod ahan nan Tugunmu, at hiyanan unudo' an amin. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS119_130","020_119_130","PSA","119","130","130","Nan panginnilaan hinan Tugunmuy umidat hi anomnoman ya pangawat hinan nakudang di inilada. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS119_131","020_119_131","PSA","119","131","131","At hiyanan ten umi'ikaya' an manginnilah nan Tugunmu an umat hi pamhod'uh nan danum hi unna' ma'uwaw. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS119_132","020_119_132","PSA","119","132","132","At tigona' ni' ahan ta hom'ona' an umat hi pangatmun amin hinan namhod ay He\"a. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS119_133","020_119_133","PSA","119","133","133","Ya ipadutu'a' ahan ti hiyah ne din inalim ta an amin di ato' ya miyunnudan hinan Tugunmu ta adia' mumbahol. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS119_134","020_119_134","PSA","119","134","134","Baliwana' hinan aton nan mangipaligligat ay ha\"in ta way ato' an mangunud hinan Tugunmu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS119_135","020_119_135","PSA","119","135","135","Ipale'nam di ama'ulaymun ha\"in an baalmu, ya itudum ay ha\"in di Tugunmu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS119_136","020_119_136","PSA","119","136","136","Nidugah di lugwa' an mipaddung hinan wangwang ti nan adi umunudan nan tataguh Tugunmu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS119_137","020_119_137","PSA","119","137","137","Apo Dios, na'ahhamad'a ahan, ti immannung an amin nan Tugunmu ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS119_138","020_119_138","PSA","119","138","138","ti makulug ya madenlan an amin. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS119_139","020_119_139","PSA","119","139","139","Ya nidugah di bungot'un ay apuy ti nan binuhul'u ya adida ahan haggungon nan immandalmu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS119_140","020_119_140","PSA","119","140","140","Ya pa'annungom an amin di ibagam, at hiyanan nabalulda ahan ay ha\"in. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS119_141","020_119_141","PSA","119","141","141","Ta\"on hi unna' ahan pihupihulon hinan tatagu ya adia' ibilang, mu adi' damdama du'gon nan Tugunmu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS119_142","020_119_142","PSA","119","142","142","Nan anahamadmu ya munnonong hi enggana, ya makulug nan Tugunmu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS119_143","020_119_143","PSA","119","143","143","Do'ol di ligat'u ya numanomnoma', mu pa'amlongona' hinan Tugunmu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS119_144","020_119_144","PSA","119","144","144","Badangana' ni' ahan an manginnilah nan nahamad hi enggana an Tugunmu ta tumagua'. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS119_145","020_119_145","PSA","119","145","145","O Apo Dios, ihamahamad'un munluwalu ta ibaga' ahan an abulutom di luwalu' ta unudo' nan Tugunmu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS119_146","020_119_146","PSA","119","146","146","Ya iluwalu' goh an baliwana' ni' ta gun'u unudon nan Tugunmu, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS119_147","020_119_147","PSA","119","147","147","ya bumangona' hinan mun'awawa'ah ta munluwalua' an mumpabadang ay He\"a ti hahalimido' nan Hapitmu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS119_148","020_119_148","PSA","119","148","148","Ya tumutu'ala' hinan mahdom hi punnomnoma' hinan tudtudum. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS119_149","020_119_149","PSA","119","149","149","Apo Dios, adi maluman nan pamhodmu, at hiyanan donglom ni' ahan di luwalu' an dumalat nan anahamadmu, ya homona' ta tumagua'. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS119_150","020_119_150","PSA","119","150","150","Nan tatagun adi mangunud hinan Tugunmu ya na'uydan meheggon ay ha\"in ta ipaligligata', ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS119_151","020_119_151","PSA","119","151","151","mu mundenola' ti wada'a, Apo Dios, an mamadang ay ha\"in, ya inila' an ma'at an amin nan Uldinmun ma'at. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS119_152","020_119_152","PSA","119","152","152","Nabayag an ininnila' an nan Tugunmu ya adi malumluman, ya munnononnong hi enggana. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS119_153","020_119_153","PSA","119","153","153","Apu, tigom ahan tun punligligata' ta baliwana' ti agguy'u indinong an mangun'unud hinan Tugunmu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS119_154","020_119_154","PSA","119","154","154","At badangana' ya ibaliwa' ta tumagua' ti hiyah ne din intulagmu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS119_155","020_119_155","PSA","119","155","155","Hanan nun'appuhiy ugalidan tatagu ya adida mabaliwan ti adida unudon nan Tugunmu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS119_156","020_119_156","PSA","119","156","156","Apo Dios, He\"a ya nidugah di homo'mu, at hom'ona' ni' ahan ta baliwana'. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS119_157","020_119_157","PSA","119","157","157","Do'ol di buhul'un mangipaligligat ay ha\"in, mu adi' damdama du'gon nan Tugunmu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS119_158","020_119_158","PSA","119","158","158","Abohla' ahan nan nan'ug ay He\"a ti adida unudon nan Tugunmu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS119_159","020_119_159","PSA","119","159","159","Apo Dios, baliwana' ahan an dumalat hinan adi maluman an pamhodmun ha\"in ti tigom adya an ongol di namhod'uh nan Tugunmu! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS119_160","020_119_160","PSA","119","160","160","Makulug an amin nan Hapitmu, ya na'ahhamad ya munnononnong an amin nan Tugunmu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS119_161","020_119_161","PSA","119","161","161","Nan nun'abagtuy haaddan tatagu ya paligatona' an ta\"on un mid di numbahola', mu hihidya damdaman unudo' nan Tugunmu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS119_162","020_119_162","PSA","119","162","162","Ya ma\"am'amlonga' an dumalat nan intulagmu an umat hi amlong nan tagun nanatong hinan mapla'an an gamong. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS119_163","020_119_163","PSA","119","163","163","Abohla' ya pahiwo' di layah, mu an amin ahan nan Tugunmu ya pa'appohpohdo'. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS119_164","020_119_164","PSA","119","164","164","Dayawon da'ah mumpapituh hin'algaw an dumalat hinan mun'aphod an Tugunmu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS119_165","020_119_165","PSA","119","165","165","Nan tatagun namhod an mangunud hi Tugunmu ya lumenggopda, ya mi'id di dumalat hi pumuhianda ta atonday nappuhi. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS119_166","020_119_166","PSA","119","166","166","Apo Dios, madenola' an mamannod hinan pamaliwam ay ha\"in, at hiyanan unudo' nan Tugunmu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS119_167","020_119_167","PSA","119","167","167","Unudo' ahan nan Tugunmu ti nidugah di namhod'u. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS119_168","020_119_168","PSA","119","168","168","He\"a, Apo Dios, ya inilam di aat'u, at inilam an inun'unud'uy Tugunmu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS119_169","020_119_169","PSA","119","169","169","Apo Dios, donglom ni' ahan tun pumpahmo'a' an mumpabadang ay He\"a, ya badangana' an manginnila an hiyah ne din inalim. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS119_170","020_119_170","PSA","119","170","170","At donglom ni' ahan di luwalu' ta baliwana' an hiyah ne din intulagmu! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS119_171","020_119_171","PSA","119","171","171","Ipabagbagtu da'ah enggana ti itudtudum ay ha\"in di Tugunmu, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS119_172","020_119_172","PSA","119","172","172","ya ikankanta' di aat nan Tugunmu ti nahamaddan amin. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS119_173","020_119_173","PSA","119","173","173","At mundadaan'a ni' ahan hi enggana an mamadang ay ha\"in ti inun'unud'uy Tugunmu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS119_174","020_119_174","PSA","119","174","174","Apo Dios, baliwana' ni' ay He\"a! Hay Tugunmu ya umipa'amlong ay ha\"in! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS119_175","020_119_175","PSA","119","175","175","Maphod ni' unna' baliwan ahan ta tumagua' ta ipabagbagtu' He\"a, ya badangana' hinan Tugunmu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS119_176","020_119_176","PSA","119","176","176","Umata' hinan kalnilun na'utaw an lumane'le'od, at hiyanan umali'a ahan an manganap ay ha\"in an baalmu ti immannung an un'unudo' nan Tugunmu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS120_1","020_120_1","PSA","120","1","1","Hiyah te kantan ingkantan nan Hudyuh din nunti'idandan numbiyahen immuy ad Jerusalem. Hidin aligligata' ya nunluwalua' ta numpahpahmo'a' ay Apo Dios, ya dengngolnay luwalu'. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS120_2","020_120_2","PSA","120","2","2","Ya inali' di, “Apo Dios, baliwana' hinan aton nan ahilalayah ya bumalbalin tatagu!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS120_3","020_120_3","PSA","120","3","3","Da'yun ahilalayah, hay aton Apo Dios ay da'yu, ya hay umatan nin nan pummoltanan da'yu? ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS120_4","020_120_4","PSA","120","4","4","Ti immannung ahan an nidugah di pummoltanan da'yu an paddungnay panaon da'yu, ya paddungnay ipulu' da'yu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS120_5","020_120_5","PSA","120","5","5","Ya gun ma'ud'udman nan punligligata' an mi'babluy hinan mun'abungot an tatagu an umat hi pi'babluyan hinan iMeshek ya iKedar. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS120_6","020_120_6","PSA","120","6","6","Mu himmigaa' an mi'babluy ay dida ti adida pohdon di maphod an pun'u'unnudan. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS120_7","020_120_7","PSA","120","7","7","Ya wa ay ta ul'ulgudo' di aat di pun'u'unnudan mu hay gubat at goh di pohdonda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS121_1","020_121_1","PSA","121","1","1","Hiyah te kantan ingkantan nan Hudyuh din nunti'idandan numbiyahen immuy ad Jerusalem. Intigaw'uh nan dudunduntug, ya inali' hi nomnom'uy, “Un nin dan way bumadang ay ha\"in?” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS121_2","020_121_2","PSA","121","2","2","Mu inila' an badangana' ay Apo Dios an nunlumud abuniyan ya luta! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS121_3","020_121_3","PSA","121","3","4","Ya ta\"on un da'yu ya badangan da'yu ay Hiya ta ma'ippapto' ayu ti Hiya ya adi molmollo', ya adi mabmablay, ya nidadaan an mangipaphod ay ditu'un holag Israel. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS121_5","020_121_5","PSA","121","5","5","Hi Apo Dios di manimung an mangipapto', ya wagwagdan mun'adug ay ditu'u ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS121_6","020_121_6","PSA","121","6","6","ta mi'id di ma'at ay ditu'uh nan mapatal ya hinan mahdom. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS121_7","020_121_7","PSA","121","7","7","Hi Apo Dios di mamaliw ay ditu'un amin hinan atata'ot an ma'at ta mipapto' tu'uh enggana, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS121_8","020_121_8","PSA","121","8","8","ya immannung an ta\"on un malgom di awadan tu'u ya ipapto' ditu'un Hiyah enggana! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS122_1","020_122_1","PSA","122","1","1","Hiyah te kantan intudo' David an ingkantan nan Hudyuh din nunti'idandan numbiyahen immuy ad Jerusalem. Immamlonga' ahan hidin nangalyan nan tatagun ha\"in di, “Umuy tu'uh nan Timplun Apo Dios!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS122_2","020_122_2","PSA","122","2","2","At ad ugwan ya wah tu amin tumata'dog hitud Jerusalem! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS122_3","020_122_3","PSA","122","3","3","Ad Jerusalem ya ongol an babluy an nipaphod, ya nunheheggon di a'abung hidi. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS122_4","020_122_4","PSA","122","4","4","Ya amin di holag Israel an tatagun Apo Dios ya umuydah di an mundayaw ay Hiya ti hiyah ne din intugunah atonda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS122_5","020_122_5","PSA","122","5","5","Ya hidi goh di awadan di trono' an hi David hi punhumalyaa' ya nan holag'uy mun'ap'apuh nan holag Israel hi nahamad. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS122_6","020_122_6","PSA","122","6","6","At maphod hi unyu iluwaluan di lumenggopan di Jerusalem, ya pumhod ni' di itaguan nan nidugah di pamhodnad Jerusalem! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS122_7","020_122_7","PSA","122","7","7","Maphod ni' un lumenggop ad Jerusalem an ta\"on un nan nahamad an abung an nitalepnan di armas, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS122_8","020_122_8","PSA","122","8","8","ya dumalat nan i'ibba ya nan pamilya' ad Jerusalem ya alyo' di, “Lumenggop ayun bimmabluy ad Jerusalem!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS122_9","020_122_9","PSA","122","9","9","Ya dumalat goh nan Timplun nan Ap'apu an Dios tu'un wad Jerusalem ya alyo' di, “Pumhod ayu ni'!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS123_1","020_123_1","PSA","123","1","1","Hiyah te kantan ingkantan nan Hudyuh din nunti'idandan numbiyahen immuy ad Jerusalem. He\"a, Apo Dios an Ap'apun wad abuniyan di tangado' hi pumbaga' hi badang ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS123_2","020_123_2","PSA","123","2","2","an umat hinan baal an hay ap'apunay tangadona. Umat goh ay da'min He\"ay tangadaonmih mammo' ay da'mi! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS123_3","020_123_3","PSA","123","3","3","Apo Dios, hom'on ni' da'mi ti himmiga amih nan pamihupihulan nan buhulmin da'mi ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS123_4","020_123_4","PSA","123","4","4","ti nabayag an pahapahalon da'mih nan mumpahpahiyan bumobohhol ay da'mi! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS124_1","020_124_1","PSA","124","1","2","Hiyah te kantan intudo' David an ingkantan nan Hudyuh din nunti'idandan numbiyahen immuy ad Jerusalem. Ditu'un holag Israel, hay na'at nin ay ditu'uh un ditu'u agguy binadangan ay Apo Dios? Mahapul an abuluton tu'un ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS124_3","020_124_3","PSA","124","3","3","nidugah an pinapattoy ditu'un amin hinan buhul tu'u an dumalat nan nidugah an boholda! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS124_4","020_124_4","PSA","124","4","5","Ya paddungnay nun'ahe'nob tu'uh nan dimmo'ol an danum ta nun'iyanud tu'u, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS124_6","020_124_6","PSA","124","6","6","at hiyanan munyaman tu'un Apo Dios ti agguyna inyabulut an ubahon ditu'uh nan buhul tu'u! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS124_7","020_124_7","PSA","124","7","7","Paddungnay lenengon ditu'uh nan buhul tu'u, mu limmayaw tu'u ti napi\"i din lengonda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS124_8","020_124_8","PSA","124","8","8","Hay mamadang ay ditu'u ya hi Apo Dios an nunlumud abuniyan ya luta! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS125_1","020_125_1","PSA","125","1","1","Hiyah te kantan ingkantan nan Hudyuh din nunti'idandan numbiyahen immuy ad Jerusalem. Nan tatagun mange'kod ay Apo Dios ya adida ma'abak ti mipaddungdah nan Duntug an Zion an munnononnong hi enggana. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS125_2","020_125_2","PSA","125","2","2","Nan munnononnong an pangipadutu' Apo Dios hinan tataguna ya mipaddung hinan aduntuduntug an nunlene'woh hi ad Jerusalem. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS125_3","020_125_3","PSA","125","3","3","Ya nan nun'appuhiy ugalidan tatagu ya adida mun'ap'apuh engganah nan maphod an tatagu ti gulat ta umat hina at iyunnud nan maphod an tataguy atondah nappuhi. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS125_4","020_125_4","PSA","125","4","4","Apo Dios, atom di maphod hinan tatagun maphod di ugalidan gun mangunud ay He\"a! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS125_5","020_125_5","PSA","125","5","5","Ya wa ay ta humalyaom nan nun'appuhiy ugalidan tatagu ya pi'moltam nan adi ahan umunud ay He\"a! Hay lenggop ni' di munnononnong hitud Israel! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS126_1","020_126_1","PSA","126","1","1","Hiyah te kantan ingkantan nan Hudyuh din nunti'idandan numbiyahen immuy ad Jerusalem. Hidin nangibangngadan Apo Dios ay ditu'ud Jerusalem an din paddungnay abalud ya paddungnay un en'enap tu'u. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS126_2","020_126_2","PSA","126","2","2","Ya nidugah din amlong tu'u an immaba'abatol, ya gun tu'u nungkanta. Ya inalin din udumnan Hentil hinan udum an babluy di, “Mun'aphod ahan nan inat Apo Dios hi pumhodanda!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS126_3","020_126_3","PSA","126","3","3","Immannung an mun'aphod di inat Apo Dios hi pumhodan tu'u, at hiyanan mun'am'amlong tu'u! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS126_4","020_126_4","PSA","126","4","4","Apo Dios, ipabangngadmu ni' din aat di amaphodmih din hopapnan umat hinan albongan di mamagan wangwang hi un way ongol an udan. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS126_5","020_126_5","PSA","126","5","5","Wa ay ta umat hinay atom at nan muntanom an munlulugwa ya nidugah di umamlongandan mumboto'. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS126_6","020_126_6","PSA","126","6","6","Immannung an hanan gun umuy an muntanom an munlulugwa ya mawagahanda ta umamlongdan mangiyanamut hinan bento'da! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS127_1","020_127_1","PSA","127","1","1","Hiyah te kantan intudo' Solomon an ingkantan nan Hudyuh din nunti'idandan numbiyahen immuy ad Jerusalem. Adi ay bumadang hi Apo Dios hinan malgom an aton an umat hi pangiyamman hi abung ya mi'id di hulbin di benlay nan nangiyamma. Ya umat hina goh hinan babluy an wa ay ta adi ipapto' Apo Dios ya mi'id hulbinah pangiya'adugan enen babluy. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS127_2","020_127_2","PSA","127","2","2","Ya umat goh an mi'id di hulbina an ta\"on hi un nidugah di puntamuan an punheglaon ta itutu'al an dumalat ahan di ma'an hi un adi bumadang hi Apo Dios. Ya manu ay ya idatna tuwaliy mahapul nan tatagunan pa'appohpohdona an ta\"on hi unda adi tumutu'al. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS127_3","020_127_3","PSA","127","3","3","Nan imbabaluy ya wagah an indat Apo Dios, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS127_4","020_127_4","PSA","127","4","4","ya hay linala'in imbabaluy di ohan taguh nan ataguna ya paddungnay diday panana. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS127_5","020_127_5","PSA","127","5","5","At mawagahan nan tagun do'ol di imbabaluyna ti paddungnay do'ol di panana ta adi ma'abak hinan pi'gubatanah nan buhulna! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS128_1","020_128_1","PSA","128","1","1","Hiyah te kantan ingkantan nan Hudyuh din nunti'idandan numbiyahen immuy ad Jerusalem. Mawagahan nan tagun ipa'anhanay pangatanah nan pohdon Apo Dios ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS128_2","020_128_2","PSA","128","2","2","ti nan nanablayana ya mun'olog hi pangngalanah nan mahapulna, at hiyanan mun'am'amlong, ya maphod di nitaguana. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS128_3","020_128_3","PSA","128","3","3","Nan ahawana ya umat hinan nitanom an mamunga, ya nan linala'in imbabaluydan ma'amung hinan pangananda ya umatdah nan do'ol an hapeng di olibo. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS128_4","020_128_4","PSA","128","4","4","Umat hinay awagahan nan tagun nahamad di umunudanan Apo Dios. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS128_5","020_128_5","PSA","128","5","5","Maphod at ni' hi un ditu'u wagahan hi enggana ay Apo Dios an wagwadah Zion! Ya ad ugwan ni' an atagu tu'uh tun luta ya tigon tu'uy pumhodan ad Jerusalem. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS128_6","020_128_6","PSA","128","6","6","Ya umadu\"oy ni' di pi'taguan tu'u ta tigon tu'uy a'ap'apu tu'uh pidwa. Hay lenggop ni' di munnononnong hitud Israel! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS129_1","020_129_1","PSA","129","1","1","Hiyah te kantan ingkantan nan Hudyuh din nunti'idandan numbiyahen immuy ad Jerusalem. Ditu'un holag Israel ya alyon tu'uy, “Numpaligligat di buhul tu'un ditu'un nete\"ah din paddungnay a'unga tu'u, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS129_2","020_129_2","PSA","129","2","2","mu agguy ditu'u inabalinan an inabak! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS129_3","020_129_3","PSA","129","3","3","Ya paddungnay numpangahalom di hugat hi bonog tu'uh inatda an umat hinan na'aladun payaw, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS129_4","020_129_4","PSA","129","4","4","mu na'ahhamad hi Apo Dios ti pinogpognay nihbutan tu'uh nan nun'appuhiy ugalidan tatagu! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS129_5","020_129_5","PSA","129","5","5","An amin ni' nan bumobohhol hinan iJerusalem ya ma'abakda ta lumayawda, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS129_6","020_129_6","PSA","129","6","6","ya an aminda ni' ya umatdah nan holo' an himmangaw hinan atap an ag'aga ya nalyaw, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS129_7","020_129_7","PSA","129","7","7","ya mi'id ah managgung an mangamung ta uyunona. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS129_8","020_129_8","PSA","129","8","8","Ya mi'id ni' mala'uh eden babluy nan buhul tu'uy mangali ay diday, Wagahan da'yun Apo Dios! unu, Wagahan da'yuh ngadan Apo Dios!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS130_1","020_130_1","PSA","130","1","1","Hiyah te kantan ingkantan nan Hudyuh din nunti'idandan numbiyahen immuy ad Jerusalem. Apo Dios, nidugah di numanomnoma', at donglom ni' ahan di luwalu'. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS130_2","020_130_2","PSA","130","2","2","Apu, donglom ni' ahan di pumpahpahmo'a' ta badangana'! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS130_3","020_130_3","PSA","130","3","3","Apo Dios, inila' an gulatna nin ta nomnomom an amin di bahol di tatagu ya mi'id di ohan adi mamolta. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS130_4","020_130_4","PSA","130","4","4","Mu He\"a ya aliwam di bahol, at hiyanan e'gonan da'a. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS130_5","020_130_5","PSA","130","5","5","Hohoddo' di pamadangan Apo Dios ay ha\"in ti hahalimido' din inalinan badangana'. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS130_6","020_130_6","PSA","130","6","6","Immannung an hohoddo' ahan di pamadangan Apo Dios ay ha\"in ya un nan punhoodan nan mumpun'adug hi awa'ahana. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS130_7","020_130_7","PSA","130","7","7","Ditu'un holag Israel, hahalimidon tu'uh Apo Dios ti nidugah an munnononnong di pamhodnan ditu'u ya ongol di abalinanan mangibaliw ay ditu'u. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS130_8","020_130_8","PSA","130","8","8","Immannung an Hiya ya anggay di mangibaliw ay ditu'un holag Israel hi an amin hi bahol tu'u! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS131_1","020_131_1","PSA","131","1","1","Hiyah te kantan intudo' David an ingkantan nan Hudyuh din nunti'idandan numbiyahen immuy ad Jerusalem. Apo Dios, adia' mumpahpahiya, ya adi' ipabagtuy odol'u, ya adi' ipilit di odol'uh nan nabagtun haad unu aton nan adi' abalinan. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS131_2","020_131_2","PSA","131","2","2","Maphod tuwalih ten nitagua' an umat hinan naphun ung'ungnga an adina mahkay hapulon di inumonan inana. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS131_3","020_131_3","PSA","131","3","3","At ditu'un holag Israel an tatagun Apo Dios, Hiyay edenol tu'uh enggana! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS132_1","020_132_1","PSA","132","1","1","Hiyah te kantan ingkantan nan Hudyun din nunti'idandan numbiyahen immuy ad Jerusalem. Apo Dios, nomnomom hi David ya ta\"on an amin nan hinolholtapna. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS132_2","020_132_2","PSA","132","2","2","Ya adim goh aliwan nan inhapatanan He\"an Ap'apu an nidugah di abalinanan Dios Jacob an inalinay, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS132_3","020_132_3","PSA","132","3","3","“Adia' umanamut, ya adia' goh umuy an mali'li'uh an mun'eblay, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS132_4","020_132_4","PSA","132","4","4","ya adia' molo' ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS132_5","020_132_5","PSA","132","5","5","ta engganay un'u bohwaton di ihinam an Ap'apu an nidugah di abalinanan Dios Jacob.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS132_6","020_132_6","PSA","132","6","6","Wada amid Bethlehem Ephrathah ya dengngolmi an umuymi alan nan Kahon an Nittuwan di Uldin Apo Dios hinan payaw ad Jaar. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS132_7","020_132_7","PSA","132","7","7","At inalimiy, “Umuy tu'uh Abung Apo Dios ta umuy tu'u mundayaw ay Hiya! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS132_8","020_132_8","PSA","132","8","8","At Apu, umali'ah tuh nan balbalun ihinam, ya mi'yali'ah nan Kahonmun attigan di nidugah an abalinam ta mihina'ah tuh enggana! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS132_9","020_132_9","PSA","132","9","9","Maphod ni' hi engganay aton nan papadim, ya mungkanta ni' nan tatagum an dumalat di amlongda!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS132_10","020_132_10","PSA","132","10","10","Adim ni' ahan du'gon hi David an baalmu an pento'mu an mun'ap'apuh nan tatagum. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS132_11","020_132_11","PSA","132","11","11","Immannung an inhapatam ay David an inalim di, “Ha\"in an hi Apo Dios ya awniat pumbalino' hi Aliy ohan holagmu ta Hiyay mun'ap'apu an umat ay he\"a, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS132_12","020_132_12","PSA","132","12","12","ya gulat ta punnonngon di holagmun unudon din ni'tulaga' ay he\"a, ya gulat goh ta unudonday Tugun'u at munnononnong an hay holagmuy manginaynayun an mun'alih enggana.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS132_13","020_132_13","PSA","132","13","13","Umat hituy inalin Apo Dios ti pento'nay Zion an ihinanan inalinay, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS132_14","020_132_14","PSA","132","14","14","“Hituy pohdo' hi ihina' hi enggana! Hituy pohdo' an pun'ap'apuwan! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS132_15","020_132_15","PSA","132","15","15","Wagaha' heten babluy an Zion ta umadangyan goh ya ta adi makudangan nan nawotwot hi ma'an. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS132_16","020_132_16","PSA","132","16","16","Ya wagaha' nan papadih tu ta waday abalinandan mangipa'innilah nan tataguy aat di pamaliwa' ay dida. Nan tatagu ya awniat mungkantada ya muntu'u'da an dumalat di amlongda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS132_17","020_132_17","PSA","132","17","17","Idat'uy abalinan David an mun'ap'apuh tu, ya nan pot'o' hi udum di algaw an mun'ali ya mipaddung an hilaw hinan tatagu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS132_18","020_132_18","PSA","132","18","18","Ipabagtu' nan pot'o' hi mun'ali, mu nan buhulna ya pumbalino' didah mababainan.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS133_1","020_133_1","PSA","133","1","1","Hiyah te kantan intudo' David an ingkantan nan Hudyuh din nunti'idandan numbiyahen immuy ad Jerusalem. Immannung an ma\"ap'aphod ya umipa'amlong hi un mun'u'unnudan di tatagun Apo Dios! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS133_2","020_133_2","PSA","133","2","2","Nipaddung hinan nanginan lanan inhiitdah ulun Aaron ta immayuh hinan hamayna ya lubungna. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS133_3","020_133_3","PSA","133","3","3","Nipaddung goh hinan dulnu an malpuh nan Duntug an Hermon an mananum hinan Duntug an Zion ti hidiy nangalyan Apo Dios hi wagahana an hiyah ne nan pi'taguan hi mid pogpogna. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS134_1","020_134_1","PSA","134","1","1","Hiyah te kantan ingkantan nan Hudyuh din nunti'idandan numbiyahen immuy ad Jerusalem. Dayawonyuh Apo Dios an da'yun amin an baalna an pun'adugonah nan mahdom hinan Timpluna. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS134_2","020_134_2","PSA","134","2","2","Ya ita'nangyuy ngamayyuh nan punluwaluanyu ya pundayawanyun Hiyah nan Timpluna. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS134_3","020_134_3","PSA","134","3","3","Ya hi Apo Dios ni' an wadah Zion an nunlumud abuniyan ya luta ya wagahan da'yu! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS135_1","020_135_1","PSA","135","1","2","Mipabagtuh Apo Dios! An amin ayun baalna ya da'yun mumpuntamuh Abungna ya hinan dolah nan Abungna ya dayawonyuy ngadana! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS135_3","020_135_3","PSA","135","3","3","Ipabagbagtu tu'uh Apo Dios ti Hiya ya ma\"aphod, ya ikantayuy pundayawyuh ngadana ti Hiya ya ma'ulay. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS135_4","020_135_4","PSA","135","4","4","Ti pento'nay holag Israel an imbilangnan tataguna, ya dida goh di paddungnay na'ahhamad an gamongna. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS135_5","020_135_5","PSA","135","5","5","Inila' an na'abbagbagtuh Apo Dios an Ap'apu tu'u ya un nan udum an madayaw. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS135_6","020_135_6","PSA","135","6","6","Atonan amin di pohdonah aton ad abuniyan, ya hinan luta, ya hinan baybay, ya ad dolom. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS135_7","020_135_7","PSA","135","7","7","Iyalinay bunut an ilpunah pingit tun luta, ya ipa'alinay ilat an middum hi udan, ya ipabuhu'nay dibdib an ilpunah nan nihinanda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS135_8","020_135_8","PSA","135","8","8","Pinatoynan amin nan papangpangullun imbabaluy nan tatagud Egypt an ta\"on nan nun'ahhun an imbabaluy di a'animalda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS135_9","020_135_9","PSA","135","9","9","Inatnad Egypt di umipanoh'a ta pummoltanah nan ali ya nan tatagu, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS135_10","020_135_10","PSA","135","10","10","ya nun'amehna nan do'ol an tataguh nan abablubabluy, ya numpatoyna din a'ali an nidugah di abalinanda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS135_11","020_135_11","PSA","135","11","11","Umat ay Sihon an alin nan holag Amor, ya hi Og an alid Bashan, ya an amin nan a'alid Canaan. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS135_12","020_135_12","PSA","135","12","12","At indatnah nan tatagunan holag Israel di numbabluyanda ta hiyanay ma\"aphod an banohda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS135_13","020_135_13","PSA","135","13","13","Apo Dios, mipa'innila ta engganay anabagbagtum hi an amin hinan tatagu, an ta\"on un hinan mahayhaynod an holagda ya mundongol di ngadanmu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS135_14","020_135_14","PSA","135","14","14","He\"a, Apo Dios, ya baliwam ya hom'on di tatagum an baalmu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS135_15","020_135_15","PSA","135","15","15","Nan bulul di Hentil ya un hay inyamman di tagun hay silver ya balitu' di nahibug. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS135_16","020_135_16","PSA","135","16","16","Ya waday timidda ya matada, mu adida humapit, ya adida tummig. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS135_17","020_135_17","PSA","135","17","17","Ya waday ingada, mu adi medngol, ya mi'id di yahyahda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS135_18","020_135_18","PSA","135","18","18","Ya hanan gun mangiyamma ya mundenoldan danen bulul at mumbalindah umat ay dida. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS135_19","020_135_19","PSA","135","19","19","Da'yun holag Israel ya ipabagbagtuyuh Apo Dios, ya da'yun papadina ya dayawonyu goh Hiya! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS135_20","020_135_20","PSA","135","20","20","Ya da'yun holag Levi ya ipabagbagtuyuh Apo Dios, Ya da'yun ipa'anhanay pangatanah nan pohdon Apo Dios ya ipabagbagtuyu goh Hiya damdama! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS135_21","020_135_21","PSA","135","21","21","Ipabagtuyuh Apo Dios ad Zion ya ad Jerusalem an babluyna! Mipabagbagtuh Apo Dios! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS136_1","020_136_1","PSA","136","1","1","Munyaman tu'u ay Apo Dios ti Hiya ya ma\"aphod! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS136_2","020_136_2","PSA","136","2","2","Ya munyaman tu'uh nan na'abbagbagtun Dios. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS136_3","020_136_3","PSA","136","3","3","Ya munyaman tu'un Hiya an Ap'apun amin di a'ap'apu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS136_4","020_136_4","PSA","136","4","4","Hiya ya anggay di nangat hinan umipanoh'a an adi abalinan di tagu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS136_5","020_136_5","PSA","136","5","5","Limmunad abuniyan an dumalat di la'engna. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS136_6","020_136_6","PSA","136","6","6","Inyammanay nipabunan tun lutah nan bunol di baybay. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS136_7","020_136_7","PSA","136","7","7","Limmunay bulan ya algaw. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS136_8","020_136_8","PSA","136","8","8","Numbalinonay algaw an umat hi ap'apuh nan mapatal. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS136_9","020_136_9","PSA","136","9","9","Numbalinonay bulan ya bittuan an umat hi ap'apuh nan mahdom. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS136_10","020_136_10","PSA","136","10","10","Pinatoynay papangpangullun imbabaluy di i'Egypt. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS136_11","020_136_11","PSA","136","11","11","At enekakna nan holag Israel ad Egypt! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS136_12","020_136_12","PSA","136","12","12","Inusalnay nidugah an abalinanan nangipangulun didan tatagunan holag Israel an nakak hidi. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS136_13","020_136_13","PSA","136","13","13","Ya nunhiyanonay danum hinan Mumbolah an Baybay! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS136_14","020_136_14","PSA","136","14","14","Ya initnudna nan tatagunan bumad'ang. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS136_15","020_136_15","PSA","136","15","15","Mu inanudna nan tindalun di i'Egypt ya nan alida. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS136_16","020_136_16","PSA","136","16","16","Ya impanguluna goh nan tatagunan holag Israel an ene'wahdah nan mapulun. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS136_17","020_136_17","PSA","136","17","17","Ya numpatoyna nan a'ali an nidugah di abalinanda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS136_18","020_136_18","PSA","136","18","18","Ya ta\"on un din nundongol an ali ya pinatoyda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS136_19","020_136_19","PSA","136","19","19","An didana da hi Sihon an alin nan holag Amor. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS136_20","020_136_20","PSA","136","20","20","Ya hi Og an alid Bashan. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS136_21","020_136_21","PSA","136","21","21","At impaboltanay babluydah nan tataguna. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS136_22","020_136_22","PSA","136","22","22","Indatnah den babluy hinan tatagunan holag Israel ta numbabluyanda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS136_23","020_136_23","PSA","136","23","23","Agguy ditu'u din'ug an tatagunah din na'abakan tu'u. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS136_24","020_136_24","PSA","136","24","24","Binaliwan ditu'un Hiyah nan buhul tu'u. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS136_25","020_136_25","PSA","136","25","25","Ya indadaanay onon an amin di limmuna. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS136_26","020_136_26","PSA","136","26","26","At hiyanan munyaman tu'un Hiya an Dios ad abuniyan! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS137_1","020_137_1","PSA","137","1","1","Hidin inu'umbunanmih nan pingit di numbino'ob'on an wangwang ad Babylon ya kimmilakila amin munnomnomnom hinan babluymi an Zion. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS137_2","020_137_2","PSA","137","2","2","At inhabluymih din ayiw an poplar din alpami ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS137_3","020_137_3","PSA","137","3","3","ti adimi pohdon an ikantaan nan buhulmin nangiyalin da'mih tu ta numbalin amin balud. Ya wa ayan inalidan da'miy, “Ikantaan da'mih aat di Zion!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS137_4","020_137_4","PSA","137","4","4","Mu hay atonmin mangikantah pundayawmin Apo Dios hituh nan babluy di udum an tatagu? ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS137_5","020_137_5","PSA","137","5","5","Ta\"on atog hi un mami'id di la'eng'un muntukal hi alpah un'u du'gon he\"a, Jerusalem an babluymi! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS137_6","020_137_6","PSA","137","6","6","Ya ta\"on hi un mipuyut di dila' hinan tangngutangngu' hi un'u aliwan di aat ad Jerusalem an babluymih un hay udum an babluy di umipa'amlong ay ha\"in! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS137_7","020_137_7","PSA","137","7","7","Apo Dios, nomnomom ni' din inat nan holag Edom hidin nangidoldolandah nan iBabylon ad Jerusalem an nuntu'u'dan inaliday, “Ubahonyuh nen babluyda! Ya pa\"ionyun amin di a'abungdah engganah nipabunanda!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS137_8","020_137_8","PSA","137","8","8","Da'yun tatagud Babylon, awniat mun'a'ubah ayu! At umamlong nan tagun mangiballoh hinan inatyun da'mi! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS137_9","020_137_9","PSA","137","9","9","Immannung an umamlong nan tagun mangibitug hinan imbabaluyyu ta matoyda! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS138_1","020_138_1","PSA","138","1","1","Hi David di nangitudo' eten psalm. Apo Dios, munyamana' ay He\"ah puhu' ya hi nomnom'u, ya ikanta' di pundayaw'un He\"ah hinagang an amin nan abulubulul. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS138_2","020_138_2","PSA","138","2","2","Ya ihagang'uh appit hi Timplum, ya nunluunga' hi pundayaw'un He\"a. Manu ay ya nidugah di pamhodmu, ya adim ibahhaw an aton di pumhodanmi ti impattigmun He\"ay na'abbagbagtu, ya ma\"aphod nan Tugunmu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS138_3","020_138_3","PSA","138","3","3","Ya hidin nunluwalua' ay He\"a ya dengngolmu, at indatmuy tulid'u. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS138_4","020_138_4","PSA","138","4","4","Apo Dios, dayawon da'a ni' an amin hinan a'alih nan abablubabluy ti dengngolday Hapitmu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS138_5","020_138_5","PSA","138","5","5","Ya ikantaday aat di inatmu ti nidugah di anabagbagtum. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS138_6","020_138_6","PSA","138","6","6","He\"a an Ap'apu ya na'abbagbagtu'a, mu ipapto' da'min na'ampan tatagu. Mu hana ay an mumpahiya ya bataanam dida. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS138_7","020_138_7","PSA","138","7","7","Ya ta\"on hi unna' li'ubon hinan buhul'u ya wada'an bumadang ta mid di ma'at ay ha\"in hi nappuhi. Ya wa ay ta mi'pattoy nan mun'abungot an buhul'u ya abakom dida an dumalat nan nidugah an abalinam ta baliwana'. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS138_8","020_138_8","PSA","138","8","8","He\"a, Apo Dios, di nangamung an mangipadutu' ay ha\"in ta umannung din ninomnommun ma'at hi nitagua'. Ya nan nidugah an pamhodmu ya munnononnong, at hiyanan adia' ahan inganuy ti He\"ay nunlumun ha\"in. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS139_1","020_139_1","PSA","139","1","1","Hete ya psalm an intudo' David, ya hay intud'ana ya nan ap'apun di muntudtuduh kanta. O Apo Dios, inilam an amin di aat'u ti hinamada' ay He\"a, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS139_2","020_139_2","PSA","139","2","2","ya inilam an amin di gun'u aton, ya ta\"on hi un'a adagwi ya inilam tuwali nan wadah nomnom'u. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS139_3","020_139_3","PSA","139","3","3","Ya titiggom hi unna' muntamu unu unna' mali'li'uh ti ini\"ilam nongkay an amin di gun'u aton. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS139_4","020_139_4","PSA","139","4","4","Ya inilam goh an amin di hapito' an ta\"on hi un'u agguy pay hinapit. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS139_5","020_139_5","PSA","139","5","5","He\"a ya wagwada'an ha\"in hi enggana ta ipapto'a' ti nidugah di abalinam. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS139_6","020_139_6","PSA","139","6","6","Ya adi' ma'awatan hi un anaad ta ini\"ilaa' ay He\"a. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS139_7","020_139_7","PSA","139","7","7","At hay umaya' ta adia' tigon ay He\"a? Ya hay umaya' ta miyadagwia' ay He\"a? Mi'id ahan! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS139_8","020_139_8","PSA","139","8","8","Ti gulat ta umuya' ad abuniyan ya wah di'a, ya gulat goh ta umuya' hinan wadan di nun'atoy at wah di'a goh damdama. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS139_9","020_139_9","PSA","139","9","9","Ya ta\"on hi unna' tumayap ta umuya' hinan niyadagwi an ta\"on hi un hinan buhu'an di algaw unu a'unugan di algaw ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS139_10","020_139_10","PSA","139","10","10","ya wada'a damdama an mangipadutu' ya bumadang ay ha\"in. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS139_11","020_139_11","PSA","139","11","11","Ya ta\"on hi unna' mipo\"oy hinan hehelong unu ta\"on hi un mumbalin di mapatal hi helong ta haniana' ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS139_12","020_139_12","PSA","139","12","12","ya hiya damdama an mapatal di pannigmu ti nan helong ya mapatal ya numpaddung di pannigmu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS139_13","020_139_13","PSA","139","13","13","He\"ay nunlumun amin hi alimatung di odol'uh din awada' hi putun ina, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS139_14","020_139_14","PSA","139","14","14","ya maphod ahan di inatmun nunlumun ha\"in, at hiyanan ipabagbagtu' He\"a. Ya inila' an ma\"aphod ya umipanoh'an amin di inatmu! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS139_15","020_139_15","PSA","139","15","15","Ya din home'na' hi putun ina ya i'innilam an wadaa' ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS139_16","020_139_16","PSA","139","16","16","ti i'innilaa' tuwalin He\"a ya unna' mitungaw. Ya an amin nan algaw an pi'tagua' hitun luta ya intutudo'mu tuwalih nan liblum. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS139_17","020_139_17","PSA","139","17","17","Apo Dios, do'ol ahan di nomnomnomom hi umatan di aat'u, ya naligat hi innilaon di aat hana! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS139_18","020_139_18","PSA","139","18","18","Gulat ta ma'yap at do'do\"ol ya un nan panag hinan pingit di wangwang! Mu He\"ay makulug hi wagwadan ha\"in hi pi'yibba' an ta\"on un hinan bumanguna'. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS139_19","020_139_19","PSA","139","19","19","Apo Dios, ubahom ni' ahan nan nun'appuhiy ugalidan tatagu, ya nan pumatopatoy ya mibataanda ta miyadagwidan ha\"in. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS139_20","020_139_20","PSA","139","20","20","Ti nidugah di pamilhuldan He\"a, ya mi'id di pange'gondah nan ngadanmu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS139_21","020_139_21","PSA","139","21","21","Apo Dios, abohola' nan mamohol ya nan mi'buhul ay He\"a, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS139_22","020_139_22","PSA","139","22","22","ya ibilang'u nan buhulmun buhul'u goh. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS139_23","020_139_23","PSA","139","23","23","Apo Dios, tigom di nomnom'u ya hay pangat'u, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS139_24","020_139_24","PSA","139","24","24","ya itudum hi un waday adim pohdon ay ha\"in ta hukatam hi maphod, ya itudum di ato' an middum ay He\"ah mid pogpogna. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS140_1","020_140_1","PSA","140","1","1","Hete ya psalm an intudo' David, ya hay intud'ana ya nan ap'apun di muntudtuduh kanta. Apo Dios, baliwana' ni' ahan hinan tatagun nappuhiy ugalidan unda hay pumatpatoy! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS140_2","020_140_2","PSA","140","2","2","Dida ya numomnonomnomdah engganah nappuhin atonda, ya diday mamahhun hi dumaladalat hi pumpapattayan di tatagu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS140_3","020_140_3","PSA","140","3","3","Nan hapitonda ya umat hinan gitan di ulog an pumatoy, ya umat goh hinan gitan di ipi'ipit. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS140_4","020_140_4","PSA","140","4","4","Apo Dios, baliwana' ahan hinan nappuhin aton di tatagun pumatopatoy ti pohdonda ahan an patayona'! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS140_5","020_140_5","PSA","140","5","5","Hanan mumpumpahpahiyan tatagu ya paddungnay nun'idadaanday huluh a'naa', ya ta\"on un malgom di aya' ya wah di nan nun'idadaandan a'naa'. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS140_6","020_140_6","PSA","140","6","6","Apo Dios, alyo' di, “He\"ay Dios'u!” At donglom ni' ahan di luwalu' an mumpahpahmo' ay He\"a! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS140_7","020_140_7","PSA","140","7","7","Apu an na'abbagbatun Dios an nidugah di abalinana an namaliw ay ha\"in hidin gun'u ni'gubatan, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS140_8","020_140_8","PSA","140","8","8","adim ni' iyabulut an ma'at di pohpohdon nan nun'appuhiy ugalidan tatagu, mu unmuat pa\"ion nan ninomnomdan aton ti gulat ta umannung hanan ninomnomda at mumpahpahiyada! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS140_9","020_140_9","PSA","140","9","9","Pumbalinom an diday a'atan nan nun'appuhin ninomnomdah pama\"idan ha\"in, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS140_10","020_140_10","PSA","140","10","10","ya ogohom didah nan apuy unu ogohom didah nan bitun ma'alluhung ta mid abalinandan bumuhu'! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS140_11","020_140_11","PSA","140","11","11","Ya pumbalinom an adi ma'at di ninomnom nan mumpabahol hi layah hi ibbada, ya hanan pumatpatoy ya hana ni' an nun'appuhin ato'atonday mama\"in dida! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS140_12","020_140_12","PSA","140","12","12","Apo Dios, inila' an He\"a ya badangam nan mipaligligat, ya halimunam nan nun'awotwot. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS140_13","020_140_13","PSA","140","13","13","At immannung an dayawon da'ah nan un'unnud ay He\"a, ya mimiddumdan He\"a! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS141_1","020_141_1","PSA","141","1","1","Hete ya psalm an intudo' David. Apo Dios, He\"ay punluwalua', at donglom ni' ahan di luwalu' ta punnaudom an mamadang ay ha\"in! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS141_2","020_141_2","PSA","141","2","2","Abulutom ni' di ibaga' hinan punluwalua' an ita'nang'uy ngamay'u an umat hi pangabulutam hinan incense an me'nong ay He\"a, ya umat hinan me'nong hinan mun'a'ahom. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS141_3","020_141_3","PSA","141","3","3","Apo Dios, badangana' ta halimunam di panapit'u ta adi malmalgom di hapito', ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS141_4","020_141_4","PSA","141","4","4","ya badangana' ta adi' nomnomon an aton di nappuhi unu middum hinan nappuhiy ugalidan tatagu. Ya adia' ni' goh mi'yam'amung hinan way do'ol hi tatagun mangan. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS141_5","020_141_5","PSA","141","5","5","Abuluto' di pummoltaan unu pamoholan di maphod an tagun ha\"in ti hiyah ne pumhoda' an paddungnay lanan nihiit hi ulu'. Mu hana ay an nun'appuhiy ugalidan tatagu ya gun'u iluwaluy amoltaanda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS141_6","020_141_6","PSA","141","6","6","Hitun adatngan di itapalan nan ap'apudah daplah ya kulugon mahkay nan tataguy ibaga'. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS141_7","020_141_7","PSA","141","7","7","At alyonday, “Nan nun'appuhiy ugalidan tatagu ya nidugah an adi milubu' di tungalda an un mun'iwa'at an umat hinan niwa'at an batuh nan na'aladun luta.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS141_8","020_141_8","PSA","141","8","8","Mu He\"a, Apo Dios an na'abbagbagtu, di pundenola' hi ihi'ugan, ya adia' ahan ni' iyabulut an matoy! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS141_9","020_141_9","PSA","141","9","9","Apu, tigom ahan ta adia' ma'nah nan indadaan nan tatagun nappuhiy ugalida ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS141_10","020_141_10","PSA","141","10","10","ta mi'id di ma'at ay ha\"in. Mu hanan tatagu ni' an nun'appuhiy ugaliday ma'nah nan bitun enehoddah a'naa'! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS142_1","020_142_1","PSA","142","1","1","Heten psalm ya maskil an inluwalun David, ya intudo'nah din nipo\"oyanah nan liyang. Mumpahpahmo'a' ay Apo Dios ta badangana', ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS142_2","020_142_2","PSA","142","2","2","ya ibaag'un Hiya an amin di diklamu' ya nan punligligata'. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS142_3","020_142_3","PSA","142","3","3","Wa ay ta mi'id di poto' di punnomnoma' ya wadah Apo Dios an mangituduh ato' ta mabadangana' ti indadaan nan buhul'uy bitun a'naa'. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS142_4","020_142_4","PSA","142","4","4","Muntiggatiggawa', mu mi'id ahan di bumadang ya mangibaliw ay ha\"in hi humalimun! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS142_5","020_142_5","PSA","142","5","5","At mumpahpahmo'a' ay He\"an alyo' di, “Apo Dios, He\"ay mangibaliw ay ha\"in, ya He\"a ya anggay di mahapul'uh nitagua'!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS142_6","020_142_6","PSA","142","6","6","At donglom ni' ahan tun luwalu' ti ten mahmo'a', ya ibaliwa' hitun aton tun buhul'u ti mabi'bi'ahda ya un ha\"in! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS142_7","020_142_7","PSA","142","7","7","Pabi'ahom di nomnom'u ta adi minaynayun di punligligata' ta way ato' an mundayaw ay He\"a. Wa ay ta ma'at di umat hina at nan tatagum an mangun'unud ay He\"a ya middumdan mi'yam'amlong ay ha\"in an dumalat nan amaphodmun ha\"in. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS143_1","020_143_1","PSA","143","1","1","Hi David di nangitudo' eten psalm. Apo Dios, donglom ahan di luwalu'! Badangana' ahan ti He\"a ya ma\"aphod'a, ya munnononnong di pumpapto'mu! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS143_2","020_143_2","PSA","143","2","2","Adia' ni' humalyaon an baalmu ti abuluto' an numbahola' ti immannung an mi'id ah ohah na'ahhamad hi agguy nabaholan. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS143_3","020_143_3","PSA","143","3","3","Inabaka' hi buhul'un namdunamdug ay ha\"in ta imbaluda' hinan helong ahan an umata' hidin nun'atoy hidin hopapna. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS143_4","020_143_4","PSA","143","4","4","At hi'ihi'itangan an mami'id di namnama' ti nidugah di punlungdayaa'! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS143_5","020_143_5","PSA","143","5","5","Ha\"in ya ninomnom'u din naluh an algaw hidin nabayag, ya ninomnom'uy aat din nidugah an ina'inatmu, ya gun mipanomnom an amin din gunmu inat. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS143_6","020_143_6","PSA","143","6","6","At ten ita'nang'uy ngamay'un munluwalun He\"a, ya nan panapula' ay He\"a ya umat hinan panapulan di mamagan lutah udan. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS143_7","020_143_7","PSA","143","7","7","Apo Dios, punnaudom ni' an mangat hinan ibaga' ta badangana'! Ya ten mi'id di namnama', at hiyanan adia' ahan inganuy ti gulat ta inganuya' ta matoya' at umuya' hinan babluy di natoy. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS143_8","020_143_8","PSA","143","8","8","Ipanomnommu ni' ay ha\"in hinan helhelong di aat nan pamhodmun munnononnong ti He\"ay pundenola', ya ipadutu'muy nitagua' ti hiyah ne iluwalu' ay He\"a. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS143_9","020_143_9","PSA","143","9","9","Apo Dios, ibaliwa' ahan hinan buhul'u ti He\"ay ehdol'uh punhi'uga'. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS143_10","020_143_10","PSA","143","10","10","Ituduwana' ni' an mangat hi pohdom ti He\"ay Dios'u, ya nan Lennawam ni' di mangipadutu' hi nitagua' ta mi'id di nappuhih ma'at ay ha\"in. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS143_11","020_143_11","PSA","143","11","11","Apo Dios, ibaliwa' ta mipabagbagtuy ngadanmu, ya dumalat nan ana'ahhamadmu ya badangana' ahan ti ten maligatana'! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS143_12","020_143_12","PSA","143","12","12","Abakom nan buhul'u an dumalat nan nidugah an namhodmun ha\"in, ya ubahom dida ti ha\"in di baalmu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS144_1","020_144_1","PSA","144","1","1","Hi David di nangitudo' eten psalm. Dayawon da'a, Apo Dios, an paddungnay batun ihi'uga'! He\"ay nangitudun ha\"in an mi'gubat, ya He\"ay nangidat hi abalina'. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS144_2","020_144_2","PSA","144","2","2","He\"a goh di ligwa' an mamadang ya mangibaliw ay ha\"in, ya He\"ay ihi'uga', ya numbalinona' an ap'apun di tataguh nan abablubabluy. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS144_3","020_144_3","PSA","144","3","3","Apo Dios, ngadan di ni'atan di tagu ta pa'ippapto'om an halimunan? ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS144_4","020_144_4","PSA","144","4","4","Hay nitaguanda ya umat hinan yahyah ya anggay unu umat hinan maluh an ngau! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS144_5","020_144_5","PSA","144","5","5","Apo Dios, uggoh mah ta ibughulmud abuniyan ta mun'ohop'a ta dapoom nan aduntuduntug ta way atondan umahu'! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS144_6","020_144_6","PSA","144","6","6","Ya ipa'ilatmu ta miwa'atda nan buhulmu, ya pumpanam dida ta lumayawda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS144_7","020_144_7","PSA","144","7","7","Uggoh mah ahan ta He\"an wad abuniyan ya uyadom nan ngamaymu ta baliwana' hi aton di buhul'un nalpuh udum an babluy, ya ten paddungnay wadaa' hinan maluhung an danum! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS144_8","020_144_8","PSA","144","8","8","Danen tatagun nalpuh nan udum an babluy ya ma'aladyahda an ta\"on unda nunhapata ya munlayahda damdama. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS144_9","020_144_9","PSA","144","9","9","Ikantaa' He\"a, Apo Dios, hinan balbalun kanta, ya iddum'un tukalon nan lyre hi pundayaw'un He\"a. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS144_10","020_144_10","PSA","144","10","10","Ti dumalat nan badangmu ya nangabak di a'alih nan gubat, ya He\"ay nangibaliw hidin baalmun hi David. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS144_11","020_144_11","PSA","144","11","11","Apu, baliwana' hinan aton di buhul'un nalpuh nan udum an babluy ta adia' patayon! Ma'aladyahdan tatagu! Ya ta\"on hi unda nunhapata an hay makulug di hapitonda mu wa ay ta humapitdaan un hay layah. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS144_12","020_144_12","PSA","144","12","12","Nan holagmi ni' an linala'in ung'ungungnga ya umilogdan umatdah nan malubong an nitanom, ya nan imbabaluymin binabai ya umilogdan ahi'ap'aphod an umatdah nan napa'ot an mun'aphod an tu'ud an ni'al'altih nan abung di ali. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS144_13","020_144_13","PSA","144","13","13","Ya mamapnu ni' di a'alangmih nan bot'onmi, ya mapnu ni' goh nan pumpahtulanmih nan linibu an kalnilu, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS144_14","020_144_14","PSA","144","14","14","ya nan bakami ya madamot di guyudondah nittuh nan kalesa. Apu, adim ni' ahan iyabulut an hogpon di buhulmi tun babluymi, ya adim ni' goh iyabulut an waday ilayaw di buhulmi ay da'mi, ya mi'id ni' di atata'ot an ma'at hitun babluymin dumalat hi pumkawan di tatagu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS144_15","020_144_15","PSA","144","15","15","Wa ay ta ipa'annungmun ma'at an amin hanah nan ohan babluy at nidugah an mawagahan nan bimmabluy, ya umamlong nan tatagun hay Diosda ya nan Ap'apu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS145_1","020_145_1","PSA","145","1","1","Intudo' David heten psalm an mangipabagtun Apo Dios. Apo Dios, dayawo' He\"a an Dios'u ya Ali', ya idaydayaw'uh mid pogpogna nan ngadanmu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS145_2","020_145_2","PSA","145","2","2","Immannung an dayawo' He\"ah abigabigat, ya idaydayaw'uh mid pogpogna nan anabagbagtum. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS145_3","020_145_3","PSA","145","3","3","Apo Dios, na'abbagtu'a, ya He\"ay immannung hi madayaw! Mi'id ah ohah nanginnilah nan aat di ana'abbagbagtum! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS145_4","020_145_4","PSA","145","4","4","Awniat mada'da'watan an mipa'innilah nan mahayhaynod an holag nan umipanoh'an ina'inatmu, at diday mangipa'innilah nan tatagu ay danen inatmu an dumalat nan nidugah an abalinam. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS145_5","020_145_5","PSA","145","5","5","Ya ipa'innilada goh nan anabagbagtum, ya ha\"in ya nonomnomo' nan mun'aphod an ato'atom. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS145_6","020_145_6","PSA","145","6","6","Ya gunda ibabbaag goh nan nidugah an umipanoh'an gunmu ato'aton, ya ta\"on un ha\"in ya hiyah ne goh di ibabbaag'u. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS145_7","020_145_7","PSA","145","7","7","Ya ibabbaagda goh di aat di amaphodmu, ya umamlongdan mangikankantah aat di anahamadmu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS145_8","020_145_8","PSA","145","8","8","Apo Dios, makulug an ma'ulay'a ya ma'ahhimo\"a. Adi'a mabanbannungot, ya adi maluman di pamhodmu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS145_9","020_145_9","PSA","145","9","9","Maphod di atom hi an amin hi tagu, ya ma'ulay'an amin hinan limmum. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS145_10","020_145_10","PSA","145","10","10","Apo Dios, dayawon da'an amin hinan limmum, ya an amin nan un'unnud ay He\"a ya munyamandan He\"a. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS145_11","020_145_11","PSA","145","11","11","Ya gunda goh hapihapiton di anabagbagtun nan pumpapto'am ya nan anidugah di abalinam, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS145_12","020_145_12","PSA","145","12","12","ya ta innilaon an amin nan tataguy anidugah di abalinam ya nan anabagbagtun nan pumpapto'am. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS145_13","020_145_13","PSA","145","13","13","Munnononnong hi engganay pun'ap'apuwam ta He\"ay Alih enggana. Hi Apo Dios ya ipa'annungnan amin di alyona, ya mipattig di ama'ulaynah an amin hinan atona. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS145_14","020_145_14","PSA","145","14","14","Hiya ya bumadang an amin hinan maligligatan, ya pabi'ahonay nomnom nan munlungdaya. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS145_15","020_145_15","PSA","145","15","15","He\"ay pangitangadan an amin nan matagun limmum hi mahapulda, ya idatmuy itanuddah nan gutud di panapulanda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS145_16","020_145_16","PSA","145","16","16","Ya adida makudangan hi malgom an mahapulda ti idatmun amin. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS145_17","020_145_17","PSA","145","17","17","Hi Apo Dios ya maphod an amin di atona, ya nidugah di homo'na. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS145_18","020_145_18","PSA","145","18","18","Ya donglona nan luwalun nan makulug an mumpahpahmo' ay Hiya, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS145_19","020_145_19","PSA","145","19","19","ya idatnan amin di mahapul nan un'unnud ay Hiya, ya donglonay pumpahpahmo'anda ta ibaliwna dida. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS145_20","020_145_20","PSA","145","20","20","Ipapto'na nan nidugah di pamhoddan Hiya, mu nan mangamangat hi nappuhi ya ubahona dida. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS145_21","020_145_21","PSA","145","21","21","Dayawo' hi Apo Dios! At an amin tu'un limmuna ya dayawon tu'uy ngadanah enggana! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS146_1","020_146_1","PSA","146","1","1","Madayaw hi Apo Dios! Ha\"in ya dayawo' hi Apo Dios. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS146_2","020_146_2","PSA","146","2","2","Ad ugwan an atagu' ya dayawo' nan Ap'apu an Dios'u, ya ikanta' di pundayaw'un Hiyad ugwan an matagua'. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS146_3","020_146_3","PSA","146","3","3","Mundenol ayu ni' ay Hiya ta bo'on hay taguy pundenolanyu ti ta\"on hi un nabagtuy haadda ya mid abalinandan mangibaliw ay da'yu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS146_4","020_146_4","PSA","146","4","4","Manu ay ya matoyda damdama ta mumbalindah luta, at mi'id di hulbin an amin di ninomnomdan aton. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS146_5","020_146_5","PSA","146","5","5","Mawagahan nan tagun badangan Apo Dios an Dios Jacob, ya immannung an umamlong nan tagun hi Apo Dios di pangedenolanah nitaguana ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS146_6","020_146_6","PSA","146","6","6","an nunlumud abuniyan, ya luta, ya baybay, ya an amin nan matagun wah di. Hiya an Dios ya pa'annungonan amin di alyonan aton. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS146_7","020_146_7","PSA","146","7","7","Hiyay bumadabadang hinan tatagun mipaligligat hi mi'id dumalat, ya idatnay tanud nan mahinaangan. Hi Apo Dios ya ibo'tana nan nun'ibalud, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS146_8","020_146_8","PSA","146","8","8","ya anonay bulaw di nabulaw ta tummig di matada, ya pabi'ahonay nomnom nan munlungdaya, ya nidugah di pamhodnah nan tatagun un'unnud ay Hiya. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS146_9","020_146_9","PSA","146","9","9","Ya ipapto'na nan nalpuh udum an babluy an mi'hitun ditu'u, ya ipapto'na goh nan nguhu ya nan umu'utun. Mu pa\"iona nan ninomnom nan tatagun nappuhiy pangatda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS146_10","020_146_10","PSA","146","10","10","Da'yun iZion, pa'annomnomonyun hi Apo Dios di Alih mi'id pogpogna, ya Hiya an Diosyu ya munnononnong hi engganay pun'ap'apuwana! Madayaw hi Apo Dios! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS147_1","020_147_1","PSA","147","1","1","Madayaw hi Apo Dios! Maphod un tu'u ikantay pundayaw tu'uh nan Dios tu'u! Immannung an maphod hi un tu'u dayawon Hiya! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS147_2","020_147_2","PSA","147","2","2","Hi Apo Dios ya pun'ipiyammana din nun'apa\"id Jerusalem ti ibangngadnah di nan tatagunan nibalud hinan udum an babluy. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS147_3","020_147_3","PSA","147","3","3","Al'alu'ona nan munlungdaya, ya paphodona nan hugatda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS147_4","020_147_4","PSA","147","4","4","Hi Apo Dios ya ninomnomna tuwaliy uyap di bittuan an ihinah ad daya, ya nginadnana didan amin. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS147_5","020_147_5","PSA","147","5","5","Na'abbagbagtu ya nidugah di abalinan nan Ap'apu tu'u, ya inilanan amin, ya adi malukud di anala'engna. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS147_6","020_147_6","PSA","147","6","6","Hi Apo Dios ya pa'abbaddangana nan nun'awotwot, mu hana ay an mumpahpahiya ya ipa'ampana dida. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS147_7","020_147_7","PSA","147","7","7","Mungkanta ayuh punyamanan, ya iddumyun tukalon nan alpah pundayawyun Hiya an Dios tu'u. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS147_8","020_147_8","PSA","147","8","8","Inhaninay bunut ad daya, ya limmunay udan an pananum hi luta, ya limmunay holo' hinan dudunduntug. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS147_9","020_147_9","PSA","147","9","9","Idatnay tanud di a'animal ya nan imbabaluy di gayang hi unda pumiyapiyak. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS147_10","020_147_10","PSA","147","10","10","Adi umipa'amlong ay Apo Dios di mabi'ah an kabayu ya nan natulid an titindalu ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS147_11","020_147_11","PSA","147","11","11","ti hay umipa'amlong ay Hiya ya nan tatagun ipa'anhanday pangatandah nan pohdona ya nan mundenol hinan adi maluman an pamhodna. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS147_12","020_147_12","PSA","147","12","12","Da'yun iJerusalem, dayawonyu nan Ap'apu an Dios tu'u ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS147_13","020_147_13","PSA","147","13","13","ti pa'ahhalimunan ditu'un tatagunan paddungnay inhamadnay pantaw di babluy tu'ud Jerusalem ta adi mabalin an hogpon ditu'uh nan buhul tu'u. Ya winagahan ditu'un tataguna, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS147_14","020_147_14","PSA","147","14","14","ya palenggoponay babluy tu'u, ya paphodonay inhabal tu'u an umat hi paguy ta do'ol di bot'on tu'u. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS147_15","020_147_15","PSA","147","15","15","Wa ay ta impiyuynay Uldinan amin hinan babluy hitun luta ya un mamengpenghan ya ma'unud nan inyuldina. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS147_16","020_147_16","PSA","147","16","16","Ya pun'ogahnay dalalluh tun luta ta ay na'ap'apan hi uloh ya ay nagab'unan hi dapul. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS147_17","020_147_17","PSA","147","17","17","Ya paddungay i\"itang an batu nan dalallun pun'ogahna, ya mi'id di pa\"edpol hi a'ayhugin nan ipa'alina. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS147_18","020_147_18","PSA","147","18","18","Wa ay ta imandalna ya umaliy dibdib ta ma'ubah nan dalallu ta mangenolwang nan wangwang. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS147_19","020_147_19","PSA","147","19","19","Impa'innilanay Tuguna ya tudtudunah nan holag Israel an tataguna. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS147_20","020_147_20","PSA","147","20","20","Dida ya anggay di nangatanah umat hina, at hiyanan agguy inilan di udum an tatagu hanan Tuguna. Madayaw hi Apo Dios! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS148_1","020_148_1","PSA","148","1","1","Madayaw hi Apo Dios! Dayawonyuh Apo Dios an da'yun wad abuniyan! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS148_2","020_148_2","PSA","148","2","2","Da'yun a'anghel ya da'yun udum an wad abuniyan ya dayawonyuh Apo Dios! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS148_3","020_148_3","PSA","148","3","3","Dayawonyuh Apo Dios an da'yun algaw, ya bulan, ya bittuan, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS148_4","020_148_4","PSA","148","4","4","ya he\"an ad dayan wah bagtuna, ya da'yun danum an wah di ya dayawonyuh Apo Dios! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS148_5","020_148_5","PSA","148","5","5","Dayawonyuh Apo Dios an da'yun amin an limmuna ti un ammunay hapitna ya nawada ayu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS148_6","020_148_6","PSA","148","6","6","Ya immandalnay penhodnan ihinanyuh enggana, at na'at, ya hiyah ne mandalnah ya mahapul an adi maluman. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS148_7","020_148_7","PSA","148","7","7","Ya da'yun wah tun luta, ya ta\"on un da'yun wad dolom, ya da'yun o\"ongol an humalug hinan baybay ya dayawonyuh Apo Dios! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS148_8","020_148_8","PSA","148","8","8","Dayawonyuh Apo Dios an da'yun ilat, ya dalallu, ya bunut, ya puo', ya dibdib an un'unnud hi alyona! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS148_9","020_148_9","PSA","148","9","9","Ta\"on un da'yun aduntuduntug, ya dudunduntug, ya a'ayiw an ma'an di bungana, ya da'yun ayiw an ma'alih cedar ya dayawonyuh Apo Dios! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS148_10","020_148_10","PSA","148","10","10","Da'yu goh an atap an a'animal, ya mapangan an animal, ya da'yun ahi'ada'adap, ya an amin ayun numbino'ob'on an hamuti ya dayawonyuh Apo Dios! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS148_11","020_148_11","PSA","148","11","11","Da'yun a'ali, ya da'yun amin an Hentil, ya a'ap'apu, ya da'yun huhuwis ya dayawonyuh Apo Dios! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS148_12","020_148_12","PSA","148","12","12","Da'yun ungungan linala'i ya binabai, ya da'yun nun'ala'ay ya ung'ungungnga ya dayawonyuh Apo Dios! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS148_13","020_148_13","PSA","148","13","13","Maphod un an amin ayu ya dayawonyuh Apo Dios ti Hiyay na'abbagbagtun amin! Paddungnay lenehan di anabagtuna tun luta ya ad abuniyan. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS148_14","020_148_14","PSA","148","14","14","Pento' Apo Dios di alih mumpapto' hinan tatagunan holag Israel an e'gonandan amin. Madayaw hi Apo Dios! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS149_1","020_149_1","PSA","149","1","1","Madayaw hi Apo Dios! Ikantaanyuh baluh kantan pundayawyun Hiyah nan a'am'amunganyun tatagunan un'unnud ay Hiya. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS149_2","020_149_2","PSA","149","2","2","Da'yun holag Israel ya umamlong ayun dumalat hinan Diosyun nunlumun da'yu ya maphod ahan un ayu mun'am'amlong an iZion an dumalat hinan Aliyu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS149_3","020_149_3","PSA","149","3","3","Ya manayaw ayu, ya paganghonyu nan ganghayu, ya nan tambourine, ya nan alpah pundayawyun Hiya. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS149_4","020_149_4","PSA","149","4","4","Hi Apo Dios ya pun'amlongana nan tataguna, ya pangabakona nan mumpa'ampa. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS149_5","020_149_5","PSA","149","5","5","Mun'am'amlong ayun mangun'unud ay Hiya an dumalat hi nangabakanyu, ya mun'am'amlong ayun mungkantah nan mahdom. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS149_6","020_149_6","PSA","149","6","6","Dayawonyuh Apo Dios an o'odnanyuy hinalungyun ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS149_7","020_149_7","PSA","149","7","7","usalonyun mangabak hinan abablubabluy ya nan mummoltah nan tatagu ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS149_8","020_149_8","PSA","149","8","8","ta bangkilinganyuy alida ya a'ap'apuda, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS149_9","020_149_9","PSA","149","9","9","ya moltaonyuy tataguh nan abablubaluy ti hiyah ne moltadan nitudo'. Hiyah ne ipabagbagtuan nan tatagunan mangun'unud ay Hiya. Madayaw hi Apo Dios! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS150_1","020_150_1","PSA","150","1","1","Madayaw hi Apo Dios! Dayawonyuh Apo Dios hinan Timpluna, ya dayawonyu goh Hiyah nan nidugah an lugal ad abuniyan! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS150_2","020_150_2","PSA","150","2","2","Dayawonyuh Apo Dios an dumalat nan inatnah nangipattiganah nan nidugah an abalinana, ya dayawonyu ti mi'id di nipaddungan di anabagbagtuna. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS150_3","020_150_3","PSA","150","3","3","At ipagangohyuy talampetyu, ya ta\"on nan alpa ya nan lyre hi pundayawyun Apo Dios. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS150_4","020_150_4","PSA","150","4","4","Ya dayawonyu Hiya an tukalonyu nan tambourine, ya nan gitala, ya nan tungngali, ya tinayawanyu Hiyah pundayawyun Apo Dios. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS150_5","020_150_5","PSA","150","5","5","At pun'ipagangohyu nan gangha ta pundayaw tu'un Apo Dios. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PS150_6","020_150_6","PSA","150","6","6","At an amin tu'un matagu ya dayawon tu'uh Apo Dios! Madayaw hi Apo Dios!");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PR1_1","021_1_1","PRO","1","1","1","Date ya na'ahhamad an tugun Solomon an alih ad Israel an imbaluy David. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PR1_2","021_1_2","PRO","1","2","2","Daten tugun ya ipa'inniladay aton tu'un manomnoman hi un tu'u unudon nan itududa, at innilaon tu'u nan na'ahhamad an puun di mitudtudu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PR1_3","021_1_3","PRO","1","3","3","Ya ipa'innilada goh nan aton an mangabulut hinan nahamad an pangat, ya nan makulug an aton hinan i'ibba, ya ta mapapaddung di ma'at ay dida. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PR1_4","021_1_4","PRO","1","4","4","Ya ipaphodda goh di nomnom nan agguy nanomnoman, ya ipala'engna nan ungunga ta iniladan mangat hi nahamad. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PR1_5","021_1_5","PRO","1","5","5","Ya ta\"on nan nanomnoman an tagu ya maphod damdamah unda adalon daten tugun ta ma'ud'udman di la'engda, ya ta gun pumhod di ato'atonda ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PR1_6","021_1_6","PRO","1","6","6","ti mid ah tagun nanginnilan amin hi itudun daten na'ahhamad an tugun ti nan panapit nan nun'anomnoman ya nan nun'ipa\"el. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PR1_7","021_1_7","PRO","1","7","8","Inte\"an Solomon an nanugun hinan imbaluynan inalinay, “Hay pange'gon ay Apo Dios di hiyay te\"an di panginnilaan ti ammuna nan adi dumngol di mamahiw eten na'ahhamad an tugun an mangituduh aton an manomnoman hi un ma'unud di itududa. At he\"an imbaluy'u ya donglom, ya adim aliwan nan itugun da amam ay inam ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PR1_9","021_1_9","PRO","1","9","9","ti danen tugunda ya ay memepngot hi ulum, ya mibuung hi bagangmu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PR1_10","021_1_10","PRO","1","10","10","Imbaluy'u, wa ay ta awiton da'ah nan nun'abaholan ya adi'a middum ay dida. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PR1_11","021_1_11","PRO","1","11","11","Ti gulat ta alyondan he\"a di, Mitnud'an da'mi ta umuy tu'u mumbota' hinan tagun mi'id di baholna ta patayon tu'u! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PR1_12","021_1_12","PRO","1","12","12","Ya manu ay aton tu'uh ne ya ta way atondan milungun hi abungda ya unda milubu', ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PR1_13","021_1_13","PRO","1","13","13","ya ta iyanamut tu'u nan numbino'ob'on an nun'anginan gina'uda ta punuwon tu'uy abung tu'uh nan mapla'an an gina'u an inakaw tu'u! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PR1_14","021_1_14","PRO","1","14","14","At middum'an da'mi ta datagon tu'un papaddungon nan akawon tu'u! Hiyah ne inalin nan nun'abaholan. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PR1_15","021_1_15","PRO","1","15","15","Ya adi'a ahan umuy middum hinan tagun umat hinay atonda ta bataanam dida ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PR1_16","021_1_16","PRO","1","16","16","ti umiyahupda ahan an mangat hinan nappuhin pumbaholan ti pohpohdondan pumatopatoy. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PR1_17","021_1_17","PRO","1","17","17","Inilam an mid ahan di mangakaw hi bangkuh un way do'ol an pulis hi mamannig, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PR1_18","021_1_18","PRO","1","18","18","mu ta\"on un waday mamannig ay dida ya atonda damdama, at umannung an madpapda, ya mabaludda goh, at nan atonday dumalat hi punligatan nan odolda! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PR1_19","021_1_19","PRO","1","19","19","Hiyah ne ma'at hinan mangakaw hi gina'un di ibbada ti ta\"on hi un dumo'do'ol di gina'udah alanda mu mapa\"ida damdama ti matoyda, at mid hulbin nan inakawda.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PR1_20","021_1_20","PRO","1","20","20","Intuluy Solomon an nanungun hinan imbaluynan inalinay, “Hi Anomnoman ya ay babain umaya'ayag hinan tatagun wah nan kulha ya nan malkadu, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PR1_21","021_1_21","PRO","1","21","21","ya bumugabugaw hinan wah nan pantaw di allup nan babluy ya nan malgom an wadan di a'am'amungan nan tatagu, ya alyonan diday, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PR1_22","021_1_22","PRO","1","22","22","Da'yun nakudang di punnomnomana ya anuud di pangidinnganyuh nan umat hinan aatyu an adi ayu luma'eng? Ya anuud di pangabulutanyuh nan nahamad an ma'adal an pahiwonyu? ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PR1_23","021_1_23","PRO","1","23","23","Gulat ta donglonyu nan hingal'un da'yu at immannung an udma' di itugun'un da'yu, ya idat'un da'yu nan mun'aphod an nomnom an wan ha\"in! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PR1_24","021_1_24","PRO","1","24","24","Mu din nangayaga' ay da'yu ya adia' dongdonglon, ya din nangipadaha' an bimmadang ay da'yu ya din'uga'. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PR1_25","021_1_25","PRO","1","25","25","Ya dumalat hinan agguyyu ahan nangngolan hinan intugun'un da'yu, ya dumalat goh hinan agguyyu namenhodan hi un'u pahalon nan nappuhin ugaliyu ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PR1_26","021_1_26","PRO","1","26","26","at abatla' da'yuh un way ligatyu, ya hinhannulo' da'yuh un madatngan nan atata'ot an ma'at ay da'yu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PR1_27","021_1_27","PRO","1","27","27","Ya ta\"on hi un way nappuhin ma'at ay da'yu an umat hinan atata'ot an puo' ta pa\"ionay itaguanyu mu alyo' damdamay, Awahyu! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PR1_28","021_1_28","PRO","1","28","28","Inila' an mumbaga ayuh anomnoman, mu adi' abuluton, ya ta\"on hi unna' anapon hinan malgom an lugal ya adi ayu pa\"anap ay ha\"in. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PR1_29","021_1_29","PRO","1","29","29","Immannung an adiyu pohdon an luma'eng, ya immannung goh an adiyu pohdon an e'gonan hi Apo Dios. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PR1_30","021_1_30","PRO","1","30","30","Ya immannung an agguyyu inabulut nan tugun'u, ya immannung goh an agguyyu dengngol nan hingal'u. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PR1_31","021_1_31","PRO","1","31","31","At hay balloh nan inatyu ya malagbuan ayuh holtaponyu ti pento'yuy na\"appuhi, at mahapul an elanyu nan atata'ot an ibalinana! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PR1_32","021_1_32","PRO","1","32","32","Matoy nan manghan di inilana ti adida pohdon an manomnoman, ya nan manangpah an tagu ya mapogpogda ti ma'angohhoyda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PR1_33","021_1_33","PRO","1","33","33","Mu an amin nan mangngol hinan tugun'u ta unudonda ya malenggop di pi'taguanda, ya adida wumogwog hinan malgom an ma'ma'at ay dida ti mi'id ta'tanda.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PR2_1","021_2_1","PRO","2","1","1","Intuluy Solomon an nangulgud hi nipa\"el hinan imbaluynan inalinay, “Imbaluy'u, abulutom nan itudu', ya adim ahan aliwan nan itugun'un he\"a! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PR2_2","021_2_2","PRO","2","2","2","Ya adalom di aton an luma'eng ta ipadahmuy abalinam an manginnilah aat Anomnoman. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PR2_3","021_2_3","PRO","2","3","3","Amnawam ahan Hiya ta luma'eng'a ta way abalinam an manginnilah nan na'ahhamad. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PR2_4","021_2_4","PRO","2","4","4","Ipadahmuy abalinam an manganap hi luma'engam an umat hinan atom an manganap hi balitu' hinan luta, unu nan mapla'an an gina'un nipo\"oy hi luta. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PR2_5","021_2_5","PRO","2","5","5","Ya gulat ta atom hanan amin at innilaom mahkay di aat Apo Dios ya hay aton an mange'gon ay Hiya. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PR2_6","021_2_6","PRO","2","6","6","Ya manu ay umat hina ti hi Apo Dios ya anggay di alpuwan Anomnoman, ya Hiya goh di alpuwan nan i'ibana an da Panginnila ay Pun'awat. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PR2_7","021_2_7","PRO","2","7","7","Ya Hiya ya anggay di bumadang hinan tagun nahamad di pangatna, ya Hiya goh di bumaliw hinan nahamad an tagu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PR2_8","021_2_8","PRO","2","8","8","Ya Hiya goh di mangipapto' hinan maphod di pangatna, ya Hiyay manalimun hinan un'unnud ay Hiya. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PR2_9","021_2_9","PRO","2","9","9","Ya gulat ta unudom tun tugun'u at immannung an innilaom di nahamad an pangat, ya nan makulug an aton hinan i'ibba, ya ta mapapaddung di atom ay dida. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PR2_10","021_2_10","PRO","2","10","10","At he\"a ya maphod hi un'a middum ay Anomnoman ta luma'eng'a, ya maphod goh hi un'a mitnud ay Panginnila ta hiyay mangipa'amlong ay he\"a, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PR2_11","021_2_11","PRO","2","11","11","ya ta\"on un hi Abalinan an Manginnilah nan Na'ahhamad ya nan aginan hi Pun'awat ya diday mun'adug an bumaliw ay he\"a. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PR2_12","021_2_12","PRO","2","12","12","Hi Anomnoman ya itudunay maphod hi atom ta adim aton di nun'appuhin pumbaholan, ya ibataan da'ah nan wadan di tatagun nappuhiy atondan humapit an umipagulu ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PR2_13","021_2_13","PRO","2","13","13","an nan tatagun nan'ug hinan nahamad an pi'taguan ta nan helong an wadan di pumbaholan di pohdonda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PR2_14","021_2_14","PRO","2","14","14","Didan tatagu ya hay nappuhin ato'atonday iyamlongda, ya ta\"on nan numbino'ob'on an pangatdan lumihog ya iyamlongda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PR2_15","021_2_15","PRO","2","15","15","Immannung an paddungnay napiku an numbino'ob'on di dalan hi dalanonda ti mi'id ahan di nahamad hi egponganda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PR2_16","021_2_16","PRO","2","16","16","Hi Anomnoman di bumadang ay he\"a ta adi'a mabalbaliyan hinan pangal'alu' nan babain nangilugtap hi ahawana ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PR2_17","021_2_17","PRO","2","17","17","ti ta\"on hi un waday nabayag an ahawana mu tinaynana hiya, at agguyna inunud din intulagnan hiyah din nun'ahawaandah hinagang Apo Dios. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PR2_18","021_2_18","PRO","2","18","18","Ya gulat ta umuy'ah abungna at umannung an umuy'ah nan babluy an mungngadan ad Atayan ti neheggon hidih nan babluy di nun'atoy. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PR2_19","021_2_19","PRO","2","19","19","Ya mi'id ahan ah ohah nan umuy an mangelo' ay hiyah mumbangngad hinan ay paddungnay nepto' an dalan, ya manu ay adida ti mid ologdan manganap hinan dalan an mipluy hi wadan di pi'taguan. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PR2_20","021_2_20","PRO","2","20","20","At he\"a ya mahapul an mitnud'ah nan mun'aphod an tagu an paddungnay mundaldallanan hinan nepto' an dalan, at nahamad di pi'taguam ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PR2_21","021_2_21","PRO","2","21","21","ti nan tatagun nahamad di pangatda ya anggay di mumpunhituh tun luta, ya minaynayunda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PR2_22","021_2_22","PRO","2","22","22","Mu ma'innila an nan mangamangat hi nappuhi ya mapogpogdah tun luta, ya nan adi mangipa'annung hinan intulagda ya ma'ubahda goh.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PR3_1","021_3_1","PRO","3","1","1","Intuluy Solomon an nangulgud hi nipa\"el an inalinay, “He\"an imbaluy'un lala'i ya adim ahan al'alliwan tun itudu' ay he\"a ti mahapul an italeponmuh nomnommu ta hiyay inaynayunmun unudon. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PR3_2","021_3_2","PRO","3","2","2","At atom ay hana ya maphod di nitaguam hitun luta, ya dumu'du\"oy di ataguam. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PR3_3","021_3_3","PRO","3","3","3","Ya adim idinong an gun mangipattig hi pamhodmu ya ulaymuh nan i'ibbam an tagu ti didan duwa ya ma'ahhapul ahan an paddungnay ibuungmuh bagangmu, ya paddungna goh hi unmu itudo' hi nomnommu ta adida ma'aliwan. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PR3_4","021_3_4","PRO","3","4","4","Ti gulat ta umat hinay atom at umannung an umamlong hi Apo Dios an mannig ay he\"a, ya ta\"on nan tatagu ya maphod di pannigdah aatmu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PR3_5","021_3_5","PRO","3","5","5","Hi Apo Dios ya anggay di pange'kodam an amin hinan way ma'ma'at hi nitaguam, ya adim edenol hinan inilam. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PR3_6","021_3_6","PRO","3","6","6","Ya an amin di atom ya mahapul an nomnomom hi Apo Dios ta Hiyay mangituduh nan makulug an pangatmu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PR3_7","021_3_7","PRO","3","7","7","Ya adim alyon hi nomnommuy unmu inilan amin di logom! Ti hay atom ya hi Apo Dios di pangehdolam, ya Hiyay e'gonam! Ya adim aliwan an man'ug hi nappuhi! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PR3_8","021_3_8","PRO","3","8","8","Ya manu ay alyo' hene ti hanan unudom di mangipabi'ah hi odolmu, at pumhod di nitaguam. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PR3_9","021_3_9","PRO","3","9","9","Adim aliwan an mangidawat ay Apo Dios an amin hi gina'um, ya namama nan mun'aphod an bungan nan inhabalmu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PR3_10","021_3_10","PRO","3","10","10","Ti gulat ta atom at ma\"apnuy alangmu, ya mitapal goh di udumnah nan lipog hinan do'ol an tibungmu ti ma\"apnuda goh. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PR3_11","021_3_11","PRO","3","11","11","He\"an imbaluy'u, adi'a madismayah un da'a ihingal ay Apo Dios hinan ibahhawam, ya adi'a goh ngumaya ti od'odolnah unmu hamadon nan aatmu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PR3_12","021_3_12","PRO","3","12","12","Ti gilaton Apo Dios an amin nan tatagun pohdona an umat hinan aton di ommod an mangilat hinan imbaluynan pohpohdona. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PR3_13","021_3_13","PRO","3","13","13","Immannung an mawagahan nan taguh unna damuwon hi Anomnoman ti waday panginnilana ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PR3_14","021_3_14","PRO","3","14","14","ti henen ay babai ya nidugdugah di hulbina ya un nan silver unu balitu'. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PR3_15","021_3_15","PRO","3","15","15","Hi Anomnoman ya aptan ahan ya un nan na'angnginan batu an ma'alih ruby, ya ta\"on goh an amin nan mun'a'amnawan ya mi'id ah nipaddungana. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PR3_16","021_3_16","PRO","3","16","16","Hi Anomnoman ya Hiyay dumalat hi dumu'du\"oyan di ataguan hitun luta, ya ta\"on goh nan umadangyanan ya a'e'gonan. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PR3_17","021_3_17","PRO","3","17","17","Immannung an hi Anomnoman ya ipa'amlongnay nitaguam, ya Hiyay dumalat hi alenggopan di nitaguam goh. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PR3_18","021_3_18","PRO","3","18","18","Mipadenol nan tagun nanginnila ti hi Anomnoman di mangidat hi dumu'du\"oyan di ataguanah tun luta. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PR3_19","021_3_19","PRO","3","19","19","Dumalat hi Anomnoman ya limmun Apo Dios tun luta ya ad daya, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PR3_20","021_3_20","PRO","3","20","20","ya dumalat nan ay aginan hi Pun'awat ya limmuna goh nan danum hinan wangwang ya nan udan an nalpuh nan bunut. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PR3_21","021_3_21","PRO","3","21","21","He\"an imbaluy'u, pohdo' hi un minaynayun di anomnomam ya nan abalinam an manginnilah nan na'ahhamad, ya adim abuluton an mami'id hanan abalinan an wan he\"a ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PR3_22","021_3_22","PRO","3","22","22","ti pumhod di ataguam hi unmu aton hana an umatdah nan buung an umipaphod hi tigaw. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PR3_23","021_3_23","PRO","3","23","23","Ya mi'id al'alin he\"ah nan pundaldallanam hinan umayam ti adi'a mahalibdud, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PR3_24","021_3_24","PRO","3","24","24","ya adi'a tuma'ot hi un'a molo' ti immannung an ma'allenggop'a. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PR3_25","021_3_25","PRO","3","25","25","Ya adi'a goh tuma'ot hinan malgom an himbumaggan umipaligat ti hiyah ne lagbun nan tatagun nappuhiy ato'atonda ya anggay, ya adi'a umat ay dida. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PR3_26","021_3_26","PRO","3","26","26","Ya hi Apo Dios goh di dumalat hi anatulidmu ti Hiyay mumpapto' ay he\"a, at makulug an paddungnay adi'a ma'nah nan hulu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PR3_27","021_3_27","PRO","3","27","27","Ya adim iyukuh an bumadang hinan way munhapul hi badangmuh unmu abalinan, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PR3_28","021_3_28","PRO","3","28","28","at wada ay di umalin he\"ah mumpabadang (ya gulat ta waday imbolham hi pihhum), ya adim ahan alyon ay hiyay, Mun'adaw'an ha\"in hi ma'et! hi un way mabalin hi idatmud ad ugwan! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PR3_29","021_3_29","PRO","3","29","29","Makulug an adi ahan maphod hi unmu nomnomon an aton di nappuhih nan heneggonmu ti dida ya he\"ay edenolda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PR3_30","021_3_30","PRO","3","30","30","Ya adim pumbaholan nan taguh un mi'id ah dimmalat, ya namamah un mi'id di inatnah nappuhin he\"a. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PR3_31","021_3_31","PRO","3","31","31","Ya adim amohan nan tagun mangat hi nappuhih nan ibbana, ya adim iyengngoh hinan malgom an pangatna. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PR3_32","021_3_32","PRO","3","32","32","Ya manu ay adim aton ti hi Apo Dios ya nidugah di boholnah nan tagun nappuhiy atonda, mu nan adi ma'innila ya ipa'innilanah nan tagun nahamad di pangatda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PR3_33","021_3_33","PRO","3","33","33","Idutan Apo Dios nan mumpunhituh abung di tagun nappuhiy pangatna, mu wagahana nan mumpunhituh nan abung di nahamad di pangatda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PR3_34","021_3_34","PRO","3","34","34","Boholon Apo Dios nan tagun mangipabagtuh odolda, mu nan mangipa'ampah odolda ya diday ipadutu'na. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PR3_35","021_3_35","PRO","3","35","35","At nan immannung an nala'eng ya nanomnoman an tatagu ya malagbuandah a'e'gonan nan tatagun dida, mu nan tatagun nakudang di nomnomda ya diday bainona.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PR4_1","021_4_1","PRO","4","1","1","Ya intuluy goh Solomon an nangulgud hi nipa\"el an inalinay, “He\"an imbaluy'u, hay maphod ya ihamadmun donglon nan itugun amam ta luma'eng'a. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PR4_2","021_4_2","PRO","4","2","2","Nan itudu' ay he\"a ya ma\"ap'aphod, at mahapul an adim inganuy. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PR4_3","021_4_3","PRO","4","3","3","Hidin a'ung'ungnga' hi wada' hi abung ama ya unna' oh'ohhan imbaluy ina, ya pa'ahhalimunana' ay dida, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PR4_4","021_4_4","PRO","4","4","4","ya intudtuduwana' ay ama an inalinan ha\"in di, Adim al'alliwan nan itudu', ya mahapul an unudom tun itudu' ta umadaog'a ya matagu'a. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PR4_5","021_4_5","PRO","4","5","5","At adim al'alliwan unu du'gon nan hinapihapit'u, at innilaom di atom ta paddungnay mi'ligwa'ah nan babain hi Anomnoman ta manomnoman'a ya ta abalinam an innilaon nan na'ahhamad. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PR4_6","021_4_6","PRO","4","6","6","Ya adim inganuy hi Anomnoman ti Hiyay mangibaliw ay he\"a, ya gulat ta pohpohdom Hiya at Hiya goh di manalimun ay he\"a. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PR4_7","021_4_7","PRO","4","7","7","At hay ma'ahhapul hi atom ya pot'om hi Anomnoman ta Hiyay engham, ya ta\"on hi un nidugdugah di balul nan bunungna mu bayadam damdama ta abalinam an innilaon nan na'ahhamad. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PR4_8","021_4_8","PRO","4","8","8","Ti gulat ta pohdom Hiya at umannung an ipabagtu da'a, ya gulat goh ta lo'mom Hiya at umannung an Hiyay mange'gon ay he\"a. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PR4_9","021_4_9","PRO","4","9","9","Ya Hiyay mangidat ay he\"ah mapmaphod an pulimyum an ay uklup di ali an iyuklupnah ulum. Hiyah ne intudun aman ha\"in. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PR4_10","021_4_10","PRO","4","10","10","At he\"an imbaluy'u, donglom nan hapito', ya ihamadmun mangunud ta dumu'du\"oy di pi'taguam hitun luta. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PR4_11","021_4_11","PRO","4","11","11","Intuduwa' he\"ah atom an paddungnay mi'yahawa ay Anomnoman, ya intudu' goh nan nahamad an atom eten atagum. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PR4_12","021_4_12","PRO","4","12","12","At hay pundalanam ya mi'id ah humaliwan he\"a, ya gulat ta tumagtag'a at adi'a munlu'bub. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PR4_13","021_4_13","PRO","4","13","13","Ya ihamadmu ta adim al'alliwan hanan intugun'u ti hiyay dumalat hi pi'taguam. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PR4_14","021_4_14","PRO","4","14","14","Ya mahapul an adi'a mitnud hinan way ayan nan tatagun nappuhiy ato'atonda, ya adim goh eng'enghon nan nappuhin ato'atonda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PR4_15","021_4_15","PRO","4","15","15","Mahapul an du'gom dida ta adim ahan aton nan nappuhi, ya butiwom ta nan nahamad di unudom. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PR4_16","021_4_16","PRO","4","16","16","Ti adi umali enlo'da ta engganay unda aton di nappuhi, ya adida molo' ta nangamung hi un way atondah nappuhih nan ibbada. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PR4_17","021_4_17","PRO","4","17","17","Ya hay amnawandah ato'atonda ya nan nappuhi, ya hay laylaydonda ya unda gun pumatoy. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PR4_18","021_4_18","PRO","4","18","18","Mu nan dalan an pange'wan nan nahamad di pangatda ya umat hinan pa'abbuhu' an potang an gun pumatpatal ta nangamung hi un muntonga. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PR4_19","021_4_19","PRO","4","19","19","Mu nan dalan an pange'wan nan mangamangat hi nappuhi ya pa'ahhelong, at adi mattig di pange'wanda, at himbumagga ya mun'ahalibdudda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PR4_20","021_4_20","PRO","4","20","20","He\"an imbaluy'u, ihamadmun ingaon tun hapito', ya pa'addonglom tun itugun'u ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PR4_21","021_4_21","PRO","4","21","21","ta adim hin'ing'ingaon, ya ihihi'almu ta humalatom hi nomnommu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PR4_22","021_4_22","PRO","4","22","22","Ti nan mangabulut hitun itugun'u ya hiyay dumalat hi pi'taguanda ya pumhodanda, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PR4_23","021_4_23","PRO","4","23","23","at hay mahhun ahan hi atom ya hay panalimunam hinan nomnomom ti hiyay alpuwan di ataguam. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PR4_24","021_4_24","PRO","4","24","24","Ya adim ahan hapiton nan agguy immannung, ya du'gom nan layah an hapit. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PR4_25","021_4_25","PRO","4","25","25","Ya adim abuluton an mataktak nan ninomnommuh atom hinan nitaguam an umat hinan tagun hay dalanonay papuutanan tigon, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PR4_26","021_4_26","PRO","4","26","26","ya mahapul an ihamadmuy aatmu ta an amin nan atom ya adi mibahhaw, at waday punhulbiana. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PR4_27","021_4_27","PRO","4","27","27","Ya mahapul an adiyu ihingngih nan nibahhaw an dalan, ya du'gonyu nan nappuhin ma'ma'at ta nan ma'andong an dalan di pange'wanyu.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PR5_1","021_5_1","PRO","5","1","1","Ya intuluy Solomon an nangulgud hi nipa\"el an inalinay, “He\"an imbaluy'u, ihamadmun ingaon tun hapito' an nanomnoman ya nan maphod an tudtudu' ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PR5_2","021_5_2","PRO","5","2","2","ta way atom an matugun, at mihamad di pangatmu, ya nala'eng'an mamilih nan hapitom. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PR5_3","021_5_3","PRO","5","3","3","Emayaam nan babain hi Umilugtap di ngadana ti munlameeh an ay danum di alig nan timidna, ya umal'alu' di hapitona. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PR5_4","021_5_4","PRO","5","4","4","Mu gulat ta ihi'almu hiya ya hay pumbalinanah umangunuh ya un hay punholholtapam an umat hinan imminum hinan mun'aklit an akbu ya nan natubli' hinan hinalung. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PR5_5","021_5_5","PRO","5","5","5","At henen inatnay mangipiyuy ay hiyah nan wadan di nun'atoy, ya he\"a goh di mi'yuy ay hiyah nan wadan din nun'atoy! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PR5_6","021_5_6","PRO","5","6","6","Nan umat hinan babai ya mi'id nomnomonah nan ay owon an umuy hi pi'taguan di tagu ti ta\"on hi un na\"appuhiy pangatna mu mi'id ma'awatanah aatna tuwali. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PR5_7","021_5_7","PRO","5","7","7","At hiyaat un hay alyo' ay he\"an imbaluy'u ya mahapul an ihamadmun donglon heten itugun'u ta adim du'gon: ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PR5_8","021_5_8","PRO","5","8","8","Bataanam hi Umilugtap an ta\"on hi un nan nunhituwana, ya adi'a meheggon ay hiya. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PR5_9","021_5_9","PRO","5","9","9","Ti undan pohdom an idat hi pamhodmuh nan umat hina an kalahin di tagu? ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PR5_10","021_5_10","PRO","5","10","10","Undan pohdom hi un way tagun agguymu inilay paddungnay manamham hinan inadangyanmu? Adi ahan maphod hi un hay intamum di bumadang hinan tagun mid ah pamhodnan he\"a! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PR5_11","021_5_11","PRO","5","11","11","Hay adi' ahan pohdon hi ma'at ay he\"ah agadyuhan di atayam ya nan a'ulatam an mattig di tungalmu, ya nan nidugah an punlungdayaam. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PR5_12","021_5_12","PRO","5","12","12","Ya alyom di, Anaad ta ben'on'u nan nihingala', ya anaad ta adi' pohdon an matugun? ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PR5_13","021_5_13","PRO","5","13","13","Immannung an agguy'u inunud nan tugun din nun'anomnoman an nuntudtudun ha\"in, ya agguy'u inabulut din namhod an bumadang ay ha\"in! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PR5_14","021_5_14","PRO","5","14","14","At ten ad ugwan ya mid hulbi' an tagu, ya nidugah an bumaina' an amin hinan tatagu! Hiyah ne inila' hi alyonyu! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PR5_15","021_5_15","PRO","5","15","15","Agguyyu dengngol nan nahamad an hapit an alyonay, Uminum ayuh danum hinan bagiyu an obob an bo'on hinan obob di udumnan tagu? Makulug ahan nan ituduna, at nan ahawayuy pa'appohpohdonyu, ya adiyu ilugtap. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PR5_16","021_5_16","PRO","5","16","16","Ti undan abulutonyu an miwa'at nan danum di obobyuh nan kalata ya umayuh nan danumyuh nan lugal an a'amungan di tatagu? ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PR5_17","021_5_17","PRO","5","17","17","Adi, ti dane ya bagiyu ya anggay, at adi mabalin hi pahagubonyuy udumna. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PR5_18","021_5_18","PRO","5","18","18","Maphod at ni' hi unmu wagahan din inahawam hidin a'ungam, ya maphod hi un'a umamlong ay hiya! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PR5_19","021_5_19","PRO","5","19","19","Ti hiya ya mapmaphod an umat hinan mahunghung an habhabung, ya olom man ya nan tigaw di odolnay mangipa'amlong ay he\"ah enggana, ya gun da'a ipa'anlah nan pamhodnan he\"a! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PR5_20","021_5_20","PRO","5","20","20","At he\"an imbaluy'u ya adim ahan amnawan di udumnan babai, ya adim ihihi'al nan babain way ahawana. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PR5_21","021_5_21","PRO","5","21","21","Ti nomnomom an hi Apo Dios ya titiggonan amin di ato'aton nan tagu, ya i'innilanay malgom hi umayana. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PR5_22","021_5_22","PRO","5","22","22","Nan nappuhin ato'aton nan taguy paddungnay bituh mangna ay dida, ya nan baholda ya ay talin an mamobod ay dida. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PR5_23","021_5_23","PRO","5","23","23","Ya matoyda ti adida patugun, ya ma'ubahda ti nakudang di nomnomda.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PR6_1","021_6_1","PRO","6","1","1","Ya intuluy Solomon an nanugun hinan imbaluynan inalinay, “He\"an imbaluy'u, gulat ta intulagmu an he\"ay mumbayad hinan utang di ligwam hi un mi'id olognan mamayad, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PR6_2","021_6_2","PRO","6","2","2","mu gulat ta hi awni ya muntutuyu'ah nan inatmu ti immannung an agguy nihamad di nunnomnommuh aatna, ya na\"appuhi goh di punle'nam an umat'ah na'nah nan hulu ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PR6_3","021_6_3","PRO","6","3","3","at hay ma'ahhapul hi atom, imbaluy'u, ya punnaudom an umuy ay hiya ta munhapit ayu ta olom man ya abulutona ta aliwana din intulagmun hiya. Ma'ahhapul an ipa'ampam di odolmu, ya ihamhamadmun mangipa'innilan hiyay aat nan problemam. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PR6_4","021_6_4","PRO","6","4","4","Ya adi ahan maphod hi unmu imiton di matam, ya adi'a goh molo' unu mun'eblay ta nangamung hi un malpah di humapitanyu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PR6_5","021_6_5","PRO","6","5","5","Immannung an ma'ahhapul an maluh'up'ah nan paddungnay na'naam an ay'a ulhan nehwang hinan manganup unu nan aton di hamutih nan munlengon ay hiya.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PR6_6","021_6_6","PRO","6","6","6","Ya inalin goh Solomon di, “Da'yun tagun napayad, un adya itigawyuh nan aton di anggugulom ta hiyay atonyu ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PR6_7","021_6_7","PRO","6","7","7","ti ta\"on hi un mi'id ap'apuda an mumpapto' ay dida ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PR6_8","021_6_8","PRO","6","8","8","mu muntamuda damdama ti mun'amungdah onondah nan tiyalgaw, ya idadaanday onondah nan gutud di lawang. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PR6_9","021_6_9","PRO","6","9","9","Mu da'yun napayad, uya'ay alili'uhanyu, ya anuud di bumangunanyuh nan nonollo'anyu? ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PR6_10","021_6_10","PRO","6","10","10","Ti wa ay ta alyonay un ay molo' anuh na'amtang, unu na'amtang di pun'eblayana, unu adi muntamuh ohay algaw, unu mumbakahyun hi atnay algaw, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PR6_11","021_6_11","PRO","6","11","11","mu hay makulug hi ma'at ya palpaliwan ya mawotwot ayu ahan an umat hinan ami'idan nan gina'un di lala'in nahod'ap, ya munhinaang ayu goh, at mid mapto' ya mahapul an mun'adaw ayuh ononyu!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PR6_12","021_6_12","PRO","6","12","12","Ya inalin goh Solomon di, “Hay aat nan nappuhin nomnom nan tagu ya mid hulbina, ya layah di gunna haphapiton. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PR6_13","021_6_13","PRO","6","13","13","Iked'engnay matana, ya inyunudnay ngamayna ya hu'ina ta pamalbalinah nan i'ibbana. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PR6_14","021_6_14","PRO","6","14","14","Ya hay aatna goh ya iplanuday atondah nappuhi ta mabalbaliyan nan tatagu, ya itudulda dida ta way aton nan tatagun munhohongngel. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PR6_15","021_6_15","PRO","6","15","15","At hiyanan un himbumaggay dumatngan nan lagbuanda an diday maligatan, at ma'ubahdan matoy.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PR6_16","021_6_16","PRO","6","16","16","Ya inalin goh Solomon di, “Waday pitu an pangat hi adi ahan pohdon Apo Dios: ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PR6_17","021_6_17","PRO","6","17","17","Hay oha ya nan mumbagtun tagu, ya hay miyadwa ya nan munlayah. ya hay miyatlu ya nan pumatoy hinan tagun mid baholna, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PR6_18","021_6_18","PRO","6","18","18","ya hay miyapat ya nan tagun mangiplanuh nappuhin bumalbalih nan tatagu, ya hay miyalema ya nan tagun umiyahup an mangat hi nappuhi, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PR6_19","021_6_19","PRO","6","19","19","ya hay miyonom ya nan agguy immannung an ihtigun hay layah di hapitona, ya wada goh di miyapitun pangat hi adi ahan pohdon Apo Dios an nan mangitudul hinan ommodna ya a'agina ta way atondan munhohongngel ta nangamung un mapa\"i nan pun'u'unnudandan hina\"ama.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PR6_20","021_6_20","PRO","6","20","20","Ya inalin goh Solomon di, “Imbaluy'u, mahapul an unudom nan tugun amam, ya adim aliwan nan itudun inam. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PR6_21","021_6_21","PRO","6","21","21","Ya maphod hi unmu nomnomon hanah abigabigat ta adida ahan ma'aliwan hi enggana. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PR6_22","021_6_22","PRO","6","22","22","Ta henen itugunday ay paddungnay mangitudun he\"ah nan malgom an ayam, ya hiyay mangipapto' ay he\"ah nan alo'am, ya hiya goh di gun mangipanomnom ay he\"ah nan bumangunam hinan mapatal. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PR6_23","021_6_23","PRO","6","23","23","Ti henen itugundan he\"a ya umat hinan mabnang an dilag an itudunay pumhodan, ya nan paneteldandan he\"a di mangituduh maphod hi nitaguam. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PR6_24","021_6_24","PRO","6","24","24","Ya hanan itugunda ya itududay atom an mibataan hinan nappuhin binabain hi Umilugtap ya nan binabain ahawan di udumna an mangal'alu' ay he\"a ta way atom di paniaw. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PR6_25","021_6_25","PRO","6","25","25","At mahapul an adim amnawan nan ma\"aphod an tigawna, ya wa ay ta ked'engan da'a ya adi'a ma'agay'ayan. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PR6_26","021_6_26","PRO","6","26","26","Nan nginan di pe'yelo'am hinan puta ya umat hinan nginan di tinapay, mu nan pe'yelo'am hinan babain way ahawana ya hay nginana ya nan apa\"ian di nitaguam. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PR6_27","021_6_27","PRO","6","27","27","Un mah mabalin an alan nan lala'iy bala ya impattu'nah ulpuna ya adi moghob nan pantalona? ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PR6_28","021_6_28","PRO","6","28","28","Ya undan mabalin an igatinay bala ya adi maluyungan di dapana? ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PR6_29","021_6_29","PRO","6","29","29","At umat hinay ma'at hinan lala'in mangelo' ay Umilugtap an bo'on ahawana ti umannung an magilat. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PR6_30","021_6_30","PRO","6","30","30","Ta\"on hi un tu'u adi ahan abuluton di aton nan mangakaw mu adi tu'u pahiwon nan pangatna damdamah unna aton an dumalat di punhinaangana. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PR6_31","021_6_31","PRO","6","31","31","Mu ta\"on un hiya ya gulat ta ma'ah'upan at moltaonda ta pumbayadonda hiyah mumpapitu an ta\"on hi un ma'amin nan gina'una. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PR6_32","021_6_32","PRO","6","32","32","Mu iyal'allanah nan umilugtap an lala'in ay mi'id di nomnomna ti nan mangat hi umat hina ya unna pa\"ion di nitaguana. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PR6_33","021_6_33","PRO","6","33","33","Ti mi'pattoy nan ahawanan hiya, at madinul, ya mapa\"i goh nan pange'gonan di tatagun hiya, at mabainan hi enggana. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PR6_34","021_6_34","PRO","6","34","34","Ti manu ay umat hinay aatna ti dumalat di annel nan ahawan nen babai, at hiyay dumalat hi un bumubungtana, at heden algaw an pangiballohana ya adi umigohgoh. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PR6_35","021_6_35","PRO","6","35","35","Ya adina ahan abuluton di gibuhna, ya du'gonay lagbun midat ay hiya an ta\"on hi un do'ol ahan.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PR7_1","021_7_1","PRO","7","1","1","Ya intuluy Solomon an nangulgud hi nipa\"el hinan imbaluynan inalinay, “Mahapul an nomnomom ya adim al'alliwan an he\"an imbaluy'u an mangat hinan intugun'uh atom. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PR7_2","021_7_2","PRO","7","2","2","Ya mahapul an ihamadmun unudon nan intugun'u ta matagu'ah maphod, ya halimunam tun itudu' an umat hinan ato'atom an manalimun hinan na'angnginan gina'um. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PR7_3","021_7_3","PRO","7","3","3","Ya paddungnay ihe'gotmu tun itudu' hinan galaygaymu, ya ay itudo'muh nomnommu ta ipahalatommu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PR7_4","021_7_4","PRO","7","4","4","Ya amnawam nan ay babain hi Anomnoman di ngadana, ya amnawam goh nan ay aginan hi Pun'awat ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PR7_5","021_7_5","PRO","7","5","5","ti diday mangibaliw ay he\"ah nan babain hi Umilugtap di ngadana an nan mangibalbalih nan pangal'alu'na. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PR7_6","021_7_6","PRO","7","6","6","Wa han ohay algaw ya indungaw'uh nan nibughul an tawan di abung'u, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PR7_7","021_7_7","PRO","7","7","7","ya waday tinnig'uh do'ol an mumpangilog an linala'in mi'id ah endamda, mu waday inimmatuna' hi oha an immannung an nakudang di nomnomna. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PR7_8","021_7_8","PRO","7","8","8","Hiya ya ene'wanah nan nuntikkuan di kulhan neheggon hinan abung Umilugtap, ya nunle'le'od an nundaldallanan an immuy hinan kulhan miyuy hi abung nen babai. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PR7_9","021_7_9","PRO","7","9","9","Hay olas ede ya munhinag an na'uy an mahdom an homelong. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PR7_10","021_7_10","PRO","7","10","10","Ya himbumagga ya nabanuhu' heden babain immuy nanamun hiya, ya hi Umilugtap ya immannung an nunlubung hi lubung di puta ti waday nappuhih ninomnomnah aton. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PR7_11","021_7_11","PRO","7","11","11","(Henen babai ya mango\"ongol an humapit, ya mi'id baina ya un munhenad hinan abungna an adi um'umbun ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PR7_12","021_7_12","PRO","7","12","12","ti awnian wah dih nan kulha an munhood, unu hinan way a'amungan di tataguh nan malkadu, unu hinan nuntikkuan di kulha.) ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PR7_13","021_7_13","PRO","7","13","13","Ya unat goh tinnignah den ungan lala'i ya len'omna hiya, ya inungnguna, ya agguy bimmain an ni'hapit ay hiya, an inalinay, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PR7_14","021_7_14","PRO","7","14","14","Wadah abung'ud ugwan nan ene'nong'un dotag! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PR7_15","021_7_15","PRO","7","15","15","At hiyaat unna' limmahun an manamun he\"a ti he\"ay nomnomo' hi anapo', ya ten ad ugwan ya inah'upa' he\"a! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PR7_16","021_7_16","PRO","7","16","16","Ya impaphod'un inap'apan nan olo'a' hi naginnulitan hinan mundongngol an lo'ob an nalpud Egypt, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PR7_17","021_7_17","PRO","7","17","17","ya winalhia' hinan numbino'ob'on an maphod di hunghungna! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PR7_18","021_7_18","PRO","7","18","18","At umali'a ta ilablabitan ipuhay di le'natan mumpohhodan ta mun'am'amlongta! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PR7_19","021_7_19","PRO","7","19","19","Ya adim nomnomon nan ahawa' ti mi'id hidih abungmi ti numbaat hi adagwi. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PR7_20","021_7_20","PRO","7","20","20","Ya numbalun hiyah do'ol an pihhu, at awni ta tumabay bulan ya un umanamut! Hiyah ne inalina. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PR7_21","021_7_21","PRO","7","21","21","At henen babai ya nan ma\"aphod an nanapitnay nabalbaliyan han ungan lala'i. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PR7_22","021_7_22","PRO","7","22","22","At la'tot ya na'al'alu', at nitnud eden babai an umat hinan bakan ginuyuddan iyuy hinan way pumpaltian unu umat hinan ulha an mundapuh an umuy hinan bitu ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PR7_23","021_7_23","PRO","7","23","23","ta engganay un matubli' hi pana ta humawang hinan puhuna, unu umat goh hiyah nan hamutin na'nah nan hulu mu agguyna inilah un hiyay dumalat hi atayana. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PR7_24","021_7_24","PRO","7","24","24","At he\"an imbaluy'u ya donglom tun alyo', ya ihamadmun innilaon tun hapito' an itugun'u! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PR7_25","021_7_25","PRO","7","25","25","Adim ahan iyunnud nan nomnommuh pangat nan umat hinan babai, ya ta\"on nan numbino'ob'on an kulhah wadana ya adi'a mumpahhiyal hidi. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PR7_26","021_7_26","PRO","7","26","26","Ya manu ay alyo' hene ti hiyay dimmalat hi nun'atayan nan do'ol an linala'in adi mabalin an ma'yap. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PR7_27","021_7_27","PRO","7","27","27","Ya nan abung nen babai ya paddungnay ongol an pantaw an mipluy hinan wadan din nun'atoy!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PR8_1","021_8_1","PRO","8","1","1","Ya intuluy Solomon an nangulgud hi nipa\"el hinan imbaluynan inalinay, “Mu wadah Anomnoman an paddungnay umaya'ayag ay da'yu, ya Hiyay gun humapit an mangipa'innilah atonyu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PR8_2","021_8_2","PRO","8","2","2","Ya numbino'ob'on di tuma'dogana ti tuma'dog an mangayag ay da'yuh nan ata'nang an duntug ya hidih nan way nunhappangan di dalan, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PR8_3","021_8_3","PRO","8","3","3","ya hidih nan delloh di pantaw hinan pange'wan an umuy hinan babluy, ya hidi goh hinan way pantaw. Ya olto'oltonan umaya'ayag an alyonay, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PR8_4","021_8_4","PRO","8","4","4","Da'yun linala'i ya ta\"on un da'yun ami'amin an tatagu, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PR8_5","021_8_5","PRO","8","5","5","ya namama ay da'yun nakudang di nomnomna unu manangpah, ya donglona' ni' ta luma'eng ayu ta manomnoman ayu! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PR8_6","021_8_6","PRO","8","6","6","Donglonyu ahan heten nahamad an tugun'u ti an amin nan itudu' ay da'yu ya makulug. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PR8_7","021_8_7","PRO","8","7","7","Immannung an amin di alyo' ya ma\"akkulug ti ha\"in ya pahiwo' di layah. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PR8_8","021_8_8","PRO","8","8","8","An amin di hapito' ya immannung an mi'id ah nibahhawana ti adi' ahan hapiton di layah unu napiku. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PR8_9","021_8_9","PRO","8","9","9","Ya inila' an nan nanomnoman ya nan nanginnila ya abulutonday alyo' ti immannung an nepto' an madadawoh hi innilaon. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PR8_10","021_8_10","PRO","8","10","10","Hay alyo' ay da'yu ya pa'appohdonyu nan tugun'u ya un nan silver, ya pot'onyuy bumadang hi luma'enganyu ya un nan na'ahhamad an balitu'. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PR8_11","021_8_11","PRO","8","11","11","Ti nahamhamad hi Anomnoman ya un nan mapla'an an batu, ya mi'id ah udumnah amnawanyuh nipaddung ay Anomnoman. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PR8_12","021_8_12","PRO","8","12","12","Ya humapit hiya, ya inalinay, Ha\"in an hi Anomnoman ya ihnay mi'hitun Ha\"in hi abung'u an da Pun'awat ay Panginnila, ya hi Abalinan an Manginnilah nan Na'ahhamad. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PR8_13","021_8_13","PRO","8","13","13","Ya kulugonmi an hay pange'gonan ay Apo Dios di hiyay pamahiwan hinan nappuhin pangat, ya abohlanmi da Mumpahpahiya ay Munlayah, ya hi Mangamangat hi Nappuhi, ya Hi Nibahhaw di Panapitna. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PR8_14","021_8_14","PRO","8","14","14","Ya Ha\"in di mangipanomnom hi maphod an punnomnoman ya nan maphod an tugun, ya Ha\"in goh di alpuwan di panginnila ya nan nidugah an abalinan. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PR8_15","021_8_15","PRO","8","15","15","Ha\"in di mangidat hi abalinan nan a'alih nan punhaadanda, ya badanga' goh nan a'ap'apun mangiyammah nan makulug an uldin. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PR8_16","021_8_16","PRO","8","16","16","An amin di mumpapto' eten luta ya Ha\"in di bumadang ay didah nan tamuda an ta\"on un nan linala'in imbabaluy di ali unu nan malgom an a'ap'apu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PR8_17","021_8_17","PRO","8","17","17","At Ha\"in an hi Anomnoman ya hay pohdo' ya nan immannung an mamhod ay Ha\"in, ya an amin nan manganap ay Ha\"in ya ah'upana'. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PR8_18","021_8_18","PRO","8","18","18","Ya ma\"aphod nan gun mitnud ay Ha\"in an da Umipa'adangyan ay Me'gonan, at maphod di itaguan nan mangunud ay da'mi, ya ta an amin di gunda aton ya nahamad di pumbalinana. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PR8_19","021_8_19","PRO","8","19","19","Ya hay ato' an munwagah ay da'yu ya mapmaphod ya un nan na'ahhamad an balitu' unu nan silver an mi'id ahan di nilamut. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PR8_20","021_8_20","PRO","8","20","20","Ya hay gun'u aton ya nan na'ahhamad, ya hay pohpohdo' ya nan ma'andong an ma'at. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PR8_21","021_8_21","PRO","8","21","21","Ya manu ay munle'le'oda' hidi ya ta way ato' an mangidat hi ma\"aphod an ataguan hinan mamhod ay Ha\"in ta nan ataguanda ya umat hinan alang an na\"apnuh paguy. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PR8_22","021_8_22","PRO","8","22","22","Ha\"in ya wagwadaa' ay Apo Dios hidin nangete\"anan nuntamu ti Ha\"in di nahhun ya un nan udumnan limmuna an wadad ugwan. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PR8_23","021_8_23","PRO","8","23","23","Ya pepento'a' tuwalih nahhun hidin hopapna ya un malmu tun luta. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PR8_24","021_8_24","PRO","8","24","24","Ha\"in ya wagwadaa' tuwali ya un mawada nan baybay ya nan obob an bumuhubuhu' di danumna. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PR8_25","021_8_25","PRO","8","25","25","Ya wagwadaa' goh ya un ma'amman nan atata'nang an aduntuduntug unu nan i\"ittang an dudunduntug, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PR8_26","021_8_26","PRO","8","26","26","unu nan payaw an wah tun luta, unu ta\"on un nan hupu'. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PR8_27","021_8_27","PRO","8","27","27","Ya binadanga' hi Apo Dios an nunlumud daya, ya immannung an tinnig'u Hiyan nunlumuh nan igad hi nundammuwan ad daya ya tun luta. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PR8_28","021_8_28","PRO","8","28","28","Ya tinnig'u goh nan inatnan nangammah bunut ta inhinanad daya, ya ta\"on un nan inatnan nun'ammah nan numbino'ob'on an obob hinan baybay. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PR8_29","021_8_29","PRO","8","29","29","Ya wagwadaa' hidin nangiyammanah ihinan di baybay ta adi middum hitun luta, ya wagwadaa' goh hidin nangiyammanah nan pognad tun luta. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PR8_30","021_8_30","PRO","8","30","30","Makulug ahan an wadaa' hinan delloh Apo Dios ta bimmadabadanga' ay Hiyah din nunlumuwanan amin hinan nun'almun wadad ugwan, ya abigabigat ya immamlo'amlonga' hinan way hinagangna. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PR8_31","021_8_31","PRO","8","31","31","Ya mun'am'amlonga' an dimmalat an amin hinan nunlumuwana an ta\"on nan tatagu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PR8_32","021_8_32","PRO","8","32","32","At Ha\"in an hi inayun hi Anomnoman ya alyo' ay da'yun imbabaluy'u ta ihamhamadyun donglon nan itugun'u ti immannung an mawagahan nan mangunud ene. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PR8_33","021_8_33","PRO","8","33","33","Makulug an manomnoman ayuh unyu unudon nan tugun'u ta adiyu inganuy an aton. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PR8_34","021_8_34","PRO","8","34","34","Ya mawagahan nan tatagun binigat ya gunda umalih nan pantaw di abung'u ta donglona' hi unna' lumahun ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PR8_35","021_8_35","PRO","8","35","35","ti nan manganap ay Ha\"in ya hiyay mangah'up hinan pi'taguana, ya iyam'amlong Apo Dios hiya. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PR8_36","021_8_36","PRO","8","36","36","Mu nan adi manganap ay Ha\"in ya un hay odolnay pina\"ina, ya nan tagun mamohol ay Ha\"in ya paddungnay hay atayanay penhodna. Hiyah ne inalin Anomnoman.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PR9_1","021_9_1","PRO","9","1","1","Ya intuluy Solomon an nangulgud hi nipa\"el hinan imbaluynan inalinay, “Hi Anomnoman ya paddungnay impiyammanay abungna an pituy tu'udnah appit hi dola ta way mamdon hi atap. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PR9_2","021_9_2","PRO","9","2","2","Ya indadaanay ma\"aphod an gotad ti impipaltinay animal, ya hinubulana nan bayah, ya impaphodna nan lamehaan hi pangananda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PR9_3","021_9_3","PRO","9","3","3","Ya unat goh nidadaan an amin ya hennagna nan binabain tagalana ta umuydah nan atata'nang an lugal eden babluy an mangayag hinan tatagu ta ibugawdan alyonday, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PR9_4","021_9_4","PRO","9","4","4","Da'yun nawongwong ya da'yun nakudang di nomnomna! Ma ayu ta me\"an ayun Ha\"in hi abung'u ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PR9_5","021_9_5","PRO","9","5","5","ti impidadaan'u nan mapolhat an ma'an, ya wada goh di hinubula' an bayah! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PR9_6","021_9_6","PRO","9","6","6","Maphod ahan hi unyu taynan nan nawongwong ti umannung an ma\"aphod di nitaguanyuh un ayu manomnoman ta way atonyun manginnilah maphod hi atonyu! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PR9_7","021_9_7","PRO","9","7","7","Gulat ya tugunonyu nan ma'angohhoy an tagu at da'yuy angadnana, ya wa ay goh ta ihingalyu nan tagun nappuhiy ato'atona at ipabangngadnay nappuhin da'yu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PR9_8","021_9_8","PRO","9","8","8","At adiyuat ni' tugunon nan ma'angohhoy an tagu ti abohlan da'yu. Mu nan nanomnoman an tagu ya adi umat hina ti ta\"on hi unyu ihingal hi un way ibahhawana ya un da'yuat pa'appohdon. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PR9_9","021_9_9","PRO","9","9","9","Immannung an od'odolnah unyu itudtuduwan nan nanomnoman an tagu ti iyal'allanan manomnoman, ya ta\"on hi unyu itudtuduwan nan tagun nahamad di pangatna ta ma'ud'udman di inilana. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PR9_10","021_9_10","PRO","9","10","10","Ya gulat ta pohdonyun luma'eng at hay mahhun hi atonyu ya e'gonanyuh Apo Dios ti nan tagun nanginnilah aat nan nahamad an Dios ya hiyay nanginnilah nan nepto'. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PR9_11","021_9_11","PRO","9","11","11","Innilaonyu an nan anomnoman di dumalat hi pi'taguanyu ta ma'ud'udman di algawyuh tun luta. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PR9_12","021_9_12","PRO","9","12","12","Ya gulat ta manomnoman ayu at umannung an waday lagbuyu, mu gulat ta pahiwonyuy luma'enganyu at hiyay dumalat hi pumuhianyu. Hiyah ne inalin Anomnoman.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PR9_13","021_9_13","PRO","9","13","13","Ya intuluy goh Solomon an inalinay, “Wada han ay babain putan hi Umilugtap di ngadana an mango\"ongol an humapit, ya nawongwong, ya mi'id ahan di baina. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PR9_14","021_9_14","PRO","9","14","14","Hiya ya un u'umbun hinan pantaw di abungnan wah nan nabagtun lugal hinan babluy, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PR9_15","021_9_15","PRO","9","15","15","ya umaya'ayag hinan way maluh an manapdapuh hinan ayanda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PR9_16","021_9_16","PRO","9","16","16","Ya al'alu'ona nan nawongwong an alyonan diday, Humigup ayuh tun abung'u! Ya alyonah nan nakudang di nomnomnay, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PR9_17","021_9_17","PRO","9","17","17","Munlameeh nan na'akaw an danum hi inumon, ya maphod di tamtam nan na'akaw an tinapay hi onon hi un mi'id di mannig! Hiyah ne hapitona. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PR9_18","021_9_18","PRO","9","18","18","Mu Ha\"in an hi Anomnoman ya alyo' ay da'yuy, Ihamhamadyu ni' ti danen gun ma'ayagan ya agguyda inilah un an amin di umuy hinan abung Umilugtap ya mun'atoydan wah didah nan maluhung an wadan di nun'atoy!” Hiyah ne angunuh ten nipa\"el an intugun Solomon hinan imbaluyna. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PR10_1","021_10_1","PRO","10","1","1","Hiya hatuy numbino'ob'on an tugun an intudun Solomon. Nan nanomnoman an unga ya umipa'amlong ay amana, mu nan nakudang di nomnomna ya umipalungdayan inana. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PR10_2","021_10_2","PRO","10","2","2","Nan na'akaw an mapla'an an gina'u ya mid hulbinah awni, mu gulat ta nahamad di pi'taguan ya umannung an waday hulbinah munnanannong. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PR10_3","021_10_3","PRO","10","3","3","Hi Apo Dios ya adina iyabulut an mahinaangan nan tatagun maphod di ato'atonda, mu nan tatagun nappuhiy ato'atonda ya ipawan Apo Dios ta mi'id ologdan mangngal hinan amnawanda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PR10_4","021_10_4","PRO","10","4","4","Nan humigan muntamu ya immannung an manghan di gina'una, mu nan mahmahlun muntamu ya makulug an dumo'ol di gina'una. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PR10_5","021_10_5","PRO","10","5","5","Nala'eng nan ungan mahmahlun mumboto' hi muntupin paguyna, mu bainonay ommodnah un gun momollo' eden abto'ana. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PR10_6","021_10_6","PRO","10","6","6","Ma'ud'udman nan wagah di tagun nahamad di pangatna, mu hay hapiton di tagun nappuhiy pangatnay dumalat hi apa\"ianda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PR10_7","021_10_7","PRO","10","7","7","Wa ay ta matoy nan tagun maphod di ugalina ya adi ma'al'alliwan nan maphod an inatna, mu unat goh matoy nan tagun nappuhiy pangatna ya adi madnoy at ma'aliwan di ngadana. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PR10_8","021_10_8","PRO","10","8","8","Nan nanomnoman an tagu ya abulutonay maphod an mitugun ay hiya, mu nan tagun nakudang di nomnomna an logmonay hapitona ya ma'ubah an amin nan wadan hiya. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PR10_9","021_10_9","PRO","10","9","9","Nan tagun hay nahamad di gunna aton ya ipapto' Apo Dios, mu nan tagun gun mangat hi nibahhaw ya mipa'ampah awni. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PR10_10","021_10_10","PRO","10","10","10","Nan tagun adi mangibaag hinan makulug ya hiyay dumalat hi gulu, ya nan mahapit an tagun malgom di hapitona ya mabainan hi awni. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PR10_11","021_10_11","PRO","10","11","11","Nan panapit nan tagun nahamad di pangatna ya umat hinan obob an umidat hi ataguan, mu hay hapiton di tagun nappuhiy pangatnay dumalat hi apa\"ianda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PR10_12","021_10_12","PRO","10","12","12","Nan pi'bohholan ya umidat hi gulu, mu gulat ta waday pamhodnah nan ibbanan tagu ya aliwanan amin di nappuhin na'at. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PR10_13","021_10_13","PRO","10","13","13","Nan nanomnoman an tagu ya immannung an mipattig di anala'engnah nan hapitona, mu nan nabongang an tagu ya mahapul an magilat. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PR10_14","021_10_14","PRO","10","14","14","Nan tatagun nun'anomnoman ya gunda mundongol hinan udumnan ibbada ta ma'ud'udman di inilada, mu nan nabongang an tagun gun humapit ya hiyay dumalat hi gulu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PR10_15","021_10_15","PRO","10","15","15","Nan inadangyan di taguy ehngeldah pamaliwnah odolna, mu nan nawotwot ay atog ya mi'id di pangngalanah ehdolna. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PR10_16","021_10_16","PRO","10","16","16","Hay lagbun di nanomnoman ya nan maphod an nitaguana, mu hay lagbun di mangamangat hi nappuhi ya hay amoltaana. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PR10_17","021_10_17","PRO","10","17","17","Nan tagun mangngol hinan mitugun ay hiya ya paddungnay inunudnay owon an mipluy hinan pi'taguana, mu nan tagun adi mangngol hinan mitugun ay hiya ya paddungnay inunudnay nibahhaw an owon ta omod un mitnud goh di udumnan hiya. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PR10_18","021_10_18","PRO","10","18","18","Nan munlangkak ya ipo\"oyday pamoholandah nan ibbadan tagu ta adi mipa'innila, ya nan nabongang ya ihudhudolday aat di ibbadan tatagu ta way atonan gun miwa'at. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PR10_19","021_10_19","PRO","10","19","19","Nan tagun mahapit ya umannung an waday ibahhawan di hapitona, mu nan nanomnoman an tagu ya ane'nongonay hapitona ti manghanonay alyona. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PR10_20","021_10_20","PRO","10","20","20","Nan panapit di nanomnoman an tagu ya nabalbalul an umat hinan na'ahhamad an silver, mu nan nomnom di tagun nappuhiy pangatna ya mi'id ahan di hulbina. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PR10_21","021_10_21","PRO","10","21","21","Nan tagun nahamad di aatna ya do'ol di mabadangan hinan hapitona, mu nan nabongang an tagu ya adi mabadangan hinan hapitona, at hiyah ne dumalat hi atayana. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PR10_22","021_10_22","PRO","10","22","22","Hay wagah Apo Dios hinan tataguna ya inadangyan, at adi mabalin hi un alyon nan taguy un hiyay nalpuwana. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PR10_23","021_10_23","PRO","10","23","23","Hay umipa'amlong hinan nabongang ya nan nun'appuhin ato'atona, mu hay umipadenol hinan tagun nala'eng ya hay anomnomana. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PR10_24","021_10_24","PRO","10","24","24","Nan umipata'ot hinan tagun nappuhiy pangatna ya umannung an hiyah ne goh di ma'at ay hiya, mu nan pohpohdon nan tagun nahamad di pangatnah ma'at ay hiya ya umannung an hiyay ma'at. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PR10_25","021_10_25","PRO","10","25","25","Pumuo' ay ya mid ma'angang hinan nun'abaholan hi alpahan di puo', mu nan tatagun nahamad di pangatda ya wagwah dida an adida ma'ma\"ubah ti mabaliwandah mid pogpogna. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PR10_26","021_10_26","PRO","10","26","26","Nan napayad an tagala ya umipabohol hinan apuna an umat hinan ma'an an umalinuh babana unu umat hinan ahu' an mun'aklit hi matana. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PR10_27","021_10_27","PRO","10","27","27","Nan mange'gon ay Apo Dios ya dumu'du\"oy di pi'taguana, mu he'he'dodon Apo Dios di pi'taguan nan mangamangat hi nappuhi. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PR10_28","021_10_28","PRO","10","28","28","Nan namnamaon nan tagun nahamad di aatna ya palpaliwan ya umannung an ma'at ay dida, at umamlongda, mu nan namnamaon nan agguy kimmulug ya immannung an mi'id hulbina ti adi ma'at. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PR10_29","021_10_29","PRO","10","29","29","Hi Apo Dios ya hanianay tagun nahamad di pangatna, mu paligatona nan mangamangat hi nappuhi ti pa\"iona dida. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PR10_30","021_10_30","PRO","10","30","30","Nan nahamad di pangatnan tagu ya adi ma'ubah an umat hinan ayiw an nihamad an limmamut, at naligat hi mabu'nut, mu nan tagun nappuhiy pangatna ya immannung an ma'ubah ti paddungnay mabu'nut, at adi minaynayun hitun luta. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PR10_31","021_10_31","PRO","10","31","31","Hay hapiton nan nahamad di pangatnan tagu ya hay anomnoman, mu nan tagun bumalbali an dumalat nan hapitona ya mipadinong an mapogpog hi pidwa. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PR10_32","021_10_32","PRO","10","32","32","Nan hapiton nan nahamad di pangatna ya bumadang hinan mangngol, mu nan nappuhiy pangatna ya puhion nan hapitonay punnomnoman nan tatagu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PR11_1","021_11_1","PRO","11","1","1","Nidugah di pamoholan Apo Dios hinan agguy nepto' di pungkilunah nan way ila'una, mu mun'am'amlong hi un nahamad di kiluan nan mungkumildu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PR11_2","021_11_2","PRO","11","2","2","Hay ma'at hinan tagun mangipabagtuh odolna ya mipa'ampah awni, mu nan tagun mumpa'ampa ya hiyay nanomnoman. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PR11_3","021_11_3","PRO","11","3","3","Gapu ta maphod di ugalin nan nahamad an tatagu at adida mibahhaw hinan ato'atonda ti nan maphod an ugaliday mangituduh atonda, mu gapu ta nappuhiy pangat nan adi mangngol at hiyay dumalat hi apa\"ianda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PR11_4","021_11_4","PRO","11","4","4","Nan inadangyan ya mi'id ah ibadangnah nan gutud di punhumalyaan Apo Dios hinan tataguh tun luta, mu nan anahamad di tagu ya wada ahan di ibadangna ti hiyay mangibaliw ay hiyah mi'id pogpogna. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PR11_5","021_11_5","PRO","11","5","5","Nan ugalin di tagun nahamad di pangatnay dumalat hi pumhodan di ato'atona, mu nan ugalin di tagun nappuhiy pangatnay dumalat hi gun apa\"ian nan planuna. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PR11_6","021_11_6","PRO","11","6","6","Immannung an nan nahamad an pangat nan taguy dumalat hi abaliwana, mu nan tagun nappuhiy ugalina ya paddungnay na'nah hulu an dumalat nan a'amnawana. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PR11_7","021_11_7","PRO","11","7","7","Wa ay ta matoy nan nappuhiy pangatna at mi'yatoy goh an amin di planuna, ya ta\"on an amin nan namnamaonah ma'at an dumalat nan numbino'ob'on an abalinana. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PR11_8","021_11_8","PRO","11","8","8","Nan tagun maphod di pangatna ya hiyay mibaliw hi gulu ta nan tagun nappuhiy pangatnay a'atana ta awahna. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PR11_9","021_11_9","PRO","11","9","9","Nan ulgu'ulgudon nan tagun mid diosnay mamuhih nan heneggona, mu nan nahamad an tatagun nanomnoman ya diday mabaliwan. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PR11_10","021_11_10","PRO","11","10","10","Wa ay ta maphod di ma'at hinan tagun nahamad di pangatna ya mun'am'amlong nan ni'babluyana, ya wa ay goh ta matoy nan tagun nappuhiy pangatna ya ibugawday pun'am'amlonganda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PR11_11","021_11_11","PRO","11","11","11","Ya wa ay ta nan nahamad di pangatday munwagah hinan babluy at pumhod, mu nan ulgu'ulgudon nan nibahhaw di pangatday dumalat hi apa\"ian nan babluy. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PR11_12","021_11_12","PRO","11","12","12","Nan tagun nakudang di nomnomna ya pahalonay ni'tunglubna, mu nan tagun nanomnoman ya ane'nongonay hapitona. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PR11_13","021_11_13","PRO","11","13","13","Nan tagun ma\"ulgud ya wa ay di dengngolnaan immuyna inulgu'ulgud, mu nan tagun nanomnoman ya adina ibabbaag nan na'alin adi mipa'innila. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PR11_14","021_11_14","PRO","11","14","14","Gulat ta mibahhaw di aton nan mumpapto' hinan tatagu at ma'abakdah un way gubat, mu wa ay di do'ol hi mumbabaddangan an muntugun hinan mumpapto' at immannung an diday mangabak. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PR11_15","021_11_15","PRO","11","15","15","Nan tagun mangita'dog hinan umutang hinan tagun agguyna in'innila ya muntutuyuh umangunuhna, mu nan adi mangabulut an mangita'dog hinan umutang ya mi'id al'alin hiya. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PR11_16","021_11_16","PRO","11","16","16","Nan babain ma'ma'ullay ya e'gonan nan tatagu hiya, mu nan linala'in atata'ot ya ammunay inadangyanday wan dida. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PR11_17","021_11_17","PRO","11","17","17","Nan lala'in ma'ma'ullay ya hay odolnay binadangana, mu nan malmaligit an lala'i ya un hay nitaguanay pinuhina. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PR11_18","021_11_18","PRO","11","18","18","Nan bino'lan di mangamangat hi nappuhi ya un na'amtang ya na'ubah, mu nan bino'lan di mangamangat hi maphod ya immannung an waday hulbina. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PR11_19","021_11_19","PRO","11","19","19","Nan tagun manginaynayun an mangat hi maphod ya pumhod di nitaguana, mu nan manginaynayun an mangat hi nappuhi ya un hay atayanay ah'upana. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PR11_20","021_11_20","PRO","11","20","20","Boholon Apo Dios nan tagun agaga\"ihaw di nomnomona, mu umipa'amlong ay Hiya nan tagun makulug di pangatna. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PR11_21","021_11_21","PRO","11","21","21","Nan tatagun hay nappuhiy gunda aton ya umannung an moltaon Apo Dios dida, mu nan nahamad di pangatda ya mabaliwanda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PR11_22","021_11_22","PRO","11","22","22","Nan ma'amnawan ahan an babai ya mi'id di hulbin nan amaphodnah un agguy nanomnoman an hay ipaddungan di amaphodna ya umat hinan hengheng an balitu' an nihulit hinan hungahung di babuy. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PR11_23","021_11_23","PRO","11","23","23","Hay gamgamon nan maphod an tagu ya maphod di pumbalinana, mu nan nappuhiy pangatnan tagu ya mi'id di hulbin an amin di namnamaona an un nan nidugah an bungot Apo Dios di mamannod ay hiya. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PR11_24","021_11_24","PRO","11","24","24","Nan udum an tatagu ya mun'am'amlongdan umidat hinan mibadang hinan i'ibbada mu ta\"on ya ma'ud'udman di inadangyanda damdama, mu wadada goh di udumnan ukuhandan umidat hi badangda mu gun miyal'allay awotwotanda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PR11_25","021_11_25","PRO","11","25","25","Nan tagun mabanbanadang ya pumhod di nitaguana ti immannung an nan bumadang hi ibbanan tagu ya hiya goh di mabadangan. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PR11_26","021_11_26","PRO","11","26","26","Idutan nan tataguy mangipo\"oy hi bogahnah un way batel ta awni ta nguminay la'una ya unna ukaton, mu mawagahan nan tagun mamhod an mangila'un dida. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PR11_27","021_11_27","PRO","11","27","27","Nan tagun hay maphod an ma'at di anapona ya maphod goh di ma'at ay hiya, mu nan tagun hay nappuhiy anapona ya hay nappuhi goh di ma'at ay hiya. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PR11_28","021_11_28","PRO","11","28","28","Nan tagun hay inadangyanay pangehdolana ya umat hinan nalangun tubuh nan tiyalgaw an magah, mu nan tagun nahamad di pangatna ya hiyay nonongnah mawagahan, at umat hinan mumballun tubuh nan lawang. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PR11_29","021_11_29","PRO","11","29","29","Nan tagun hay pamilyanay gunna guluwon ya mi'id ah punhulbianah umangunuh ti hiya ya nakudang di nomnomna, at mumbalin hi baal nan nanomnoman. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PR11_30","021_11_30","PRO","11","30","30","Nan maphod an aton nan nahamad di ugalina ya umat hinan maphod an bungan nan ayiw an dumalat nan pi'taguan, ya nala'eng nan tagun gun mangal'alu' hinan i'ibbanan tagu ta way atondan mabaliwan an mi'tagun Apo Dios. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PR11_31","021_11_31","PRO","11","31","31","Gulat ta hi Apo Dios ya idatnay lagbun nan maphod di pangatnan tagu ad ugwan an awadanah tun luta at nidugah ahan di pummoltaanah nan nabaholan an tagun nappuhiy pangatna. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PR12_1","021_12_1","PRO","12","1","1","Nan tagun mamhod an ma'udman di inilana ya abulutonan mumpatugun, mu nan tagun adi mangabulut an mumpatugun ya un nabongang an adi umday nomnomna. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PR12_2","021_12_2","PRO","12","2","2","Nan tagun maphod di pangatna ya umipa'amlong ay Apo Dios, mu nan nangipa'enghan mangat hi nappuhi ya moltaon Apo Dios. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PR12_3","021_12_3","PRO","12","3","3","Nan tagun hay nappuhiy pangehdolana ya umat hinan ayiw an mabu'nut hi umangunuh, mu nan tagun maphod di pangatna ya adi ahan mabu'nut. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PR12_4","021_12_4","PRO","12","4","4","Miyamlong nan lala'in ad ahawah nan babain nahamad di ugalina, mu nan babain unna bainon hi ahawana ya umat hinan dogoh an gumbuh tungalna. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PR12_5","021_12_5","PRO","12","5","5","Nan tagun nahamad di pangatna ya mepto' di ibadangnah nan ibbanan tagu, mu nan nappuhiy pangatnan taguh nan ibbana ya un bumalbali ya anggay. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PR12_6","021_12_6","PRO","12","6","6","Nan hapiton nan nappuhiy pangatnan tagu ya umat hinan hod'apel an pumatoy hi ibbanan tagu, mu nan hapiton nan tagun maphod di pangatna ya bumadang an bumaliw ay hiya. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PR12_7","021_12_7","PRO","12","7","7","Nan tatagun hay nappuhiy gunda aton ya la'tot at miballoh ay dida, at mabahbah di holagdan mi'id ah ma'angang, mu nan pamilyan nan maphod di pangatda ya minaynayun an mi'id al'alin dida. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PR12_8","021_12_8","PRO","12","8","8","Nan nanomnoman an tagu ya miyamlong an mipabagtu, mu nan nabongang an nakutikut di nomnomna ya abohlan nan tatagu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PR12_9","021_12_9","PRO","12","9","9","On'onaynah nan na'ampan tagun mahlun muntamu ti waday tanudna ya un nan tagun munlayah an mangipattig hi un ay adangyan, mu nilahaw di tanudna. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PR12_10","021_12_10","PRO","12","10","10","Nan maphod di nitaguana ya gunna hahalimunan nan animalna, mu nan tagun nappuhiy pangatna ya inganuynay animalna. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PR12_11","021_12_11","PRO","12","11","11","Nan tagun mahlun muntamuh nan lutana ya hiyay mahawal di tanudna, mu nan tagun mi'id ah poto' di atona ya un nabongang ti mid tanudnah awni. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PR12_12","021_12_12","PRO","12","12","12","Nan mangakaw ya pohdondan alan nan hinamham nan i'ibbadan mangakaw, mu nan maphod di pangatdan tatagu ya mumbabaddanganda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PR12_13","021_12_13","PRO","12","13","13","Mabainan nan tagun na\"appuhiy pangatna ti mipa'innilah awniy agguy immannung an hapitona, mu adi mabainan nan tagun nahamad di pangatna ti ep'ephodnay panapitna. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PR12_14","021_12_14","PRO","12","14","14","Umipadenol nan tagun maphod di panapitna, ya maphod ay nan tagun munhabal ya maphod goh di alanah bungan di inhabalna. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PR12_15","021_12_15","PRO","12","15","15","Nan nabongang an tagu ya hay nomnomona ya do'do\"ol di inilana ya un nan udumnan tatagu, mu nan tagun mangihamad an mangngol hinan mitugun ay hiya ya immannung an hiyay nanomnoman. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PR12_16","021_12_16","PRO","12","16","16","Nan nakudang di nomnomna ya nalakan mabanbannungot, mu nan tagun nanomnoman ya ta\"on hi unda gun bainon hiya ya ene'edpolnan adi bumungot. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PR12_17","021_12_17","PRO","12","17","17","Nan tagun nahamad di pangatna ya makulug di pangihtiguna, mu nan adi makulug an mun'ihtigu ya langkak di hapitona. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PR12_18","021_12_18","PRO","12","18","18","Nan panapit nan tagun un nonongan himmapit ya umat hinan matadom an hinalung an humugat, mu nan panapit nan nala'eng ya ay agah an umipa'adaog. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PR12_19","021_12_19","PRO","12","19","19","Nan immannung an malpuh nan timid ya minaynayun nan amakulugnah enggana, mu nan layah an hapiton ya ag'agan ma'ubah. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PR12_20","021_12_20","PRO","12","20","20","Umipaligat hi punnomnoman nan tatagun bumalbalih ibbadan tagu, mu umipadenol nan tatagun hay puntamuanda ya hay alenggopan di i'ibbada. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PR12_21","021_12_21","PRO","12","21","21","Nan tatagun nahamad di pangatda ya mi'id ah nappuhih ma'at ay dida, mu nan tatagun na\"appuhiy pangatda ya immannung an mi'id pogpog di ligat hi ma'at ay dida. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PR12_22","021_12_22","PRO","12","22","22","Hi Apo Dios ya abohlana nan tatagun ahilaylayah, mu pohpohdona nan tatagun makulug di hapitonda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PR12_23","021_12_23","PRO","12","23","23","Nan tagun nanomnoman ya adina iyamlong an iyal'aliy anala'engna, mu nan tagun nakudang di nomnomna ya humapihapit an ta\"on hi un hay anakudang di nomnomnay pun'ipa'innilana. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PR12_24","021_12_24","PRO","12","24","24","Nan mahlun tagu an anuhanay tamuna ti umangunuh at hiyay mangipangpanguluh nan i'ibbanan tatagu, mu nan napayad an tagu ya udum di algaw at mumbalin hi tagalan nan udum an tatagu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PR12_25","021_12_25","PRO","12","25","25","Nan numanomnom hinan way ma'at di dumalat hi mangubah hi amlongna, mu nan ma\"aphod an panapit di mangal'alu' hi mangipa'amlong ay hiya. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PR12_26","021_12_26","PRO","12","26","26","Nan maphod an tagu ya ihamhamadnan mamilih liligwana ta bo'on diday dumalat hi pumuhiana, mu nan tagun nappuhiy pangatna ya malgom di gagadyumna an ta\"on hi un diday dumalat hi apa\"iana. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PR12_27","021_12_27","PRO","12","27","27","Nan tagun napayad ya adina ipulu' nan dotag an inanupana, mu nan tagun mahmahlu ya ihamhamadnan ihaang ti an amin di ahapulana ya ibilangnah nabalul. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PR12_28","021_12_28","PRO","12","28","28","Nan dalanon nan tagun nahamad di aatna ya nan mipluy hinan wadan di pi'taguan hi mi'id di pogpogna, ya immannung an henen dalan an pange'wana ya adi ahan mipluy hinan wadan di ilahhinan hi mid pogpogna. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PR13_1","021_13_1","PRO","13","1","1","Nan nanomnoman an unga ya donglonay itugun amana, mu nan mapahal an unga ya adina ahan donglon di mitugun ay hiya. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PR13_2","021_13_2","PRO","13","2","2","Nan maphod an tagun maphod di hapitona ya maphod goh di mumbangngad ay hiya, mu nan bumalbalin tagu ya hay pohpohdona ya un hay papattoy. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PR13_3","021_13_3","PRO","13","3","3","Nan tagun mamhod an manalimun hi nitaguana ya hiyay mangane'nong hi hapitona, mu nan tagun adi mangane'nong hi hapitona ya hiyay mama\"ih nitaguana. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PR13_4","021_13_4","PRO","13","4","4","Nan napayad ya adi pa\"alah nan way a'amnawanan alan, mu nan mahmahlun muntamu ya mabalin an nalakay pangngalanah nan pohdona. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PR13_5","021_13_5","PRO","13","5","5","Nan tagun nahamad di pangatna ya boholonay layah, mu nan tagun nappuhiy pangatnay dumalat hi abainana. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PR13_6","021_13_6","PRO","13","6","6","Nan maphod an ugaliy paddungnay tindalun mun'adug hinan tagun maphod di pangatna, mu nan nabaholan ya paddungnay binuhul an mangubah hinan tagun nappuhiy ato'atona. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PR13_7","021_13_7","PRO","13","7","7","Bo'on hay tigaw di taguy pangipattigan hi aatna tuwali ti nan udum an tagu ya ipattignay un adangyan mu hay immannung ya mi'mi\"idan, mu nan udum an tagu ya ipattignay un nawotwot mu hiyaat goh di adangyan. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PR13_8","021_13_8","PRO","13","8","8","Wa ay ta madpap nan adangyan an tagu ya mahapul an bayadanay nitaguana ta baliwanay odolna, mu nan nawotwot an tagu ya mi'id ah mamhod an mampap ay hiya ti ma'innila an mi'id ah pihhuna. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PR13_9","021_13_9","PRO","13","9","9","Nan tagun maphod di pangatna ya umat hinan bubumnang an dilag an adi madmaddop, mu nan tagun nappuhiy pangatna ya paddungnay dilag an mun'ud'udimit an magadyuh madop. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PR13_10","021_13_10","PRO","13","10","10","Nan pumpahiyaan nan taguy dumalat hi do'ol an pi'hongngilana, mu nan tagun nanomnoman ya donglonay tugun nan i'ibbana. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PR13_11","021_13_11","PRO","13","11","11","Nan pihhun nalakan ma'ala ya ag'agan ma'ubah, mu nan pihhun malpuh nablayan ya gun ma'ud'udman. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PR13_12","021_13_12","PRO","13","12","12","Nan tagun nabaybayag di way namnamaona mu adi damdama ma'at ya hiyay munlungdaya, mu wa ay goh ta mipa'annung nan namnamaona an mawada at nidugah di pun'am'amlongana. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PR13_13","021_13_13","PRO","13","13","13","Nan tagun mamahal hinan maphod an mitugun ay hiya ya mipaligligat, mu nan tagun mangihamad an mangunud enen tugun ya malagbuan. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PR13_14","021_13_14","PRO","13","14","14","Nan itudtudun nan nanomnoman ya umat hinan danum an bumuhubuhu' hinan obob an waday ibadangnah itaguan, at nan mangunud enen mitudtuduy dumalat hi abaliwanah nan atayan. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PR13_15","021_13_15","PRO","13","15","15","Nan tagun do'ol di inilana ya e'gonan nan tatagu, mu mid mange'gon hinan munlayah an tagu, at un mipaligligat nan nitaguana. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PR13_16","021_13_16","PRO","13","16","16","Hay aton nan nanomnoman an tagu ya pa'annomnomonah mahhun nan ma'at ya unna aton, mu nan nakudang di nomnomna ya ma\"attig an mi'id ahan di nomnomna. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PR13_17","021_13_17","PRO","13","17","17","Nan munlayah an mahnag ya lummuh gulu, mu nan mahnag an makulug di iyalina ya lummuh lenggop. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PR13_18","021_13_18","PRO","13","18","18","Hay pumbalinan nan tagun adi mumpatugun ya un hay lummuh awotwotana ya abainana, mu nan tagun mangngol hinan mitugun ay hiyah un way nibahhawana ya hiyay ma'alih me'gonan an tagu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PR13_19","021_13_19","PRO","13","19","19","Ma\"am'amlong nan taguh un mipa'annung nan penhodnah ma'at, mu nan tagun nakudang di nomnomna ya adina ahan idinong nan nappuhin gunna aton ti nipa'enghan hiya. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PR13_20","021_13_20","PRO","13","20","20","Nan tagun gun mitnud hinan nun'anomnoman ya la'tot ya manomnoman goh, mu nan tagun gun mitnud hinan adi mangngol ya la'tot ya pumuhiy ma'at ay hiya. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PR13_21","021_13_21","PRO","13","21","21","Hay lagbun nan tagun mangamangat hi nappuhi ya nappuhiy ma'at ay hiya, mu nan nahamad di pangatnan tagu ya mawagahan. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PR13_22","021_13_22","PRO","13","22","22","Nan nahamad an tagu ya wa ay ta matoy ya ipaboltanah nan a'apunay banohna, mu nan banoh nan tagun nappuhiy pangatna ya miyewel hinan udum an tatagun nahamad di pangatda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PR13_23","021_13_23","PRO","13","23","23","Ta\"on hi un way do'ol hi ihabal nan nawotwot mu adyu'a damdama ti polhon nan abogadun nala'eng an mangakaw. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PR13_24","021_13_24","PRO","13","24","24","Nan adi mangilat hinan imbaluyna ya immannung an mi'id ah pamhodnan hiya, mu nan ommod an waday pamhodna ya ihamadnan manugun ta way aton nan imbaluynan matugun. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PR13_25","021_13_25","PRO","13","25","25","Nan nahamad di pangatnan tagu ya mun'olog di tanudna, mu nan nappuhiy pangatnan tagu ya gun mahinaangan ti adi umday tanudna. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PR14_1","021_14_1","PRO","14","1","1","Nan babain nanomnoman ya inilanay atonan mangipaphod hi ma'ma'at hi punhituwanda, mu nan babain nakudang di nomnomna ya unnaat goh pupuhion nan ma'ma'at hidi. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PR14_2","021_14_2","PRO","14","2","2","Nan tagun nahamad di pangatna ya e'gonanah Apo Dios, mu nan tagun nappuhiy pangatna ya pihulona Hiya. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PR14_3","021_14_3","PRO","14","3","3","Nan hapiton di tagun nakudang di nomnomnay dumalat hi agilatanah pidwa, mu nan hapiton nan nala'eng an taguy dumalat hi mangehwang ay hiyah nan nappuhin ma'at. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PR14_4","021_14_4","PRO","14","4","4","Gulat ta mi'id di nuwang hi pun'aladu ya mi'id ah paguy hi miyalang, mu wada ay at mapnuy alang. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PR14_5","021_14_5","PRO","14","5","5","Nan nahamad di ugalinan mun'ihtigu ya immannung an adi munlayah hi pangihtiguna, mu nan nappuhiy ugalinan mun'ihtigu ya layah ya anggay di hapitona. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PR14_6","021_14_6","PRO","14","6","6","Nan mapihul an tagu ya mid anomnomana an ta\"on hi unna adalon, mu nan nanomnoman an tagu ya nalakay luma'engana. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PR14_7","021_14_7","PRO","14","7","7","Maphod nan tagun man'ug hinan udumnan tagun nakudang di nomnomna ti mi'id maphod hi adalonan hiya. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PR14_8","021_14_8","PRO","14","8","8","Nan nala'eng an tagu ya inilanay maphod hi ato'atona, mu nan tagun nakudang di nomnomna ya hay inilana ya maphod di atona, mu nahihinnu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PR14_9","021_14_9","PRO","14","9","9","Nan nakudang di nomnomda ya abatlanday pumbaholanda an adidaat goh ipaphod, mu nan tatagun nahamad di ugalida ya pohdondan ag'agan aliwan Apo Dios di baholda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PR14_10","021_14_10","PRO","14","10","10","Nan nidugah an punlungdayaan di ohan tagu ya anggay hiyah munle'na ti adi mabalin an mitolman hinan ibbanan tagu, ya umat goh hinan umamlongana an adi mabalin an mi'godway udum. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PR14_11","021_14_11","PRO","14","11","11","Nan nunhituwan di nappuhiy pangatna ya ag'agan ma'ubah, mu munnanannong di nunhituwan nan tagun maphod di pangatna. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PR14_12","021_14_12","PRO","14","12","12","Nan udumnan tatagu ya hay nomnomonda ya maphod di nitaguanda, mu hay angunuhna ya milahhindan Apo Dios hi mi'id pogpogna. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PR14_13","021_14_13","PRO","14","13","13","Ta\"on hi un mi'yab'abatol nan udumnan tagu mu munha'it di punnomnomanda an adi mattig, mu wa ay ta malpah di pi'yam'amlonganda ya wagwada damdama nan punlungdayaanda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PR14_14","021_14_14","PRO","14","14","14","Hay lagbun nan man'ug ay Apo Dios ya nan nappuhi goh an miyunnudan hinan inatna, ya hay lagbun nan tagun maphod di pangatna ya mipabangngad goh nan maphod ay hiya. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PR14_15","021_14_15","PRO","14","15","15","Nan tagun nakudang di nomnomna ya kulugonan amin di ibagadan hiya, mu nan nala'eng an tagu ya hamadonah mahhun hi un immannung ya unna abuluton. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PR14_16","021_14_16","PRO","14","16","16","Nan nanomnoman an tagu ya elana, at du'gonay nappuhin ma'ma'at, mu nan tagun nakudang di nomnomna ya ag'agan bumungot an adina nomnomon hi un maphod hi aton unu nappuhi. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PR14_17","021_14_17","PRO","14","17","17","Umamu'amungaw nan tagun nalakan bumungot, ya mapahiw nan tagun bumalbalih nan ibanan tagu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PR14_18","021_14_18","PRO","14","18","18","Hay lagbun nan nawongwong an tagu ya mipaddung hinan ato'atona an mi'id di poto'na, mu nan nanomnoman an tagu ya hay a'ud'udman di la'engnay lagbuna. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PR14_19","021_14_19","PRO","14","19","19","Nan tatagun nappuhiy ato'atonda ya mipa'ampadah awni ti la'tot ya umuydah wadan nan mumpapto' ay dida an nan tatagun nahamad di pangatda ta mumpahmo'dan dida ta mumpabadangda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PR14_20","021_14_20","PRO","14","20","20","Nan tagun nawotwot ya mi'id di mamhod ay hiya an ta\"on nan heneggona, mu do'ol di mamhod an mi'ligwah nan adangyan an tagu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PR14_21","021_14_21","PRO","14","21","21","Mumbahol nan tagun mamahiw hinan hennegona, mu nan mammo' hinan nawotwot ya immannung an mawagahan. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PR14_22","021_14_22","PRO","14","22","22","Undan agguy nibahhaw di planun nan munnomnom an mangat hi nappuhi? Mu nan munnomnom hi maphod an pangat ya hiyay midatan hi pamhod nan liligwanah enggana. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PR14_23","021_14_23","PRO","14","23","23","Hay lagbun nan mahmahlun muntamu ya nan itaguana, mu nan tagun un hay humapihapit an mi'id ah tinamuana ya hiyay mi'id di tanudna. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PR14_24","021_14_24","PRO","14","24","24","Nan nanomnoman an tagu ya ma'ud'udman di inadangyana, mu nan manangpah ya gun miyal'allay amanangpahna. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PR14_25","021_14_25","PRO","14","25","25","Nan nahamad an mangipa'annung hi pangihtigunay mamaliw hi ataguan nan tatagun mi'id inatdah nappuhi, mu nan munlayah an ihtiguy dumalat hi amoltaanah nappuhi. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PR14_26","021_14_26","PRO","14","26","26","Nan mange'gon ay Apo Dios ya maphod di punnomnomana ti hi Apo Dios di pangehdolana, ya ta\"on un nan pamilyana ya alyonday hi Apo Dios di ihi'uganda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PR14_27","021_14_27","PRO","14","27","27","Immannung an nan pange'gonan ay Apo Dios ya umat hinan obob an umidat hi ataguan, ya hiya goh di mangibaliw hi adi atayan. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PR14_28","021_14_28","PRO","14","28","28","Nan do'ol ahan an tatagun ipapto' nan aliy dumalat hi ipabagtuana, mu gulat ta gun umitang di tataguna at la'tot ya mi'id hulbin di pumpapto'ana. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PR14_29","021_14_29","PRO","14","29","29","Nan tagun ma'uya ya madpol ya makulug an nanomnoman, mu nan tagun mabanbannungot ya nakudang di nomnomna. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PR14_30","021_14_30","PRO","14","30","30","Malenggop ay di nomnom di tagu ya maphod goh di punle'nana, mu nan tagun umamoh hi ibbana ya nipaddung hinan dogoh an bumulu' hi odolna. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PR14_31","021_14_31","PRO","14","31","31","Nan tagun mamaligat hinan nun'awotwot ya paddungnay hi Apo Dios an nunlumun diday pinihulna, mu nan ma'ulay hinan nun'awotwot ya e'gonanah Apo Dios. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PR14_32","021_14_32","PRO","14","32","32","Nan tatagun nappuhiy pangatda ya henen ato'atondan nappuhiy dumalat hi a'abakanda, mu nan tatagun nahamad di pangatda ya mahanianda an ta\"on hi unda matoy. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PR14_33","021_14_33","PRO","14","33","33","Nan nanomnoman an tagu ya gun luma'eng, mu nan tagun nakudang di nomnomna ya mabalin goh an luma'eng hi unna adalon nan aat di anomnoman. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PR14_34","021_14_34","PRO","14","34","34","Nan nahamad an pangat nan tataguy dumalat hi ipabagtuan nan himpampun an tatagu, mu ababain ahan hi un hay pumbaholan di ato'atonda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PR14_35","021_14_35","PRO","14","35","35","Nan ali ya mun'am'amlong hi un nan u'upihyalna ya iniladay maphod hi atondah nan tamuda, mu pahiwona nan mungngohoy an adi mangat hinan ipatamuna. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PR15_1","021_15_1","PRO","15","1","1","Nan pambal di ma'ma'ullay an taguh un way bimmungot ya uyahonay bungotna, mu wa ay tuwali ta idalatnay pambalna ya miyal'allay bungotna. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PR15_2","021_15_2","PRO","15","2","2","Nan itudun nan nala'eng an tagu ya do'ol di maphod hi ma'adal hinan hapitona, mu nan tagun nakudang di nomnomna ya mi'id di poto' di hapitona. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PR15_3","021_15_3","PRO","15","3","3","Hi Apo Dios ya titiggonan amin di ma'ma'at, at Hiya ya inilanan amin nan mangamangat hi maphod ya nan gun mangat hi nappuhi. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PR15_4","021_15_4","PRO","15","4","4","Nan umal'alu' an hapiton ya immannung an hiyay dumalat hi ataguan nan mangngol, mu nan hapiton nan nala'eng an bumalbalih nan ibbana ya umipab'on ay hiya. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PR15_5","021_15_5","PRO","15","5","5","Nan ungan mamahal hinan itugun amana ya un nakudang di nomnomna, mu nan tagun mangabulut hinan hingalda ya nanomnoman. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PR15_6","021_15_6","PRO","15","6","6","Nan tagun nahamad di pangatna ya pumpumhod an amin di ato'atona an umat hinan abung an gun ma'ud'udman di numbino'ob'on an gina'unan mapla'an, mu nan mangamangat hi nappuhi ya gun pumuhiy ato'atona an umat hinan bumo'la an gun mamanghan di bo'laona. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PR15_7","021_15_7","PRO","15","7","7","Nan nanomnoman an tagu ya gunna hapiton nan way ibadangnah nan i'ibbana, mu adi umat hinay aton nan tagun nakudang di nomnomna. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PR15_8","021_15_8","PRO","15","8","8","Umipabohol goh ay Apo Dios nan e'nong nan tagun mangamangat hi nappuhi, mu umipa'amlong ay Hiya nan luwalun nan tagun maphod di pangatna. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PR15_9","021_15_9","PRO","15","9","9","Umipabohol goh ay Apo Dios nan pangat di tagun mangamangat hi nappuhi, mu pohpohdona nan tatagun nahamad di pangatda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PR15_10","021_15_10","PRO","15","10","10","Nan tagun nanginnilah nan nepto' an umat hinan dalan mu mihalla damdamah dalanona ya nidugah di moltana, ya gulat goh ta adina abuluton nan mitugun ay hiya ta hay mepto' di dalanona at hay angunuhna ya matoy. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PR15_11","021_15_11","PRO","15","11","11","Hi Apo Dios ya adi mabalin hi un waday mili\"ud ay Hiya ti inilanan amin di logom an ta\"on nan aat di wadan di nun'atoy, at inyal'allanan ditu'un matagu ti inilanan amin di wah nomnom tu'u! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PR15_12","021_15_12","PRO","15","12","12","Nan mapihul an tagu ya adina pohdon an matugun, at adi ahan mumpatugun hinan nun'anomnoman an tatagu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PR15_13","021_15_13","PRO","15","13","13","Nan tagun waday amlongna ya ma'immatunan hi angahnan umeme'emeh, mu nan tagun munlungdaya ya ma'immatunan an nidugah di problemana. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PR15_14","021_15_14","PRO","15","14","14","Nan nanomnoman an tatagu ya pohdondan ma'udman nan inilada, mu nan tatagun nakudang di nomnomda ya adida pohdon an ma'udman nan inilada, at paddungnay galut di gunda gag'alon. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PR15_15","021_15_15","PRO","15","15","15","Umipalungdaya nan nitaguan nan tagun do'ol di ligatnah abigabigat, mu umipa'amlong nan nitaguan nan tagun gun munyaman hinan ma'ma'at an umat hinan tagun gun me'egtad hi behta. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PR15_16","021_15_16","PRO","15","16","16","Onaynay nitaguan nan tagun manghan di gina'una ya gunna e'gonan hi Apo Dios ya un nan tagun do'ol di gina'una mu awalitang. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PR15_17","021_15_17","PRO","15","17","17","Onayna goh hi un me\"an nan taguh nan udumnan tagun pohpohdona an ta\"on hi un halawhaw di ihdada ya anggay ya un me\"an hinan udumnan tagun pahiwona an ta\"on hi un way do'ol an dotag hi ihdada. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PR15_18","021_15_18","PRO","15","18","18","Nan tagun mabanbannungot di dumalat hi pumpapattayan nan tatagu, mu nan ma'ma'ullay an tagu ya padinngona nan mumpapattoy. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PR15_19","021_15_19","PRO","15","19","19","Nan napayad an muntamu ya immannung an do'ol di ligat hinan ataguna, mu nan nahamad di pangatna ya nahamad di nitaguana. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PR15_20","021_15_20","PRO","15","20","20","Nan nanomnoman an unga ya umipa'amlong ay amana, mu nan nakudang di nomnomna ya umipalungdayan inana. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PR15_21","021_15_21","PRO","15","21","21","Nan nakudang di nomnomna ya ma\"am'amlong an mangat hinan nappuhin mi'id di hulbina, mu nan nanomnoman an tagu ya ammunay maphod hi pa'appohpohdonah ipadenolna. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PR15_22","021_15_22","PRO","15","22","22","Nan tagun adi mundongol hinan maphod an tugun ya mi'id di pumbalinan di ninomnomnah aton, mu nan tagun mumpatugun hinan nun'anomnoman ya maphod di pumbalinan nan way nomnomonah aton. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PR15_23","021_15_23","PRO","15","23","23","Ma\"am'amlong nan tagun hay immannung di hapitonan waday ibadangnah nan mangngol ti nan umal'alu' an hapit ya ongol di ibadangnah nan tatagu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PR15_24","021_15_24","PRO","15","24","24","Hay ipaddungan nan nanomnoman an tagun mangun'unud hi aat di pi'taguan ya melwang hi wadan din nun'atoy an ad imbelnu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PR15_25","021_15_25","PRO","15","25","25","Pa\"ion Apo Dios di nunhituwan nan mangipabagtuh odolna, mu halimunanay igad di lutan nan umu'utun ta mi'id ah mangipahlig. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PR15_26","021_15_26","PRO","15","26","26","Umipabohol ay Apo Dios nan punnomnoman nan tagun mangamangat hi nappuhi, mu umipadenol ay Hiya nan hapit nan tagun nahamad di pangatna. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PR15_27","021_15_27","PRO","15","27","27","Nan umam'am an bumalbalih nan heneggonay dumalat hi guluh nan pamilyana, mu nan tagun adi mangabulut hi mili\"ud an bayad ta atonay nappuhi ya malenggop di nitaguana. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PR15_28","021_15_28","PRO","15","28","28","Nan tagun nahamad di pangatna ya nomnomonah mahhun ya unna tabolon nan ibagadan hiya, mu nan tagun nappuhiy ato'atona ya atobatobal, at nappuhiy panapitna. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PR15_29","021_15_29","PRO","15","29","29","Adi ihi'al Apo Dios di luwalun nan tagun nappuhiy pangatna, mu donglonay luwalun nan tagun nahamad di pangatna. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PR15_30","021_15_30","PRO","15","30","30","Nan tagun umemeh ya pa'amlongonay i'ibbana, ya namamah un hay ma\"aphod di ulgudonan dida. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PR15_31","021_15_31","PRO","15","31","31","Maphod hi un abuluton nan taguy mitugun ay hiya, at immannung an hiyay mibilang hinan nun'anomnoman an tatagu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PR15_32","021_15_32","PRO","15","32","32","Ya nan tagun adina pohdon an mituduwan ya un hay odolnay binalbaliyana, mu nan tagun mangabulut hinan maphod an hingal ya immannung an luma'eng. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PR15_33","021_15_33","PRO","15","33","33","Hay ma'at hinan tagun mange'gon ay Apo Dios ya umannung an luma'eng ta manomnoman ti nan nanginnilan mangiyulay an mumpa'ampa ya hay umangunuh ya mipabagtun me'gonan. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PR16_1","021_16_1","PRO","16","1","1","Hay tagu ya mabalin an hiyay okod an munnomnom hi ato'atona, mu gahin damdamay un iyabulut Apo Dios ya un mipa'annung an ma'at. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PR16_2","021_16_2","PRO","16","2","2","Hay punnomnom di tatagu ya nahamad an amin di ato'atonda, mu hi Apo Dios ya hamadonay pangatdah un maphod unu nappuhi. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PR16_3","021_16_3","PRO","16","3","3","At hay mahapul hi atonda ya e'koddan amin ay Apo Dios nan nomnomondah atonda, at umannung an ma'at. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PR16_4","021_16_4","PRO","16","4","4","Hi Apo Dios ya ninomnomnay ma'at an amin hinan limmuna, ya hay ninomnomnah ma'at hinan tatagun nun'appuhiy pangatda ya nan a'ubahanda! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PR16_5","021_16_5","PRO","16","5","5","Boholon Apo Dios nan tagun mangipabagtuh odolda, at umannung an moltaon Apo Dios dida! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PR16_6","021_16_6","PRO","16","6","6","Wada ay di pamhodmu ya iyulaymuh nan i'ibbam, at mabalin an aliwanday baholmu, ya gulat ta e'gonam hi Apo Dios at mi'id ah nappuhiy ma'at ay he\"a. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PR16_7","021_16_7","PRO","16","7","7","Wa ay ta nan pangat di ohan tagu ya umipa'amlong ay Apo Dios at ta\"on nan binuhulna ya maluman di nomnomda ta ma'ulaydan hiya, ya mid al'alin dida. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PR16_8","021_16_8","PRO","16","8","8","Od'odolnah un itang di pihhun nan tagu mu ta nahamad di na'alana ya un nan do'ol di pihhu an agguy nahamad di na'alana. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PR16_9","021_16_9","PRO","16","9","9","Ta\"on hi un way abalinan nan tagun munnomnom hi ato'atona mu hi Apo Dios damdamay okod an mangiyabulut hi un ma'at henen ninomnomnan aton unu adi. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PR16_10","021_16_10","PRO","16","10","10","Nan mandal di ali ya mibilang hi mandal Apo Dios ti hiyay baal Apo Dios an mumpapto', at ma'ahhapul an adina ipangngel di ipanuhna. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PR16_11","021_16_11","PRO","16","11","11","Hi Apo Dios ya pohdona ahan nan nepto' an pungkilu ya punlukud hinan mingina ta mapapaddung an amin di la'uda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PR16_12","021_16_12","PRO","16","12","12","Umipabohol hinan a'ali nan numbino'ob'on hi pumbaholan ti immannung an hay nahamad hi aton an mangipanuh hinan tatagu di mangipabi'ah hinan pumpapto'anda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PR16_13","021_16_13","PRO","16","13","13","Umipa'amlong hinan a'ali nan immannung an hapit, ya pohpohdonda goh nan tagun adi munlayah. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PR16_14","021_16_14","PRO","16","14","14","Umipata'ot hi un mabungot nan ali ti abalinanan mangipapatoy hi tagu, mu nan tagun nanomnoman ya ephodnan mangal'alu' ay hiya ta mabayuyay bungotna. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PR16_15","021_16_15","PRO","16","15","15","Ti nan maphod an ipattig nan ali ya umat hinan udan an taguonay nitanom hinan tiyalgaw. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PR16_16","021_16_16","PRO","16","16","16","On'onaynah un nan tagu ya nanomnoman ya nala'eng ya un nan ado'ol di pihhuna unu balitu'na! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PR16_17","021_16_17","PRO","16","17","17","Nan tagun nahamad di pangatna ya bata'anana nan nappuhih nan ay kulhan dalanona ti nan mangipapuut hi umayana ya hay odolnay hinalimunana. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PR16_18","021_16_18","PRO","16","18","18","Nan pumbagtuan di tagu ya immannung an lummuh a'ubahana, ya nan tagun munnomnom an hiyay na'abbagbagtu ya un nan i'ibbanan tagu ya immannung goh an lummuh ipa'ampaana. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PR16_19","021_16_19","PRO","16","19","19","Onaynah unta nawotwot ya mumpa'ampa ya mi'hituh nan nawotwot ya unta mi'bingay hinan mumpumbagtun taguh nan hinamhamda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PR16_20","021_16_20","PRO","16","20","20","Nan tagun mangihamad an mangunud hinan nitudun hiya ya maphod di pumbalinana, ya umat goh hinay ma'at hi unna e'kod di nitaguanan Apo Dios ti mawagahan. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PR16_21","021_16_21","PRO","16","21","21","Nan nanomnoman an tagu ya hiyay way abalinanan manginnilah nan na'alligat, ya gulat goh ta ma'ma'ullay di puntuduna at ma'ud'udman di pangipabagtuandan hiya. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PR16_22","021_16_22","PRO","16","22","22","Nan nanomnoman an tagu ya umat hinan obob an adi matmatdu' ti idatnay amaphodan di nitaguan, mu mi'id hulbin nan puntudtuduwan nan tagun nakudang di nomnomna. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PR16_23","021_16_23","PRO","16","23","23","Nan nanomnoman an tagu ya pa'annomnomonah mahhun di alyona ya un humapit, at hiyaat un ma\"aphod hi pangngolan nan tataguh nan ituguna. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PR16_24","021_16_24","PRO","16","24","24","Nan ma'ma'ullay an panapit ya ay alig an munlameeh hi pangngolan, at ipabi'ahnay nitaguan. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PR16_25","021_16_25","PRO","16","25","25","Nan udumnan tagu ya hay nomnomonda ya maphod di nitaguanda, mu hay umangunuhna ya milahhindan Apo Dios hi mi'id pogpogna. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PR16_26","021_16_26","PRO","16","26","26","Nan ahinaangan di dumalat hi pangibi'ahan nan bumo'lan muntamu, at mahmahlun muntamu ta adi munhinaang. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PR16_27","021_16_27","PRO","16","27","27","Nan tagun nappuhiy ato'atona ya un hay pi'bohholanay an'anapona, ya umat goh hinan hapitona an ay apuy an gumhob. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PR16_28","021_16_28","PRO","16","28","28","Nan tagun nappuhiy pangatna ya ihudhudolnay nappuhih aat di ibbanan tagu ta way atonan miwa'at, ya hiyay dumalat hi gulu, ya pa\"ionay nahamad an punggagadyumanda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PR16_29","021_16_29","PRO","16","29","29","Nan tagun gun mi'papattoy ya balbaliyanay heneggona ta middum ay hiyan mangat hi nappuhi. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PR16_30","021_16_30","PRO","16","30","30","Nan tagun komod'eng hi ibbana an ta\"on hi un adi humapit mu waday ninomnomnah atonah nappuhi. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PR16_31","021_16_31","PRO","16","31","31","Waday pulimyun nan nala'ay an tagun nahamad di ataguna ti hiya ya na'ubanan di buu'na an umat hinan ma\"aphod an uklup di ali. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PR16_32","021_16_32","PRO","16","32","32","Onayna nan tagun ma'ma'ullay ya un nan mabi'ah an mangam'ameh hinan himpapangili, ya onayna goh nan tagun mangedpol ta adi mabanbannungot ya un nan mangabak hinan babluy. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PR16_33","021_16_33","PRO","16","33","33","Ta\"on hi un ditu'uy ad nomnom hinan aton tu'u mu hi Apo Dios damdamay okod an mamto' hi ma'ma'at. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PR17_1","021_17_1","PRO","17","1","1","On'onaynah un hay dalangdang di onon mu ta wadaat di lenggop ya mid al'ali ya un nan panganan hinan numbino'ob'on an ma'an ya mihda an unta hay munhohongngel. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PR17_2","021_17_2","PRO","17","2","2","Nan nanginnilan tagala ya la'tot ya hiyay mumpapto' hinan umipabain an imbaluy di ap'apuna, at la'tot ya ibilangda hiyah ohan hakup di pamilyada, at me'ebnoh hinan banohdan hina\"agi. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PR17_3","021_17_3","PRO","17","3","3","Nan silver ya balitu' ya hay apuy di mun'anang ta mamahmahda, ya umat hina goh di aton Apo Dios an mangihamad hinan aat di tagu ta mipattig di anahamadna. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PR17_4","021_17_4","PRO","17","4","4","Nan tagun nappuhiy ato'atona ya pohpohdonan donglon nan agaga\"ihaw an hapiton nan i'ibbana, ya umat goh hinan munlayah an tagu ti wa ay ta nan layah di ma'ulgud ya ihamadnan donglon. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PR17_5","021_17_5","PRO","17","5","5","Nan tagun mamihul hinan nawotwot ya hi Apo Dios an nunlumun hiyay pinihulna, ya nan tagun mun'am'amlong hi un waday na'at hi nappuhih nan udumnan tagu ya umannung an mamoltah pidwa. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PR17_6","021_17_6","PRO","17","6","6","Nan nun'ala'ay ya iyamlongday a'apuda, ya umat goh hinay pangiyamlongan nan ung'ungungngah nan o'ommodda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PR17_7","021_17_7","PRO","17","7","7","Nan tagun mumpahiya ya mi'id hulbin di panapitna, at iyal'allana nan punlayahan nan ap'apu! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PR17_8","021_17_8","PRO","17","8","8","Nan tagun bayadanay udum an tagu ta way aton nan pohdonan nibahhaw an ma'at ya umat hinan hiwang an wan hiya ti gun ma'ma'at nan pohpohdonan aton. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PR17_9","021_17_9","PRO","17","9","9","Nan tagun mamhod hi un minaynayun di pamhod nan tatagun hiya ya aliwanah un way atondah nappuhin hiya, mu nan tagun hay numbaholanay nonomnomona ta ulgudonay aat nan nappuhin inat di ibbana at hiyay mamahbah hinan punliligwaandan duwa. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PR17_10","021_17_10","PRO","17","10","10","Mamenghan ya anggay di uyap di pangihingalandah nan tagun nanomnoman ya un matugun, mu adi umday hinggahut hi panoplatandah bonog di tagun nakudang di nomnomna ya un matugun. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PR17_11","021_17_11","PRO","17","11","11","Nan tagun nappuhiy pangatna ya un hay guluy umuyna ana'anapon, mu la'tot ya waday atata'ot an pulis an mahnag ay hiya ta magilat mahkay. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PR17_12","021_17_12","PRO","17","12","12","Onaynah un nan mabmabbungot an animal hinan dalan an naplohan hi imbaluynay damuwon ya un nan tagun nakudang di nomnomnan un malgom di atona. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PR17_13","021_17_13","PRO","17","13","13","Gulat ta hay nappuhiy pamalloh nan taguh nan maphod an inat nan ibbanan hiya at mipabangngad goh nan nappuhih nan pamilyanah enggana. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PR17_14","021_17_14","PRO","17","14","14","Ete\"an ay han tagun mi'tututut ya umat hinan muntudun naltut an danum an la'tot ya nadoldol, at mapa\"i, at maphod hi unna ipogpog an mi'hahannun ay hulatona ta adi mamaman umongol an ay mi'pattoy. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PR17_15","021_17_15","PRO","17","15","15","Umipabohol ay Apo Dios nan huwis an mangibo'tan hi baludan hinan nabaholan an tagu, ya impibaludna nan tagun mi'id ah inatnah nappuhi. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PR17_16","021_17_16","PRO","17","16","16","Ma'adyuwan nan pihhun mibayad hinan adi mangngol hi pun'adalana ti adina damdama pohdon an mituduwan! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PR17_17","021_17_17","PRO","17","17","17","Nan nahamad an gadyum ya minaynayun di pamhodna an ta\"on un malgom di ma'at, ya umat goh hinan pogtang an wada ay di munligat hi agina ya immannung an maphod di atona an ta\"on hi un na'alligat di aatna. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PR17_18","021_17_18","PRO","17","18","18","Nan tagun adi umday punnomnomana ya nonongan ihapatana an hiyay mamayad hi utang nan heneggonah un adi pa'abbayad. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PR17_19","021_17_19","PRO","17","19","19","Nan tagun hay pumbaholan di pohpohdona ya un hay pi'hohongngilanah nan tataguy pohpohdona, ya nan tagun mangipiyammah ata'nang an pantaw di allupna ya un hay mangakaw di paddungnay awitona. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PR17_20","021_17_20","PRO","17","20","20","Nan tagun nappuhiy nomnomnomona ya adi pumhod di nitaguana, ya umat goh hinan tagun nala'eng an bumalbalih nan ibbanan tagu ti atata'ot di ma'at ay hiya damdama. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PR17_21","021_17_21","PRO","17","21","21","Munlungdayay ommod di ungan nakudang di nomnomna ti nan adi dumngol ya mi'id di umamlongan di ommodna. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PR17_22","021_17_22","PRO","17","22","22","Nan pun'am'amlongan di tagu ya ay agah an mangipaphod hi odolna, mu nan tagun nidugah di punlungdayaana ya la'tot ya hiyay lummuh pundoghana. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PR17_23","021_17_23","PRO","17","23","23","Nan huwis an nappuhiy ato'atona ya abulutonay mili\"ud an bayad hi midat ay hiya ta adi mamotta nan numbahol. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PR17_24","021_17_24","PRO","17","24","24","Nan nanomnoman an tagu ya gunna nomnomon di makulug hi ato'atona, mu nan nakudang di nomnomna ya mi'id poto' di nomnomonah atona. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PR17_25","021_17_25","PRO","17","25","25","Nan nakudang di nomnomnan imbaluy ya umipaligat, ya umipalungdayah nan o'ommodna. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PR17_26","021_17_26","PRO","17","26","26","Adi ahan maphod hi un nan mi'id di baholnan taguy mamolta, ya nibahhaw ahan hi un magilat nan tagun nahamad di atonah nan udumnan tagu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PR17_27","021_17_27","PRO","17","27","27","Nan nanginnilan tagu ya adi nonongan himmapit, ya adi mabanbannungot ti hihidyay panapitna. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PR17_28","021_17_28","PRO","17","28","28","Ti ta\"on un nan nakudang di nomnomnan tagu ya gulat ta dindinong at mabalin an alyonday un nanomnoman ti ane'nongonay hapitona. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PR18_1","021_18_1","PRO","18","1","1","Nan tagun mangilalahhin hi odolna ya un hay odolnay nomnomnomona, ya henen pan'uganah nan maphod an itugun nan liligwanay dumalat hi akudangan di nomnomna. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PR18_2","021_18_2","PRO","18","2","2","Nan tagun nakudang di nomnomna ya adina donglon di hapiton nan i'ibbanan nun'anomnoman ti hay pohdona ya hiya ya anggay di ma'unud. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PR18_3","021_18_3","PRO","18","3","3","Wa ay di mangat hi pumbaholan ya mapahiw, ya adi me'gonan, at mabainan. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PR18_4","021_18_4","PRO","18","4","4","Nan panaphapit di nanomnoman an tagu ya umat hinan maluhung an baybay, ya umat goh hinan umayuh an danum hinan obob an umipa'amlong hinan manginum. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PR18_5","021_18_5","PRO","18","5","5","Adi ahan maphod hi un ipangngel nan huwis di atonan munhumalya ta adina moltaon nan numbahol an un at goh nan mi'id di baholnay mamolta. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PR18_6","021_18_6","PRO","18","6","6","Nan hapiton di nakudang di nomnomnay dumalat hi pi'hongngilanah nan i'ibbanan tagu, ya la'tot ya hiya goh di dumalat hi do'ol an gulu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PR18_7","021_18_7","PRO","18","7","7","Nan hapiton di tagun nakudang di nomnomnay mama\"ih odolna ti henen hapitonay umat hi bitun mangnan hiya. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PR18_8","021_18_8","PRO","18","8","8","Nan nappuhin pamahiwda ya umat hinan mumpolhat an ma'an an nalakah ma'u'mun ti immannung an hiyay pa'appohpohdon nan tatagun pa'addonglon. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PR18_9","021_18_9","PRO","18","9","9","Nan napayad an adi muntamu ya nipaddung hinan tagun un hay ato'atona ya un hay puma\"ih gina'un di i'ibbanan tagu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PR18_10","021_18_10","PRO","18","10","10","Hi Apo Dios ya umat hinan nihamad an allup an punhi'ugan nan tatagun makulug di pangatda, ya gulat ta Hiyay umayanda at mabaliwanda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PR18_11","021_18_11","PRO","18","11","11","Hay pangehdolan nan adangyan an tataguh mamaliw ay dida ya nan inadangyanda ti hay punnomnomandah aatna ya umat hinan mabi'ah an atata'nang an allup an hawan di babluy. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PR18_12","021_18_12","PRO","18","12","12","Nan tagun mumpahpahiya ya lummuh abahbahana, mu nan nanginnilan mangiyulay an mumpa'ampa ya hay umangunuh at hiyay mipabagtun me'gonan. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PR18_13","021_18_13","PRO","18","13","13","Nakudang di nomnom nan tagun adina hamadon an donglon hi mahhun ya tinumbal, ya immannung an hay odolnay binaina. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PR18_14","021_18_14","PRO","18","14","14","Gulat ta hehemlon nan tagun mundogoh an umadaog ya umannung an umadaog, mu nan tagun mi'id ah namnamanan umadaog ya umannung an adi umadaog. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PR18_15","021_18_15","PRO","18","15","15","Nan nanomnoman an tagu ya pohdonah un ma'ud'udman pay di inilana, at hiyaat unna pohpohdon an mundongol hinan itugun di nun'anomnoman. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PR18_16","021_18_16","PRO","18","16","16","Nan tagun mamhod an mi'hapit hinan tagun nabagtuy haadna ya maphod hi unna idadaan di ipa'dawna ta idatnan hiya ta way pangidalatanah pi'hapitana. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PR18_17","021_18_17","PRO","18","17","17","Nan nahhun an himmapit hinan punhumalyaan an nangulgud hinan na'at ya ay ihuna peman hi un hiyay makulug an mi'id di baholna, mu unat goh waday nangihamad an nangibagah aat din inulgudna at immannung an ma'innila mahkay di makulug. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PR18_18","021_18_18","PRO","18","18","18","Wa ay ta na'alligat hi mipanuh nan mundiklamuan ya maphod hi unda iyu'nuh ta hiyay panginnilaan hinan mangabak. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PR18_19","021_18_19","PRO","18","19","19","Na'alligat di pi'hapitan hinan binum'on an tagu ya un hay pangabakan hinan babluy an nihamad di allupna ti gulat ta munhohongngel nan tatagu ya naligat mahkay di pi'yunnudanda an umat hinan nitangob an pantaw an mi'id humigup. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PR18_20","021_18_20","PRO","18","20","20","Nan nahamad an hapit ya ipa'amlongnay nomnom an umat hinan maphod an bungan mangipa'amlong hi putu, ya nan nahamad an panapit ya umipa'amlong an umat hinan nabto' an paguy an umipa'amlong hinan numboto'. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PR18_21","021_18_21","PRO","18","21","21","Nan hapiton ya mabalin an hiyay dumalat hi abaliwan unu abahbahan di ibbah tagu, ya gapu ta umat hinan maphod an bunga unu atata'ot an bininu at maphod hi un hamadon nan tataguy nepto' hi hapitonda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PR18_22","021_18_22","PRO","18","22","22","Nan babaiy ma\"aphod an ipa'daw Apo Dios hinan lala'i an mangahawan hiya, at hiyaat un wa ay ta malhin nan lala'i ya hiyay panginnilaan an winagahan Apo Dios. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PR18_23","021_18_23","PRO","18","23","23","Nan nawotwot ya unda mumpahpahmo' an humapit hi un way ibagada, mu hay pambal di adangyan ya unda mabubungot. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PR18_24","021_18_24","PRO","18","24","24","Nan udumnan i'ibba ya agguy nahamad di punliligwaanda ti adi minaynayun, mu waday udumnan i'ibba an na'ahhamad di punliligwaanda ya un nan punligwaan di hin'agi. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PR19_1","021_19_1","PRO","19","1","1","On'onayna nan tagun nawotwot mu nahamad di pangatna ya un nan tagun nakudang di nomnomnan un hay lumayalayah. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PR19_2","021_19_2","PRO","19","2","2","Ta\"on hi un mahmahluy tagu mu mid hulbin nan tamuna damdamah un agguy nepto' di inatnan nuntamu, ya adi goh maphod hi un way umiyahup an muntamuh un mibahhaw di ato'atona. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PR19_3","021_19_3","PRO","19","3","3","Immannung an nan udumnan tagu ya pa\"ionday nitaguanda tuwali an dumalat nan nappuhin gunda aton, mu gagangayna an pabaholondah Apo Dios an gapuh nan ma'ma'at ay dida. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PR19_4","021_19_4","PRO","19","4","4","Nan adangyan ya do'ol di mi'ligwan dida, mu ta\"on hi un do'ol di liligwan nan nawotwot mu la'tot ya taynanda dida damdama. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PR19_5","021_19_5","PRO","19","5","5","Nan mun'ihtigu an hay nibahhaw di ulgudonah pangihtiguna ya immannung an mamoltah pidwa, ya mahapul an magilat nan munlayah. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PR19_6","021_19_6","PRO","19","6","6","Nan tagun nabagtuy haadnan mumpapto' ya do'ol di mumpabadang ay hiya, ya umat goh hinan nalakan hummo' an do'ol di mi'ligwan hiya. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PR19_7","021_19_7","PRO","19","7","7","Nan tagun na'agwotwot ya ta\"on un nan a'agina ya adida ibilang hiyah ibada, at inyal'allana an mi'id ah ligwana! Ya ta\"on hi unna atog dida ihaphapitan mu adida damdama haggungon. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PR19_8","021_19_8","PRO","19","8","8","Nan tagun waday pamhodnah odolna ya pohdonan ma'udman di inilana ti nan mamamhod an mun'adal ya hiyay pumhod di itaguana. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PR19_9","021_19_9","PRO","19","9","9","Nan munlayah an mun'ihtigu ya umannung an waday amoltaana, ya nan gun munlayah ya ma'ubahnah pidwa. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PR19_10","021_19_10","PRO","19","10","10","Adi midipat hi un hay nakudang di nomnomnay munhituh nan abung di ali, ya iyal'allanan nappuhih un way himbut an mumpapto' hi apuna! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PR19_11","021_19_11","PRO","19","11","11","Nan nanomnoman an tagu ya mehodan an adi mabanbannungot, ya immannung an idayawda hiyah unna adi haggungon nan nappuhin inat di ibbanan hiya. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PR19_12","021_19_12","PRO","19","12","12","Umipata'ot nan bungot di ali an umat hinan layon an humeeheel, mu umipa'amlong nan homo'na an umat hinan dulnuh nan munlangtan holo'. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PR19_13","021_19_13","PRO","19","13","13","Nan lala'in ommod di ungan nakudang di nomnomna ya do'ol di problemana, ya nan ahawa an mi'hongngehongngel hinan ahawana ya umat hinan danum an tumidtitidtid an umipahiga. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PR19_14","021_19_14","PRO","19","14","14","Nan o'ommod di mangipaboltan hi abung ya an amin nan inadangyanda, mu hay idat Apo Dios ya nan nanomnoman an babain ahawaona. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PR19_15","021_19_15","PRO","19","15","15","Nan napayad an humigan muntamu ya unda momollo', ya immannung an mahinaangan nan adi bomo'la. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PR19_16","021_19_16","PRO","19","16","16","Nan tagun manginaynayun an mangunud hinan Tugun Apo Dios ya immannung an halimunanay odolna, mu nan adi mangunud an mamahiw enen Tugun ya hiyay dumalat hi atayana. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PR19_17","021_19_17","PRO","19","17","17","Nan mangidat hi badangnah nan nawotwot an tagu ya paddungnay un hi Apo Dios di nangipa'utangana, ya umannung an paddungnay bayadan Apo Dios nan utangna ti lagbuana hiyah pidwa. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PR19_18","021_19_18","PRO","19","18","18","Nan o'ommod an waday imbaluyda ya mahapul an tugunonda hiyah nan gutud di a'ung'ungngana ti hiyah ne gutud an nalaklakan matuduwan ti gulat ta adida aton at paddungnay unda pa\"ion di nitaguana. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PR19_19","021_19_19","PRO","19","19","19","Nan tagun mabanbannungot ya okod hiyan munholtap hi balloh nan bumungtana ti ta\"on hi un way bumadang ay hiya ta way atonan mabaliwan mu ipidwapidwanan mangat damdama, at mid hulbin nan ibadangna. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PR19_20","021_19_20","PRO","19","20","20","Nan tagun mangngol hinan mitugun ay hiya ta unudona ya la'tot hi umangunuh ya hiyay mumbalin hi manomnoman. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PR19_21","021_19_21","PRO","19","21","21","Hay tagu ya mabalin an hiyay okod an munnomnom hinan numbino'ob'on an ato'atona, mu okod hi Apo Dios damdamah nan penhodnah ma'at. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PR19_22","021_19_22","PRO","19","22","22","Hay pohpohdon nan tagu ya nan panginaynayunan nan pamhod di tatagun hiya, ya onaynah un nawotwot ya un nan pumpangngalanah nan logom an dumalat hinan langkak. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PR19_23","021_19_23","PRO","19","23","23","Nan tagun hi Apo Dios di e'gonanah unudona ya hiyay way makulug hi pi'taguanah tun luta, ya hiya goh di mawaday amlongna ya mabaliwan hinan nappuhin ma'ma'at. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PR19_24","021_19_24","PRO","19","24","24","Waday udum hi tatagu an nunheglay anapayadda ti ta\"on un ah umiduhandaan higananda! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PR19_25","021_19_25","PRO","19","25","25","Gilaton nan pumihupihul ta way tigon nan manangpah, at manomnomanda. Ya gulat ta nan nala'eng di mihingal ya abulutona, at ma'udman di inilana. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PR19_26","021_19_26","PRO","19","26","26","Umipabain nan imbaluy an mangakaw hi gina'un amana, ya ababain goh hi unna pakakon hi inanah nan abungda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PR19_27","021_19_27","PRO","19","27","27","At he\"an imbaluy'u ya mahapul an inaynayunmun mun'adal hinan makulug an mitugun ay he\"a ti gulat ta idinongmu at la'tot ya inaliwam an ta\"on din ini\"ilam tuwali ya pi'yaliwmu goh. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PR19_28","021_19_28","PRO","19","28","28","Gulat ta layah di hapiton nan taguh pun'ihtiguana ya unna langlangkakan nan munhumalya ti nan nappuhin tagu ya pohpohdonda nan nibahhaw an ato'atonda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PR19_29","021_19_29","PRO","19","29","29","Immannung an mamolta nan pumihul, at mahuplit di bonogna. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PR20_1","021_20_1","PRO","20","1","1","Nan tagun uminum hi bumutong ta nangamung un mabutong ya la'tot ya pumihul hinan i'ibbana, ya mi'pattoy goh ay dida, at nan uminum hi umat hina ya mibilang an hiya ya nakudang di nomnomna. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PR20_2","021_20_2","PRO","20","2","2","Nan bungot di ali ya atata'ot an umat hinan layon an humeeheel, ya gulat ta way mangipabungot ay hiya at mid mapto' ya abalinanan mangipapatoy ay hiya! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PR20_3","021_20_3","PRO","20","3","3","Nan tagun adi mamhod an mi'hongngel ya e'gonanda hiya, mu nan nakudang di nomnomna ya immannung an ag'agaan ni'hongngel. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PR20_4","021_20_4","PRO","20","4","4","Nan napayad ya adina tamuan an gaudon nan payawnah nan ahitanom, at awni ta madatngan di iwang at hiyay mi'id ah bot'ona. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PR20_5","021_20_5","PRO","20","5","5","Nan na'unig an nomnomon di ohan tagu ya umat hinan danum an wah nan maluhung an bubun, at adagwih how'on, mu nan tagun abalinanan innilaon nan na'ahhamad ya mabalin an pahapitonah den tagu ta bumuhu' di wah nomnomna. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PR20_6","021_20_6","PRO","20","6","6","Nan do'ol an tatagu ya alyondah un nahamad di pumpopohhodandah nan i'ibbada, mu hay wadan di pangah'upan hi umat hinan tagu? ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PR20_7","021_20_7","PRO","20","7","7","Nan lala'in nahamad di pangatna ya maphod di gunna aton, ya immannung an mawagahan nan imbabaluyna. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PR20_8","021_20_8","PRO","20","8","8","Wa ay ta umbun nan alih nan umbunana ta mumpanuh hinan aat nan tataguna ya hamadonah mahhun ta innilaonay maphod ya nan agguy immannung. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PR20_9","021_20_9","PRO","20","9","9","Ngadan nen tagun waday abalinana udot an mangalih, “Na'ahhamad di nomnom'u ti mi'id inat'uh nappuhi, at agguya' numbahol!”? ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PR20_10","021_20_10","PRO","20","10","10","Umipabohol ay Apo Dios nan mangudang hinan pungkiluna ya nan punlukudna. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PR20_11","021_20_11","PRO","20","11","11","Ta\"on nan ung'ungnga ya nan pangatnay mangipa'innilah nan aatnah un nahamad unu nappuhi. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PR20_12","021_20_12","PRO","20","12","12","Nan inga an pundongol di tagu ya nan mata an pannigna ya hi Apo Dios di nunlumun daten duwa. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PR20_13","021_20_13","PRO","20","13","13","Mawotwot nan taguh unna pohpohdon an molmolo', mu gulat ta mahlu hiyan muntamu at waday mahawal hi tanudna. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PR20_14","021_20_14","PRO","20","14","14","Munlili nan nguminah un muntawal an alyonay un nanginah nen la'uana, mu unat goh makak ya iting'ina an nalakay nungnginana. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PR20_15","021_20_15","PRO","20","15","15","Do'ol di nun'abalul an balitu' ya nan nun'anginan batu, mu nabalbalul nan hapit di nanomnoman an tagu, ya na'alligat goh hi ma'ah'upan. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PR20_16","021_20_16","PRO","20","16","16","Mahapul an waday alanyuh gina'un nan tagun mangita'dog hinan tagun umutang ta waday pamatangna, ya iyal'allanah unyu agguy in'innilah nen tagu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PR20_17","021_20_17","PRO","20","17","17","Immannung an mapolhat hi onon nan ma'an an na'alah linaylayah, mu awniat mumbalin hi panag hi timid. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PR20_18","021_20_18","PRO","20","18","18","Nu waday nomnomom hi ma'at ya maphod hi un'a mumpatugun hinan nun'ala'eng an nanomnoman hi mahhun ta adi mibahhaw, ya iyal'allanan mahapul an mumpatugun'ah un ayu umuy mi'gubat. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PR20_19","021_20_19","PRO","20","19","19","Nan ma\"ulgud an tagu ya mi'id upid di hapitona, at maphod hi un du'gon nan tataguy umat hinan tagu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PR20_20","021_20_20","PRO","20","20","20","Nan tagun mangidut hi ommodna ya adi madnoy di pi'taguana an umat hinan hilaw an madop, at pa'ahhelong. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PR20_21","021_20_21","PRO","20","21","21","Nan inadangyan an nalakay na'alana, ya mi'id hulbinah umangunuh. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PR20_22","021_20_22","PRO","20","22","22","Adi maphod hi un way mangalih, “Iballoh'u nan inatdan nappuhin ha\"in!” Ti hay maphod ya unna e'kod ay Apo Dios ta okod Hiyah atona. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PR20_23","021_20_23","PRO","20","23","23","Umipabohol ay Apo Dios nan kumuluk hi kiluan ya nan kumuluk hi lukud di ila'una. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PR20_24","021_20_24","PRO","20","24","24","Hi Apo Dios di mangipapuut hi at'aton nan tagu, at anaad ta gahin hi un tu'u innilaon di ma'ma'at hi nitaguan tu'u? ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PR20_25","021_20_25","PRO","20","25","25","Atata'ot hi un nonong ya nunhapata nan tagun Apo Dios an waday idawatnan Hiya ti ini ya adi ma'at, at maphod hi un hamadin hi mahhun ya un ihapata. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PR20_26","021_20_26","PRO","20","26","26","Nan nanomnoman an ali ya hamadonay tatagun mangamangat hi nappuhih pumpapto'ana ta gilatona didan adina igohgohan. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PR20_27","021_20_27","PRO","20","27","27","Hi Apo Dios ya hamadonay wah nomnom di tagu an ta\"on un nan agguy nipa'innila. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PR20_28","021_20_28","PRO","20","28","28","Mi'id al'alih nan alin mumpapto' hi un makulug di pangatna an napapaddung di atonan munhumalyah nan tatagu ya nahamad di atonan mangipanuh ay dida. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PR20_29","021_20_29","PRO","20","29","29","Hay amaphod di ungunga ya nan amabi'ahda, ya namamah nan nun'ala'ay ti hay amaphodda ya nan na'ubananda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PR20_30","021_20_30","PRO","20","30","30","Nan numbino'ob'on an pangilat di dumalat hi pumhodan di tagu ta ma'aliwan di baholna, at nan haplat di mangipaphod hi aatna. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PR21_1","021_21_1","PRO","21","1","1","Hi Apo Dios di mangiyewel hinan punnomnoman nan ali an ay wangwang an eyewelnay owonah nan pohdonan pangipa'wan. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PR21_2","021_21_2","PRO","21","2","2","Mabalin an waday tagun hay nomnomona ya makulug an amin di ato'atona, mu hi Apo Dios ya hamadonay dumalat hi pangatan di taguh nan atona. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PR21_3","021_21_3","PRO","21","3","3","Nan pangatan hi nahamad ya nan amaphod di ugaliy hiyay umipa'amlong ay Apo Dios ya un nan e'nong an midat ay Hiya. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PR21_4","021_21_4","PRO","21","4","4","Nan mumbagtu ya nan mangiyamlong hi odolna ya hiyah ne pangimmatunan hi unda numbahol. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PR21_5","021_21_5","PRO","21","5","5","Nan tagun hamadonah mahhun nan pohdonah ma'at ya unna aton ya umannung an waday gungunahna, mu nan tagun un nonong ya inatnay ninomnomna ta mibahhaw di ma'at at hay umangunuh ya hiyay mi'id di gungunahna. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PR21_6","021_21_6","PRO","21","6","6","Nan inadangyan an un hay layah di dalatna ya ag'agan ma'ubah an umat hinan ahu' an ag'agan ma'ubah, ya hiya goh di lummuh atayan. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PR21_7","021_21_7","PRO","21","7","7","Nan tagun niyay'ayan unda mi'hongngel ya mi'pattoy ya hay umangunuh at henen atonday lummuh a'ubahanda ti adida ahan pohdon an aton di maphod. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PR21_8","021_21_8","PRO","21","8","8","Hay pangat nan tagun nabaholan ya nahihinnuy gunna aton, mu nan mi'id ah baholna ya ma'andong di gunna aton. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PR21_9","021_21_9","PRO","21","9","9","On'onaynah unta umuy miyohhan munhituh nan abadyaw ya unta mi'hituh nan ahawan tumutututut. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PR21_10","021_21_10","PRO","21","10","10","Nan nabaholan an tagu ya nun'appuhiy wah nomnomna ti ta\"on nan heneggona ya adina hom'on dida. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PR21_11","021_21_11","PRO","21","11","11","Nan nakudang di nomnomna ya matugun hi unna tigon nan pumihupihul an tagun mamolta, mu nan nanomnoman an tagu ya matugun hi un way manugun ay hiya. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PR21_12","021_21_12","PRO","21","12","12","Hi Apo Dios an na'ahhamad ya titiggona nan nun'appuhin ma'ma'at hinan numpunhituwan nan tatagun nappuhiy pangatda, ya Hiya goh di mangubah ay dida. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PR21_13","021_21_13","PRO","21","13","13","Nan tagun adi mammo' hinan nawotwot an mumpabadang ay hiya ya umat goh hinay ma'at ay hiyah awnih un mumpabadang ti mi'id goh di mammo' ay hiya. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PR21_14","021_21_14","PRO","21","14","14","Nan adaw an midat an adi mipattig hi do'ol an tatagu ya uyahonay bungot di tagun nidatana. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PR21_15","021_21_15","PRO","21","15","15","Wa ay ta mihamad di aton nan mumpapto' an mumpanuh hinan tatagu at mun'am'amlong nan nahamad di ugalida, mu hiyah ne umipata'ot hinan tatagun nappuhiy pangatda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PR21_16","021_21_16","PRO","21","16","16","Nan tagun adi mangunud hinan nahamad an mitugun ay hiya ya hiyay lummuh atayana. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PR21_17","021_21_17","PRO","21","17","17","Nan tagun un hay odolnay pa'amlongona ya hay umangunuh at mawotwot, ya nan mamamhod goh hinan nun'anginan bumutong ya nan mumpolhat an nanginan ma'an ya immannung an adi umadangyan. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PR21_18","021_21_18","PRO","21","18","18","Nan tagun mamaligat hinan mangulug ay Apo Dios ya hay umangunuhna at mumbalin ta hiyay a'atana an mipaligat goh. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PR21_19","021_21_19","PRO","21","19","19","On'onaynah unta umuy miyohhan munhituh nan nibataan an lutan mi'id ah nunhitu ya un henen mi'hitutah nan ahawan tumutututut ya mabmabbungot. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PR21_20","021_21_20","PRO","21","20","20","Nan tagun nanomnoman ya minaynayun an wagwaday numbino'ob'on an na'angnginan gina'una, mu nan nakudang di nomnomna ya ingalawngawnay gina'una, at ag'agan mapuh. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PR21_21","021_21_21","PRO","21","21","21","Nan tagun maphod di pangatna ya ma'ahhimo' ya dumu'du\"oy di pi'taguana, ya pumhod di nitaguana, ya e'gonan goh di tatagu hiya. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PR21_22","021_21_22","PRO","21","22","22","Nan nala'eng an ali ya abalinanan mumpapto' hi titindaluna ta hogponda nan babluy nan mun'abi'ah an tatagu, ya nuntu\"inda ta mun'apa\"i nan nihamad an allup an e'ehdoldah abaliwanda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PR21_23","021_21_23","PRO","21","23","23","Nan tagun mangane'nong hi hapitona ta adi nonongan himmapit ya immannung an melwang hi gulu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PR21_24","021_21_24","PRO","21","24","24","Nan tagun ma\"appihul, ya mumbagtu, ya mumpahpahiya ya ma'innilah nan panaphapitna. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PR21_25","021_21_25","PRO","21","25","25","Nan tagun humigan muntamu ya mi'id tanudna, at ma'ulat ti unna yoyo'non di ngamayna, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PR21_26","021_21_26","PRO","21","26","26","ya uma'amnaw ta ma'udman di gina'una. Mu nan tagun nahamad di ugalina ya ma'an'aniddat an adi ma'ma'ukuh. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PR21_27","021_21_27","PRO","21","27","27","Umipabohol ay Apo Dios nan e'nong di tatagun mangamangat hi nappuhi, ya namamah un nan iyuydan epe'nong ya nappuhiy dumalat hi pangatanda! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PR21_28","021_21_28","PRO","21","28","28","Nan munlayah an ihtigu ya immannung an mamoltah pidwa, ya nan mangabulut hinan pangihtiguna ya mapa\"i goh. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PR21_29","021_21_29","PRO","21","29","29","Nan tagun nappuhiy pangatna ya ipattigna kud di maphod, mu nan tagun maphod di pangatna ya ihamadnan nomnomon hi mahhun ya unna aton. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PR21_30","021_21_30","PRO","21","30","30","Ta\"on hi un alyon di taguy nanomnomanda ya nala'engda ta olom ya abakondah Apo Dios mu mid hulbina ti hi Apo Dios damdamay mangabak. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PR21_31","021_21_31","PRO","21","31","31","Nan tatagu ya idadaanday do'ol an kabayuh puntakayandan umuy mi'gubat, mu gahin damdamay un iyabulut Apo Dios ya unda mangabak. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PR22_1","021_22_1","PRO","22","1","1","Gulat ta pilionyuy amaphod di tagu ya hay maphod hi pilionyu ya nan amaphod di ugalina ya un nan do'ol an inadangyana. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PR22_2","021_22_2","PRO","22","2","2","Nan adangyan ya nan nawotwot ya hay pannig Apo Dios ya mi'id di nun'abhiwanda ti manu ay ya hi Apo Dios di nunlumun didan duwa. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PR22_3","021_22_3","PRO","22","3","3","Nan tagun nanomnoman ya wa ay ta olmanan waday nappuhih ma'ma'at ya halimunanay odolna ta mid nappuhih ma'at ay hiya, mu nan tagun nakudang di nomnomna ya adina ma'awatan nan ma'ma'at, at hiyanan waday nappuhih ma'at ay hiyah pidwa. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PR22_4","021_22_4","PRO","22","4","4","Hay lagbun nan mumpa'ampan tagun mange'gon ay Apo Dios ya hay umadangyanana, ya hay pange'gonan nan tatagun hiya, ya hay amaphodan di nitaguanah tun luta. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PR22_5","021_22_5","PRO","22","5","5","Umipaligat di ataguan nan adi mangngol ti numbino'ob'on di atata'ot an ma'at ay hiya, mu nan tagun manalimun hi nitaguana ya adi midmiddum ay dida. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PR22_6","021_22_6","PRO","22","6","6","Maphod di ma'at hi un nan tagu ya itudtuduwanay imbaluyna hi maphod an pangatna ti ta\"on hi un umilog ya adina du'gon. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PR22_7","021_22_7","PRO","22","7","7","Immannung an nan nun'awotwot ya diday ipapto' nan adadangyan, ya umat goh hinan immutang an hiyay paddungnay himbut nan immutangana. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PR22_8","021_22_8","PRO","22","8","8","Nan tagun paddungnay mun'oho' hi nappuhih nan i'ibbana ya nappuhi goh di ma'at ay hiya, ya ta\"on unna ipilit di pohdona mu mid hulbina damdama ti ma'ubah hiyah pidwa. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PR22_9","021_22_9","PRO","22","9","9","Mawagahan nan tagun ma'an'aniddat ti nan nangibingayanah ma'an hinan nun'awotwot. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PR22_10","021_22_10","PRO","22","10","10","Pumpakakyu nan pumihul at duminong di munhohongngel ya mumpapahhalan. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PR22_11","021_22_11","PRO","22","11","11","Nan tagun nahamad di nomnomna ya ma'ma'ullay di panapitna, ya ta\"on nan ali ya mi'ligwan hiya. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PR22_12","021_22_12","PRO","22","12","12","Halimunan Apo Dios nan makulug an panginnila, mu guluwonay panginnilan nan agguy kimmulug ta mid hulbin nan hapitona. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PR22_13","021_22_13","PRO","22","13","13","Nan napayad an tagu ya do'ol di pambalnan alyonay, “Adia' makmakak hi abung'u ti ini ya ihnay layon an mamatoy ay ha\"in hinan dalan!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PR22_14","021_22_14","PRO","22","14","14","Nan panapihapit nan nalinala'in babai ya umat hinan maluhung an bitu, at nan tagun mangipabungot ay Apo Dios ya paddungnay magah eden bitu ta hiyay moltana. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PR22_15","021_22_15","PRO","22","15","15","Nan ung'ungungnga ya gangayna tuwalin nakudang di nomnomda, at atonday nappuhi, mu wa ay ta gilaton nan o'ommodda at la'tot ya natugunda, ya pumhod di pangatda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PR22_16","021_22_16","PRO","22","16","16","Nan tagun hay nun'awotwot di mamaonan punligaton ta way atonan umadangyan ya nan tagun gun mangidat hi ipa'dawnah nan adangyan ya la'tot ya didan duwa ya mawotwotda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PR22_17","021_22_17","PRO","22","17","17","Hay maphod hi atonyu ya ihamadyun donglon nan itudun di nun'ala'eng ya nan nun'anomnoman ta hiyay adalonyu ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PR22_18","021_22_18","PRO","22","18","18","ti maphod unyu adalon ta adiyu al'alliwan, at ipa'innilayu goh hinan udumna. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PR22_19","021_22_19","PRO","22","19","19","Ya manu ay itudu' hatun da'yud ugwan ya ta hi Apo Dios di pange'kodanyuh nitaguanyu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PR22_20","021_22_20","PRO","22","20","20","Daten mehnod an tulumpulun tugun an intudo\"u ya al'alu'on da'yu ta ma'adalan ayu, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PR22_21","021_22_21","PRO","22","21","21","ya immannung an diday makulug ya nepto' an tudtudu, ya ta way itudtuduyuh nan i'ibbayu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PR22_22","021_22_22","PRO","22","22","22","Adiyu mamaon an paligaton nan nawotwot an dumalat nan nawotwotanda, ya adiyu goh paligaton didah nan punhumalyaan an dumalat nan itang an abalinanda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PR22_23","021_22_23","PRO","22","23","23","Ya manu ay adiyu aton ti hi Apo Dios di bumadang ay dida, at Hiyay mummoltah nan tagun mangipaligligat ay dida. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PR22_24","021_22_24","PRO","22","24","24","Adi ayu mi'ligwah nan tagun mabubungot, ya adi ayu goh mitmitnud hinan tagun ak'akiddian bimmungot. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PR22_25","021_22_25","PRO","22","25","25","Ti atonyu ay at ini ya ipa'enghayu, at umat goh hinay aatyu, ya naligat di pangidinnganyu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PR22_26","021_22_26","PRO","22","26","26","Adi maphod hi unyu itulag an da'yuy okod an mumbayad hinan utang di ohan tagu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PR22_27","021_22_27","PRO","22","27","27","Ti gulat ta madatngan henen gutud ya mahapul an da'yuy mumbayad ya mi'id ay di pumbayadyu at nan gina'uyuy alanda an ta\"on nan olo'anyu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PR22_28","021_22_28","PRO","22","28","28","Adiyu goh ipahlig di igad hinan lutayun din inyamman din a'apuyuh penghana ta polhonyuy lutan nan heneggonyu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PR22_29","021_22_29","PRO","22","29","29","Nan tagun nahamad di atonah nan tamun ene'koddan hiyah tamuana ya hiyay mangitamuh nan way ipatamun nan ali, ya bo'on mahkay nan na'ampan tataguy mangipatamun hiya. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PR23_1","021_23_1","PRO","23","1","1","Wada ay di mangayag ay he\"ah nan nabagtuy haadnan tagu ta me\"an'an hiya ya nomnomom ta ipaphodmuy atom an mangan. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PR23_2","021_23_2","PRO","23","2","2","At ta\"on hi un'a na'ahhinaangan ya mahapul an ane'nongom di onom. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PR23_3","021_23_3","PRO","23","3","3","Ya adim ilomo' an pun'iya'an hinan mumpolhat an indadaana ti mid mapto' ya un hay pampongnan he\"a. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PR23_4","021_23_4","PRO","23","4","4","Adim idugah an paligaton di odolmun muntamu an gapuh nan pamhodmun umadangyan. At nomnomom an henen atom ya bo'on hiyay aptan. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PR23_5","021_23_5","PRO","23","5","5","Ti nan inadangyan ya un himbumagga ya na'ubah an paddungnay napaya'an, at mumpangatayapda an ayda agila. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PR23_6","021_23_6","PRO","23","6","6","Adi'a umuy me\"an hinan tagun nunheglay ukuhna, ya adim amnawan nan mun'aphod an ma'an hi abungna an indadaana. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PR23_7","021_23_7","PRO","23","7","7","Ya ta\"on hi unna alyon ay he\"ay, “Ma'a ta uminum'a ya nangan'a!” mu henen inalina ya bo'on hay nalpuh nomnomnan un pohod ti hay nonomnomona ya nan ananginan nan ma'an an indadaana. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PR23_8","021_23_8","PRO","23","8","8","At munha'it di punnomnommuh unmu innilaon an nabalbaliyan'a, at mid mapto' ya pohdom an utaon nan inanmu, ya mi'id hulbin goh nan nangalyam ay hiyah, “Salamat ta pinangana'!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PR23_9","021_23_9","PRO","23","9","9","Adiyu tugunon nan tagun nakudang di nomnomna ti pihulona damdama nan maphod an itugunyu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PR23_10","021_23_10","PRO","23","10","10","Adiyu anon nan batun imbatno' din a'apuyuh din penghanan igad ta ipahligyu nan lutayu unu polhonyu nan lutan nan nguhu ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PR23_11","021_23_11","PRO","23","11","11","ti hi Apo Dios an mamaliw ay dida ya nidugah di abalinana, at Hiyay mangiballoh hinan atonyu, at moltaon da'yu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PR23_12","021_23_12","PRO","23","12","12","Ihamadyun unudon nan maphod an mitudtudun da'yu, ya pa'addonglonyuy hapiton nan nanomnoman. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PR23_13","021_23_13","PRO","23","13","13","Adiyu higanan an mangilat hinan ung'ungngan imbaluyyu ti gulat ta huplitonyu at adina iyatoy. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PR23_14","021_23_14","PRO","23","14","14","Ti henen atonyu ya ta way atonan man'ug hinan nappuhin ma'at an lummuh atayan. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PR23_15","021_23_15","PRO","23","15","15","He\"an imbaluy'u ya gulat ta manomnoman'a ta nahamad di pangatmu at nidugah di pun'am'amlonga'. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PR23_16","021_23_16","PRO","23","16","16","Ya iyal'allanay amlong'uh un hay immannung di hapihapitom hi anomnoman. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PR23_17","021_23_17","PRO","23","17","17","Adi'a umamoh an me'yat hinan nun'appuhin ato'aton nan tatagu ti od'odolnah unmu ihamhamad an gun mange'gon ay Apo Dios. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PR23_18","021_23_18","PRO","23","18","18","Ti umat ay hinay atom at maphod di ma'at ay he\"ah udum di algaw, at nan namnamaom hi ma'at ya adi mabahbah. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PR23_19","021_23_19","PRO","23","19","19","He\"an imbaluy'un lala'i ya ihamadmun donglon tun tugun'u ta manomnoman'a, ya adim layahan di aatmu ta nan maphod an pangatmuy inaynayunmu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PR23_20","021_23_20","PRO","23","20","20","Ya adi'a mitnud hinan tatagun mabubutong ya nun'a'uklung hi ma'an ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PR23_21","021_23_21","PRO","23","21","21","ti awni ya mawotwotda, ya gapu ta malmalo'dah a'alga'algaw at hay pumbalinandah umangunuh ya hay ilubungda ya nan nun'apa\"in lubung. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PR23_22","021_23_22","PRO","23","22","22","Donglom nan itugun amam ti hiyay dumalat ya un'a wada, ya ta\"on hi un na'in'innah inam ya adim pihulon. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PR23_23","021_23_23","PRO","23","23","23","Maphod hi un'a manomnoman ta innilaom di nahamad ya mumpatudu'a, ya ta\"on hi unmu anuhan ta engganay mawadan amin daten he\"a ya halimunam ahan ta adida mami'id. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PR23_24","021_23_24","PRO","23","24","24","Umipa'amlong ay amana nan nanomnoman an lala'i ti nan nahamad an pangatnay mangipadenol ay hiya. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PR23_25","021_23_25","PRO","23","25","25","At olom man ya ipa'amlongmu nan o'ommodmu, ya namama ay inam ti hiyay nangitungaw ay he\"a. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PR23_26","021_23_26","PRO","23","26","26","He\"an imbaluy'un lala'i ya abulutom ahan ta ha\"in di mangituduh atom, ya gunmu nomnomon nan pangat'u ta hiyay eng'enghom. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PR23_27","021_23_27","PRO","23","27","27","Nan puta ya umat hi maluhung an bitu, ya nan umilugtap an babai ya umat hi bubun. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PR23_28","021_23_28","PRO","23","28","28","At du'gom dida ti ay ihunay unda mumbota' an humod'ap hinan way balbaliyanda, at hiyaat unda dumo'ol di linala'ih mumpangilugtap hi a'ahawada. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PR23_29","021_23_29","PRO","23","29","29","Hay inilayuh ngadan di maligligatan? Ya ngadan danen tatagun mi'id amlongdah nitaguanda, ya mi'hongngelda goh, ya ma'allilida, ya mun'alunggidan di odolda ti mi'papattoyda, ya bumubutag di matada? ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PR23_30","021_23_30","PRO","23","30","30","Hay ngadanda ya nan mabubutong ti uminu'inumdah numbino'ob'on an bumutong! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PR23_31","021_23_31","PRO","23","31","31","At elanyu ta adi ayu mabalbaliyan hinan ma'inum an ta\"on hi un mumbolah, ya ma'a'amnawan di tigawnah nan bahu, ya munlameeh an ma\"aphod di tamtamna an umiknu'iknul di bagangmu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PR23_32","021_23_32","PRO","23","32","32","Ya manu ay alyo' hene ti awni ta mabiggat at nidugah an nappuhiy punle'nam an ay da'a inalat hinan ulog an waday habidungna. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PR23_33","021_23_33","PRO","23","33","33","Ti wa ay ta mabutong'a ya nat'on di pannigmuh un way amangom, ya maluman goh di nomnommu, ya hinnat'on di hapitom. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PR23_34","021_23_34","PRO","23","34","34","Ya hay punle'nam ya umat hinan umuta'utan nunlugan hinan pupul an wah nan baybay an punhinnigion di puo'. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PR23_35","021_23_35","PRO","23","35","35","Ya alyom di, “Goh ya unna' nin nunhudpa', mu mi'id di munha'it! Ya nunhaplata' nin, mu agguy'u enelan! Goh ta mi'id olog'un bumangon ta way ato' goh an umuy uminum?” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PR24_1","021_24_1","PRO","24","1","1","Adiyu amhan nan tatagun nappuhiy ato'atonda, ya adi ayu mi'ligwan dida. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PR24_2","021_24_2","PRO","24","2","2","Ti un hay gumuluwanday nomnomnomonda, ya hay nappuhiy gunda ulgudon an umipab'on hi ibbada. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PR24_3","021_24_3","PRO","24","3","3","Nan nanomnoman an tagu ya nahamad di iyammanah punhituwanda ti waday pun'u'unnudandan hina\"ama. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PR24_4","021_24_4","PRO","24","4","4","Ya dumalat nan anala'engna ya punuwonay abungnah do'ol an mun'aphod ya nan mapla'an an gina'u. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PR24_5","021_24_5","PRO","24","5","5","Nan nanomnoman an tagu ya ma\"aphod di anala'engna ya un nan tagun nidugah di bi'ahna ti nan nanomnoman an tagu ya hiyay aptan ya un nan bi'ah di tagu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PR24_6","021_24_6","PRO","24","6","6","Ti nan umuy mi'gubat ya mumpatugundah mahhun hinan nun'anomnoman ya unda makak ti inilada an hay maphod an mitugun ay diday alpuwan di abalinandan mangabak. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PR24_7","021_24_7","PRO","24","7","7","Nan tagun nakudang di nomnomna ya adina ma'awatan di hahapiton nan nun'anomnoman, at hiyaat un mahapul an dindinong hinan pi'yam'amungandah nan way hahapitondah ma'at. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PR24_8","021_24_8","PRO","24","8","8","Nan tagun hay gunna nomnomon ya un nan nappuhin pangat, ya la'tot ya hay alyon nan tataguh aatna ya hiyay dumaladalat hi gulu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PR24_9","021_24_9","PRO","24","9","9","At an amin nan nun'appuhin nomnomon nan nakudang di nomnomna ya bahol, ya nan tagun pihupihulonay ibbana ya abohlan di tagu hiya. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PR24_10","021_24_10","PRO","24","10","10","Nan tagun adi pa\"edpol hinan way aligatana ya immannung an itang di abalinana! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PR24_11","021_24_11","PRO","24","11","11","Baliwanyu nan tagun mi'id ah inatnah nappuhi mu iyuyda hiya damdama ta ipapatoyda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PR24_12","021_24_12","PRO","24","12","12","Mu gulat ta alyonyuh nomnomyuy, “Oo, mu undan way inilamin nen na'at?” Mu adi umat hinay atonyu ti hi Apo Dios ya inilanan amin di wah nomnomyu, at Hiyay mumpanuh, ya an amin di atonyuh nan udumnan tagu ya hiya goh di ma'at ay da'yu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PR24_13","021_24_13","PRO","24","13","13","He\"an imbaluy'u, maphod hi unmu inumon nan danum di alig ti ipaphodnay odolmu, ya munlameeh goh hi unmu tamtaman. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PR24_14","021_24_14","PRO","24","14","14","Ya umat goh hinay aat di atom an manomnoman ti immannung an ipaphodnay nitaguam, ya gulat ta manomnoman'a at maphod di aatmuh udum hi algaw. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PR24_15","021_24_15","PRO","24","15","15","Adim iyunnud hi aton di mangakaw an bota'ona nan tagun nahamad di ugalina ta wa ay ta makak ya henggopna abungna ta akawonday gina'una. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PR24_16","021_24_16","PRO","24","16","16","Ti nan tagun nahamad di ugalina ya anuhana ahan an ta\"on hi un way do'ol an ligatna. Ti ta\"on hi un paddungnay maligatan an mundaldallanan ta mumpapitun magah mu gun bumangon damdama ta itultuluynan umuy, mu adi umat hinay aton nan tagun nappuhiy ugalina ti un itang an ligat di mama\"in hiya ya adi bumangon. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PR24_17","021_24_17","PRO","24","17","17","Adi'a umamlong hi un way nappuhih ma'at hinan pi'bohholmu, ya adim goh abatlan hi unda munligligat. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PR24_18","021_24_18","PRO","24","18","18","Ti inilan Apo Dios an amin di ato'atom, at adina pohdon di umat hina, ya omod unna idinong di pummoltaanan dida. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PR24_19","021_24_19","PRO","24","19","19","Adi'a numanomnom an dumalat nan maphod an ma'at hinan tatagun nappuhiy pangatda, ya adim goh olman dida. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PR24_20","021_24_20","PRO","24","20","20","Ti nan tatagun nappuhiy pangatda ya immannung an mi'id maphod hi ma'at ay didah udum di algaw ti hay nitaguanda ya umat hinan hilaw an madop hi pidwa. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PR24_21","021_24_21","PRO","24","21","21","He\"an imbaluy'un lala'i, e'gonam hi Apo Dios, ya e'gonam goh nan ali. Ya adi'a ahan middum hinan mi'bohhol hinan gubilnu ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PR24_22","021_24_22","PRO","24","22","22","ti didan duwa an inali' an me'gonan ya abalinandan mummoltan he\"a, ya mid mapto' ya numbino'ob'on an nappuhiy ma'at ay he\"a! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PR24_23","021_24_23","PRO","24","23","23","Hiya hatuy udumnan intugun nan nun'ala'eng ya nun'anomnoman an tatagu: Adi maphod hi un ipangngel nan mumpanuh hinan ohay atonah nan way mundiklammuan. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PR24_24","021_24_24","PRO","24","24","24","Ti gulat ta alyon nan munhumalyah un mi'id di bahol nan numbahol at hiyay idutan nan tatagu, ya hiyay aboholanda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PR24_25","021_24_25","PRO","24","25","25","Mu nan huwis an mangipa'annung an mummoltah nan nabaholan ya hiyay mawagahan, at pumhod di nitaguana. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PR24_26","021_24_26","PRO","24","26","26","Nan tagun hay immannung di pambalnah nan way mibagan hiya ya hiyah ne panginnilaan hi un hiyay nahamad an ligwa. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PR24_27","021_24_27","PRO","24","27","27","Awni ta munhabal'ah nan payawmu ta waday malmu ya unmu mahkay iyammay abungmu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PR24_28","021_24_28","PRO","24","28","28","Adi'a mun'ihtiguh nan heneggonmuh un mi'id di inatnah nappuhi, ya adim goh balbaliyan hiyah nan hapitom an layah. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PR24_29","021_24_29","PRO","24","29","29","Unu adim goh alyon di, “Gapu ta waday inatnah nappuhin ha\"in at iballoh'u din inatna!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PR24_30","021_24_30","PRO","24","30","30","Wa han ohan algaw ya immuya' an nunle'le'od hinan payaw ya uman nan napayad an tagun nakudang di nomnomna. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PR24_31","021_24_31","PRO","24","31","31","Ya tinnig'un natawan, ya nun'ahu'munan hi hubit, ya nun'agday di tapengna. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PR24_32","021_24_32","PRO","24","32","32","Ya unat goh inamang'u ya ninomnom'uy aatna, at waday inadal'u. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PR24_33","021_24_33","PRO","24","33","33","An gulat ta palpaliwam an momollo' ya yeyen'onmuy ngamaymu ta mun'eblay'ah na'amtang ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PR24_34","021_24_34","PRO","24","34","34","at un na'amtang ya nawotwot'a an umat'ah nan nahod'ap an nami'id an amin di mahapulna. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PR25_1","021_25_1","PRO","25","1","1","Hiya hatu goh di udumnan intugun Solomon an intudo' din numbino'ob'on an tagalan nan Alin hi Hezekiah an nunhituh nan babluydad Judah. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PR25_2","021_25_2","PRO","25","2","2","E'gonan tu'uh Apo Dios ti nan ipo\"oyna ya mid nanginnilah aatna, mu e'gonan tu'u nan a'alih un way inadaldah nan agguy pay nipa'innila. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PR25_3","021_25_3","PRO","25","3","3","At maphod hi un hay anala'eng nan ali ya nidugah an umat hinan inata'nang ad daya unu umat hinan linuhung di baybay. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PR25_4","021_25_4","PRO","25","4","4","Ma'innila an gahin un mahibug nan silver ta ma'aan di lugitna ya un maphod di tigawna ya un waday maphod hi iyammaana. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PR25_5","021_25_5","PRO","25","5","5","Ya umat goh hinan ali an wa ay ta iyadagwiyu nan tatagun nibahhaw di nanugundan hiya at pumhod nan babluy an pumpapto'ana. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PR25_6","021_25_6","PRO","25","6","6","Ya wa ay ta umuy'ah nan wadan di ali ya adim ipattig an he\"a ya nabagtun tagu. Ya adi'a goh umuy umbun hinan umbunan di nun'abagtuy haadna ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PR25_7","021_25_7","PRO","25","7","7","ti onaynah un hiyay mangalih, “Umali'a mi'yibun'ah nan umbunan di nun'abagtu!” ya un nan pamakakanan he\"ah nan inumbunam ti hiyah ne ababain! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PR25_8","021_25_8","PRO","25","8","8","Wada ay di tinnigmuh inat di ohan tagu ya hamadom ta adi galagala ya eka nundalom ti ini ya waday ohah mun'ihtigun mangalih nibahhaw nan imbagam, at he\"ay bainona! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PR25_9","021_25_9","PRO","25","9","9","Ya gulat ta mi'hongngel'ah nan heneggonmu ya adim ahan ipa'innila nan nili\"ud an ininnilam hi aatna. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PR25_10","021_25_10","PRO","25","10","10","Ti gulat ta donglona an imbaagmu nan nili\"ud an nunhapitanyu at bainon da'a, ya mid mangehdol ay he\"ah enggana. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PR25_11","021_25_11","PRO","25","11","11","Nan mepto' an hapiton hinan gutud di punhahapitan ya umat hinan numbino'ob'on an balitu' an bungan nihibug hinan silver an duyu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PR25_12","021_25_12","PRO","25","12","12","Ya nan panugun di nanomnoman hinan ibbanan tagun mangabulut hinan intuguna ya ay namahmah an balitu' an hingat, unu buung, unu hengheng. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PR25_13","021_25_13","PRO","25","13","13","Nan mabaal an makulug di atona ya umipa'amlong hinan nannag ay hiya an umat hinan pa\"ayhugin danum hi inumon nan ma'uwaw an mumboto' hinan tiyalgaw. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PR25_14","021_25_14","PRO","25","14","14","Nan tagun mangalih un waday idatnah ibadangna mu adina ipa'annung ya umat hinan bunut ya nan tuyup an alyon unna iyali udan mu mi'id. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PR25_15","021_25_15","PRO","25","15","15","Nan tagun ma'ulay di panapitna ya mabalin an ma'al'alu' nan a'ap'apuh un hiya ya mehodan an mi'hapit ay hiya ti immannung an nan immodhol an nomnom di tagu ya mabalin an ma'upol. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PR25_16","021_25_16","PRO","25","16","16","Gulat ta ah'upanyu nan danum di alig at ane'nongonyuy inumonyu ti do'lonyu ay at mid mapto' ya umuta ayu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PR25_17","021_25_17","PRO","25","17","17","Ya umat goh hinay atom an manghanom di umuymu pi'yib'ibunan hinan heneggonmu ti la'tot ya ipahigam, at adi da'a pohdon an tigon. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PR25_18","021_25_18","PRO","25","18","18","Nan tagun un munlumuh apuhian di heneggona ya layah di pangihtigunah aatna ya umat hinan matadom an hinalung, unu pang'ul, unu nan tulid di panan pumatoy. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PR25_19","021_25_19","PRO","25","19","19","Gulat ta e'kodmuh nan tagun adi medenol ta badangan da'ah un way ligatmu at umat hinan mungwawod hi babay igag'almu unu umat hinan napilay an hu'iy idalanmu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PR25_20","021_25_20","PRO","25","20","20","Gulat ta waday tagun nidugah di punlungdayaana, ya immuy'a ta ikantaam hiya at umat hinan tagun umilayaw hi lubung nan mah'aw unu umat hinan mangiyagah hi ahin hinan hugat di nadinul. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PR25_21","021_25_21","PRO","25","21","21","Gulat ta munhinaang nan tagun mi'bohhol ay he\"a ya idatmuy onona, ya gulat goh ta ma'uwaw ya pa'inumam hi danum. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PR25_22","021_25_22","PRO","25","22","22","Ti atom ay di umat hina at mabainan hinan nappuhin inatnan he\"a, ya wada goh di idat Apo Dios ay he\"ah lagbum hi udum di algaw. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PR25_23","021_25_23","PRO","25","23","23","Wa ay ta pumuo' ya immannung an umiyalih udan, ya wa ay ta waday mangulgud hi nappuhih aat nan i'ibbana ya immannung an hiyah ne dumalat hi bumungtan nan i'ibbanan hiya. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PR25_24","021_25_24","PRO","25","24","24","On'onaynah unta umuy miyohhan munhituh nan abadyaw ya unta mi'hituh nan ahawan tumutututut. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PR25_25","021_25_25","PRO","25","25","25","Nan maphod an ulgud an malpuh nan adagwin babluy ya anonay higa an umat hinan ayhugin danum an umaan hi inuwaw. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PR25_26","021_25_26","PRO","25","26","26","Unudon ay nan tagun nahamad di pangatnay panugun nan tagun nappuhiy ato'atona ya nipaddung hiyah obob an na'anibul unu nalugit. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PR25_27","021_25_27","PRO","25","27","27","Adi maphod hi odol hi un do'lon di onon hi alig, ya umat goh hinan a'e'gonan an adi maphod hi unmu pohdon un he\"ay gunda e'gonan. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PR25_28","021_25_28","PRO","25","28","28","Nalaklakan ma'abak nan tagun adi pa\"edpol hi bungotna an nipaddung hinan babluy an nun'apa\"iy allup an hanina. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PR26_1","021_26_1","PRO","26","1","1","Adi maphod hi un dumalalluh nan tiyalgaw unu umudan hinan gutud di ahi boto', ya umat goh hinan nakudang di nomnomna an adi goh maphod hi un way mange'gon ay hiya. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PR26_2","021_26_2","PRO","26","2","2","Mid hulbinah un way mangidut hinan tagun mi'id di baholna ti adaogna an adi mepto' an mipa'annung ay hiya an umat hinan ato'aton nan hamutin un muntaytadyapan an adi mun'ohop. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PR26_3","021_26_3","PRO","26","3","3","Nan latigo ya panuplit hinan kabayu ya nan gumo' di mipiyamel hinan dongki ta way atondan mangunud hi pohdon, ya waday ipaddunganda ti hay manugun hinan tagun nakudang di nomnomna ya nan haplat. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PR26_4","021_26_4","PRO","26","4","4","Wa ay ta ipadahmuy abalinam an mambal hinan malgom an hapiton nan tagun nakudang di nomnomna at hiyay panginnilaan an numpaddung ayun duwa. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PR26_5","021_26_5","PRO","26","5","5","Ya gulat ta mi'id hulbin di ibagana ya enyengngohmuh nan inatna at hay pambalmu ya mi'id goh di hulbina, at immannung an bainom hiya ta ma'awatanay aatna an manangpah. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PR26_6","021_26_6","PRO","26","6","6","Gulat ta nan tagun nakudang di nomnomnay pumpaadan ya mi'id hulbina an umat hinan tagun nonong ya pinutulanay hu'ina, unu nonong ya imminum hi bininu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PR26_7","021_26_7","PRO","26","7","7","Mid goh di hulbin di tugun nan tagun nakudang di nomnomna ti umat hinan napilay an hu'in adi ma'usal. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PR26_8","021_26_8","PRO","26","8","8","Mid hulbina goh hi un way mange'gon hinan tagun nakudang di nomnomna ti umat hinan aton an mangipaut hi batun mipapan hinan kallat di paldi'it. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PR26_9","021_26_9","PRO","26","9","9","Umipata'ot hi un way nakudang di nomnomnan mangipadah an manugun hinan tatagu an umat hinan nabutong an ino'odnanay pagal an nahbitan. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PR26_10","021_26_10","PRO","26","10","10","Umipapuhiy ma'at hi un way tagun mumpatamuh nan malgom an maluh, ya namamah un hiya ya manangpah ti hay nipaddungana ya nan tagun un malgom di panaona. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PR26_11","021_26_11","PRO","26","11","11","Nan nakudang di nomnomna ya gunna ipidwapidwan mangat hi nappuhi an nipaddung hinan ahun immuta, ya binangngadnan onon. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PR26_12","021_26_12","PRO","26","12","12","Nan tagun mangalih un hiya ya nala'eng an ta\"on un manangpah ya on'onaynay tagun nakudang di nomnomna ya un hiya. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PR26_13","021_26_13","PRO","26","13","13","Nan tagun napayad ya do'ol di pangalina ti alyonay, “Ini ya waday layon an mihahawan hinan dalan, at adia' makmakkak!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PR26_14","021_26_14","PRO","26","14","14","At nan humigan muntamu ya ammunah un gun bumanalliballin hinan nolo'ana ti umat hinan tangob an un gun mibughul ya nipabangngad an mitangob. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PR26_15","021_26_15","PRO","26","15","15","Waday udum hi tatagun nunheglay anapayadda ti ta\"on un ah umiduhandaan higananda! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PR26_16","021_26_16","PRO","26","16","16","Mu ta\"on un umat hinay aat nan napayad ya hay punnomnomana ya hiya ya nala'la'eng ya un nan pitun linala'in ma\"aphod di panugunda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PR26_17","021_26_17","PRO","26","17","17","Nan tagun mid biyangna mu alyona damdamah nomnomna an mi'bibiyang hinan way munhohongngel ya nipaddung hinan mampap hinan ahun maluh an hay inganay pangedonana. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PR26_18","021_26_18","PRO","26","18","19","Nan tagun munlukuh nan ibbana ya awniat alyonay, “Hene ya un'u pananhanul ay he\"a!” ya nipaddung hinan nabongang an tagun mangipapdu' hi paltug unu nan panan pumatoy. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PR26_20","021_26_20","PRO","26","20","20","Nan apuy ya madop hi un adi matunguwan, at umat hina goh di ma'at hi un duminong nan munhohongngel an humudohudol ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PR26_21","021_26_21","PRO","26","21","21","ti nan uleng di mangipabala ya nan tunguy mangipabi'ah hinan apuy. At umat hinay nipaddungan nan bumahbah an humudohudol an tagu ti hiyay dumalat hi punhahannuan di tatagu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PR26_22","021_26_22","PRO","26","22","22","Nan nappuhin pamahiwda ya umat hinan mumpolhat an ma'an an nalakah ma'u'mun ti immannung an hiyay pa'appohpohdon nan tatagun pa'addonglon. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PR26_23","021_26_23","PRO","26","23","23","Nan tagun un pohod di hapitona mu agguy immannung nan wah nomnomna ya nipaddung hinan nagalatto' an tibung hi penentolanda an hay tigawna ya al'alidammuh. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PR26_24","021_26_24","PRO","26","24","24","Nan udumnan tagu ya nidugah di pahiwda, mu unda e'edpol ti ma\"aphod di bumuhu' hi timidda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PR26_25","021_26_25","PRO","26","25","25","Ya ta\"on un ma\"aphod di panapitda ya adim kulugon ti numbino'ob'on an nappuhiy wah nomnomda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PR26_26","021_26_26","PRO","26","26","26","Ya ta\"on hi unda adi ipattig nan pumbaholada mu ma'innila damdama ti dumalat nan gunda aton an nappuhi. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PR26_27","021_26_27","PRO","26","27","27","Nan tagun munnomnom hinan atonan nappuhih nan ibbana ya hiyay a'atana, ya nomnomona ay an mangubah hinan udumnan tagu ya hiyay ma'ubah. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PR26_28","021_26_28","PRO","26","28","28","Nan munlangkak ya immannung an boholonay ibbanan tagun pa\"iona, ya makulug goh an nan mangipabagtuh odol di ibbana ta olom ya mabalbaliyan, ya mapa\"iy pangehdolan nan ibbanan hiya. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PR27_1","021_27_1","PRO","27","1","1","Adim iyamlong di ninomnommuh atom hi ma'et ti agguymu inilay ma'at ay he\"an den algaw. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PR27_2","021_27_2","PRO","27","2","2","Maphod hi un hay udumnan taguy mangul'ulgud hi aat di amaphod nan pangatmu ti adi ahan maphod hi un he\"ay mangat. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PR27_3","021_27_3","PRO","27","3","3","Immannung an naligat di mumpi'ug hi batu ya panag ti mun'adamotda, mu inyal'allanan naligat di pange'edpolan hinan gumuluguluwan di nakudang di nomnomna. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PR27_4","021_27_4","PRO","27","4","4","Naligat an medpol di bungot, mu iyal'allanan naligat an medpol di amoh. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PR27_5","021_27_5","PRO","27","5","5","Od'odolnah un way tagun mangihingal hi ibbanah unna aton di nappuhi ya un nan tagun way pamhodnan hiya, mu adina ahan ipattig. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PR27_6","021_27_6","PRO","27","6","6","Ta\"on un'a mah'itan an dumalat di pangihingalan nan i'ibbam ay he\"a ti ma\"aphod di umat hina ya un nan ato'aton nan pi'bohholmun mangungngun he\"a. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PR27_7","021_27_7","PRO","27","7","7","Na\"abhug ay nan tagu ya ta\"on un nan danum di alig ya adina pohdon an tamtaman, mu nan nahinaangan ya ta\"on un nan mumpait an ma'an ya mapolhat di panamtamna. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PR27_8","021_27_8","PRO","27","8","8","Nan tagun manaynan an umadagwih nan nunhituwana ya umat hinan hamutin manaynan hinan agabana, ya immuy an tumanaytadyapan an lumane'le'od. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PR27_9","021_27_9","PRO","27","9","9","Immannung an umipa'amlong nan panugun di nahamad an ligwa an umat hinan numbino'ob'on an bangbanglu an umipa'amlong goh hinan mangusal. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PR27_10","021_27_10","PRO","27","10","10","Adim inganuy nan liligwam ya nan liligwan nan o'ommodmu ti wa ay ta mumpabadang'a ya diday madadawoh hi ag'agan bumadang ya un nan tutulangmun wah nan adagwin babluy. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PR27_11","021_27_11","PRO","27","11","11","He\"an imbaluy'un lala'i, umipadenol ay ha\"in hi un'a luma'eng ta manomnoman'a, at ta\"ongkay hi un way mamihul ay ha\"in ti nan maphod an ugalim di mangitudun hiyah aat'un nahamad. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PR27_12","021_27_12","PRO","27","12","12","Nan tagun nanomnoman ya immatunanah un waday nappuhin ma'at ay hiya, at halimunanay odolna ta adi ahan ma'at, mu nan tagun nawongwong ya unnaat goh ay damuwon nan nappuhi ta hegnona mu awni ta umangunuh at muntutuyu mahkay ti maligatan. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PR27_13","021_27_13","PRO","27","13","13","Mahapul an waday alanyuh gina'un nan tagun mangita'dog hinan tagun umutang ta pamatangna, ya iyal'allanah unyu agguy in'innilah nen tagu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PR27_14","021_27_14","PRO","27","14","14","Gulat ta unmu ibugaw di pangapngaam hinan heneggonmuh nan pa'ahhelhelong at mid mapto' ya alyonaan unmu hiya idutan! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PR27_15","021_27_15","PRO","27","15","15","Nan babain gun mi'hongngel hi ahawana ya umat hinan danum hi lawang an tumidtitidtid an umipahiga. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PR27_16","021_27_16","PRO","27","16","16","Ti ta\"on hi un gun ipadah nan lakaynan ipadinong hiya mu adi mabalin ti umat hinan tuyup an adi mabalin hi mipadinong, unu umat hinan lanan adi mabalin an magamal. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PR27_17","021_27_17","PRO","27","17","17","Nan kelkel ya mabalin an kelkelona nan ibbanan gumo' ta tumadom, ya umat goh hinan tagun hay ibbanah taguy pun'adalana ta luma'eng. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PR27_18","021_27_18","PRO","27","18","18","Nan tagun manalimun hinan nitanom an fig ya immannung an malagbuan ti ononay bungana, ya malagbuan goh nan baal an manalimun hinan gina'un di apuna ti e'gonan nan apuna hiya. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PR27_19","021_27_19","PRO","27","19","19","Nan mapaganah an danum ya umat hinan halmeng ti ipattignay aat di angah di tagu, ya henen angahna goh ya umat hinan halmeng ti ipattignay aat nan adi mattig an nomnomna. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PR27_20","021_27_20","PRO","27","20","20","Nan linala'i ya mid apogpogan di amnawda an umat ay da Atayan ay A'ubahan an mid apogpogan di tatagun middum ay dida. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PR27_21","021_27_21","PRO","27","21","21","Nan apuy di mun'anang hinan balitu' ya silver, mu hay mun'anang hinan aat di tagu ya nan hapihapiton di tataguy amaphod di pangatna. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PR27_22","021_27_22","PRO","27","22","22","Nan tagun nakudang di nomnomna ya ta\"on un way mamaligat an manaplat ay hiya ta engganay un mun'ugung ya adi damdama maluman di aatna an adi umat hinan paguy an wa ay ta nabayuh nan luhung ya mahinhin nan bogah hinan dugi. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PR27_23","021_27_23","PRO","27","23","23","Mahapul an ipapto'mun halimunan nan a'animalmun kalnilu ya gandeng ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PR27_24","021_27_24","PRO","27","24","24","ti nan inadangyan ya mapogpog an umat hinan punhaadan di ali an adi minaynayun. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PR27_25","021_27_25","PRO","27","25","25","At wa ay ta nalpah an indadaanmu nan do'ol an holo' an mumballun wah nan dudunduntug ta waday ipa'anmuh nan a'animalyu ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PR27_26","021_27_26","PRO","27","26","26","ya mabalin mahkay an ipiyammam di lubungyu an malpuh nan dutdut di kalnilum, ya mabalin goh an ila'um di udumnan gandengmu ta nan la'uda ya hiyay epla'muh luta. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PR27_27","021_27_27","PRO","27","27","27","Ya nan udum an ma'angang hinan gandeng di hiyay pangngalanyuh gatas hi inumonyun hina\"ama ya an amin nan nekkop ay da'yun binabai. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PR28_1","021_28_1","PRO","28","1","1","Nan tagun nappuhiy pangatna ya ta\"on un mi'id di mamdug ay hiya ya nonongan un lumayaw, mu nan nahamad di pangatna ya mi'id ah ta'otnan umat hi layon. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PR28_2","021_28_2","PRO","28","2","2","Nabaholan ay nan tataguh nan himpamabluy ta maguguluda at mahinhinukat di mun'ap'apun dida, mu gulat ta nan nanomnoman an taguy mumpapto' hinan tatagu at minaynayun an pumhod henen babluyda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PR28_3","021_28_3","PRO","28","3","3","Nan ap'apu an mangipaligligat hinan ibbanan nun'awotwot ya nipaddung hinan mundoloh an udan an mama\"ih nan nitanom an mi'id ang'angonah ma'an. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PR28_4","021_28_4","PRO","28","4","4","Nan tagun adina unudon di Uldin ya iyamlongnay ato'aton nan nappuhiy pangatna, mu nan mangunud hinan Uldin ya ipadahnan ipaway ato'atonda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PR28_5","021_28_5","PRO","28","5","5","Nan tatagun nappuhiy ato'atonda ya adida ma'awatan nan aat di makulug hi aton hinan udumnan tagu, mu nan tatagun hi Apo Dios di dayawonda ya ma'awatanda mahkay. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PR28_6","021_28_6","PRO","28","6","6","On'onaynah un nawotwot nan tagu mu ta nahamad di pangatna ya un nan adangyan an nangipa'enghah kuluk. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PR28_7","021_28_7","PRO","28","7","7","Nan ungan un'unnud hinan Uldin ya hiyay nanomnoman an imbaluy, mu nan mimiddum hinan mid hulbinan liligwana ta mi'yinum ya me\"an ay dida ya un hi amanay bainona. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PR28_8","021_28_8","PRO","28","8","8","Waday ma'at hinan tagun umadangyan an dumalat nan mumpatakap hi ongol hinan umutang an tatagu ti la'tot ya nan inamungna ya umuy damdaman miboltan hinan tatagun hummo' hinan nun'awotwot. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PR28_9","021_28_9","PRO","28","9","9","Umipabohol ay Apo Dios nan adi mangunud hinan Tuguna, ya ta\"on un nan luwaluna ya adi tabolon Apo Dios. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PR28_10","021_28_10","PRO","28","10","10","Nan mangitudul hinan tagun nahamad di pangatna ta atonay nappuhi ya la'tot ya hiyay mabahbah an dumalat nan ato'atona, mu nan tagun mi'id ah apahalana ya maphod di ma'ma'at hi nitaguana. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PR28_11","021_28_11","PRO","28","11","11","Wa ay ta nomnomon nan adangyan an tagu an hiyay na'annomnoman, mu gulat ta waday nawotwot an tagun way abalinanan manginnilah nan na'ahhamad an mannig ay hiya at i'innilana ahan nan aat di akudangan di ugalina. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PR28_12","021_28_12","PRO","28","12","12","Gulat ta nan nahamad di pangatnay mangabak hi mun'ap'apu at nidugah di pun'am'amlongan nan himpamabluy, mu gulat ta nan nappuhiy pangatnay mangabak ta diday mun'ap'apu at mun'ipo\"oyda nan tatagu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PR28_13","021_28_13","PRO","28","13","13","Nan tagun mangipo\"oy hi baholna ya mi'id di punhulbian an amin di atona, at adi ahan pumhod di nitaguana, mu nan mangitutuyuh baholna ya din'ugna ta adina ipidwan aton ya hiyay hom'on Apo Dios. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PR28_14","021_28_14","PRO","28","14","14","Mawagahan nan tagun gun mangita'ot ay Apo Dios, mu nan tagun mangipahelot hi nomnomna ta adina unudon hi Apo Dios ya immannung an numbino'ob'on di ligatnah lagbuna. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PR28_15","021_28_15","PRO","28","15","15","Umipata'ot nan ap'apun nappuhiy ato'atonah nan tatagunan mid abalinanda an umat hinan layon an munheel unu umat hinan mabungot an bear. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PR28_16","021_28_16","PRO","28","16","16","Nan ap'apun nappuhiy nomnomna ya paligatona nan tatagun ipapto'na, mu nan ap'apun mamahiw hinan nappuhin pangat ya adina pohdon di kuluk ya hiyay madnoy di pun'ap'apuwana. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PR28_17","021_28_17","PRO","28","17","17","Umipaligat nan tagun pimmatoy mu agguy pay nadpap ti immannung an gun mipanomnom ay hiya nan inatnan nappuhi, at minomnoman, ya gun goh anapon di pulis ta nangamung hi atayana, at maphod hi un mi'id ah mammo' ay hiyah enggana. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PR28_18","021_28_18","PRO","28","18","18","Mahalimunan nan tagun nahamad di pangatna, mu himbumaggay aligatan nan tagun mangamangat hi lumihog. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PR28_19","021_28_19","PRO","28","19","19","Nan tagun mahmahlun munhabal ya do'ol di mahawal hi tanudna, mu nan tagun mi'id di hulbin nan ayna ato'aton ya minaynayun an diday gun makudangan hi mahapuldah tanudda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PR28_20","021_28_20","PRO","28","20","20","Nan na'na'unnud an nahamad di pangatnan tagu ya hiyay mawagahan, mu nan tagun uma'amnaw an umadangyan ta adi maphod di atonah umadangyanana ya immannung an mamoltah angunuhna. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PR28_21","021_28_21","PRO","28","21","21","Nappuhi nan tagun munhumalyah un waday pangipangngilana, mu ta\"on ya hiyah ne ahan pohdon di udumna an ta\"on hi un itang di idatdah lagbudan mangat enen nibahhaw. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PR28_22","021_28_22","PRO","28","22","22","Nan nagitilan an tagu ya pohdonan munnaud an umadangyan, mu adina ma'awatan an un na'amtang ya hiyay makudangan an mawotwot. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PR28_23","021_28_23","PRO","28","23","23","Hay pohpohdon nan tataguh punyamanandah ma'at ay dida ya nan pangihingalandan didah un way inatdan nappuhi ya un nan pangngalandah nan udumnan tagun mangiyulgud hi amaphodna an ta\"on hi un agguy immannung. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PR28_24","021_28_24","PRO","28","24","24","Nan tagun mangngal hi gina'un amana unu hi inana ti hay punnomnomana ya bo'on bahol henen atona ya nipaddung hinan puma\"i. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PR28_25","021_28_25","PRO","28","25","25","Nan tagun ma\"unguh an mumpunghan ya hiyay dumalat hi punhahannuan nan tatagu, mu nan tagun hi Apo Dios di pange'kodanah mahapulna ya hiyay pumhod. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PR28_26","021_28_26","PRO","28","26","26","Nan tagun hay nomnomnay pange'kodana ya nakudang di nomnomna, mu nan un'unnud hinan nahamad an itudtudun nan nun'anomnoman ya mi'id di ita'otna. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PR28_27","021_28_27","PRO","28","27","27","Nan tagun nanginnilan hummo' hinan nun'awotwot ya adi makudangan hi mahapulna, mu nan mi'id di homo'nah nan mipalpaligat ya idutan nan tatagu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PR28_28","021_28_28","PRO","28","28","28","Wa ay ta nan nappuhiy pangatnay mun'ap'apuh gubilnu ya mun'ipo\"oyda nan tatagun maphod, mu wa ay ta ma'abakda ta hay maphod di mipallog ay didan mun'ap'apu at bumuhu'da mahkay, ya pumpumhod di ma'ma'at ay dida. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PR29_1","021_29_1","PRO","29","1","1","Nan tagun ta\"on unda gun tugunon mu gunna ipahelot di nomnomna ta gunnaat goh iyal'allan mangat hi nappuhi ya la'tot ya ma'ubah an matoy. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PR29_2","021_29_2","PRO","29","2","2","Wa ay ta nan nahamad di pangatnay mun'ap'apuh nan ohan babluy ya umamlongda nan tataguna, mu wa ay ta nan munlayah an nappuhiy pangatnay mun'ap'apu ya munlungdayaday tatagu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PR29_3","021_29_3","PRO","29","3","3","Umipadenol ay amana nan imbaluynan mamhod an manomnoman, mu manangpah nan lala'in gun mimiddum hinan puta ti upuhonay pihhuna. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PR29_4","021_29_4","PRO","29","4","4","Papaddungon ay nan aliy atonah nan ipapto'na at minaynayun an gun pumhod nan babluy an pumpapto'ana, mu gulat ta nan ap'apu ya un hay pihhuy gamgamona at hiyay dumalat hi apa\"ian nan babluy hi pumpapto'ana. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PR29_5","021_29_5","PRO","29","5","5","Nan tagun mamalbalih nan heneggona ya paddungnay unna idadaan an manuluh odolna ta mabalbaliyan. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PR29_6","021_29_6","PRO","29","6","6","Nan tagun hay nappuhiy gunna aton ya hiyah ne dumalat hi abahbahana, mu nan tagun nahamad di pangatna ya umamlong ya mungkankanta ti mi'id mama\"in hiya. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PR29_7","021_29_7","PRO","29","7","7","Nan nahamad di pangatnan tagu ya inilanay aat di nahamad hi aton hinan nun'awotwot, mu nan tagun nappuhiy pangatna ya mi'id di umat hinah nomnomona. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PR29_8","021_29_8","PRO","29","8","8","Nan tatagun pumihupihul hi i'ibbada ya unda guluwon an amin nan ni'babluyanda, mu nan nun'anomnoman an tatagu ya hay pumhodan nan tatagun himpamabluy di itamuda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PR29_9","021_29_9","PRO","29","9","9","Mi'id hulbinah un idiklamun nan nanomnoman nan adi mangngol ti nan adi mangngol ya ngumalawngaw ya un bumungot, at mid pohodnah punhahapitanda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PR29_10","021_29_10","PRO","29","10","10","Nan tagun nangipa'enghan pumatoy ya ma'abbohhol hinan nahamad di nomnomda ti pohdonan patayon dida. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PR29_11","021_29_11","PRO","29","11","11","Nan nakudang di nomnomnan tagu ya adi bumain an mangipattig hi bumungtana, mu nan nanomnoman an tagu ya ma'ma'ullay, ya adi ma'innilay bumungtana ti madpol. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PR29_12","021_29_12","PRO","29","12","12","Gulat ta nan ap'apu ya kulugonan amin nan al'alyon nan tatagunan nibahhaw at la'tot ya ahilalayahdan amin nan u'upihyal nan puntamuona. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PR29_13","021_29_13","PRO","29","13","13","Hay ohah numpaddungan nan nawotwot an tagu ya nan umipaligat ay hiya ya nan nangidatan Apo Dios hi matadan duwa. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PR29_14","021_29_14","PRO","29","14","14","Nan ap'apun mumpanuh hinan nun'awotwot ta mepto' di ato'atonan dida ya madnoy di pun'ap'apuwana. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PR29_15","021_29_15","PRO","29","15","15","Hay pangihingalan hi panugunan hinan ung'ungungnga ya nan paneteldan hinan way nappuhih atonda ya ta way pumhodanda ti nan ung'ungngan adida ihingal ta un okod hiyah nan atona at la'tot ya hiyay lummuh abainan inana. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PR29_16","021_29_16","PRO","29","16","16","Wa ay ta nan tatagun nappuhiy ato'atonday mun'ap'apu ya iyal'allanay ma'ma'at hi nappuhi, mu awmat ya tigon nan maphod di pangatday abahbahan dane han a'ap'apu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PR29_17","021_29_17","PRO","29","17","17","Nu waday muntugun hinan imbaluyna at immannung an mid al'alih abungda, ya hiya goh di mangipadenol hinan ommodna. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PR29_18","021_29_18","PRO","29","18","18","Nan tatagun agguy nanginnilah nan inyuldin Apo Dios ya immannung an atonday malgom hinan pohdondan aton, mu nan nanginnila ya mangunud hinan Tuguna ya mawagahanda ya mipa'amlongda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PR29_19","021_29_19","PRO","29","19","19","Nan adi umunud an tagala ya immannung an adi umanay di hapitonyuh panugunyun hiya, at mahapul an gilatonyu ti ta\"on unna ma'awatan di alyonyu mu adina unudon. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PR29_20","021_29_20","PRO","29","20","20","Nan tagun un namaaggan himmaphapit an adina ahan nomnomon di hapitona ya on'onayna ahan nan nakudang di nomnomna ya un hiya. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PR29_21","021_29_21","PRO","29","21","21","Gulat ta iyabulut nan ad baal di malgom an pohpohdon nan baalna an mete''ah a'ungana at umangunuh ya henen tagalanay umidat hi punha'itan di nomnomna. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PR29_22","021_29_22","PRO","29","22","22","Nan tagun mabanbannungot di dumalat hi pi'hongngilana ya pi'pattayanah nan babluy an ni'hituwana. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PR29_23","021_29_23","PRO","29","23","23","Nan tagun mumpabagtu ya umangunuh at mipa'ampan dumalat henen atona, mu nan mangipa'ampah odolna ya hiyay mipabagtu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PR29_24","021_29_24","PRO","29","24","24","Nan tagun bumadang hinan mangakaw ya un hay odolnay inlumlumna. Ti gulat ta nan makulug di ibaagnah nan punhumalyaan ya middum hinan mangakaw an mahumalya, ya gulat ta ibahhawna ya ma'idutan ay Apo Dios. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PR29_25","021_29_25","PRO","29","25","25","Nan tagun tuma'ot hinan nomnomon nan udumnan taguh aatna ya mi'id di abalinana, mu nan tagun hi Apo Dios di pangehdolana ta Hiyay manalimun ay hiya ya immannung an malenggop an mi'id di ma'at ay hiyah nappuhi. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PR29_26","021_29_26","PRO","29","26","26","Nan do'ol an tatagu ya pohdondan mumpabadang nan mun'ap'apun dida, mu hi Apo Dios ya anggay di way nahamad hi atonan mangipanuh hinan tatagu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PR29_27","021_29_27","PRO","29","27","27","Nan tagun nahamad di ugalina ya pahiwonay nappuhin pangat di tagu, ya umat goh hinan nappuhiy ato'atona ti pahiwona nan nahamad di ugalina. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PR30_1","021_30_1","PRO","30","1","1","Hiyatuy hinapit Agur an hina' Jakeh ay da Ithiel ay Ukal an inalinay, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PR30_2","021_30_2","PRO","30","2","2","“Ha\"in ay atog ya nidugah ahan di amanangpah'un tagu! Adia' umat hi udum an tagun waday nomnomna! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PR30_3","021_30_3","PRO","30","3","3","Makulug ahan an mi'id di inadal'uh aat di aton an manomnoman, ya mi'id ahan di inila' hi aat di pangat Apo Dios an me'gonan! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PR30_4","021_30_4","PRO","30","4","4","Ti undan way timmulu ta immuy ad abuniyan ya numbangngad hitun luta? Ya undan udot way nangamung hinan tuyup ya ginamalna? Ya undan udot way nangiteplag hi lubungnah nan udan ad daya? Ya hay nangipaphod hi nunlene'woh hinan pingit di luta? Ya hay ngadana nin? Inilayu ay ya hay ngadan goh di imbaluyna? Makulug ay an waday umat hina ya ibaagyun ha\"in hi unyu inila! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PR30_5","021_30_5","PRO","30","5","5","Kulugo' ahan an mid ah nibahhawan nan hapiton Apo Dios, at an amin nan mamhod an mumpabaliw ay Hiya ya immannung an ipapto'na dida. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PR30_6","021_30_6","PRO","30","6","6","At adiyu udman nan Hapit Apo Dios ti atonyu ay ya ihingal da'yu, at ma'innilan munlayah ayu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PR30_7","021_30_7","PRO","30","7","7","He\"a, Apo Dios, ya waday duwan pohdo' hi odawo' hi atom ay ha\"in hi engganah unna' matoy. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PR30_8","021_30_8","PRO","30","8","8","Hay oha ya badangana' ni' ta adi' hapiton di nibahhaw an layah. Ya hay miyadwa ya ta\"on hi unna' adi ipa'adangyan mu ta adi ahan goh nunheglan ami'mi\"idana'. At hay odowo' hi idatmu ya nan mun'olog hi mahapul'u ya ammuna. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PR30_9","021_30_9","PRO","30","9","9","Ti gulat nin ta do'ol an mahawal di mahapul'u at mid mapto' ya alyo' di, Adi' mahapul di badangmu! Ya gulat goh ta na'agwotwota' at mid mapto' ya mangakawa', at hiyay dumalat hi pamihulandan He\"an Dios an dayawo'! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PR30_10","021_30_10","PRO","30","10","10","Da'yun i'ibba ya adiyu ihudhudol di pamahiwyuh nan tagalah aat nan apuna ti hiyay dumalat hi pangidutanan da'yu, at miballoh an holtaponyuy inatyu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PR30_11","021_30_11","PRO","30","11","11","Wadaday udumnah tatagun mangidut hinan ommodda, ya adida wagahan dida. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PR30_12","021_30_12","PRO","30","12","12","Ya wadada goh di tatagun hay punnomnomanda ya maphod an amin di pangatda, mu layahda ti un hihidya an agguy nahukatan nan nappuhin ato'atonda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PR30_13","021_30_13","PRO","30","13","13","Ya wadada goh di udum an tatagun nidugah an mumpahpahiyada an hay punnomnomanda ya dida ahan di ma\"aphod an mi'id ah nipaddung ay didah nan udum an tatagu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PR30_14","021_30_14","PRO","30","14","14","Ya wadada goh di udumnan tatagun hay nun'awotwot di mamaondan paligaton an amin hitun luta, ya pilitondan polhon nan way pangngalandah ononda. Danen umam'am ya umatdah atata'ot an animal hi bubulung an matadom di babadan umat hi tadom di hinalung. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PR30_15","021_30_15","PRO","30","15","15","Wadada han duwan nunduppel an binabain imbabaluy han belabel an hay ngadan nan oha ya hi Idatana'! ya hay ngadan nan agina ya hi Idatana' Pay! Ya wada pay di opat hi ibaag'un mi'id iniladan mahengla, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PR30_16","021_30_16","PRO","30","16","16","ti nan wadan di nun'atoy di oha, ya nan babain bahig di netob, ya nan mamagan lutan nanga' an mahapulnay udan di miyatlu, ya hay miyapat ya nan apuy an gumelageladaw an adi mabalin an madop. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PR30_17","021_30_17","PRO","30","17","17","Nan tagun mamahal hi o'ommodna ya awniat matoy ya nunhobatnan hamutiy matana, ya nun'a'anday lamohna. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PR30_18","021_30_18","PRO","30","18","18","Waday opat an pohpohdo' hi adalon mu naligat an adi' ma'awatan, at mi'id olog'un manginnila. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PR30_19","021_30_19","PRO","30","19","19","Hay oha ya nan aton di agila an tumagoy, ya hay miyadwa ya nan aton di ulog an mabuluh hinan daplah, ya hay miyatlu ya nan aton nan pupul an manganap hi ayanah nan tu'yap di danum, ya hay miyapat ya nan aton di lala'in mi'pohhodan hinan babai. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PR30_20","021_30_20","PRO","30","20","20","Nan munlayah an babai ya wa ay ta nalpah an inlugtapnay ahawana ya mun'amoh an ihautnan alyonay, Mi'id ah inat'uh nappuhi! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PR30_21","021_30_21","PRO","30","21","21","Wadaday opat hi na\"appuhih ma'at hitun luta: ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PR30_22","021_30_22","PRO","30","22","22","hay oha ya nan himbut an mumbalin hi ali, ya hay miyadwa ya nan nakudang di nomnomna mu umadangyan ta hiyay way maphod di tanudna, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PR30_23","021_30_23","PRO","30","23","23","ya hay miyatlu ya nan malmaligit an babain nalhin, ya hay miyapat ya nan tagalan babain mihukat hinan ad tagalan hiya. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PR30_24","021_30_24","PRO","30","24","24","Hitun luta ya waday opat an numbino'ob'on an ta\"on unda i\"itang mu nidugah di ananomnomanda: ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PR30_25","021_30_25","PRO","30","25","25","hay oha ya nan ambubuli ti ta\"on hi un pa\"itang di bi'ahda mu wa ay ta tiyalgaw ya hinumludan mangidadaan hi onondah nan lawang. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PR30_26","021_30_26","PRO","30","26","26","Ya hay miyadwa ya nan kunihu ti ta\"on un itang di bi'ahda ya abalinandan mangiyammah punhituwandah nan daplah. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PR30_27","021_30_27","PRO","30","27","27","Ya hay miyatlu ya nan dudun ti ta\"on hi un mi'id di apudah mangipangpangulun dida mu mun'u'unnudandan tumayap. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PR30_28","021_30_28","PRO","30","28","28","Ya hay miyapat ya nan bulbula'ot ti ta\"on hi un mabalin an piditon mu mabalin goh an wadah nan nunhituwan di alin ni'hitu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PR30_29","021_30_29","PRO","30","29","29","Ya wadada goh di opat an numbino'ob'on hi limmun Apo Dios an maphod di tigaw nan panalanda: ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PR30_30","021_30_30","PRO","30","30","30","hay oha ya nan layon an mabi'bi'ah hi an amin an a'animal, at hiyanan mi'id ah tuma'tana, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PR30_31","021_30_31","PRO","30","31","31","ya hay miyadwa ya nan awitan, ya hay miyatlu ya nan buta'al an gandeng, ya hay miyapat ya nan aton nan alin mangipangpanguluh nan titindaluna. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PR30_32","021_30_32","PRO","30","32","32","Gulat ta ipabagtum di odolmu unu way ninomnommuh atom hi nappuhi ya immannung an nakudang di nomnommu, at odolnah unmu nomnomon hi mahhun ti ini ya mabainan'a. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PR30_33","021_30_33","PRO","30","33","33","Ti immannung an wa ay ta mikiwakiwal nan maluyud an gatas at mumbalin hi mantikilya, ya immannung goh an mahuntuk ay di olong at dumala. At iyal'allanay un pabungton di ibba an lummuh gulu.” Hiyah ne hinapit Agur. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PR31_1","021_31_1","PRO","31","1","1","Hiyatuy hinapit han Alin hi Lemuel hi intugun inana ay hiya an inalinay, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PR31_2","021_31_2","PRO","31","2","2","“Waday numbino'ob'on an alyo' ay he\"an imbaluy'un lala'i ti immannung an nawada'an dimmalat din nangiluwalua' ay Apo Dios. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PR31_3","021_31_3","PRO","31","3","3","Bo'on hay binabaiy pangpuham hi pihhum ya bi'ahmu ti hiyah ne dimmalat hi nun'abahbahan din udum an a'ali. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PR31_4","021_31_4","PRO","31","4","4","Hay oha goh, Lemuel, ya maphod hi un adi mun'am'aminul nan ap'apu an uminum hi bayah ya nan numbino'ob'on an bumutong. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PR31_5","021_31_5","PRO","31","5","5","Ti gulat ta uminumda ta mabutongda at aliwanda nan Uldin, at inganuyda nan nun'awotwot an munhapul hi badang. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PR31_6","021_31_6","PRO","31","6","6","Hay mabalin hi uminum hinan limminun bayah ya nan tagun ay matomatoy an adi pa\"edpol hinan dogohna. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PR31_7","021_31_7","PRO","31","7","7","Ta inumonda ay at olom ya aliwanday anawotwotda ya nan nidugah an munha'it. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PR31_8","021_31_8","PRO","31","8","8","Mahapul an badangam nan tatagun adi pa'abbaliw hi odolda an umat hinan mahmo' ya nawotwot ti gulat ta iyalida didan idiklamuh nan punhumalyaan at mahapul an ma'andong di atom an mumpanuh hinan midiklamu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PR31_9","021_31_9","PRO","31","9","9","At mahapul an hay immannung di panumalyam ay dida ta mabaliwanda.” Hiyah ne hinapit nan Alin hi Lemuel. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PR31_10","021_31_10","PRO","31","10","10","Naligat ahan hi anapon nan babain nahamad di pangatnan ahawaon ti nan umat hinay aatna ya nabalbalul ya un nan do'ol an na'angnginan batu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PR31_11","021_31_11","PRO","31","11","11","At nan ahawan nen babai ya ongol di pangedenolanan hiya ti inilanan nidugah di punhulbiana, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PR31_12","021_31_12","PRO","31","12","12","ya maphod di aton nen babain hiya, ya minaynayun an adina paligaton hiyah an amin hinan ataguna. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PR31_13","021_31_13","PRO","31","13","13","Ya hiya ya mahlun umabo'abol hinan lo'ob, ya mundenol hiyan muntamu, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PR31_14","021_31_14","PRO","31","14","14","ya mahlu goh an umuy manganap hi onondan hina\"aman ta\"on un adagwiy pangngalana. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PR31_15","021_31_15","PRO","31","15","15","Hiya ya ag'agan bumangon hinan helhelong ta idadaanay onon nan pamilyana, ya intudunay aton nan tagalana. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PR31_16","021_31_16","PRO","31","16","16","Ya hamadonah mahhun nan lutah un maphod ya unna pola'on, ya nan bino'lanay usalona ta tammanah greyp heden penla'na. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PR31_17","021_31_17","PRO","31","17","17","Ya hiya ya mabi'ah, ya mahlun muntamu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PR31_18","021_31_18","PRO","31","18","18","Ya inilana an maphod di aat di pungkumilduana, at ta\"on un nan mahdom ya gun muntamu ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PR31_19","021_31_19","PRO","31","19","19","ti hiya ya gun munlubid ya mun'abol hinan lubungda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PR31_20","021_31_20","PRO","31","20","20","Hiya ya adi na'ikot an pun'idatana nan tatagun nun'awotwot an ama'ma\"idan, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PR31_21","021_31_21","PRO","31","21","21","ya adi numanomnom an ta\"on hi un madatngan di lawang an tungnin ti waday mun'a'ugtul an lubung nan pamilyana. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PR31_22","021_31_22","PRO","31","22","22","Ya iyammanay na'al'altian an abo'da, ya hay lubungna ya ma\"aphod di tigawna. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PR31_23","021_31_23","PRO","31","23","23","An amin nan tataguh nan pi'babluyanda ya e'gonandah ahawana an hiyay ohah mangipangpangulun dida an himpamabluy. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PR31_24","021_31_24","PRO","31","24","24","Ya henen babai ya mun'ammah lubung ya balikis ta ila'unah nan mungkumildu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PR31_25","021_31_25","PRO","31","25","25","Hiya ya mi'id al'alih aatna, ya e'gonanda hiya, ya adi numanomnom hi nitaguan hi udum di algaw ti waday denolna. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PR31_26","021_31_26","PRO","31","26","26","Ya dumalat di ananomnomana ya ma'ulay di panapitna, ya nala'eng an tumugun. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PR31_27","021_31_27","PRO","31","27","27","Hiya ya ihamadnan mangipapto' hinan ma'ma'at hi abungda, ya adi napayad hi tamuna. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PR31_28","021_31_28","PRO","31","28","28","Nan imbabaluyna ya wagahanda hiya, ya umat goh ay ahawana an ipabagtuna hiya ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PR31_29","021_31_29","PRO","31","29","29","ti alyonay, “Do'olday binabain mun'aphod di pangatdan ahawada, mu he\"ay ma\"ap'aphod ya un dida!” Hiyah ne alyona. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PR31_30","021_31_30","PRO","31","30","30","Umu'uddum ya un bumalbali nan maphod an tigaw di baba'i ya nan amaphodna ti adi munnanannong, mu nan babain hi Apo Dios di dayawona ya hiyay mipabagtu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PR31_31","021_31_31","PRO","31","31","31","At midatan hiyah pulimyuna ti hiyah ne bino'lana. At nan ina'inatnay dumalat hi pange'gonan an amin di tataguh nan babluy ay hiya.");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EC1_1","022_1_1","ECC","1","1","1","Ha\"in an nunhitud Jerusalem an Manudtudun lala'in holag David ya hiyatuy hinapit'u: ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EC1_2","022_1_2","ECC","1","2","2","“An amin di ma'ma'at hitun luta ya hiyay gun ma'ama'at! At paddungnay mi'id di hulbin an amin nan ma'ma'at. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EC1_3","022_1_3","ECC","1","3","3","At hay lagbun nin di tagun tumamutamu? Ti ta\"on unna ilapotan an muntamu mu mi'id damdamay ma'angang ay hiya. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EC1_4","022_1_4","ECC","1","4","4","Umat hinay tatagu an gunda mitungaw, ya gunda goh matoy ti an amin nan ma'ma'at hitun luta ya un hiyahiya. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EC1_5","022_1_5","ECC","1","5","5","Nan algaw ya gun bumuhu' ya gun ma'unug, ya inhawangna goh hinan bimmuhu'ana. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EC1_6","022_1_6","ECC","1","6","6","Umat goh hinan dibdib an wa ayan ipluynah appit hi iggid hi un hagangon di buhu'an di algaw ya awni ya hi appit goh hi agwan an un lumane\"odan an hihidya. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EC1_7","022_1_7","ECC","1","7","7","Ya hana ay goh an danum hinan ginnaw unu wangwang ya umuydah nan baybay, mu hihidya damdaman adi mapnuy baybay. Awni ya nibangngad goh nan danum hinan nalpuwana. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EC1_8","022_1_8","ECC","1","8","8","Umat goh hinan amin nan ma'ma'at an umat hinan mata ya inga an mi'id di humigaanah nan tigotigona ya donglodonglona. Hiyay gun ma'ma'at hinan nitaguan ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EC1_9","022_1_9","ECC","1","9","9","ti an amin din na'at hidin hopapna ya hiyay gun ma'at goh ad ugwan, at mi'id ah naluman hinan ma'ma'at hitun luta. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EC1_10","022_1_10","ECC","1","10","10","Ini ya way mangalih, Wah di han nob'on! Mu bo'on, ti nabayag an wadah din agguy tu'u pay nitungawan. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EC1_11","022_1_11","ECC","1","11","11","Manu ay umat hina ya aliwan di tatagu nan na'at hidin penghana, ya umat goh an la'tot ya aliwan ditu'un tatagun ehnodanda!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EC1_12","022_1_12","ECC","1","12","12","Ha\"in an Manudtudu din alin nan holag Israel hi ad Jerusalem. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EC1_13","022_1_13","ECC","1","13","13","Ya impadah'uy abalina' an mangadal ya manginnilah an amin hinan na'na'at hitun luta, ya na'innilaa' an hi Apo Dios ya nidugah di indatnah holholtapon nan tatagu! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EC1_14","022_1_14","ECC","1","14","14","Ya tinnig'un amin nan ina'inat di taguh tun luta, ya immannung an mi'id pohpohodna an un ay nan tuyup di pudpuduggon tu'u. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EC1_15","022_1_15","ECC","1","15","15","Ya umat hinan napiku an mi'id di abalinan an manguyad, unu umat hinan mabilang hi un mi'id nan mabilang. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EC1_16","022_1_16","ECC","1","16","16","At hay ninomnom'u ya alyo' di, “Ten ha\"in di nidugah hi nala'la'eng. Ti nidugah di inila' ya pinadah'u ya un nan udum an nun'ap'apuh tud Jerusalem. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EC1_17","022_1_17","ECC","1","17","17","Ti inhamad'un inada'adal di nun'abhiwan di aat nan anala'eng ya nan amanangpah. Ya na'innilaa' an mi'id nun'abhiwanda an un ay nan tuyup di pudpuduggon. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EC1_18","022_1_18","ECC","1","18","18","Ti ta\"on un nidugah di anala'eng mu dumo'do\"ol goh di numanomnoman, ya do'do\"ol ay goh di innilaon at iyal'allanay punligatan.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EC2_1","022_2_1","ECC","2","1","1","Inali' hi nomnom'uy, “Ad ugwan ya pohdo' an ipa'amlong di odol'u ta innilao' di aat di amlong. Mu unat goh ene'dam'u ya un mid di hulbina! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EC2_2","022_2_2","ECC","2","2","2","Ti na'innilaa' goh an nan abatol ya mid hulbina, ya nan amlong ya mid idatnah pumhodan. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EC2_3","022_2_3","ECC","2","3","3","Ya dumalat nan pamhod'un luma'eng ya impadah'un uminum hi bayah ta way ato' an mangipa'amlong hi odol'u, ti alyo' at goh un hiyah te maphod hi aton di tataguh tun na'amtang an pi'hituwandah tun luta. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EC2_4","022_2_4","ECC","2","4","4","Ya nun'ammaa' hi nun'ahamad hi do'ol an abung, ya nuntanoma' hi greyp hinan galden'u. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EC2_5","022_2_5","ECC","2","5","5","Ya tinamma' goh hinan numbino'ob'on an ayiw an ma'an di bungada. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EC2_6","022_2_6","ECC","2","6","6","Ya impiyamma' di bannaw hi a'amungan di danum ta way pananum hinan nun'itanom an ayiw. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EC2_7","022_2_7","ECC","2","7","7","Do'ol di himbut'uh puntamuo', ya na'udmanda ti nahlagdah tun abung'u. Ya do'ol goh di animal'u ya un an amin din tatagud Jerusalem hi engganad ugwan. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EC2_8","022_2_8","ECC","2","8","8","Ya do'ol di inamung'uh silver ya balitu' ta bagi' an nalpuh gina'un nan a'ali ya nan tataguh nan babluy an numpapto'a'. Ya do'olda goh nan kumakantan linala'i ya binabaih mangipa'amlong ay ha\"in. Ya do'olda goh di udum hi ahawa'. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EC2_9","022_2_9","ECC","2","9","9","At na'abbagbagtua' ya un din tatagud Jerusalem. Ya nunnanong damdama an nala'enga'. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EC2_10","022_2_10","ECC","2","10","10","Ya an amin din inamnawa' ya innal'u, ya an amin di mangipa'amlong hi odol'u ya inat'u, ya inting'i' an amin nan tinamua', at hiyanay lagbu'. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EC2_11","022_2_11","ECC","2","11","11","Mu unat goh nomnomnomo' an amin din ina'inat'u ya din nunligata' hi nuntamua' ya mi'id ah hulbida, at mid ah lagbuh nan punligatan hitun luta an un ay nan tuyup di pudpuduggon tu'u! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EC2_12","022_2_12","ECC","2","12","12","At ninomnom'uy inat nan nala'eng ya ta\"on un nan manangpah, ya hay punnomnom'u ya mi'id di agguy'u inat an aton nan mihukat ay ha\"in an mun'ali. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EC2_13","022_2_13","ECC","2","13","13","Mu inila' an nahamhamad nan la'eng ya un nan layah an umat hinan patal an abakonay helong. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EC2_14","022_2_14","ECC","2","14","14","Nan nala'eng an tagu ya inilanay at'atona, mu nan manangpah ya mid papto'anana, mu numpaddung damdamay ma'at ay dida ti matoydan duwa!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EC2_15","022_2_15","ECC","2","15","15","At hay ninomnom'u ya alyo' di, “Nan ma'at hinan manangpah ya ma'at goh ay ha\"in! At mi'id di hulbin di anala'eng'u! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EC2_16","022_2_16","ECC","2","16","16","Mid munnomnom hinan nun'ala'eng an tagu ya nan manangpah ti udum di algaw ya mun'a'aliwandan amin ti matoy tu'un amin!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EC2_17","022_2_17","ECC","2","17","17","At hiyanan ha\"in ya pinahiw'uh ten nitagua' ti an amin nan ma'at hitun luta ya mi'id hulbida ti un hay ligat di indatnan ha\"in an un ay nan tuyup di pudpuduggon tu'u. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EC2_18","022_2_18","ECC","2","18","18","An amin hanan intamutamu' an nablaya' ya mi'id ahan ah nunhulbiandan ha\"in ti inila' an tayna', at nan mihukat ay ha\"in hi pidway mangdam. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EC2_19","022_2_19","ECC","2","19","19","Mu mid mapto' hi un hiya ya nala'eng unu manangpah! Mu ta\"on un umat hinay aatna ya hiya damdamay mumpapto' hinan tinamutamua' hitun luta an dumalat nan anala'eng'u. At mid ahan di hulbin nan nablaya'! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EC2_20","022_2_20","ECC","2","20","20","At munha'it di punnomnoma' ti tayna' nan tinamutamua'! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EC2_21","022_2_21","ECC","2","21","21","Nuntamutamuy ohan tagun dumalat di adalna ya la'engna at immadangyan, ya wan taynana goh udot hinan tagun agguy ne'eblay. At hay hulbin hana? ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EC2_22","022_2_22","ECC","2","22","22","At hay lagbun mah nan tagun maliligatan an muntamuh tun luta? ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EC2_23","022_2_23","ECC","2","23","23","An amin di tamun di taguh tun luta ya hay ligat ya lungdayay idatna, ya ta\"on un nan mahdom ya adi molo' ti numanomnom. At ta\"on un hana ya mi'id goh hulbina! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EC2_24","022_2_24","ECC","2","24","24","Mu hay maphod hi inalin tuwali Apo Dios hi aton tu'u ya mangamangan ya imminu'inum tu'u ta ipa'amlong tu'uy odol tu'un muntamu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EC2_25","022_2_25","ECC","2","25","25","Ti gulat ta mi'id hi Apo Dios at hay mangidat mah hi tanud unu amlong? ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EC2_26","022_2_26","ECC","2","26","26","Ya hay anala'eng ya pun'amlongan ya idat Apo Dios hinan tagun mangipa'amlong ay Hiya. Mu nan tatagun nun'abaholan ya tagandah amung hi gina'uda, at la'tot ya nan gina'un inamungda ya alan nan tatagun mangipa'amlong ay Apo Dios. At hana ay ya un ay nan tuyup di pudpuduggonda! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EC3_1","022_3_1","ECC","3","1","1","Hay kulugo' ya waday gutud hi a'atan an ami'amin di ma'ma'at hitun luta, ya ma'atdah nan gutud di pangiyabulutan Apo Dios: ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EC3_2","022_3_2","ECC","3","2","2","Waday itungawan ya atayan, ya waday puntamman ya pamo\"an. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EC3_3","022_3_3","ECC","3","3","3","Waday pumatayan ya umadaogan, ya waday pama\"ian ya pangiyamman. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EC3_4","022_3_4","ECC","3","4","4","Waday kumilaan ya umabatlan, ya waday lumungdayaan ya panayawan. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EC3_5","022_3_5","ECC","3","5","5","Waday pangiwa'atan ya pangamungan hinan batu, ya waday pun'a'agwalan ya punhihiyanan. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EC3_6","022_3_6","ECC","3","6","6","Waday panganapan ya pangutawan, ya waday pangipo\"oyan ya pangitapalan. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EC3_7","022_3_7","ECC","3","7","7","Waday panekhekan ya pangugutan, ya waday dumidinngan ya humapitan. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EC3_8","022_3_8","ECC","3","8","8","Waday pamhod ya bohol, ya waday gubat ya lenggop. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EC3_9","022_3_9","ECC","3","9","9","Umat ay hinay nitaguan ya hay ma'angang hinan tagun mangilapot an tumamutamu? ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EC3_10","022_3_10","ECC","3","10","10","At ha\"in ya nonomnomo' di ngadan di penhod Apo Dios hi pumbalinan di nitaguan. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EC3_11","022_3_11","ECC","3","11","11","Ipa'annung Apo Dios an amin nan ninomnomnan ma'at hinan nepto' an pangatana, ya indatnay punnomnom di tagu ta way atonan manginnilah nan adi apogpogan di lennawana. Mu adi tu'u pa\"innilah nan gunna aton an ta\"on hidin hopapna ta engganah tun angunuhna. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EC3_12","022_3_12","ECC","3","12","12","At hay inila' hi ma\"aphod hi aton tu'u ya un tu'uat mun'am'amlong eten atagu tu'u! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EC3_13","022_3_13","ECC","3","13","13","Ya inila' goh an hi Apo Dios di nangiyabulut an mangan an amin di tagu ya uminum ta tamtamanday nunligatandah intamuanda, ti an amin hana ya adaw an nalpun Apo Dios. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EC3_14","022_3_14","ECC","3","14","14","Ya an amin nan inat Apo Dios ya munnononnong an adi ma'udman ya ma'aanan. Ya manu ay aton Apo Dios di umat hina ya ta way aton nan tatagun mange'gon ay Hiya. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EC3_15","022_3_15","ECC","3","15","15","An amin nan ma'at ad ugwan ya umat hinay na'at goh hidin penghana, ya ta\"on nan ma'at goh hi awni. Ti un pumbinangngadon Apo Dios nan gun ma'at! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EC3_16","022_3_16","ECC","3","16","16","Ya tinnig'u goh an hitun luta ya waday adi maphod hi aton nan mumpanuh ti wadada damdamay mangat hi nappuhih niddum. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EC3_17","022_3_17","ECC","3","17","17","Ya ninomnom'un alyo' di, “Ta\"on hi un umat hina mu udum di algaw at humalyaon Apo Dios an amin nan nangat hi maphod ya nappuhi!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EC3_18","022_3_18","ECC","3","18","18","Ya ninomnom'u goh an manu ay waday iyabulut Apo Dios hi punligatan ya ta ipa'innilanan mi'id di nun'abhiwan nan taguh nan animal. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EC3_19","022_3_19","ECC","3","19","19","Ti nan tagu ya animal ya numpaddung di apogpoganda ti matoyda. At undan way niyoy'onaynaan di taguh nan animal an mi'id hulbin di nitaguandan duwa. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EC3_20","022_3_20","ECC","3","20","20","Ya nan hupu' an nalpuwanda ya hiya goh di pumbangngadandah unda matoy. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EC3_21","022_3_21","ECC","3","21","21","Mu undan way nanginnilah un nan lennawan di tagu ya umuy ad daya, ya nan lennawan di animal ya umuy ad dolom! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EC3_22","022_3_22","ECC","3","22","22","At hay ninomnom'uh maphod hi aton tu'u ya un tu'uat tuwali umamlong ta tamtaman tu'uy nanablayan tu'u. Ti undan way nanginnilah ma'at hi alpahan di atayan tu'u! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EC4_1","022_4_1","ECC","4","1","1","Ya tinnig'u goh nan numbino'ob'on an punligatan hitun luta ti lumugwalugwada nan mipaligligat, ya mi'id ah bumadang ay dida ti nidugah di abalinan nan mangipaligligat ay dida. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EC4_2","022_4_2","ECC","4","2","2","At hiyanan hay ninomnom'u ya alyo' di, “On'onayna din nun'atoy ya un nan matagu! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EC4_3","022_4_3","ECC","4","3","3","Mu on'onayna goh damdama at ahan nan tagun agguy nitungaw ti agguyna tinnig nan nun'appuhin ma'ma'at hitun luta!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EC4_4","022_4_4","ECC","4","4","4","Ya na'innilaa' goh an manu ay ibibi'ah nan tagun tumamutamu ta umadangyan ti dumalat nan amohnah nan gina'un nan heneggona. Mu hana ya mi'id di hulbina an ay nan tuyup di pudpuduggon! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EC4_5","022_4_5","ECC","4","5","5","Ya alyonday, “Nan manangpah an tagu ya unna yoyo'non di ngamayna, at hay hinaangnay mamatoy ay hiya.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EC4_6","022_4_6","ECC","4","6","6","Mu on'onayna damdamah un ta\"on un itang di wada mu ta malenggoptaat ya un han tumamutamu ya naliligatan an un ay nan tuyup di pudpuduggon! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EC4_7","022_4_7","ECC","4","7","7","Ya na'innilaa' goh han ohan mi'id di hulbina, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EC4_8","022_4_8","ECC","4","8","8","an nan tagun umu'utun ya mi'id di imbaluyna, ya mi'id ah a'agina, mu tumamutamu an adi ahan mun'eblay an gunna udman nan inadangyana. Ti agguyna ahan ninomnom di hay pangidatanah nan intamutamuna, at mid hulbin hana an un nunligligat. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EC4_9","022_4_9","ECC","4","9","9","On'onayna nan duwa ya un nan oha ti nan duwa ya do'do\"ol di tamuanda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EC4_10","022_4_10","ECC","4","10","10","Ti gulat ta magah nan oha at wada nan ibbanan mamadang ay hiya, mu agogohgoh nan tagun un oh'ohha ti gulat ta magah at mi'id mamadang ay hiya! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EC4_11","022_4_11","ECC","4","11","11","Nan ahitungnin ya mundulpig nan duwan molo', at hindodolnatda, mu hay aton mah nan un ohan dumolnat? ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EC4_12","022_4_12","ECC","4","12","12","Ya wa ay goh di dumatong hi buhul ya mi'id di mapto' hi un abakon nan un ohan tagu, mu wada ay di pi'yibbana ya mid mapto' ya diday mangabak. Ya hiyah ne nan gunda alyon di, “Nan natullun nalulug an talin ya nalot hi mapogtang.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EC4_13","022_4_13","ECC","4","13","13","On'onayna nan nawotwot mu nanomnoman an unga ya un nan nala'ay mu agguy nanomnoman an ali an adina unudon nan mitugun ay hiya. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EC4_14","022_4_14","ECC","4","14","14","Ti ta\"on un unga ya nawotwot unu nalpuh baludan ya mabalin an mumpapto' hinan babluyna. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EC4_15","022_4_15","ECC","4","15","15","Ya tinnig'un amin nan aat di tataguh tun luta, ya ininnila' an waday ohah nan ungungan mamnoh hinan haad nen ali. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EC4_16","022_4_16","ECC","4","16","16","Ya manuh hopapna ti do'olday mangunud ya bumadang ay hiya, mu awni ta hay umangunuh at pihulonda. At mi'id di hulbina an un ay nan tuyup di pudpuduggona! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EC5_1","022_5_1","ECC","5","1","1","Emayaan tu'uh un tu'u humigup hinan Timplun Apo Dios, ya ihamad tu'un mundongol hinan mitudtudu ti hiyah ne ma\"ap'aphod hi aton ya un nan e'nong nan manangpah an adi pa\"immatun hinan aat di maphod ya nan nappuhi. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EC5_2","022_5_2","ECC","5","2","2","Ya nomnomon tu'uh mahhun nan hapiton tu'u ta adi un nonong ya imbaga tu'uy itulag tu'un Apo Dios. Ti na'abbagbagtuh Apo Dios an wad abuniyan, ya ditu'u ay ya un tu'u taguh tun luta. At adi tu'u logmon di hapiton tu'u. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EC5_3","022_5_3","ECC","5","3","3","Do'ol di enapon hi nun'appuhih un do'ol di nonomnomon, ya do'lom ay di hapitom ya iyal'allanan la'tot ya hinapitmuy nappuhi. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EC5_4","022_5_4","ECC","5","4","4","Ya wada ay di itulagyun Apo Dios ya punnaudonyun aton ti hi Apo Dios ya adina pohdon di munlayah, at mahapul an ipa'annungyun amin nan itulagyun Hiya. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EC5_5","022_5_5","ECC","5","5","5","On'onaynah un mi'id tuwaliy itulag ya un nan way itulag an adi mipa'annung. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EC5_6","022_5_6","ECC","5","6","6","At emayaan tu'u ta bo'on nan hapiton tu'uy dumalat hi pumbaholan tu'u ta adi tu'u ihautan nan padih nan intulag tu'u. Ya ta adi tu'u pabungton hi Apo Dios ta adina ubahon nan na'unglan tu'u. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EC5_7","022_5_7","ECC","5","7","7","Ya ta\"on un do'ol di enenap tu'u ya do'ol di inat tu'u unu hinapit tu'u ta ipattig tu'uy un tu'u nala'eng mu mid hulbin hana, at un at hi Apo Dios di e'gonan tu'u! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EC5_8","022_5_8","ECC","5","8","8","Adi ayu manoh'ah unyu tigon an aboholan nan gubilnu nan nun'awotwot, ya ibahhawday panumalyadan dida. Ti nan u'upihyal ya baliwan nan a'ap'apuda, ya nan a'ap'apuda ya baliwan goh nan nun'abagtun a'ap'apu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EC5_9","022_5_9","ECC","5","9","9","Mu an amin di tatagu ya mabalin an alanda nan bungan di inhabalda an ta\"on un hanan a'ali. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EC5_10","022_5_10","ECC","5","10","10","Nan ma\"amnaw hi pihhu ya un adi damdama mapogpog, ya nan umi'ikay an umadangyan ya adi goh duminong hinan alanan pihhu. At an amin hana ya mi'id di hulbina! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EC5_11","022_5_11","ECC","5","11","11","Ya gun'a ay umadangyan ya gun dumo'ol goh di mi'haggap. Mu mid lagbum ti un hay ninomnomnommu ya nan inadangyanmu! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EC5_12","022_5_12","ECC","5","12","12","Ya nan tagun nawotwot ya maphod di pangello'na, mu nan adangyan ya tumu'al an numomnonomnom hinan do'ol an inadangyana. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EC5_13","022_5_13","ECC","5","13","13","Ya wada goh di nappuhin ma'ma'at hitun lutan tinnig'u: Nan adadangyan ya unda itatalepon nan pihhuda ta way usalondah udum hi algaw hi un way ligatda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EC5_14","022_5_14","ECC","5","14","14","At hanan inadangyan ya ma'ubah an dumalat nan nappuhin ikumilduana, at mi'id ah ma'angang hi ipabanohnah nan imbabaluyna. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EC5_15","022_5_15","ECC","5","15","15","An amin di tatagu ya nangiw'iwadyadah din nitungawanda, at mangiw'iwadyada goh hi unda matoy an umat hidin nitungawanda, at mi'id ahan ita'indah nan intamutamuda an ta\"on ah itang ahan! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EC5_16","022_5_16","ECC","5","16","16","At immannung an nappuhiy aat di nitaguan ti mitungaw di tagu, mu mahapul an taynana goh tun luta! At hay lagbuna mah hinan timmamutamuana ti un ay nan tuyup di pudpuduggona? ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EC5_17","022_5_17","ECC","5","17","17","Ya henen nitaguan ya waday numanomnom, ya do'ol di punlungdayaan, ya waday dogoh ya pumbobohholan. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EC5_18","022_5_18","ECC","5","18","18","At hay ninomnom'u ya maphod hi un ditu'un tatagu ya un tu'uat mangamangan ya imminu'inum ta tamtaman tu'uy nanablayan tu'uh tun itang an nitaguan tu'uh tun luta ti hiyah ne indat Apo Dios. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EC5_19","022_5_19","ECC","5","19","19","Ya gulat ta idatan ditu'un Apo Dios hi inadangyan tu'u ya gina'u tu'u at mundenol tu'u, ya mun'an'anla tu'un mangusal hinan bino'la tu'u ti hiyah ne indat Apo Dios. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EC5_20","022_5_20","ECC","5","20","20","Ya dumalat nan nangidatan Apo Dios hinan umamlongan tu'u ya adi tu'u mahkay nomnomon nan aat di ahe'he'dod nan pi'taguan tu'u! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EC6_1","022_6_1","ECC","6","1","1","Wada goh han na'innilaa' an na\"appuhin ma'ma'at hinan tatagu: ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EC6_2","022_6_2","ECC","6","2","2","an wada han ohan tagu an manu ti indat Apo Dios di inadangyana ta an amin di ma'amnawan ya wan hiya, ya nundongol an tagu, mu hay oha ya nob'on an taguy umamlong an mangusal hinan inadangyana! At hay hulbin mah di inadangyan nen tagu? ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EC6_3","022_6_3","ECC","6","3","3","At ta\"on hi un waday hinggahut hi imbaluy nan ohan tagu, ya do'ol di tawon hi pi'taguana an engganah un ma'alla'ay, mu gulat ta adina odamon nan inadangyana ta mi'yam'amlong ya adi maphod di atondan mangilubu' ay hiya, at on'onayna nan naballun nitungaw ya un hiya! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EC6_4","022_6_4","ECC","6","4","4","Ti henen nitungaw an ung'ungnga ya mid hulbina ti matoy damdama, at milubu', ya ma'aliwan. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EC6_5","022_6_5","ECC","6","5","5","Ya ta\"on hi unna agguy tinnig di patal unu endam di aat di ataguan mu hiya ya malenggop ya un nan adangyan an tagu ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EC6_6","022_6_6","ECC","6","6","6","an ta\"on hi un duway libuy tawon hi ni'taguana, mu agguyna endam di inadangyana, ya natoy, at numpapaddung di ma'at hi an amin an tatagu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EC6_7","022_6_7","ECC","6","7","7","Hay tagu ya tumamutamu ta way pangngalanah onona, mu ag'aga damdamaan mahinaangan. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EC6_8","022_6_8","ECC","6","8","8","Hay neyon'onaynaan nan nanomnoman ya un nan manangpah? Ya mid lomo' nan nawotwot an tagu an ta\"on unna inilay ato'atonah ni'taguana! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EC6_9","022_6_9","ECC","6","9","9","Hay maphod ya mundenol tu'uh nan wan ditu'u, ya adi tu'u gamgamon nan adi tu'u abalinan! Ti hana ya mi'id di hulbina an un ay nan tuyup di pudpuduggon tu'u! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EC6_10","022_6_10","ECC","6","10","10","An amin di nalmu ya ta\"on un nan ma'ma'at ya hi Apo Dios di ad nomnom, at hiyanan mid abalinan tu'un mi'hongngel ay Hiya. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EC6_11","022_6_11","ECC","6","11","11","Ti ta\"on un tagan di hapihapit mu un at goh hay adi pi'yunnudan, at mi'id di ibadangnan ditu'u. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EC6_12","022_6_12","ECC","6","12","12","At nan nitaguan tu'uh tun luta ya nahnot an paddungnay mid hulbina an un umat hi ngau an un na'amtang ya na'ubah. Ya undan way nanginnilah maphod hi ma'at hi hinohhan ditu'uh alpahan di atayan tu'u? ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EC7_1","022_7_1","ECC","7","1","1","Mu nan maphod an pangat ya na'ahhamad ya un nan nanginan bangbanglu, ya nan algaw an atayan ya nahamhamad ya un nan algaw an nitungawan. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EC7_2","022_7_2","ECC","7","2","2","Onaynah un nan abung an wadan di natoy di ayan ya un nan abung an do'ol di nidadaan hi ma'an ti nomnomnomon tu'u an nan matagu ya matoy damdama! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EC7_3","022_7_3","ECC","7","3","3","On'onaynay lumungdayaan ti waday pumhodan ya un nan umaba'abatlan ti ta\"on hi un way lumungdayaan mu waday pumhodan. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EC7_4","022_7_4","ECC","7","4","4","Nan nanomnoman an tagu ya nonomnomonay aat di atoy, mu nan manangpah an tagu ya hay umamlonganay nonomnomona. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EC7_5","022_7_5","ECC","7","5","5","On'onaynah un tu'u donglon di paningal nan nanomnoman an tagun ditu'u ya un nan pangipahiyaan nan manangpah ay ditu'u. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EC7_6","022_7_6","ECC","7","6","6","Nan abatol nan mumpanangpah ya ay budi' di apuy, at mi'id di hulbina. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EC7_7","022_7_7","ECC","7","7","7","Nan nanomnoman an tagun umam'am ya nipaddung hinan manangpah an tagu, ya nan mili\"ud an lagbu ya hiyay pumuhiana. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EC7_8","022_7_8","ECC","7","8","8","On'onaynah nan pangelpahan hinan way ma'at ya un nan pangete\"an, ya on'onayna nan madpol ya un nan mumpahiya. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EC7_9","022_7_9","ECC","7","9","9","Madpol tu'u ta adi tu'u mabanbannungot ti hay wagwadah nomnom nan manangpah ya bungot. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EC7_10","022_7_10","ECC","7","10","10","Adi tu'u alyon di, “Anaad ta hidin penghana ya on'onaynay na'na'at ya un ad ugwan?” Ti nakudang di nomnom nan mangalih umat hina! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EC7_11","022_7_11","ECC","7","11","11","Nan nanomnoman an tagu ya ay ihunay nidatan hi banoh, at on'onayna hiya ya un nan udumna. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EC7_12","022_7_12","ECC","7","12","12","Nan ananomnoman ya do'ol di ibadangna an umat hi pihhu, mu hay inyap'aphod di ananomnoman ya papuutana ta badanganay nitaguan nen tagu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EC7_13","022_7_13","ECC","7","13","13","Ya adya nomnomon tu'uy aat di inat Apo Dios, at undan waday abalinan tu'un mangandong hinan pinikuna? ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EC7_14","022_7_14","ECC","7","14","14","Ya wa ay ta mi'id al'alih nitaguan ya waday amlong, mu wa ay ta dumatong di ligat ya nomnomon tu'u an hi Apo Dios di nangiyabulut ay dane. At mi'id ah taguh nanginnilah nan aat di mehnod hi ma'ma'at. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EC7_15","022_7_15","ECC","7","15","15","Hiyatuy tinnig'un ten paddungnay mi'id hulbinan nitagua' an numanomnoma' ti anaad ta nan maphod di pangatnan tatagu ya ungadaan natoyda, mu hanan adi maphod di pangatda ya ma'alla'ayda ya unda matoy? ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EC7_16","022_7_16","ECC","7","16","16","Adi gahin un ihamhamad di pangat tu'u ya ananomnoman tu'uh pangipattigan tu'uh aat tu'u, at anaad ta paligaton tu'uy odol tu'u? ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EC7_17","022_7_17","ECC","7","17","17","Mu pohdonyu ay an ag'agan ma'agag ya agayu ta iyal'allayun pumuhi ya lumayalayah. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EC7_18","022_7_18","ECC","7","18","18","Mu onaynah un ano'nongon di aton ti nan tagun mangulug ay Apo Dios ya waday maphod hi pumbalinan an amin di atona an umat hinan kiluan an mahapul mumpaddung ta adi do'do\"ol di oha ya un nan oha. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EC7_19","022_7_19","ECC","7","19","19","Nan nanomnoman an tagu ya nidugdugah di abalinana ya un nan himpulun a'ap'apuh nan babluy. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EC7_20","022_7_20","ECC","7","20","20","Ya mi'id ah ohah taguh tun luta an hay maphod di gunna aton an adi ahan mumbahbahol. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EC7_21","022_7_21","ECC","7","21","21","Ya adi tu'u dumongodongol hinan hapihapiton nan tatagu ti la'tot ya waday nappuhih donglon tu'uh inulgud nan tagala tu'u. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EC7_22","022_7_22","ECC","7","22","22","Ti nomnomon tu'u an ta\"on un ditu'u ya waday gun tu'u namadngolan hinan udum an tatagu! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EC7_23","022_7_23","ECC","7","23","23","Ya hinamad'un inat an amin nan inali' ti hay inila' ya luma'enga'. Mu unat goh impadah'u ya adi' abalinan! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EC7_24","022_7_24","ECC","7","24","24","Hay aat nin di la'eng? Ti ta\"on un nan nanomnoman an tagu ya mi'id abalinanan manginnilah aatna! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EC7_25","022_7_25","ECC","7","25","25","At nimmomnonomnoma' ya himmanhahanhana' ta innilao' di nahamad hi aat nan la'eng ya nan ma'ma'at, ya ta innilao' goh di anaad ta nappuhiy ato'aton nan manangpah ya nan munlayah. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EC7_26","022_7_26","ECC","7","26","26","Ti wada han umagay'ay an babai an nan pamhodna ya nidugdugah ya un nan atoy, ya nan umat hinan babai ya umat hi bitun a'naan. Ya nan ta'laynan iyawalna ya ay bangkeleng an odnan da'a, mu adina abalinan an odnan nan lala'in umipa'amlong hinan Dios. Nan nabaholan an lala'iy ag'agan ma'na. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EC7_27","022_7_27","ECC","7","27","27","Mu ha\"in an Manudtudu ya gun na'udma'udman di inadal'u, ya manoh'aa' hi nanginnilaa' ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EC7_28","022_7_28","ECC","7","28","28","an ta\"on un hinlibun linala'i ya un ohay maphod di aatna, mu mi'id hinan binabai. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EC7_29","022_7_29","ECC","7","29","29","Ya umat hituy aat di ininnila' an ditu'un tatagu ya limmun Apo Dios an ma\"aphod di aat tu'u. Mu nihimung an ditu'uy nangulat an nunnomnom hinan numbino'ob'on an nappuhin ma'ma'at. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EC8_1","022_8_1","ECC","8","1","1","Hay pangimmatunan hinan nanomnoman an tagun do'ol di inilanah nan malgom ya nan tigaw di angahna. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EC8_2","022_8_2","ECC","8","2","2","Ya ten alyo' hi unudon tu'uy ibagan nan ali ti hiyah ne din intulag tu'un Apo Dios. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EC8_3","022_8_3","ECC","8","3","3","Adi tu'u ngohoyon nan ali, ya adi tu'u bo'bo\"on hinan alyona ti abalinanan aton di pohdonah aton ay ditu'u. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EC8_4","022_8_4","ECC","8","4","4","Ti nan hapiton nan ali ya mid mama'pa\"iw, at mid ah mun'ad'adih nan alyona. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EC8_5","022_8_5","ECC","8","5","5","Nan mangunud hinan hapitona ya mi'id nappuhih ma'at ay hiya, at nan nanomnoman ya inilanay at'atona. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EC8_6","022_8_6","ECC","8","6","6","Mu ta\"on hi un tu'u inilay nepto' hi pangatan ya wada damdamay punligatan tu'u. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EC8_7","022_8_7","ECC","8","7","7","Mi'id ah nanginnilan ditu'uh ma'ma'at hi udum di algaw, ya mi'id goh di mangipa'innilan ditu'u. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EC8_8","022_8_8","ECC","8","8","8","Ya mi'id ahan ah way abalinanan mangiyadih atayan an umat goh hinan tuyup an adi mipadinong. Ya nan gubat ya mid ah miyabulut hinan tindalun makak an umat hinan nappuhin pangat an adina abalinan an baliwan nan tagun mangamangat. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EC8_9","022_8_9","ECC","8","9","9","Ya an amin hatu ya tinnig'uh din nangihamhamada' hinan na'na'at hitun luta ti nan udum an tatagu ya abalinandan mangipaligligat hinan ibbadan na'ampan tatagu, mu mi'ligatda goh damdama. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EC8_10","022_8_10","ECC","8","10","10","Ya tinnig'u goh an nilubu' din nanganangat hi nappuhi an din nuntamuh nan me'gonan an lugal. Ya inyamlong din tatagu didah nan babluy ti inaliwanda din ina'inatdan nun'appuhi. At anaad nin ta waday umat hina? ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EC8_11","022_8_11","ECC","8","11","11","Ya tagan nan tatagun mangat hinan nappuhi ti adi himbumaggay pummoltaan Apo Dios ay dida. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EC8_12","022_8_12","ECC","8","12","12","Mu ta\"on un hinggahut di gun pumbaholan nan tatagu ya adu\"oy damdamay pi'taguanda, at hay inila' ya iyal'allanah nan mange'gon ay Apo Dios an ma\"aphod di ma'at ay dida. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EC8_13","022_8_13","ECC","8","13","13","Mu adi ahan pumhod di nitaguan nan gun mangat hi nappuhi ti do'ol ay diday umat hinan ngau an ag'agadan matoy ti adida e'gonan hi Apo Dios. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EC8_14","022_8_14","ECC","8","14","14","Ya waday udum an ma'ma'at hitun luta an mi'id poto'na ti hin'umu'uddum ya nan nahamad di aatda ya diday manoltap hinan holtapon nan nun'abaholan, ta nan nun'abaholan di idatan nan midat hinan tatagun nahamad di pangatda. At hiyanan mi'id di poto'na! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EC8_15","022_8_15","ECC","8","15","15","Hay maphod nongkay hi aton tu'u ya mangan ya uminum tu'u ta iyamlong tu'uy puntamuan tu'u eten nitaguan tu'un indat Apo Dios! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EC8_16","022_8_16","ECC","8","16","16","Ya unat goh impadah'uy abalina' an manginnilah aat di ananomnoman ta innilao' an amin nan ma'ma'at hitun luta ya hay ininnila' ya ta\"on hi un tu'u ilablabi ya iyal'algaw an numomnonomnom ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EC8_17","022_8_17","ECC","8","17","17","mu mi'id damdamay abalinan tu'un manginnilah nan ina'inat Apo Dios hitun luta. Ti ta\"on hi un tu'u goh ipadah di abalinan tu'un mangadal mu adi tu'u damdama pa\"innila. Ya ta\"on un nan tatagun nun'ala'eng an mangalih unda inila mu mi'id ayay inilada. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EC9_1","022_9_1","ECC","9","1","1","Inhamhamad'un ninomnonomnom di aat hatun amin an na'na'at, ya ininnila' an ta\"on un nan nahamad di aatnan tagu ya nanomnoman, ya mi'id di iniladah ma'ma'at ay dida ti un anggay hi Apo Dios hi nanginnila. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EC9_2","022_9_2","ECC","9","2","2","Ti umat hina an, an amin di tagu an nahamad ya nan nappuhiy aatda, ya nan maphod ya nan nibahhaw di pangatda, ya nan tagun alyon di Uldin hi maleneh ya nan mibilang hi adi maleneh, ya nan mun'onong ya nan adi mun'onong ay Apo Dios ya numpapaddungda an agguyda inilay ma'at ay dida an ta\"on un nan nun'abaholan ya nan agguy, ya nan munhapata ya nan adi. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EC9_3","022_9_3","ECC","9","3","3","Hiyah te nappuhih aat an amin di ma'ma'at hitun lutan napapaddung di ma'at ti nan tatagu ya nan nun'appuhiy nomnomnomondah tun ataguda an hay laylaydon di odolday ato'atonda, mu hay umangunuh ya mun'atoyda damdama. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EC9_4","022_9_4","ECC","9","4","4","Mu ad ugwan an atagu tu'u ya waday hahalimidon tu'u, at hiyanan on'onaynay matagu ya un nan natoy an umat hi a'on'onaynaan di matagun ahu ya un nan natoy an layon! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EC9_5","022_9_5","ECC","9","5","5","Nan mun'atagu ya inilada an matoydah udum di algaw, mu nan nun'atoy ya mi'id ah inilada. Ya mi'id goh di maphod hi ma'at ay dida, at la'tot ya na'aliwanda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EC9_6","022_9_6","ECC","9","6","6","At nan pamhodda, ya nan amabungotda, ya nan apalda ya mi'yubah ay dida, at adida me'yat hinan malgom an ma'ma'at hitun luta. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EC9_7","022_9_7","ECC","9","7","7","At hay pohdon Apo Dios nongkay hi aton tu'uh tun luta ya umamlong tu'un mangan ya uminum, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EC9_8","022_9_8","ECC","9","8","8","at munlubung tu'uh maphod, ya munhugud tu'u. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EC9_9","022_9_9","ECC","9","9","9","Ya mun'am'amlong tu'un middum hinan ahawan pohpohdon tu'u ya anggay eten nahnot an naligat an nitaguan tu'u ti hiyah ne lagbu tu'un tumamutamu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EC9_10","022_9_10","ECC","9","10","10","Ya an amin nan abalinan tu'un aton ya ilulud tu'un mangat ti awni ta matoy tu'u at adi tu'u muntamu, ya adi tu'u numanomnom, ya mid hulbin di la'eng ya ananomnoman tu'u! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EC9_11","022_9_11","ECC","9","11","11","Ya wada goh di udumnah na'innilaa' an ma'ma'at hitun luta ti nan mungwilit an tumagtag ya bo'on dida ya anggay di gun mangabak, ya nan mun'abi'ah ya bo'on dida ya anggay di gun mangabak hinan way gubat. Ya nan nun'anomnoman ya bo'on dida ya anggay di waday tanudna, ya adi an amin nan nanomnoman ya umadangyan. Ya nan way adalna ya bo'on dida ya anggay di gun munhaad hinan nabagtun haad ti waday gutud hi a'atan di nappuhi ya maphod hi an amin hinan tatagu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EC9_12","022_9_12","ECC","9","12","12","Mi'id ah ohah nanginnilah un way ma'at ay hiya an umat hinan ekan an ma'nah nan hidu', unu umat hinan hamutin ma'nah nan hulu, ya umat goh hinan tagun un himbumaggay ma'at hi nappuhin hiya. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EC9_13","022_9_13","ECC","9","13","13","Ya wada goh di nat'on an tinnig'un maphod hi pangipaddungan hi umatan nan anomnoman hitun luta ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EC9_14","022_9_14","ECC","9","14","14","ti wada han ohan babluy an nahnotday nunhitun lini'ub nan tindalun nan ohan alin nidugah di abalinana, at nun'ammadah dalanonda ta hogponda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EC9_15","022_9_15","ECC","9","15","15","Mu agguyda inila an heden babluy ya wah di han tagun nawotwot, mu nanomnoman. Ya hiyay nunnomnom hi inatdan nangibaliw eden babluy. Mu unat goh nalpah heden na'at ya inaliwanda hiya. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EC9_16","022_9_16","ECC","9","16","16","At inali' di, “On'onayna nan ananomnoman ya un nan amabi'ah!” Mu gulat ta nan nawotwot di nanomnoman ya adida e'gonan di hapitona! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EC9_17","022_9_17","ECC","9","17","17","Mu on'onaynah un nan tagun nanomnoman an ma'ulay di panapitnay unudon ya un nan tagun nappuhiy pumpapto'nan un hay tumu'utu'u'. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EC9_18","022_9_18","ECC","9","18","18","On'onaynay ananomnoman ya un nan almas di mi'gubat ti ta\"on un ohay bahol ya abalinanan pa\"ion nan do'ol an amaphod. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EC10_1","022_10_1","ECC","10","1","1","Ya umat goh hinan un itang an ibahhawan an bahibahona nan ananomnoman ya nan a'e'gonan an umat hinan natoy an lalog an pa'agubonay nabanglun lana. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EC10_2","022_10_2","ECC","10","2","2","Nan tagun nanomnoman ya hay ma\"aphod di nomnomonah atona, mu nun'appuhiy nomnomon nan manangpah hi atona. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EC10_3","022_10_3","ECC","10","3","3","Ma'immatunan di aat nan manangpah ti mattig hinan panaldalanay aid di nomnomna. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EC10_4","022_10_4","ECC","10","4","4","Ya gulat ta bumungot nan ap'apuyun da'yu ya adi ayu bum'on ya nun'aan ayuh nan tamuyu ti awniat aliwana nan nibahhawanyu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EC10_5","022_10_5","ECC","10","5","5","Ya wada goh han nibahhaw an tinnig'u an gun aton nan a'alih tun luta ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EC10_6","022_10_6","ECC","10","6","6","ti nan manangpah ya diday midatan hinan nabagtun haad, ya nan adadangyan di midatan hi na'ampan haad. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EC10_7","022_10_7","ECC","10","7","7","Ya tinnig'u goh an nan tatagalay nuntakay hinan kabayu, ya wan un dinalan nan a'ap'apu an ayda tatagala. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EC10_8","022_10_8","ECC","10","8","8","Ya nan munluhu' hinan bitu ya mid mapto' ya hiyay mabitu, ya nan mama\"ih nan allup ta way atonan humigup ya mid mapto' ya alaton nan ulog. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EC10_9","022_10_9","ECC","10","9","9","Ya nan tagun munho'tab hi batu ya hiyaat nin goh di magat'unan, ya nan mangiha ya mid mapto' ya hiyay mahugatan hinan giniha. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EC10_10","022_10_10","ECC","10","10","10","Ya wa ay ta ngilu nan wahay at mahapul an pa\"olton an mangigeto' ta gumiha, mu nan nanomnoman ya haitona ya unna usalon. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EC10_11","022_10_11","ECC","10","11","11","Mi'id di hulbin nan mun'amuh nan ulog hi un nahhun an na'alat! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EC10_12","022_10_12","ECC","10","12","12","Nan tugun di nanomnoman ya hiyay dumalat hi a'e'gonana, mu nan panapit nan manangpah ya hiyay mama\"in hiya. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EC10_13","022_10_13","ECC","10","13","13","Ti wa ay ta humapit ya mid upid di hapihapitona ta la'tot ya immipab'on. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EC10_14","022_10_14","ECC","10","14","14","Ya un nonongan himmapihapit an paddungnay inilanan amin di ma'at hi udum di algaw. Mu undan way taguh nanginnilah ma'ma'at hi udum di algaw? ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EC10_15","022_10_15","ECC","10","15","15","Ya higanan nan manangpah an muntamu, ya ta\"on un nan umanamutana ya agguyna inilay owona! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EC10_16","022_10_16","ECC","10","16","16","At hiyanan gulat ta hiyay mun'ap'apuh nan babluy at mahmo' nan tataguh di ti un iyalgaw nan nun'abagtun u'upihyalna an mangamangan ya mangin'inum. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EC10_17","022_10_17","ECC","10","17","17","Mu mipadenol nan tataguh un nan mumpapto' ay dida ya nan lala'in imbaluy di nahamad di nitaguana, ya inilan nan u'upihyalnay gutud di angananda ta way i'ilogda, ya adida mumbutong. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EC10_18","022_10_18","ECC","10","18","18","Wa ay ta higanan tu'un muntamu at la'tot ya muntudu, at matu\"in nan abung tu'u. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EC10_19","022_10_19","ECC","10","19","19","Nan behta ya nan bayah ya hiyanay umamlongan di tagu, ya wada ay di pihhu ya mawadan amin hana. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EC10_20","022_10_20","ECC","10","20","20","Hay oha goh ya ta\"on un hi nomnom unu hinan kuwaltu tu'u ya adi tu'u pihulon nan ali ya nan adangyan ti mid mapto' ya waday manginnilah umuy mangibaag hinan ninomnom tu'u an paddungnay donglon nan hamuti ta hiyay umuy mangibaag hinan tatagu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EC11_1","022_11_1","ECC","11","1","1","Maphod un tu'u ma'an'aniddat, at do'do\"ol di mumbangngad ay ditu'uh udum di algaw. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EC11_2","022_11_2","ECC","11","2","2","Ya hay maphod goh ya do'do'lon tu'uy idatan tu'u ti agguy tu'u inilah un udum di algaw ya ditu'u goh di munhapul. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EC11_3","022_11_3","ECC","11","3","3","Wa ay ta hemmelong nan bunut at umudan, ya wa ay ta matu\"in nan ayiw hi appit hi agwan unu hi appit hi iggid hi un hagangon di buhu'an di algaw ya hidiy punnonngana. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EC11_4","022_11_4","ECC","11","4","4","Wa ay ta un e'ehhod hinan maphod an gutud di punhabalan ya mi'id di pi'habal unu pi'yebto'. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EC11_5","022_11_5","ECC","11","5","5","Na'alligat hi ma'innila nan inat Apo Dios an nunlumun amin ti mi'id di nanginnilah nan owon di hodohda, ya hay aton di tagun umong'ongngol hi putun inana. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EC11_6","022_11_6","ECC","11","6","6","Ya muntanom tu'uh nan helhelong ta engganah mahdom ti agguy tu'u inilah un ngadan di humangaw ya adi. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EC11_7","022_11_7","ECC","11","7","7","Ma\"ap'aphod ahan hi un tu'u mi'yam'amlong eten amatagu tu'u ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EC11_8","022_11_8","ECC","11","8","8","ti tun nitaguan tu'u ya waday matubayan ya waday nahnot, at hiyanan hay maphod ya un tu'uat umamlong hi binigat. Mu nomnomnomon tu'u goh an du'du\"oy di pi'taguan hi alpahan di atayan tu'u. Mu undan way nanginnilah aatna? ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EC11_9","022_11_9","ECC","11","9","9","Da'yun ungunga ya umamlong ayud ugwan an a'ungayu, ya atonyun amin nan pohpohdonyu ya nan amnawan di matayu ta way atonyun umamlong. Mu nomnomonyu ti an amin nan atonyu ya hiyay ihumalyan Apo Dios ay da'yu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EC11_10","022_11_10","ECC","11","10","10","At ipogpogyu nan nappuhin ugaliyu ya nan nappuhin impa'enghayu ta ad ugwan at ni' an a'ungungayu an mun'abi'ah ayu ya hay maphod di atonyu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EC12_1","022_12_1","ECC","12","1","1","Ya nomnomonyu nan nunlumun da'yud ugwan an a'ungayu ta Hiyay dayawonyu ya un madatngan di algaw ya tawon an hay nun'appuhiy ma'at, at alyonyuy, “Mi'id ah amlong'un dane!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EC12_2","022_12_2","ECC","12","2","2","At atonyu hana ti awni ta hay ala'ayanyu at ma'unabbaan di matayu an ay mumbubunut di pannigyu, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EC12_3","022_12_3","ECC","12","3","3","ya wumogwog ayu, ya mun'oyad di hu'iyu, ya mun'apengawan ayu, at adi gumag'al, ya ma'unabbaan nongkay di matayu, at adi mittig, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EC12_4","022_12_4","ECC","12","4","4","ya matob di ingayu, at adiyu donglon di malgom hi humelhel, ya nan emog di mumbayu, ya nan alin di hamuti an ta\"on hi un ayu bumabangon hinan tumalanu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EC12_5","022_12_5","ECC","12","5","5","Ya matmata'ot ayuh nan way atata'nang an mati'id an ta\"on un hinan way atata'ot an dalan, ya ma'ubanan ayu, at mi'id mahkay din amnawyu. At hiyay gutud di umanamutanyuh ihinanyuh munnononnong, at waday umebel hi atayanyu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EC12_6","022_12_6","ECC","12","6","6","At nomnomonyu ahan nan nunlumun da'yu ya un magtud di atayanyu an umat hinan mapogtang an silver an kanhel, unu maphal an balitu' an duyu, unu pangittuwan hi danum. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EC12_7","022_12_7","ECC","12","7","7","Ti nan odolyu ya mumbangngad hinan hupu' an nalpuwana, ya nan lennawayu ya mumbangngad ay Apo Dios an nangidat. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EC12_8","022_12_8","ECC","12","8","8","At umat hinan amin di ma'ma'at hitun luta an un hiyahiya an alyo' an Manudtudu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EC12_9","022_12_9","ECC","12","9","9","Ha\"in an Manudtudu ya immannung an nala'enga', ya do'ol di intudtudu'. Ti inhamhamad'un immada'adal ya nunnomnom hi ibalinan di inadal'u, at do'ol di impanuh'uh nitudtudu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EC12_10","022_12_10","ECC","12","10","10","Ya pinili' di umal'alu' an hapit ta hidin nuntud'a' ya nan makulug ahan di imbaag'u. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EC12_11","022_12_11","ECC","12","11","11","Ya nan hapit nan nun'anomnoman ya umat hinan natulidan an hul'ud an usalon nan mumpahtul, ya nan hapitonda ya umat hinan lanha an nipata'. Ya hiyanay indat Apo Dios an nan Mumpahtul. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EC12_12","022_12_12","ECC","12","12","12","At adiyu aliwan an ungunga tun inali'ali' ti gun dumo'ol di mitudo' hi aat di tugun, mu inila' ya humiga ayun umada'adal ay dane. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EC12_13","022_12_13","ECC","12","13","13","Ya hay aptan an amin ay daten dengngol tu'u ya mahapul an hi Apo Dios di e'gonan tu'u, ya unudon tu'u nan Tuguna ti hiyah ne tuwali aton di tagu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EC12_14","022_12_14","ECC","12","14","14","Ti an amin di gun tu'u ato'aton ya hiyay ihumalyan Apo Dios ay ditu'u an ta\"on un nan agguy na'innilan maphod unu nappuhin inat tu'u.");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("SS1_1","023_1_1","SNG","1","1","1","Hiyah te nan ma\"aphod ahan an kantan intudo' nan Alin hi Solomon. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("SS1_2","023_1_2","SNG","1","2","2","“Ungngu'ungnguona' ay he\"a ti nan pamhodmu ya nidugah an munlameeh ya un nan bayah. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("SS1_3","023_1_3","SNG","1","3","3","Ya na'abbanglu ahan di hunghungmu, ya mabugwa ay di ngadanmu ya umat hinan hunghung di nihiit an bangbanglu. At hiyaat un an amin nan babalahang ya pa'appohpohdon da'a! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("SS1_4","023_1_4","SNG","1","4","4","At itnuda' ay he\"a ta padutu'antan lumayaw. At initnuda' hinan pa'appohpohdo' hinan kuwaltuna.” Hay Ingkantan nan Liligwan nan Lala'i: “Umipa'amlong'a ay da'mi ti onayna nan pamhodmuh nan engham ya un nan amaphod di bayah!” Hay Ingkantan nan Babai: “Immannung an ma\"aphod hi un nan babalahang ya ipa'amlong da'a an lala'i! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("SS1_5","023_1_5","SNG","1","5","5","Mu da'yun binabaid Jerusalem ya ma\"apgohana' an ta\"on hi unna' mangmangitit an umat hinan tuldan nan holag Kedar, mu ma\"apgohana' nongkay an umat hinan kolol di ma\"aphod an kultinan di abung Solomon. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("SS1_6","023_1_6","SNG","1","6","6","At adia' toto'lon an dumalat nan amangmangitit'u ti unna' impangitit hinan potang ti nan a'agi' an linala'i ya abohlana', at nuntamuona' hinan nitamman di greyp. At hiyanan ninganuy tun odol'u. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("SS1_7","023_1_7","SNG","1","7","7","He\"an engha' ya ibaagmu ni' ay ha\"in di wadan nan pangipahtulam hi kalnilum, ya hay wadan di pangihi'ugam hi pun'eblayandah nan tongan di algaw, ya ibaagmu ni' di wadam ti adi' pohdon an alyonday unna' putah nan pangana'anapa' ay he\"ah nan wadan di i'ibbam an mumpumpahtul.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("SS1_8","023_1_8","SNG","1","8","8","“Gulat ta mi'id di inilam hinan lugal an he\"an ma\"apgohan an babai ya unudom nan do'ol an gatin nan kalnilu ta hidiy pangipahtulam hinan gandengmuh nan neheggon hi allung an iliduman nan mumpumpahtul. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("SS1_9","023_1_9","SNG","1","9","9","He\"an engha', umat'ah nan ma\"aphod an obay an kabayun manguyud hinan kalesan nan alid Egypt, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("SS1_10","023_1_10","SNG","1","10","10","ti nan angahmu ya ma\"aphod di tigawna an medeggop nan hingatmu, ya ma\"aphod di tigaw nan bagangmu an nabuungan hinan nanginan buung! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("SS1_11","023_1_11","SNG","1","11","11","At ipiyamma' di balitu' hi hingatmu an ma'al'altian hi silver.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("SS1_12","023_1_12","SNG","1","12","12","“Hidin ali'li'uham an ali' ya hinunghungmu nan bangbanglu'. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("SS1_13","023_1_13","SNG","1","13","13","Ya umat goh hina ay he\"a an umat'ah myrrh an maphod di hunghungna an nibi'lug hinan imbuung'u. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("SS1_14","023_1_14","SNG","1","14","14","Ya mipaddung'a goh an engha' hinan nalammung an habhabung an maphod di hunghungna an numpangahaw hinan nitamman di greyp ad En Gedi.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("SS1_15","023_1_15","SNG","1","15","15","“Ma\"apgohan'a ahan an engha', ya ma'amnawan'a ahan an inyal'allanah nan matam!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("SS1_16","023_1_16","SNG","1","16","16","“Ma\"aphod goh di alala'im an he\"an engha', ya umipa'amnaw'a ahan. Ya nan muymuyammi ahan an holo' di olo'antah udum di algaw!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("SS1_17","023_1_17","SNG","1","17","17","“Nan cedar an ayiw di oleng nan abungta, ya nan bolbol di anahalna.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("SS2_1","023_2_1","SNG","2","1","1","“Umata' atog hinan habhabung ad Sharon, ya nan ha'ha'lung an wah nan nundotal hinan numbattanan di dudunduntug.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("SS2_2","023_2_2","SNG","2","2","2","“Umat'a hinan ha'ha'lung an engha', ya nan udum an binabai ya umatdah nan hubit.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("SS2_3","023_2_3","SNG","2","3","3","“He\"an engha' ya ma'amnawan'a ahan ya un nan alinalinala'i, ya umat'ah nan mansanas hinan inalahan an pa'appohpohdo' an milidum hinan puuna, ya munlameeh di panamtam'uh nan bungana. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("SS2_4","023_2_4","SNG","2","4","4","Ya initnuda' hinan way panganan hidih abungmu, at impattigmu nan nidugah an pamhodmun ha\"in. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("SS2_5","023_2_5","SNG","2","5","5","Ya inali' ay he\"a ta panganona' hi raysin, ya nan bungan di mansanas an ma\"allameeh ta mumbangngad din bi'ah'u ti limmungtuya' an dumalat di pamhod. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("SS2_6","023_2_6","SNG","2","6","6","Ya impipunganmuy iggid an ngamaymuh ulu', ya inyawalmu nan agwan an ngamaymun ha\"in. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("SS2_7","023_2_7","SNG","2","7","7","At itulagyun binabaih tud Jerusalem an adiyu bahibahon nan numpohhodanmih enggana.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("SS2_8","023_2_8","SNG","2","8","8","“Anakkayah an na'uy nan engha' an paddungnay unna pun'akyang nan aduntuduntug, ya punlattu' nan buludna! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("SS2_9","023_2_9","SNG","2","9","9","Nan engha' ya mabi'ah ya ma\"aphod di tigawna an umat hinan ulhan timmata'dog an mangihihiddip ay ha\"in hinan way tawa. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("SS2_10","023_2_10","SNG","2","10","10","Ya inalin nan engha' ay ha\"in di, Umali'an engha' an ma\"apgohan ta mitnud'an ha\"in! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("SS2_11","023_2_11","SNG","2","11","11","Ti nalpah di lawang, at mi'id mahkay di lomlom, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("SS2_12","023_2_12","SNG","2","12","12","at humangawda mahkay nan holo', ya hiya goh di gutud hi kumantaan nan do'ol an hamuti, at madngol hinan abablubabluy. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("SS2_13","023_2_13","SNG","2","13","13","Ya mun'alum nan bungan di fig ya mumpunhabungda nan greyp, at ma'ahhunghung. At umali'aat an ma\"apgohan an engha' ta mitnud'an ha\"in!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("SS2_14","023_2_14","SNG","2","14","14","“He\"an engha' ya umat'ah kalapati an nipo\"oy hi onga' hinan mabinatu. At ipattigmu ni' di angahmun ha\"in, ya pohdo' goh an donglon nan hapitmu ti nan panapitmu ya ma'ulay, ya nan angahmu ya ma'amnawan. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("SS2_15","023_2_15","SNG","2","15","15","Ta pundopapta nan ma'alih foxes an ta\"on un nan i\"itang an mama\"ih nan greyp hinan galden ti mumpunhabungdan amin.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("SS2_16","023_2_16","SNG","2","16","16","“Pa'appohpohdo' nan engha', ya pa'appohpohdona' goh. At te nongkay an nidugah di amlongnan mangngal hitun paddungnay ha'ha'lung an wan ha\"in ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("SS2_17","023_2_17","SNG","2","17","17","ta engganah un mawa'ah. At umanamut'a an engha', mu mahapul an padutu'am an umat hinan panguy di ulhan wah nan dudunduntug. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("SS3_1","023_3_1","SNG","3","1","1","Amahdomahdom hinan olo'a' ya popohdo' an wada nan engha', ya hapuhapulo', mu mi'id hiya. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("SS3_2","023_3_2","SNG","3","2","2","At la'tot ya bimmangona' ta umuy'u le'don nan babluy ta anapo' hiyah nan akalakalata ya hinan plasan a'am'amungan di tatagu. At inana'anap'u nan engha', mu mi'id an agguy'u inah'upan. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("SS3_3","023_3_3","SNG","3","3","3","Ya heden punle'le'dan nan linala'in guwalyah nan babluy ya inah'upana', ya inali' ay diday, Waday tinnigyuh nan engha'? ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("SS3_4","023_3_4","SNG","3","4","4","Ya unat goh wan linauha' dida ya inah'upa' din engha', ya len'om'u, ya ginogota' an agguy'u impogpogonan ta engganay un'u inyanamut hi abungmi ta mun'ahawa ami. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("SS3_5","023_3_5","SNG","3","5","5","At itulagyun da'yun binabaih tud Jerusalem an adiyu bahibahon nan numpohhodanmih enggana!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("SS3_6","023_3_6","SNG","3","6","6","“Ngadan de han bimmuhu' an nalpuh nan mapulun an umat hinan natupug an ahu', ya ma\"aphod di hunghungnan umat hi hunghung di myrrh, ya incense, ya nan udum an numbino'ob'on di hunghungnan ila'un nan mungkumildu? ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("SS3_7","023_3_7","SNG","3","7","7","Tigonyu an na'uy hi Solomon an inyattangda an nihadag hinan umbunana! Ya nitnud nan nanom an mun'abi'ah an tindalu an napto' hinan holag Israel ta mungguwalyan hiya. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("SS3_8","023_3_8","SNG","3","8","8","Ya an aminda ya impa'enghadan mi'gubat ya numpunhanggapda ta midadaandah un way mangubat ay didah nan mahdom. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("SS3_9","023_3_9","SNG","3","9","9","Hi Solomon di nangipipaphod hidin niyattang an inumbunanan hay impiyammana ya nan ayiw an nalpud Lebanon, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("SS3_10","023_3_10","SNG","3","10","10","ya na'amyudan hi silver nan tu'udna, ya na'allungan hinan lo'ob an naboldaan hi balitu', ya hay ap'apna ya nan munggudlan lo'ob an inal'altian nan binabaid Jerusalem. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("SS3_11","023_3_11","SNG","3","11","11","Da'yun binabaid Jerusalem, umali ayu ta tigonyu nan Alin hi Solomon an na'uklupan hidin uklupnah din nungkasalana an din impiyuklup inana ay hiyah din gutud di algaw hi nun'am'amlongana!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("SS4_1","023_4_1","SNG","4","1","1","“Ma\"apgohan'a ahan an ahawa'! Ma\"apgohan'a ahan! Ta\"on hi un nahu'yungan di angahmu mu nan matam ya ma\"aphod an umat hinan kalapati! Ya ma\"aphod nan buu'mun maduyuh ya ma\"ang'angitit an umat hinan ma\"ang'angitit an gandeng an lumanatlattu' an mundadyuh nan Duntug an Gilead! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("SS4_2","023_4_2","SNG","4","2","2","Nan babam ya ma'appaha' an umat hinan pa'ammoh ya pa'appukis an kalnilu, ya nadada\"it an mi'id ah napengawan! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("SS4_3","023_4_3","SNG","4","3","3","Ma\"aphod ahan di timidmu ti nan pingitna an ma\"ablah ya nan tamelmun mumpepengla ya umat hinan numpaddung di natomanganan bungan di pomegranate! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("SS4_4","023_4_4","SNG","4","4","4","Ma\"aphod goh nan adu\"oy an bagangmu an nabuungan hinan numbino'ob'on an ahileletaa' an umat hinan pa\"ata'nang an din nun'ihabluyan din do'ol ahan an hapiaw! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("SS4_5","023_4_5","SNG","4","5","5","Ma\"aphod goh nan huhum an umat hinan nunduppel an ulbun an ulha an wah didah nan way ha'ha'lung! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("SS4_6","023_4_6","SNG","4","6","6","At padutu'a' an umalin nen duwan duntug an awadan nan ma\"aphod di hunghungna ya un mawa'ah. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("SS4_7","023_4_7","SNG","4","7","7","Ma\"apgohan'a ahan an mi'id di ganitmun ahawa'! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("SS4_8","023_4_8","SNG","4","8","8","At uya'a mah ya adi'a meheggon ay ha\"in ti hay punle'na' ya niyadagwi'a an paddungnay un'a wah nan Duntug an Lebanon unu hinan Duntug an Hermon an nipo\"oyan nan layon ya nan lepard. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("SS4_9","023_4_9","SNG","4","9","9","Nan aatmun ahawa' di nalmuwan di anidugah an pamhod'un he\"a ti gunna' liigon an tigon, ya ta\"on goh nan mun'aphod an buungmu ya umipa'amlong ay ha\"in! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("SS4_10","023_4_10","SNG","4","10","10","Uya'ana an nidugah ahan di pamhodmun ahawa' an nidugdugah ya un nan bayah! Ya ma\"aphod goh di hunghung nan lanam an nidugdugah ya un nan numbino'ob'on an ma\"aphod di hunghungna an middum hinan mihaang. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("SS4_11","023_4_11","SNG","4","11","11","Ya ta\"on hi un nan hunghung di lubungmu ya umat hinan hunghung di ayiw an cedar hi ad Lebanon! Ya nan ungngum ya umat hi danum di alig ya gatas! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("SS4_12","023_4_12","SNG","4","12","12","Hi ahawa' ya umat hinan niyohhan galden ya obob an na'ati'ub hi allup an un ohay ad bagi. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("SS4_13","023_4_13","SNG","4","13","13","Ya malubong an amin nan nitanom an umatdah nan ayiw an pomegranate, ya mun'aphod di bungada, ya wada goh di henna ya nard, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("SS4_14","023_4_14","SNG","4","14","14","ya saffron, ya calamus, ya cinnamon, ya myrrh, ya aloe, ya wah di goh di numbino'ob'on an nitanom an ma\"aphod di hunghungna. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("SS4_15","023_4_15","SNG","4","15","15","Ya umat'ah nan obob an munnononnong di danumna an gun umayu'ayuh hinan dudunduntug ad Lebanon!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("SS4_16","023_4_16","SNG","4","16","16","“Da'yun tuyup hi immapit hi iggid hi un hagangon di buhu'an di algaw ya paddungnay bumangon ayu, ya umat goh ay da'yun wah immapit hi agwan hi un hagangon di buhu'an di algaw ta ipluyyuh nan galden'u ta mihinap nan maphod an hunghung nan nun'itanom, ta umali ay nan ahawa' hinan galden an mangan hinan mun'aphod an bungan nan nun'itanom ya hinunghungna.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("SS5_1","023_5_1","SNG","5","1","1","“Wah tua' an ahawa' hitun galden, ya ten gunna' ummal hi myrrh ya nan udum an bangbanglu', ya gunna' uminum hi danum di alig, ya nan gatas, ya nan bayah.” Hay Ingkantan nan Liligwan nan Babaid Jerusalem “Da'yun nun'alhin ya nipaddung nan pamhodyuh ma'an, at agayu ta idugahyuy ononyu ya inumonyu ta nangamung un ayu mahengla!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("SS5_2","023_5_2","SNG","5","2","2","“Hidin nolo'a' ya dengngol'u an mungkulkug hi ahawa' hinan pantaw. Ya inalinay, He\"an ahawa' an pa'appohpohdo' an ay kalapatin mid nipaddungana, ibughulmu ni' ti ten na'pot tun buu\"uh dulnu! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("SS5_3","023_5_3","SNG","5","3","3","Mu inali' di, Ten inaan'uy gina'u', at unna' dan goh munlubung? Ya ten inihua' di hu'i', at un'u mah goh lugiton? ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("SS5_4","023_5_4","SNG","5","4","4","Unat goh impahdun nan pa'appohpohdo' di ngamaynah ya ma\"am'amlong di le'na', ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("SS5_5","023_5_5","SNG","5","5","5","at immuya', ya imbughul'u ta humigup an nalamuhan di ngamay'uh myrrh, at nilamuh hidin da'ig di tangob. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("SS5_6","023_5_6","SNG","5","6","6","Ya unat goh imbughul'u ta pahigupo' hi ahawa' mu mi'id an nakak! At nidugah ahan di nunlungdayaa', at immuy'u inanap, mu agguy'u inah'upan, Ya gunna' immaya'ayag ay hiya, mu mi'id di tinumbal. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("SS5_7","023_5_7","SNG","5","7","7","Ya inah'upana' hinan mumpun'adug hidin punle'le'dandah nan babluy. At pinaguha', ya nundinula', ya ginuyudda din lo'ob an gun'u ihabedang. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("SS5_8","023_5_8","SNG","5","8","8","At da'yun binabaid Jerusalem ya itulagyun ha\"in an wa ay ta ah'upanyuh ahawa' ya inaliyu ni' ay hiya an nundogoha' an dumalat nan pamhod'un hiya!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("SS5_9","023_5_9","SNG","5","9","9","“He\"an ma\"apgohan an babai, hay niyod'odolnaan ne han ahawam ya un nan udumna? Ngadan di nun'abhiwandah nan udum an linala'i ta gahin ahan hi un ami mi'tulag?” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("SS5_10","023_5_10","SNG","5","10","10","“Nan ahawa' ya hiyay ma\"ap'aphod ahan ya un nan himpuluy libun linala'i! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("SS5_11","023_5_11","SNG","5","11","11","Ma\"aphod di angahna an umat hi balitu', ya nan buu'na ya nakulut ya ma\"ang'angitit an umat hi gayang. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("SS5_12","023_5_12","SNG","5","12","12","Nan matana ya umat hinan kalapati an wah nan pingit di ginnaw an lumaniwligwa. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("SS5_13","023_5_13","SNG","5","13","13","Nan tamelna ya umat hinan ma\"aphod an galden an do'ol di nitanom, ya hay hunghung di pingit di timidna an na'amunahan hi myrrh ya umat hi hunghung di habhabung di ha'ha'lung. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("SS5_14","023_5_14","SNG","5","14","14","Ma\"aphod di odolna an umat hinan napa'tan an ivory an na'al'altian hi sapphire ya ma\"aphod di ngamayna an ay balitu' an nahenghengan hinan na'al'altian hi nanginan batu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("SS5_15","023_5_15","SNG","5","15","15","Nan hu'ina ya ma'ikah an umat hinan tu'ud an marble an nipabun hinan namahmah an balitu'. Ya ma\"aphod di tigawna an nipaddung hinan amaphod nan duntug ad Lebanon, ya ata'nang an umat hinan ayiw an cedar. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("SS5_16","023_5_16","SNG","5","16","16","Ya ma\"aphod goh di timidna, ya an amin di atona ya umipa'amlong ay ha\"in! Umat hinay aat ahawa' an da'yun binabaid Jerusalem!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("SS6_1","023_6_1","SNG","6","1","1","“Hay inayan ahawam an he\"an babain ma\"apgohan hi an amin hinan abinabinabai ta badanganmi he\"an manganap ay hiya?” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("SS6_2","023_6_2","SNG","6","2","2","“Ten un wah tuh awada' an ha\"in nan mipaddung hi galdena an nitamman di do'ol an ma\"aphod di hunghungna, at ten ma\"amlong an gun ummal hitun paddungnay ha'ha'lung an wah tu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("SS6_3","023_6_3","SNG","6","3","3","Pa'appohpohdo' nan ahawa', ya pa'appohpohdona' goh! At te nongkay an nidugah di amlongnan mangngal hitun paddungnay ha'ha'lung an wan ha\"in!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("SS6_4","023_6_4","SNG","6","4","4","“He\"an ahawa' ya ma\"apgohan'a ahan an umat'a ad Tirzah ya ad Jerusalem! Ma\"aphod'a ahan an umat'ah nan titindalun munlinggun nanangdon hi bantiladan umipa'amlong hi tigon. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("SS6_5","023_6_5","SNG","6","5","5","At adim i'ittig ay ha\"in ti nen paddungnay ipalungtuya'! Nan buu'mu ya maduyuh ya ma\"ang'angitit an umat hinan ma\"ang'angitit an gandeng an mundadyuh nan dudunduntug ad Gilead! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("SS6_6","023_6_6","SNG","6","6","6","Ya nan babam ya ma'appaha' nongkay an umat hinan pa'ammoh an kalnilu, ya nundada\"it an mi'id ah napengawan. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("SS6_7","023_6_7","SNG","6","7","7","Nan nahu'yungan an tamelmun mumpepengla, ya nipaddung nongkay hinan natomang an bungan di pomegranate. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("SS6_8","023_6_8","SNG","6","8","8","Nan ali ya wadaday nanom hi a'ahawana, ya nawaluy ibilangna goh hi a'ahawana, ya do'ol goh di e'enghana, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("SS6_9","023_6_9","SNG","6","9","9","mu he\"an ahawa' an umat hi kalapati ya mid di nipaddungam, ya un'a anggay hi babain imbaluy inam an pa'appohpohdona. Ya nan e'enghan nan ali ya umamlongdah un da'a tigon, ya ta\"on hi un nan a'ahawana ya nan ibilangnah a'ahawana ya iyamlong da'a goh!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("SS6_10","023_6_10","SNG","6","10","10","“Anakkayah heten mahenhenagan an umat hinan mamigat an bittuan an ma\"apgohan an umat hinan ma\"abnang an bulan ya nan patal di algaw!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("SS6_11","023_6_11","SNG","6","11","11","“Nundadyua' hinan wadan di nun'itanom an ayiw ta tigo' nan munlutbu an nitanom hinan nundotal, ya ta tigo' goh hi un mumballu nan tubun nan greyp, unu munhabung mahkay nan ayiw an pomegranate. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("SS6_12","023_6_12","SNG","6","12","12","Ya dumalat nan nidugah an pamhod'u ya hay nunle'na' ya himbumagga ya inlugana' ay hiyah nan ohan kalesan Solomon!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("SS6_13","023_6_13","SNG","6","13","13","“Mumbangngad'a! Mumbangngad'a an babain iShunem ta tigonmi he\"a!” Hay Ingkantan nan Lala'i: “Anaad ahan ta pohdonyun tigon hi ahawa' an iShunem an umat hinan maman'ol hinan migagwan manayaw ad Mahanaim? ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("SS7_1","023_7_1","SNG","7","1","1","Anakkayah an ul'ulidammuh di hu'im an nahapatusan an umat'ah nan imbaluy di ali! Nan ulpum ya umat hinan nanginan gina'un hinibug nan nala'eng an munhibug, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("SS7_2","023_7_2","SNG","7","2","2","ya nan puhogmu ya nalu'angan an umat hinan malukung an adi mapmappuhan hi bayah! Nan gitangmu ya umat hinan nabto' an dagamin lene'woh di ha'ha'lung, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("SS7_3","023_7_3","SNG","7","3","3","ya nan huhum ya umat hinan nunduppel an ulbun an ulha unu gasel. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("SS7_4","023_7_4","SNG","7","4","4","Nan bagangmu ya adu\"oy an ma\"aphod di tigawna, ya nan matam ya umela'elat an umat hinan lobong, ya nan olongmu ya ma'andong! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("SS7_5","023_7_5","SNG","7","5","5","Ya ma\"aphod goh di tigaw nan ulum ti mahaha\"ad, ya ma\"aphod nan maduyuh an buu'mu, at hiyanan ta\"on un nan ali ya ma'agay'ayan hinan inadu\"oyna! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("SS7_6","023_7_6","SNG","7","6","6","Nidugah ahan an ma\"apgohan'a, at ma'amnawan'an ahawa'! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("SS7_7","023_7_7","SNG","7","7","7","Ya umat'ah nan ata'nang an palma, ya nan huhum ya umat hinan bungana. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("SS7_8","023_7_8","SNG","7","8","8","Ya pohdo' ahan an ayaton nan ayiw an palma ta dapoo' nan bungana ti nan huhum ya umat hinan nabungul an bungan di greyp! Nan hodohdam ya nabanglu an umat hinan hunghung di mansanas, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("SS7_9","023_7_9","SNG","7","9","9","ya nan ungngum ya maphod an umat hi tamtam nan munlameeh an bayah.” Hay Ingkantan nan Babai: “Maphod ni' un umayuh nan bayah ta mundapuh hinan ahawa' ta umuy hinan timidna! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("SS7_10","023_7_10","SNG","7","10","10","Nihakupa' ay ahawa', ya ha\"in di amnawana ahan. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("SS7_11","023_7_11","SNG","7","11","11","Umali'a an ahawa' ta umuyta munle'le'od hinan bababbabluy, ya immiyantah di ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("SS7_12","023_7_12","SNG","7","12","12","ta manelhelongtan umuy hinan nitamman di greyp ta tigontah unda himmalepeng unu nabe'lag nan habungda, ya tigonta goh hi unda himmabung nan ayiw an pomegranates ta hidiy pangipa'annunga' hinan pamhod'un he\"a. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("SS7_13","023_7_13","SNG","7","13","13","Ya ta umuyta akkay anu hunghungon nan maphod di hunghungna an habhabung hidi, ya ta\"on un hinan nunlene'woh an ihinanta ya do'ol di indadaan'un mun'aphod an bungbungaan an ene'ehhod'u. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("SS8_1","023_8_1","SNG","8","1","1","Gulat ahan ta he\"ay agi' an lala'in impa'inuman inah huhuna ta ah'upa' he\"ah nan owon ya inungngu' he\"a, at mi'id ah mamahal ay ha\"in! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("SS8_2","023_8_2","SNG","8","2","2","Ya itnud'u he\"ah abung ina ta ipa'inuma' he\"ah nan munlameeh an bayah an pomegranate an intanom'u ta hidiy pangituduwam ay ha\"in hi aat di pamhod. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("SS8_3","023_8_3","SNG","8","3","3","Ya ta ipipunganmuh ulu' nan iggid an ngamaymu, ya nan agwanmuy pangawalmun ha\"in. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("SS8_4","023_8_4","SNG","8","4","4","At itulagyun binabaid Jerusalem an adiyu bahibahon nan numpohhodanmih enggana!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("SS8_5","023_8_5","SNG","8","5","5","“Na'uy han ungan babain nalpuh nan mapulun an ene'eddonah nan ngamay di enghana!” Hay Ingkantan nan Babai: “Binangon da'ah din nolo'am hinan puun di ayiw an mansanas an din nalmuwam ya nangitungawan inam ay he\"a. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("SS8_6","023_8_6","SNG","8","6","6","Ya olom ni' ahan ya un anggay ha\"in hi pohdom ti nan pamhod di paddungnay timli an umat hi atoy ya lubu' an munnonong di milubu'. Nan pamhod goh ya nidugdugah ya un nan gumiyagiyab an apuy. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("SS8_7","023_8_7","SNG","8","7","7","Ya umat nongkay hinan gumiyagiyab an apuy an ta\"on hi un mundatong nan wangwang ya adi madop. Ya adi manginaan di pamhod an ta\"on hi un nidugah di inadangyan nan tagu.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("SS8_8","023_8_8","SNG","8","8","8","“Wada han ung'ungngan agimin babain mi'id pay di nap'ol hi huhuna. Ya gulat hi un waday me'yengha ya hay atonmi nin an mamadang ay hiya? ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("SS8_9","023_8_9","SNG","8","9","9","Ti gulat hi un umat hiyah allup at ipattu'min hiya nan ata'nang an abung an silver. Mu gulat ta umat hiyah pantaw at iyal'altimin hiya nan tablan cedar.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("SS8_10","023_8_10","SNG","8","10","10","“Ha\"in di paddungnay allup, ya nan huhu' di umat hi ata'nang an abung. At hiyanan umamlong hi ahawa' ay ha\"in, ya mundenol ay ha\"in ti waday alenggopana. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("SS8_11","023_8_11","SNG","8","11","11","Hi Solomon an ahawa' ya waday punhabalanah greyp hi ad Ba'al Hamon, ya impalia'nah nan tatagu. Ya nan hinohhan nunlia' ya umidatdan hiyah hinlilibuh pihhuh dagwana. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("SS8_12","023_8_12","SNG","8","12","12","Mu waday punhabala' hi greyp'u, ya okoda' hi pangidata'. At he\"a, Solomon, ya hinlibun pihhuy idat'un he\"a, mu nan nunlia' ya un duway gahut di idat'u.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("SS8_13","023_8_13","SNG","8","13","13","“He\"a an ahawa' an wah nan galden ya humapit'a ti ten pa'appohpohdonmih nan i'ibba' an mundongol hinan hapitom!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("SS8_14","023_8_14","SNG","8","14","14","“Punnaudom an ahawa' an umalin manamun ha\"in hinan aduntuduntug an awadan nan nitamman nan miyammah bangbanglu!”");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("IS1_1","024_1_1","ISA","1","1","1","Heten libluy nitud'an nan impa'innilan Apo Dios hi ma'at hi ad Jerusalem an kapitulyu ya nan udum an babluy ad Judah. Hay nipa'innilaana ya ha\"in an hi Isaiah an hina' Amoz hidin nun'alian Uzziah, ya un hi Jotham, ya un hi Ahaz, ta engganah din nun'alian Hezekiah. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("IS1_2","024_1_2","ISA","1","2","2","Da'yun wah tun luta ya ta\"on hi un da'yun wad abuniyan ya donglonyuy hinapit Apo Dios. Ti inalinay, “Wadaday imbabaluy'u, ya impapto\"u didah engganay immilogda, mu ten ngohoyona' ay dida! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("IS1_3","024_1_3","ISA","1","3","3","Odolnaat goh di baka ya dongki ti iniladay ad bagin dida an gun mangipapto' ay dida. Mu nan tatagu' an holag Israel ya agguya' inilan dida, ya adida ma'awatan an Ha\"in di gun mangipapto' ay dida.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("IS1_4","024_1_4","ISA","1","4","4","Ya ha\"in an hi Isaiah ya nomnomo' an mahmo' tu'u ahan an himpamabluy! Ti nun'appuhiy aatyun tatagun hay pangulukanyuh i'ibbayuy inilayuh aton, at din'ugyuh Apo Dios an me'gonan an dayawonyun holag Israel! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("IS1_5","024_1_5","ISA","1","5","5","Undan maphod hi unyu inaynayun di anangohoyyu? Unyu mah pohdon an ma'ud'udman di holtaponyun dumalat di moltayu? Paddungnay nun'ahugatan ayu, at hiyanan nidugah an mangluy ayu! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("IS1_6","024_1_6","ISA","1","6","6","Ti an amin di odolyu an mete\"ah uluyuh engganah dapanyu ya paddungnay na'amin an nun'ahugutan ya nun'apoghaan. Ya ninganuy an agguy ahan mah ni' nalanaan, at ahingengela ya ahinononada! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("IS1_7","024_1_7","ISA","1","7","7","Hay ma'at hitun babluy tu'u ya mun'apa\"i ti puulan di buhul tun babluy hitud Judah. At ta\"on hi unyu titiggon ya pun'aladan amin di bungan di intanomyu, at mumbalin heten babluy tu'uh mi'id di hulbina ti abakon di tataguh udum an babluy. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("IS1_8","024_1_8","ISA","1","8","8","At anggay ad Jerusalem hi ma'angang, mu li'ubonda goh ta mumbalin hi ay allung hinan gagwan di payaw. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("IS1_9","024_1_9","ISA","1","9","9","Mu gulat ta hi Apo Dios an nidugah di abalinana ya agguy ditu'u binaliwan ta mi'id di inangangnan ditu'u at mid mapto' ya umat tu'uh nan iSodom ya iGomorrah. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("IS1_10","024_1_10","ISA","1","10","10","At da'yun a'ap'apumi ya da'yun i'ibbah tun ad Judah ya umat ayu goh hinan iSodom ya iGomorrah an nidugah an nappuhiy pangatda, at ihamadyun donglon tun intugun Apo Dios ta nomnomnomonyu nan alyonan ditu'u. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("IS1_11","024_1_11","ISA","1","11","11","Ti inalinay, “Alyonyu nin di gapuh nan do'ol an gunyu e'nong ay Ha\"in an Dios ya umamlonga'. Mu adi umat hina ti unna' at goh impahigah nan nun'e'nongyun moghob an kalnilu ya nan taban di impatabayun animal. Ti bo'on nan dalan di e'nongyun baka, ya kalnilu, ya gandeng di mangipa'amlong ay Ha\"in. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("IS1_12","024_1_12","ISA","1","12","12","At idinongyun gun mangiyalin danen mi'id di hulbinan idawatyun Ha\"in hinan Timplu' ti hay immannung ya unna' inaliwan ay da'yu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("IS1_13","024_1_13","ISA","1","13","13","Danen gunyu e'nong ay Ha\"in ya mi'id nongkay di hulbina, ya ta\"on un nan gohbonyun incense ya adi' pohdon an hunghungon. Ya himmigaa' hinan ato'atonyun umat hi pumbehtaanyuh nan Akayangan di Bulan, ya nan ngilin an Habadu hi pun'eblayanyu, ya nan udum an a'am'amunganyun mundayaw. An amin danen punnomnomanyu ya mi'id di hulbina ti gapuh nan nidugah ahan an numbaholanyu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("IS1_14","024_1_14","ISA","1","14","14","Hanan pumbehtaanyuh nan Akayangan di Bulan ya nan udum an behtayuh pundayawanyun Ha\"in ya numbalindah umipabohol ay Ha\"in. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("IS1_15","024_1_15","ISA","1","15","15","At ta\"on hi unyu ita'nang di ngamayyuh un ayu munluwalu ya adi' da'yu damdama donglon ti paddungnay na'amoh di ngamayyuh dalan di tatagun pinatopatoyyu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("IS1_16","024_1_16","ISA","1","16","16","At muntutuyu ayuh nan gunyu pumbahbaholan ta ipogpogyun amin nan nun'appuhin gunyu aton. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("IS1_17","024_1_17","ISA","1","17","17","Ya nan nepto' an pangat di ipa'enghayun aton, ya badanganyu nan paligligaton di udum an tatagu, ya baliwanyu nan nguhu ya balu.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("IS1_18","024_1_18","ISA","1","18","18","Ya inalin goh Apo Dios ay diday, “Umali ayud ugwan ta munhahapit tu'u. Ti ta\"on hi un nidugah di baholyu an umat hi mumbolah an lugit ya aliwa' ta papaha'o' ta umat hi ma'appaha' an dalallu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("IS1_19","024_1_19","ISA","1","19","19","Ya gulat ta un'unnud ayun Ha\"in at makulug an da'yuy mangan hinan ma\"aphod an bungan di nihabal hitun babluyyu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("IS1_20","024_1_20","ISA","1","20","20","Mu gulat ta inaynayunyun man'ug ay Ha\"in at umannung an pumpatoy da'yuh nan buhulyu. Ha\"in an hi Apo Dios di nanapit ete.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("IS1_21","024_1_21","ISA","1","21","21","Ha\"in an hi Isaiah ya nomnomo' an nidugah di nalumananyun tatagun nun'ahamad di pangulugnah tun ad Jerusalem. Ad ugwan ya nan dayawon di udum an babluy di daydayawonyun umat ayuh nan babain mi'lala'i. Ya numbalin ayuh un hay pumatpatoy, ya wan hidin hopapna ay ya hay nepto' ya nahamad di atonyun mangipanuh hi tatagu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("IS1_22","024_1_22","ISA","1","22","22","At mipaddung ayuh din hopapnah nan namahmah an silver an na'abbalul, mu ad ugwan ya numbalin ayuh mi'id di balulna. Ya mipaddung ayuh nan pinahapah an ma\"aphod hi inumon, mu numbalin ayu mahkay hi umat hinan hubul. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("IS1_23","024_1_23","ISA","1","23","23","Ya nan mumpangipangpangulun ditu'u ya ngohoyondah Apo Dios, at nan mumpangakaw di i'iddumanda. Ya hay nonomnomonda ahan ya nan midat ay dida ta atonday nappuhi, ya adida badangan nan nguhu, ya adida igohgohan nan nun'abalu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("IS1_24","024_1_24","ISA","1","24","24","At hiyanan hi Apo Dios an nidugah di abalinana an dayawon tu'un holag Israel ya inalinay, “Ad ugwan ya buhulo' da'yu, ya adia' duminong hi engganah un'u ipuhay di bungot'un da'yu ta iballoh'u nan ina'inatyu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("IS1_25","024_1_25","ISA","1","25","25","Ya makulug an nidugah di ato' an mummoltan da'yu, at paddungnay hibugo' da'yuh engganah un mahinhin nan nun'appuhin pangatyun humanih pundayawanyun Ha\"in. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("IS1_26","024_1_26","ISA","1","26","26","Ya ibangngad'u mahkay nan nahamad di pamanuhda ya panugundah nan tatagu ta umat hidin hopapna. At hay angunuhna ya alyon di tataguy, Maphod kangan ad Jerusalem ti nahamad di pangat nan tataguh di an un'unnuddan Apo Dios!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("IS1_27","024_1_27","ISA","1","27","27","At ha\"in an hi Isaiah ya inali' di, “Umat hinay aton Apo Dios an nahamad di pamangngadanad Jerusalem ya ditu'un tatagun man'ug hinan pumbaholan ti baliwan ditu'un dumalat nan makulug an pangatna. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("IS1_28","024_1_28","ISA","1","28","28","Mu an amin nan mungngohoy ya manginaynayun hinan pumbaholan ta du'gondah Apo Dios, ya mipapatoyda ta mapogpogda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("IS1_29","024_1_29","ISA","1","29","29","Ya da'yun gun mundayaw hinan bulul di udum an babluy hinan puun di ayiw an oak ya mabainan ayun dumalat nan pumbahbaholan an ina'inatyuh di. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("IS1_30","024_1_30","ISA","1","30","30","Ti mumbalin ayuh umat hinan nalyaw an ayiw an mun'a'agah di tubuna. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("IS1_31","024_1_31","ISA","1","31","31","Ya nan dagamin un hi'itangan napuulan, ya umat goh hinay apa\"ian nan ongol di abalinanan tagun dumalat nan nappuhin ato'atona.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("IS2_1","024_2_1","ISA","2","1","1","Hiyah te goh di impa'enap Apo Dios ay ha\"in an hi Isaiah an hina' Amoz hi aat di ma'ma'at ad Jerusalem an kapitulyu ya nan udum an babluy hitun ad Judah. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("IS2_2","024_2_2","ISA","2","2","2","Ti udum di algaw ya muntembag heten me'gonan an awadan di Timplun pundayawanyun Ha\"in. At mumbalin hi na'abbagbagtun duntug ya un nan udum an aduntuduntug, at nan tataguh abablubabluy ya umalidan mundayaw hitu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("IS2_3","024_2_3","ISA","2","3","3","Ti do'ol di mangalin diday, “Ma ayu ta umuy tu'uh nan duntug an pundayawan ay Apo Dios an awadan nan Timplun nan Dios an dayawon di holag Jacob! Ta wan ituduwan ditu'un mangat hi pohdona ta Hiyay unudon tu'u.” Umat hinay alyonda ti henen gutud ya ad Jerusalem mahkay di alpuwan nan Uldin Apo Dios an mitudtuduh nan tatagu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("IS2_4","024_2_4","ISA","2","4","4","Ya hi Apo Dios goh di mangipanuh hi an amin an adi pun'u'unnudanan di tataguh abablubabluy, ya mapogpog mahkay di gubat. At nan almas hinan gubat an umat hi hanggap ya bohalonda mahkay ta mumbalin hi aladu, ya nan pahul ya pumbalinondah kumpay ta pamutuldah nan pahalepengondan inhabalda ta maphod di bumungaanda. Ya adi ahan mahkay mun'adal hi aton an mi'gubat. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("IS2_5","024_2_5","ISA","2","5","5","At hiyanan ditu'un holag Jacob ya nomnomon tu'u ta nan pohdon Apo Dios di aton tu'u! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("IS2_6","024_2_6","ISA","2","6","6","Ya nunluwalua' an inali' di, “Apo Dios, din'ug da'min tatagum an holag Jacob ti gapu ta hay un'unudonmi ya nan layah an tudtudun di tatagun nalpuh appit hi buhu'an di algaw. Ya nundenol ami goh hinan mumpumba'i an umat hi pangat nan iPhilistia, at inyunnudmih nan pangat di tataguh udum an babluy. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("IS2_7","024_2_7","ISA","2","7","7","Manu ti adangyan tun babluymid Judah hi silver, ya balitu', ya nan udum an nun'abalul an batu, ya do'ol goh di kabayumi, ya kalesan di titindalun umuy mi'gubat. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("IS2_8","024_2_8","ISA","2","8","8","Mu do'ol hitun babluymiy bulul hi numbalinondah diosda, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("IS2_9","024_2_9","ISA","2","9","9","at hiyay gapunah ipa'ampaanmi, at nidugah di abainanmi. At He\"ay way biyangnan adi mangaliw hinan baholmi.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("IS2_10","024_2_10","ISA","2","10","10","Ya innayun'un inaliy, “Da'yun tatagu ya ekayu mun'ipo\"oy hinan daplah hinan liyang ta ipadahyun ilayawan nan nidugah an ma'at an dumalat di bungot Apo Dios, ya nan ongol an abalinana, ya anabagtuna. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("IS2_11","024_2_11","ISA","2","11","11","Ti awniat madatngan di apogpogan nan mumpumpahiyan tatagu ta hi Apo Dios ya anggay tuwaliy midaydayaw. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("IS2_12","024_2_12","ISA","2","12","12","Ti hi Apo Dios an nidugah di abalinana ya ipa'ampana nongkay nan mumpumpahiyan way abalinandan tatagu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("IS2_13","024_2_13","ISA","2","13","13","Ya nan o\"ongol ya adudu\"oy an ayiw an cedar ad Lebanon ya nan ayiw an oak hi ad Bashan ya bu'nutona. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("IS2_14","024_2_14","ISA","2","14","14","Ya pundotalona nan atata'nang an duntug ya nan dudunduntug, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("IS2_15","024_2_15","ISA","2","15","15","ya numpa\"ina goh nan atata'nang an abung an pun'adugan di tindalu ya nan nun'ihamad di allupnan babluy. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("IS2_16","024_2_16","ISA","2","16","16","Ya pumpa\"ina nan pupul hi ad Tarshish ya nan mun'aphod an bangka. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("IS2_17","024_2_17","ISA","2","17","17","Ta way aton nan mun'abungot ya mumpumpahiyan mipa'ampa ta mabainanda ti hi Apo Dios tuwali ya anggay di me'gonan an madayaw. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("IS2_18","024_2_18","ISA","2","18","18","Ya mami'id mahkay nan abulubulul an numbalinondah diosda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("IS2_19","024_2_19","ISA","2","19","19","Ya hay pangipa'alyogan Apo Dios hitun luta ya umuy mun'ipo\"oy nan tataguh nan liyang unu hinan na'uhu' hinan luta an dumalat nan nidugah an ta'otdah nan nunheglan bungotna, ya nan ongol an abalinana, ya nan anabagtuna. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("IS2_20","024_2_20","ISA","2","20","20","Ya henen a'atana ya pun'itapalda mahkay nan bululda an balitu' ya silver hinan ayda nun'ipo\"oyan an abung di bu'at ya littalit. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("IS2_21","024_2_21","ISA","2","21","21","Ti mumpangalayawda nongkay nan tatagu an umuyda mun'ipo\"oy hinan daplah ya hinan malgom an liyang an dumalat di ta'otdah nan nunheglan bungot Apo Dios ya nan anabagtuna. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("IS2_22","024_2_22","ISA","2","22","22","At hiyanan adi tu'u edenol hi tagu. Ti undan way abalinanda?” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("IS3_1","024_3_1","ISA","3","1","1","Anakkayah an na'uy mahkay an mi'idon nan nidugah di abalinanan Dios di mahapul tu'u an ma'an ya danum hitun ad Jerusalem ya hinan udum an babluy hitun ad Judah! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("IS3_2","024_3_2","ISA","3","2","2","Ya ta\"on hi un nan a'ap'apu, ya nan titindalu, ya nan gun mangipanuh hi tatagu, ya nan propeta, ya nan mumbuyun ay ditu'u ya mi'idona. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("IS3_3","024_3_3","ISA","3","3","3","At mi'idona nan a'ap'apun di nabonglen titindalu, ya nan ap'apun di gubilnu, ya nan u'upihyalda. ya nan wada nongkay di abalinana, ya nan mangibaag hinan ma'ma'at. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("IS3_4","024_3_4","ISA","3","4","4","Ta hay ihukat Apo Dios hi mun'ap'apu ya nan ungungan manangpah. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("IS3_5","024_3_5","ISA","3","5","5","At nan tatagu ya mumpapahhalanda an ta\"on hi unda nuntutunglub, ya adi e'gonan nan ungungay mina'ilog. ya ta\"on un nan nun'a'ampan tatagu ya ngohoyonda nan nun'abagtuy haadda ya un dida. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("IS3_6","024_3_6","ISA","3","6","6","Ya heden a'atana ya nan hina\"ama ya nonongan impa'ud di ohay agina ya inalinay, “He\"ay way lubungnan ditu'u, at he\"ay mangipangpanguluh tun napa\"in babluy tu'u!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("IS3_7","024_3_7","ISA","3","7","7","Mu tabolonan alyonay, “Adi mabalin ti mi'id di mabalin hi ibadang'un da'yu! Ti ta\"on hi un hay abungmi ya mi'id di ononmi, ya mi'id di lubungmi. At adi mabalin hi un ha\"in di mangipangpangulun da'yu!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("IS3_8","024_3_8","ISA","3","8","8","At ma'ubah tun ad Jerusalem ya an amin tun ad Judah ti ma\"attig hinan panapitda ya pangatda an ngohoyondah Apo Dios ya nan anabagtuna. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("IS3_9","024_3_9","ISA","3","9","9","Ya ta\"on hi un nan angahda ya ma\"attig di numbaholanda ti mi'id ahan di bainda an mangipattipattig hinan pangatdan nun'appuhin umatdah din iSodom. Mahmo'da ahan ti mamoltada, mu diday ad bahol. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("IS3_10","024_3_10","ISA","3","10","10","Mu nan tatagun nahamad di pangatda ya malenggopda ti maphod di panganandah nan nanablayanda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("IS3_11","024_3_11","ISA","3","11","11","Mu agogohgoh nongkay nan tatagun mangamangat hi nappuhi ti miballoh ay dida nan ina'inatda! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("IS3_12","024_3_12","ISA","3","12","12","At mahmo' ayu ahan an i'ibba ti awniat nan ungungay mamalpaligat ay da'yu, ya nan binabaiy mun'ap'apun da'yu. At dumalat nan nibahhaw an itududah atonyu ya mibahhaw ayuh nan nahamad an ma'unud, at mid papto'ananyu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("IS3_13","024_3_13","ISA","3","13","13","Ya hi Apo Dios an nabagbagtu ya nundadaan an manumalyan ditu'un tatagu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("IS3_14","024_3_14","ISA","3","14","14","At pahhunona nan a'ap'apu ya nan mumpangipangpanguluh nan tataguna ta alyonan diday, “Da'yuy numpama\"id Judah an paddungnay nuntanoma' hi greyp ta pinnuyuy a'abungyuh inakawyuh nan nun'awotwot! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("IS3_15","024_3_15","ISA","3","15","15","Mi'id ahan di biyangyun mangipaligligat hinan tatagu' ya mamalbalih nan nun'awotwot! Ha\"in an nidugah di abalinanan Dios di nanapit ete.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("IS3_16","024_3_16","ISA","3","16","16","Inalin goh Apo Dios di, “Tigonyu nan binabain iJerusalem an wa ay ta mundaldallananda ya ayda mamain ti mumpahiyada. Ya nun'ahu'luban di hu'idah ahikekeleng hi unda dumalan, at ma\"attig an mi'linala'ida an mi'id di baindan manged'eked'eng hinan linala'i. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("IS3_17","024_3_17","ISA","3","17","17","At hiyanan moltao' dida ta mun'abungulan di uluda, ya mun'a'gah di buu'da ta mamukmukanda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("IS3_18","024_3_18","ISA","3","18","18","Ya mi'ido' an amin nan pun'alkusdah odolda an umat hi buung, ya hingat, ya padang, ya nan alkus di buu', ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("IS3_19","024_3_19","ISA","3","19","19","ya ganeleng, ya nan lo'ob an mihophop hi ulu, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("IS3_20","024_3_20","ISA","3","20","20","ya nan uklup, ya balikis, ya nan bangbanglu, ya nan pangagay'ayda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("IS3_21","024_3_21","ISA","3","21","21","Ya ma'aan goh nan henghengda, ya hingat di olongda, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("IS3_22","024_3_22","ISA","3","22","22","ya nan mun'aphod an mun'agayad an lubungda, ya pitakada, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("IS3_23","024_3_23","ISA","3","23","23","ya daggalda, ya nan linen an panyuda, ya nan hophop di pu'olda, ya nan adu\"oy an hu'yungda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("IS3_24","024_3_24","ISA","3","24","24","Mu mumbalin din nabanglun hunghungdah mun'agub, ya mumbalin din maphod an balikisdah tali. Ya mun'a'agah din maduyuh an buu'da ta mamukmukanda nongkay, ya din mun'aphod an lubungda ya mumbalin hi langgut, ya din amaphod di tigawda ya mumbalin hi bilabilat di pogha. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("IS3_25","024_3_25","ISA","3","25","25","Ya nan linala'i ya mun'a'atoydah gubat an ta\"on hi un nan mun'abi'ah an mi'gubat. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("IS3_26","024_3_26","ISA","3","26","26","Ya mun'atu\"in nan pantaw di allup ta mipaddung ad Jerusalem hinan babain nabladan ta mumpunlungdaya ya mumpangakila nan tatagu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("IS4_1","024_4_1","ISA","4","1","1","Ya hitun a'atana ya pituy binabaih mumpopolloh hi ohah lala'i, ya alyondan hiyay, Ta\"omman ya da'miy okod hi ononmi ya ilubungmi, mu ta ibilang da'mih ahawam ta adi ami mabainan an dumalat di pun'imutunanmi!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("IS4_2","024_4_2","ISA","4","2","2","Mu udum hi algaw ya pumhod di babluy nan holag Israel, at ma\"aphod di bungan di mihabal hidi, at awniat iyamlong nan na'angang an holag Israel nan ay hapang. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("IS4_3","024_4_3","ISA","4","3","3","Ya an amin din tatagud Jerusalem an agguy ni'yatoy ya mibilangdah nidawat ay Apo Dios ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("IS4_4","024_4_4","ISA","4","4","4","hi alpahan di pangaliwan Apo Dios hinan nun'appuhin ina'inatda an paddungnay ulahana nan lugitdan aluluhnin ya nan immulhin dalan din pinatopatoyda. Ti moltaona didah nan ay apuy ta moghob an amin nan nun'appuhin ten babluy. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("IS4_5","024_4_5","ISA","4","5","5","Ya unna mahkay allungan an amin ad Jerusalem hi bunut hinan mapatal ta malidumandan amin nan tatagun na'amung hidi, ya wa ay ta nahdom ya mumbalin hi apuy. At nan ma\"aphod an benang Apo Dios ya mattig an ay mihophop eten babluy ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("IS4_6","024_4_6","ISA","4","6","6","ta haniana nan tataguh potang, ya puo', ya udan. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("IS5_1","024_5_1","ISA","5","1","1","Donglonyu ta ikantaa' nan engha' an waday intanomnah greyp hinan ma'allumong an duntug. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("IS5_2","024_5_2","ISA","5","2","2","At binu'ayna ta nun'aanay batu, ya tinammanah nan pinilinan mun'aphod an greyp. Ya impiyammanay pa\"ata'nang an abung an pun'adugan hinan way gagwana, ya numpa'amma goh hi pun'apalanah di. At unna mahkay hodon di malum hi bungada, mu hidin nun'alumda ya umalinu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("IS5_3","024_5_3","ISA","5","3","3","At inalin din engha' di, “Da'yun iJudah an namaman da'yun iJerusalem ya ibaagyuy dumalat ta umat hinay imbungan nan intanom'u. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("IS5_4","024_5_4","ISA","5","4","4","Hay ngadan nin di agguy'u inat hinan intanom'u ta numbalin hi umalinu? Ya wan hay namnamao' ahan ya munlameeh! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("IS5_5","024_5_5","ISA","5","5","5","At hay ato' ya pun'aan'un amin di luhad nan intanom'un greyp, ya numpa\"i' di allupna ta umuydah diy animal, ya nun'igatinda ta mun'apa\"i. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("IS5_6","024_5_6","ISA","5","6","6","Ya ingnganuy'uh den intanom'u ta mumbalin hi inalahan an hay holo' ya hubit di dumo'ol hidi. Ya adi' iyabulut di alian di bunut ta mi'id di umudananah di.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("IS5_7","024_5_7","ISA","5","7","7","Ya hay nipaddungan nan intanom nan nidugah di abalinanan Dios ya ditu'un holag Israel an gunna impapto'. Ya ditu'un iJudah an namnamaonay ibunga tu'uh maphod an pangat tu'uh i'ibba tu'u di numbalin at goh hi un hay pumatpatoy. At nan namnamaonan nepto' an pangat tu'uh i'ibba tu'un tatagu, ya un at goh hay pumpahpahmo'an nan paligligaton tu'uy dodonglona an Dios! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("IS5_8","024_5_8","ISA","5","8","8","Mahmo' ayun tatagun gun pumla' hi luta ya abung hinan nun'eheggon hinan lutayu ya abungyu ta la'tot ya mi'id di heneggonyu ta da'yu ya anggay di mihinah nan gagwan nan ambilog an lutayu! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("IS5_9","024_5_9","ISA","5","9","9","Ya dengngol'u nan hinapit Apo Dios an nidugah di abalinanan inalinay, “Immannung an pumbalino' hi mi'id di hulbina nan mun'aphod ya o\"ongol an a'abung ti mi'id di mumpunhituh di. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("IS5_10","024_5_10","ISA","5","10","10","Ya nan ambilog an nun'atamman hi greyp ya un lemay galon ya anggay hi ma'inum hi pumbalinan di ma'alah di. Ya nan himpulun halub an oho' ya un hinhalub ya anggay di ma'ala.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("IS5_11","024_5_11","ISA","5","11","11","At mahmo' ayu ahan an bumuwabuwah an bumangon an un hay inum di iyabangunanyuh engganah un mahdom ti engganay un ayu ma'abbutong. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("IS5_12","024_5_12","ISA","5","12","12","Ya manu kogoh ti nan a'am'amunganyu ay an pun'am'amlonganyu ya idadaanyuy ma'an ya ma'inum, ya manu ti muntukal ayuh alpa, ya lyre, ya tambourines, ya nan tungngali. Mu adiyu ahan pi'nomnom nan ina'inat Apo Dios, ya mid ahan pange'gonyun Hiya! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("IS5_13","024_5_13","ISA","5","13","13","At hiyanan ditu'un tatagun Apo Dios ya iyuy ditu'uh nan buhul hi udum an babluy, at ta\"on hi un nan a'ap'apu ya matoydah hinaangda, ya ado'lan ay ditu'uy mun'atoy hi inuwawda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("IS5_14","024_5_14","ISA","5","14","14","At nan lubu' ya umambilog ta way ilubu'an di adadangyan hitun ad Jerusalem ya nan do'ol an tatagun humehel. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("IS5_15","024_5_15","ISA","5","15","15","At mabainan tu'un amin, ya mipa'ampa nan mumpahiya. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("IS5_16","024_5_16","ISA","5","16","16","Mu nan nidugah di abalinanan Dios ya imannung an midaydayaw an dumalat nan nahamad an atonan mangipanuh hi tatagu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("IS5_17","024_5_17","ISA","5","17","17","At hay pumbalinan ten babluy mahkay ya matawan ta way panganan di kalnilu ya gandeng. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("IS5_18","024_5_18","ISA","5","18","18","At mahmo' ayun tatagun manginaynayun hinan nun'appuhin ato'atonyu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("IS5_19","024_5_19","ISA","5","19","19","Ya da'yun mangali goh udot hi, “Mu ta ginalon ya nunnaudon at udot Apo Dios an dayawonmin holag Israel an aton nan ninomnomnan aton ta tigonmi!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("IS5_20","024_5_20","ISA","5","20","20","Ya mahmo' ayun nahuhunniy nomnomnan mangalih un maphod nan nibahhaw, ya mangalih un maphod nan nappuhi. At nan helong ya alyonyuh un mapatal, ya nan mapatal hi helong. Ya nan mumpait ya alyonyuh un munlameeh, ya nan munlameeh ya alyonyuh un mumpait. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("IS5_21","024_5_21","ISA","5","21","21","Ya umat goh ay da'yun hay punnomnomyuh odolyu ya nanomnoman ya nala'eng, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("IS5_22","024_5_22","ISA","5","22","22","ya da'yun nundongol an ma'innum hi bayah, ya da'yu goh an nala'eng an mun'ammah ma'inum, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("IS5_23","024_5_23","ISA","5","23","23","ya da'yun nibahhaw di pangipanuhnah nan tatagun dumalat hi numbayadanyuh nan numbahol ya numbalinonyu nan mi'id di baholnah numbahol. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("IS5_24","024_5_24","ISA","5","24","24","At hiyanan mipaddung ayuh dagamin namaganan an mapuulan, ya umat ayu goh hinan holo' an matano' di lamutda ya na'leng di habungda ta mun'iyaddibdan ayda hupu'. Ti pahiwonyun mangunud hinan inyuldin Apo Dios an nidugah di abalinana an nan me'gonan an Dios ad Israel. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("IS5_25","024_5_25","ISA","5","25","25","At nidugah di bungot Apo Dios ay ditu'un tataguna, at nundadaan an mummoltan ditu'u! At umalyog nan duntug ta mun'a'atoy tu'un tataguna ta mun'iwa'at hinan kalatay odol tu'un umat hinan galut. Mu adi damdama ma'aan di bohol Apo Dios ay ditu'u. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("IS5_26","024_5_26","ISA","5","26","26","At ayagana goh nan buhul tu'uh nan nun'iyadagwin babluy ta himbumagga ya immalidan mangubat ay ditu'u. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("IS5_27","024_5_27","ISA","5","27","27","Ya mi'id ah ohan didah mablay unu mida'leh, ya adida idindinong ta mun'eblayda mah ni' unu molo'da. Ya nihamad di balikisda ya hapatusda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("IS5_28","024_5_28","ISA","5","28","28","Ya mun'atadom di panada, at nidadaandan pumana. Ya mun'abi'ah di kabayudan manguyud hinan kalesa an ayda tumayap. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("IS5_29","024_5_29","ISA","5","29","29","Ya nan tindaluda ya umatdah layon an humeel hi un way dempapnah animal, at pundapap ditu'un tatagun Apo Dios, ya nun'iyuy ditu'uh nan mi'id di mabalin hi mangibaliw ay ditu'u. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("IS5_30","024_5_30","ISA","5","30","30","Ya hitun dumatngan daten buhul ya nidugah an waday mumbungug hi madngol an ay gongaah di danum hinan baybay. At nomnomnomon tu'un nidugah di punlungdayaan tu'uh tud Judah. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("IS6_1","024_6_1","ISA","6","1","1","Ha\"in an hi Isaiah ya tinnig'uh Apo Dios eden tawon an natayan din Alin hi Uzziah. Hiya ya inumbun hinan ma\"aphod an umbunan di ali an na'abbagtu. Ya nan gayadan di lubungna ya hinophopana nan dotal di Timplu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("IS6_2","024_6_2","ISA","6","2","2","Ya hinan bagtun di inumbunana ya wadaday seraphim an nahin'o'nom di paya'da. At nan duwa an paya'da ya nanophopdah angahda, ya nan duwa ya nanophopdah hu'ida, ya nan duwa an paya'da ya hay usalonda an tumayap. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("IS6_3","024_6_3","ISA","6","3","3","Ya pi'eng'enggandan mungkantan gunda pidwon an alyon di, “Me'gonan hi Apo Dios! Me'gonan hi Apo Dios! Me'gonan hi Apo Dios! Anggay Hiyah na'ahhamad di aatna, ya nidugah di abalinana! Ya ma\"attig hi an amin hitun lutay amaphodna!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("IS6_4","024_6_4","ISA","6","4","4","Ya gapuh nan gunda panglotan an mungkanta ya niwogot nan Timplu, ya namaag, ya napnuh ahu'. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("IS6_5","024_6_5","ISA","6","5","5","Ya inali' di, “Ammuna ni'! Makulug an matoya' ti nabaholana', ya nappuhiy hinapit'u! Ya ta\"on hi un nan i'ibba' an holag Israel ya nabaholanda goh! Ya wan numpattig ay ha\"in nan Ali an Hiya nan nidugah di abalinanan Dios!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("IS6_6","024_6_6","ISA","6","6","6","Ya hin'alina ya immalin ha\"in nan ohan anghel an intayapna han balan ini'ipitna an innalnah nan way pun'onngan. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("IS6_7","024_6_7","ISA","6","7","7","Ya endenehnah pingit di timid'u nan bala, ya inalinay, “Nedeneh heten balah timidmu, at mid mahkay di baholmu ti na'aliwan an amin.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("IS6_8","024_6_8","ISA","6","8","8","Ya dengngol'uy hapit Apo Dios an inalinay, “Hay honogo' nin ta umuyna ipa'innila nan penhodmin innilaon ay danen tatagu?” Ya tembal'un inali' di, “Apu, ha\"in di honogom ta umuya'.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("IS6_9","024_6_9","ISA","6","9","9","Ya inalinay, “At umuy'a, mu hay alyom hinan tatagu ya alyom di, Ta\"on hi unyu donglodonglon di Hapit Apo Dios mu nihimung an adiyu ma'awatan. Ya gunyu tigon goh nan ma'ma'at, mu agguyyu inilay pohdonan ipa'innila. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("IS6_10","024_6_10","ISA","6","10","10","At paddungnay pa'odholom di punnomnomda ta adida ma'awatan, ya paddungnay hophopam di matada ta adida pa\"attig. Ya upupom goh di ingada ta adida dumngol ta mi'id di atondan umunud ay Ha\"in ta adida mipaphod.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("IS6_11","024_6_11","ISA","6","11","11","Ya minahmaha' an inali' di, “Apu, anuud mah di alpahan ten ma'at?” Ya inalinay, “Engganah un mun'apa\"i nan babluy ta mi'id di munhitu, ta mabukawan nan a'abung, ya ninganuy nan apayapayaw. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("IS6_12","024_6_12","ISA","6","12","12","Ti Ha\"in an ap'apu ya ipiyuy'u nan tataguh nan nun'iyadagwin babluy ta taynandad Judah. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("IS6_13","024_6_13","ISA","6","13","13","Ya ta\"on hi un way ohah ma'angang mu magubatda goh damdama, at umatdah nan ayiw an nalngoh an un anggay di tungodnah ma'angang. Mu ta\"on hi un umat hina an mipaddungdah nan tungod di ayiw mu la'tot ya humapeng goh damdama.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("IS7_1","024_7_1","ISA","7","1","1","Hidin nun'alian Ahaz an hina' Jotham an ap'apun Uzziah an alid Judah ya immali da Rezin an alid Aram ya nan alid Israel an hi Pekah an hina' Remaliah ya nan tindaluda ta ginubat da'min iJerusalem hidid Judah. Mu agguy da'mi inabak. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("IS7_2","024_7_2","ISA","7","2","2","Ti hidin ininnilan Ahaz an nunlalammungda nan tindalun nalpud Aram ya nan tindalun nalpud Israel ta gubaton da'min iJudah ya nidugah di ta'otna. Ya umat hina goh hinan tatagunan wumogwogdah ta'otda, at umatdah nan ayiw an pun'iwogot di dibdib. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("IS7_3","024_7_3","ISA","7","3","3","Ya inalin goh Apo Dios ay ha\"in di, “Itnudmu han imbaluymun hi Shear-Jashub ta umuyyu damuwon han aliyun hi Ahaz. Hay pangah'upanyun hiya ya hinan kalatan neheggon hinan pangiyuplandah lo'ob hidih nan pogpog di ala' an owon di danum an malpuh nan Numbagtun Lobong. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("IS7_4","024_7_4","ISA","7","4","4","Alyom ay hiya ta adi numanomnom, ya adina ta'tan nan duwan ali an da Rezin ay Pekah. Ti ta\"on hi un nidugah di bungotda mu ad ugwan ya umatdah nan na'uy an madop an apuy.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("IS7_5","024_7_5","ISA","7","5","5","Ya inalin goh Apo Dios di, “Manu ti ninomnom nan alid Aram ya nan alid Israel an pa\"ion da'yun iJudah an alyonday, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("IS7_6","024_7_6","ISA","7","6","6","Gubaton tu'ud Judah ta inabak tu'u ay ya ginogodwa tu'u! Ya nunhaadon tu'u han lala'in imbaluy Tabeel hi alid Judah! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("IS7_7","024_7_7","ISA","7","7","7","Mu Ha\"in an nabagbagtun Dios ya adi' mahkay iyabulut an ma'at henen ninomnomda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("IS7_8","024_7_8","ISA","7","8","8","Ti nan i'Aram ya mid ologdan Ha\"in an Dios ti mi'id di abalinan ad Damascus an kapitulyuh ad Aram an ta\"on hi un hidiy nunhituwan nan alida an hi Rezin. Ya ad Israel ay ya mapa\"i an adina ataman di nanom ta han lemay tawon. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("IS7_9","024_7_9","ISA","7","9","9","At mid olog an amin nan babluy hi ad Israel an ta\"on hi un ad Samaria di ni'hituwan nan alidan hi Pekah. At adiyu ay inaynayun di denolyun Ha\"in ya adi ayu mabaliwan.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("IS7_10","024_7_10","ISA","7","10","10","Mi'id di nadnoy ya hennaga' goh ay Apo Dios hinan Alin hi Ahaz. At immuya', ya inali' di, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("IS7_11","024_7_11","ISA","7","11","11","“Ibagam ay Apo Dios di pangimmatunam an Hiya ya badangan da'a ta abakom nan buhulmu. Ya mabalin an nan adi abalinan di taguy odowom hi atonah pangimmatunan.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("IS7_12","024_7_12","ISA","7","12","12","Ya tembal Ahaz an inalinay, “Adi' pohdon an tapngan hi Apo Dios!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("IS7_13","024_7_13","ISA","7","13","13","Ya inali' mah ay hiyay, “Apu ali, ibaga' ay he\"an impahigaa' mahkay ahan ay da'yun holag din Alin hi David. Mu bo'on ha\"in an tagu ya anggay di impahigayu ti namama ay Apo Dios! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("IS7_14","024_7_14","ISA","7","14","14","At Hiya an ap'apuy mangidat hi pangimmatunan. At han ungan babain mi'id di nangelo' ay hiya ya munhabi ta itugawna han ung'ungngan lala'i ta ngadnanah Immanuel. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("IS7_15","024_7_15","ISA","7","15","15","Ya un hi'itang umongol an mabalin an du'gona nan nappuhi, ya inilana mahkay an mumpilih nan maphod, ya ete\"ana mahkay an mangan hinan limminun gatas ya iyu'an. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("IS7_16","024_7_16","ISA","7","16","16","Mu awniat innilaonan man'ug hi nappuhi ya mamto' hi maphod ya mami'idda nan duwan alin ta'tanyun iJudah ti ma'abakda, ya niyuydah udum an babluy.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("IS7_17","024_7_17","ISA","7","17","17","Ya inali' an hi Isaiah goh hinan ali di, “Mu hi Apo Dios ya la'tot ya ipa'alinan ditu'un himpamabluy di nunnaud an punholholtapan tu'u. Ya heten dumatong an punligatan tu'u ya nidugah nongkay ti nete\"ah din nilahhinan di ad Israel hi ad Judah, ya mi'id di umat hituh ene'dam nan tatagu. At hay a'atan te ya hay pangipa'alian Apo Dios hinan alid Assyria ya nan tindalunah tun babluy tu'u. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("IS7_18","024_7_18","ISA","7","18","18","At madatngan ay ya paddungnay hulpipan Apo Dios nan titindalun i'Egypt an ayda do'ol ahan an lalog an ma'u'uyugda, ya impa'alina goh nan ay iyu'an an i'Assyria. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("IS7_19","024_7_19","ISA","7","19","19","At umalidan amin ta mi'id di ayda ipu\"ingatan hinan nun'aghang hinan duntug, ya hinan daplah, ya hinan awadan di mapinagat, ya hinan pahtu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("IS7_20","024_7_20","ISA","7","20","20","Ya hene goh an a'atana ya bayadan Apo Dios nan alid Assyria an pangngel nan Wangwang an Euphrates ta diday mama\"ih an amin an wah tun ad Judah, at paddungnay tagun gidgidanan amin di buu'na, ya hamayna, ya an amin an buu' hi odolna ta engganah hu'ina. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("IS7_21","024_7_21","ISA","7","21","21","Ya hay alpahan di gubat ya un tuttuluy ma'angang hinan tatagu. Ya way ohan didaan taguona hay way ohan baka ya duwah nan kalnilu ta pangngalandah itanuddan hina\"ama. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("IS7_22","024_7_22","ISA","7","22","22","Mu do'ol di ma'aladah gatas danen animal, at hiyanan hay itanudda ya nan limmanun gatas ya iyu'an. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("IS7_23","024_7_23","ISA","7","23","23","Ya dane ay an nun'atamman hi greyp an gunda ni' punla'uan hi hinlibuy pihhun silver ya numbalin hi pagat di wah di. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("IS7_24","024_7_24","ISA","7","24","24","At hay manganup mahkay di umuy hidi ti nahu'munan hi holo' ya pagat. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("IS7_25","024_7_25","ISA","7","25","25","Ya hana ay an duntug an gunda ni' bu'oyon ya adi mahkay mabalin an dumalat di anidugah di pagat hidi, at numbalin an hidiy lumayawan di kalnilu ya baka.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("IS8_1","024_8_1","ISA","8","1","1","Palpaliwan ya himmapit goh hi Apo Dios ay ha\"in an inalinay, “Ummal'ah ambilog hi puntud'an, ya inongolmun itudo' nan ngadan an Maher-Shalal-Hash-Baz. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("IS8_2","024_8_2","ISA","8","2","2","Ya inawitmu nan padin hi Uriah ya hi Zechariah an hina' Jeberekiah ta ihamadan ihtiguan heten itudo'mu.” At hiyay inat'u. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("IS8_3","024_8_3","ISA","8","3","3","Ya palpaliwan ya nawadaan hi ahawa'. At hidin nitungawan den lala'in imbaluymi ya inalin Apo Dios ay ha\"in di, “Ngadananyu ta hi Maher-Shalal-Hash-Baz. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("IS8_4","024_8_4","ISA","8","4","4","An hay ipa'innilana ya adi ni' humapit nan ung'ungnga ya umalida nan i'Assyria ta pun'aladan amin nan inadangyandad Damascus ya ad Samaria ta iyuydah babluyda.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("IS8_5","024_8_5","ISA","8","5","5","Ya palpaliwan ya himmapit goh hi Apo Dios ay ha\"in an inalinay, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("IS8_6","024_8_6","ISA","8","6","6","“Daten tatagud Judah ya adida pohdon di maphod an pangipapto\"u an umat hinan danum hinan Ginnaw an Shiloah an mun'ul'ullay an umayuh. Mu undaat goh mun'am'amlong hinan bumadangan nan a'ali an da Rezin ya nan imbaluy Remaliah. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("IS8_7","024_8_7","ISA","8","7","7","Mu Ha\"in an Dios ya honogo' nan ongol di abalinanan alid Assyria ya nan titindaluna ta umalida ta gubaton da'yun tatagud Judah. At paddungnay mundatong nan Wangwang an Euphrates, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("IS8_8","024_8_8","ISA","8","8","8","ya e'wanah nad Judah, ya he'nobonan amin nan a'abungyuh engganah bagangyu, ya nun'iyanudnan amin. Ya mipaddungda goh hinan hamutin pinayadnay paya'na ta mun'ohop, ya numpatoy da'yu. Mu Ha\"in ya anggay an hi Immanuel di mabalin hi mangibaliw ay da'yuh tun babluyyu.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("IS8_9","024_8_9","ISA","8","9","9","At ha\"in an hi Isaiah ya alyo' ay da'yun Hentil hinan abablubabluy hi ta\"on hi un ayu munlalammung an amin an gumubat mu da'yu damdamay ma'abak ya mun'atoy, at mun'iwa'at ayu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("IS8_10","024_8_10","ISA","8","10","10","Ya ta\"on hi un ayu ma'amung ta hahapitonyuy atonyun mangabak mu mi'id di hulbina nongkay ti hi Apo Dios an hi Immanuel ya wadan ditu'u. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("IS8_11","024_8_11","ISA","8","11","11","Palpaliwan ya inhamad Apo Dios di nanapitnan ha\"in an inalinay, “Adim iyunnud hinan aat nan i'ibbam an iJudah, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("IS8_12","024_8_12","ISA","8","12","12","ya adim ta'tan nan ita'otda ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("IS8_13","024_8_13","ISA","8","13","13","ti Ha\"in an nidugah di abalinanan Dios di ita'otmu ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("IS8_14","024_8_14","ISA","8","14","14","ti Ha\"in di mangipapto' ay he\"a. Mu nan i'ibbam an i'Israel ya iJudah ya paddungnay Ha\"in nan batun ihali'dudanda ta magahda. Ya paddungna goh di Ha\"in nan lengon an a'naanda. Ya nan tataguh ad Jerusalem ya Hiyay umat hi bitu ya hulun mumpangna ay dida. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("IS8_15","024_8_15","ISA","8","15","15","At do'ol ay diday mun'agah ta mapogpogda, ya do'ol goh ay diday matiliw.” Hiyah ne inalin Apo Dios ay ha\"in. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("IS8_16","024_8_16","ISA","8","16","16","At da'yun na'na'unnud an intudtuduwa' ya halimunanyun ipapto' an amin nan impitudo' Apo Dios ay ha\"in ta gun mipa'innilah nan mahayhaynod an holag hi enggana. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("IS8_17","024_8_17","ISA","8","17","17","Ad ugwan ya paddungnay din'ug ditu'un holag Israel ay Apo Dios, mu Hiya damdama ya anggay di pange'koda' hi bumadang ay ditu'u. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("IS8_18","024_8_18","ISA","8","18","18","Undan adiyu tigon an ha\"in ya tun imbabaluy'u an indat Apo Dios di panginnilaan tu'un holag Israel hinan ma'at an malpuh nan nidugah di abalinanan Dios an wadah tun Duntug an Zion! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("IS8_19","024_8_19","ISA","8","19","19","Mu anaad ta nan mun'utung ya nan mumbuyun an umabu'abu'ab ya umanut'utiyam di ayyu pummahmahan? Hi Apo Dios di pangibaganyu ta bo'on nan lennawan di nun'atoy di namnamaonyun mangipa'innilan da'yun mataguh nan ma'at hi udum di algaw! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("IS8_20","024_8_20","ISA","8","20","20","At alyonyuat hinan tatagu ta nan tudtudun Apo Dios di donglonda ta bo'on hay ibagan nan mun'utung unu nan udum. Ti mi'id di ibadangdan ditu'u an dumalat hi agguy napatalan di punnomnomda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("IS8_21","024_8_21","ISA","8","21","21","At mamolta ayu ta lumane'le'od ayuh tun luta an mi'id di amlongyu, ya munhinaang ayu. Ya dumalat nan hinaangyu at bumungot ayu ta itangadyun mangidut hinan ali ya Dios tu'u. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("IS8_22","024_8_22","ISA","8","22","22","At mi'id di nomnomnomonyuh pumpabadanganyu, ya mi'id di bumadang ay da'yu, at mamamay numanomnomanyu an paddungnay nibalud ayuh nan nidugah an munhehellong. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("IS9_1","024_9_1","ISA","9","1","1","Ya ha\"in an hi Isaiah ya inali' hi ta\"on hi un umat hinay ma'at ay da'yu, ya ta\"on hi un hidin hopapna ya nabainan nan babluy di holag Zebulun ya nan holag Naphtali mu udum di algaw at mipabagbagtuh nen duwan provincia an mete\"ah nan Lobong an Galilee ta engganah nan dammangna an malauhan nan Wangwang an Jordan hi awadan nan Hentil. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("IS9_2","024_9_2","ISA","9","2","2","At nan tatagun paddungnay wadah nan munhehellong ya tigonda nan mumbenang an patal ta mapatalanda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("IS9_3","024_9_3","ISA","9","3","3","At hitun a'atana ya ipado'ol da'min Apo Dios an holag Israel ta ipa'amlong da'mi, at umat hinan pun'amlongan di ohan taguh nan pun'apitanah intanomna, ya umat goh hi amlong di munggogodwah nan inabakdah gubat. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("IS9_4","024_9_4","ISA","9","4","4","Ti pogpogom di abalinan nan mangipaligligat ay da'min tatagum. At ibaliw da'mi an umat hinan inatmun da Gideon hidin nangabakandah nan buhuldan iMidian. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("IS9_5","024_9_5","ISA","9","5","5","Ya hay a'atan ne ya mun'oghob an amin di hapatus ya nan nadadala an lubung di titindalun immuy ni'gubat. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("IS9_6","024_9_6","ISA","9","6","6","Ti mitungaw nan ung'ungngan lala'i, at Hiyay mun'ap'apun ditu'u. Ya hay pungngadandan Hiya ya Nahamad an Muntugun, ya Nidugah di Abalinanan Dios, ya Mid Pogpogna an Ama, ya Hiyay Alin Mangidat hi Lenggop. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("IS9_7","024_9_7","ISA","9","7","7","Ya nidugah di abalinanan mumpapto' an adi mapogpog, ya malenggop di pumpapto'ana. Hiyay mihukat ay apuna an hi David hi ali. Ya na'ahhamad di aat di pumpapto'nah mid pogpogna, ya an amin hana ya aton Apu tu'un nidugah di abalinana. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("IS9_8","024_9_8","ISA","9","8","8","Hi Apo Dios ya nahhun tuwalin impa'innilanan ditu'un holag Israel di pummoltaanan ditu'u. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("IS9_9","024_9_9","ISA","9","9","9","At an amin tu'un hinohhan iSamaria ya nan numbabluy hitud Israel ya inila tu'uh ne, ya namamah nan mungngohoy ya mumpahiyan alyonday, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("IS9_10","024_9_10","ISA","9","10","10","“Nun'apa\"i tun a'abung an hay niyamma ya pito', mu hukatan tu'uh nan nahilhilan an batu ta nahamhamad. Ya hana ay goh an nun'alngoh an ayiw an fig ya hukatan tu'uh nan ma\"aphod an ayiw an cedar.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("IS9_11","024_9_11","ISA","9","11","11","Mu hi Apo Dios ya honogona nan alid Assyria an hi Rezin ya nan titindaluna ta gubatondah ten mumpahiyan i'ibba tu'un i'Israel. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("IS9_12","024_9_12","ISA","9","12","12","Ya middum nan i'Aram an malpuh appit hi buhu'an di algaw ya nan iPhilistia an malpuh appit hi alimuhan di algaw ta gubatonda nan i'ibba tu'un i'Israel ta mapogpogda. Mu ta\"on hi un umat hina ya adi damdama ma'udyaan di bungot Apo Dios ay dida, at hiyanan inaynayuna damdaman mummoltan dida. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("IS9_13","024_9_13","ISA","9","13","13","Mu ta\"on hi un umat hinay ma'at ay dida ya hihidya damdaman adida muntutuyuh baholda, ya adida mumpabadang ay Apo Dios an nidugah di abalinana. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("IS9_14","024_9_14","ISA","9","14","14","At hiyanan un penghanon Apo Dios hi ohay algaw an pumpatoy nan a'ap'apudad Israel ya nan tataguna. At hay ma'at ya mipaddung hinan animal an mabogwah di uluna ya iwitna, ya nan tubun di ayiw hinan hapangna. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("IS9_15","024_9_15","ISA","9","15","15","At nan a'ap'apud Israel ya diday nipaddungan di ulu, ya nan munlayah an propeta ya nipaddungdah iwit. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("IS9_16","024_9_16","ISA","9","16","16","Ti nan a'ap'apu ya nibahhaw di intudtududah unudon nan tatagu an lummuh aid di papto'ananda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("IS9_17","024_9_17","ISA","9","17","17","Ti indinongdan umunud ay Apo Dios, at nun'appuhiy pangatda ya hapitonda. At hiyanan bimmungot hi Apo Dios, ya minoltana daten tataguna. At ta\"on hi un nan mumpangilog an ungunga, ya nan nun'anguhu, ya nan nun'abalu ya mitaggamdan adina hom'on dida. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("IS9_18","024_9_18","ISA","9","18","18","Heten nun'appuhin pangat nan tatagu ya umat hinan bimmi'ah an apuy hinan inalahan an bo'on nan hubit ya anggay di gohbona ti an amin nan dalanonah nan inalahan, at umu'utyu' di ahu'nad daya. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("IS9_19","024_9_19","ISA","9","19","19","At nan bungot Apo Dios an nidugah di abalinana ya umat hinan bimmi'ah an apuy. Ya nan paddungnay moghob ya nan tatagud Israel an way ohaan mumpipinnatoyda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("IS9_20","024_9_20","ISA","9","20","20","Ti wada ay di itang hi ma'an ya pumpopolhanda. Mu hihidya damdaman mahinaanganda, at la'tot ya ta\"on hi un nan imbabaluyda ya ononda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("IS9_21","024_9_21","ISA","9","21","21","Ya hana ay an holag Manasseh ya nan holag Ephraim ya munggugubatda. Mu palpaliwan goh ya munlalammungda damdama ta gubatonda nan holag Judah. Mu ta\"on hi un umat hina ya adi damdama ma'udyaan di bungot Apo Dios ay dida, at hiyanan inaynayuna damdaman mummoltan dida. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("IS10_1","024_10_1","ISA","10","1","1","Mahmo' ayun gun mangiyammah nan nibahhaw an uldin an mangipaligligat hi udum an tatagu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("IS10_2","024_10_2","ISA","10","2","2","Ti inubahyuy biyang di nun'awotwot, ya nun'abalu, ya nun'anguhu ta mabalin an kulukonyu dida. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("IS10_3","024_10_3","ISA","10","3","3","At hay atonyuh un madatngan di pummoltaan Apo Dios ay ditu'u ti pa'alionay mangubat ay ditu'un malpudah adadagwin babluy? Ya hitun a'atana ya hay pumpabadanganyu mahkay? Ya hay pangiyayanyuh inadangyanyu? ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("IS10_4","024_10_4","ISA","10","4","4","Ti hay ma'at ya adi tu'u ay matoy hi gubat ya iyuy ditu'uh nan buhul tu'uh udum an babluy. Mu ta\"on hi un umat hina ya adi damdama ma'udyaan di bungot Apo Dios ay ditu'u, at hiyanan inaynayuna damdaman mummoltan ditu'u. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("IS10_5","024_10_5","ISA","10","5","5","Ya inalin Apo Dios di, “Mahmo'da nan i'Assyria ti dida nan umat hi haplat an panaplat'uh nan tatagu' an gun mangipabungot ay Ha\"in. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("IS10_6","024_10_6","ISA","10","6","6","Ti hanan i'Assyria di honogo' hi mangipaligligat ay da'yun tatagun nan'ug ay Ha\"in. At pun'aladan amin di gina'uyu, ya nun'igatin da'yun dida ta umat ayuh pito' hinan kalata. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("IS10_7","024_10_7","ISA","10","7","7","Mu nan alid Assyria ya agguyna inilah un Ha\"in di nannag ay hiya ti hay ninomnomna ya unna tuwali pohdon an pogpogon di do'ol an babluy. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("IS10_8","024_10_8","ISA","10","8","8","Ya mumpahiyan alyonay, Adi madnoy mahkay at way ohah tun u'upihyal'u ya mepongdan mun'alih nan babluy an inabak'u! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("IS10_9","024_10_9","ISA","10","9","9","Ti inabakmid Calno, ya ad Carchemish, ya ad Hamath, ya ad Arpad, ya ad Samaria, ya ad Damascus. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("IS10_10","024_10_10","ISA","10","10","10","Inabakmi danen babluy an mumpundayaw hinan do'ol an abulubulul ya un nan dayawon di iJerusalem ya iSamaria. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("IS10_11","024_10_11","ISA","10","11","11","At namama ahan di ma'at hi ad Jerusalem ya nan dayawonda ta umat hinan inatmid Samaria ya nan bulul an gunda dayawon. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("IS10_12","024_10_12","ISA","10","12","12","Mu Ha\"in an Dios ya ninomnom'un malpah ay an amin nan ato' hi ad Judah an namamah nan Duntug an Zion ya minolta' mahkay nan alid Assyria ti nidugah di pumpahiyaana ya amahapitna. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("IS10_13","024_10_13","ISA","10","13","13","Ti inalinay, Manu ay nangab'abaka' hi gubat ya gapuh nan abalina' ya la'eng'u! At do'ol mahkay di babluy hi inubah'uy igad di babluyda ta nun'ala' di inadangyanda, At umata' hi manilhig an bakan nun'igatin'uy a'ali! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("IS10_14","024_10_14","ISA","10","14","14","At nun'ala' di inadangyan di tataguh abablubabluy an umat hi inat'un nangngal hi itlog di hamutin tinaynan inanah nan numbuyaana, at mi'id di namadah hi nangiyadi.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("IS10_15","024_10_15","ISA","10","15","15","Ya inalin goh Apo Dios di, “Umat hinay hinapitna mu undan mabalin an nan wahay ya nidugdugah di abalinana ya un nan manglon? Ya undan goh nabagbagtu nan lagadi ya nan munlagadi? Ya nan huplit ya adi nonongan nihuplit hi un mi'id di ngamay hi mangdon, ya umat goh hinan hul'ud an adi nonongan immuy. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("IS10_16","024_10_16","ISA","10","16","16","At hiyanan Ha\"in an nidugah di abalinana ya ipa'ali' di nidugah hi dogoh ta pummolta' hinan mun'abi'ah an titindalun i'Assyria. At nidugah an hay punle'nada ya ay na'apuyan di odolda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("IS10_17","024_10_17","ISA","10","17","17","Ti Ha\"in an ma'alih dilag di ad Israel ya mipaddung goh hinan mundalang an apuy ta pogpogo' dida. At nan i'Assyria an umat hi hubit ya himbumaggay aghobanda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("IS10_18","024_10_18","ISA","10","18","18","At daten umat hi ma\"aphod an inalahan ya payaw an titindalun i'Assyria ya pogpogo' dida ta umat hi pama\"ian di dogoh hi odol di tagu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("IS10_19","024_10_19","ISA","10","19","19","At un tuttulu ya anggay di ma'angang, at ta\"on un nan ung'ungnga ya abalinanan bilangon dida.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("IS10_20","024_10_20","ISA","10","20","20","Hay umangunuh ya nan ma'angang ay da'min holag Israel ya hi Apo Dios mahkay an madayaw tuwalid Israel di nahamad hi pangiyokodanda an bo'on nan mamatoy ay dida. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("IS10_21","024_10_21","ISA","10","21","21","Mu unda tuttuluy mumbangngad hinan holag Jacob an mangun'unud hinan nidugah di abalinanan Dios. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("IS10_22","024_10_22","ISA","10","22","22","Ya ta\"on hi unda do'ol ahan di holag Israel an umat hi ado'ol di panag hinan pingit di baybay mu unda nahnot di mumbangngad. Nan udum ay dida ya mapogpogda ti hiyah ne tuwali ma'at ay dida. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("IS10_23","024_10_23","ISA","10","23","23","At ipa'annung Apo Dios an nidugah di abalinanay hinapitnan apogpogan nan tataguna. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("IS10_24","024_10_24","ISA","10","24","24","At hi Apo Dios an nidugah di abalinana ya inalinay, “Da'yun tatagu' an iJudah ya adi ayu tuma'ot hinan i'Assyria hi un da'yu paligligaton an umat hidin inat nan i'Egypt ay da'yu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("IS10_25","024_10_25","ISA","10","25","25","Ti heten pummolta' ay da'yu ya adi madnoy at mapogpog ta diday pogpogo'.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("IS10_26","024_10_26","ISA","10","26","26","At hi Apo Dios an nidugah di abalinana ya moltaona dida ta umat hi nummoltaanah nan iMidian hinan Batud Oreb, ya umat goh hidin nummoltaanah nan titindalud Egypt ta nun'alnongdah nan baybay. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("IS10_27","024_10_27","ISA","10","27","27","Ya bo'on mahkay diday mun'ap'apuh nan babluyyu ti mapogpog nongkay nan gunda pangipaligligatan ay da'yu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("IS10_28","024_10_28","ISA","10","28","28","Amangonyu adya nan buhulyun i'Assyria an na'uydan gumubat! At henggopda mahkay ad Aiath, ya ene'wadad Migron, ya ad Micmash ya inhinadah di nan udum an gina'udan mi'gubat. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("IS10_29","024_10_29","ISA","10","29","29","Ya nunti'idda ta linauhanda nan bihhang ta immuyda immiyan ad Geba. At tuma'otda nan i'ibba tu'ud Ramah, ya limmayawda nan wad Gibeah an babluy din ali tu'un hi Saul. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("IS10_30","024_10_30","ISA","10","30","30","Ya pinumkawda nan i'ibba tu'ud Gallim hi ta'otda, ya mahmo'da goh nan wad Laishah ya ad Anathoth. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("IS10_31","024_10_31","ISA","10","31","31","Ya numpangalayawda goh nan wad Madmenah, ya ad Gebim, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("IS10_32","024_10_32","ISA","10","32","32","mu ad ugwan an algaw ya dimminongda nan buhul hi ad Nob ta mun'eblayda. Mu umi'ikayda damdaman umalin mama\"ih tun ad Zion. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("IS10_33","024_10_33","ISA","10","33","33","Mu tigonyun hi Apo Dios an nidugah di abalinana ya nidugah di pangatnah nan titindalun i'Assyria an ta\"on hi un nan ap'apuda ya u'upihyalda. At paddungnay punlongohnay o\"ongol an ayiw. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("IS10_34","024_10_34","ISA","10","34","34","At nan nidugah di abalinanan Dios nongkay ya pogpogona daden buhul tu'un holag Israel, at umat hinan munlongoh hi ayiw hinan inalahan ad Lebanon. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("IS11_1","024_11_1","ISA","11","1","1","Nan holag di a'apun David ya umat hinan tungod di nali'oy an ayiw an la'tot ya himmalepeng ti nan balbalun mun'alih udum hi algaw ya malpuh holag David. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("IS11_2","024_11_2","ISA","11","2","2","Ya miyodol ay Hiya nan Na'abuniyanan an Lennawan Apo Dios ta idatnay ananomnomana ya la'engna ta abalinanan mun'ap'apu ya muntugun hinan tataguna. Ya inilana nan pohdon Apo Dios an atona ta Hiyay daydayawona. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("IS11_3","024_11_3","ISA","11","3","3","Ya hay iyamlongna ahan ya nan pangun'unudanan Apo Dios. Nahamad di pun'ap'apuwana ti bo'on nan mattig an aat di taguy tigona, ya adina edenol hinan ibagan di tatagu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("IS11_4","024_11_4","ISA","11","4","4","At nahamad an nepto' di atonan mangipanuh hinan nun'awotwot ya nan mi'id di abalinana. Ya hana ay an tatagun nun'appuhiy ato'atonda ya moltaona dida an un anggay di humapitana ya mun'a'atoyda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("IS11_5","024_11_5","ISA","11","5","5","Ti na'ahhamad di atonan mun'ap'apu an mi'id di ibahhawana. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("IS11_6","024_11_6","ISA","11","6","6","Ya henen a'atana ya mabalin an mitnud nan ahuh inalahan hinan imbaluy di kalnilu, ya mabalin an me'yelo' nan gandeng hinan lepard. Ya ta\"on un nan layon ya mabalin an me\"an hinan baka, ya hay mangipapto' an manalimun ay dida ya nan ung'ungnga. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("IS11_7","024_11_7","ISA","11","7","7","Ya ta\"on un nan baka ya bear ya mundellohdan mangan, ya ta\"on un nan imbabaluyda ya munlalammungda goh an molo'. Ya nan layon ya umatdah nan bakan mangandah holo'. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("IS11_8","024_11_8","ISA","11","8","8","Ya mabalin an mun'ay'ayamda nan ung'ungungngah nan way abung di ha'u'u unu dapoonda nan abungda ti adida umalat. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("IS11_9","024_11_9","ISA","11","9","9","At mi'id di nappuhi unu pumatoy hidih nan ma'alin duntug Apo Dios ti an amin di tataguh tun luta ya innilaondah Apo Dios. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("IS11_10","024_11_10","ISA","11","10","10","Ya henen gutud ya pohpohdon di tataguh abablubabluy nan mun'ali an holag David, at ma'amungdan amin nan tataguh nan babluyna, ya mid al'alin dida. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("IS11_11","024_11_11","ISA","11","11","11","Ya henen gutud goh di pangibangngadan Apo Dios hinan tatagunan wad Assyria, ya ad Egypt, ya ad Pathros, ya ad Ethiopia, ya ad Elam, ya ad Babylon, ya ad Hamath, ya nan wah pingit di baybay, ya hinan babluy an nigagwah nan baybay. At pidwanah ne hi pangibangngadanad Israel hinan tatagunan niwa'at. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("IS11_12","024_11_12","ISA","11","12","12","At hiyay dumalat ya ma'amungda nongkay nan tatagunan i'Israel ya iJudah an niwa'at hi abablubabluy hitun luta. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("IS11_13","024_11_13","ISA","11","13","13","At nan i'Israel ya adida mahkay aguhan nan iJudah, ya umat goh hinan iJudah an adida mahkay abohlan nan i'Israel. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("IS11_14","024_11_14","ISA","11","14","14","Ta undaat himbabadang an mangubat hinan iPhilistia an numpunhituh appit hi alimuhan di algaw, ya immuyda nun'ala nan gina'un nan tataguh appit hi buhu'an di algaw. Ya himbabadangda goh ta abakondad Edom, ya ad Moab, ya ad Ammon ta diday mun'ap'apuh di. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("IS11_15","024_11_15","ISA","11","15","15","Ya tud'on Apo Dios nan Mumbolah an Baybay, ya impiyuynay lumahu an tuyup, at ta\"on un nan Wangwang an Euphrates ya matdu' ta mumbalin hi pitun ginnaw, at mabalin an bad'angon di tagu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("IS11_16","024_11_16","ISA","11","16","16","At nan na'angang an tatagun Apo Dios hi ad Assyria ya waday maphod an kalatan dalanonda an umat hidin inat din o'ommodah nalpuwandad Egypt. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("IS12_1","024_12_1","ISA","12","1","1","At way ohah nan tatagu eden a'atana ya ikankantadan alyonday, “He\"a, Apo Dios, an dayawo', ta\"on hi un'a bimmungot ay ha\"in ya munyamana' ti na'udyaan, ya ten ipa'amlonga' goh ay He\"a. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("IS12_2","024_12_2","ISA","12","2","2","Immannung an He\"a, Apo Dios, di nangibaliw ay ha\"in, at edenol'un He\"a ta adia' tuma'ot. He\"a, Apo Dios, di mangidat hi abalina' ya bi'ah'u, ya He\"ay gun mangibaliw ay ha\"in. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("IS12_3","024_12_3","ISA","12","3","3","Ti nan binaliwan Apo Dios ya ongol di amlongda an umatdah nan tagun na'uwaw an ma\"amlong hinan ayhugin danum an inumona!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("IS12_4","024_12_4","ISA","12","4","4","At henen gutud ya ikankantan goh nan tatagun alyonday, “Munyaman tu'un Apo Dios, ya Hiyay pumpabadangan tu'u! Ya ipa'innila tu'uh nan tataguh abablubabluy di inatna ya nan anabagtuna! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("IS12_5","024_12_5","ISA","12","5","5","Ya ikantaan tu'u goh hi Apo Dios ti do'ol di mun'aphod an inatna, ya ipa'innila tu'un amin hi tagu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("IS12_6","024_12_6","ISA","12","6","6","At ditu'un tatagud Jerusalem ya it'u' tu'un mundayaw ya mungkanta an dumalat di amlong tu'u. Ti hi Apo Dios an ni'babluy ay ditu'uh tud Israel ya nidugah di abalinana!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("IS13_1","024_13_1","ISA","13","1","1","Hiyah te impa'innilan Apo Dios ay ha\"in an hi Isaiah an hina' Amoz hi ma'at hi ad Babylon. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("IS13_2","024_13_2","ISA","13","2","2","An inalinay, “Itayunyu nan bantilah nan tulid di duntug an mi'id di ayiw ta ma\"attig. Ya nun'it'u'yuh nan titindalu ta hogpondad Babylon an babluy nan mumpahiyan tatagu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("IS13_3","024_13_3","ISA","13","3","3","Ti Ha\"in an Dios di nannag hinan na'na'unnud an tindalu' an mun'abungot ya nun'atulid ta pa\"ionda nan numpunhituh di ti nidugah di bohol'un dida.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("IS13_4","024_13_4","ISA","13","4","4","At ha\"in an hi Isaiah ya inali' di, “Madngol di helhel nan do'ol an tatagun na'amung hinan duntug. Ti nan nidugah di abalinanan Dios ya inamungna daten titindalun nalpuh nan abablubabluy ta midadaandan mi'gubat. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("IS13_5","024_13_5","ISA","13","5","5","Dida ya nalpudah adagwin babluy ta diday honogon Apo Dios an mama\"in amin hinan babluy ad Babylon an gapuh nan nidugah an boholna. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("IS13_6","024_13_6","ISA","13","6","6","At da'yun amin an tataguh tun luta ya oltonyuy kilayu ti adi mahkay madnoy at madatngan nan algaw an pama\"ian nan nidugah di abalinanan Dios ay da'yu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("IS13_7","024_13_7","ISA","13","7","7","At awniat nidugah an wumogwowogwog di taguh ta'otda, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("IS13_8","024_13_8","ISA","13","8","8","at mami'id di tulidda an umuy mi'gubat. Ya nidugah di holtapondah dogoh an umat hinan babain maligatan an muntungaw. At gunda muntoto\"olan, ya ma\"attig hi angahday ta'otda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("IS13_9","024_13_9","ISA","13","9","9","Mu anakkayah henen algaw an umalian Apo Dios an mipattig nan nidugah ahan an bungotna ti pa\"iona tun luta, at adi mahkay mababluyan. Ya ni'yubahnan amin nan nun'abaholan. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("IS13_10","024_13_10","ISA","13","10","10","Ya nan numbino'ob'on an bittuan ad daya, ya bulan, ya algaw ya adida mahkay bumnang.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("IS13_11","024_13_11","ISA","13","11","11","Ti inalin Apo Dios di, “Moltao' tun luta ya an amin nan tatagun nun'abaholan. At mapogpog an amin nan mahapit ya mumpahpahiyan tatagu ya nan mangipaligligat hi ibbadan tagu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("IS13_12","024_13_12","ISA","13","12","12","At hay gutud hi a'atana ya nahnotday ma'angang hinan tatagu an umat hi a'itang di balitu' ad Ophir. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("IS13_13","024_13_13","ISA","13","13","13","Ti Ha\"in an nidugah di abalinanan Dios ya ipa'dam'uy bungot'u ta iwogot'ud abuniyan ya tun luta ta mahlig hinan nipabunana.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("IS13_14","024_13_14","ISA","13","14","14","Ya ha\"in an hi Isaiah ya inali' di, “Hanan niyuy ad Babylon ya lumayawdah babluyda an umatdah nan ulha an anuponda dida. Ya umatda goh hi kalnilun mi'id di mangipapto' ay dida. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("IS13_15","024_13_15","ISA","13","15","15","At wa ay atog ta ah'upanda dida ya pinatoyda, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("IS13_16","024_13_16","ISA","13","16","16","ya hana ay an ung'ungungngan imbabaluyda ya pumpolohda, ya nun'ihaplatda didah hinagangda. Ya nunhogopday a'abungda, ya nun'aladay gina'uda. Ya ta\"on hi un nan binabain ahawada ya pilitonda didan elo'.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("IS13_17","024_13_17","ISA","13","17","17","Ya inalin Apo Dios di, “Ta\"on hi un umat hinay ma'at ta pabungto' nan iMedia ta gubatonda nan iBabylon. Dida ya adi mabalin hi unda mabayadan hi silver unu balitu', ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("IS13_18","024_13_18","ISA","13","18","18","at pumpanada nan mumpangilog an linala'i, ya mi'id di homo'dah nan ung'ungungnga ya nan ungunga. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("IS13_19","024_13_19","ISA","13","19","19","Manu ti ad Babylon di ma\"aphod an babluy hitun luta, at hiyay ehngel nan bimmabluy hidi. Mu Ha\"in an Dios ya pa\"io' ta umat hi ad Sodom ya ad Gomorrah. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("IS13_20","024_13_20","ISA","13","20","20","At hiyanan mumbalin nongkay hi mapulun hi enggana, at ta\"on hi un nan Arabo an lumane'le'od ya adida mungkampuh di. Ya umat goh hinan mumpumpapto' hi kalnilu an adida iyuy hidiy kalniluda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("IS13_21","024_13_21","ISA","13","21","21","Mu hay umuy hidi ya nan animal hinan mapulun an umat hi gandeng, ya kuup, ya nan udum. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("IS13_22","024_13_22","ISA","13","22","22","At hay madngol mahkay hidi ya nan alawaaw di animal an ma'alih hayina ya jakal hinan mun'aphod an a'abung hidi ti dida mahkay di munhituh di. At heten apa\"ian ad Babylon ya adi madnoy at madatngan.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("IS14_1","024_14_1","ISA","14","1","1","Hi Apo Dios ya awniat hom'on goh damdama ditu'un holag Israel an ma'ali goh hi holag Jacob, at hiyanan ditu'uy tataguna. At ibangngad ditu'uh nan babluy tu'u tuwali, ya wadaday tatagun malpuh udum an babluy an umalin middum ay ditu'u. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("IS14_2","024_14_2","ISA","14","2","2","Ya umat hituy ma'at ay ditu'uh awni ti do'olday babluy hi bumadang ay ditu'u ta ibangngad ditu'uh tun babluy tu'u. Ya nan tatagun umalin mi'babluy an linala'i ya binabai ya mumbalindah baal tu'un holag Israel. Ya abakon tu'u mahkay din nangipaholholtap ay ditu'u, at ditu'un holag Israel di mun'ap'apun dida. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("IS14_3","024_14_3","ISA","14","3","3","At pogpogon Apo Dios di abaal tu'un tataguna ta duminong mahkay nan nidugah an gun tu'u punlungdayaan ya punholholtapan an dumalat nan naligat an tamun ipilitdan ipatamun ditu'u. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("IS14_4","024_14_4","ISA","14","4","4","At na'at ay hana ya ditu'u mahkay di maneldelah nan alid Babylon an alyon tu'uy, “Natoy mahkay nan nun'appuhiy pangatnan ali, at napogpog mahkay di pangipaholholtapanah tatagu! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("IS14_5","024_14_5","ISA","14","5","5","Ti pinogpog Apo Dios di abalinana ya nan nun'appuhin pangatna ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("IS14_6","024_14_6","ISA","14","6","6","an gapuh bungotna, ya nidugah di nangipaligligatanah nan tatagun inabakdah gubat. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("IS14_7","024_14_7","ISA","14","7","7","Mu maphod ta ad ugwan ya malenggopda mahkay nan tataguh abablubabluy, at hiyanan mungkantadah amlongda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("IS14_8","024_14_8","ISA","14","8","8","Ya ta\"on un nan ayiw an bolbol ya nan ayiw an cedar ad Lebanon ya paddungnay umamlongdah natayan nan alid Babylon ti mi'id mahkay di munlongoh ay dida. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("IS14_9","024_14_9","ISA","14","9","9","Ya nidadaan nan lubu' hi pangipahigupandah nan alid Babylon. Ya numpundadaan nan lennawan din nun'atoy an din mun'abi'ah an numpumpapto' hitun luta an mangapnga ay hiya, ya ta\"on hi un din a'ali ya mumpangata'dogdah nan way inumbunanda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("IS14_10","024_14_10","ISA","14","10","10","Ya an aminda ya pun'it'u'dan alyonday, Ad ugwan ya mi'id mahkay di abalinam an umat'an da'mi! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("IS14_11","024_14_11","ISA","14","11","11","Ti ta\"on hi un ongol di abalinam an ikankantaan da'ah nan tatagu ya pun'ipagangohday alpah pundayawdan he\"a mu ad ugwan ya ahigo'go'may di begeh hi olo'am, ya umat goh hinah nan miyuloh ay he\"a. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("IS14_12","024_14_12","ISA","14","12","12","Uya'anah ipa'ampaam ti ta\"on hi un'a ni' mipaddung hi talaw ad dayan mamigat mu paddungnay malpu'ad abuniyan ta magah'ad dolom. Ya wan he\"a din do'ol di pina\"inah nan abablubabluy. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("IS14_13","024_14_13","ISA","14","13","13","Ti hay ninomnommu ni' ya alyom di, Ato' an amin di abalina' ta la'tot ya ha\"in di na'abbagbagtu ya un nan bittuan Apo Dios. Ta ha\"in di mun'ap'apuh nan duntug an a'am'amungan di numbino'ob'on an madayaw. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("IS14_14","024_14_14","ISA","14","14","14","Ya inalim goh di, Lauha' nan awadan di bunut ta olom ya mipaddunga' hinan na'abbagbagtun Dios. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("IS14_15","024_14_15","ISA","14","15","15","Mu nen un aat goh nipiyuy hinan lubu' an wad dolom, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("IS14_16","024_14_16","ISA","14","16","16","at nan mannig ay he\"ah di ya ihahammad da'an tigon, ya alyondah nomnomday, Undan hiyah te din tagun mangipawogwowogwog hidin a'ali ya tataguh abablubabluy? ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("IS14_17","024_14_17","ISA","14","17","17","An numbalinonay abablubabluy hitun lutah mapulun, ya impawanay umanamutan nan imbaludnan tatagun inilpunah nan babluy an ginubatna. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("IS14_18","024_14_18","ISA","14","18","18","An amin nan a'alih nan abablubabluy ya mun'aphod di nun'ilubu'anda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("IS14_19","024_14_19","ISA","14","19","19","Mu he\"a ya matoy'an mi'id di mangilubu' ay he\"a. At mitapal di odolmuh nan nalu\"ungan hinan mabinatu, ya nun'agat'unan di odolmuh nan odol nan titindalum an nun'atoy hinan gubat, at paddungnay inggatigatin da'a. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("IS14_20","024_14_20","ISA","14","20","20","Ya manu ay adi'a milubu' an adi'a umat hinan udum an ali ti numpa\"im nan numbabluyam, ya numpatoymu nan tatagum. At hene ta mi'id di ma'angang hinan nun'appuhiy pangatdan holagmu ta a'aliwan di ngadanmuh enggana. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("IS14_21","024_14_21","ISA","14","21","21","At agayu ta pumpatoyyu nan imbabluy nen ali ta miballoh nan numbaholan din o'ommodda! Ta wan mapogpog di pun'ap'apuwandah tun luta ya nan gunda panakupan goh hi udum an babluy.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("IS14_22","024_14_22","ISA","14","22","22","Ti hi Apo Dios an nidugah di abalinana ya inalinay, “Pumpa\"i' ad Babylon ta mi'id di ma'angang an ta\"on hi un unga. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("IS14_23","024_14_23","ISA","14","23","23","Ya pumpa\"i' ad Babylon ta pumbalino' hi abung di kuup ya un mamalbong ta adi mahkay mababluyan. At paddungnay higida' ta engganah un ma'aan an amin di wah di. Ha\"in an nidugah di abalinanay nanapit ete.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("IS14_24","024_14_24","ISA","14","24","24","Hi Apo Dios an nidugah di abalinana ya inalina goh di, “Umannung an mipa'annung an amin din ninomnom'uh ato'. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("IS14_25","024_14_25","ISA","14","25","25","At nan i'Assyria an wah tun babluy'u ya patayo' dida an ta\"on hi un nan wah nan aduntuduntug eten babluy. At mapogpog di gunda pangipaligligatan hinan tatagu' an numbalinondah baalda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("IS14_26","024_14_26","ISA","14","26","26","Umat hituy ninomnom'uh aton hi an amin an babluy hitun luta, at moltao' nan tataguh abablubabluy. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("IS14_27","024_14_27","ISA","14","27","27","Ya mi'id di mabalin hi mangipadinong ay Ha\"in an nidugah di abalinanan Dios ti Ha\"in di ad nomnom hi amoltaan nan tatagu.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("IS14_28","024_14_28","ISA","14","28","28","Hidin natayan nan Alin hi Ahaz ya hiyah te nipa'innilan ha\"in an hi Isaiah. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("IS14_29","024_14_29","ISA","14","29","29","Inalin Apo Dios di, “Da'yun iPhilistia ya adi ayu umamlong hi natayan nan ali an nangipaligligat ay da'yu. Ti nan imbaluynan mihukat ay hiyan mun'ali ya inyal'alana ya un hiya. Ti gulat ta mipaddung hi amanah ulog ya hay ipaddungan nan imbaluyna ya nan nidugah di habidungna. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("IS14_30","024_14_30","ISA","14","30","30","Mu nan tatagu' an ta\"on ahan hi unda nun'awotwot ya ipapto\"u an umat hi aton di mumpapto' hi kalnilu ta lumenggopda. Mu da'yun iPhilistia ya ipa'ali' di batel ta mun'a'atoy ayun amin. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("IS14_31","024_14_31","ISA","14","31","31","At ngumugngug ayun iPhilistia ti na'uyday do'ol ahan an titindalun nalpuh appit hi iggid hi un hagangon di buhu'an di algaw an numpundadaan an mi'gubat.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("IS14_32","024_14_32","ISA","14","32","32","At hay pambal tu'uh nan umalin munhanhan an malpud Philistia? Alyon tu'uy, “Hi Apo Dios an nangipata'dog hi ad Zion ya Hiyay ihi'uganmin nun'awotwot ahan an tataguna ta mibaliw ami.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("IS15_1","024_15_1","ISA","15","1","1","Hiyah te impa'innilan Apo Dios hi ma'at ad Moab. Inalinay, “Nan duwan babluy ad Moab an ad Ar ya ad Kir ya madatngan di apa\"iandah un ohay mahdom. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("IS15_2","024_15_2","ISA","15","2","2","Ya nan iDibon hi ad Moab ya baluonda nan i'ibbadan iNebo ya iMedeba an umuy hinan duntug an kumanilah awadan di timpluda. Ya nummukmukanday buu'da ya hamayda ta pangipattigandah punlungdayaanda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("IS15_3","024_15_3","ISA","15","3","3","Ya nan udum ya dumanallanandah nan kalatan hay langgut di inlulubungda ta ipattigdan munlungdayada, ya nan udum ya hinan nundotal an atap di a'abungda ya hinan a'am'amungan di tatagu an way ohaan ahikikilada. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("IS15_4","024_15_4","ISA","15","4","4","Ya ta\"on un ad Heshbon ya hi ad Elealeh ya madngol di kiladah engganad Jahaz. At ta\"on un nan na'atullid an tindalun di iMoab ya kumilada ti nidugah an wumogwogdah ta'otda.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("IS15_5","024_15_5","ISA","15","5","5","Ya ta\"on hi un ha\"in an hi Isaiah ya malmuy homo\"uh nan iMoab an puntaynanday numpunhituwanda ta lumayawda ta umuydad Zoar ya ad Eglath Shelishiyah. At gunda kumilan munti'id an umuy ad Luhith, ya limmayawda ta umuydad Horonaim di udum an gunda mundaldalan an kumanila. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("IS15_6","024_15_6","ISA","15","6","6","Ya nan Ginnaw an Nimrim ya natdu', at nun'alyaw an amin di holo' ya nan nitanom. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("IS15_7","024_15_7","ISA","15","7","7","Ya nan tatagun bumad'ang ta lumayawdan e'wadah nan hadog hi awadan nan a'ayiw an ma'alih poplar ya nun'ita'indan amin di abalinandan odnan hinan inadangyanda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("IS15_8","024_15_8","ISA","15","8","8","At nidugah di kilan nan tatagun madngol hi an amin hinan babluy ad Moab an mete\"ah nan pogpog hi ad Eglaim ta engganah nan pogpog goh ad Beer Elim. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("IS15_9","024_15_9","ISA","15","9","9","Ya nan danum hinan ginnaw hi ad Dibon hidid Moab ya napnuh dalan di tatagun nun'a'atoy. Mu hi Apo Dios ya iyal'allana damdamay pummoltana ay didan iMoab ti nan tatagun ma'angang ya nan mangipadah an lumayaw ya patayon damdama goh di layon. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("IS16_1","024_16_1","ISA","16","1","1","Nan ma'angang an iMoab an lumayaw an umuy ad Sela an neheggon hinan mapulun ya impiyaliday do'ol an uyaw an kalniluh ipa'dawdah nan alih tud Judah. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("IS16_2","024_16_2","ISA","16","2","2","Ya nan binabai ay atog an iMoab an bumad'ang hinan wangwang hi ad Arnon ya ma'aladyawdan umatdah nan na'abul an hamutih nan buyada. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("IS16_3","024_16_3","ISA","16","3","3","Ya danen iMoab an nangiyalih kalnilud Jerusalem ya inalidan da'min iJudah di, “Ituduyu ni' di atonmih maphod! Ya hom'on da'mi ni' ahan ta mabalin ay ni' ya umali amin milidum hitun babluyyu ti nidugah ahan di potang an namamah nan mapuyaw. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("IS16_4","024_16_4","ISA","16","4","4","Ya abulutonyu ni' ahan ta ibaliw da'mih nan pumatoy an buhul an nidugah di bungotda!” Ti awniat mapogpog nan mamuhul ay da'mi, at duminong nan punligatanmi ti ma'ubahdah tun luta. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("IS16_5","024_16_5","ISA","16","5","5","At mun'ali mahkay nan holag David an dumalat di pamhodnah nan tatagu. Hiya ya nahamad di pangatna, ya nepto' di atonan mangipanuh hi tatagu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("IS16_6","024_16_6","ISA","16","6","6","Ya inalin din tatagud Judah di, “Dengngolmin nidugah di pumpahpahiyaanyun iMoab ya ngohoyyu, mu ad ugwan ya mi'id di hulbin nan pumpahpahiyaanyu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("IS16_7","024_16_7","ISA","16","7","7","At hiyanan kilaanyuy napa\"ian di babluyyu. Ya miyal'allay lumungdayaanyuh unyu nomnomon din mun'apolhat an tanudyud Kir Hareseth. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("IS16_8","024_16_8","ISA","16","8","8","Ya nan nun'itanom hinan punhabalan ad Heshbon ya mun'a'lengda. Ya umat goh hinan nitanom an greyp hi ad Sibmah an alpuwan din mun'aphod an miyammah bayah an gun mamutong hinan a'ap'apuh nan abablubabluy. Ti hay natamman hi greyp ya engganad Jazer ta numpa'uy hinan mapulun ya hinan Natoy an Baybay an manaphapeng ya adudu\"oy. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("IS16_9","024_16_9","ISA","16","9","9","Mu awniat pa\"ion di buhul nan natamman hi greyp. At ta\"on hi un ha\"in ya kumilaa' ti adyu'a ahan nan greyp hi ad Sibmah, ya ad Jazer, ya ad Heshbon, ya ad Elealeh. Ti mami'id mahkay di mapugah an bungbungaan ya nan udum an mangipa'amlong hinan tatagu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("IS16_10","024_16_10","ISA","16","10","10","At mapogpog nan nidugah an pun'amlongan nan tataguh unda mumpugah hi greyp. Ti mi'id mahkay din madngol an mungkanta, ya ahi'i'ingal hinan gunda pumpogohan ni' hi greyp ti pinogpog'u din gunda pun'am'amlongan. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("IS16_11","024_16_11","ISA","16","11","11","At hiyanan kumilaa' ya munlungdayaa' hinan na'at hi ad Moab an namamad Kir Hareseth. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("IS16_12","024_16_12","ISA","16","12","12","At nan iMoab ya ta\"on hi unda gun umuy hinan gunda pundayawan hinan do'ol an dayawondah nan awadan di pun'onnganda ya unda hay mumbolay ya anggay. Ti nan dayawonda ya mid abalinandan mangibaliw ay dida.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("IS16_13","024_16_13","ISA","16","13","13","Ya nahhun tuwalin ina'allin Apo Dios daten ma'at hinan iMoab. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("IS16_14","024_16_14","ISA","16","14","14","Mu ad ugwan ya alyonay, “Mala'uh mahkay di tuluy tawon ya mami'id an amin nan inadangyan di iMoab. Ya tuttuluy ma'angang hinan tataguh di, mu mahmo'dan mi'id di abalinanda.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("IS17_1","024_17_1","ISA","17","1","1","Hay impa'innilan goh Apo Dios hi ma'at ad Damascus an kapitulyud Aram ya inalinay, “Awniat tigonyud Damascus an nidugah di apa\"iana at bo'on mahkay babluy di aatna. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("IS17_2","024_17_2","ISA","17","2","2","Ya nan abablubabluy ad Aroer ya minganuyda. At hay baka ya kalniluy umuy hidi ti mi'id di taguh dih mangabul ay dida. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("IS17_3","024_17_3","ISA","17","3","3","At ad Damascus ya ma'abak an umat hinan na'allup an babluy ad Israel an mapa\"i ta mi'id di ipo\"oyan nan tataguh di. At nan ma'angang an tatagud Aram ya umatda nongkay hinan i'ibbayun i'Israel an mami'id din nidugah an abalinanda. Ha\"in an nidugah di abalinanan Dios di nanapit ete.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("IS17_4","024_17_4","ISA","17","4","4","Ya inalin goh Apo Dios di, “Henen a'atana ya nan ma\"aphod an aat di i'ibbayun holag Jacob ya maluman ti mami'id mahkay di inadangyanda, at umatdah nan ahohomo' an tagun na\"ung'ung. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("IS17_5","024_17_5","ISA","17","5","5","At mipaddungdah nan paguy hi payaw an nabto' ay ya ma'lengda, at umat hinan Nundotal an Rephaim. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("IS17_6","024_17_6","ISA","17","6","6","Mu nan pumpugahan hinan bungbungaan an umat hi olibo ya mabalin an wadaday ohha'ohhah bunganah ma'angang hi uddu'na. Umat goh hinay ma'at hinan i'ibbayun holag Israel an awniat wadaday ma'angang. Ha\"in an hi Apo Dios an dayawonyun holag Israel di nanapit ete.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("IS17_7","024_17_7","ISA","17","7","7","Ya ma'at ay hatu ya ibilang mahkay nan tatagu nan nunlumun didan hi Apo Dios an dayawon tu'un holag Israel. At Hiya mahkay di pumpabadanganda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("IS17_8","024_17_8","ISA","17","8","8","At bo'on mahkay nan inyammadan pun'onngan hinan udum an dayawon di udum an babluy an umat ay Asherah di pange'kodanda. Ya adida mahkay munggohob hi incense hinan pun'onngan. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("IS17_9","024_17_9","ISA","17","9","9","Ya henen a'atana ya nan nun'a'allup an babluy ya mapa\"ida ta matawanda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("IS17_10","024_17_10","ISA","17","10","10","Mu da'yu ya inaliwanyuh Apo Dios an nangibaliw ya gun nangipapto' ay ditu'un nipaddung hinan daplah an nahamad hi ihi'ugan. Mu hay inatyu ya un ayuat goh nuntanom hinan ma\"aphod an tanom an nalpuh udum an babluy. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("IS17_11","024_17_11","ISA","17","11","11","Mu ta\"on hi un himbumagga ya himmangaw ya himmabungdah nan mabiggat mu adi damdama mabalin hi pugahonyuy bungada ti mi'id di hulbidah nan dumatngan di nidugah an punligatan ya lumungdayaan. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("IS17_12","024_17_12","ISA","17","12","12","Anakkayah di gehom nan do'ol an titindalun nalpuh nan numbino'ob'on an babluy an paddungnay un gongaah nan mabi'ah an danum. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("IS17_13","024_17_13","ISA","17","13","13","Mu ta\"on hi unda umat hinan atata'ot an gongaah di do'ol an danum mu ihingal ay Apo Dios dida ya ma'aladyawdah nan adagwi, at umatdah dugin miwa'at hinan duntug, unu dagamin iyaddib di tuyup. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("IS17_14","024_17_14","ISA","17","14","14","At ta\"on hi unda nidugah an atata'ot hinan mahdom mu adi mawa'ah at mami'idda. Ti umat hinay pumbalinan nan puma\"i unu nan pumloh hi gina'uh tun babluy tu'u. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("IS18_1","024_18_1","ISA","18","1","1","Mahmo'da nan numpunhitud Cush an neheggon hinan wangwang an awadan di ahipapayagpag an dudun. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("IS18_2","024_18_2","ISA","18","2","2","An gun mannag hi umuy hinan udum an babluy hi un way ipa'innilada an munlugandah bangkan hay niyamma ya nan atlubong. Ya hay pange'wanda ya nan Wangwang an Nile. At da'yun mumpunwilit an gun mahnag ya mumbangngad ayuh nan babluyyun nabattabattanan hi wangwang an awadan di atata'nang an tatagun ul'ulidammuh di up'upda, ya nat'on di hapitda an ta'tan di tataguh abablubabluy an gapuh amabungotda ya ongol di abalinanda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("IS18_3","024_18_3","ISA","18","3","3","At da'yun tataguh abablubabluy hitun luta ya tigonyu ta wada ay di mipatulun bantilah nan duntug ya mipagangoh ay nan talampet ya ihamadyun donglon. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("IS18_4","024_18_4","ISA","18","4","4","Ti inalin Apo Dios ay ha\"in di, “Awni akkay ta tigo' nan ma'ma'at. Ti umata' hinan potang an mid al'ali ya bimmuhu'.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("IS18_5","024_18_5","ISA","18","5","5","Ya manu ay umat hinay inalina ti nan ninomnomnan ma'at an pamogpoganah nan i'Assyria ya mipaddung hinan nitanom an greyp an agguy nalum di bungada ya numputulanay halepengda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("IS18_6","024_18_6","ISA","18","6","6","At mun'iwalatangdah nan luta ta way onon di hamutih nan duntug hi engganah apogpogan di tiyalgaw, ya nan ma'angang ya onon di animal hi inalahan hinan lawang. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("IS18_7","024_18_7","ISA","18","7","7","Ya henen gutud di pangiyalian nan tatagun atata'nang ya ul'ulidammuh di up'updah adaw an midat ay Apo Dios an nidugah di abalinana. An didana din ta'tan an amin di tataguh nan nun'eheggon ya nun'iyadagwin babluy ti mun'abi'ahda ya mangab'abakda an hay babluyda ya nigagwah nan wangwang. Ya henen adawda ya iyuydah nan Duntug an Zion an nan pundayawandan Apo Dios an nidugah di abalinana. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("IS19_1","024_19_1","ISA","19","1","1","Hiyah te nipa'innilan ha\"in an hi Isaiah hi ma'at hi ad Egypt. Awniat amangonyuh Apo Dios an niddum hinan bunut an mabi'ah an mumpa'uy ad Egypt. At nan bubululdah di ya wumogwogdah ta'otdan Hiya, at inyal'allanah nan tataguh di. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("IS19_2","024_19_2","ISA","19","2","2","Ya inalin Apo Dios di, “Punggugubato' nan i'Egypt ta un didaan numpapattoyda. At mumpapattoyda nan hina\"agi, ya umat goh hinan nuntutunglub. Ya nunggugubatda nan naheghegon an babluy hidid Egypt, ya ta\"on un nan a'alidah di ya punggugubato' dida. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("IS19_3","024_19_3","ISA","19","3","3","At malulugluy nomnomda ti bahibaho' nan ninomnomdan aton. At mumpumbagadah badang hinan bululda, ya nan lennawan di natoy, ya nan mumpumbuyun, ya nan mumpunhapud. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("IS19_4","024_19_4","ISA","19","4","4","Ya iyabulut'u didah nan ap'apun mabungot ya mata'tan an ali ta paligligatona dida. Ha\"in an hi Apo Dios an nidugah di abalinanay nanapit ete.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("IS19_5","024_19_5","ISA","19","5","5","Ya matdu' nan Wangwang an Nile, at mun'anga'. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("IS19_6","024_19_6","ISA","19","6","6","At mun'atdu' goh an amin nan ala' ya ginnaw hidid Egypt, at ahi'a'agub ya ma'leng nan atlubong ya holo', ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("IS19_7","024_19_7","ISA","19","7","7","ya an amin nan numpangahangaw hinan pingit di Wangwang an Nile. Ya nan nun'atamman an papayaw an neheggon hinan wangwang ya mun'anga'da, at la'tot ya mun'a'ubahda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("IS19_8","024_19_8","ISA","19","8","8","Ya hana ay an mumpanidu' hinan wangwang ti hiyah ne pangngalandah itanudda ya numanomnomda, at munlungdayada. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("IS19_9","024_19_9","ISA","19","9","9","Ya umat goh an ma'a'amuyan nan mumpunlubid hi damuy an ma'alih flax ya nan mumpun'obol hi lo'ob an linen. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("IS19_10","024_19_10","ISA","19","10","10","Ya an aminda nan mumpun'ammah lubung ya nan mi'bo'bo'la ya nidugah di lumungdayaanda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("IS19_11","024_19_11","ISA","19","11","11","Ya nan ap'apud Zoan ya mun'awe'we'da ti mibahhaw di itugundah alida. Mu mumpahiyada damdamah nan alin alyonday, “Nala'eng ami an umat amih din o'ommodmin a'ap'apuh din penghana.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("IS19_12","024_19_12","ISA","19","12","12","Mu uggoh mah di la'engdan muntugun ay he\"an ali? Gulat ta nala'engda at ibaagda mah di ninomnom nan nidugah di abalinanan Dios an ma'at hi ad Egypt! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("IS19_13","024_19_13","ISA","19","13","13","Mu hanan a'ap'apud Zoan ya ad Memphis ya nun'awe'we'da nongkay ti pimmuhi din maphod an nomnomda, ya mid poto' di punnomnoman nan a'ap'apud Memphis. Ti un gulat at diday nahamad an baliw hinan numbabluyanda, mu bo'on ti un at goh diday lummuh apa\"ian ad Egypt! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("IS19_14","024_19_14","ISA","19","14","14","Ti hi Apo Dios ya ulawona dida ta way ohaan mibahhaw di itugunah nan tatagu. At hiyanan mi'id di baindan mangat hi malgom an pumbaholan an ayda nun'abutong. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("IS19_15","024_19_15","ISA","19","15","15","Ya mi'id ay didan i'Egypt di way abalinanan bumadang an ta\"on hi un nan adangyan unu nawotwot, ya ta\"on goh hi un nabagtuy ataguna unu na'ampa. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("IS19_16","024_19_16","ISA","19","16","16","Ya heden pummoltaan nan nidugah di abalinanan Dios hinan i'Egypt ya mami'id di tulidda. At nidugah nongkay di wogwogdan lumungtuydah ta'otda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("IS19_17","024_19_17","ISA","19","17","17","At un anggay di pangngolandah nan ngadan an Judah ya nidugah di ta'otdan gapuh nanginnilaandah pummoltaan Apo Dios ay dida. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("IS19_18","024_19_18","ISA","19","18","18","Ya henen agtudana ya lemay babluy ad Egypt di mabalin hi humapit hi Hebrew, ya nan nidugah di abalinanan Dios di un'unudonda. Ya ohan danen babluy di nangadnan hi Babluy di Algaw. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("IS19_19","024_19_19","ISA","19","19","19","Ya wada goh di iyammadah nan gagwan ad Egypt hi pun'onngan hi me'nong ay Apo Dios. Ya mipata'dog goh han panginomnomandan Apo Dios hinan pingit di babluy. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("IS19_20","024_19_20","ISA","19","20","20","At hiyah ne pangimmatunan nan tatagun bumadang nan nidugah di abalinanan Dios ay didad Egypt. At wa ay ta mumpabadangdan Hiyah nan ipaligligatanda ya waday honogonah mamaliw ay dida. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("IS19_21","024_19_21","ISA","19","21","21","Ya hi Apo Dios ya ipa'innilanay aatnah nan i'Egypt, at mabalin an abulutondan Hiyay immannung an Dios hi dayawonda. Ya pun'iyuyda mahkay di e'nongdan Hiya. Ya wada ay di ibagadan Hiyah atonda ya ipa'annungna. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("IS19_22","024_19_22","ISA","19","22","22","At moltaon Apo Dios nan i'Egypt, mu badangana goh damdama didah umangunuhna. Ti muntutuyudah nan gunda aton an pumbaholan, at Hiya an Dios di pumpabadanganda, ya donglona, ya ipaphodna dida. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("IS19_23","024_19_23","ISA","19","23","23","Ya henen a'atana ya waday kalatan mipalpud Egypt ta engganad Assyria. At nan i'Assyria ya mabalin an umuydad Egypt, ya umat goh ay didan i'Egypt an mabalindan umuy ad Assyria. At nan i'Assyria ya i'Egypt ya ohay Dios hi dayawondan amin. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("IS19_24","024_19_24","ISA","19","24","24","At middumda goh hinan i'Israel ta mumbalindah wagah hinan tataguh tun luta. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("IS19_25","024_19_25","ISA","19","25","25","Ti wagahan goh Apo Dios didan alyonay, “Wagaha' da'yun tatagu' an i'Egypt, ya da'yun limmu' an i'Assyria, ya da'yun pento\"uh tatagu' an holag Israel.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("IS20_1","024_20_1","ISA","20","1","1","Nan alid Assyria an hi Sargon ya hennagna nan titindaluna ta immuyda ginubaton ad Ashdod an babluy ad Philistia, at inabakda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("IS20_2","024_20_2","ISA","20","2","2","Ya himmapit hi Apo Dios ay ha\"in an hi Isaiah an hina' Amos an inalinay, “Anom nan langgut an nigottap hinan mayapit an lubungmu ya nan hapatusmu.” At hiyay inat'un inaan'u din langgut ya din hapatus'u. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("IS20_3","024_20_3","ISA","20","3","3","Ya himmapit goh hi Apo Dios ay ha\"in an hi Isaiah an inalinay, “Henen inatmun baal'un agguy'a nunlubung ya nunhapatus hi tuluy tawon di mangipattig hi ma'ma'at hinan tatagud Egypt ya ad Cush. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("IS20_4","024_20_4","ISA","20","4","4","Ti nan buhulda an nan alid Assyria ya ibaludna dida an ta\"on un nan ung'ungungnga, ya nun'ala'ay, ya nun'a'in'inna, ya iyuyda didah udum an babluy an anonday hapatusda, ya boladanda dida ta mattig di tipada ta way aton nan i'Egypt an mabainan. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("IS20_5","024_20_5","ISA","20","5","5","At dumalat enen ma'at ya nidugah di ta'ot ya bain nan tatagun nangiyokod hi badang nan iCush ya nan nangipahiyah niddumandah nan i'Egypt. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("IS20_6","024_20_6","ISA","20","6","6","Ya henen a'atana ya alyon mahkay nan iPhilistia an numbabluy hinan pingit di baybay di, Anakkayah di na'at hinan namnamaon tu'un bumadang an mangibaliw ay ditu'uh nan alid Assyria! Ya gulat ta umat hinay na'at ay dida at undan nin ditu'u ay ya mabaliwan?” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("IS21_1","024_21_1","ISA","21","1","1","Hiyah te impa'innilan Apo Dios ay ha\"in hi ma'at hinan mun'ohab an babluy hinan pingit di baybay. Inalinay umat hi aton di alipugpug hi appit hi a'unugan di algaw di aton nan umalin mangubah ay da'yun malpud Negev an babluy nan mata'tan an tatagu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("IS21_2","024_21_2","ISA","21","2","2","Ya nipa'innilan ha\"in nan nidugah an ma'at ti waday mamalbalih nan iBabylon an dumalat hi apa\"ianda. Ti inalin Apo Dios di, “Da'yun i'Elam ya iMedia ya ekayu ta li'ubonyu ya ginubatyud Babylon ti pogpogo' di gunda pangipaligligatan hinan tataguh udum an babluy.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("IS21_3","024_21_3","ISA","21","3","3","Ya nidugah di ta'ot'uh nan tinnig'u ya nan dengngol'un aton Apo Dios, at dinumgoh di putu' an umata' hinan na'uy an muntungaw. Ya nonong ya mi'id di bi'ah'u, at na'ulawa'. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("IS21_4","024_21_4","ISA","21","4","4","Ya agguy'u inilay ato' ti wumogwoga' hi ta'ot'u, at ihihi'al'uy ahdomanana ta molo'a', mu unat goh nahdom ya un at goh nidugdugah di wimmogwoga' hi ta'ot'u! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("IS21_5","024_21_5","ISA","21","5","5","Ya nipattig goh ay ha\"in an hidid Babylon ya nidadaan di ma'an, ya ma'inum, ya na'ap'apan hi ma'ugtul nan dotal an ubunan nan mi'behta. At hidin ang'angananda ya umanin'inumda ya himbumagga ya waday nuntu'u' an inalinay, “Da'yun a'ap'apu! Punlamuhanyuh lanay hapiawyu, ya nundadaan ayun mi'gubat!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("IS21_6","024_21_6","ISA","21","6","6","Palpaliwan goh ya inalin Apo Dios ay ha\"in di, “Munhonag'ah umuy mun'adug hinan way pun'adugan hinan bagtun di allup ta wada ay di tigona ya impa'innilana. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("IS21_7","024_21_7","ISA","21","7","7","At wada ay di amangonah numpunlugan hi kalesa, ya nan nahindudwan numpuntakay hi kabayu, unu nan dongki, unu nan kamilu ya mahapul an hamadonan tigon di atonda.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("IS21_8","024_21_8","ISA","21","8","8","At palpaliwan ya muntu'u' nan mun'adug an inalinay, “Apu, abigabigat ya amahdomahdom ya wagwadaa' hinan pa\"ata'nang an abung an pun'adugan. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("IS21_9","024_21_9","ISA","21","9","9","Mu ad ugwan ya un'u amangon nan numpunlugan hinan kalesa, ya nan nahindudwan numpuntakay hinan kabayu!” Ya nuntu'u' goh an inalinay, “Na'abak mahkay ad Babylon! At an amin nan bululda ya nun'agimu', at niwa'at hinan luta!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("IS21_10","024_21_10","ISA","21","10","10","At inali' di, “Da'yun i'ibba' an iJudah an nipaddung hinan na'elek an paguy ya ibaga' an amin ay da'yud ugwan nan dengngol'un inalin nan nidugah di abalinanan Dios tu'un holag Israel.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("IS21_11","024_21_11","ISA","21","11","11","Hiyah te goh di nipa'innilah ma'at hi ad Edom. Palpaliwan ya dengngol'u han mun'ali ay ha\"in hi ad Dumah an inalinay, “He\"an mun'adug, undan ahup ya un mawa'ah?” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("IS21_12","024_21_12","ISA","21","12","12","Ya tembal'un inali' di, “Na'uy an mawa'ah, mu awniat mahdom goh damdama! At gulat ta pohdom an mahmahan ya agam ta munhanhan'a ta awni ya un'a goh umali.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("IS21_13","024_21_13","ISA","21","13","13","Hiyah te goh di impa'innilan Apo Dios hi ibaga' hinan i'Arabia. Inalinay, “Da'yun iDedan an gun mumbaat ya mungkampu ayuh nan mapulun hinad Arabia. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("IS21_14","024_21_14","ISA","21","14","14","Ya da'yun numpunhitud Tema ya pa'inumanyu nan i'ibbayun nun'a'uwaw, ya pinanganyu nan nanaynan hi babluyda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("IS21_15","024_21_15","ISA","21","15","15","Ti unda inlayawan nan pumatoy an numpangdon hi hanggap, ya pana, ya an amin nan nidugah an ma'at hinan punggugubatan.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("IS21_16","024_21_16","ISA","21","16","16","Palpaliwan goh ya inalin Apo Dios di, “Mala'uh di hintawon ya mapogpog mahkay an amin di a'e'gonan ad Kedar hi ad Arabia. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("IS21_17","024_21_17","ISA","21","17","17","At unda tuttuluy ma'angang hinan tindalud Kedar an nun'ala'eng an pumana. Ha\"in an Dios an gunyu dayawon an holag Israel di nanapit ete.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("IS22_1","024_22_1","ISA","22","1","1","Hiyah te impa'innilan Apo Dios hi ma'at hinan ma'alih Nundotal an Babluy an Gun Pangipattigan Apo Dios hinan Ipa'innilanah nan Tatagu. Inalinay, “Undan hay ilungdayaanyu ta mumpapanguy ayun amin hinan atap di abungyu? ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("IS22_2","024_22_2","ISA","22","2","2","Ya anaad ta humelhel ayun mid poto'nah donglon? Ti nan nun'atoy ay da'yu ya bo'on hay matadom di natayanda unu gubat. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("IS22_3","024_22_3","ISA","22","3","3","Ya an amin nan mumpangipangpanguluh nan tindalum ya numpangalayawda, mu nun'atiliwda damdama an ta\"on hi unda agguy numpapana nan buhul. Ya an amin ayun na'ah'upan an limmayaw ya tiniliw da'yu damdaman ta\"on hi un adagwiy nangipluyanyu.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("IS22_4","024_22_4","ISA","22","4","4","At hiyanan alyo' di, “Unna' okod ta kilaa' tun i'ibba' an nun'atoy. Ya adia' al'alu'on!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("IS22_5","024_22_5","ISA","22","5","5","Ti hi Apo Dios an nidugah di abalinana ya waday pangiyabulutanah a'atan daten nidugah an punholholtapan tu'uh tun Nundotal an Babluy an Gun Pangipattigan Apo Dios hinan Ipa'innilanah nan Tatagu, at hiyanan ten mid inila tu'uh aton tu'u. At mapa\"ida tun allup tu'uh tun ad Jerusalem, ya awniat madngol di ahipopokaw an mumpabadang hinan way aduntuduntug. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("IS22_6","024_22_6","ISA","22","6","6","Ti umalida nan i'Elam ya iKir an numpunlugan hi lugan di mi'gubat ya numpuntakay hi kabayu an numpumpana ya numpunhapiaw ta gubaton ditu'u. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("IS22_7","024_22_7","ISA","22","7","7","At nan malumong an numpundotal an punhabalan tu'uh tud Judah ya mapnuh lugan di buhul, ya nan nungkakabayun titindalu ya mumpunhooddah nan way pantaw di babluy tu'u. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("IS22_8","024_22_8","ISA","22","8","8","Ya pumpa\"ida nan allup hitud Judah, at mi'id di ipo\"oyan tu'u. At umuyyu mahkay alan nan almasyuh nan nihinandah nan Palasyu an hay Ayiw an Nalpud Lebanon di Niyamma. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("IS22_9","024_22_9","ISA","22","9","9","Ya tigonyu ta mahapul an mipaphod nan allup hitud Jerusalem, at amungonyu nan danum an malpuh nan nanginnampan lobong. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("IS22_10","024_22_10","ISA","22","10","10","Ya uyaponyu goh nan nipaphod an a'abung hitud Jerusalem, ya pina\"iyuy udum ta nan batun anonyu ya inyammayuh nan napa\"in allup. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("IS22_11","024_22_11","ISA","22","11","11","Ya inyammayuy ahayupan di danum hinan numbattanan nan duwan allup an malpuh nan Dadan an Ahayupan di Danum. Mu an amin hanan pange'kodanyu ya mi'id di hulbina ti agguy ayu ahan numpabadang ay Apo Dios an nunlumu. Ya wan danen ma'at hi udum hi algaw ya Hiyay nunnomnom. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("IS22_12","024_22_12","ISA","22","12","12","Mu binagan ditu'u tuwalih nan nidugah di abalinanan Dios ta ikila tu'uy punlungdayaan tu'uh nan numbaholan tu'u, ya numpamukmuk tu'u ya numpunlubung tu'uh langgut ta ipattig tu'uy puntutuyuan tu'u. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("IS22_13","024_22_13","ISA","22","13","13","Mu un ayuat goh udot umanla'anla ya immanin'inum an mumpulpulutan hi dotag di baka ya kalnilu. Ti alyonyuy, “Aga tu'u akkay ta ipadah tu'un mangamangan ya mangin'inum ti hi ma'et at matoy tu'u damdama!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("IS22_14","024_22_14","ISA","22","14","14","Ya inalin goh Apo Dios an nidugah di abalinana ay ha\"in di, “Henen baholda ya adi ahan ma'aliwan hi engganah matoyda.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("IS22_15","024_22_15","ISA","22","15","15","Inalin goh Apo Dios ay ha\"in di, “Umuy'an Shebna an mumpapto' hinan palasyu ta alyom ay hiyay, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("IS22_16","024_22_16","ISA","22","16","16","Undan hay niyatam udot ta mangamma'ah maphod an lubu'muh tun daplah an ilubu'an di a'ali? ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("IS22_17","024_22_17","ISA","22","17","17","Nomnomnomom an hi Apo Dios ya itapal da'ah niyadagwin babluy ta hidiy ibaludam an ta\"on hi un waday abalinam an tagu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("IS22_18","024_22_18","ISA","22","18","18","At umat'ah nan bola an odnanda, ya intapal da'ah nan ongol an babluy. At hidiy atayam ta nan ipahiyam an kalesa ya mi'id di hulbida ti mapa\"ida. At he\"ay dumalat hi abainan nan ad baal ay he\"a. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("IS22_19","024_22_19","ISA","22","19","19","Ya anon da'ah nan nabagtun haadmu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("IS22_20","024_22_20","ISA","22","20","20","Ya ipa'ayag'uh Eliakim an hina' Hilkiah ta hiyay mihukat ay he\"a. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("IS22_21","024_22_21","ISA","22","21","21","At hiyay mamoltan hinan lubung di ap'apu an inlubungmu, ya nan tamum, ya nan abalinam. At hiyay paddungnay hi aman nan numpunhitud Jerusalem ya an amin hitun ad Judah. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("IS22_22","024_22_22","ISA","22","22","22","Ya pumbalino' hi Eliakim hi ap'apu ta mehnod hinan ali an holag David. At nan ituguna ya ma'unud, at paddungnay nan ibo'tana ya mi'id di mangitangob, ya nan itangobna ya mi'id di mangibughul. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("IS22_23","024_22_23","ISA","22","23","23","Hiya ya mihamad di pun'ap'apuwana ta umat hinan pado' an mihamad an mipado' hinan luta. At hiyay dalat di a'al'alyandan hina\"ama. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("IS22_24","024_22_24","ISA","22","24","24","Mu an amindan hina\"ama ya nan tutulangna ya hiyay pangedenolandah mahapulda ta umat hinan hallabyan an do'ol di mihabluy an umat hi banga ya tibung. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("IS22_25","024_22_25","ISA","22","25","25","Mu manuh hopapna ti umat nongkay hinan nihamad an hallabyan, mu dumalat di damot nan mun'ihabluy ya la'tot ya naguyud, at magah, ya napa\"idan amin nan mun'ihabluy. Ha\"in an Dios di nanapit ete.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("IS23_1","024_23_1","ISA","23","1","1","Hiyah te hinapit Apo Dios hinan tatagun mumpungkumildud Tyre. An inalinay, “Da'yun mumpuntamuh nan pupul di iTarshish ya awniat ikilayuy punlungdayaanyuh apa\"ian nan duma'alan di pupulyu ya nan a'abungyud Tyre. Ya hay a'atan te ya donglonyuh dumatnganyud Cyprus.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("IS23_2","024_23_2","ISA","23","2","2","Ya inalin goh Apo Dios hinan iSidon di, “Duminong ayu adya ta nomnomnomonyu nan ma'at ay da'yun iSidon an mumpungkumildu an numpunhituh pingit di baybay an immadangyan an dumalat di nungkumilduanyu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("IS23_3","024_23_3","ISA","23","3","3","Ti nun'iluganyuh nan pupul di ikumilduyun bogah an nalpuh nan inliya'dah nan pingit di wangwang hi ad Shihor, ya inyuyyu nun'ila'uh abablubabluy. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("IS23_4","024_23_4","ISA","23","4","4","Mu nan babluyyud Sidon an wah nan pingit di baybay an ma'al'ali ya nidugah di ipa'ampaana ti adi mahkay mabalin an umuy ayu mungkumildu ti un gulat ta humapit nan baybay at alyonay, Mi'id mahkay di imbabaluy'u.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("IS23_5","024_23_5","ISA","23","5","5","Ya inalin goh Apo Dios di, “Ya ta\"on hi un nan i'Egypt ya nidugah di punlungdayaandah pangngolandah napa\"ian ad Tyre. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("IS23_6","024_23_6","ISA","23","6","6","At an amin ayun numpunhituh nan pingit di baybay ya odolnah un ayu munlugan hi pupul ta lumayaw ayu ta ekayud Tarshish. Ya ingkilayuy punlungdayaanyu.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("IS23_7","024_23_7","ISA","23","7","7","Ya alyon nan tataguy, “Undan hiyah ne numbalinan ad Tyre an din siudad hidin penghana? Hidin hopapna ay ya gunda umamlong nan numbabluy hitu, ya nonongan immuydah udum an babluy ta hidiy pungkumilduanda ya pi'hituwanda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("IS23_8","024_23_8","ISA","23","8","8","Mu hay nunnomnom an mama\"id Tyre an babluy di ma'al'alih tun luta an hay mumpungkumilduh di ya nan imbabaluy di ali?” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("IS23_9","024_23_9","ISA","23","9","9","Ya ha\"in an hi Isaiah di mambal an alyo' di, “Hi Apo Dios an nidugah di abalinanay nunnomnom ta pogpogonay pumpahiyaanda ya ta way aton nan e'gonan di tataguh tun lutan mabainan! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("IS23_10","024_23_10","ISA","23","10","10","At da'yun tatagud Tyre ya puntammanyu mahkay nan lutayu ti mi'idda mahkay nan pupul an gun duma'al hinan babluyyu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("IS23_11","024_23_11","ISA","23","11","11","Hi Apo Dios ya nidugah di abalinana, at hiyanan mabalin an pa\"ionay babluy an pun'ap'apuwan di tataguh tun luta. Ya hiyanan iyabulutnay apa\"ian ad Phoenicia an wah pingit di baybay ta mapogpog di abalinanda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("IS23_12","024_23_12","ISA","23","12","12","Ti inalin goh Apo Dios di, Ta\"on hi un da'yun iSidon hinad Phoenicia an nangipa'enghah pun'amlongan ya mapogpog mahkay ti munholholtap ayud ugwan. At ta\"on hi un ayu lumayaw ta umuy ayud Cyprus ya adi ayu damdama lumenggop hidi. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("IS23_13","024_23_13","ISA","23","13","13","At tigonyuy aton nan i'Assyria hi ad Babylon an gubatonda dida, ya pina\"idan amin nan wah din babluy an ta\"on hi un nan allup hinan nunlene'woh. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("IS23_14","024_23_14","ISA","23","14","14","Da'yun gun milugan hi pupul ya awniat ikilayuy punlungdayaanyuh apa\"ian ad Tyre an pundenolanyu! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("IS23_15","024_23_15","ISA","23","15","15","At ma'aliwan mahkay nan babluy ad Tyre hi napituy tawon an hiyah ne mabalin an pi'taguan di ohan ali. Mu awniat mababluyan goh hi alpahan di napitun tawon at umat hinan kantan di babain mumpappabayad an alyonay, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("IS23_16","024_23_16","ISA","23","16","16","He\"an babain mi'lala'i ya naliwan da'a mahkay. At hiyanan odnam nan alpa ta mungkankanta'a goh ta ma'agay'ayan nan linalai ta umalidan he\"a. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("IS23_17","024_23_17","ISA","23","17","17","Ya hay pohdonan hapiton ya hay angunuh nen napitun tawon ya haggungon mahkay Apo Dios ad Tyre, mu agguy naluman din aat nan tatagud Tyre an un hay pungkumilduanday nomnomnomonda, ya naliwandaat hi Apo Dios, at mipaddungda damdamah nan mi'lala'in hiyay bumo'laanah pihhuh tun abablubabluy hitun luta. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("IS23_18","024_23_18","ISA","23","18","18","Mu hay umangunuh ya bo'on hiyay manamtam hinan bino'lana ti hi Apo Dios ya idatnah nan tataguna ta way pangngalandah do'ol an ma'an ya nan mun'aphod an lubungda.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("IS24_1","024_24_1","ISA","24","1","1","Nomnomnomon tu'un hi Apo Dios ya pa\"iona tun luta, at maluman di aatna, at miwa'atda nan tatagu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("IS24_2","024_24_2","ISA","24","2","2","At hay aat te ya mi'id di adi milagat an ta\"on un padi, ya baal, ya nan ad baal ay dida, ya nan luma'u, ya nan munla'u, ya nan umutang, ya nan mumpa'utang, ya nan nawotwot, ya nan adangyan. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("IS24_3","024_24_3","ISA","24","3","3","At nidugah di apa\"ian tun luta an paddungnay mihigid an amin di wada. Hiyah te inalin Apo Dios. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("IS24_4","024_24_4","ISA","24","4","4","Ti mamaganan tun luta, at mun'alangun amin di nalmu. Ya an amin di abablubabluy hitun luta ya ahihiga, ya ta\"on un nan a'ap'apu ya kumapuyda ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("IS24_5","024_24_5","ISA","24","5","5","ti dumalat nan adi pangunudan di tataguh nan Uldin Apo Dios an nahahapit hi ma'unud hi enggana. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("IS24_6","024_24_6","ISA","24","6","6","At hiyanan pa\"ion Apo Dios tun luta, at mahapul an edpol nan tataguy punholholtapandah ligat an dumalat di bahol, at unda tuttuluy ma'angang. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("IS24_7","024_24_7","ISA","24","7","7","Ya mun'alyaw an amin nan greyp, at mi'id di miyammah ma'inum an mangipa'amlong hinan tatagu, at nidugah an mumpunlungdayada. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("IS24_8","024_24_8","ISA","24","8","8","At mid mahkay di amlongdan muntukal hinan tambourine ya alpa, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("IS24_9","024_24_9","ISA","24","9","9","ya mi'id mahkay goh di gun ma'amung ta kumanankantada ya immanin'inumda ti mumpait mahkay di panamtamdah nan ma'inum. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("IS24_10","024_24_10","ISA","24","10","10","Ya mid hulbin an amin nan babluy an nun'apa\"i, ya an amin nan tatagu ya numpunda'igda ta mi'id humgop. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("IS24_11","024_24_11","ISA","24","11","11","Ya mi'id mahkay nongkay di amlong di tataguh tun luta, at tumu'utu'u' nan tatagun mumbagah ma'inum. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("IS24_12","024_24_12","ISA","24","12","12","Ya nidugah di apa\"ian nongkay di babluyda ti mapa\"i nan pantaw di allup nan babluyda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("IS24_13","024_24_13","ISA","24","13","13","At umat hinay aat di ma'at hinan abablubabluy hitun luta, at unda tuttuluy tatagun ma'angang an umat hinan niyoh'ohan bungan di olibo unu greyp hi alpahan di apugahan di bungada. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("IS24_14","024_24_14","ISA","24","14","14","Mu wadaday tataguh appit hi alimuhan di algaw an pun'it'u'day pundayawdah anabagbagtun Apo Dios an dumalat di amlongda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("IS24_15","024_24_15","ISA","24","15","15","At hiyanan da'yun tatagun wah appit hi buhu'an di algaw ya da'yun numpunhituh nan pingit di baybay ya mahapul an dayawonyuh Apo Dios an dayawon tu'un holag Israel! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("IS24_16","024_24_16","ISA","24","16","16","Ya ta\"on un nan nun'iyadagwin babluy ya awniat madngol di kantadan alyonday, “Madayaw nan na'ahhamad di pangatnan Dios!” Mu ha\"in ya munha'it damdamay punnomnoma' ti nan tatagu ya mumpipinna\"ida. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("IS24_17","024_24_17","ISA","24","17","17","At nidugah an atata'ot di ma'ma'at hitun luta an mi'id di nanginnilah un magah hi bitu unu ma'nah nan hulu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("IS24_18","024_24_18","ISA","24","18","18","Ti lumayawta ay an dumalat di ta'ot ya ma'uhbungtah nan bitu. Ya wa ay goh ta ipatna an umayat hinan bitu ya ma'nata goh damdamah hulu. Ya madloh di udan an ay niguwang di lobong hi ad abuniyan, ya umalyog tun luta, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("IS24_19","024_24_19","ISA","24","19","19","at mun'anga'. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("IS24_20","024_24_20","ISA","24","20","20","Ya gapuh bi'ah di alyog ya munhinaggaw tun luta an umat hinan nabutong ya nan abung hi un mabi'ah di puo'. At ma'at hatun gapuh nan nidugah an ngohoy di tatagun Apo Dios, at hitun apa\"iana ya adi mahkay mipaphod. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("IS24_21","024_24_21","ISA","24","21","21","Ya henen gutud ya moltaon Apo Dios nan numbahol an anghel an wad abuniyan ya ta\"on un nan a'a'lih tun luta. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("IS24_22","024_24_22","ISA","24","22","22","At amungona didah nan way nabo\"an an ay baludan ta engganah tun punhumalyaanan dida ta mamoltada. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("IS24_23","024_24_23","ISA","24","23","23","Ya homelong nan bulan, ya adi bumenang nan algaw ti hi Apo Dios an nidugah di abalinanay mun'ap'apuh nan Duntug an Zion hi ad Jerusalem. At madilagan an amin, ya ta\"on un nan mumpangipangpanguluh nan tatagu ya tigonday benangna. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("IS25_1","024_25_1","ISA","25","1","1","O Apu an Dios'u, He\"ay e'gona' ya ipabagbagtu'. Ti umipanoh'an amin nan ina'inatmu an hiyana tuwali din ninomnommuh din penghanan alyom hi atom. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("IS25_2","024_25_2","ISA","25","2","2","At pumpa\"im nan babluy an ta\"on hi un nahamad di allupna, at midipat hinan luta. At ma'ubah mahkay heden palasyun di tataguh udum an babluy, at adi mahkay mabalin an mawada goh. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("IS25_3","024_25_3","ISA","25","3","3","At nan tatagun ongol di abalinanda ya awniat hapitonday anabagtum, ya nan mun'abungot an tatagu ya ta'tan da'a. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("IS25_4","024_25_4","ISA","25","4","4","Ti He\"ay pumpabadangan nan nun'awotwot an maligligatan, ya He\"ay paddungnay ihi'ugandah un way puo' unu ongol an potang. Ti nidugah di pangat di buhul an umat hinan mabi'ah an puo' ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("IS25_5","024_25_5","ISA","25","5","5","unu nan nidugah an potang hinan mapulun, at mun'ohab. At He\"a, Apo Dios, di ay bunut an nihanih nan potang ti agguymu inyabulut an nan buhul di mangabak, at impadinongmu didan mangikantah nangabakanda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("IS25_6","024_25_6","ISA","25","6","6","Hi Apo Dios an nidugah di abalinana ya idadaanah nan Duntug an Zion di mun'aphod an ma'an an iyayagnah an amin an tataguh tun luta. Ti piliona nan ma\"aphod an mihda an nan way tabana an dotag di baka ya nan na\"apgot an bayah an ma'appaganah. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("IS25_7","024_25_7","ISA","25","7","7","Ya heten duntug goh di pamogpoganah nan dumalat hi punlungdayaan an amin nan tataguh tun luta. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("IS25_8","024_25_8","ISA","25","8","8","Ya pogpogonay abalinan di atoy hi munnanannong, ya paddungnay apulugonan amin di lugwan di tataguna, ya pogpogonay abainandah abablubabluy hitun luta. Hiyah ne intulag Apo Dios hi atona. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("IS25_9","024_25_9","ISA","25","9","9","At awniat alyon nan tataguy, “Immannung an hi Apo Dios di Dios tu'u ya nangedenolan tu'u, at hiyanan binaliwan ditu'u! At mun'amlong tu'uh nanaguanan ditu'u!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("IS25_10","024_25_10","ISA","25","10","10","Ya ipapto' Apo Dios heten Duntug an Zion an gapuh nan abalinana, mu nan iMoab ya pun'igatina dida ta umatdah nan dagamin mun'ibilud hinan ta\"i. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("IS25_11","024_25_11","ISA","25","11","11","Ya ta\"on hi unda ipatnan bumangon ta makakdah di mu adi iyabulut Apo Dios an unnaat goh iyal'allan bainon dida ta mapogpog di pumpahiyaanda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("IS25_12","024_25_12","ISA","25","12","12","Ya pumpa\"in Apo Dios nan allup di babluyda ta midipatdah nan luta ta mumbalindah hupu'. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("IS26_1","024_26_1","ISA","26","1","1","Awniat madatngan di pangikantaan nan tataguh tun ad Judah eten kantan alyonay, “Nahamad tun babluy tu'u ti hi Apo Dios di mangibaliw ay ditu'u, at mipaddung hinan allup an nunle'woh ay ditu'u. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("IS26_2","024_26_2","ISA","26","2","2","At ibughulyu nan pantaw hinan allup ta humigupdan amin nan tatagun manginaynayun hi pangulugdan Apo Dios an dida nan imbilangnah nahamad di pangatda! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("IS26_3","024_26_3","ISA","26","3","3","Ti hi Apo Dios ya palenggopona nan tagun na'na'unnud ay Hiya ti Hiyay edenolna. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("IS26_4","024_26_4","ISA","26","4","4","At hi Apo Dios di pange'kodan tu'uh enggana ti Hiya nan paddungnay daplah an ihi'ugan tu'u ta mibaliw tu'u. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("IS26_5","024_26_5","ISA","26","5","5","Hiya ya ipa'ampana nan mumpahiya, ya pa\"iona nan ma'al'alin babluyda ta mun'egday nan allupda ta midipat hinan luta. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("IS26_6","024_26_6","ISA","26","6","6","At pun'igatin nan nun'awotwot, ya ma'abohlan an tatagu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("IS26_7","024_26_7","ISA","26","7","7","Mu nan na'na'unnud ya pundotalon nan nungngadan hi Nahamad di Pangatnay dalanonda ta maphod hi owonda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("IS26_8","024_26_8","ISA","26","8","8","At da'mi ya pohpohdonmin hi Apo Dios di mipabagtu, at unudonmi nan Uldina, ya Hiyay edenolmi. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("IS26_9","024_26_9","ISA","26","9","9","At abigabigat ya Hiyay nonomnomonmi. Ti wa ay ta moltaona nan tataguh tun luta ya hiyay panginnilaandah nan nahamad hi un'unudonda ta ipogpogda nan nun'appuhin ato'atonda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("IS26_10","024_26_10","ISA","26","10","10","Mu ta\"on damdamah unmu ipattig di homo'muh nan nun'appuhiy pangatdan tatagu ya adida damdama matuduwan an mangat hi maphod. Ya hihidyan nan nun'appuhiy gunda aton an ta\"on hi unda wah nan babluy an hay nahamad di mitudtuduh ma'unud ti adida pa\"immatun hinan anabagtum an Dios. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("IS26_11","024_26_11","ISA","26","11","11","Ya ta\"on goh hi un'a nundadaan an mummoltan dida ya paddungnay unda nabulaw an nangohoyda. At ipattigmun didan buhulmu an He\"a ya ongol di pamhodmun da'min tatagum ta mabainanda. At moltaom, at didah nan apuy an inalim hi pamogpogmun dida. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("IS26_12","024_26_12","ISA","26","12","12","Apo Dios, iyabulutmu ni' an lumenggop ami ti dumalat nan abalinan an nalpun He\"a ya mun'aphod di inatmi. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("IS26_13","024_26_13","ISA","26","13","13","Apo Dios an Diosmi, wadaday udum an nun'ap'apun da'mi, mu He\"a damdama ya anggay di dayawonmi. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("IS26_14","024_26_14","ISA","26","14","14","Ya danen nun'ap'apun damih din hopapna ya minoltam dida, at nun'atoyda at na'aliwandah nabayag. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("IS26_15","024_26_15","ISA","26","15","15","He\"a, Apo Dios, ya impado'ol da'min tatagum, ya impa'ambilogmu tun numbabluyanmi. At hiyanan He\"ay daydayawonmi. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("IS26_16","024_26_16","ISA","26","16","16","Hidin nangilatam ay da'mi, Apo Dios, ya nidugah di nipaligligatanmi, at numpahpahmo' amin He\"a. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("IS26_17","024_26_17","ISA","26","17","17","Ti umat amih nan babain magadyuh muntungaw an pumkaw hi dogoh di puntungawana. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("IS26_18","024_26_18","ISA","26","18","18","Mu ta\"on hi un ami nunligligat ya agguymi inabalinan an nangibaliw hi babluymi, ya bo'on hiyay dumalat hi pinumhodan nan tatagu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("IS26_19","024_26_19","ISA","26","19","19","Mu inilamin He\"a ya abalinam an mamaliw ay da'mi ya tun babluymi tuwalin paddungnay mahuam! At awniat ikankantan nan tataguy amlongda ti nan panaguam ay da'mi ya mipaddung hinan dulnuh nan helhelong. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("IS26_20","024_26_20","ISA","26","20","20","At da'yun i'ibba' an holag Israel ya edenolyun Apo Dios an paddungnay umanamut ayu, ya nun'ida'igyuy abungyu ta mipo\"oy ayuh engganay un ma'udyaan di bungotna. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("IS26_21","024_26_21","ISA","26","21","21","Ti umalin malpud abuniyan ta moltaona nan tataguh tun lutan dumalat di baholda. Ya inilan Apo Dios an amin nan tatagun napatoy hi abablubabluy, ya inilana goh nan tatagun namatoy ay dida, at hiyanan mamoltada.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("IS27_1","024_27_1","ISA","27","1","1","Henen a'atana ya moltaon mahkay Apo Dios nan ay ulog an Leviathan hinan baybay, at mi'id mahkay di aton nen munleppotan an ay ulog an mamalbalin ditu'un tatagu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("IS27_2","024_27_2","ISA","27","2","2","Ya alyon Apo Dios di, “Umamlong ayu mahkay ta ikankantayuy pinumhodanyu an umat hinan natanoman hi greyp an mamunga. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("IS27_3","024_27_3","ISA","27","3","3","Ti Ha\"in an Dios di manalimun hinan inatanom'un greyp ta gun'u hibugan, ya iyadug'uh abigabigat ta mi'id di mama\"i. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("IS27_4","024_27_4","ISA","27","4","4","Ti adia' mahkay bumugot. Mu wadada ay di puma\"i an buhul an paddungnay pagat ya gulun ya gubato' dida ta engganah un'u puulan dida ta ma'ubahda! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("IS27_5","024_27_5","ISA","27","5","5","Mu wa ay ta pohdon nan buhul an baliwa' dida ya mahapul an mi'pohhodandah mahhun ay Ha\"in, at adi' ubahon dida. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("IS27_6","024_27_6","ISA","27","6","6","Ya udum hi algaw ya nan tatagu' an holag Jacob an hi Israel di ohah ngadana ya mipaddungdah nan ayiw an nihamad an limmamut, at do'ol di bungana, at la'tot ya nihinap hi abablubabluy hitun lutay bungana.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("IS27_7","024_27_7","ISA","27","7","7","Ya inali' an hi Isaiah di, “Manu ay umat hinay ma'at ti hi Apo Dios ya moltaon ditu'un tataguna, mu adi umat hinan nidugah an atonan mummoltah nan buhul tu'u. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("IS27_8","024_27_8","ISA","27","8","8","At pumpakak ditu'un ten numbabluyan tu'u ta iyuy ditu'uh nan buhul tu'uh udum an babluy. At paddungnay un ditu'u itayap hi puo' an malpuh appit hi buhu'an di algaw. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("IS27_9","024_27_9","ISA","27","9","9","Mu gahin hi un tu'u du'gon di gun tu'u pumbaholan ya unna aliwan di bahol tu'u. At pumpa\"i ya nunggimu'nan amin nan batun pun'onngan hi incense an gun tu'u pangidawatan hinan bulul di udum an tatagu ta engganah un mumbalin hi hupu', ya ta\"on un nan inyamma tu'un pundayawan ay Asherah. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("IS27_10","024_27_10","ISA","27","10","10","Ti minganuyda nan nun'a'allup an babluy tu'u an umatdah nan mapulun. At hidiy umayan nan babaka, ya nun'alatda nan hapang di a'ayiw, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("IS27_11","024_27_11","ISA","27","11","11","at mun'ahpa'da, ya wa ay ta mun'alanguda ya pinateng nan binabai ta itunguda. Umat hituy ma'at ay ditu'u ti din'ug tu'uh Apo Dios, at umat tu'uh nan mi'id di nomnomna. Ya Hiyan Dios an nunlumun ditu'u ya adi ditu'u hom'on. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("IS27_12","024_27_12","ISA","27","12","12","Mu udum hi algaw ya ohha'ohhaon ditu'un amungon an holag Israel an mete\"ah nan Wangwang an Euphrates ta engganah pogpog di ad Egypt. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("IS27_13","024_27_13","ISA","27","13","13","Ya henen a'atana ya ma\"adngol nan ipagangoh tu'un talampet an pangayag tu'uh nan i'ibba tu'un mun'a'utaw hi ad Assyria ya ad Egypt. At mumpumbangngadda ta middumdan ditu'un mundayaw ay Apo Dios eden pento'nan duntug ad Jerusalem.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("IS28_1","024_28_1","ISA","28","1","1","Mahmo' nan maphod an babluy ad Samaria an kapitulyud Israel an wah nan nundotal ya malumong an luta! Ti ta\"on hi un ipahiyan nan mabubutong an a'ap'apu tu'un holag Israel ya mapa\"i an ay ma'leng hinan ma\"aphod an habhabung. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("IS28_2","024_28_2","ISA","28","2","2","Ti tigonyu an ipa'alin Apo Dios nan mun'abi'ah an gumubat an umat hi aton di mabi'ah an puo' ya udan, at wa ay ta mundatong ya nun'iyanudnan amin di dalapuhona. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("IS28_3","024_28_3","ISA","28","3","3","At henen babluy an ipahiyan nongkay nan mabubutong an holag Ephraim ya pa\"ion di buhul. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("IS28_4","024_28_4","ISA","28","4","4","At mami'id mahkay di amaphodna ta umat nongkay hinan ma\"aphod an habhabung an ta\"on hi un nitanom hinan ma\"aphod ya malumong an luta, mu mun'ulay damdama ya na'leng. Ya umat goh hinan nanahhun an nalum an bungan di ma'alih fig an un himbumagga ya mami'id ti alan di mannig, ya inanda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("IS28_5","024_28_5","ISA","28","5","5","Mu hitun alpahan di a'atan hana ya hi Apo Dios an nidugah di abalinana di nahamad hi iyamlong nan ma'angang an tataguna. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("IS28_6","024_28_6","ISA","28","6","6","Ti tigona ta nepto' di aton nan mangipanuh hi tatagu, ya idatnay abalinan nan tatagunan mananggah nan mangubat ay dida. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("IS28_7","024_28_7","ISA","28","7","7","Mu ad ugwan ya nan papadi ya propeta ya mabubutongda, at munlangngiwandan dumalan, at mi'id poto' di nomnomda, at mun'ibahhaw di pun'awatdah nan ipa'innilan Apo Dios ay dida, at mibahhaw di atondan mangipanuh hinan tatagu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("IS28_8","024_28_8","ISA","28","8","8","Ya mun'iwa'at di inutadah nan lamehaan, at nidugah an aluluhnin ya ahi'a'agub. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("IS28_9","024_28_9","ISA","28","9","9","Ya inalida goh udot ay ha\"in di, “Hay punnomnom nin nen tagun ditu'u? Ti wa ay ta humapit ay ditu'u ya ay tu'u ung'ungungnga! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("IS28_10","024_28_10","ISA","28","10","10","Ti nan hapitona ya nan hapit di nun'abutong an alyonday, Bada, bada, bada, bada! Bada, bada, bada, bada!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("IS28_11","024_28_11","ISA","28","11","11","At umat hina ay an ngohoyona' an muntudun didan i'ibba' an holag Israel ya la'tot ya impa'alin Apo Dios nan buhul an nat'on di hapitda ta diday manugun ay da'yu ta abakon ditu'u, ta diday muntudun ditu'u. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("IS28_12","024_28_12","ISA","28","12","12","Mu gulat ta donglon daten i'ibba' an holag Israel nan Tugun Apo Dios at immannung an hitun babluy tu'uy punhituwan tu'u, mu nihimung an nangohoyda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("IS28_13","024_28_13","ISA","28","13","13","At hiyanan hi Apo Dios ya umat goh hinay atonan alyonay, “Bada, bada, bada, bada an muntudtudun da'yu ta ohha'ohhaona!” At hiyanan mun'ihupdugda, ya nahugatanda ta nalakan alanda dida, ya inyuyda didah udum an babluy. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("IS28_14","024_28_14","ISA","28","14","14","At donglonyun mumpungngohoy an a'ap'apud Jerusalem nan hapit Apo Dios ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("IS28_15","024_28_15","ISA","28","15","15","ti ita\"engyun alyonyuy un ayu ni'tulag hi atoy ya nan lubu'. At hiyanan ta\"on hi un waday nunnaud an ligat ya alyonyuy mibaliw ayu an gapu ta mundenol ayuh layah. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("IS28_16","024_28_16","ISA","28","16","16","Mu nan na'abbagbagtun Dios ya inalinay, “Nomnomnomonyu an impognad'u nan batuh nan Duntug an Zion, at nan tagun mangedenol enen batu ya adi mabainan. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("IS28_17","024_28_17","ISA","28","17","17","Ti dida ya nahamad di pangatda, mu nan pundenolanyun layah ya pun'iyanud di datong ya dalallu, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("IS28_18","024_28_18","ISA","28","18","18","at nan ni'tulaganyuh atoy ya mid hulbina. Ti hitun umalian nan buhul ya umannung an mun'iwalitang ayuh luta an paddungnay iyanud da'yuh datong ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("IS28_19","024_28_19","ISA","28","19","19","an dumalat nan punligligatanyuh abigabigat.” Ya un gulat ta ma'awatanyuh te at umannung an matuduwan ayu, at mawaday nidugah hi ta'otyu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("IS28_20","024_28_20","ISA","28","20","20","Ti adi ayu mabaliwan an umat ayuh nan ulgud an nan mun'ammah he'he'dod an kama an malauh di hu'inah nan kama, ya umat goh hinan limma'uh ho'ho'dod an uloh an adi umdah iyulohna. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("IS28_21","024_28_21","ISA","28","21","21","Ya wan hi Apo Dios ya mahanawang an nidugah di boholna, at hay atonan ditu'un tataguna ya umat hi inatnah nan iPhilistia hinan Duntug an Perazim ya hinan holag Amor hinan nundotal ad Gibeon. At atona nan umipanoh'an pummoltanah nan tataguna an ta\"on hi unda adi ma'awatan. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("IS28_22","024_28_22","ISA","28","22","22","At maphod hi unyu ipogpog di ngohoyyu ta adi mamamay moltayu! Ti inalin Apo Dios an nidugah di abalinana ay ha\"in di makulug an pa\"iona tun babluy tu'u. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("IS28_23","024_28_23","ISA","28","23","23","At donglonyu tun alyo' ay da'yu ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("IS28_24","024_28_24","ISA","28","24","24","ti undan way mumpayaw hi unna inanayun an umala'aladu unu kumawakawal hinan payawna? ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("IS28_25","024_28_25","ISA","28","25","25","Ti wa ay ta nidadaan nan puntanomana ya tinammanah nan pohdonan itanom, at ilahhinay pangitammanah nan wheat, ya nan barle, ya nan dill, ya nan cummim. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("IS28_26","024_28_26","ISA","28","26","26","Nan mumpayaw ya inilanay atonan muntamu ti hi Apo Dios di mangipanomnom hi atona. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("IS28_27","024_28_27","ISA","28","27","27","Ti nabto' ay nan umat hinan dill ya cummin ya inilanan bo'on hay gumo' di panaltalna ti nan maymayappaw an ayiw di usalona. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("IS28_28","024_28_28","ISA","28","28","28","Ya umat goh hinan mabto' an wheat an inilanay atonan manaltal ta adi magmi'. At mabalin an usalona nan pilid di kalesa an guyudon di kabayu, mu tigona ta adi magmu' di bogahna. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("IS28_29","024_28_29","ISA","28","29","29","Ya an amin hatun la'eng di tagu ya nalpun Apo Dios an nidugah di abalinana ti Hiya ya ma\"aphod di panuguna ya nanginnila! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("IS29_1","024_29_1","ISA","29","1","1","Mahmo' nan babluy tu'ud Jerusalem an ma'alih Ariel an din numbabluyan din Alin hi David. Manu ti atawotawon ya gun tu'u ngilinon nan mahayhaynod an punnomnoman tu'uh nan pundayawan tu'un Apo Dios. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("IS29_2","024_29_2","ISA","29","2","2","Mu pa\"ion Apo Dios tun babluy tu'u an pun'onngan hi me'nong ay Hiya. At awniat nidugah di kumilaan tu'u ya punlungdayaan tu'u ti mumbalin tun babluy tu'uh ay pun'onngan an umayuhan di dalan di tatagu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("IS29_3","024_29_3","ISA","29","3","3","Ti ipa'alinay buhul ta li'ubonda tun babluy tu'u, ya tababondah luta ya batuy nunlene'woh hinan allup tu'u ta pumpattu'andan mangubat ay ditu'u. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("IS29_4","024_29_4","ISA","29","4","4","At awniat nidugah di atayan tu'u an ta\"on hi un tu'u mumpabadang, ya adi madngol di hapit tu'un umat hinan hapit di adi mattig an mid mapto' hi hapitona ti un tu'u iyab'abu'ab. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("IS29_5","024_29_5","ISA","29","5","5","Mu hanan mun'abungot an buhul tu'u ya mumbalindah umat hi hupu' an mun'ipuo', at himbumaggadan mami'id. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("IS29_6","024_29_6","ISA","29","6","6","Ti hi Apo Dios an nidugah di abalinana ya ipa'alinay mabi'ah an alyog, ya puo', ya idul, ya ilat, ya nan gumiyagiyab an apuy. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("IS29_7","024_29_7","ISA","29","7","7","At pogpogonan amin nan mangubat hitun babluy tu'un pun'onngan hi me'nong ay Hiya, at mipaddungdah nan enap an inggibo' ay ya nami'id. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("IS29_8","024_29_8","ISA","29","8","8","An umat hinan tagun na'ahhinaangan an en'enaponan gun mangan, mu unat goh inggibo'na ya hihidyan munhihinnaang. Ya umat goh hinan na'uwaw an ta\"on hi unna en'enapon an gun uminum mu wa ay ta igibo'na ya hihidyan na'u'uwaw. At umat hinay ma'at hinan tatagun mangubat hinan nabagtun Duntug an Zion ti namnamaondan mangabakda, mu adi mabalin. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("IS29_9","024_29_9","ISA","29","9","9","At adi ayu manoh'ah nan gun'u ibagan da'yun i'ibba' an tataguh tun ad Jerusalem ti undan adiyu kulugon? Undan nun'abulaw ya nun'abutong ayu ta munhinaggaw ayun dumalan an ta\"on hi un mi'id di ininumyu? ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("IS29_10","024_29_10","ISA","29","10","10","Mu hi Apo Dios ya pa'enlo'on da'yu ta mid inilayuh ma'ma'at, ya ta\"on un da'yun propeta ya nan udum an baal Apo Dios ya paddungnay upupon Apo Dios di matayu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("IS29_11","024_29_11","ISA","29","11","11","At hiyanan adiyu ma'awatan di ibalinan tun nipa'innila an la'tot ya ma'at ti ay nitudo' ya natimlian. At ipabahayu ay nan nitudo' hinan nanginnilan mumbaha ya alyonday, “Adi mabalin an bahao' ti natimlian!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("IS29_12","024_29_12","ISA","29","12","12","Ya wa ay goh ta ipabahayuh nan mi'id di inilanan mumbaha ya alyonday, “Ka'manna, ti mi'id ah inilamin mumbaha.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("IS29_13","024_29_13","ISA","29","13","13","Hiyanan inalin Apo Dios di, “Daten tatagu ya umalidan mundayaw ay Ha\"in, mu mid napto' ya un hapit ya anggay ti nat'on di wah nomnomda. At nan aat di pundayawdan Ha\"in ya un nonong ya inun'unudda nan itudtudun di tatagu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("IS29_14","024_29_14","ISA","29","14","14","At hiyanan ato' di umipanoh'a ta way aton daten mumpunlayah an tatagun umogyat. At ipattig'un mi'id di hulbin di la'eng di tagu, at mumbalin atog nan nidugah di anala'engnan taguh mi'id di inilana.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("IS29_15","024_29_15","ISA","29","15","15","Mahmo' ayuat an mangalih, “Undan tigon Apo Dios nan gun tu'u aton an adi tu'u tuwali ibagbagan Hiya?” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("IS29_16","024_29_16","ISA","29","16","16","Mu da'yuat di mi'id di nomnomna! Ti undan mabalin ta alyon di uklit an bangah nan nanuwin ay hiyay, “Bo'on he\"ay nanuwin ay ha\"in, at agguymu inilay aat'u!” unu alyonay, “He\"an nanuwin ay ha\"in ya mi'id di ini'inilam!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("IS29_17","024_29_17","ISA","29","17","17","Nomnomonyuh ten immannung an ma'at an alyonay, Adi madnoy at nan inalahan ad Lebanon ya mumbalin hi malumong, at maphod hi punhabalan. Mu henen maphod an punhabalan ya mumbalin hi inalahan. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("IS29_18","024_29_18","ISA","29","18","18","At hitun adatngan nen algaw ya mabalin an donglon mahkay nan napu'it di mibahah nan liblu, ya nan nabulaw ya paddungnay tigonda mahkay di patal. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("IS29_19","024_29_19","ISA","29","19","19","Ya nan mumpa'ampa ya nan nun'awotwot an tatagu ya mawaday pun'am'amlongandan malpuh nan me'gonan an Dios ad Israel. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("IS29_20","024_29_20","ISA","29","20","20","Ya mapogpogda mahkay nan mangipaligligat hi i'ibbadan tatagu, ya nan mungngohoy ay Apo Dios, ya nan ommod hi unda mumbahol ya mapogpogda goh. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("IS29_21","024_29_21","ISA","29","21","21","Ya ta\"on un nan munlayah an ihtigu ta pangabakonday numbahol ya impamoltada nan mi'id di baholna, ya ta\"on un nan manandih amoltaan nan numbahol. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("IS29_22","024_29_22","ISA","29","22","22","At hiyanan hi Apo Dios an nangibaliw ay Abraham ya inalinan ditu'un holag Israel di, “Da'yun tatagu' ya adi ayu mahkay mabainan, ya mi'id mahkay di ta'tanyu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("IS29_23","024_29_23","ISA","29","23","23","Ti tigonyu adya nan do'ol an imbabaluyyun wagah'un da'yu, ya immatunanyu mahkay an mi'id di udum hi umat ay Ha\"in an Diosyu an holag Israel. Ya manoh'a ayu mahkay hinan aat'u, at dayawona'. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("IS29_24","024_29_24","ISA","29","24","24","Ya nan tatagun nibahhaw di unudonda ya ma'awatanda mahkay nan immannung an tudtudu, ya din munlilih din hopapna ya abulutonda mahkay nan itudtudu', at hiyay unudonda.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("IS30_1","024_30_1","ISA","30","1","1","Hi Apo Dios ya inalinah nan tatagunay, “Mahmo' ayun imbabaluy'un nangohoy ay Ha\"in! Ti pohpohdonyun umuy mumpabadang hinan i'Egypt an abohla' ta omod unyu ud'udman di baholyu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("IS30_2","024_30_2","ISA","30","2","2","Ti agguy ayu nunhanhan ay Ha\"in an un ayuat goh immuy ad Egypt an numpabadang ta baliwan da'yuh nan alidah di. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("IS30_3","024_30_3","ISA","30","3","3","Mu henen nangidenolanyun diday dumalat hi abainanyu, ya ipa'ampaanyuh umangunuh. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("IS30_4","024_30_4","ISA","30","4","4","Manu ti wadaday u'upihyal hi immuy ad Zoan ya hi ad Hanes hidid Egypt, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("IS30_5","024_30_5","ISA","30","5","5","mu mi'id ahan di imbadangdan da'yu ti un at goh hay nabainanyu.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("IS30_6","024_30_6","ISA","30","6","6","Ya inalin goh Apo Dios di, “Nan hennagyun mumbagah badang ya nun'ipitakaydah nan dongki ya kamilu din nun'abalul an gina'un inyuydad Egypt an ene'wadah nan mapulun ad Negev an atata'ot ti wah diday layon ya ulog an umat hi ha'u'u, mu ta iyuydaat ahan hanan adawdah nan tatagun mi'id di ibadangdan dida. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("IS30_7","024_30_7","ISA","30","7","7","Ti nan i'Egypt ya mi'id di hulbin nan inalidan ibadangdan da'yu. At hiyanan nginadna' heden babluy hi, Rahab an Mi'id di Abalinana.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("IS30_8","024_30_8","ISA","30","8","8","Ya inalin goh Apo Dios di, “Itudo'muh nan libluy aat di anappuhin di ato'aton danen tatagu ta adi ma'aliwan hi enggana ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("IS30_9","024_30_9","ISA","30","9","9","ti nidugah di anangohoydan adida ahan pohdon an donglon nan itudtudu' an Dios. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("IS30_10","024_30_10","ISA","30","10","10","Hay alyondah nan baal'un Dios an nan propeta ya alyonday, Adiyu gun ulgudon ay da'mi nan alyonyun impa'innilan Apo Dios ti hay pohdonmin donglon ya nan mun'aphod an ta\"on hi un adi makulug! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("IS30_11","024_30_11","ISA","30","11","11","At ipogpogyun gun mun'ulgud ay da'mih nan hinapit Apo Dios ti adimi pohdon an donglon di malgom hi aat nan alyonyun nahamad an Dios tu'un holag Israel!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("IS30_12","024_30_12","ISA","30","12","12","Mu hay nambal Apo Dios an dayawon tu'un holag Israel ya inalinay, “Gapu ta pihulonyu nan impa'innila' ay da'yu ta hay kulugonyu ya nan layah ya nan ipaligligatan ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("IS30_13","024_30_13","ISA","30","13","13","at hiyay ma'at ay da'yu. At mapogpog ayu ta umat ayuh nan ata'nang an allup an nunhiyan di nete\"ah puunah engganah bagtuna. At ag'aga ya matu\"in an mungkakaludukud ya nidipat hinan luta. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("IS30_14","024_30_14","ISA","30","14","14","At umat hinay ma'at ay da'yu ta umat ayuh nan uklit an bangan nagah ya nun'agimu', at adi mabalin hi un mah ni' panaluduh bala unu pana'lung hi danum.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("IS30_15","024_30_15","ISA","30","15","15","Ya inalin goh nan na'abbagbagtun Dios an dayawon tu'un holag Israel di, “Gulat ta muntutuyu ayuh baholyu ta Ha\"in di pangedenolanyuh unudonyu ya mabaliwan ayu. Ti hay alpuwan di bi'ah ya nan dumidinnganyu ti Ha\"in di nangiyokodanyu. Mu adiyu pohdon ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("IS30_16","024_30_16","ISA","30","16","16","an alyonyuy, Adimi, ti badangan da'mih nan i'Egypt an idatday ma'uwegeng an kabayu ta itakayanmin mi'gubat! Mu adi umat hinay ma'at ti hay ma'uwegeng ya nan buhulyun mamdug ay da'yu! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("IS30_17","024_30_17","ISA","30","17","17","At un ohan tindalun buhulyu ya ipalayawnay hinlibun da'yu. Ti ta\"on hi un anggay di lemah buhulyu ya ipalayaw da'yun amin ta un anggay di nipado' hinan duntug an nitayunan di bantilayuy ma'angang.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("IS30_18","024_30_18","ISA","30","18","18","Mu inali' an hi Isaiah di, “Ta\"on hi un umat hinay ma'at ya hohoddon damdaman Apo Dios di puntutuyuanyun i'ibbah baholyu ta pangipattiganah homo'na ya nan pamhodnan da'yu. Ti hi Apo Dios ya makulug di atonan mangipanuh hi tatagu, at an amin di mumpabadang ay Hiya ya mipa'amlongda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("IS30_19","024_30_19","ISA","30","19","19","At da'yun i'ibba' an tataguh tun ad Jerusalem ya adi tu'u mahkay kumilah udum hi algaw. Ti hom'on ditu'un Apo Dios hi un tu'u mumpahmo' ay Hiya! Ya abulutonay alyon tu'u, at umannung an badangan ditu'u. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("IS30_20","024_30_20","ISA","30","20","20","Manu ti paddungnay ipa'inuman ditu'u, ya pinangan ditu'un Apo Dios hinan nidugah an punligatan, mu Hiya an muntudun ditu'u ya wagwadan ditu'u. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("IS30_21","024_30_21","ISA","30","21","21","At donglon tu'uy hapitnan alyonay, Hiyah te owon, at hituy pange'wanyu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("IS30_22","024_30_22","ISA","30","22","22","At pumpa\"iyu mahkay an amin nan bulul an dayawonyun hay silver ya balitu' di niyamma, ya nun'itapalyu an umatdah nan aluluhnin. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("IS30_23","024_30_23","ISA","30","23","23","Ya wa ay ta mun'oho' ayu ya ipa'alin Apo Dios di udan ta pumhod nan ihabalyu. At dumo'ol mahkay di ma'an, ya dumo'ol di onon nan animal tu'un umat hi baka. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("IS30_24","024_30_24","ISA","30","24","24","At namamah nan pun'aladuonyun baka ya dongki ti hay ipa'anyun dida ya nan namahmah an wheat ya barle. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("IS30_25","024_30_25","ISA","30","25","25","Ya dumo'ol di danum an malpuh nan atata'nang an duntug ya hinan dudunduntug hitun pangabakan tu'uh nan buhul tu'u, at do'olday mun'a'atoy. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("IS30_26","024_30_26","ISA","30","26","26","Ya nan bulan ya ma\"abnang an umat hinan algaw. Ya nan patal di algaw ya nidugah an ma'appattal an umat hi patal nan malammung an pitun algaw. At umat hinay ma'at hitun pangipa'adaogan Apo Dios hi paddungnay hugat tu'un tataguna.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("IS30_27","024_30_27","ISA","30","27","27","Mu awniat amangonyuh Apo Dios an paddungnay na'uy an malpuh adagwin umat hinan mundalang an apuy di bungotna an nele'woh ay Hiyay ma'ugtul an ahu'. Ya nan hapitona ya umat hinan apuy an gumhob. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("IS30_28","024_30_28","ISA","30","28","28","Ya mipaddung goh nan bungotnah nan nundatong an wangwang an pun'iyanudnan amin nan buhulna ta mapogpogda. Ya danen mumpahiyan tataguh abablubabluy an mi'buhul ay Hiya ya paddungnay yakayakona dida, at umatdah nan kabayun impa'amelnay gumo' hi timidda ta iyuyna didah nan apogpoganda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("IS30_29","024_30_29","ISA","30","29","29","Mu ditu'u ay an tatagun Apo Dios ya mun'amlong tu'un mungkanta an umat hinan pun'am'amlongan tu'uh un waday behtan pundayawan ay Apo Dios. Ya umat goh hinan pun'am'amlongan tu'uh nan umayan tu'uh nan nabagtuh ad Jerusalem an ipangulu ditu'uh nan manungngali ta umuy tu'u nongkay hi awadan nan ay Batun mamaliw ay ditu'un holag Israel. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("IS30_30","024_30_30","ISA","30","30","30","Ya ipadngol Apo Dios nan umipanoh'an hapitna ya nan atonan umubah ta le'naon nan buhulnay bungotnan pun'agahnay apuy, ya nidugah an idul, ya ilat, ya udan, ya dalallu, ya nan mabi'ah an puo'. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("IS30_31","024_30_31","ISA","30","31","31","At nan i'Assyria ya tumata'otdah pangngolandah nan hapit Apo Dios ti nidugah di pummoltanan dida. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("IS30_32","024_30_32","ISA","30","32","32","Ya an amin nan pummoltaan Apo Dios ay danen i'Assyria ya gun ipagangoh nan i'ibba tu'un holag Israel di tambourine ya alpah pun'am'amlonganda. Ti hi Apo Dios di mangubat hinan buhul tu'un i'Assyria. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("IS30_33","024_30_33","ISA","30","33","33","Ya nidadaan tuwalid Topheth hidin penghana ta pangipuulandah nan alid Assyria. Ya henen pangipuulandah nan ali ya ambilog ya maluhung an naka'utan an munnononnong di apuyna ti do'ol ahan di tunguna. Ya nan yahyah Apo Dios di mangipadaladalang. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("IS31_1","024_31_1","ISA","31","1","1","Mahmo' ayun i'ibba' an umuy mumpabadang hi ad Egypt an bo'on at goh hi Apo Dios an dayawon tu'un holag Israel! Ti hay pundenolanyu ya nan mahapul hinan pi'gubatan an umat hi kabayu, ya kalesa, ya nan abalinan di nungkakabayun titindaluda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("IS31_2","024_31_2","ISA","31","2","2","Mu nidugah an nala'eng hi Apo Dios! At hiyanan inilanay atona, at ipa'alinay punholholtapan nan i'ibban nun'appuhiy pangatnan iJudah an umuy an mumpabadang hinan i'Egypt. Ya henen atona ya makulug an ipa'annungna ti Hiya ya adina itutuyuy inalinah amoltaan daten nun'appuhiy pangatdan tatagu. Ya ta\"on un nan i'Egypt an pundenolanda ya pogpogona goh damdama dida. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("IS31_3","024_31_3","ISA","31","3","3","Ti nan i'Egypt ya unda tagu ya anggay an bo'onda Dios hi pundenolan, ya ta\"on un nan kabayuda ya mi'id di nun'abhiwandah nan udum an kabayu ti wada goh di odolda an bo'onda lennawa. Ya wa ay ta bumungot hi Apo Dios at mapa\"i nan mabi'ah an babluy an gun bumadang, ya ta\"on nan babluy an gunna badangan at ma'ubahdan duwa. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("IS31_4","024_31_4","ISA","31","4","4","Mu umat hituy inalin Apo Dios ay ha\"in an inalinay, “Ta\"on hi un ahitutu'u' nan mumpumpahtul an mangabul hinan layon mu adida tuma'ot an undaat goh inaynayun an gun mangih'ihdah nan animal. Ya umat goh hinay ma'at an mi'id ah ohah way abalinanan mangipawan Ha\"in an mangibaliw hinan Duntug an Zion. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("IS31_5","024_31_5","ISA","31","5","5","Ya umat goh hinan panalimunan nan hamutih nan buyana ta baliwana nan imbaluyna ya umat hinay ato' an Dios an nidugah di abalina' an mamaliw hi ad Jerusalem.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("IS31_6","024_31_6","ISA","31","6","6","Ya inali' an hi Isaiah di, “Da'yun holag Israel ya ta\"on hi un nidugah di numbaholanyun Apo Dios mu ad ugwan ya muntutuyu ayu ta mumbangngad ayu ta Hiyay dayawonyu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("IS31_7","024_31_7","ISA","31","7","7","Ti madatngan henen algaw at an amin ayu ya pun'itapalyu nan inyammayu an bululyu an balitu' ya silver. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("IS31_8","024_31_8","ISA","31","8","8","Ti inalin Apo Dios di, Awniat mun'apatoy nan buhulyun i'Assyria, mu bo'on nan hanggap di tataguy mumpamatoy ti Ha\"in an Dios, at hiyanan mumpangalayawdah nan punggugubatanda, ya nan ungungan linala'i ya makaphulda ta mumbalindah himbut. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("IS31_9","024_31_9","ISA","31","9","9","Ya ta\"on un nan a'ap'apun di titindaluda ya nidugah di tuma'tanda, at taynanda nan bantilada. Ha\"in an Dios an ma\"abnang di benangnad Jerusalem di nanapit ete.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("IS32_1","024_32_1","ISA","32","1","1","Nomnomnomonyu an udum di algaw ya waday umalin mun'ali an nahamad di pangatna, ya umat goh hinah nan bumadang ay Hiyan mun'ap'apu an nahamad di pamanuhdah nan tatagu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("IS32_2","024_32_2","ISA","32","2","2","Ti hinohha ay dida ya umatdah nan nahamad an ihi'ugan hi un way puo', ya umatda goh hinan danum hinan ginnaw hinan mapulun ya hinan naliduman an puun di ongol an batuh un nidugah di potang. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("IS32_3","024_32_3","ISA","32","3","3","Ya paddungnay madiat mahkay di matan nan tatagun Apo Dios, ya pohdondan donglon di hapitona. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("IS32_4","024_32_4","ISA","32","4","4","Ya adi mahkay malgom di atonda ti pa'annomnomonda ta nahamad di pangatda, ya nan nepto' goh di hapitonda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("IS32_5","024_32_5","ISA","32","5","5","Ya bo'on mahkay nan manamanangpah di ma'alih nahamad an tagu unu nan immadang an dumalat di nun'appuhin pangatday e'gonan di tatagu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("IS32_6","024_32_6","ISA","32","6","6","Ti nan manangpah ya mid upid hi hapitonda, ya nappuhiy nonomnomonda ya pangatda. Ya layah ahan di gunda ibagabagah nan tataguh aat Apo Dios, ya adida ahan bumadang hinan tatagun ma'ahinnaang an dumalat hi ami'mi'idanda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("IS32_7","024_32_7","ISA","32","7","7","Ya nan adi mangngol ya nun'appuhiy pangatda ti gunda punlayahon nan nun'awotwot an ta\"on hi un makulug di atondan mumpahpahmo'. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("IS32_8","024_32_8","ISA","32","8","8","Mu nan nanomnoman an tagu ya nahamad di pangatna, ya ta\"on un nan nomnomnomonan aton ti nan makulug di ihtiguana. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("IS32_9","024_32_9","ISA","32","9","9","At da'yun i'ibba' an binabain waday pangngalana an mi'id di pun'od'odanah mahapulna ya donglonyu tun ibaga'! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("IS32_10","024_32_10","ISA","32","10","10","Ti manud ugwan ti maphomaphod di nitaguanyu an mi'id di numanomnomanyu, mu awni ta maluh di nahuluk hi hintawon at nidugah di numanomnomanyu ti mi'id di ma'alayuh nan bungan di intanomyun greyp ya nan udum an bungbungaan. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("IS32_11","024_32_11","ISA","32","11","11","At i'ibba' an binabain waday pangngalanan mi'id di pun'od'odanah mahapulnad ugwan ya awniat madatngan di wumogwoganyuh ta'otyu! At odolnah unyu punluh'up nan mun'aphod an inlubungyu ta mumpunlubung ayuh langgut ta ipattigyuy punlungdayaanyu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("IS32_12","024_32_12","ISA","32","12","12","Ya nun'ug'ugyuy palagpagyuh punha'itan di nomnomyuh apa\"ian nan papayawyu ya nan puntammanyuh greyp. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("IS32_13","024_32_13","ISA","32","13","13","Tun babluy tu'ud Jerusalem ya mapa\"i, at mumpangahangaw di pagat ya pagal. Immannung an lugwaanyuy apa\"ian nan pun'am'amlonganyun a'abung ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("IS32_14","024_32_14","ISA","32","14","14","ya nan palasyu, ya an amin di wah tun babluy tu'un mamapnuh din hopanah tatagu ya mabukawan. At mumbalin hi ihinan di dongki ya kalnilu ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("IS32_15","024_32_15","ISA","32","15","15","ta engganah un honogon Apo Dios nan Na'abuniyanan an Lennawan ditu'u, at lumumong nan mapulun, ya pumhod di mihabal ta umatdah nan a'ayiw hi inalahan! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("IS32_16","024_32_16","ISA","32","16","16","Ya nahamad di pangat nan i'ibba tu'un mangipanuh hi tatagu ta pumhod tun babluy tu'u ti nahamad di pangat di hinohhan ditu'u. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("IS32_17","024_32_17","ISA","32","17","17","Ya gapu nongkay hinan nahamad an pangatda ya malenggop mahkay tun babluy tu'uh enggana. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("IS32_18","024_32_18","ISA","32","18","18","Ti inalin goh Apo Dios di, “Nan tatagu' ya malenggopda mahkay hinan numpunhituwandan mi'id di ita'otda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("IS32_19","024_32_19","ISA","32","19","19","At ta\"on hi un pa\"ion di o\"ongol an dalallu nan bubulung ya nan babluy hidi ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("IS32_20","024_32_20","ISA","32","20","20","mu wagaha' damdama dida. At an amin di ihabalda ya mumpangabungada, ya umat goh an do'ol di onon di bakada ya dongkida.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("IS33_1","024_33_1","ISA","33","1","1","Mahmo' ayun nama\"ih udum an babluy! Manu ti agguy ayu pay napogpog, mu la'tot at mapogpog ayu! Mahmo' ayun nangibahhaw hi nunhahapitanyuh udum an tatagu! Manu ti agguy da'yu linayahan pay hi udum an tatagu. Mu hitun pangidinnganyun puma\"i ya da'yu kogoh di mapa\"i, ya hitun pangidinnganyun mamalbalih udum ya da'yu kogoh di balbaliyanda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("IS33_2","024_33_2","ISA","33","2","2","At nunluwalua' an inali' di, “Hom'on da'mi ni' ahan, Apo Dios, ti He\"a ya anggay di namnamaonmi! Ya ipapto' da'mih abigabigat, ya ibaliw da'mih nan nidugah an numanomnomanmi. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("IS33_3","024_33_3","ISA","33","3","3","Ti wa ay ta donglon nan buhulmiy hapitmu ya mumpangalayawda, at inyal'allanah unda tigon di abalinam an mun'iwa'atda! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("IS33_4","024_33_4","ISA","33","4","4","Ya nun'alamin amin di inadangyanda, at umat hi aton di do'ol an dudun hinan nun'itanom an mi'id di ma'angang. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("IS33_5","024_33_5","ISA","33","5","5","Hi Apo Dios ya na'abbagbagtu ti ad abuniyan di nunhituwana! Mu pumbalinona tun ad Jerusalem hi nahamad di pangipanuhdah tatagu ti nahamad di pangatna. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("IS33_6","024_33_6","ISA","33","6","6","Ya Hiyay nahamad hi pange'kodan ti ibaliwna tun babluy tu'u, ya Hiyay mangidat hi la'eng tu'u ya mangituduh nan maphod an innilaon tu'u. At hay pundayaw tu'un Apo Dios di hiyay iyadangyan tu'u. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("IS33_7","024_33_7","ISA","33","7","7","Mu awni ya un ma'at hatu mu anakkayah an ta\"on hi un nan nun'atulid an titindalu ya mumpabadangda! Ya nan gunda hennag an mangipa'innilah lumenggopan tun babluy tu'u ya mumbangngaddan nidugah di kiladah punha'itan di nomnomda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("IS33_8","024_33_8","ISA","33","8","8","At mi'id mahkay di lumane'le'od hinan kalata ti atata'ot. Ti nan nahahapit an pi'yunnudan nan buhul ya imbahhawda an ta\"on hi unda do'ol di nangngol hidin inalida. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("IS33_9","024_33_9","ISA","33","9","9","At minganuy tun babluy tu'u ti mun'a'leng nan nun'itanom, ya ta\"on un ad Lebanon ya paddungnay un mun'alyaw nan inalahan hidi. Ya nan malumong an ad Sharon ya mumbalin hi mapulun, ya ta\"on hi un nan ayiw hinan inalahan ad Bashan ya ad Carmel ya mun'a'lengda.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("IS33_10","024_33_10","ISA","33","10","10","Mu tembal da'min Apo Dios an inalinay, “Ad ugwan ya mahapul an ipattig'u nan nidugah an abalina' ya anabagtu'! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("IS33_11","024_33_11","ISA","33","11","11","At an amin nan ninomnomyun aton ya mi'id di hulbina ti nan pangatyu nongkay di ay apuy an mamogpog hinan planuyu! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("IS33_12","024_33_12","ISA","33","12","12","At mun'oghob ayu ta umat ayuh nan pagat an noghob, ya numbalin hi dapul. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("IS33_13","024_33_13","ISA","33","13","13","At an amin ayun tataguh abablubabluy an wah niyadagwi unu neheggon ya nomnomnomonyu nan ina'inat'u, ya inabulutyun nidugah di abalina'!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("IS33_14","024_33_14","ISA","33","14","14","Nan nun'abaholan an i'ibba tu'ud Zion ya wumogwogdah ta'otda, ya alyonday, “Anakkayah an ten ay apuy di pummoltan Apo Dios an mi'id ah angangona! At undan nin way ma'angang ay ditu'u?” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("IS33_15","024_33_15","ISA","33","15","15","Mu inali' an hi Isaiah ay dida an wada nongkay di ma'angang ay ditu'u an didana nan tatagun nangipa'enghan mangat hi maphod, an hay makulug di hapitonda, ya adida bumalbalih dumalat hi umadangyananda, ya adida abuluton di lagbu ta atonday nappuhi, ya nan adi midmiddum hinan munnomnom an pumatoy ya mangat hi nappuhi ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("IS33_16","024_33_16","ISA","33","16","16","at didana nan malenggop di nitaguanda an paddungnay nibaliw hinan babluy an daplah di hawana! Ya umannung an waday ononda ya inumonda! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("IS33_17","024_33_17","ISA","33","17","17","At udum hi algaw ya da'yu nongkay di mannig hinan madayaw an ali an nahamad di pangatna, ya da'yuy middum hinan nidugah an ambilog di pun'ap'apuwana an nun'iyadagwin babluy. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("IS33_18","024_33_18","ISA","33","18","18","At din ta'tanyuh din hopapna ya gun mipanomnom ay da'yu ya anggay an umat hinan ap'apun di tindalun nalpuh udum an babluy an munhengel hi buwit an dida din wah nan ata'nang an pun'adugan hitun babluy tu'u. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("IS33_19","024_33_19","ISA","33","19","19","Mu dane din mun'abungot an tatagun nalpuh udum an babluy an nat'on di hapitdan adi tu'u ma'awatan ya mapogpogda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("IS33_20","024_33_20","ISA","33","20","20","At amangonyu adya mahkay ad Zion an babluy an din gun tu'u a'amungan hinan punnomnomnoman tu'uh nan na'alin pundayawan tu'un Apo Dios, ya hay mipanomnom ay ditu'u ya nan pumbalinanah nahamad ya mid al'alin punhituwan. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("IS33_21","024_33_21","ISA","33","21","21","Ti hi Apo Dios an nidugah di abalinanay mumpapto' ay ditu'uh di, ya hay ipaddungana ya nan ambilog an wangwang an adi abalinan di buhul an mamad'ang. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("IS33_22","024_33_22","ISA","33","22","22","At Hiya mahkay di Ali ya mangipanuh ay ditu'un tataguna, ya Hiyay mangibaliw ay ditu'u, ya nan Uldinay un'unudon tu'u. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("IS33_23","024_33_23","ISA","33","23","23","Mu nan buhul ya mipaddungdah nan napa\"in pupul, at an amin di inadangyanda ya pun'alan di udum an tatagu, an ta\"on hi un nan napilay ya waday pi'ya'alana. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("IS33_24","024_33_24","ISA","33","24","24","Ya mi'id mahkay mangalih nan numpunhitud Zion hi un mundogoh ti an amin di numbaholanda ya aliwan Apo Dios. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("IS34_1","024_34_1","ISA","34","1","1","At da'yun amin an tataguh nan abablubabluy ya ma'amung ayu ta donglonyu tun alyo'! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("IS34_2","024_34_2","ISA","34","2","2","Ti hi Apo Dios ya nidugah di boholnah an amin an tataguh abablubabluy an namamah nan titindaluda, at hiyanan ipapatoyna didan amin ta hiyah ne moltada. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("IS34_3","024_34_3","ISA","34","3","3","At umayuh di daladah nan aduntuduntug, ya adida milubu', at nidugah di agubda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("IS34_4","024_34_4","ISA","34","4","4","Ya an amin nan bittuan hi ad daya ya magahdan umatdah nan na'leng an tubun di greyp, unu fig, unu bungan di ayiw. Ya mali'up ad dayan umat hinan nali'up an pepel. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("IS34_5","024_34_5","ISA","34","5","5","Ya inalin goh Apo Dios di, “Tun hanggap'u ya enelpahnan pinogpog an amin nan wad daya, at ten ebaweng'ud Edom ta engganah unda matoy an amin nan tatagun wah di eden babluy.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("IS34_6","024_34_6","ISA","34","6","6","At nan hanggap Apo Dios ya malamuhan hi dala ya taba an paddungnay dala ya taban di kalnilu ya gandeng an ne'nong ay Hiya. Ti patayonay do'ol ahan an tatagud Edom ta paddungnay un immuy nun'onong hi ad Bozrah hidid Edom. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("IS34_7","024_34_7","ISA","34","7","7","At numpatoyna nan ongol di abalinandan a'ap'apu ya linala'in mumpangilog an paddungnay pa\"ilog an baka ya o\"ongol an manilhig an baka. At etmog nan lutay dalada ya tabada. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("IS34_8","024_34_8","ISA","34","8","8","Ti hi Apo Dios di ad nomnom an hiyah ne pangiballohanah nan inat danen i'Edom ay ditu'un holag Israel. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("IS34_9","024_34_9","ISA","34","9","9","Ya nan danum hinan numbino'ob'on an ginnaw hi ad Edom ya mumbalin hi aspalto an mangmangitit, ya nan hupu'da ya mumbalin hi budbuda an dumalang ta moghob an amin heden babluy. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("IS34_10","024_34_10","ISA","34","10","10","Ya adi madmaddop, at umahu'ahu'. At mete\"an de ya minganuy an adi mababluyan hi enggana, ya mi'id ahan di umuy hidin munle'le'od. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("IS34_11","024_34_11","ISA","34","11","11","At un pumbuyaan di tu'u'an, ya kuup, ya nan udum an hamuti ti iyabulut Apo Dios an minganuy heden babluy ta matawan hi enggana ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("IS34_12","024_34_12","ISA","34","12","12","ti mi'id mahkay di mun'ali, ya an amin nan a'ap'apuh di ya mapogpogda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("IS34_13","024_34_13","ISA","34","13","13","Ya mumpango\"ongol di pagat ya gulun hinan abung di ap'apu ya nan allupda, at hay mihina nongkay hidi ya nan hamuti ya nan ma'alih jakal. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("IS34_14","024_34_14","ISA","34","14","14","Ya ta\"on un nan animal hi inalahan ya hidiy ihinanda, ya wah dida goh di gandeng hi inalahan an ahingengeewdah di. Ya hidi goh di olo'an nan animal an nan mahdom di punle'le'danda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("IS34_15","024_34_15","ISA","34","15","15","At hidiy pumbuyaan di tu'u'an hi engganay mapahda, ya impapto'na didah di ta engganah umongolda. Ya hidiy a'amungan nan o\"ongol an hamutin madugwadugwa. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("IS34_16","024_34_16","ISA","34","16","16","At ma'at hanad Edom ta wa ay di mumbaha eten Liblun Apo Dios, at innilaonda mahkay an mi'id di ta\"on hi ohan date hi mami'id, ya way ohan dida goh ya waday pi'yibbada. Hiyah ne inalin Apo Dios hi ma'at, at nan Na'abuniyanan an Lennawa ya ipa'annungnan amungon dida. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("IS34_17","024_34_17","ISA","34","17","17","Ti hi Apo Dios di mangipiyuy ay danen animal hinan ihinandah mid pogpogna. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("IS35_1","024_35_1","ISA","35","1","1","Nan mapulun ya paddungnay umamlongda ti humabungda nan himmangaw hidi. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("IS35_2","024_35_2","ISA","35","2","2","At do'ol di mattig hi habhabung hidi an ayda mungkantah pun'amlonganda. At pumhod danen mapulun an umat hi ad Sharon, ya nan munlangtan inalahan ad Lebanon, ya nan pahtuh nan duntug hi ad Carmel. At mattig hidi nan amaphod Apo Dios ya nan anabagtuna. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("IS35_3","024_35_3","ISA","35","3","3","At ipa'innilayuh teh nan nakapuy ta bumi'ah di punnomnomanda, ya mawaday denolda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("IS35_4","024_35_4","ISA","35","4","4","Ya alyonyuh nan numanomnom ta pabi'ahonday nomnomda ta adida tuma'ot. Ti undan adida tigon an hi Apo Dios an dayawon tu'u ya umali ta ibaliwna dida, ya imballohna nan inat nan buhul tu'u? ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("IS35_5","024_35_5","ISA","35","5","5","Ya iyadaognay nun'abulaw ta mittig di matada, ya umat goh hinan nun'apu'it ta medngol di ingada. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("IS35_6","024_35_6","ISA","35","6","6","Ya iyadaogna goh nan nun'apilay ta munlatlattu'dan umatdah nan ulha, ya nan nun'awe'we' ya tum'u'dah amlongda. Ya malmu goh di danum ta umayuh hinan mapulun ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("IS35_7","024_35_7","ISA","35","7","7","ta nan lumahu an panag ya mumbalin hi lobong, ya dumo'ol goh di obob hinan mamagan lutan paddungnay na'uwaw. Ya hinan mapulun an awadan nan do'ol an animal an jakal ya malmuy holo' ya nan atlubong. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("IS35_8","024_35_8","ISA","35","8","8","Ya mawaday kalatan mumpa'uy hidih nan mapulun an ma'alih Dalan an Me'gonan, mu adi mabalin an e'wan nan nun'appuhiy ugalinah di an adi umunud ay Apo Dios ti ammuna nan umunud ay Apo Dios di mabalin hi mange'wah di. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("IS35_9","024_35_9","ISA","35","9","9","Ya mi'id goh di layon unu nan udum an atata'ot an animal hi umuy hidi, at hay mange'wah di ya anggay nongkay nan binaliwan Apo Dios. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("IS35_10","024_35_10","ISA","35","10","10","Ya nan paddungnay penla'na an umanamut hi ad Jerusalem ya mungkankantadah pundayawdan Hiya, at amlong mahkay di wan didah enggana an adida mahkay numanomnom ya munlungdaya. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("IS36_1","024_36_1","ISA","36","1","1","Hidin miyapulu ta opat di tawon hi numpapto'an nan Alin hi Hezekiah ad Judah ya ginubat nan alid Assyria an hi Sennacherib ya nan tindaluna, ya inabakdan amin nan babluy an nun'a'allup hi ad Judah. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("IS36_2","024_36_2","ISA","36","2","2","Ya hennag nan alid Assyria nan a'ap'apun di tindaluna ya nan do'ol an tindalunan nihinad Lachish ta umuyda mi'hapit hinan Alin hi Hezekiah hi ad Jerusalem. At immuyda, ya nihinadah dih nan kalatan neheggon hinan ala' an pun'ammaandah lo'ob. Nan danum eden ala' ya hay nalpuh nan Nammagtun Lobong. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("IS36_3","024_36_3","ISA","36","3","3","Ya immuyda ni'hapit ay dida da Eliakim an hina' Hilkiah an mumpapto' hinan palasyu, ya hi Shebna an puntudtud'on di ali, ya hi Joah an hina' Asaph an mumpapto' hinan nitudo' an kumintun den babluy. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("IS36_4","024_36_4","ISA","36","4","4","Ya inalin nan a'ap'apun di tindalud Assyria ay diday, “Ipa'innilayun Hezekiah daten inalin nan alimid Assyria. Inalinay, Undan ngadan ahan nan e'ehdolmu? ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("IS36_5","024_36_5","ISA","36","5","5","Inalim di nunhahapit ayuh nan titindalum hi atonyun mi'gubat ay da'mi, mu undan ammunah nen nunhahapitanyu ya mangabak ayuh gubat? ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("IS36_6","024_36_6","ISA","36","6","6","Ma'adennol ayu ti badangan da'yuh nan i'Egypt, mu undan agguyyu inila an nan alid Egypt ya mipaddung hinan na'ipung an atlubong an tumli' hi ngamay hi un ibayug? At umat hinay aat nan alida an adi madenolan! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("IS36_7","024_36_7","ISA","36","7","7","Mid mapto' ya alyonyuy, Hay pundenolanmi ya hi Apo Dios an dayawonmin holag Israel. Mu undan bo'on Hiyay ad bagih din pun'onngan an numpa\"in Hezekiah hinan nun'abagtun lugal? Ya inalinay un ad Jerusalem ya anggay di pundayawanyu? ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("IS36_8","024_36_8","ISA","36","8","8","At ad ugwan ya donglonyuy inalin nan alimid Assyria ti inalinay, Mabalin an idatnan da'yuy duway libun kabayuh un waday duway libu goh hi titindaluyuh mitakay ay dida! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("IS36_9","024_36_9","ISA","36","9","9","Mu ta\"on hi un da'yu badangan hinan i'Egypt ta idatan da'yuh kalesa ya nan titindalun muntakay hinan kabayu mu adiyu damdama abalinan an abakon nan nun'a'ampa ahan an titindalumin i'Assyria! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("IS36_10","024_36_10","ISA","36","10","10","Ya hay oha ya undan umali amin mangubat ay da'yuh un bo'on hi Apo Dios di pi'yibbami? Ya hi Apo Dios di nangali ay ha\"in hi umali ami ta gubatonmi da'yu ya pina\"imi tun babluyyu!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("IS36_11","024_36_11","ISA","36","11","11","Ya inalin da Eliakim, ya hi Shebna, ya hi Joah hinan upihyal di, “Ihapitmu ni' hi Aramaic, at ma'awatanmi! Ya adiyu ihapit hinan hapitmin Hebrew ta adi donglon nan tatagun wah nan allup.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("IS36_12","024_36_12","ISA","36","12","12","Mu inalin din ap'apun di tindalu di, “Nan alimi ya pohdonan mipadngol heten da'yun amin ta bo'on da'yu ya anggay di mangngol! Ti pohdonan innilaonyun amin an da'mi ya li'ubonmih ten babluyyu, at la'tot ya ononyuy malpuh odolyu, ya inumonyuy ibhuyu!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("IS36_13","024_36_13","ISA","36","13","13","Ya un nalpah an inalin din ap'apun di tindaluh de ya init'u'nah hapit di Hebrew an inalinay, “Donglonyuh ten ipa'innilan nan alid Assyria ay da'yun ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("IS36_14","024_36_14","ISA","36","14","14","inalinay, Adi ayu pedpedngolan hinan pamalbalin Hezekiah! Ti mid ahan abalinanan mamaliw ay da'yu! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("IS36_15","024_36_15","ISA","36","15","15","Adiyu abuluton hi unna alyon di, Hi Apo Dios di pange'kodan tu'u, at ibaliw ditu'u. At adi mabalin an abakon ditu'uh nan i'Assyria ta hakupondah ten babluy tu'u. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("IS36_16","024_36_16","ISA","36","16","16","Ya ten ipidwa an alyon di, Adiyu dongdonglon hi Hezekiah ti nan alimid Assyria ya inalinay, Mi'pohhodan ayun da'mi, ya imbughulyu nan pantaw di babluyyu, ya bimmuhu' ayu. At iyabulut'un da'yuy okod hinan inhabalyu, ya umat goh an waday inumonyun malpuh obobyu ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("IS36_17","024_36_17","ISA","36","17","17","ta engganay iyuy'u da'yuh udum an babluy. Ya henen babluy an umuyyu pi'hituwan ya umat goh damdamah tun babluyyun do'ol di ma'ala an bungan di nitanom an umat hi greyp ya wheat. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("IS36_18","024_36_18","ISA","36","18","18","At adi ayu nongkay pedpedngolan hinan gun alyon Hezekiah an hi Apo Dios di mangibaliw ay da'yu. Ti hinan udum an babluy ya mi'id hinan dayawonday nangibaliw hi babluyda ta agguy pina\"in nan alimid Assyria! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("IS36_19","024_36_19","ISA","36","19","19","Ya umat hi nangubatanmid Hamath, ya ad Arpad, ya ad Sepharvaim an uggoh mah ta binaliwan nan bululda ta agguyda na'abak? Ya ta\"on un ad Samaria ya agguy binaliwan nan bululdah nangubatan nan alimid Assyria! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("IS36_20","024_36_20","ISA","36","20","20","Mi'id ahan di ohah nan bulul ay danen babluy hi nangibaliw hi babluydah din nangubatan nan alimi! At undan da'yu ay ya ibaliw Apo Dios tun ad Jerusalem ta abakon da'min i'Assyria?” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("IS36_21","024_36_21","ISA","36","21","21","Mu nan tatagu ya unda immu'ugong an agguyda temtembal ti hiyah ne inalin nan Alin hi Hezekiah hi atonda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("IS36_22","024_36_22","ISA","36","22","22","At unat goh numbangngad da Eliakim an hina' Hilkiah, ya hi Shebna, ya hi Joah an hina' Asaph hi awadan Hezekiah ya henekhekday lubungdan dumalat din inalin nan ap'apun di titindalu. Ya inalida din inalin nan ap'apun di tindalun di i'Assyria. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("IS37_1","024_37_1","ISA","37","1","1","Hidin dengngol han Alin hi Hezekiah nan imbagadan hiya ya henekhekna din lubungnah bungotna. At nunlubung hi langgut, ya immuy hinan Timplun Apo Dios. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("IS37_2","024_37_2","ISA","37","2","2","Ya hennagnah Eliakim an mumpapto' hinan palasyu, ya hi Shebna an muntudtudo', ya nan mangipangpanguluh nan papadi ta numpunlubungdan amin hi langgut ta umalidan ha\"in an hi Isaiah an hina' Amoz. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("IS37_3","024_37_3","ISA","37","3","3","At immalida, ya inalidan ha\"in di, “Umat hituy inalin Hezekiah an inalinay, Ad ugwan an algaw di punlungdayaan, ya apahapahalan, ya abaibainan, ya ihingalan tu'un himpamabluy! At umat tu'uh nan babain muntungaw, mu mi'id ah bi'ahnan mangipabuhu'. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("IS37_4","024_37_4","ISA","37","4","4","Ti nan ap'apun di tindalun hennag nan alid Assyria ya nidugah di namahiwnan Apo Dios an dayawon tu'u. At maphod hi un dengngol Apo Dios ta moltaona. At munluwalu'a ni' ta badangan ditu'un na'angang an tataguna!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("IS37_5","024_37_5","ISA","37","5","5","At hidin inalidan ha\"in nan inalin Hezekiah ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("IS37_6","024_37_6","ISA","37","6","6","ya inali' di, “Ibaagyuh nan apuyu an umat hituy inalin Apo Dios an inalinay, Adi'a tuma'ot hinan gun ibagan nan ap'apun di tindalun nan alid Assyria an namihulnan Ha\"in. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("IS37_7","024_37_7","ISA","37","7","7","Mu donglonyu ti balbaliya' henen alid Assyria, at waday ipa'inniladan hiya an malpuh babluyda ta umanamut. At hay umanamutanad Assyria ya ipipatoy'u.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("IS37_8","024_37_8","ISA","37","8","8","Hidin dengngol nan ap'apun di tindalud Assyria an tinaynan nan alida ad Lachish at immuy ad Lachish, ya inah'upana nan alida an munggugubatdah nan iLibnah. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("IS37_9","024_37_9","ISA","37","9","9","Hin'alina ya dengngol nan alid Assyria an nan alid Egypt an hi Tirhakah an iCush ya impangulunay tindaluna ta gubatonda hiya. Mu hay inatna ya un mumbangngad ad Assyria ya hennagnay nangiyuy hi tudo'nah nan Alin hi Hezekiah hi ad Jerusalem. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("IS37_10","024_37_10","ISA","37","10","10","Hay intudo'na ya inalinay, “Alyo' ay he\"a, Hezekiah, ta adim iyabulut an baliyan da'ah nan dayawom an pange'kodam an ta\"on hi unna alyon di, Adi abakon nan i'Assyria tun ad Jerusalem. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("IS37_11","024_37_11","ISA","37","11","11","Undan agguymu inila an nidugah di inatmin nahayhaynod an alid Assyria an numpama\"ih nan abablubabluy? At undan da'yu udot ya mabaliwan ayu? ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("IS37_12","024_37_12","ISA","37","12","12","Ti umat hi numpama\"ian din o'ommodmid Gozan, ya ad Haran, ya ad Rezeph an numpatoyda nan tatagud Eden an wad Tel Assar. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("IS37_13","024_37_13","ISA","37","13","13","Ya undan inaliwam nan na'at hinan a'alih nan siudad hi ad Hamath, ya ad Arpad, ya ad Sepharvaim, ya ad Hena, ya ad Ivvah! Ad ugwan ya napogpogda mahkay!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("IS37_14","024_37_14","ISA","37","14","14","Innal Hezekiah din tudo', ya binahana. Ya inyuynah nan Timplun Apo Dios, ya bene'lagnah nan hinagang Apo Dios. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("IS37_15","024_37_15","ISA","37","15","15","Ya nunluwalun inalinay, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("IS37_16","024_37_16","ISA","37","16","16","“O Apo Dios an nidugah di abalinana an dayawonmin holag Israel an inumbun an mun'ap'apuh nan anghel an ma'alih cherubim. Ya He\"a goh di okod hi an amin an pumpapto'an hitun luta ti He\"ay nunlumuh tun luta ya ad abuniyan. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("IS37_17","024_37_17","ISA","37","17","17","Donglona' ni' ahan Apo Dios ta innilaom nan inali'alin Sennacherib hi pamahiwnan He\"an Dios an wagwada. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("IS37_18","024_37_18","ISA","37","18","18","Manu ti immannung nan inali'alinan pina\"in nan nahayhaynod an alid Assyria di do'ol an babluy. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("IS37_19","024_37_19","ISA","37","19","19","Ya nunggohobdan amin nan bulul danen tataguh nan abablubabluy ti unda ayiw ya batu ya anggay an hay taguy nangiyamma. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("IS37_20","024_37_20","ISA","37","20","20","At hiyanan odowo' ay He\"a, Apo Dios, ta ibaliw da'mih nan abalinan danen i'Assyria! Ta wan an amin di tataguh abablubabluy hitun luta ya innilaondan He\"a ya anggay di Dios an madayaw.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("IS37_21","024_37_21","ISA","37","21","21","At ha\"in an hi Isaiah an hina' Amoz ya hennag'uy immuy nangipa'innilan Hezekiah hinan impa'innilan Apo Dios an inali' di, “Hi Apo Dios an dayawon tu'un holag Israel ya inalinay dengngolna nan luwalum an dumalat di inat nan alid Assyria an hi Sennacherib. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("IS37_22","024_37_22","ISA","37","22","22","At hiyah te nambalnan inalinay, Da'yun tatagu' hi ad Jerusalem ya awniat pihulonyu ya inaba'abatlanyuh Sennacherib. Ya mungwigwigiwig ayuh panniganyuh lumayawana. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("IS37_23","024_37_23","ISA","37","23","23","Ti mi'id di udum hi pinihupihulna ya linayalayahana hi un bo'on Ha\"in an Me'gonan an Dios an dayawonyun holag Israel. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("IS37_24","024_37_24","ISA","37","24","24","Hiya ya hennagna nan baalna, at nidugah di hinapihapitdah namaibaindan Ha\"in an Dios, ya impahiyana goh an inalinay, Dumalat nan do'ol ahan an kalesan ilugananmin mi'gubat ya tini'idmi nan aduntuduntug hi engganah nan pa\"ata'nang an duntug hi ad Lebanon. At nunlongohmi nan adu\"oy ahan an ayiw hidi an cedar ya nan mun'aphod an bolbol, ya immatam ami goh hinan gagwan di pa\"adagwi ahan an inalahan. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("IS37_25","024_37_25","ISA","37","25","25","Ya do'ol di nunluhu'anmih bubun hi udum an babluy an inabakmi ta way ininummi, ya un anggay goh di gopa'mi ya tindu'miy giginginnaw hi ad Egypt.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("IS37_26","024_37_26","ISA","37","26","26","Mu hay nambal Apo Dios hinan ipahiyan Sennacherib ya inalinay, “Undan agguymu inila an Ha\"in an Dios ya ninomnom'u tuwalih din penghana hanan na'na'at? Mu ad ugwan ya un'u iyabulut di a'atana, at hiyanan pina\"im nan abablubabluy hitun ad Judah an na'allup. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("IS37_27","024_37_27","ISA","37","27","27","Ya hiyanan un itang di abalinan nan tatagun numpumbabluy hidi, at nalakah nangabakam ay dida. Ti umatdah nan pa'ahhangaw an holo' an himmangaw hinan atap di abung an pinumtang ay ya na'leng. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("IS37_28","024_37_28","ISA","37","28","28","Mu Ha\"in ya inila' an amin di ato'atom ya an amin di umayam, ya inila' goh an nidugah di bungotmun Ha\"in. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("IS37_29","024_37_29","ISA","37","29","29","At dumalat nan dengngol'un nidugah an bungotmun Ha\"in ya nan pumpahiyaam ya tol'o' di olongmuh kawod, ya impiyamel'un he\"ay gumo' ta ay'a kabayu. At ibangngad da'ah nan nalpuwam an e'wam hinan nange'wam an immalin ten babluy.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("IS37_30","024_37_30","ISA","37","30","30","At ha\"in an hi Isaiah ya inali' ay Hezekiah di, “Umat hituy pangimmatunam an ipapto' Apo Dios tun babluy tu'u. Ad ugwan an tawon ya hay mabalin hi itanud tu'u ya nan ibungan nan malgom an humangaw an ugah di nabto'. Ya umat goh hinah nan mehnod an tawon. Mu nan miyatlun tawon ya munhabal tu'u mahkay ta nan bot'on tu'un bungan di itanom tu'uy onon tu'u. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("IS37_31","024_37_31","ISA","37","31","31","Ya nan ma'angang ay ditu'un iJudah ya diday mihamad hitun babluy tu'u ta munholagdah do'ol. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("IS37_32","024_37_32","ISA","37","32","32","Ti hi Apo Dios an nidugah di abalinana ya tigona ta hiyay ma'at, ya adi makulug an wadaday ma'angang ay ditu'ud Jerusalem. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("IS37_33","024_37_33","ISA","37","33","33","At hiyanan hiyah te inalin Apo Dios hi ma'at hinan alid Assyria an inalinay, Adi mabalin an hogpon nan titindaluna tun ad Jerusalem, ya adi goh mabalin an panaondah tu. Ya adi mabalin hi unda meheggon nan numpunhapiaw hitu unu muntababdah nan nunlene'woh hitun allup ta way pange'wandan bumahhel an mangubat ay ditu'uh tud Jerusalem. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("IS37_34","024_37_34","ISA","37","34","34","At nan nange'wan nen alih immaliana di pange'wanan mumbangngad hi babluyda goh damdama. Ti adi humgop eten babluy. Ha\"in an hi Apo Dios di nanapit ete. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("IS37_35","024_37_35","ISA","37","35","35","Ti ipapto\"uh ten babluy ta baliwa' an dumalat di ngadan'u ya dumalat goh hinan baal'un hi David.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("IS37_36","024_37_36","ISA","37","36","36","Ya heden nahdom ya immuy han Anghel Apo Dios hinan nungkampuan nan i'Assyria, ya numpatoynay hinggahut ya han nawalu ta han lemay libuh din titindalu. At hidin nabiggat ya awalitang daden titindalun nun'a'atoy hinan nungkampuanda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("IS37_37","024_37_37","ISA","37","37","37","Ya nakak mahkay nan Alin hi Sennacherib ya nan na'angang an titindaluna ta numbangngaddah nan babluydad Nineveh. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("IS37_38","024_37_38","ISA","37","38","38","Ya wada han ohay algaw ya immuy hi Sennacherib hinan timplun nan bululna an hi Nisroch. Ya hidin mundaydayaw hidi ya nangunudda nan duwan imbabaluynan da Adrammelech ay Sharezer, ya pinatoyda hiyah hanggap, ya limmayawda ta immuydad Ararat. Ya nihukat nan imbaluynan hi Esarhaddon ta hiyay ali. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("IS38_1","024_38_1","ISA","38","1","1","Henen gutud ya nundogoh hi Hezekiah an magadyuh matoy. At immuya' an propetan hi Isaiah an hina' Amoz, ya inali' di, “Inalin Apo Dios di, Ipanuhmun amin ti adi'a mahkay pumhod. Ya mundadaan'a ti ag'agay atayam.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("IS38_2","024_38_2","ISA","38","2","2","At nunligguh hi Hezekiah hinan way dedeng, ya nunluwalun inalinay, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("IS38_3","024_38_3","ISA","38","3","3","“O Apo Dios, inilam ahan an He\"ay gun'u intamuan! At inat'un amin di abalina' an nangun'unud hinan pohdom!” Unat goh nalpah an inatnay umat hina ya nidugah an adi pa\"edpol hi kilana. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("IS38_4","024_38_4","ISA","38","4","4","Ya himmapit goh hi Apo Dios ay ha\"in an hi Isaiah an inalinay, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("IS38_5","024_38_5","ISA","38","5","5","“Mumbangngad'ah awadan Hezekiah, ya inalim ay hiyay, Hi Apo Dios an Dios din hi apum an hi David ya dengngolnay luwalum, ya tinnignay lugwam. At udmana anuy pi'taguam hi himpulu ta lemay tawon. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("IS38_6","024_38_6","ISA","38","6","6","Ya baliwan da'a ya tun ad Jerusalem hinan nun'appuhin aton nan alid Assyria.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("IS38_7","024_38_7","ISA","38","7","7","Ya inali' di, “Hiyah te panginnilaam an ipa'annung Apo Dios nan inalinan he\"a. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("IS38_8","024_38_8","ISA","38","8","8","Tigom nan ma'at hi au'au an ipahunod Apo Dios hi himpuluy wakang hinan agdan an impiyamman din Alin hi Ahaz.” Palpaliwan tatagwa ya nipa'annung an himmunod nan au'auh himpulung wakang. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("IS38_9","024_38_9","ISA","38","9","9","Ya unat goh immadaog hi Hezekiah ya intudo'na din ene'damnan inalinay, “Hay nomnom'u ya ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("IS38_10","024_38_10","ISA","38","10","10","ya inali' di, Undan ad ugwan an ama'entog'uy ataya' ta umuya' mahkay hi awadan di nun'a'atoy ta mihinaa' hidih enggana? ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("IS38_11","024_38_11","ISA","38","11","11","At alyo' hi un'u mahkay adi tigon hi Apo Dios unu nan i'ibba' an tatagun nunhituh tun luta! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("IS38_12","024_38_12","ISA","38","12","12","At abigabigat ya ninomnomnom'uy pamogpogan Apo Dios hi nitagua' an umat hi apa\"ian di tuldan abung nan mumpahtul hi kalnilu. Ya nan nibayat an ma'abol an agguy nalpah ya pinutulan nan mun'obol. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("IS38_13","024_38_13","ISA","38","13","13","At inlablabi' an hinolholtap din nidugah an ahihaha'it hi odol'u an paddungnay punggimu' di layon di tungal'u. At hay punnomnom'u ya mapogpog mahkay di nitagua'. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("IS38_14","024_38_14","ISA","38","14","14","Ya adi mahkay tumuluy kila' an umat hinan gumehogehom an kalapati, ya na\"ablay mahkay di mata' an mangitatangad ay Apo Dios. At inali' hinan luwalu' di, Badangana' ni' ahan Apo Dios ti maligligatana'! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("IS38_15","024_38_15","ISA","38","15","15","Mu hay hapito' mah? An hiyah ne inalinan ha\"in hi atona, at ten inatna. Ya unna' atog mumpa'ampa an ta\"on hi unna' maligligatan an molo' hi ha'it di nomnom'u. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("IS38_16","024_38_16","ISA","38","16","16","Nan Tugunmu, Apo Dios, di itaguanmi ya ipaphodanmi, at inyadaoga' ti inyabulutmun mi'tagua'. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("IS38_17","024_38_17","ISA","38","17","17","Immannung an din nunholholtapa' ya numbalinom hi amaphoda'. Ti dumalat di pamhodmun ha\"in ya imbaliwa' hi atoy, ya inaliwam an amin di bahol'u. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("IS38_18","024_38_18","ISA","38","18","18","Ti nan natoy ya adi mabalin an dayawon da'a, ya adina haphapiton di anabagtum ya amaphodmu. Ya umat goh an adi mabalin an mundenol hinan adi maluman an pumpapto'mu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("IS38_19","024_38_19","ISA","38","19","19","Ya hay mabalin hi mundayaw ay He\"a ya nan matagu an umat ay ha\"in hi ad ugwan, ya nan o'ommod ya mabalin an waday atondan mangibagah nan imbabaluydah aat nan adi maluman an pangipapto'mu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("IS38_20","024_38_20","ISA","38","20","20","Ibaliwa' ay He\"a, Apo Dios, at ikankantamiy pundayawmin He\"ah nan Timpluh enggana an iddummin ipagangoh nan maphod di gangohnan alpa.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("IS38_21","024_38_21","ISA","38","21","21","Ya inali' an hi Isaiah hinan baal nan Alin hi Hezekiah ta bo'bo'onday ohah nan bungan di fig, ya ened'opdah nan poghan nan ali, at mapoyanan. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("IS38_22","024_38_22","ISA","38","22","22","Ya inalin Hezekiah di, “Hay panginnilaa' hi unna' pumhod ta mabalin an umuya' mundayaw hinan Timplun Apo Dios?” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("IS39_1","024_39_1","ISA","39","1","1","Heden immadaogan Hezekiah ya dengngol nan alid Babylon an hi Merodach-Baladan an hina' Baladan an nundogoh hi Hezekiah mu immadaog. At impiyuynay tudo'nan iniddumnay adawnan hiya. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("IS39_2","024_39_2","ISA","39","2","2","Ya inapngan Hezekiah daden hennag nan alid Babylon, ya impattignan amin ay dida nan nun'abalul an gina'una an umat hi silver, ya balitu', ya nan ma\"aphod di hunghungnan mangipaphod hi ma'an, ya nan maphod an lana, ya nan usalondan mi'gubat. At inaminan impattig nan wah palasyuna ya nan inadangyan di pumpapto'ana. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("IS39_3","024_39_3","ISA","39","3","3","At ha\"in an hi Isaiah ya immuya' ta mahmaha' ay Hezekiah an inali' di, “Hay nalpuwan daden tatagu, ya hay inalidan he\"a?” Ya tembal Hezekiah an inalinay, “Nalpudad Babylon an niyadagwin babluy.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("IS39_4","024_39_4","ISA","39","4","4","Ya inali' di, “Hay tinnigdah nan palasyum?” Ya tembal Hezekiah an inalinay, “Tinnigdan amin ti mi'id ah agguy'u impattig ay dida.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("IS39_5","024_39_5","ISA","39","5","5","Ya inali' ay hiyay, “Donglom heten hinapit nan nidugah di abalinanan Dios ti inalinay, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("IS39_6","024_39_6","ISA","39","6","6","Awniat madatngan han gutud an iyuydad Babylon an amin nan wah nan palasyu an ta\"on hi un nan gina'un din o'ommodmu, at mi'id ah ta\"on hi ohah ma'angang hitu. Hiyah ne inalin Apo Dios. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("IS39_7","024_39_7","ISA","39","7","7","Ya miyuyday udum hinan holagmud Babylon. Ya mapnahanda ta mumbalindah baal hinan palasyun nan alih di.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("IS39_8","024_39_8","ISA","39","8","8","Ya hay nambal Hezekiah ya inalinay, “Maphod henen impa'innilam ay ha\"in an nalpun Apo Dios.” Ti hay wah nomnomnah nan inalin Isaiah ya malenggop an mi'id ah al'alih nan pun'ap'apuwanah nan amataguna. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("IS40_1","024_40_1","ISA","40","1","1","Hi Apo Dios ya inalinay, “Al'alu'onyu ni' ahan nan tatagu'. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("IS40_2","024_40_2","ISA","40","2","2","At ephodyun ibagah nan wad Jerusalem an awniat malpah mahkay nan ipaligligatanda, ya ma'aliwan mahkay di baholda ti nidugah di pummolta' ay didah nan numbaholanda.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("IS40_3","024_40_3","ISA","40","3","3","Ya awniat waday umuy an manudtudu an it'u'it'u'nan alyonay, “Idadaanyuh nan mapulun di owon nan Dios an dayawon tu'un holag Israel. Ipaphodyu ta ma'andong hi dalanona. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("IS40_4","024_40_4","ISA","40","4","4","At paddungnay tababonyun amin di nun'aba\"ungan, ya nundotalonyun amin di duntug. Ya andongonyu nan dalan an nun'apiku ta maphod an ma'andong ya nundodottal nongkay. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("IS40_5","024_40_5","ISA","40","5","5","Ya mipa'innila mahkay di anabagbagtun Apo Dios ta tigon an amin di tatagu. Hi Apu tu'uy nanimung an nangali ete.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("IS40_6","024_40_6","ISA","40","6","6","Palpaliwan ya dengngol'u han hapit an inalinay, “Tum'u'a!” Ya inali' di, “Hay it'u\"u?” Ya inalinay, “It'u'mun alyom di, An amin di tatagu ya umat hi holo', ya nan amaphodda ya umat hinan habhabung di holo' hinan punhabalan. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("IS40_7","024_40_7","ISA","40","7","7","Ti nan holo' ya malyaw, ya nan habungda ya magahdan dumalat di dibdib an ipa'ali'. Ya immannung an hay tagu ya mipaddung hinan aat di holo'. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("IS40_8","024_40_8","ISA","40","8","8","Ti nan holo' nongkay ya malyaw, ya nan habhabung ya magahda, mu nan Hapit'u ya munnananong hi enggana.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("IS40_9","024_40_9","ISA","40","9","9","At ditu'un tatagun Apo Dios an umuy mangipa'innilah nan maphod an ulgud hinan i'ibba tu'un tatagud Jerusalem ya umuy tu'uh nan ata'nang ahan an duntug, ya enlo'enlot tu'un mangit'u' an adi' tu'u mun'og'ogon. An alyon tu'uy, “Wah tu nan Dios an dayawon tu'u!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("IS40_10","024_40_10","ISA","40","10","10","Undan adiyu tigon nan na'abbagbagtun Dios an na'uy an nidugah di abalinanan mun'ap'apu? Ya waday inta'inah idatnah nan tataguna. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("IS40_11","024_40_11","ISA","40","11","11","Ya halimunana nan tataguna an umat hinan aton di mumpahtul hi kalniluh nan kalniluna. An wa ayan inapupuna nan imbabaluy di kalnilu ya ma'ma'ullay an mangitnud hinan pa'attungaw an kalnilu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("IS40_12","024_40_12","ISA","40","12","12","Undan waday way abalinanan munlukud hi danum hinan baybay an hay paladnay usalona? Ya undan wada goh di way abalinanan munlukud hi inambilog ad daya? Ya umat goh an mi'id di taguh nanginnilah damot tun luta ya nan numbino'ob'on an duntug. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("IS40_13","024_40_13","ISA","40","13","13","Ya undan way nanginnilah nomnom Apo Dios ta mabalin an itudunay atona? ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("IS40_14","024_40_14","ISA","40","14","14","Ya umat goh an undan way numpatudtuduwan Apo Dios hinan nahamad an atona? Ya undan way nanugun ay Hiya ta ma'awatanay ma'ma'at? ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("IS40_15","024_40_15","ISA","40","15","15","Hay immannung ya mid hulbin di abablubabluy ay Apo Dios ti umatdah nan hintidtid an danum ya nan itang ahan an hupu' hinan kiluan an mi'id di damotna. Ya un man paddungnay hinggamal an hupu' nan do'ol an babluy hinan gagwan di baybay ay Hiya. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("IS40_16","024_40_16","ISA","40","16","16","An amin nan ayiw hinan inalahan ad Lebanon ya adi umanay hi panunguh nan pun'onngan hi me'nong ay Apo Dios, ya ta\"on hi un nan animal hidi ya adi umdah me'nong hi Onong an Moghob. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("IS40_17","024_40_17","ISA","40","17","17","Hay pannig Apo Dios hi an amin an tataguh nan abablubabluy ya mi'id di niyatanda, ya mi'id di hulbidan Hiya. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("IS40_18","024_40_18","ISA","40","18","18","At hay ngadan mah nin di pangipaddungan tu'un Apo Dios? Mi'id ti na'i'innilan mi'id nongkay tuwaliy umat ay Hiya. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("IS40_19","024_40_19","ISA","40","19","19","Hiya ya adi umat hinan bulul an inyamman di tagu an hay inyammada ya gumo', ya inamyudandah balitu', ya innal'altiandah silver an kanhel. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("IS40_20","024_40_20","ISA","40","20","20","At nan nawotwot ay ya mabalin an pilionay magangan ayiw, ya inyuynah nan nala'eng an mumpa'ot hi bulul ta nahamad an adi un itangan natu\"in. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("IS40_21","024_40_21","ISA","40","21","21","Undan agguyyu inila unu dengdengngol nan hinapit Apo Dios ya un malmu tun luta? ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("IS40_22","024_40_22","ISA","40","22","22","Ti Hiya an inumbun hinan pumpapto'anah nan bagtun tun lutan hay pannignah nan tataguh tun luta ya umatdah nan battat. Ya ad daya ay ya Hiyay nangibe'lag ta ay kultina, ya impaphodna ta umat hinan tuldan niyatap. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("IS40_23","024_40_23","ISA","40","23","23","Ya hanan a'ap'apuh tun luta ya mabalin an ipa'ampana dida, at mi'id di hulbida. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("IS40_24","024_40_24","ISA","40","24","24","At mipaddungdah nan pa'itannom an wan ete\"adan lumamut ya napuo', at malyawda, ya mun'iyaddibda an umatdah nan dugi. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("IS40_25","024_40_25","ISA","40","25","25","At hiyanan alyon nan me'gonan an Dios di, “Mi'id di mabalin hi pangipaddunganyun Ha\"in. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("IS40_26","024_40_26","ISA","40","26","26","Adya tangadonyud dayah nan mahdom ta tigonyu nan bittuan ya undan hay inilayuh nunlumu ay dida? Nan nunlumu ay danen numbino'ob'on an wad daya ya inohha'ohhanan ngadnan dida, ya dumalat nan nidugah an abalinana ya mi'id di ma'utaw ay dida.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("IS40_27","024_40_27","ISA","40","27","27","At hiyanan ditu'un holag Israel ya adi tu'u alyon di agguy inilan Apo Dios nan pumpalpaligatan tu'u, ya adi tu'u goh alyon hi un ditu'u inganuy. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("IS40_28","024_40_28","ISA","40","28","28","Ti undan agguyyu dengngol ya agguyyu inilan hi Apo Dios ya Hiya nan munnananong hi enggana an nunlumuh tun luta. Ya Hiya ya adi humiga, ya adi mablay, ya adi mabalin an ma'innilay nomnomnomona. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("IS40_29","024_40_29","ISA","40","29","29","Ya Hiyay mangidat hi bi'ah nan na\"ablay ya abalinan nan nakapuy. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("IS40_30","024_40_30","ISA","40","30","30","Ti ta\"on hi un nan mumpangilog ya mabanbanollayda, ya umat goh hinan ungungan linala'in ag'agadan lumungtuy, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("IS40_31","024_40_31","ISA","40","31","31","mu nan mange'kod ay Apo Dios ya bumi'ahda, at umatdah nan agila an tumayapdah nan ata'nang. At ta\"on hi unda gun tagtagon ya adida mabmablay, ya ta\"on goh hi un adagwiy dalanonda ya adida lumungtuy. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("IS41_1","024_41_1","ISA","41","1","1","Inalin Apo Dios di, “Duminong ayu ta donglonyu tun ibaga'! Da'yun tataguh abablubabluy ya mundadaan ayun umalin mangibagah nan pohdonyu ahan an ibaga. Ta hahapiton tu'uh nan punhumalyaan ta ma'innilah un ngadan ay ditu'uy immannung. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("IS41_2","024_41_2","ISA","41","2","2","Ti undan hay nannag hinan alin nalpuh appit hi buhu'an di algaw ta umuyna gubaton nan do'ol an babluy? Ya hay nangidat hi abalinana ta mangab'abak hinan malgom an umayana ta nun'abakna nan a'ali ya nan tatagu? Ya nan hanggapnay numpamatoynan dida ta umatdah nan hupu', ya nan pananay numpangiwa'at ay dida an umatdah nan dugi an mun'iyaddib. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("IS41_3","024_41_3","ISA","41","3","3","Ya himbumagga ya numpudugna dida, ya ta\"on hi unna agguy impa'engha danen babluy mu agguy ahan nahugatan. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("IS41_4","024_41_4","ISA","41","4","4","Mu dan hay mabalin hi mangat ay dane? Ya hay nangipapto' hinan nahayhaynod an holag an nete\"ah din hopapna? Mi'id di udum hi un bo'on Ha\"in an Ap'apun wada tuwalih din hopapnah engganah apogpogan tun luta.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("IS41_5","024_41_5","ISA","41","5","5","Ya tinnig an amin nan tataguh abablubabluy danen na'at, at hiyanan wumogwowogwogdah ta'otda. At hiyanan mundadaandan mi'gubat ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("IS41_6","024_41_6","ISA","41","6","6","an mumbabaddanganda ta pun'iyalidah nan i'ibbadan alyonday, “Pabi'ahon tu'uy nomnom tu'u!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("IS41_7","024_41_7","ISA","41","7","7","At nan mumpa'ot ya ipahluna nan muntanag hi balitu' ya nan mummattilyuh nan niyamma ta maphod di tigawna. Ya ipahluna goh nan mangipata'. Ya alyonda goh hinan mangammah ihinan den bulul an inyammada di, “Maphod di nangatmu!” Ya numbabaddangandan nangipata'dog eden inyammadan bulul ta ipata'da ta adi matu\"in. Ya nan mumpangiyummum hinan alimatung nan bulul ya pabi'ahonay punnomnom nan munlanha an alyonay, “Maphod di aat di niyammaana!” At inhamaddan inlanha nan bulul hinan ihinana ta adi matu\"in. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("IS41_8","024_41_8","ISA","41","8","8","Mu inalin Apo Dios di, “Da'yun holag Israel an baal'u di pinili' hi tatagu' ti da'yuy holag din ligwa' an hi Abraham. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("IS41_9","024_41_9","ISA","41","9","9","At initnud'u da'yuh tu an inilpu' da'yuh nan nidagwin babluy hi pingit di luta. At olom ya Ha\"in di dayawonyuh itamuanyu ti da'yu nongkay di pinili' hi baal'u an agguy'u da'yu din'ug. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("IS41_10","024_41_10","ISA","41","10","10","At adi ayu tuma'ot ti wagwadaa' ay da'yu an Ha\"in di Diosyu. At pabi'aho' da'yu, ya badanga' da'yu, ya ibaliw'u da'yun dumalat nan nidugah an abalina'. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("IS41_11","024_41_11","ISA","41","11","11","At an amin di mi'buhul an nidugah di boholdan da'yu ya diday ma'abak ta mabainanda, ya nan mangubat ay da'yu ya mi'id di hulbida ti mun'atoyda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("IS41_12","024_41_12","ISA","41","12","12","At ta\"on hi unyu umuy anaponyu nan buhulyu ya mi'id mahkay an adiyu tigon dida. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("IS41_13","024_41_13","ISA","41","13","13","At hiya nongkay nan adi ayu tuma'ot ti Ha\"in an Dios an dayawonyun holag Israel ya baliwa' da'yu.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("IS41_14","024_41_14","ISA","41","14","14","Ya inalin goh Apo Dios di, “Ta\"on hi un mid olo'ologyu an mi'id di abalinanyu ya adi ayu tuma'ot ti Ha\"in an Me'gonan an Dios an dayawonyud Israel di mamaliw ay da'yu! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("IS41_15","024_41_15","ISA","41","15","15","Ti mipaddung ayuh nan balbalun pun'elekan an ma'ataddom nan do'ol an babana. At mabalin an punggimu'yu nan duntug an nipaddungan nan buhulyu ta mipaddungdah dugi. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("IS41_16","024_41_16","ISA","41","16","16","Ya paddungna goh di puntaapanyu dida an pun'ipatu\"ugyu ta itayap di puo'. Mu da'yu ya mun'am'amlong ayun Ha\"in an Me'gonan an Dios an dayawonyun holag Israel. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("IS41_17","024_41_17","ISA","41","17","17","Ya wa ay ta mi'id di danum ta maligatan ayu an paddungnay un ayu matoy hi inuwawyu ya Ha\"in an Dios ya donglo' di luwaluyu. Ti Ha\"in an Dios an dayawonyun holag Israel ya adi' da'yu inganuy. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("IS41_18","024_41_18","ISA","41","18","18","At pabuhu'o' di danum hinan tulid di duntug ta umayuh an e'wadah nan giginginnaw ta umuydah nan numpundotal, ya pumbalino' nan mapulun hi lobong ya nan mamagan lutah obob. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("IS41_19","024_41_19","ISA","41","19","19","Ya tummolda goh hinan mapulun di numbino'ob'on an ayiw an umat hi cedar, ya akasya, ya myrtle, ya olibo, ya bolbol, ya fir, ya cypress, ya nan udum. At mumbalin hi inalahan nan mapulun. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("IS41_20","024_41_20","ISA","41","20","20","At tigon di tatagu daten ma'ma'at, ya ma'awatandan Ha\"in an Me'gonan an Diosyun holag Israel di nunlumun amin.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("IS41_21","024_41_21","ISA","41","21","21","Ya inalin goh Apo Dios an Ali tu'un holag Israel di, “Da'yun bulul an inyamman di tagu ya umali ayu ta punhahapitan tu'uy ililililiyu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("IS41_22","024_41_22","ISA","41","22","22","At umali ayu ta ibaagyuy ma'ma'at hi udum hi algaw ya din na'na'at hidin hopapna ta innilaon tu'uy numbalinana. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("IS41_23","024_41_23","ISA","41","23","23","At ipa'innilayuy ngadan di hohoddon tu'un ma'at hinan tatagu ta ma'innilah un ayu madayaw. Ya uggoh mah ta atonyuy umipata'ot unu umipanoh'a ta way tuma'tanmi? ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("IS41_24","024_41_24","ISA","41","24","24","Mu na'innila tuwalin mi'id ahan di hulbiyu ya mi'id di abalinanyu. At nan mundayaw ay da'yu ya nidugah an nun'appuhiy pumbalinanda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("IS41_25","024_41_25","ISA","41","25","25","Mu waday pinili' an malpud Media hi appit hi iggid hi un hagangon di buhu'an di algaw ta gubatona nan ali. Ya hiya ya malpu goh hi ad Persia hi appit hi buhu'an di algaw an mumpabadang ay Ha\"in. Ya hay atona ya paddungnay pun'igatina nan a'ap'apu ta umat hinan aton di munduwin hi bangan pun'igatina nan uklit ta mapilut. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("IS41_26","024_41_26","ISA","41","26","26","Un mah wadaday udum hi nangipa'innilan da'yu eteh din hopapna ya un ma'at? Mi'id ti Ha\"in ya anggay! Gulat ta wadaday udum hi nangipa'innilan teh nahhun ya un mipa'annung ya mabalin an alyonyuy, Hiya kangan! Mu mi'id an ta\"on ah oha! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("IS41_27","024_41_27","ISA","41","27","27","Ha\"in an Dios ya anggay di nangalih nan iZion eten maphod an ma'at hi udum hi algaw an inali' di, Na'uy an mumpanga'anamutda nan i'ibbayu! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("IS41_28","024_41_28","ISA","41","28","28","Mu hidin nummahmaha' ya mi'id di ta\"on hi ohah nambal hinan bululyu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("IS41_29","024_41_29","ISA","41","29","29","Hiyanan tigonyun na'innilan hana tuwalin bulul ya mi'id di hulbida an umatdah dibdib an malgom di ipluyana!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("IS42_1","024_42_1","ISA","42","1","1","Ya inalin goh Apo Dios di, “Awniat umali nan pinili' an baal'un idata' hi abalinana at Hiyay mangipa'am'amlong ay Ha\"in. Ya ipiyodol'u goh nan Na'abuniyanan an Lennawan Hiya ta mihamad di atonan mangipanuh hinan tataguh abablubabluy. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("IS42_2","024_42_2","ISA","42","2","2","Hiya ya adina it'u' unu olto'olton di hapitna ta ma\"adngol hi kalata. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("IS42_3","024_42_3","ISA","42","3","3","Ya adina mamaon an putungon nan mipaddung hi bilaun na'uy an maptung unu nan kingki an na'uy madop an adina odpon. Mu Hiya ya badangana nan mipaligligat ta engganah unna pangabakon nan makulug. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("IS42_4","024_42_4","ISA","42","4","4","Ya adi humigan mamannod hi engganah unna tigon an nahamad di atondan mangipanuh hinan tataguh nan abablubabluy hitun luta. Ya nan tataguh nan adadagwin babluy ya pohdonda ahan an donglon nan Uldina.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("IS42_5","024_42_5","ISA","42","5","5","Ya inalin goh Apo Dios di, “Ha\"in nan Dios an nunlumud daya ta embe'lag'u ta umat hi ambilog an tulda, ya limmu' goh tun luta ya an amin nan wah tu, ya Ha\"in goh di nangidat hi yahyah ya nitaguan di tagu ya an amin nan matagu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("IS42_6","024_42_6","ISA","42","6","6","At Ha\"in an Dios di nangayag ay He\"a, ya impapto\"u He\"ah nan nidugah an abalina'. At He\"ay pi'tulaga' ta ipa'annungan din inali', at ipattigmu nan nahamad an aat'u. At mipaddung'ah nan dilag an mamatal hi nomnom di tataguh tun luta. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("IS42_7","024_42_7","ISA","42","7","7","Ya awniat He\"ay maniat hi matan nan nabulaw ta tummig ya mangibo'tan hinan paddungnay nun'ibalud an wah nan munhehellong. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("IS42_8","024_42_8","ISA","42","8","8","Ha\"in nan Dios an madayaw, at nan amaphod'u ya adi' idat hi udum! Ya ta\"on un nan pundayawan nan tatagun Ha\"in ya adi' iyabulut an umuy hinan bulul. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("IS42_9","024_42_9","ISA","42","9","9","Undan adiyu tigon an nipa'annungda din nahhun an inali' an awniat ma'at? At ad ugwan ya wada goh di balbalun alyo' ay da'yu ta ma'at hi udum hi algaw.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("IS42_10","024_42_10","ISA","42","10","10","Olom ni' ya an amin tu'un wah nan abablubabluy hitun luta ya ikantaan tu'uh Apo Dios hi balbalun kanta ta pundayaw tu'un Hiya! Ya middum ayun amin an wah nan baybay, ya da'yun numpunhituh nan babluy hinan gagwan di baybay. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("IS42_11","024_42_11","ISA","42","11","11","Ya da'yun numpunhituh nan mapulun, ya da'yun numpunhituh nan babluy an neheggon hidi, ya ta\"on un da'yun holag Kedar ya oltonyun mungkanta. Ya ta\"on un da'yun iSela ya mungkanta ayuh amlongyu, ya nuntu'u' ayuh nan tulid di duntug! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("IS42_12","024_42_12","ISA","42","12","12","At an amin tu'u ya dayawon tu'uy amaphod Apo Dios, ya impa'innila tu'uh nan nun'iyadagwin babluy hinan gagwan di baybay! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("IS42_13","024_42_13","ISA","42","13","13","Ti hi Apo Dios ya umat hinan mabi'ah an tindalun umuy mi'gubat an nidugah di bungotna. At ma\"adngol di kiina, ya ma'abbi'ah an umuyna pundamu nan buhulna. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("IS42_14","024_42_14","ISA","42","14","14","Hi Apo Dios ya inalinay, “Nadnoy an unna' didindinong. Mu ad ugwan di pangipe'dama' hi bohol'u, at umata' hinan babain nadatngan di puntungawana an pumkaw hi dogohna. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("IS42_15","024_42_15","ISA","42","15","15","At pumpa\"i' nan aduntuduntug ya nan i\"itang an dudunduntug ta mun'alangu kaymuy holo' ya ayiw. Ya magana' nan wangwang ya an amin nan lobong. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("IS42_16","024_42_16","ISA","42","16","16","Ya nan nun'abulaw ya ipangulu' didah nan dalan an agguyda eneng'engwa. Ya pumbalino' hi mapatal nan munhehellong an awadanda, ya nundotalo' nan nun'appuhin kalata. Ya umat hituy ato' ti adi' inganuy dida. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("IS42_17","024_42_17","ISA","42","17","17","Mu nan mange'kod hi nitaguandah nan bulul an alyonday hiyay dayawonda ya milahhinda, at nidugah di abainanda.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("IS42_18","024_42_18","ISA","42","18","18","Ya inalin goh Apo Dios ay ditu'un holag Israel di, “Ihamadyun ingaon tun alyo' an da'yun nun'apu'it, ya da'yun nun'abulaw ya pa'atiggonyu akkay tuwali. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("IS42_19","024_42_19","ISA","42","19","19","Ti undan hay udum hi paddungnay na'abbulaw ya na'appu'it hi un bo'on da'yun pinili' hi baal'u? ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("IS42_20","024_42_20","ISA","42","20","20","Manu ti do'ol mahkay di tinnigyu, mu mi'id di hulbinan da'yu. Ya manu ti waday ingayu, mu nihimung an adiyu pohdon an donglon. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("IS42_21","024_42_21","ISA","42","21","21","Hi Apo Dios ya pohdonan mattig ay ditu'un baalnan holag Israel di amaphod nan Uldinah nan pangun'unudan tu'u. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("IS42_22","024_42_22","ISA","42","22","22","Mu hay na'at ay ditu'un tataguna ya penloh di buhul tu'uy gina'u tu'u, ya imbalud ditu'un didah nan munhehellong. Ya mi'id di ohah mamaliw ay ditu'uh umalin bumadang.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("IS42_23","024_42_23","ISA","42","23","23","At undan mi'id ahan di ohan ditu'uh way na'adalnan ten na'at? ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("IS42_24","024_42_24","ISA","42","24","24","Undan hay mangiyabulut an polhon di buhul nan gina'u tu'un holag Israel hi un bo'on damdamah Apo Dios? Ya manu ay ma'at hana ya dumalat di adi tu'u pangunudan an tatagunah nan Uldina. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("IS42_25","024_42_25","ISA","42","25","25","At hiyanan ipa'dam Apo Dios ay ditu'u nan nidugah an bungotnan ipa'wanah gubat, at paddungnay gumiyab di apuy ta gohbonay udum ay ditu'u. Mu adi tu'u damdama abuluton nan pohdon den ma'at an itudun ditu'u. Ya ay paddungnay nunggohob ditu'u, mu agguy tu'u damdama nagilat. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("IS43_1","024_43_1","ISA","43","1","1","Mu inalin Apo Dios di, “Adi ayu tuma'ot an da'yun holag Jacob ti Ha\"in an nunlumun da'yu ya ibaliw'u da'yun pento\"uh tatagu'. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("IS43_2","024_43_2","ISA","43","2","2","At ta\"on hinan bumad'anganyuh nan maluhung an wangwang ya wagwadaa' an pi'yibbayu ta adi ayu tuma'ot. Ya hinan himbumaggan dumalananyuh nan apuy ya adi ayu malahuan. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("IS43_3","024_43_3","ISA","43","3","3","Ti Ha\"in an Dios an dayawonyun holag Israel di mangibaliw ay da'yu, at inganuy'ud Egypt, ya ad Ethiopia, ya ad Seba ta mapogpog di abaalyu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("IS43_4","024_43_4","ISA","43","4","4","Ti nabalul ayun Ha\"in, ya pa'appohpohdo' da'yu, at hiyanan mun'a'atoyday udum hinan tatagu ay danen babluy hi pamaliwa' ay da'yu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("IS43_5","024_43_5","ISA","43","5","5","At hiyanan adi ayu nongkay tuma'ot ti wadaa' an mangipapto' ay da'yu, at pa'anamuto' da'yu ya nan imbabaluyyu ta taynanyu nan awadanyun babluy hi appit hi buhu'an di algaw ya appit hi alimuhan di algaw. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("IS43_6","024_43_6","ISA","43","6","6","Ya umat goh hinay ato' ay da'yun miwa'at hi abablubabluy hi appit hi iggid ya agwan hi un hagangon di buhu'an di algaw, ya an amin nan tatagu' an miyuy hi adadagwin babluy. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("IS43_7","024_43_7","ISA","43","7","7","At an amindan imbilang'uh tatagu' an limmu' ya olom ni' ya dayawona'.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("IS43_8","024_43_8","ISA","43","8","8","Ya inalin goh Apo Dios di, “Amungonyu nan tatagun waday matada mu paddungnay unda nabulaw, ya waday ingada mu paddungnay unda napu'it. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("IS43_9","024_43_9","ISA","43","9","9","Ya an amin nan tataguh nan abablubabluy ta ma'amung ayun amin ta ibaagyuh un ngadan hinan dayawonyuy nangulgud hinan ma'ma'at hi ad ugwan. Wada mah di mun'ihtigun alyonay, Nahhun tuwalin impa'innilan nan dayawonmi ay da'mi daten ma'ma'at hi ad ugwan. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("IS43_10","024_43_10","ISA","43","10","10","Mu Ha\"in an Dios ya da'yun holag Israel di ihtigu', ya da'yu goh di pento\"uh baal'u ta innilaona' ay da'yu. Ya Ha\"in di unudonyu, ya ma'awatanyun Ha\"in ya anggay di Dios an mi'id di udum. At nete\"ah din hopapnah enggana ya mi'id di udum hi Dios an Ha\"in ya anggay. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("IS43_11","024_43_11","ISA","43","11","11","At Ha\"in ya anggay nongkay di Dios an mi'id di udum hi managuh tagu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("IS43_12","024_43_12","ISA","43","12","12","Ya nahhun tuwalin impa'innila' ay da'yu an ibaliw'u da'yu, at hiyay ato'. At ihtiguanyu an mi'id hinan dayawon di udum an tataguy nangat hi umat hitu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("IS43_13","024_43_13","ISA","43","13","13","Ya minaynayun an Ha\"in di Dios hi enggana, ya mi'id di mabalin hi manangga ay Ha\"in. Ya mi'id di mabalin hi munluman hinan ninomnom'un aton.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("IS43_14","024_43_14","ISA","43","14","14","Hi Apo Dios an Baliw tu'u an nahamad di niyatanan ditu'un holag Israel ya inalinay, “Hay ato' an mangibaliw ay da'yu ya honogo' di mangubat hinan iBabylon ta pumpa\"iday pantaw di allupda, ya pinilitda didan ilugan hinan pupul an ipahiyada, at nunnaud di ipa'ampaanda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("IS43_15","024_43_15","ISA","43","15","15","Ti Ha\"in an Dios an Aliyu ya nahamad di niyata' ay da'yun holag Israel, ya Ha\"in goh di nunlumun da'yu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("IS43_16","024_43_16","ISA","43","16","16","Ya Ha\"in goh din nangiyammah dalan hinan gagwan di Mumbolah an Baybay ta namaganan hi dinalan nan tatagu' hidin nadnoy. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("IS43_17","024_43_17","ISA","43","17","17","At hidin nitnudda nan mun'abi'ah an tindalud Egypt an numpuntakay hi kabayuy udum ya kalesay udum ya numpunlonongdah nan baybay, at nun'atoydan umatdah nan nadop an kingki. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("IS43_18","024_43_18","ISA","43","18","18","Mu danen na'at hidin nadnoy ya agguy nipaddung hinan ato' hi ad ugwan. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("IS43_19","024_43_19","ISA","43","19","19","At heten ato' ya balbalu ti iyamma' di dalan hinan mapulun ta dalanonyun tatagu' an umanamut. Ya lumuwo' di wangwang hidi ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("IS43_20","024_43_20","ISA","43","20","20","ta waday inumonyu an pento\"un tatagu' hi pange'wanyuh di. At munyamandan Ha\"in nan jakal ya kuup an nan animal hi inalahan hinan danum an inumondah dih nan mapulun. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("IS43_21","024_43_21","ISA","43","21","21","Ti da'yun tatagu ya limmu' ta da'yuy mangipa'innilah anabagbagtu' hinan abablubabluy. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("IS43_22","024_43_22","ISA","43","22","22","Mu nihimung an adi ayu mumpabadang ay Ha\"in ti hiniganana' ay da'yun holag Israel. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("IS43_23","024_43_23","ISA","43","23","23","Ya agguy ayu nun'onong ay Ha\"in hi kalniluh Onong an Moghob, ya mi'id goh di ene'nongyuh nan udum an me'nong an pundayawyun Ha\"in. Mu agguy'u da'yu pinaligat ti agguya' numbagah e'nongyuh Onong an Ma'an unu incense. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("IS43_24","024_43_24","ISA","43","24","24","Ya agguya' goh inla'uan hinan ma\"aphod di hunghung di ahu'nan miyammah incense, ya agguya' impa'amlong hinan taban di animal hi Onong an Moghob. Ti un at goh nan pumbaholan di inyal'allayun inat, at impahigaa' ay danen nun'appuhin ina'inatyu! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("IS43_25","024_43_25","ISA","43","25","25","Mu ta\"on hi un umat hina ya aliwa' di numbaholanyu an adi' mahkay nonomnomon ti umat hina tuwaliy aat'u! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("IS43_26","024_43_26","ISA","43","26","26","At aga ta punhahapitanan tu'u ta ibaagyuh un immannung an mi'id di baholyu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("IS43_27","024_43_27","ISA","43","27","27","Din nahhun an ommodyuh din hopapna ya nan a'apuyu ya din'uga' an agguya' inunud. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("IS43_28","024_43_28","ISA","43","28","28","At hiyanan ipa'aan'u nan papadih nan Timplu ta adia' itamuan, ya iyabulut'un mapogpog ayun holag Jacob ta mabainan ayuh tun ad Israel.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("IS44_1","024_44_1","ISA","44","1","1","Ya inalin goh Apo Dios di, “Da'yun holag Israel an pento\"uh baal'u ya donglonyu tun ibaga' ay da'yu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("IS44_2","024_44_2","ISA","44","2","2","Ha\"in an Dios an nunlumun da'yu ya badanga' da'yu, at adi ayu tuma'ot ti da'yu nongkay di pento\"uh baal'u. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("IS44_3","024_44_3","ISA","44","3","3","At ipa'ali' di danum hinan nun'anga' an babluyyu ta malbongday giginginnaw, ya wagaha' nan holagyu, at honogo' nan Na'abuniyanan an Lennawan dida. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("IS44_4","024_44_4","ISA","44","4","4","At maphod di pi'taguanda an umatdah nan holo' ya nan ma'alih poplar an ayiw hinan pingit di ginnaw. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("IS44_5","024_44_5","ISA","44","5","5","At way ohan dida ya alyonay, Hi Apo Dios di ad hakup ay ha\"in. Ya nan udum ya alyonday, Holag da'min Jacob. Ya nan udum ya itudo'dah ngamayday ngadan'un Dios, ya imbilangday odoldan niddum hinan holag Israel.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("IS44_6","024_44_6","ISA","44","6","6","At hi Apo Dios an nidugah di abalinanan Baliw ya Alin nan holag Israel ya inalinay, “Ha\"in nan Dios an mi'id di te\"ana ya mi'id di pogpogna, ya mi'id di udum hi Dios ti Ha\"in ya anggay. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("IS44_7","024_44_7","ISA","44","7","7","Wada mah di udum hi umat ay Ha\"in? Wadada ay ya ibagayu ta ipa'inniladay ma'at hi udum hi algaw ta mipattig di abalinandan umat hinan ina'inat'u. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("IS44_8","024_44_8","ISA","44","8","8","At adi ayu nongkay tuma'ot ti undan agguy'u tuwali inalin da'yuh din nadnoy di aat di ma'ma'at hi pidwa? Da'yuy ihtigu' ti undan waday udum hi Dios hi un bo'on Ha\"in ya anggay? Ya immannung an mi'id di udum hi mipaddung hinan daplah an ihi'uganyu ti Ha\"in ya anggay.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("IS44_9","024_44_9","ISA","44","9","9","At an amin nan mumpun'ammah bulul ya nibahhawda ti danen inyammada an ibilangdah nabalul ya mi'id di hulbida. Ya nan mundayaw ay danen bulul ya umatdah nan nabulaw an agguyda inilay makulug, at hiyanan hay umangunuh ya mabainanda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("IS44_10","024_44_10","ISA","44","10","10","Ti undan hay lagbun nan tagun mun'ammah nan mi'id di abalinanan bulul ta dayawona? ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("IS44_11","024_44_11","ISA","44","11","11","Nomnomnomonyun an amin nan mundayaw ay danen niyamman bulul ya mabainanda nongkay. At ibagayu ta ma'amungda ta humalyao' dida. Awniat nidugah di tuma'tanda ya abainanda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("IS44_12","024_44_12","ISA","44","12","12","Nan mumbohal ya idadaana nan usalona, ya intunguna nan bohalonah nan gimmaban apuy, ya bumibi'ah an mummattilyu ta engganah un mapolma nan iyammana. At gapu enen tamuana ya ma'uwaw, ya mahinaangan, ya ma\"ablay. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("IS44_13","024_44_13","ISA","44","13","13","Ya umat goh hinan mumpa'ot an hay ayiw di iyammana an lukudonah mahhun, ya minalkaana ta mattig nan tigon di tagu. Ya unna mahkay pa'otan ta maphod di tigawna an ay tagu, ya inyuyna mahkay hinan ihinana. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("IS44_14","024_44_14","ISA","44","14","14","Nan ayiw an pilionan iyamma ya nan maphod an umat hi cedar, unu cypress, unu oak, unu bolbol, at hiyanay itanomna ta engganah un umongol an pa'ongolon di udan. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("IS44_15","024_44_15","ISA","44","15","15","Ta umongol ay ya lengngohna, ya intungunay bongwahna ta panungunah onona ya nun'aniduana. Ya pina'otnah bulul di bongwahna ta dayawonda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("IS44_16","024_44_16","ISA","44","16","16","At panungunay bongwah nan ayiw, ya numpulu'anah dotag hi ihdana ta mabhug. Ya nun'aniduana goh ta dumolnat. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("IS44_17","024_44_17","ISA","44","17","17","Ya pina'otnay bongwahnah bulul ta hiyay punlu'bubanah dayawona, ya nunluwalu goh eden inyammanan bulul an alyonay, “He\"ay dios'u, at ibaliwa' ni'.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("IS44_18","024_44_18","ISA","44","18","18","Nan mangat hi umat hina ya nakudang di nomnomda an adida ma'awatan nan ato'atonda ti paddungnay nahophopan di matada ta adida tigon. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("IS44_19","024_44_19","ISA","44","19","19","Ya adida ahan pa'annomnomon an mi'id di alyondaan, “Anaad ta un nanunguy bongwah nan ayiw hinan inhaang'un ma'an ya nangipulua' goh hinan dotag ya dayawo' di bongwahna?” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("IS44_20","024_44_20","ISA","44","20","20","Mi'id damdama ti nahelngan di nomnomda, at hiyanan paddungnay unda mangan hi dapul ti e'koddah nan mi'id di abalinanan bumadang. Mu mi'id hi nomnomdah alyondaan, “Un nin ahan layah heten o'odna' an alyo' hi dios'u?” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("IS44_21","024_44_21","ISA","44","21","21","Ya inalin goh Apo Dios di, “Nomnomnomonyu date an da'yun holag Israel ti da'yuy baal'u. Ha\"in di nunlumu ay da'yu, at badanga' da'yu an adi' da'yu aliwan. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("IS44_22","024_44_22","ISA","44","22","22","Ya inaliwa' nan baholyu, at mi'id mahkay an umat hi na'ubahan di bunut hinan helhelong hi un pinumtang. At hiyanan mumbangngad ayun Ha\"in ti paddungnay penla\"u da'yu!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("IS44_23","024_44_23","ISA","44","23","23","At da'yun wad abuniyan ya mungkanta ayuh amlongyu, ya tum'u' ayun wah tun luta, ya ta\"on un da'yun aduntuduntug, ya da'yun inalahan, ya a'ayiw ya ikankantayuy amlongyu! Ti hi Apo Dios ya penla'na nan holag Jacob ta mipattig di anabagbagtuna ay didan ma'ali goh hi holag Israel! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("IS44_24","024_44_24","ISA","44","24","24","At hi Apo Dios an nunlumun ditu'u an namla' ay ditu'u ya inalinay, “Ha\"in nan Dios an nunlumuh an amin an wada, ya Ha\"in ya anggay di nangibe'lag hi ad daya ya an amin an wah tun luta. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("IS44_25","024_44_25","ISA","44","25","25","Ya Ha\"in goh damdamay mangibaag hinan mangalih unda propeta, mu layahda. At hay ato' ya adi' iyabulut an ma'at nan impa'inniladah ma'at ya ta\"on hi un nan mumba'i an itangadah nan bittuan, ya bulan, ya algaw ya ibahhaw'u ta adi ma'at. Ya hanan nala'eng an tatagu ya itugunday nibahhaw ta mipattig an mi'id di nomnomda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("IS44_26","024_44_26","ISA","44","26","26","Mu nan baal'un propeta ya pa'annungo' an amin di ibagada, at alyonda ay di mipaphod ad Jerusalem ya an amin nan babluy ad Judah ta mumbabluyda goh nan tataguh di ya pa'annungo'. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("IS44_27","024_44_27","ISA","44","27","27","Ya alyo' ay goh di matdu' nan way danumna an umat hi wangwang ya lobong ya umannung an mun'atdu'da. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("IS44_28","024_44_28","ISA","44","28","28","Ya gulat goh ta alyo' ay Cyrus di mun'ap'apu ya umannung an ma'at, at atona nan ipa'at'u. At iyuldinan mipaphod ad Jerusalem ya nan Timplu.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("IS45_1","024_45_1","ISA","45","1","1","Hi Apo Dios ya pento'nah Cyrus hi mun'ali, at hiyay iyabulutnah mangabak hinan alih abablubabluy ta mapogpog di pun'alianda. Ti pun'ibughulday pantaw di allup nan babluy ta adi mahkay mitangob. Ya hay inalin Apo Dios ay Cyrus ya inalinay, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("IS45_2","024_45_2","ISA","45","2","2","“Mahhuna' ta idadaan'uy pange'wam an paddungnay pundotalo' nan aduntuduntug ya numpa\"i nan gumo' ya gambang an pantaw nan babluy. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("IS45_3","024_45_3","ISA","45","3","3","Ya idat'un he\"a nan inadangyan an nun'abalul an impo\"oydah nan munhehellong ta adi ma'innila ta panginnilaam an Ha\"in an Dios an dayawon nan holag Israel di nangayag ay he\"a ya nanginnilah aatmu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("IS45_4","024_45_4","ISA","45","4","4","Manu ay he\"ay inayaga' ya ta badangam nan baal'un holag Israel an pento\"uh tatagu'. Ongol di a'al'alyam hinan inat'u an ta\"on hi unna' agguy inilan he\"a. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("IS45_5","024_45_5","ISA","45","5","5","Ha\"in hi Apo Dios, ya mi'id di udum hi Dios ti Ha\"in ya anggay. Ya idat'uy nidugah an abalinam an ta\"on hi unna' agguy inilan he\"a. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("IS45_6","024_45_6","ISA","45","6","6","Ya manu ay umat hinay inat'u ya ta panginnilaan an amin nan tatagun mete\"ah appit hi buhu'an di algaw hi engganah alimuhan di algaw an mi'id di udum hi Dios hi un bo'on Ha\"in ya anggay. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("IS45_7","024_45_7","ISA","45","7","7","Ti Ha\"in di nunlumuh mapatal ya nan helong, ya Ha\"in di mangidat hi awagahan ya umat goh hinan punligatan. At an amin hatu ya Ha\"in an Dios di alpuwanda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("IS45_8","024_45_8","ISA","45","8","8","Ya Ha\"in goh di mangidat hi ipaphodanyu ta nahamad di pangatyu an umat hi udan an ipa'ali' ta tummol di nitanom. At Ha\"in an Dios di mangat ay dane. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("IS45_9","024_45_9","ISA","45","9","9","Mahmo' nan tagun mi'hongngel hinan nunlumun hiya! Ti undan mabalin ta nan uklit an banga ya alyonah nan manuwin ay hiyay, Idinongmuat an manuwin ay ha\"in ti nihallay pangatmu an mi'id di ko'od'u. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("IS45_10","024_45_10","ISA","45","10","10","Ya undan way ungah mangalih nan ommodnay, Anaad ta umat hituy inatyun nangamma ay ha\"in?” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("IS45_11","024_45_11","ISA","45","11","11","Hi Apo Dios an me'gonan an nahamad di niyatanan ditu'un holag Israel ya nunlumuh an amin an wada ya inalinay, “Undan waday biyangyun munlilih nan mahapul an ato' hinan imbabaluy'u? Ya adi mabalin an ituduyuy ato'! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("IS45_12","024_45_12","ISA","45","12","12","Ha\"in di nunlumuh tun luta ya an amin hinan tatagun numbabluy hitu, ya umat goh an Ha\"in di nunlumud abuniyan ya nan adi mabilang an bittuan ad daya, ya na'na'unnuddah nan imandal'un dida. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("IS45_13","024_45_13","ISA","45","13","13","Ya Ha\"in goh di namto' ay Cyrus ta atona nan pohdo' an ma'at, ya Ha\"in di mangitudtudun hiyah an amin an atona. At ipaphodna nan nun'apa\"in babluy'ud Jerusalem, ya impa'anamutna nan tatagu' an inyuy di buhul hi udum an babluy. Mu adi malagbuan an mangat ay dane. Ha\"in an nidugah di abalinanan Dios di nanapit ete.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("IS45_14","024_45_14","ISA","45","14","14","Ya inalin goh Apo Dios ay ditu'un iJudah di, “Nan inadangyan nan i'Egypt ya iCush ya midat ay da'yu, ya nan nun'atata'nang an iSabea ya mumbalindah baalyu. At mangun'unuddan da'yu an mabangkilinganda, ya munluungdah hinagangyu ta ipattigday pumpa'ampaandan alyonday, Immannung an wadah Apo Dios ay da'yu, ya mi'id di udum hi Dios hi un bo'on Hiya ya anggay!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("IS45_15","024_45_15","ISA","45","15","15","Hiya an Dios an mangibaliw ay ditu'un holag Israel an tataguna ya umipanoh'ay pangatna. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("IS45_16","024_45_16","ISA","45","16","16","At an amin nan tatagun gun mangiyammah bulul hi dayawonda ya mipa'ampada ta mabainanda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("IS45_17","024_45_17","ISA","45","17","17","Mu ditu'un holag Israel ya immannung an ibaliw ditu'un Apo Dios ta adi tu'u mabainan hi mid pogpogna. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("IS45_18","024_45_18","ISA","45","18","18","Ti hi Apo Dios an nunlumud abuniyan ya ta\"on hi un tun luta ta waday panuhna ta mabalin an punhituwan di tatagu ya inalinay, “Ha\"in ya anggay di Dios an mi'id di udum. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("IS45_19","024_45_19","ISA","45","19","19","Ya adi naligat di panginnilaanyuh nan pohdo' hi atonyun holag Israel ti inhapit'uh nan nalakan ma'awatanyu. Ya agguy'u inalin da'yuy adi' iyabulut, at hiyanan mabalin an mi'yunnudan ayun Ha\"in hi unyu pohdon. Ha\"in an Dios ya makulug di ipa'innila'. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("IS45_20","024_45_20","ISA","45","20","20","At da'yun inyuy di buhul hinan abablubabluy ya ma'amung ayu ta humalyaon da'yu. Ti undan adi manangpah nan tagun mangitata'in hinan bulul an ayiw di niyamma ta diday pumpabadanganyu an ta\"on hi unda adi abalinan an mangibaliw ay da'yu? ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("IS45_21","024_45_21","ISA","45","21","21","Ma'amung ayu nongkay ta punhahapitanyu, ya imbaagyuh un way ibadang nan pundayawanyuh nan dayawon di udum an babluy. Un mah udot waday udum an madayaw hi nangipa'innilah din penghana ay daten ma'ma'at hi ad ugwan? Mi'id ti Ha\"in an hi Apo Dios ya anggay! Ya mi'id tuwaliy udum hi mangibaliw ay da'yun tatagu' ti Ha\"in ya anggay di makulug di pangatna. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("IS45_22","024_45_22","ISA","45","22","22","At hiyanan an amin ayun tataguh nan abablubabluy hitun luta ya Ha\"in di pange'kodanyuh mamaliw ay da'yu. Ti mi'id di udum hi Dios an Ha\"in ya anggay. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("IS45_23","024_45_23","ISA","45","23","23","Ya immannung hanan inali' an adi mibahhaw. Ya awniat munhippin amin di tatagu ta dayawona', ya alyonday Ha\"in ya anggay di unudonda. At immannung an hiyah ne ma'at.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("IS45_24","024_45_24","ISA","45","24","24","At hitun a'atana ya awniat alyon di tataguy, “Hi Apo Dios ya anggay di alpuwan nan nahamad an punnomnom ya bi'ah!” Mu an aminda nan bumobohhol ay Hiya ya mabainanda ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("IS45_25","024_45_25","ISA","45","25","25","ti inalinay, “Ha\"in an Dios ya ibilang'u da'yun holag Israel hi maphod, at Ha\"in di dayawonyu.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("IS46_1","024_46_1","ISA","46","1","1","Nan dayawon nan iBabylon an da Bel ay Nebo ya nittudah kalesa ta guyudon di baka. Mu nidugah an madamotda, at maligatan nan animal an manguyud. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("IS46_2","024_46_2","ISA","46","2","2","Ya danen bulul ya nan animal an manguyud ay dida ya makakdad Babylon, at iyuy di buhulda didah udum an babluy ti mi'id di abalinandan mangibaliw. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("IS46_3","024_46_3","ISA","46","3","3","At hi Apo Dios ya inalinay, “Donglonyu tun ibaga' ay da'yun na'angang an holag Israel. Ha\"in ya limmu' da'yu, ya hinalimuna' da'yun nete\"ah din nitungawanyu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("IS46_4","024_46_4","ISA","46","4","4","At engganah un ayu ma'alla'ay ya mun'a'ubanan ya Ha\"in damdamay manalimun ay da'yu. Ti Ha\"in nongkay di nunlumu, ya mangipapto', ya mangibaliw ay da'yu, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("IS46_5","024_46_5","ISA","46","5","5","Undan waday udumnah pangipaddunganyun Ha\"in? Ti undan way nipaddunga'? ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("IS46_6","024_46_6","ISA","46","6","6","Nan udumna an tatagu ya pun'ibu'yagday balitu'da ya silverda, ya ipiyammadah bulul hinan tatagun pabo'laanda ta way punhippiandah dayawonda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("IS46_7","024_46_7","ISA","46","7","7","Ta nalpah ay ya impi'ugdan iyuy hinan lugal an inyammadah ihinanda, ya inhamaddan ipata'dog hidin adi mihmihlig. Ya ta\"on hi un kumila nan munluwalu an mumpahpahmo' ya adina tobalon ti mi'id di abalinanan bumadang. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("IS46_8","024_46_8","ISA","46","8","8","At hiyah te nomnomnomonyu an da'yun nun'abaholan an tatagu, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("IS46_9","024_46_9","ISA","46","9","9","ya adiyu goh aliwan din ina'inat'u an nete\"ah din hopapna. Ti Ha\"in nongkay ya anggay di Dios an mi'id di udum. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("IS46_10","024_46_10","ISA","46","10","10","Ya hidin nadnoy ya nannahhun tuwalin impa'innila' di ma'at ya un mahkay ten ma'at. Ti din inali' hi ma'at ya mipa'annung an adi ahan mibahhaw. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("IS46_11","024_46_11","ISA","46","11","11","At hay ato' ya ayaga' han lala'in niyadagwiy alpuwanah appit hi buhu'an di algaw, at umali ta hiyay umat hinan gayang an himbumagga ya nun'ohop ta atona nan ninomnom'un ma'at. At makulug an adi mibahhaw an ma'at. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("IS46_12","024_46_12","ISA","46","12","12","At da'yun ma'angohhoy an tatagun nidugah an nappuhiy pangatna ya donglonyu tun ibaga' ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("IS46_13","024_46_13","ISA","46","13","13","ti Ha\"in ya adi madnoy at ipaphod'u da'yu. At ibaliw'u da'yun iJerusalem an holag Israel.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("IS47_1","024_47_1","ISA","47","1","1","Hi Apo Dios ya inalinay, “Da'yun iBabylon ya makak ayuh nan umbunan di ali ta ekayu umbun hinan hupu'. Manu ti hidin hopapna ya umat ayuh nan babain ma'al'ali, mu ad ugwan ya numbalin ayuh himbut. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("IS47_2","024_47_2","ISA","47","2","2","At anonyu nan inhuhu'yungyu ya nan maphod an lubungyu, ya indadaanyu nan batun punggilingan ta gilingonyu nan alena. Ya lihlihonyuy pandelengyu ta bad'angonyu nan wangwang. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("IS47_3","024_47_3","ISA","47","3","3","Ti paddungnay mabladan ayu ta panigtigan di tataguy ipa'ampaanyu ya nan abainanyu. At nan pangiballoha' hinan ina'inatyu ya mi'id di mangipawa.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("IS47_4","024_47_4","ISA","47","4","4","Ya inali' an hi Isaiah di, “Nan me'gonan an Dios ad Israel di Baliw tu'u, ya hay ngadana ya hi Apo Dios an nidugah di abalinana!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("IS47_5","024_47_5","ISA","47","5","5","Ya inalin goh Apo Dios di, “Da'yun iBabylon ya ekayu umbun hinan way munhehellong an mi'id ahan di lenggop. Ti nan babluyyu ya adi mahkay mibilang hi un queen hinan abablubabluy. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("IS47_6","024_47_6","ISA","47","6","6","Ti impa'abak'un da'yu nan tatagu' ta minolta' didan dumalat di bohol'u. Mu mi'id ahan di homo'yun dida ti ta\"on hi un nan nun'ala'ay ya nan nun'a'in'inna ya nidugah an pinaligatyu dida! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("IS47_7","024_47_7","ISA","47","7","7","Ti hay ninomnomyu ya minaynayun an da'yuy mun'ap'apuh nan abablubabluy, mu agguyyu ahan ninomnom an hana ya mid mapto' ya mibolloh. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("IS47_8","024_47_8","ISA","47","8","8","At hiyanan da'yun hay amlong di pa'appopohdona ya donglonyu tun alyo'. Ti hay ninomnomyu ya alyonyuy un ayu malenggop hi enggana. At ipahiyayun alyonyuy, Mid nipaddungan tun anabagbagtumi, at adi mabalin hi un ami mabalu unu mun'atoy nan imbabaluymi! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("IS47_9","024_47_9","ISA","47","9","9","Mu un himbumagga an un ohay algaw ya mundedehhan an ma'at ay da'yu hana, at mun'a'atoy nan imbabaluyyu, ya mun'abalu ayu. Ya umannung an ma'at an amin hatun da'yu an ta\"on hi un do'ol di atonyu an umat hinan ba'i, ya madyik, ya nan udum an abalinanyu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("IS47_10","024_47_10","ISA","47","10","10","Ya enehdolyuh nan nun'appuhin ato'atonyu ti pangaliyu nin hi un mi'id di mamannig ay da'yu. Ya dumalat nan ananomnomanyu ya nan anala'engyu ya din'uga' an Dios ti hay inilayu ya da'yuy na'abbagbagtu an mi'id di nipaddung ay da'yu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("IS47_11","024_47_11","ISA","47","11","11","At palpaliwanyuat ya waday dumatong hi punligatanyu an mi'id di ologyun mangipadinong ti un himbumagga ya na'at. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("IS47_12","024_47_12","ISA","47","12","12","At agayu mahkay ta mumpabadang ayuh nan bululyu an gunyu nange'kodan an nete\"ah din a'ung'ungungngayu ta olom ya waday ibadangdan da'yu, ya ta pata'tonda nan buhulyu! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("IS47_13","024_47_13","ISA","47","13","13","At baganyun amin nan do'ol an inun'unudyu an umat hinan nuntugun ay da'yu, ya nan nanginnilah aat di bittuan, ya nan gun mangulgu'ulgud ay da'yuh nan ma'at hi abulabulan ta ibaliw da'yuh nan na'uy an ma'at ay da'yu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("IS47_14","024_47_14","ISA","47","14","14","Mu immannung an unda umat hi ulut an mapuulan. At ta\"on hi un hay odolda ya adida abalinan an baliwan hinan ay apuy an gumiyagiyab ti adi umat hinan apuy an pun'aniduan. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("IS47_15","024_47_15","ISA","47","15","15","At an amin hanan tatagun nange'kodanyu an nete\"ah din a'ung'ungngayu ya taynan da'yu an munhihiyanda, at mi'id ahan di ohan didah mamaliw ay da'yu.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("IS48_1","024_48_1","ISA","48","1","1","Ya inalin goh Apo Dios di, “Da'yun holag Jacob an mungngadan hi Israel ya donglonyu tun alyo'. Da'yuy nangali an gapu ay Apo Dios ya munhulbi ayun Hiya an dayawon tu'un holag Israel. Mu layahyu ti un manuh panapitanyu ya adiyu ipa'annung. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("IS48_2","024_48_2","ISA","48","2","2","Manu ti da'yuy numpunhituh nan ma'al'alin babluy an ad Jerusalem, ya inaliyu goh di hi Apo Dios an nidugah di abalinanan dayawon tu'un holag Israel di pange'kodanyu.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("IS48_3","024_48_3","ISA","48","3","3","Ya inalin goh Apo Dios hinan holag Israel di, “Nete\"a tuwalih din penghana ya gun'u impa'innilay ma'ma'at hi udum hi algaw, ya ten ad ugwan ya himbumagga ya impa'annung'u. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("IS48_4","024_48_4","ISA","48","4","4","Ti inila' an nangohoy ayu, at umat ayuh nan gumo' ya gambang an naligat hi mahiu'. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("IS48_5","024_48_5","ISA","48","5","5","At hiyanan ina'alli' nongkay hatuh din penghana ya un ma'at, ya ta adiyu alyon hi un nan bululyu an ayiw unu gumo' di nangat. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("IS48_6","024_48_6","ISA","48","6","6","At dengngodengngolyu din impa'innila', ya ten ad ugwan ya tigonyun nipa'annung, mu adiyu ahan abuluton an Ha\"in di nangat! At mete\"ad ugwan ya hay ipa'innila' mahkay ay da'yu ya nan agguyyu dengdengngol. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("IS48_7","024_48_7","ISA","48","7","7","Ya hana ya ad ugwan ya anggay di pangngolanyu ta adiyu alyon hi unyu i'innila tuwali. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("IS48_8","024_48_8","ISA","48","8","8","Ti da'yu ya nihimung an unyu adi pohdon an donglon di alyo' ti nete\"a tuwalih din a'ung'ungngayu ya nidugah an nangohoy ayu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("IS48_9","024_48_9","ISA","48","9","9","Mu dumalat di nabagtun aat'u ya nan adayawa' ya enedpol'u nan nidugah an bungot'un da'yu ta agguy'u da'yu inubah an amin. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("IS48_10","024_48_10","ISA","48","10","10","Ya tinapnga' da'yuh nan punligatan an umat hi atanagan di silver ta mamahmah. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("IS48_11","024_48_11","ISA","48","11","11","Mu hay pohdo' di hiyay ma'at ta adia' mabainan, unu adi mabalin an ipabnoh'uy anabagbagtu' ti Ha\"in ya anggay di madayaw.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("IS48_12","024_48_12","ISA","48","12","12","Inalin goh Apo Dios di, “Da'yun holag Jacob an mungngadan hi Israel an pento\"uh tatagu' ya donglonyuy hapito' ay da'yu. Ha\"in an mi'id di te\"ana ya mi'id di pogpogna ya anggay di Dios, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("IS48_13","024_48_13","ISA","48","13","13","ya Ha\"in di nangiyammah nipabunan tun luta, ya Ha\"in goh nangibe'lag ad daya. Ti hidin nangalya' hi malmuda ya na'at. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("IS48_14","024_48_14","ISA","48","14","14","At ma'amung ayun amin ta donglonyu tun alyo'! Undan wadan daten bulul di nangipa'innilan daten ma'at? Mu Ha\"in ya waday pento\"uh mangat hinan ninomnom'un apa\"ian ad Babylon ya nan tataguh di. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("IS48_15","024_48_15","ISA","48","15","15","Ti Ha\"in di namto' ay hiya, ya indat'uy abalinanan mangat hinan pohdo' an ma'at. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("IS48_16","024_48_16","ISA","48","16","16","At umali ayu nongkay ta meheggon ayun Ha\"in ta donglonyu tun alyo'. Ti nete\"a tuwalih din hopapna ya impa'innila' hi nahhun an amin di ma'ma'at ya un mipa'annung.” Ya ad ugwan ya hi Apo Dios an nidugah di abalinana ya impiyodolna nan Na'abuniyanan an Lennawan ha\"in, ya hennaga' ta ipa'innila' heten hinapitna. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("IS48_17","024_48_17","ISA","48","17","17","Hi Apo Dios an Baliw ya me'gonan an dayawon tu'un holag Israel, ya inalinay, “Ha\"in an Diosyu di mangitudtudun da'yuh nan ma\"aphod, ya umat goh an Ha\"in di mangipangpangulun da'yuh nan makulug an pange'wanyu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("IS48_18","024_48_18","ISA","48","18","18","Ya gulat ahan hi unyu inunud nan immandal'u at do'ol di wagah'un da'yun umat hi danum hinan adi matmatdu' an wangwang. Ya olom goh ya abakonyu nan buhulyu an umat hinan aton di dalluyun hinan baybay. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("IS48_19","024_48_19","ISA","48","19","19","Ya olom goh ya dimmo'ol di holagyu an umat hi ado'ol di panag, ya olom at ni' ya agguy'u inyabulut di nun'atayanda.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("IS48_20","024_48_20","ISA","48","20","20","Mu mapogpog di ihinanyud Babylon ta taynanyu nan iBabylon, at awniat pun'it'u'yuy umamlonganyu. Ya awniat ipa'innilayuh nan abablubabluy hitun luta an hi Apo Dios ya imbaliw da'yun holag Israel an baalna. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("IS48_21","024_48_21","ISA","48","21","21","At umat hidin nangitnudan Apo Dios hinan tatagunah nan mapulun an mi'id di danum, mu binhina nan batu ta nawaday danum hi ininumda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("IS48_22","024_48_22","ISA","48","22","22","Mu inalin Apo Dios di, “Mu nun'appuhiy wah nomnomda, ya mi'id anuy lenggop di nitaguanda.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("IS49_1","024_49_1","ISA","49","1","1","Da'yun tatagun wah nan adadagwin babluy hinan gagwan di baybay ya donglonyu tun hapito' an hi Isaiah. Ti hidin agguy'u ni' nitungawan ya pinilia' ay Apo Dios hi baalna, ya nginadnana' ay Hiyah din nitungawa'. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("IS49_2","024_49_2","ISA","49","2","2","Ya numbalinona nan hapito' an malpun Hiyah umat hinan matadom an hinalung, ya binaliwana' an dumalat di abalinana. Ya numbalinona' hi umat hinan matadom an himan di pana. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("IS49_3","024_49_3","ISA","49","3","3","Ya inalinan ha\"in di, “He\"a, Israel, di baal'u ta he\"ay mangipattig hinan anabagbagtu' hinan tatagu.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("IS49_4","024_49_4","ISA","49","4","4","Ya tembal'un inali' di, “Mu timmamutamua', ya mid di nunhulbiana, at mid hulbin an amin di nanablaya'. Mu iyokod'u kaymu ay He\"a ta He\"ay okod an mangidat hi lagbu'.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("IS49_5","024_49_5","ISA","49","5","5","Ti hidin agguy'u ni' nalmuwan ya pento'a' ay Apo Dios hi baalna ta ha\"in mangipangpanguluh nan i'ibban holag Jacob an mungngadan goh hi Israel ta way atondan mumbangngad an mangun'unud ay Hiya. Ti Hiyay nalpuwan di a'e'gona' ya bi'ah'u. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("IS49_6","024_49_6","ISA","49","6","6","Ya inalina goh di, “He\"a ya awniat ibangngadmu nan i'ibbam an holag Jacob an mungngadan goh hi Israel ya nan ma'angang ay da'yu. Mu bo'on hene ya anggay di atom ti hay aptan ahan hi ipa'at'un he\"a, ya pumbalino' he\"ah paddungnay hilaw di Hentil ta ipa'innilam ay dida an amin hitun luta an abalina' an mangibaliw ay dida.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("IS49_7","024_49_7","ISA","49","7","7","Inalin goh Apo Dios an nan Baliw ya me'gonan an dayawon tu'un holag Israel an nan pihupihulon ya abohlan di tataguh abablubabluy ya tagalan nan mumpumpapto' di, “Hi awniat tigon nan a'ali ya nan a'ap'apuy pungwagah'un he\"a, ya munhippidah pange'gondan he\"a ti Ha\"in an me'gonan an Dios an dayawonyun holag Israel di namto' ay he\"a, ya ipa'annung'u nan inali'.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("IS49_8","024_49_8","ISA","49","8","8","Inalin goh Apo Dios hinan tatagunay, “Hitun adatngan di gutud hi pamadanga' ay da'yu ya abuluto' di luwaluyu ta baliwa' da'yu, ya ipapto\"u da'yu. Ya dumalat ayu ya mipa'annung din inali' an ipaphodan an amin di tatagu an nan pamaliwa' ay dida. At hiyanan mahapul an mibangngad an mipaphod din nun'apa\"in babluy ad Israel, at mabalin mahkay an mumbangngad ayuh di. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("IS49_9","024_49_9","ISA","49","9","9","At alyonyuh nan paddungnay nibalud hinan munhehellong di, Mumpangabuhu' ayu mahkay an paddungnay nibalud hinan way munhehellong ta way atonyun malibli.” Ya inalin goh Apo Dios di, “At mipaddung ayuh nan kalnilun do'ol di ah'upanah ononah nan dalanona ya hinan dudunduntug ti mumbalindah pahtu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("IS49_10","024_49_10","ISA","49","10","10","At adida mahkay mahinhinaangan unu ma'uwaw, ya adida goh elan di nidugah an potang ya mun'ohab hinan mapulun. Ti dumalat hinan ongol an homo\"u ya iyuy'u didah awadan di danum. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("IS49_11","024_49_11","ISA","49","11","11","Ya mangammaa' hi kalatah nan aduntuduntug ta way dalanon nan tatagu'. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("IS49_12","024_49_12","ISA","49","12","12","Ti mun'alpudah nan adadagwin babluy ti hay udum ya malpudah appit hi iggid hi un hagangon di buhu'an di algaw, ya hay udum ya malpudah appit hi a'unugan di algaw, ya nan udum ya malpudad Aswan hi appit hi agwan hi un hagangon di buhu'an di algaw.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("IS49_13","024_49_13","ISA","49","13","13","At ha\"in an hi Isaiah ya alyo' ay da'yun wad abuniyan ya da'yun wah tun luta ta it'u'yuy amlongyu, ya ta\"on un da'yun wah nan aduntuduntug ya mungkanta ayu goh! Ti hi Apo Dios ya ipa'amlongna nan tataguna, ya hom'ona nan munlungdaya! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("IS49_14","024_49_14","ISA","49","14","14","Mu inalin nan tatagud Jerusalem di, “Ingnganuy ditu'un Apo Dios ti inaliwan ditu'u!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("IS49_15","024_49_15","ISA","49","15","15","Ya inalin Apo Dios di, “Undan mabalin an aliwan di inay ung'ungnga an intungawna ta adina igohgohan? Mu ta\"on hi un waday inah mangat hi umat hina mu Ha\"in ya adi ahan mabalin hi un'u aliwan da'yu! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("IS49_16","024_49_16","ISA","49","16","16","Ti tigonyu adya an intudo\"uy ngadanyuh tun palad'u, ya ta\"on un din napa\"in allup di babluyyu ya adi ma'aliwan. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("IS49_17","024_49_17","ISA","49","17","17","At ten magadyuh di pumbangngadan nan imbabaluyyu, ya nan namaligat ay da'yu ya mun'akakdah tu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("IS49_18","024_49_18","ISA","49","18","18","At muntiggatiggaw ayu adyah nan nunlene'woh ta amangonyun na'uydan amin nan imbabaluyyu! Ti Ha\"in an matattagun Dios ya ten alyo' di, Danen imbabaluyyu ya nabalulda ahan ay da'yun umatdah nan balitu' an igina'un di babain mungkasal ta maphod di tigawna! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("IS49_19","024_49_19","ISA","49","19","19","Manu ti nun'apa\"i ya nun'atawan nan babluyyu, mu udum hi algaw ya adi umanay hi ihinan nan i'ibbayun mumpanga'anamut. Ya nan buhulyun namaligat ay da'yu ya mun'akakda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("IS49_20","024_49_20","ISA","49","20","20","Ya nan numpanga'anamut an nitungaw hinan babluy an niyayanda ya alyondah udum di algaw di, It'ittang tun babluy tu'u, at mahapul tu'uy ong'ongngol an pumbabluyan tu'u! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("IS49_21","024_49_21","ISA","49","21","21","Ya unyu mahkay alyon hi nomnomyuy, Hay numpangimbaluy ay daten tatagun inyalidah tu? Ti na'amindan nun'atoy din imbabaluymi, ya nan udum ya nun'iyuydah udum an babluy, at un ami tuttulun na'angang! Ya anaad ta wah tuday ung'ungungnga, ya hay nangipapto' ay dida, ya hay nun'alpuwanda? ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("IS49_22","024_49_22","ISA","49","22","22","Mu Ha\"in an na'abbagbagtun Dios ya alyo' goh di, Undan adiyu tigon an alyo' hinan Hentil hi udum an babluy an adi mangunud ay Ha\"in ta pun'iyalida nan imbabaluyyuh tun babluyyu? ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("IS49_23","024_49_23","ISA","49","23","23","Ya nan a'ali ya nan a'ahawaday mumpangipato' ay da'yu ta munhulbidan da'yu, at okoddan amin hi mahapulyu. Ya munhippidah hinagangyu ta mumpa'ampadan da'yu, at hiyah ne panginnilaanyun Ha\"in hi Apo Dios. At nan mumpabadang ay Ha\"in ya mabadangan.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("IS49_24","024_49_24","ISA","49","24","24","Mu inalin nan tataguy, “Ya nan gina'un hinamham nan titindaluh nangabakandah gubat ya adi mabalin an maploh! Ya umat goh hinan impibalud di mata'tan ahan an ap'apu an mi'id di mabalin hi mamaliw ay hiya!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("IS49_25","024_49_25","ISA","49","25","25","Mu umat hituy alyo' an Dios: “Ta\"on hi un nan imbalud di mabungot ahan an tindalu ya abalina' an ipa'anamut, ya ta\"on hi un nan gina'un inabak di mun'abungot an a'ap'apuh gubat ya mabangngad. Ti Ha\"in di mananggah nan mangubat ay da'yu ta baliwa' nan imbabaluyyu! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("IS49_26","024_49_26","ISA","49","26","26","Ya nan buhulyun mangipaligligat ay da'yu ya diday pumpapattayo', ya nun'ipa'an'un diday lamohda. At hiya mahkay di panginnilaan nan tatagun amin hitun luta an Ha\"in nan Dios an Baliwyu ya managun da'yu ti Ha\"in nan nidugah di abalinanan Dios ad Israel.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("IS50_1","024_50_1","ISA","50","1","1","Inalin goh Apo Dios di, “Mid mapto' ya alyonyuan un'u da'yu pakakon an umat hinan lala'in mangihiyan hi ahawana, ya pinakakna. Mid mapto' goh ya alyonyuan un'u da'yu ihbut ta way pumbayad'uh utang'u. Mu adi umat hina ti manu ay pakako' da'yu ya dumalat nan numbaholanyu! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("IS50_2","024_50_2","ISA","50","2","2","Ti hidin immalia' an mangibaliw ay da'yu ya undan mi'id ayu ta adia' tabtabolon ay da'yuh din himmapita'? Ya undan mid abalina' an mamaliw ay da'yu? Inilayu ahan an un anggay di hapit'u at matdu' di baybay ya wangwang, at mun'atoyday ekan hidi! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("IS50_3","024_50_3","ISA","50","3","3","Ya abalina' goh an pumbalinon hi helong ad daya an paddungnay mahanian hi langgut.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("IS50_4","024_50_4","ISA","50","4","4","Nan na'abbagtun Dios ya intudunay nepto' hi hapito' ta way ato' an mangal'alu' an mangipa'amlong hinan tatagun munlungdaya. Ti bangunona' hi ahelhehelhelong ta donglo' nan pohdonan itudun ha\"in. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("IS50_5","024_50_5","ISA","50","5","5","Ya indatana' ay Hiyah panginnila' ti hidin dengngol'uy Tuguna ya inunud'u an agguy'u nginohoy. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("IS50_6","024_50_6","ISA","50","6","6","At inid'ug'uy bonog'uh nan manuplit ay Ha\"in, ya inhagang'uy angah'uh nan manipdut hi hamay'u. Ya inyu'ulay'uy namainandan ha\"in ya nan numpanukpaandah angah'u. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("IS50_7","024_50_7","ISA","50","7","7","Mu ta\"on hi un umat hinay inatdan ha\"in mu binadangana' hinan na'abbagbagtun Dios, at paddungnay impa'ugtul'uy angah'u an mange'edpol hinan malgom ti inila' an adia' mabainan. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("IS50_8","024_50_8","ISA","50","8","8","Ya Hiya an Dios ya wagwagdan ha\"in an mangipa'innila an mi'id di bahol'u. At wa ay di mangidiklamun ha\"in ya umalida ta umuymi hahapiton hinan awadan di huwis. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("IS50_9","024_50_9","ISA","50","9","9","Ti nan na'abbagbagtun Dios di bumadang ay ha\"in. At ngadan ay da'yuy mangalih unna' numbahol? Mu an amin nan mumpabahol ay ha\"in ya diday mapogpog an umatdah nan nadunut an lo'ob an nun'ala'oy. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("IS50_10","024_50_10","ISA","50","10","10","At an amin tu'un mundayaw ay Apo Dios ya mangun'unud hinan hapiton di baalna ya ta\"on hi un naligat di ma'at ay ditu'u an paddungnay un tu'u wah nan hehellong ya ihamad tu'un mangedenol ay Apu tu'u, at Hiyan Dios di pange'kodan tu'u. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("IS50_11","024_50_11","ISA","50","11","11","Mu da'yun un hay apa\"ian di udum an taguy nomnomnomona ya awniat henen ninomnomyuy mama\"in da'yu. Ti hi Apo Dios di mummoltan da'yu, at nidugah di punholholtapanyu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("IS51_1","024_51_1","ISA","51","1","1","Inalin goh Apo Dios di, “Donglonyun amin an namhod an mabaliwan an umalin mumpabadang ay Ha\"in. Nomnomonyu din inat Abraham an hiya din paddungnay ongol an batun na'upinganyu ta hiyay pangiyunnudanyu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("IS51_2","024_51_2","ISA","51","2","2","Ti adya nomnomnomonyuh Abraham an hi amayu ya hi inayun hi Sarah ti hidin nangayaga' ay Abraham ya mi'id ah imbaluyna, mu winagaha' hiya, at dimmo'ol di holagna. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("IS51_3","024_51_3","ISA","51","3","3","At ta\"on hi un mapa\"id Zion ya an amin nan babluyyun holag Israel mu makulug an Ha\"in an Dios ya hom'o' da'yu. At mipaphod an amin nan nun'apa\"i, ya ta\"on hi un nan mapulun ya paphodo' ta umat hinan Galden an Eden. At umamlongdan amin nan tatagu, ya ikankantaday punyamananda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("IS51_4","024_51_4","ISA","51","4","4","Ya donglona' an da'yun tatagu' ti nan intugun'u ya mipa'innilah nan Hentil hinan abablubabluy ta hiyay paddungnay mangipapatal ay dida. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("IS51_5","024_51_5","ISA","51","5","5","At adi madnoy ya mipattig di homo\"u ta ibaliw'u da'yu ti Ha\"in di mangabak ta Ha\"in di mun'ap'apuh abablubabluy. Ti dumalat nan abalina' ya hehemlon di tatagun numpunhituh nan gagwan di baybay an ibaliw'u dida. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("IS51_6","024_51_6","ISA","51","6","6","Adya tangadonyud daya ti awniat ma'ubah an umat hi ahu', ya inittigyuh tun luta ti awniat madunut an umat hinan dadan an lubung. Ya mun'atoy an amin nan tatagu an umatdah lalog, mu nan pangat'un mamaliw hi tatagu ya minaynayun hi mid pogpogna. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("IS51_7","024_51_7","ISA","51","7","7","At donglona' an da'yun tatagun nanginnilah nan makulug ya mangunud hinan Uldin'u, at adi ayu tuma'ot hi un da'yu pihupihulon, ya nun'ipabaholday layah hi pama\"idan da'yu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("IS51_8","024_51_8","ISA","51","8","8","Ti danen umat hinay pangatna ya mun'a'ubahda an umatdah nan lo'ob an pun'a'an di la'oy. Mu nan makulug an pangat'un mamaliw hi an amin an tatagu ya minaynayun hi enggana.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("IS51_9","024_51_9","ISA","51","9","9","Ya inali' an hi Isaiah di, “Paddungnay bumangon'a ni', Apo Dios, ta ipattigmu nan nidugah an abalinam ta badangan da'mi! Ta umat hidin inatmud Egypt ti pinatoymu nan atata'ot an animal an hi Rahab hinan Wangwang an Nile. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("IS51_10","024_51_10","ISA","51","10","10","Ya He\"a goh di nanob'a' hinan danum hinan Mumbolah an Baybay ta way nange'wan din tatagum an bimmad'ang ta nabaliwanda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("IS51_11","024_51_11","ISA","51","11","11","At danen binaliwam an tatagum ya umanamutda mahkay, ya mungkantadah amlongdan dumatong ad Jerusalem. At din ene'damdan lungdaya, ya numanomnoman, ya tumata'tan ya mahukatan mahkay hi nidugah an amlong ya denol.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("IS51_12","024_51_12","ISA","51","12","12","Ya inalin goh Apo Dios di, “Ha\"in di nangipa'amlong ay da'yu. At hiyanan adiyu ta'tanyu nan i'ibbayun tatagu ti unda goh tagu an umatdah nan holo' an ag'aga ya mami'idda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("IS51_13","024_51_13","ISA","51","13","13","Mu inaliwana' an nunlumu ay da'yu, ya nangibe'lag ad daya, ya nangipognad hi nipabunan tun luta. At hiyanan makulug an tumata'ot ayuh abigabigat an dumalat nan nidugah an bungot nan buhulyu an gun mangipaligligat ay ditu'u. Mu hanan buhul ya awniat mapogpogda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("IS51_14","024_51_14","ISA","51","14","14","Ya awniat nan nun'ibalud ya mun'ibo'tanda, ya umadu\"oy di pi'taguanda, ya mawadan amin di ononda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("IS51_15","024_51_15","ISA","51","15","15","Ti Ha\"in hi Apo Dios an dayawonyun holag Israel an gun mangehal hinan baybay ta munggongaah nan malupilupig an dalluyun. Ya hay ngadan'u ya hi Apo Dios an nidugah di abalinana. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("IS51_16","024_51_16","ISA","51","16","16","Ya Ha\"in an nangibe'lag nongkay hi ad daya ya nangihamad hi nipabunan tun luta, ya impa'innila' ay da'yuy hapitonyuh nan tatagu, ya hinalimuna' da'yu. Ya inali' ay da'yun iJerusalem di, Tagu' da'yu.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("IS51_17","024_51_17","ISA","51","17","17","Ha\"in an hi Isaiah ya inali' di, “Da'yun iJerusalem ya paddungnay bumangon ayu, ya timma'dog ayun paddungnay nun'abutong an impa'inuma' hinan nittuh nan bahun bungot Apo Dios. At munhinaggaw ayu mahkay an paddungnay na'abbutong ayu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("IS51_18","024_51_18","ISA","51","18","18","Mu mi'id di mamdong ay da'yuh bumadang ti napogpogda nan imbabaluyyun linala'i. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("IS51_19","024_51_19","ISA","51","19","19","At duway punligatanyu an nan gubat ya batel, ya mi'id mahkay di mammo' ay da'yu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("IS51_20","024_51_20","ISA","51","20","20","Ti nan imbabaluyyu ya nun'ali'uhdah nan kalata an umatdah nan na'nah an ulhah nan bitu. At nidugah an le'naonday bungot Apo Dios. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("IS51_21","024_51_21","ISA","51","21","21","At hiyanan da'yun mun'abutong an bo'on hay bayah dumalat an un hay punholholtapanyu ya donglonyuh te. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("IS51_22","024_51_22","ISA","51","22","22","Ti nan na'abbagbagtun Dios ya inalinay, Ha\"in an dayawonyun Dios an mamaliw ay da'yu ya nomnomonyu an awniat ano' nan paddungnay namutong ay da'yu ta omod un ayu nipaligligat an dumalat nan nidugah an bungot'u ta adi mahkay ma'at ay da'yu hana. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("IS51_23","024_51_23","ISA","51","23","23","Mu ato' hinan gun mangipaligligat ay da'yu. Ti awniat diday mummandal ay da'yu ta munhippi ayu, ya nun'igatinday bonogyuh nan luta, at umat ayuh nan dalan an migatigatin.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("IS52_1","024_52_1","ISA","52","1","1","Ya ha\"in an hi Isaiah ya inali' goh di, “Bumangon ayun iJerusalem ta ipattigyuy bi'ahyu an umat hidin hopapna an da'yuy ma'al'ali. At ipattigyuy amaphod ad Jerusalem an me'gonan an babluy ta adi humigup nan adi umunud ay Apo Dios. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("IS52_2","024_52_2","ISA","52","2","2","At tuma'dog ayu, ya nunyagyagyu nan hupu' ti bo'on ayu mahkay himbut, ya bo'on ayu mahkay balud! At pun'aanyu nan paddungnay bangkelengyu, ya immuy ayu inumbun hinan tronon di ap'apu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("IS52_3","024_52_3","ISA","52","3","3","Ti inalin Apo Dios di, Hidin nihbutanyu ya mi'id ah hubutyuh nidat ay Ha\"in, at umat goh an mi'id di pihhuh midat hinan pamangngada' ay da'yuh.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("IS52_4","024_52_4","ISA","52","4","4","Ya inalin goh nan na'abbagbagtun Dios di, “Hidin hopapna ya immuy ayun ni'babluy ad Egypt, mu palpaliwan ya nan i'Assyria di nangipaligligat ay da'yu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("IS52_5","024_52_5","ISA","52","5","5","Mu hay numbalinanyud ugwan? Da'yun tatagu' ya inyuy da'yuh udum an babluy an mi'id di bayadyu, ya hanan nangiyuy ay da'yu ya nun'it'u'day anangohoydan Ha\"in. At abigabigat ya nidugah an gunna' pinahipahiw. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("IS52_6","024_52_6","ISA","52","6","6","Mu la'tot ya mipattig mahkay di anabagtu' hi pamaliwa' ay da'yu. At mabalin an immatunanyu mahkay an Ha\"in ya ina'alli' tuwalin da'yu hatun ma'ma'at.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("IS52_7","024_52_7","ISA","52","7","7","Ya ha\"in an hi Isaiah ya inali' di, “Hitun a'atana ya umipa'amlong hi pangamanganyuh nan umalin mangipa'innilah nan Maphod an Ulgud an hay ipa'innilada ya hay aat di lenggop ya hay aat di abaliwan. Ya ipa'inniladad Zion an hi Apo Dios di mun'ap'apu! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("IS52_8","024_52_8","ISA","52","8","8","Ya din mun'adug hinan babluy ya ahitutu'u'dah amlongdah pannigandah pumbangngadanad Zion. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("IS52_9","024_52_9","ISA","52","9","9","At da'yun numpunhitud Jerusalem an mapa\"i ya mundedehhan ayun mungkantah pun'amlonganyu. Ti hi Apo Dios ya ipabangngadna din amaphod ad Jerusalem ta umamlong ayun tataguna. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("IS52_10","024_52_10","ISA","52","10","10","Ti ipattignah nan tataguh abablubabluy nan nidugah an abalinana ya nan pamaliwanan da'yun tataguna. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("IS52_11","024_52_11","ISA","52","11","11","At punnaudonyun makak hinad Babylon ta taynanyu nan nun'appuhin ato'atonda ti paniaw ay da'yu. Ya da'yun gun mangdon hinan gina'uh nan Timplu ya mahapul an unudonyu nan nitugun an atonyu ta mibilang ayuh maphod. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("IS52_12","024_52_12","ISA","52","12","12","Ya hay akakanyu ya adi mahkay mahapul an pun'itagtagyu ta lumayaw ayu ti hi Apo Dios an dayawon tu'un holag Israel di mangipangpangulun da'yu ta ipapto' da'yu.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("IS52_13","024_52_13","ISA","52","13","13","Ya inalin Apo Dios di, “Nomnomnomonyu an nan Baal'u ya maphod di pumbalinan di atona. At mipabagtu ya e'gonan di tatagu Hiya. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("IS52_14","024_52_14","ISA","52","14","14","Mu awniat manoh'a nan tataguh pannigandan Hiya ti nidugah an mi'id di pohod hi pannigan hi odolna, at adi ma'immatunan an ay bo'on taguh nangatda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("IS52_15","024_52_15","ISA","52","15","15","Mu awniat do'olda goh di manoh'a ay Hiyah abablubabluy an ta\"on un nan a'ali ya gunda mano\"ol hi hinagangna. Ti nan agguy nibaag ay dida ya tigonda, ya ta\"on hi un nan agguyda dengdengngol ya ma'awatanda mahkay.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("IS53_1","024_53_1","ISA","53","1","1","Nan propeta ya inaliday, “Undan udot hay mangulug nin hinan ipa'innilami? Ya ngadan dane nin di nangipattigan Apo Dios hinan nidugah an abalinana?” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("IS53_2","024_53_2","ISA","53","2","2","Heten Baal ya inabulut Apo Dios ta umat hinan ballu an hapeng an wah nan mamagan luta, ya na'ampan tagu, at hiyaat un mi'id di ma'agay'ayan ay Hiya. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("IS53_3","024_53_3","ISA","53","3","3","Ya abohlan di tatagu Hiya an din'ugda Hiya, ya nidugah di punligatana ya numanomnomana. Ya du'gon nan tatagun adida pohdon an tigon ti nidugah di pamihuldan Hiya, at mi'id di mangipabagtun Hiya. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("IS53_4","024_53_4","ISA","53","4","4","Mu hiyaat goh di nunholholtap hinan holtapon tu'u, ya wan imbilang tu'uh un moltan Apo Dios henen Hiya. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("IS53_5","024_53_5","ISA","53","5","5","Mu bo'on ti nan bahol tu'uy dimmalat hi nunholholtapana ti nahaplat an dimmalat di bahol tu'u. At dumalat enen hinoltapna ya mabalin mahkay an middum tu'un Apo Dios, ya dumalat nan hugatna ya mabalin an mipaphod tu'u. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("IS53_6","024_53_6","ISA","53","6","6","An amin tu'u ya umat tu'uh nan kalnilun na'utaw ti way ohaan nan pohpohdonay atona. Mu hi Apo Dios ya inabulutnan Hiyay munholtap hi bahol tu'un amin. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("IS53_7","024_53_7","ISA","53","7","7","At nidugah di inatdan nangipaligligat ay Hiya, mu ene'edpolna an agguy ahan himmaphapit. At mipaddung hinan uyaw an kalnilun umuyda golton, ya umat goh hinan kalnilun un umu'ugong hi unda mapukihan. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("IS53_8","024_53_8","ISA","53","8","8","At pinaligatda an ta\"on hi un agguy numbahol, ya hinumalyada ya inyuydah nan way atayana. Mu nan tatagu ya agguyda ahan ninomnom an manu ay munholholtap ti Hiyay mamoltah nan baholda ya nan bahol an amin nan tatagu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("IS53_9","024_53_9","ISA","53","9","9","Hiya ya mi'id di baholna, ya mi'id di layah hi hinapitna. Mu nilagat hinan nun'abaholan hinan natayanda, mu nan lubu' di adangyan di nangilubu'anda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("IS53_10","024_53_10","ISA","53","10","10","Mu hi Apo Dios di ad nomnom enen ma'at ta Hiyay punholtaponah matoy ta Hiyay Onong di Bahol tu'u. Ya ta tigonay mibilang hi holagna, ya ta dumu'du\"oy di pi'taguana, At nan pohdon Apo Dios hi ma'at ya mipa'annung an dumalat Hiya. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("IS53_11","024_53_11","ISA","53","11","11","Ya wa ay ta malpah nan punholholtapana at umamlong mahkay ti waday nunhulbiana. Ya alyon goh Apo Dios di, “Heten un'unnud an Baal'u ya Hiyay mangiyatoy hi bahol di do'ol an tatagu, at dumalat ay Hiya ya aliwa' di baholda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("IS53_12","024_53_12","ISA","53","12","12","At idat'uy a'e'gonana ta mibilang hinan madayaw ya ongol di abalinanan tatagu. Ti Hiya ya abulutonan mapatoy an milagat hinan nabaholan an tatagu. At Hiyay mangibo'lah baholda, at iluwalunay a'aliwan di baholda.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("IS54_1","024_54_1","ISA","54","1","1","Ya inalin Apo Dios di, “Da'yun iJerusalem ya umat ayuh nan bahig an babai, mu ad ugwan ya it'u'yuy umamlonganyun mungkanta. Ti ta\"on hi unyu agguy pinadah an immimbaluy mu ad ugwan ya da'yuy do'do'ol di imbabaluyna ya un nan udumnan binabai! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("IS54_2","024_54_2","ISA","54","2","2","At ipa'ong'ongngolyu nan tuldan abungyu, ya nunhu\"upanyu nan hogwodna, ya inhamadyuy pado'na. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("IS54_3","024_54_3","ISA","54","3","3","Ti umambilog di hakuponyuh nan napinpinangngel hinan appit hi agwan ya iggid, ya hakuponyu nan numbino'ob'on an babluy an din hinakup nan udum an tatagu. Ya ta\"on hi un din nun'apa\"in babluy ya mi'id ah nunhitu ya mababluyan. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("IS54_4","024_54_4","ISA","54","4","4","At adi ayu tuma'ot ti mi'id mahkay di abainanyu, ya ipogpogyu an munnomnom hidin nabainanyuh a'ungayu ya din numanomnomanyuh nunlungdayaanyu an ay ayu nabalu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("IS54_5","024_54_5","ISA","54","5","5","Ti Ha\"in an nunlumun da'yun paddungnay ahawayu ya hay ngadan'u ya Dios an Nidugah di Abalinana an Ha\"in an Me'gonan ad Israel di Baliwyu. Ya awniat Ha\"in di dayawondan amin hinan babluy hitun luta. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("IS54_6","024_54_6","ISA","54","6","6","Ya umat ayuh nan babain pa\"alhin an ingnganuy di ahawana, at nidugah di punlungdayaanyu. Mu Ha\"in an Dios ya bangngado' da'yu ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("IS54_7","024_54_7","ISA","54","7","7","an un na'amtang di nanginganuya' ay da'yu, mu nidugah di homo\"u, ya ten bangngado' da'yu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("IS54_8","024_54_8","ISA","54","8","8","Ti un na'amtang goh ya nidugah di bimmungta', ya din'ug'u da'yu, mu ten ipattig'un da'yu nan adi mapogpog an homo\"u. Ha\"in an Dios an mamaliw ay da'yuy nanapit ete. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("IS54_9","024_54_9","ISA","54","9","9","Din gutud Noah ya intulag'u an adi' ipidpidwan lobngon tun luta, at ad ugwan ya itulag'un adia' mahkay bumungot ay da'yu, at adi' goh moltaon da'yu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("IS54_10","024_54_10","ISA","54","10","10","Ya ta\"on hi un miwogot nan aduntuduntug ya nun'a'ubah nan dudunduntug mu nan pamhod'un da'yu ya minaynayun hi mid pogpogna. Ya adi' al'alliwan hi enggana nan intulag'u an alenggopan ti Ha\"in an Dios an nammo' ay da'yuy nanapit ete.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("IS54_11","024_54_11","ISA","54","11","11","Inalin goh Apo Dios di, “Da'yun nunholholtap an mi'id ah mangal'alu' ya ipaphod'u ta ipabangngad'uy babluyyun nun'apa\"i an hay nanginan batu an sapphires di paddungnay pamognad'u. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("IS54_12","024_54_12","ISA","54","12","12","Umat goh hinan abungyu an pun'adugan an hay iyamma' ya nan nanginan batu an ruby, ya hay iyamma' hinan pantaw di allup nan babluyyu ya nan munletaa' an gumo', ya hay iyamma' goh hinan allup di babluyyu ya nan udum goh an nun'abalul an batu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("IS54_13","024_54_13","ISA","54","13","13","Ya ituduwa' ya wagaha' da'yun amin hina, at pumhod ayun mid al'alin da'yu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("IS54_14","024_54_14","ISA","54","14","14","Ya nan a'ap'apu an nepto' di pangatdan da'yuy dumalat hi pumhodanyu, at mi'id mahkay di mangipaligligat ay da'yu, ya mi'id goh di tumata'tanyu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("IS54_15","024_54_15","ISA","54","15","15","Ya wada ay di umalin mangubat ay da'yu ya bo'on Ha\"in di ad nomnom, at abakonyu dida. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("IS54_16","024_54_16","ISA","54","16","16","Ti tigonyun undan bo'on Ha\"in di nunlumuh nan mumbohal an mangiyammah nan gina'un di mi'gubat? Ya Ha\"in goh di munlumuh nan mangusal hinan gina'un di mi'gubat. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("IS54_17","024_54_17","ISA","54","17","17","At mi'id almas hi amman di taguh manugat ay da'yu, ya ta\"on hi un way ipabaholdan da'yu ya abalinanyun tabolon. Ti wagwada an nidadaan di pambalyu, ya ibaliw'u da'yu an baal'u ta da'yuy pangabako'. Ha\"in an Dios di nanapit ete.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("IS55_1","024_55_1","ISA","55","1","1","Inalin goh Apo Dios di, “Da'yun mumpanga'anamut ya umali ayun nun'a'uwaw ti wah tuy danum hi inumonyu! Ya ta\"on hi un mi'id di pihhuyu ya umali ayu ta ummal ayuh ononyu ya inumonyun gatas ya bayah, at mi'id di bayadna. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("IS55_2","024_55_2","ISA","55","2","2","At bo'on nan adi bumhug di pangiyay'ayanyuh pihhuyu, ya nan mi'id di balulnay umuyyu ibo'labo'laan. At donglonyu ya inun'unudyu tun ibaga' ta way atonyun mangan hinan ma\"aphod an ma'an! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("IS55_3","024_55_3","ISA","55","3","3","Umali ayun Ha\"in ta Ha\"in di donglonyu, at waday pi'taguanyu! Ya waday adi mapogpog an itulag'un da'yu an da'yuy pangidata' hinan wagah an din intulag'un David. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("IS55_4","024_55_4","ISA","55","4","4","Undan adiyu tigon an numbalino' hiyah ap'apuh abablubabluy? At dumalat ay hiya ya nipa'innilah tataguy abalina'. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("IS55_5","024_55_5","ISA","55","5","5","Ya awniat ipa'ayagyun amin nan tataguh udum an abablubabluy an din agguy nangin'innilan da'yuh din hopapna. At punnaudondan umalin middum ay da'yu ti Ha\"in an Diosyu an nan me'gonan ad Israel di mangat hi umat hina ta way a'al'alyanyu.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("IS55_6","024_55_6","ISA","55","6","6","At ha\"in an hi Isaiah ya alyo' an immannung ay an hi Apo Dios di hapulon tu'u, ya gulat ta mumpabadang tu'un Hiyad ugwan at donglon ditu'u. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("IS55_7","024_55_7","ISA","55","7","7","Ya da'yun nun'appuhiy pangatna ya ipogpogyu hanan ato'atonyu ya punnomnomyu, at hi Apo Dios an dayawonyuy pangedenolanyu, at hom'o' da'yu ti Hiya ya nundadaan an mangaliw hi baholyu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("IS55_8","024_55_8","ISA","55","8","8","Ti inalin Apo Dios di, “Nan punnomnom'u ya mi'id di nipaddunganah nan punnomnomyu, ya umat goh hi pangat'u an adi umat hinan pangatyu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("IS55_9","024_55_9","ISA","55","9","9","Umat ad abuniyan an nabagbagtu ya un tun luta, ya umat goh hinan pangat'u an agguy nipaddung nongkay hi pangatyu, ya nan punnomnom'u ya na'ahhamad ya un nan punnomnomyu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("IS55_10","024_55_10","ISA","55","10","10","Nan hapit'u ya umat hinan udan ya dalallu an malpud dayan mun'agah ta madanuman tun luta, ta way aton an amin nan nitanom an tumubu, ya ta malmuy itanom nan munhabal. Ya malmuy ma'an ta way onon nan tatagu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("IS55_11","024_55_11","ISA","55","11","11","Ya umat goh hina nongkay di aat nan hapito' an adida mumbangngad ay Ha\"in. Mu mahapul an ipa'annungdan amin nan pohdo' an ipa'at ta atondan amin di dumalat hi nannaga' ay dida. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("IS55_12","024_55_12","ISA","55","12","12","Ya umamlong ayun makak hinan babluy an immayanyu, ya mi'id di al'alin da'yuh nan pangipakakandan da'yu ti ta\"on hi un nan aduntuduntug ya nan dudunduntug ya paddungnay umamlongda, ya ta\"on goh nan ayiw ya paddungnay tumalpu'da. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("IS55_13","024_55_13","ISA","55","13","13","Nan ayiw an bolbol ya myrtle ya mihukatdah nan himmangawan nan do'ol an hubit. Ya hiyah ne mangipanomnom hinan ina'inat'un Dios, ya minaynayun henen panginnilaan an adi mapogpog hi enggana.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("IS56_1","024_56_1","ISA","56","1","1","Inalin Apo Dios ay ditu'un tataguy, “Inaynayunyun gun mangat hi maphod ya makulug ti magadyuh di pamaliwa' ay da'yu, ya mipattig goh di anahamad'u. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("IS56_2","024_56_2","ISA","56","2","2","Mipadenol nan mungngilin hinan algaw an Habadu an paniawondan muntamu, ya nan manginaynayun an adi mangat hi nappuhi.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("IS56_3","024_56_3","ISA","56","3","3","Ya ha\"in an hi Isaiah ya ninomnom'u an maphod hi un mi'id di mangalih nan bunag an Hentil an niddum hinan tatagun Apo Dios hi unna ilahhin dida. Ya nan nabahigan ya maphod goh hi unda adi munlili ta mi'id di mangalin didah unda adi mihakup hinan tataguna. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("IS56_4","024_56_4","ISA","56","4","4","Ti alyon Apo Dios ay diday, “Gulat ta e'gonana' hinan pungngilinanyuh nan algaw an Habadu, ya atonyu nan umipa'amlong ay Ha\"in an inaynayunyun mangat hinan intulag'u, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("IS56_5","024_56_5","ISA","56","5","5","at nan ngadanyu ya adi ma'aliwan hinan Timplu'. Ya odolnah ten ato' an hay amaphodyu ya un nan awadaan nan imbabaluyyu ti adi ayu ahan ma'aliwan. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("IS56_6","024_56_6","ISA","56","6","6","Ya wagaha' nan bunag an Hentil an mange'kod hi nitaguandan Ha\"in an Ha\"in di itamuanda, ya pa'appohpohdonda nan ngadan'u, ya Ha\"in di dayawonda, ya gunda ngilinon nan algaw an Habadu, ya nan gun manginaynayun an mangunud hinan intulag'u. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("IS56_7","024_56_7","ISA","56","7","7","Ya itnud'u goh didad Zion an nan me'gonan an duntug'u, ya ipa'amlong'u didah dih nan Abung'u an punluwaluan, ya abuluto' nan e'nongdah nan pun'onngan. Ti nan Timplu' ya mangadnan hi Timplu an punluwaluan an amin di tatagu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("IS56_8","024_56_8","ISA","56","8","8","Ya Ha\"in an na'abbagbagtun Dios an nangibangngad hinan paddungnay nun'ibalud an holag Israel ya alyo' di, Amungo' di udumnah tatagu ta middumdan da'yun holag Israel.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("IS56_9","024_56_9","ISA","56","9","9","Inayagan Apo Dios nan tataguh nan udum an babluy ta umalida an umatdah nan animal hi inalahan ta pun'a'anda nan tataguna. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("IS56_10","024_56_10","ISA","56","10","10","Ya nan a'ap'apu tu'un holag Israel ya paddungnay nun'abulawda an mi'id ah abalinanda ti umatdah nan ahun mi'id di ologdan umanup an unda hay momollo'. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("IS56_11","024_56_11","ISA","56","11","11","Ya umatda goh hinan ma'alom an ahu an unda mangamangan, ya ta\"on hi un diday a'ap'apu mu mi'id di ini'inilada. Ya un nan pohpohdonday atonda ya un hay pumhodanday ang'anghadonda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("IS56_12","024_56_12","ISA","56","12","12","Ya alyonday, “Pun'ala tu'u nan bayah ta pun'inum tu'u! Ya umat goh hituy aton tu'uh ma'et, at iyal'allanay umamlongan tu'u!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("IS57_1","024_57_1","ISA","57","1","1","Ya inali' goh an hi Isaiah di, “Wa ay ta mun'atoyda nan mun'aphod di ugalidan tatagu, ya mi'id di munnomnom ay dida. Ya manu ay umat hinay ma'at ya ta elwang Apo Dios didah nan nun'appuhin ma'at. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("IS57_2","024_57_2","ISA","57","2","2","Mu nan maphod di ugalidan tatagu ya diday malenggop, at mun'eblaydah unda matoy. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("IS57_3","024_57_3","ISA","57","3","3","Ti inalin Apo Dios di, Da'yun mumpumba'i ya mabaholan ayu an umat ayuh nan puta, at umali ayu ta mahumalya ayu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("IS57_4","024_57_4","ISA","57","4","4","Undan hay layalayahanyu ya henglahenglaon? Undan bo'on ngohoy hanan gunyu aton an mumpunlayah? ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("IS57_5","024_57_5","ISA","57","5","5","Ya waday pun'elo'yuh nan hiluk di ayiw an oak hi pundayawyuh bulul, ya gohbonyu an e'nong nan imbaluyyuh nan way liyang an neheggon hinan ginnaw. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("IS57_6","024_57_6","ISA","57","6","6","Ya umala ayuh nan ul'ulidammuh an batuh di, ya inonnganyu. Ya umihiit ayuh nan Onong an Ma'inum hi e'nongyun dida, ya indatanyu goh didah nan Onong an Ma'an. Ya undan hay inilayu ya umamlonga' ay danen ato'atonyu? ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("IS57_7","024_57_7","ISA","57","7","7","Ya hidih nan tulid di duntug di umayanyu goh hi pun'onngan ta way pangelo'anyuh nan binabai. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("IS57_8","024_57_8","ISA","57","8","8","Ya nun'itutubyun nun'ihina nan lumihog an bululyuh nan abungyu, ya inaliwana', ya din'uga', ya numpumbolad ayun umuy hinan o\"ongol an olo'anyun ibbayu nan linagbuanyun elo' ta ipa'amlongyuy odolyuh di. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("IS57_9","024_57_9","ISA","57","9","9","Ya munlana ayu, ya den'olyuy bangbangluyu an umuy mundayaw ay Molek. Ya nunhonag ayuh umuy munhapul hi bulul an dayawonyuh nan adadagwin babluy an ta\"on hi un hinan babluy di nun'atoy. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("IS57_10","024_57_10","ISA","57","10","10","Ta\"on hi un ayu ma\"ablay an umana'anap hi udum hi dayawonyu mu adiyu damdama idinong. Ti hay inilayu ya idat nan dayawonyuy bi'ahyu, at adi ayu mablay. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("IS57_11","024_57_11","ISA","57","11","11","Hay ngadan danen bulul an mana'ta'atot ay da'yu ta omod hi unna' at goh ilangkakan ya inaliwan ay da'yu? Undan dumalat hi dumidinnga' ya hiyay adiyu pange'gonan ay Ha\"in? ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("IS57_12","024_57_12","ISA","57","12","12","Hay ninomnomyu nin ya ma\"aphod nan ato'atonyu, mu awniat pun'ibaag'uy aatyu, ya mid abalinan nan bululyun mamadang ay da'yu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("IS57_13","024_57_13","ISA","57","13","13","Ya wa ay ta kumila ayun mumpabadang ya nan bululyuy pumpabaliwanyu, mu mun'iyaddibda. Mu nan mange'kod hi nitaguanan Ha\"in ya diday mamnoh hinan babluy'uh ad hakup hinan me'gonan an duntug.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("IS57_14","024_57_14","ISA","57","14","14","Ya inalin goh Apo Dios di, “Pun'aanyu nan way humalibud hinan kalata ta midadaan hi dalanon nan mumbangngad an tatagu'. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("IS57_15","024_57_15","ISA","57","15","15","Ha\"in di na'abbagbagtu ya me'gonan an Dios an matattaguh enggana, ya mihinaa' hinan na'abbagbagtu ya me'gonan an lugal. Mu mihinaa' goh hinan tatagun mumpa'ampa ya muntutuyuh nan baholda, at ipaphod'uy punnomnomanda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("IS57_16","024_57_16","ISA","57","16","16","Ya adi' inaynayun an pabaholon nan tatagu' unu bumungot ay dida an limmu' ta adida ma'ubah. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("IS57_17","024_57_17","ISA","57","17","17","Ma'abbungota' hinan mumpunghan an tatagu! Hiyanan minolta' ya din'ug'u dida, mu undaat goh inyal'allan nanganangat hi pohpohdonda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("IS57_18","024_57_18","ISA","57","18","18","At tinnig'u nan gunda inat an nun'appuhi, mu ta\"on ya iyadaog'u ya badanga' dida ta itudu' di atonda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("IS57_19","024_57_19","ISA","57","19","19","Ya palenggopo' nan nun'iyadagwi unu nun'iheggon, ya nun'ipa'adaog'u goh dida. Ha\"in an Dios di nanapit ete. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("IS57_20","024_57_20","ISA","57","20","20","Mu nan nun'appuhiy pangatda ya umatdah nan mabi'ah an dalluyun hinan baybay an adi dumindinong an gun mangilewong hinan ginalubut ya pito'. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("IS57_21","024_57_21","ISA","57","21","21","Ti Ha\"in di mangalih nan mangamangat hi nappuhiy mi'id di lumenggopanda.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("IS58_1","024_58_1","ISA","58","1","1","Inalin goh Apo Dios di, “Oltom an muntu'u' ta umat hinan gangoh di talampet di atom, ya ta ibaagmuh nan tatagu' an holag Israel nan numbaholanda! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("IS58_2","024_58_2","ISA","58","2","2","Ya abigabigat ya mundayawdan Ha\"in, ya ay ihunay unda umi'ikay an manginnilah nan pangat'u, ya mangunud hinan Uldin'u an ay ihunay umatdah nan tatagun mangat hi maphod an adida al'alliwan nan Tugun'u. Ya alyonday Ha\"in manugun ay dida ta dayawona', mu layahda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("IS58_3","024_58_3","ISA","58","3","3","Ya alyonday, Anaad ta munlangdu amih un mi'id hi Apo Dios an mamannig? Ya anaad ta ta\"on unmi ipa'ampay odolmi ya agguymu ininnila? Ya inali' an Dios ay diday, Nan nunlangduanyu ya un nan penpenhodyuy gunyu inat, ya inabohlanyu nan puntamuonyu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("IS58_4","024_58_4","ISA","58","4","4","Ya hinan angunuh di gunyu nunlangduan ya gun ayu goh ni'hongngel ya ni'pattoy, at hiyanan ta\"on hi un ayu munlangdun munluwalu ya adiyu namnamaon an donglo' di luwaluyu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("IS58_5","024_58_5","ISA","58","5","5","Ti hinan nunlangduanyu ya pinaligatyuy odolyu an nunyuyungnguyung ayun umat hinan nun'oyob an holo'. Ya gun ayu goh nun'abo' hinan langgut, ya inwa'atyuy dapul ta nolo'anyu. Undan umat hinay aat di munlangdu? Unyu dan alyon hi unna' nipa'amlong enen inatyu? ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("IS58_6","024_58_6","ISA","58","6","6","Hay pohdo' hi atonyun munlangduh pundayawyun Ha\"in ya nan pangidinnganyun mangipaligligat hinan mahmo' an tatagu, ya nan pangiyabulutanyuh akakan nan himbutyu, ya indatyu nan midat tuwalih nan baalyu, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("IS58_7","024_58_7","ISA","58","7","7","ya idatanyuh ma'an nan munhinaang, ya pahi'umonyuh abungyu nan nun'awotwot an lumane'le'od, ya idatyuy lubung nan mi'id di lubungna, ya adiyu du'gon nan tutulangyun mumpabadang ay da'yu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("IS58_8","024_58_8","ISA","58","8","8","Ya gulat ta atonyu hana ya idat'uy pumhodanyu, ya umannung an mumpanga'adaog nan numbino'ob'on an dogohyu. Ya wagwadaa' an mimiddum ay da'yu ta baliwa' da'yuh an amin an umayanyu, ya ta\"on hi un nan malgom an awadanyu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("IS58_9","024_58_9","ISA","58","9","9","Ya wa ay ta munluwalu ayun Ha\"in ya donglo' nan ibagayu, ya wa ay goh ta mumpabadang ayu ya ato' nan mahapulyu. Gulat ay goh ta ipogpogyun umipaligligat hinan mahmo', ya nan humapitanyuh nappuhi, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("IS58_10","024_58_10","ISA","58","10","10","ya gulat goh ta panganonyu nan munhinaang, ya idatyuy mahapul nan maligligatan, at nan helong an wah nan nunlene'woh ay da'yu ya pumatal an umat hinan tongan di algaw. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("IS58_11","024_58_11","ISA","58","11","11","Ya gun'u da'yu halimunan, ya idata' da'yuh mahapulyu an ta\"on hi un nan mapulun di wadanyu. Ya idat'uy bi'ahyu ya alenggopanyu ta umat ayuh nan galden an do'ol di danumna unu nan obob an adi matmatdu'. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("IS58_12","024_58_12","ISA","58","12","12","Ya da'yun tatagu' di mangipaphod hidin nun'apa\"in babluy ta da'yuy mangiyammah nan dadan an pognad, at da'yuy ma'alih Nangipabangngad hinan Nun'apa\"in Allup nan Babluyyu, ya A'abungyu, ya nan Akalakalata. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("IS58_13","024_58_13","ISA","58","13","13","Gulat ta inaynayunyun mangunud hinan Tugun'un ma\"anla ayuh pungngilinanyuh nan algaw an Habadu ta ibilangyuh me'gonan an pun'eblayan, ya bo'on nan pohpohdonyuy pa'anhanonyun aton ta unyuat e'gonan nongkay, ya adi malgom di ayanyu, unu umanul'ulgud hinan mid ipatukana enen gutud an algaw, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("IS58_14","024_58_14","ISA","58","14","14","at mawaday amlongyu an dumalat nan pangitamuanyun Ha\"in, ya idat'uy pange'gonan nan tataguh tun alutaluta ay da'yu, ya umamlong ayu ti midat nan mipabanoh ay da'yun nan maphod an luta an din indat'un Jacob an apuyuh din penghana. Ha\"in an Dios di nanapit ete.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("IS59_1","024_59_1","ISA","59","1","1","Ya ninomnom'u an hi Isaiah an wagwadah Apo Dios an gun ditu'u baliwan, ya dodonglona goh nan luwalu tu'u. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("IS59_2","024_59_2","ISA","59","2","2","Mu adi umat hina ti nan baholyuy namattan ay da'yuh nan Dios tu'u, ya hiya goh nan'uganan ditu'u, at hiyanan adina dongdonglon mahkay di luwaluyu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("IS59_3","024_59_3","ISA","59","3","3","Nan ngamayyu ya paddungnay un nadadala, ya limmayalayah ayu, ya nan nun'appuhiy malpuh timidyu, at nabaholan ayu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("IS59_4","024_59_4","ISA","59","4","4","Ya nidugah ayu ti ta\"on hi un nan punhumalyaan ya mi'id di makulug hi hapitonyun tatagu an ahilalayah ayun amin. At layah di pangabakanyuh diklamu, ya hay gun mipanomnom ya nan pangatanyuh nappuhih ibbayu ta engganay un ma'at nan ninomnomyu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("IS59_5","024_59_5","ISA","59","5","5","Nan nun'appuhin ato'atonyu ya umat hinan itlug di ulog an waday habidungna. Ti wa ay di mangihdah nan itlug di ulog ya matoyda, mu wa ay ta mapah at umongol, ya umalat. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("IS59_6","024_59_6","ISA","59","6","6","Mu hanan nappuhin ninomnomyu ya mi'id di idatnah pumhodanyu an umat hinan buut di a'agwa an mi'id di hulbinah un ilubung. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("IS59_7","024_59_7","ISA","59","7","7","Ti dumalat nan nun'appuhin gunyu nomnomnomon ya umi'ikay ayu goh udot an mangat. Ya ta\"on hi un mi'id di bahol nan tagu ya patayonyu, ya wa ay goh di umayanyu ya malgom di pumpa\"iyu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("IS59_8","024_59_8","ISA","59","8","8","Ya wa ay goh ta wada ayu ya mid di pohpohodna ti nan nun'appuhin amin di gunyu aton an paddungnay un nan nappuhin dalan di unudonyu. At nan tagun mange'wan ne ya mi'id di lenggopna. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("IS59_9","024_59_9","ISA","59","9","9","At ha\"in an hi Isaiah ya impangulua' an nunluwalu ta imbaag'uy nangabulutanmin tataguh baholmi an inali' di, “Apo Dios, ad ugwan ya inilami mahkay di dumalat hi adim pamaliwan ay da'mih nan mangipaligligat ay da'mi! At paddungnay wada amih nan helong, mu hay hehemmonmi ya mapatalan ami. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("IS59_10","024_59_10","ISA","59","10","10","At hiyaat un ami ay nun'abulaw an ahi'ap'apu'ap an ta\"on hi un mapatal ya mihungbub ami an paddungnay un hehellong an mi'id di tigonmi an paddungna goh hi un ami wah nan hehellong an awadan di nun'atoy. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("IS59_11","024_59_11","ISA","59","11","11","Ya umat ami goh hinan animal an bear an mun'alawaaw, ya munlungdaya amin umat amih kalapatin muntapang hi ibbana. Ya ta\"on hi un nan namnamaonmi goh an maphod hi ma'at ay da'mi ya adi ma'at, ya hohoddonmi goh di pamaliwam ay da'mi, mu mi'id an adim aton. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("IS59_12","024_59_12","ISA","59","12","12","Nidugah ahan di numbaholanmin He\"a, Apo Dios, an hiyay dumalat hi pamoholam ay da'mi! Mu hatun nun'appuhin ina'inatmi ya immannung an abulutonmin nibahhaw ami. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("IS59_13","024_59_13","ISA","59","13","13","Ya inilami goh an binoholmi He\"a, Apo Dios, ya pinahiwmi He\"a ti agguymi inunud nan pohdom, ya din'ugmi He\"a. Ya immannung an impaligligatmi nan udumna an tatagu, ya layah an amin nan hinapitmi. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("IS59_14","024_59_14","ISA","59","14","14","Ya nan agguy immannung di pumpanuhmi, ya nan adi makulug di atonmi. Ya adimi goh haghaggungon nan immannung an na'at. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("IS59_15","024_59_15","ISA","59","15","15","Ya napogpog mahkay din makulug ti nan agguy nangat hi nappuhi ya diday pabaholondah nan nun'appuhin na'at.” Hiyah ne inluwalumi. Ya la'tot ya tinnig Apo Dios hanan na'na'at ay da'mi, ya adi ahan umamlong hinan nun'appuhin na'at. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("IS59_16","024_59_16","ISA","59","16","16","Ya manoh'ah nannigana an mi'id ah ohah mamadang hinan mipaligligat. Mu baliwan ditu'u ta way atondan mangabak. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("IS59_17","024_59_17","ISA","59","17","17","Ya paddungnay ilubungna nan na'ahhamad an pangat ta hiyay hanin di palagpagna, ya nan abaliwan di paddungnay iyuklupna ta hanin di uluna. Ya paddungna goh hi unna ilubung di nahamad an punnomnom ta iballohna nan nun'appuhin hinolholtap tu'u. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("IS59_18","024_59_18","ISA","59","18","18","Ya moltaona nan buhulna an hay pummoltana ya miyunnud hinan inatda, ya ta\"on goh hanan numpunhituh nan nunlene'woh. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("IS59_19","024_59_19","ISA","59","19","19","Ya mete\"ah nan buhu'an di algaw hi engganah alimuhana ya ita'otda nan amaphod Apo Dios. Ti umalin umat hinan mabi'ah an datong ya puo'. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("IS59_20","024_59_20","ISA","59","20","20","Ti inalin Apo Dios di, “Umalia' ad Jerusalem ta baliwa' da'yun nuntutuyun nan'ug hinan baholyu!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("IS59_21","024_59_21","ISA","59","21","21","Ya inalin goh Apo Dios di, “Mi'tulaga' ay da'yu ta miyodol nan Na'abuniyanan an Lennawa ta nan intudtudu' ya adiyu al'alliwan hi enggana. Ya mete\"ad ugwan ya Ha\"in di unudonyu, ya ituduyuh nan imbabaluyyu ya nan holag di a'apuyu ta Ha\"in di unudondah enggana.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("IS60_1","024_60_1","ISA","60","1","1","Ya inalin goh Apo Dios di, “Paddungnay bumangon ayun iJerusalem ta umat ayuh nan algaw an bumnang ti wadan da'yuy benang'u! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("IS60_2","024_60_2","ISA","60","2","2","Tigonyun hinophopan di helong tun luta ta nahelngan ayun amin, mu nan benang'un Dios ya pinatalan da'yu! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("IS60_3","024_60_3","ISA","60","3","3","At nan Hentil ya nan a'alidah nan abablubabluy ya umalidan da'yu an dumalat nan patal an wan da'yu an umat hinan patal hinan mahoyang. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("IS60_4","024_60_4","ISA","60","4","4","At amangonyu nan nunlene'woh ti den mumpanga'anamutda nan i'ibbayu! Ya ta\"on goh nan imbabaluyyun mun'alpudah nan adagdagwin babluy an didan amin hinan tataguh nan abablubabluy an nalpuwanda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("IS60_5","024_60_5","ISA","60","5","5","Mun'alitag di matayu ti nidugah di umamlonganyu ti pun'ita'in nan tataguh nan udum an babluy di inadangyandah nan umalianda. Ya ta\"on hi un nan wah nan babluy hinan numpinangngel an baybay ya pun'ita'indan iyali goh di inadangyandan da'yu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("IS60_6","024_60_6","ISA","60","6","6","Ya nidugah an do'ol ahan di numpuntakay hinan kamilu an malpudad Midian, ya ad Ephah, ya ad Sheba an mangiyalih nan balitu' ya nan incense hi pundayawdan Ha\"in. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("IS60_7","024_60_7","ISA","60","7","7","Ya do'ol goh di kalnilud Kedar ya ad Nebaioth hi midat ay da'yu ta way me'nong hinan pun'onngan ta way mangipa'amlong ay Ha\"in. Ya do'ol di maphod an iyalidah mihinah nan me'gonan an Timplu'.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("IS60_8","024_60_8","ISA","60","8","8","Ya inalin goh Apo Dios di, “Ngadan hadin mun'abi'ah an tumayap an umat hinan bunut, ya umatdah nan kalapatin umanamut hinan agabanda? ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("IS60_9","024_60_9","ISA","60","9","9","Dida hanay pupul ad Tarshish an mumpangiyanamut hinan tatagu'! Ya nun'ita'inda goh nan silver ya balitu' hi pundayawdan Ha\"in an me'gonan ad Israel ti mipattig ay da'yu nan amaphod'u ya benang an malpun Ha\"in. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("IS60_10","024_60_10","ISA","60","10","10","Ya nan bunag an nalpuh udumnan babluy di mangipaphod an mangiyammah nan nun'apa\"in allupyu, ya nan a'aliday munhulbin da'yu. Hidin hopapna ya minolta' da'yu an dumalat di bungot'u, mu ad ugwan ya igohgoha' da'yu an dumalat di homo\"u. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("IS60_11","024_60_11","ISA","60","11","11","At nan babluyyu ya munnononnong an mibubughul di pantaw di allupyuh abigabigat ya amahdomahdom ta way aton nan Hentil hi abablubabluy an mangipanguluh nan a'alidan mangiyalih nan inadangyandan da'yu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("IS60_12","024_60_12","ISA","60","12","12","Ti nan tataguh nan babluy an adi munhulbin da'yu ya mapogpogda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("IS60_13","024_60_13","ISA","60","13","13","Ya nan mun'aphod an ayiw an bolbol, ya fir, ya cypress an malpuh nan inalahan hi ad Lebanon ya miyali ta way miyammah nah nan babluyyud Jerusalem ya nan Timplu' ta pumhodan nan babluy'u. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("IS60_14","024_60_14","ISA","60","14","14","At umali nan holag din nangipaligligat ay da'yu ta munluungdan da'yu ta ipattigday pange'gonandan da'yu. Ya ta\"on goh din namahipahiw ay da'yu ya umalidan munluung ay da'yu. Ya ngadnanda tun babluyyuh Siudad ad Zion an Babluy nan Me'gonan an Dios di i'Israel. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("IS60_15","024_60_15","ISA","60","15","15","At adi ayu mahkay minganuy ya ma'abohlan an mid managhaggung ay da'yu ti idat'u mahkay di ipabagtuanyuh enggana hi iyamlong nan aholaholagyuh mi'id di pogpogna. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("IS60_16","024_60_16","ISA","60","16","16","Ya halimunan da'yuh nan udum an tatagu ya nan a'ali an malpuh udum an babluy an umat hi panalimun nan babaih nan imbaluyna. At hiyah ne panginnilaanyu an Ha\"in di baliwyu an nidugah di abalina' an Dios an dayawonyun holag Israel. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("IS60_17","024_60_17","ISA","60","17","17","Ya nan balitu' di idat'un da'yu an bo'on nan gambang, ya idat'u goh di silver an bo'on nan gumo', ya idat'u goh di gambang an bo'on nan ayiw, ya idat'u goh di gumo' an bo'on nan batu. Ya ma'ulay mahkay nan mumpangipapto' ay da'yu, ya adi da'yu mahkay paligaton, ya nahamad ya malenggop di atondan mumpapto' ay da'yu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("IS60_18","024_60_18","ISA","60","18","18","At mi'id mahkay di guluh nan babluyyu, ya mi'id goh di umalin mamatoy ay da'yu. Ti halimuna' ya ibaliw'u da'yu an umata' hinan allup an mamaliw ay da'yu, ya dumalat hinan pamaliwa' ay da'yu ya ipabagbagtua'. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("IS60_19","024_60_19","ISA","60","19","19","Ya adiyu mahkay mahapul di algaw hi mangipapatal ay da'yuh nan mapatal, unu adiyu goh mahapul nan bulan an mangipapatal ay da'yuh nan mahdom. Ti Ha\"in an Dios di mangipapatal ay da'yuh mi'id di pogpogna, ya Ha\"in goh di paddungnay benangyu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("IS60_20","024_60_20","ISA","60","20","20","At ta\"on hi un mawaday algaw ya bulan ad daya mu adiyu mahapul ti Ha\"in an Dios nongkay di mangipapatal ay da'yuh mid pogpogna. Ya mapogpog mahkay nan punlungdaanyu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("IS60_21","024_60_21","ISA","60","21","21","Ya maphod ya makulug mahkay di ugaliyun tatagu, at hakuponyu nan lutah mi'id di pogpogna. Ya Ha\"in di paddungnay mangitanom ay da'yuh di ta way aton nan anabagbagtu' an mipa'innila. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("IS60_22","024_60_22","ISA","60","22","22","Ya nan nahnot an pamilya ya dumo'ol di holagda ta diday ma'al'ali an umat hinan nidugah di abalinanan himpamabluy. Ti Ha\"in an Dios ya punnaudo' an ipa'annung hitun agtudana.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("IS61_1","024_61_1","ISA","61","1","1","Ya ha\"in an hi Isaiah ya inali' di, “Wagwadan Ha\"in nan na'abbagbagtun Dios ti pinilia' an mangiyul'ulgud hinan Maphod an Ulgud hinan nun'awotwot. Ya hennaga' an mangal'alu' hinan nidugah di punlungdayaana, ya ta ipa'innila' di pumbangngadan din tatagun nipiyuy hi udum an babluy ya hay ibo'tanan nan paddungnay wah nan hehellong. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("IS61_2","024_61_2","ISA","61","2","2","Ya ta ipa'innila' goh an nadatngan mahkay di pangipattigan Apu tu'uh homo'nah tagu ya nan pummoltaanan amin hinan mi'buhul. Ya umat goh an ipadenolnan amin nan minomnoman ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("IS61_3","024_61_3","ISA","61","3","3","an namamah nan tatagud Zion. At adida mahkay iloglog di dapul an dumalat di punlungdayaanda, mu undaat al'altian hi habhabung an dumalat di amlongda. Ya umat goh an ikankantaday pundayawda an ta\"on hi un hidin hopapna ay ya mi'id di namnamadan mi'tagu. At dida nan mipaddung hi magangan ayiw an intanom Apo Dios hi attigan di amaphodna. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("IS61_4","024_61_4","ISA","61","4","4","Ya ipaphodda mahkay nan babluydan din nun'apa\"i ya din nun'atawan. Ya ipaphodda goh din ingnganuy din tataguh penghana. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("IS61_5","024_61_5","ISA","61","5","5","Ya nan bunag di baalda ta diday mangipahtul hinan animalda, ya diday muntamuh nan punhabalanda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("IS61_6","024_61_6","ISA","61","6","6","Ya alyonday un da'yuy papadin Apo Dios, ya baal goh da'yu. Ya nan malpuh nan inadangyan di udum an tatagu di hiyay itanudda ya iting'ida. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("IS61_7","024_61_7","ISA","61","7","7","Ya mapogpog mahkay nan abainanda, ya mihinada mahkay hinan nahamad an lutada. Ya nan inadangyanda ya mumpidway ado'olna, ya nan amlong ya minaynayun hi mi'id di pogpogna.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("IS61_8","024_61_8","ISA","61","8","8","Ya inalin Apo Dios di, “Hay pohdo' ya nan nahamad an pangat, ya abohla' nan mangakaw ya nan mangat hi pumbaholan. Adi' ibahhaw an idat di lagbuyun tatagu', ya ipa'annung'u nan intulag'un da'yu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("IS61_9","024_61_9","ISA","61","9","9","Ya nan holagyu ya nan a'ap'apuyu goh di ma'al'alih nan abablubabluy, at an amin nan mannig ay da'yu ya iniladan da'yuy tatagu' hi winagaha'.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("IS61_10","024_61_10","ISA","61","10","10","Ya inali' an hi Isaiah di, “Nidugah an umamlonga' hinan namaliwan ya nangibilangan Apo Dios ay ha\"in hi maphod! Ya umata' hinan lala'in nunlubung hi lubung di mungkasal unu babain enegtomnay gina'unah nan kasalna. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("IS61_11","024_61_11","ISA","61","11","11","Ya manu ay umat hina ti nan na'abbagbagtun Dios ya tigona ta an amin nan tataguh abablubabluy ya ipabagbagtuday amaphodna. Ta wan nan nepto' an pangatda ya umat hinan mumpangahangaw an do'ol an neho'.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("IS62_1","024_62_1","ISA","62","1","1","Ya inali' an hi Isaiah an dumalat hinan ongol an namhod'un da'yun i'ibba' an iJerusalem ya iluwalua' da'yu ta engganay un mipaphod di pangatyu an paddungnay bumnang di amaphod di aatyu, ya ta nan abaliwanyu ya umat hinan gun mundalang an hilaw. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("IS62_2","024_62_2","ISA","62","2","2","At an aminday tatagu ya a'alih abablubabluy ya tigonday amaphod tu'u, ya umat goh an hukatan Apo Dios hi balu nan ngadan an babluy tu'u, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("IS62_3","024_62_3","ISA","62","3","3","at umat tu'uh nan ma\"aphod an coronana. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("IS62_4","024_62_4","ISA","62","4","4","Ya adi mahkay alyon di tataguy, “Ninganuy tu'u.” Ya adida goh alyon di, “Nan babluy tu'u ya umat hinan babain ingnganuy nan ahawana.” Mu hay alyonda mahkay ya, “Da'yuy pun'am'amlongan Apo Dios!” Ya alyonda goh hinan babluy tu'uy, “Inahawan Apo Dios!” ti ditu'un himpamabluy di paddungnay ahawanan pun'amlongana. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("IS62_5","024_62_5","ISA","62","5","5","Ya nan linala'in holag tu'u ya mun'am'amlongdan mangipapto' hinan numbabluyan tu'u, at umat hi pun'amlongan nan ungan lala'ih nan balahang an babain inahawana. Ya umat hinay pun'am'amlongan Apo Dios ay ditu'u. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("IS62_6","024_62_6","ISA","62","6","6","Ya ta\"on hi un nan i'ibba' an propeta ya umatdah nan mumpun'adug hinan allup tu'u ti abigabigat an ta\"on hi un mahdom ya adida duminong ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("IS62_7","024_62_7","ISA","62","7","7","an mangipanomnom ay Apo Dios hinan ipaphodan tu'un inalinah atona ta wan mi'id al'alin ditu'un tataguh abablubabluy. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("IS62_8","024_62_8","ISA","62","8","8","Ti hay intulag Apo Dios ya inalinay, “Adi' ahan mahkay iyabulut an nan buhulyu unu nan tataguh udum an babluy di mangan hi inhabalyu ya manginum hi inyiwayu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("IS62_9","024_62_9","ISA","62","9","9","Mu da'yun nangihabal di mangan ta way i'ilogyun mundayaw ay Apo Dios, ya da'yun nanalimun ya numpugah hinan greyp di manginum hinan behtah nan Timplu.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("IS62_10","024_62_10","ISA","62","10","10","At hiyaat un'u inalin hi Isaiah an da'yun i'ibba' hitud Jerusalem ya umuy tu'u ipaphod nan kalata ta midadaan hi owon nan i'ibba tu'un mumbangngad! At pun'aan tu'uy nihawan an batu, ya intayun tu'uy bantila ta ta\"on hi un nan Hentil ya way panginnilaandah owondan umanamut ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("IS62_11","024_62_11","ISA","62","11","11","ti ipa'innilan Apo Dios hinan tataguh nan abablubabluy an alyonay, “Ipa'innilayuh nan holag Israel an na'uy hi Apo Dios an mamaliw ay da'yu an initnudna din tatagun binaliwana. Ya waday inta'inah idatnan dida.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("IS62_12","024_62_12","ISA","62","12","12","Ya hay pungngadan di udum an tatagun ditu'u ya, “Da'yuy pento' Apo Dios hi tataguna!” Ya alyonda goh di, “Da'yuy tatagun Apo Dios an binaliwana!” Ya hay pangalidad Jerusalem an babluy tu'u ya, “Nan babluy an nabalul ahan ay Apo Dios!” ya, “Nan babluy an agguy mahkay ninganuy.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("IS63_1","024_63_1","ISA","63","1","1","Ya inali' an hi Isaiah di, “Ngadan de han na'uy an nalpud Bozrah hi ad Edom an nadadalay inlubungnan magayad an lubung di ali? Ya mattig hinan panaldalanan nidugah di bi'ahna ya abalinana, ya himmapit an inalinay, Ha\"in an Dios an nidugah di abalinanan bumaliw, ya umalia' ta ipa'innila' an nangabaka'.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("IS63_2","024_63_2","ISA","63","2","2","Ya inayun'un inali' di, “Anaad ta nadadalay lubungmu ya ma'abbolah an umat hinan inlubung nan tagun mumpogoh hi greyp?” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("IS63_3","024_63_3","ISA","63","3","3","Ya tembal Apo Dios an inalinay, “O ti nun'igatin'u nan tataguh abablubabluy ti nidugah di bimmungta'. At umat hinan atondah nan pumpogohan hi danum di greyp an miyammah ma'inum di nangat'un didan ta\"on hi unna' oha. At hiyanan nadadala tun lubung'u. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("IS63_4","024_63_4","ISA","63","4","4","Ti nadatngan di pamaliwa' hinan tatagu', ya pummoltaa' hi baholda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("IS63_5","024_63_5","ISA","63","5","5","Ya manoh'aa' ti mi'id ah ta\"on hi ohah immalin bimmadang hinan tatagu' ay Ha\"in! At hiyanan dumalat di bungot'u ya imballoh'uh nan buhul, ya inabak'u dida. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("IS63_6","024_63_6","ISA","63","6","6","At paddungnay nun'igatin'u nan tataguh abablubabluy ta nun'iwahwahit di daladah nan luta.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("IS63_7","024_63_7","ISA","63","7","7","At hiyanan ha\"in an hi Isaiah ya hapito' nan nidugah an pamhod Apo Dios! “Madayaw hi Apo Dios! Nidugah ahan di badangnan ditu'u! Ti winagahan ditu'un holag Israel an dumalat nan nidugah an ama'ahhimo'na ya nan pamhodnan mi'id di pogpogna. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("IS63_8","024_63_8","ISA","63","8","8","Ti inalinay, Diday tatagu' an adi mamalbalin Ha\"in. At hiyaat un ditu'u binaliwan. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("IS63_9","024_63_9","ISA","63","9","9","Ti an amin nan hinolholtap tu'u ya ni'holtap goh hi Apo Dios. At binaliwan ditu'u an dumalat di homo'na ya pamhodna, ya gun ditu'u goh hinalimunan. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("IS63_10","024_63_10","ISA","63","10","10","Mu un tu'uat goh gun nginohoy, at impahiga tu'u nan Na'abuniyanan an Lennawa. At hiyaat un numbalin hi Apo Dios hi buhul tu'un holag Israel, at ginubat ditu'u. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("IS63_11","024_63_11","ISA","63","11","11","Mu palpaliwan ya ninomnom tu'u din na'na'at hidin o'ommod tu'un nalpud Egypt, at alyon tu'uy, Hay wadan ad ugwan nan Dios an nangibaliw hidin o'ommod tu'uh nan nange'wandah nan baybay ya nan nangidat hinan Na'abuniyanan an Lennawa ta niyodol ay dida? ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("IS63_12","024_63_12","ISA","63","12","12","Ya nunhiyanona nongkay nan baybay an dumalat nan nidugah an abalinanah din nangita'nangan Moses hi ngamayna. At hiyanan hiyay madayaw hi enggana. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("IS63_13","024_63_13","ISA","63","13","13","Ya uggoh mah heden Dios an nangitnud ay didah din nange'wandah nan mamagah nan gagwan di baybay? At umatdah nan mabi'ah an kabayuh nan mapulun an adida mida'leh. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("IS63_14","024_63_14","ISA","63","14","14","Ya impangulun nan Na'abuniyanan an Lennawa didah nan maphod an pun'eblayanda an umatdah nan babakan iyuynahnan way mumballun holo'. Umat hinay inatmu, Apo Dios, an nangipanguluh nan tatagum, at hiyanan mipabagbagtu'a.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("IS63_15","024_63_15","ISA","63","15","15","Ya nunluwalua' ya inali' di, “Uhdungan ni' da'mi, Apo Dios, an wad abuniyan ti hidi ya me'gonan ya ma\"aphod. Mu hay wadan mah din panalimunmun da'mi, ya din abalinam, ya nan pamhodmu, ya ama'ahhimo'mu? Un mah da'mi din'ug ay He\"a? ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("IS63_16","024_63_16","ISA","63","16","16","Mu He\"a damdamah amami! Din o'ommodmih penghana an da Abraham ay Jacob ya mid abalinandan mamadang ay da'mi, mu He\"a an amami di gun nangibaliw ay da'mi. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("IS63_17","024_63_17","ISA","63","17","17","Ya anaad ta inyabulutmuy nibahhawanmih nan pohdom an unudonmi ya inyabulutmuy nginumhayanmin He\"a? Haggungon ni' da'mi ti da'mi nan baalmun himpangapun tatagum! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("IS63_18","024_63_18","ISA","63","18","18","Ma\"am'amlong amin nundayaw hinan me'gonan an Timplum, mu ten pina\"in nan buhulmu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("IS63_19","024_63_19","ISA","63","19","19","Mu imbilang da'mih tatagum an ta\"on hi un bo'on He\"ay imbilangmih nangipapto' ay da'mi, an ta\"on goh hi unmi agguy imbilang di odolmih tagum.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("IS64_1","024_64_1","ISA","64","1","1","Ya innayun'un nunluwalu an inali' di, “Gulat ta ibughulmud abuniyan ya nun'ohop'ah tun luta at nunhegla an ta\"on nan aduntuduntug ya wumogwogdah ta'otda ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("IS64_2","024_64_2","ISA","64","2","2","an umat hinan danum an gun munluwag hinan way dumaladalang an apuy. Mun'ohop'a nongkay ta way aton nan bubuhulmun Hentil an wumogwog hi pangipattiggam hinan anidugah di abalinam! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("IS64_3","024_64_3","ISA","64","3","3","Ti hidin immaliam hidin penghana ya waday inatmun umipanoh'an agguy na'at hidin hopapna ya wimmogwog nan aduntuduntug. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("IS64_4","024_64_4","ISA","64","4","4","Mi'id ahan ah ohah nangngol unu nannig hi Dios an umat ay He\"a ti He\"a ya anggay di nahamad di pangipapto'nah nan tatagun mangiyokod hi nitaguandan He\"a. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("IS64_5","024_64_5","ISA","64","5","5","Ti nundadaan'an bumadang hinan tatagun ma\"amlong an mangunud ay He\"a ya inatda nan pohdom. Mu da'mi ya unmiat goh inaynayun an mumbahol, at hiyanan nidugah di bungotmun da'mi! At hay atonmi mah an mabaliwan? ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("IS64_6","024_64_6","ISA","64","6","6","Ti an amin ami ya umat amih nan na'aluggit an dumalat nan pumbahbaholanmi, ya ta\"on hi un nan alyonmih maphod an pangatmi ya nipaddung hinan nidugah an agaga\"ihaw. At dumalat nan baholmi ya umat amih nan nalangun holo' an mun'iyaddib. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("IS64_7","024_64_7","ISA","64","7","7","Ya mi'id goh ahan di ohah nunluwalun mumpabadang ay He\"a. At hiyanan din'ug da'mi an dumalat di baholmi. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("IS64_8","024_64_8","ISA","64","8","8","Mu He\"a damdama nongkay hi Amami! Ti an amin ami ya He\"ay nunlumu ay da'min paddungnay da'mi nan uklit, ya He\"ay mipaddung hinan munduwin. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("IS64_9","024_64_9","ISA","64","9","9","At adi'a ni' ahan bumungot ay da'mi, Apo Dios! Hom'on ni' da'mi ta adim u'unnungon di baholmi ti da'miy tatagum nongkay, at igohgohan ni' da'mi! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("IS64_10","024_64_10","ISA","64","10","10","Nan do'ol an me'gonan an babluymu ya numbalin hi mapulun, ya ta\"on goh ad Jerusalem ya ninganuy an natawan. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("IS64_11","024_64_11","ISA","64","11","11","Ya din me'gonan an Timplu an gun nundayawan din a'apumi ay He\"a ya nun'oghob, ya an amin din mun'aphod an wah tun babluymi ya nun'apa\"i. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("IS64_12","024_64_12","ISA","64","12","12","Ya undan ta\"on hi un umat hituy na'at ya adi da'mi haghaggungon? Ya un mah ahan mid abalinam ta minaynayun di nidugah hi punholholtapanmi an adi ami pa\"edpol?” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("IS65_1","024_65_1","ISA","65","1","1","Ya inalin Apo Dios di, “Din nangipa'innilaa' an wah tu'a ta badanga' nan Hentil an agguy nunnomnom ay Ha\"in ya kimmulugda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("IS65_2","024_65_2","ISA","65","2","2","Mu da'yun tatagu' ya adi umat hina an ta\"on hi unna' nidadaan an mamadang ay da'yu ti unyuat goh innaynayun nan nun'appuhin ato'atonyu an nan pohpohdonyu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("IS65_3","024_65_3","ISA","65","3","3","An adi ayu bumain an gun mangipabungot ay Ha\"in ti e'nongyuy onongyu ya nan incense hinan way galden an awadan di pun'onngan nan adi umunud ay Ha\"in. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("IS65_4","024_65_4","ISA","65","4","4","Ya gun ayu umuy hinan mahdom hinan way lubu' ta mi'hapit ayuh nan lennawan di nun'atoy, ya mi'ihda ayuh nan dotag di babuy, ya mi'huyup ayuh danum di dotag an ne'nong hinan bulul. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("IS65_5","024_65_5","ISA","65","5","5","Ya inaliyu goh udot hinan tataguy, Bataanan da'mi, ya adi da'mi dinihon ti me'gonan ami! Mu adi' ahan ma'anuhan nan tatagun umat hina, ya adia' goh pa\"edpol hinan nidugah an bungot'un dida an ay apuy an mundalang an adi madmaddop. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("IS65_6","024_65_6","ISA","65","6","6","At nomnomonyun intudo\"u tuwalin inali' di, Adi' e'edpol ti mahapul an iballoh'u ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("IS65_7","024_65_7","ISA","65","7","7","an dumalat nan baholyu ya nan bahol di a'apuyu ti ene'nongyuy incense hinan aduntuduntug, ya gunna' inidutan. At nan nidugah an nappuhin inatyuy pummolta' ay da'yu.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("IS65_8","024_65_8","ISA","65","8","8","Ya inalin goh Apo Dios di, “Mi'id di tagun mangamin an mangaan hinan greyp an intanomnah un way nappuhi, ti wada ay di maphod hi hapangna ya adina anon, ya umat goh ay Ha\"in an adi' ubahon an amin nan tatagu' ti baliwa' nan umunud ay Ha\"in.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("IS65_9","024_65_9","ISA","65","9","9","Ya inalin goh Apo Dios di, “Wagaha' da'yun holag Israel an da'yun holag Judah ta da'yuy mihinah nan babluy'u ti da'yuy pento\"un tatagu'. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("IS65_10","024_65_10","ISA","65","10","10","Ya mumbalin ad Sharon ya ad Achor hi pumpahtulanyuh a'animalyun tatagu' an umunud ay Ha\"in. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("IS65_11","024_65_11","ISA","65","11","11","Mu nat'on di ma'at ay da'yun nan'ug ay Ha\"in ya nangaliw hinan me'gonan an duntug'ud Zion ti dinayawyu nan bulul an da Fortune ay Destiny an nan kulugonyun umidat hi maphod an gahat. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("IS65_12","024_65_12","ISA","65","12","12","Ti mapatoy ayuh nan matadom an dumalat nan adiyu pangunudan hinan itudtudu' an un at goh nan nun'appuhiy gunyu inat. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("IS65_13","024_65_13","ISA","65","13","13","At dumalat hanan inatyu ya Ha\"in an na'abbagbagtun Dios ya alyo' ay da'yuy, Nan baal'u an mangun'unud ay Ha\"in ya do'ol di tanudda ya inumonda, mu da'yu ay ya mahihinaangan ayu, ya mi'id di inumonyu. Dida ya ma\"am'amlongda, mu da'yu ya mabainan ayu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("IS65_14","024_65_14","ISA","65","14","14","Ya awniat ikankantan goh nan mangunud ay Ha\"in di umamlonganda, mu da'yu ya kumilakila ayu an dumalat nan lungdayayu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("IS65_15","024_65_15","ISA","65","15","15","Ya pangidut nan tatagu' di ngadanyu ti Ha\"in an nabagbagtu ya ipapatoy'u da'yu. Mu nan mangunud ay Ha\"in di pangidata' hinan maphod an ngadan. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("IS65_16","024_65_16","ISA","65","16","16","Mu udum hi algaw ta wa ay di mumbagah wagah ay da'yu ya Ha\"in di pangibaganyu an nahamad an Dios. Ya gulat goh ta waday munhapata ya Ha\"in di punhapataanyu an nahamad an Dios. Ti din nalpah an nangipaligligata' ay da'yu an dimmalat di baholyu ya na'aliwan mahkay.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("IS65_17","024_65_17","ISA","65","17","17","Ya inalin goh Apo Dios di, “Nomnomnomonyun lumuwo' di balbalu an ad abuniyan ya balbalu an luta, ya an amin din na'at hidin penghana ya ma'aliwan an adi gun mipanomnom. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("IS65_18","024_65_18","ISA","65","18","18","At umamlong ayuh mi'id di pogpogna ti lumuwo' di balun Jerusalem an awadan di nidugah an amlong. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("IS65_19","024_65_19","ISA","65","19","19","Ya ta\"on hi un Ha\"in ya awniat umamlonga' hi umatan tun ad Jerusalem, ya mundenola' goh hinan aatyun tatagu' ti mapogpog mahkay di lumugwaan, ya mi'id mahkay di maligatan. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("IS65_20","024_65_20","ISA","65","20","20","Ya mapogpog goh di atoy hinan ung'ungungnga, ya adi ma'agag nan nun'ala'ay ta engganay un madatngan nan na'ali an gutud di atayanda ya unda matoy. Ya an amin nan mataguh engganay hinggahut di tawona ya mibilang hi ungay aatna, ya an amin nan ma'agag an adi huminggahut di tawona ya hiyay panginnilaan an un'u minolta. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("IS65_21","024_65_21","ISA","65","21","21","Ya pun'iyammayuy a'abung ta way punhituwanyu, ya pun'itanomyuy greyp, ya da'yu goh di mangan hinan bungana. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("IS65_22","024_65_22","ISA","65","22","22","Ya adi mahkay umat hidin hopapna an wa ay di iyammayuh abung ya bo'on da'yuy munhitu ti polhon di udum ta diday mihina, unu adi mahkay mabalin an hay udum di mangan hinan ihabalyu. Ya dumu'du\"oy goh di pi'taguanyun tatagu' an umat ayuh nan ayiw, ya da'yun pinili' hi tatagu' di mangitanud hi an amin hinan nablayanyu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("IS65_23","024_65_23","ISA","65","23","23","Ya maphod mahkay di ihabalyu, ya mi'id di nappuhih ma'at hinan imbabaluyyu ti da'yu nongkay di tatagu' an winagaha', ya niddum goh an ni'wagah'u nan mehnod an holagyu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("IS65_24","024_65_24","ISA","65","24","24","Ya nundadaana' an mambal hi luwaluyu an ta\"on hi unyu agguy inda'puh di ibagayu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("IS65_25","024_65_25","ISA","65","25","25","Ya nan ahuh inalahan ya nan uyaw an kalnilu ya munlammung di angananda, ya nan layon ya mabalin mahkay an ononay dagami an umat hinan baka. Mu hay onon di ulog ya nan hupu' damdama. At hidid Zion an mibilang hi me'gonan an duntug'u ya mi'id di ma'at hi nappuhi. Ha\"in an Dios di nanapit ete.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("IS66_1","024_66_1","ISA","66","1","1","Ya inalin goh Apo Dios di, “Ad abuniyan di umbuna' an mun'ap'apu, ya hay lutay pangidah'aya' hi hu'i'. At undan hiyadan un ayu umdan mangiyammah ihina'? ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("IS66_2","024_66_2","ISA","66","2","2","Ha\"in di nunlumun amin hi logom, at an amin ya bagi'. Ha\"in an Dios di nanapit ete. Ya umamlonga' hinan mumpa'ampa ti tuma'otdah unda adi unudon di Hapit'u. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("IS66_3","024_66_3","ISA","66","3","3","Mu nan tatagun mungngohoy ay Ha\"in an nan pohpohdondan pumbaholan di hiyay atonda ya adi' abuluton nan malgom an e'nongda. Ya wa ay ta bakay e'nongda ya paddungnay pimmatoyda an hiyah ne nan adi ma'abulut ay Ha\"in. Ya wa ay ta kalniluy idawatda unu ma'an an nalpuh nan bento'da ya paddungnay ahu unu babuy di ene'nongda, at nidugah an paniaw ay Ha\"in. Ya gulat ta nan incense di gohbonda ya paddungnay unda dinayaw nan bulul, ya hiyanay pun'amlonganda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("IS66_4","024_66_4","ISA","66","4","4","At idat'uy nidugah hi punligatanda an nan ta'tandan ma'at ti ta\"on hi un'u bagan dida ya adia' haghaggungon ti un at goh nidugah di ngohoyda. Ya hay pinilida ya nan pangatandah nun'appuhi an hiyana nan adi' ahan pohdon.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("IS66_5","024_66_5","ISA","66","5","5","Ya ha\"in an hi Isaiah ya inali' di, “Ditu'un un'unnud hi Tugun Apo Dios ya donglon tu'u goh heten hinapitnan inalinay, I'innila' an dumalat hi pangun'unudanyun Ha\"in ya abohlan ya du'gon da'yuh nan udum an pamilyayu. Ya nidugah di pangalidan da'yun alyonday, Awni adya ta mipattig di anabagtun Apo Dios at mun'amlong ayuh pamaliwanan da'yu! Umat hinay atondan da'yu, mu awni ta hitun umangunuh at diday mabainan. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("IS66_6","024_66_6","ISA","66","6","6","At awniat donglonyuy humelhel hinan way Timplu' an dumalat di pummoltaa' hinan buhul'u. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("IS66_7","024_66_7","ISA","66","7","7","Ad Jerusalem an babluy'u ya mipaddung hinan babain nuntungaw hi lala'i, mu agguy dinumgoh. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("IS66_8","024_66_8","ISA","66","8","8","Hiyadan un waday dengngolyu unu tinnigyuh umat hinah na'at an un ohay algaw ya nawaday ongol an babluy? Mu ad Zion ya adi madnoy di punholholtapandah di ya mibangngad nan amaphod di aatda! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("IS66_9","024_66_9","ISA","66","9","9","Ti Ha\"in an Ap'apu ya adi mabalin an handia' di itungawana hi un nagtud an mababluyan! Ha\"in an Dios di nanapit ete. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("IS66_10","024_66_10","ISA","66","10","10","At mi'yam'amlong ayuh nan iJerusalem an da'yun tatagun mi'nonomnom ya mi'lungdayan ten babluy. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("IS66_11","024_66_11","ISA","66","11","11","Mi'yam'amlong ayu ti waday midat ay da'yuh nan inadangyan nen babluy an umat hinan ung'ungngan mun'am'amlong hinan do'ol an danum di huhun inanah inumona. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("IS66_12","024_66_12","ISA","66","12","12","At mawaday lenggop ya inadangyanyu an umat hinan wangwang an umayu'ayuh. Ya mipaddung ayu goh hinan ung'ungnga an halimunan inana an ipa'inuman, ya pa'appohpohdona an iyab'abba. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("IS66_13","024_66_13","ISA","66","13","13","At al'alu'o' da'yud Jerusalem an umat hinan pangal'alu' di inah nan imbaluyna. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("IS66_14","024_66_14","ISA","66","14","14","Ya awni ta tigonyuy a'atan hatu at nidugah di umamlonganyu nongkay ti pumhod ya bumi'ah ayu. At hiyah ne panginnilaanyu mahkay an Ha\"in an Dios ya badanga' nan umunud ay Ha\"in, mu ipa'dam'uy bungot'uh nan mi'buhul ay Ha\"in. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("IS66_15","024_66_15","ISA","66","15","15","Nomnomonyun hi awnih umalia', at le'wohona' hi apuy. Ya paddungnay munlugana' hinan mabi'ah an tuyup ta umalia' an mummoltah nan abohla'. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("IS66_16","024_66_16","ISA","66","16","16","At hay pamogpog'uh nan tataguh tun luta ya nan apuy ya nan matadom, at do'ol di mun'atoy. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("IS66_17","024_66_17","ISA","66","17","17","At pogpogo' mahkay nan umuy hinan galdendan mundayaw hinan dayawon di udum an babluy, ya nan mangali goh hi unda pumhod an mangan hinan mapaniaw an ma'an an umat hinan dotag di babuy, ya bu'at, ya nan udumnan mapaniaw an ma'an ya mihda. Ha\"in an Dios di nanapit ete. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("IS66_18","024_66_18","ISA","66","18","18","Ya titiggo' nan gunda aton, ya i'innila' nan wah nomnom an amin di tataguh nan abablubabluy an numbino'ob'on di hapitda, at amungo' didan amin ta ma'ohhada ta tigonday anabagbagtu'. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("IS66_19","024_66_19","ISA","66","19","19","Ya awniat innilaonda mahkay an Ha\"in di mummoltan dida. Mu baliwa' di udum ay dida ta way honogo' hinan adadagwin lutan wadan nan tatagun agguy nangin'innilan Ha\"in, unu nan agguy nannig hi anabagbagtu' ya nan anidugah di abalina'. Hay pannaga' ay dida ya hidid Tarshish, ya ad Libya, ya ad Lydia (an wadan di nun'ala'eng an pumana), ya ad Tubal, ya ad Greece, ya an amin danen abablubabluy an wah nan adadagwi ta hidiy pangibaagandah nan anabagbagtu'. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("IS66_20","024_66_20","ISA","66","20","20","Ya pun'iyanamutdah tun me'gonan an duntug'un amin nan i'ibbayun malpuh nan numbino'ob'on an babluy, ta ay ihunay midat ta onong ay Ha\"in an mumpuntakaydah nan kabayu, ya nan kalesa, ya nan mul, ya nan kamilu. Ya ta\"on goh hi un da'yun holag Israel ya umiyali ayun mun'onong hi ma'an an nittuh nan maleneh an pangittuwan. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("IS66_21","024_66_21","ISA","66","21","21","Ya un'u pilion di udum ay dida ta pumbalino' hi papadi ya nan bumadang hinan papadi. Ha\"in an Dios di nanapit ete. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("IS66_22","024_66_22","ISA","66","22","22","Ya dumalat hinan abalina' ya minaynayun nan balbalun ad abuniyan ya nan balbalun luta, at umat goh hinah nan holagyu ya nan abugwaan nan ngadanyu an minaynayun. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("IS66_23","024_66_23","ISA","66","23","23","At nan tataguh abablubabluy ya umalidan mundayaw hinan gutud di Behtan nan Akayangan di Bulan ya hinan ngilin an Habadu. Ha\"in an Dios di nanapit ete. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("IS66_24","024_66_24","ISA","66","24","24","Ya hinan lumahunandah akakanda ya awniat tigonday odol di nun'atoy an din namohol ay Ha\"in. Ya nan begeh an mumpangan hi lamohda ya adida ahan matmattoy, ya nan apuy an manghob ay dida ya adi ahan madmaddop. At agaga\"ihawon an amin nan tatagu dida.”");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JR1_1","025_1_1","JER","1","1","1","Heten liblu ya hay nitudo' hitu ya nan hinapit ya ina'inat'un hi Jeremiah an hina' Hilkiah an ohah nan papadih ad Anathoth hinan babluy nan holag Benjamin. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JR1_2","025_1_2","JER","1","2","2","Ti hi Apo Dios ya himmapit ay ha\"in hidin miyapulu ta tuluh tawon hi nun'alian Josiah an hina' Amon hi ad Judah. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JR1_3","025_1_3","JER","1","3","3","Ya umat goh an ha\"in gun ni'hapitan Apo Dios hidin hi Jehoiakim an imbaluy Josiah di nun'alih ad Judah. At ninaynayun di gun'u pi'hapitan ay Hiya ta engganah din nangiyayandah nan iJerusalem hi udum an babluy hidin miyalemah bulan hinan miyapulu ta ohay tawon hi nun'alian Zedekiah an oha goh an imbaluy Josiah. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JR1_4","025_1_4","JER","1","4","4","Hay hinapit Apo Dios ay ha\"in ya inalinay, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JR1_5","025_1_5","JER","1","5","5","“Hidin agguy'u nunlumuwan ay he\"a ya pepento\"u he\"a tuwalih mumbalin hi propetan munhulbih nan tataguh nan abablubabluy.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JR1_6","025_1_6","JER","1","6","6","Mu inali' ay Hiyay, “Apo Dios an na'abbagbagtu, undan nin abalina' an mangiyal'alu' ay He\"a an ten unna' unga?” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JR1_7","025_1_7","JER","1","7","7","Mu inalin Apo Dios di, “Bo'on hay a'ungam di pambalmu ta an amin nan pannaga' ay he\"a ya mahapul an umuy'a ta umuymu ibaag an amin nan alyo' ay he\"a. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JR1_8","025_1_8","JER","1","8","8","At adi'a tuma'ot ti wagwadaa' an manalimun ay he\"a.” Hiyah ne hinapit Apo Dios. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JR1_9","025_1_9","JER","1","9","9","Ya deneneh Apo Dios di timmid'u, ya inalinay, “Ha\"in di okod an mangibagan he\"ah nan hapitom. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JR1_10","025_1_10","JER","1","10","10","At atom ti mete\"ad ugwan an algaw ya idat'uy abalinam an humapit hinan abablubabluy ya ta\"on hinan pumpapto'an nan a'ali. At hapitom di apa\"ian nan pun'alian di udum ta umatdah nan nabu'nut an nitanom. Ya hapitom di pumhodan di pun'alian nan udum ta umatdah nan nitanom an linumhod di lamutda.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JR1_11","025_1_11","JER","1","11","11","Ya la'tot ya waday impattig Apo Dios ay ha\"in, ya inalinay, “Hay tinnigmu, Jeremiah?” Ya tembal'un inali' di, “Nan hapang di bungbungaan an almond.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JR1_12","025_1_12","JER","1","12","12","Ya inalin Apo Dios ay ha\"in di, “Makulug nan inalim. Ya hay pohdon nen ipa'innila ya wagwadaa' an humalimun ta way aton nan hinapit'un mipa'annung.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JR1_13","025_1_13","JER","1","13","13","Ya wada goh di impattig Apo Dios ay ha\"in, ya inalinay, “Ad ugwan ya hay tinnigmu?” Ya tembal'un inali' di, “Tinnig'uh appit hi iggid hi un hagangon di buhu'an di algaw han nibobongat an ongol an palyu' an gun munluwag nan nittu. Ya nunteggeng an ay ihunay un mibu'yag nan nittuh awadanmi.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JR1_14","025_1_14","JER","1","14","14","Ya inalina goh ay ha\"in di, “Manu ay ya hay appit hi iggid hi un hagangon di buhu'an di algaw di alpuwan nan pumatoy hinan tatagun ten babluy. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JR1_15","025_1_15","JER","1","15","15","At donglonyu tun ibaga' an adi madnoy ya ipa'ali' di titindalun malpuh appit hi iggid an ipangulun nan alida, at diday mun'ap'apuh ad Jerusalem ya hinan udum an babluy ad Judah. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JR1_16","025_1_16","JER","1","16","16","Ya ipa'innila' an hiyah ne pummolta' hinan do'ol an nun'appuhin ato'aton nan tatagu' an namamah nan'ugandan Ha\"in ti immuyda nun'onong hi incense hinan bulul an inyammada. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JR1_17","025_1_17","JER","1","17","17","At he\"a, Jeremiah, ya makak'a ta umuymu ibagan amin din inali' ay he\"ah nan tatagu! Ya adi'a tuma'ot ay dida ti tuma'ot'a ay at inyal'allanay ato' an mangipata'ot ay he\"ah hinagang nan tatagu! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JR1_18","025_1_18","JER","1","18","18","At dumalat nan abalina' an Dios ya mawaday tulidmun humapit ay dida ta umat'ah nan babluy an nahamad di allupna, unu nan gumo' an tu'ud, ya nan gambang an dedeng. At abalinam an mananggah nan tatagud Judah an ta\"on un nan alih di, ya nan u'upihyalda, ya nan papadida. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JR1_19","025_1_19","JER","1","19","19","Ya manu ti gun da'a igihu ay dida, mu adida pa\"abak ay he\"a ti ipapto\"u he\"a. Ha\"in an Dios di nanapit ete.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JR2_1","025_2_1","JER","2","1","1","Inalin goh Apo Dios ay ha\"in an hi Jeremiah di, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JR2_2","025_2_2","JER","2","2","2","“Umuy'a ta ipa'innilam hinan iJerusalem daten ibaga' ay he\"a: An Ha\"in an Dios ya ninomnom'uy ana'na'unnudyun tatagu' hidin penghana ti inunuda' ay da'yu an ta\"on hi un hinan mapulun an umat ayuh nan pa\"ahawanan babain ongol di namhodnah nan ahawana. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JR2_3","025_2_3","JER","2","3","3","Hidin hopapna ya da'yun holag Israel di umat hinan hopap di mabto' an Ha\"in an Dios ya anggay di ne'nongana. At hiyanan nidugah di nummolta' hidin nangipaligligat ay da'yu an numpatoy'u dida.” Hiyah ne hinapit Apo Dios. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JR2_4","025_2_4","JER","2","4","4","At da'yun holag Israel ya donglonyu goh heten hinapit Apo Dios ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JR2_5","025_2_5","JER","2","5","5","ti inalinay, “Undan way nibahhaw hi inat'uh din o'ommodyu ta din'uga' ay dida ta nan bulul an mi'id di hulbinay dinaydayawda? Hiyanan numbalindah mi'id di hulbidan Ha\"in an umatda ay danen bulul! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JR2_6","025_2_6","JER","2","6","6","Ya mi'id di alyondaan, Anaad ahan ta bo'on hi Apo Dios di pumpabadangan tu'un nangawit ay ditu'ud Egypt? Ti initnud ditu'uh nan mapulun an atata'ot an mi'id ah mamhod an munhituh di unu mange'wah di, ya awadan di do'ol an bitu, ya batel, ya munhehellong? ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JR2_7","025_2_7","JER","2","7","7","Inyali' da'yun ten malumong an lutan awadan di do'ol an ma'an! Mu hay inatyu ya pinuhiyu an dumalat nan do'ol an ato'atonyun nappuhi! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JR2_8","025_2_8","JER","2","8","8","Ya ta\"on un nan papadi ya mi'id ahan di alyondaan, Hi Apo Dios di pumpabadangan tu'u! Ya nan a'ap'apun mangipangpangulun da'yu ya ngohoyona' ay dida, ya ta\"on un nan numbino'ob'on an propeta ya hi Ba'al ya nan udum goh an bulul di nunhulbianda ya dinayawda! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JR2_9","025_2_9","JER","2","9","9","At hiyanan Ha\"in an Dios ya iballoh'un da'yuh nen numbaholanyu an ta\"on un hinan imbabaluy nan imbabaluyyu.” Hiyah ne hinapit Apo Dios. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JR2_10","025_2_10","JER","2","10","10","“Ti ta\"on hi unyu ipluy hi appit hi alimuhan di algaw hi ad Cyprus unu hi appit di buhu'an di algaw hi ad Kedar ya mi'id di donglonyuh na'at hi umat hinah nunhegla! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JR2_11","025_2_11","JER","2","11","11","Ti mi'id hinan udum an himpamabluy di umat ay da'yun nan'ug hinan dayawonda an ta\"on un nan bulul! Mu da'yun tatagu' ya umat hinay inatyu ti din'uga' an Dios ta nan mi'id di hulbinay gunyu dinayaw! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JR2_12","025_2_12","JER","2","12","12","At hiyanan ibaga' hinan wad abuniyan ta way atondan manoh'a ya womogwog hi ta'otda an dumalat nan inatyu!” Hiyah ne hinapit Apo Dios. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JR2_13","025_2_13","JER","2","13","13","“Ti da'yun tatagu' ya duway numbino'ob'on hi numbaholanyu: Hay oha ya nan nan'uganyun Ha\"in an paddungnay obob an alpuwan di danum an mangidat hi itaguan. Ya hay miyadwa ya nan nunhulbianyuh nan bulul, at paddungnay nunluhu' ayuh bubun an nanga' ta adi mabalin an waday ma'amung hi danum.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JR2_14","025_2_14","JER","2","14","14","Ya inalin goh Apo Dios di, “Da'yun holag Israel ya bo'on ayu himbut hidin nitungawanyu, mu anaad udot ta ad ugwan ya umat hinay nangat nan buhulyun da'yu? ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JR2_15","025_2_15","JER","2","15","15","An umatdah nan layon an punheelan da'yu, ya numpa\"ida nan babluyyu, at ninganuy an mi'id mahkay di nunhituh di. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JR2_16","025_2_16","JER","2","16","16","At nan i'Egypt an nalpud Memphis ya ad Tahpanhes di nama\"ih nan a'e'gonanyu ya nan abalinanyun holag Israel. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JR2_17","025_2_17","JER","2","17","17","Ya manu ay umat hinay ma'ma'at ay da'yun holag Israel ya dumalat nan nan'uganyun Ha\"in an Dios an ta\"on ahan hi un'u pohdon an Ha\"in di mangipangpangulun da'yu! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JR2_18","025_2_18","JER","2","18","18","Mu anaad ta ad Egypt ya ad Assyria di numpabadanganyu? Ya undan way imbadang nen inatyu? Mi'id ti paddungnay un ayu immuy imminum hinan Wangwang an Nile ya hinan Wangwang an Euphrates. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JR2_19","025_2_19","JER","2","19","19","Nan nun'appuhin pangatyu di lummuh amoltaanyu. Mu ta\"omman ta way panginnilaanyu an naligat hi un Ha\"in an Dios di du'gonyu an adia' ta'tan ti nidugah di ma'at ay da'yuh moltayu.” Hiyah ne hinapit Apo Dios an na'abbagbagtu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JR2_20","025_2_20","JER","2","20","20","Ya inalina goh di, “Da'yun holag Israel ya nadnoy tuwalin din'uga' ay da'yu ti adiyu pohdon an Ha\"in di dayawonyuh punhulbianyu. At hay inatyun nundayaw hinan bulul ya gun ayu immuy hinan puun di mun'alubong an ayiw hinan aduntuduntug ta hidiy nangatanyuh nan nun'appuhi. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JR2_21","025_2_21","JER","2","21","21","Ya wan hay nipaddunganyuh din hopapna ya nan ma\"aphod an greyp an pento\"u ta impaphod'un intanom. Mu ad ugwan ya umat ayuh nan greyp an malgom di himmangawana! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JR2_22","025_2_22","JER","2","22","22","At hay aat di numbaholanyu ya umat hinan lugit an adi abalinan di malgom an hobon an anon! Ha\"in an nabagtun Dios di nanapit ete. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JR2_23","025_2_23","JER","2","23","23","Mu ihautyu damdaman alyonyuy, Agguy immannung an hi Ba'al di dinayawmi! Mu undan inaliwanyu nan ina'inatyuh nan Nundotal an Hinnom? Ti namaag ya umat ayuh nan mangalabnay an kamilun adi duminong an umana'anap hi buta'al. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JR2_24","025_2_24","JER","2","24","24","Ya umat ayu goh hinan dongkih inalahan an wa ay ta mangalabnay ya hiyay manimung an manama' hi buta'al at adida maligatan nan buta'al an mamdug ay hiya. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JR2_25","025_2_25","JER","2","25","25","Umat ayuh na an holag Israel an na\"ablay ayun lumane'le'od an umuy mundayaw hinan malgom an bulul. Ya ta\"on ahan hi un'u inali ay da'yu ta idinongyu mu inaliyuy, Adi mabalin ti nidugah di namhodmi ay danen bulul!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JR2_26","025_2_26","JER","2","26","26","Wada goh di inalin Apo Dios ay ha\"in an inalinay, “Nan mangakaw ya mabainan ahan hi un ma'ah'upan. Mu da'yun holag Israel an ta\"on un nan a'aliyu, ya nan u'upihyalyu, ya nan papadiyu, ya nan numbino'ob'on an propetayu ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JR2_27","025_2_27","JER","2","27","27","ya inaliyu goh ahan hinan inyammayun bulul an ayiw ya batu di, He\"ay nanagun da'mi! At din'uga' ahan ay da'yu! Mu anaad ta wa ay di punligatanyu ya Ha\"in an Dios di pumpabadanganyu? ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JR2_28","025_2_28","JER","2","28","28","At anaad ta adi ayu mahkay mumpabadang hinan inyammayun bulul ta ibaliw da'yuh unda abalinan? Odolnaat do'olda nan dayawonyu an umat hi ado'ol nan babluyyud Judah! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JR2_29","025_2_29","JER","2","29","29","At anaad ta munlili ayun alyonyuy un'u da'yu adi ibaliw ya wan da'yuy nan'ug ay Ha\"in?” Hiyah ne hinapit Apo Dios. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JR2_30","025_2_30","JER","2","30","30","“Ya ta\"on hi un'u minolta da'yu ta olom ya manomnoman ayu mu mi'id damdamay hulbina ti hihidya damdama an adia' unudon ay da'yu. Ya unyuat goh numpatoy nan baal'un propeta an umat hinan pangat di layon di inatyu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JR2_31","025_2_31","JER","2","31","31","At hay alyo' ay da'yun holag Israel ya undan Ha\"in an Dios ya ingnganuy'u da'yuh nan mapulun unu inyuy da'yuh nan munhehellong ya atata'ot an babluy? Ya anaad ta da'yun tatagu' ya alyonyuy, Libli ami mahkay an mangat hinan pohpohdonmin aton an adi mahapul an hi Apo Dios di dayawonmi!? ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JR2_32","025_2_32","JER","2","32","32","Nan babain mungkasal ya adi mabalin an aliwanan mangilubung hinan lubungna ya nan gina'unah nan algaw an pungkasalana! Mu da'yun tatagu' ya inaliwana' ti ingnganuya' hi nabayag ay da'yu! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JR2_33","025_2_33","JER","2","33","33","Anakkayah an din'uga' ta immuy ayu nannig hinan mi'id di abalinanan bumadang ay da'yu! Ya tinuduwanyu goh udot di udum an nappuhiy pangatdan tatagu ta iyunnudah nan aatyu! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JR2_34","025_2_34","JER","2","34","34","Ya umat goh an numpatoyyu nan nawotwot an ta\"on un mi'id di baholda, ya agguyda nangakaw hi nunhituwanyu. At nun'iwahit'uy daladah lubungyu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JR2_35","025_2_35","JER","2","35","35","Mu alyonyu damdamay mi'id di baholyu ta adi da'yu moltaon ay Apo Dios. Mu mahapul damdaman moltaon da'yu ti numbahol ayu an ta\"on unyu ihaut. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JR2_36","025_2_36","JER","2","36","36","Hidin hopapna ya nan i'Assyria di numpabadanganyu, ya gapu ta adi da'yu badangan ay dida ya immuy ayud Egypt. Mu hihidya damdama goh an mi'id di imbadangdan da'yu! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JR2_37","025_2_37","JER","2","37","37","Ya munlungdaya ayu mahkay an umanamut an hophopanyuy angahyuh bainyu ti adi' haggungon nan tatagun pange'kodanyu. At danen tatagun pange'kodanyu ya mi'id di ibadangdan da'yu.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JR3_1","025_3_1","JER","3","1","1","Ya inalin Apo Dios ay ha\"in an hi Jeremiah di, “Nan lala'in inhiyanay ahawana ya awni ya numbentan heden babai ya undan mabalin goh ta bangngadon goh nan lala'ih den babai? Mu da'yun i'Israel ya ay ayu damdama ni'linala'ih nan do'ol an dinayawyun bulul, mu ad ugwan ya pohdonyun mumbangngad ay Ha\"in an ta\"on hi un umat hinay inatyu!” Hiyah ne hinapit Apo Dios. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JR3_2","025_3_2","JER","3","2","2","“Amangonyu adya nan nunlene'woh eten babluy an mi'id ay daden dudunduntug di agguyyu immuy nundayawan hinan udum an madayaw! Umat ayuh nan babain mabayadan an munhohhood hi lala'ih nan pingit di owon, ya umat ayu goh hinan tagun mumbota' hi patayona! Ya dumalat ay danen nappuhi ahan an ato'atonyu an punhulbianyuy udum an madayaw ya pinuhiyuh ten babluy. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JR3_3","025_3_3","JER","3","3","3","At hiyanan mami'id di udan an ta\"on di un apu' ti dumalat nongkay hinan nappuhin ato'atonyun mi'id ahan di bainyu. An umat ayuh nan babain puta! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JR3_4","025_3_4","JER","3","4","4","Mu ad ugwan mahkay ya alyonyun Ha\"in di, He\"a, Ama, di gun nangipapto' ay da'mi an nete\"ah din a'eppola'mi, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JR3_5","025_3_5","JER","3","5","5","at adi da'mi ahan ihingal hi enggana! Ya manu ti umat hinay panaphapityu, mu inatyu damdaman amin di nun'appuhi.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JR3_6","025_3_6","JER","3","6","6","Hidin hi Josiah di nun'alih ad Judah ya himmapit goh hi Apo Dios ay ha\"in an inalinay, “He\"a ya tinnigmu din ina'inat nan ay nabongang an i'Israel. Dida ya umatdah nan babain immilugtap ti din'uga' ay dida ta nan udum an madayaw di dinayawdah nan puun di mun'alubong an ayiw hinan aduntuduntug! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JR3_7","025_3_7","JER","3","7","7","Ya hay alyo' at goh ya itutuyuda nan do'ol an baholda ta mumbangngaddan Ha\"in, mu agguyda! Ya ta\"on un da'yun i'ibbadan iJudah ya tinnigyun ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JR3_8","025_3_8","JER","3","8","8","amin nan inatda ya nan na'at an paddungnay inhiyan'u dida ta pinakak'u dida ta adida mahkay middum ay Ha\"in ti nan nat'on an madayaw di dinayawda. Mu da'yun iJudah ya agguy ayu damdama timma'ot ti inyunnudyuh nan i'ibayu ta paddungnay unna' inlugtap goh damdaman da'yu ti nan udum an madayaw di dinayawyuh nunhulbianyu! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JR3_9","025_3_9","JER","3","9","9","Mi'id di tutuyuyun iJudah hinan numbaholanyu, at hiyanan pinuhiyuy babluyyun dumalat nan nundayawanyuh nan eng'engoh an madayaw an batu ya ayiw di niyamma. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JR3_10","025_3_10","JER","3","10","10","Ya ipattigdan ayda numbangngad ay Ha\"in, mu agguy immannung ti pangal'alida.” Hiyah ne hinapit Apo Dios. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JR3_11","025_3_11","JER","3","11","11","Ya inalin Apo Dios goh ay ha\"in di, “Nan i'Israel ya hiyah nen din'uga' goh ay dida. Mu odolnada goh ya un nan iJudah an mangalih numbangngaddan Ha\"in an ta\"on hi un layahda! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JR3_12","025_3_12","JER","3","12","12","At umuymu pun'ipa'innilah nan i'Israel hi appit hi iggid hi un hagangon di buhu'an di algaw ta mumbangngaddan Ha\"in an Dios. Ti ta\"on hi unna' impabungot an dimmalat di nan'ugandan Ha\"in mu nidugah di homo\"u, at mabalin an aliwa' di ina'inatda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JR3_13","025_3_13","JER","3","13","13","Hay mahapul ya abulutondan numbaholda ti nginohoya' an Dios ti nan dayawon di udum an tataguy immuyda dinayaw hinan puun di mun'alubong an ayiw.” Hiyah ne hinapit Apo Dios. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JR3_14","025_3_14","JER","3","14","14","Ya inalin goh Apo Dios di, “Da'yun mungngohoy an tatagu' ya mumbangngad ayun umunud ay Ha\"in an umat hi lakayyu! At la'tot ya imbangngad'u da'yuh nan babluyyud Zion. Ta an amin nan babluy an ni'hituwanyu ya waday awito' ay da'yu ta ibangngad'ud Zion. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JR3_15","025_3_15","JER","3","15","15","Ya wadaday nala'eng an pot'o' an un'unnud ay Ha\"in ta diday mangipangpangulun da'yu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JR3_16","025_3_16","JER","3","16","16","At eden timpun nihamadan di awagahanyu ya dumo'ol ayun munhitun den babaluyyu, ya mi'id mahkay di al'alyon nan tataguh nan Kahon an Nittuwan di Uldin'u. Ti adiyu mahkay nomnomnomon, ya adi mahapul an mangamma ayuh mihukat eden Kahon. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JR3_17","025_3_17","JER","3","17","17","Ti hitu mahkay ad Jerusalem di pumpapto'a' ta an amin nan tataguh nan abablubabluy ya hituy pundayawanyun Ha\"in an Dios, ya adiyu mahkay aton nan nappuhin pohpohdonyun aton. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JR3_18","025_3_18","JER","3","18","18","At nan i'Israel ya nan iJudah an mun'alpuh nan udum an babluy hi appit hi iggid hi un hagangon di buhu'an di algaw ya munlalammung ayun mumbangngad hituh nan babluy an indat'uh din o'ommodyu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JR3_19","025_3_19","JER","3","19","19","Ha\"in an Dios ya ma\"amlonga' an mangibilang ay da'yuh imbabaluy'u, ya hay pohdo' ya idat'un da'yu nan ma\"aphod an babluy hitun luta ta punhituwanyu! Ya hay inila' ya ibilanga' ay da'yu hi Amayu an adia' du'gon ay da'yu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JR3_20","025_3_20","JER","3","20","20","Mu un at goh hiyay inatyu an din'uga' an umat ayuh nan babain nangilugtap hi ahawana! Ha\"in an hi Apo Dios di nanapit ene.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JR3_21","025_3_21","JER","3","21","21","Ya inali' goh ay diday, “Alyon Apo Dios ay da'yuy, At nen ma\"adngol hinan tulid di dudunduntug di kilan nan i'Israel an mumpahpahmo' ay Ha\"in ti do'ol di numbaholandan dumalat nan nangaliwandan Ha\"in an Dios. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JR3_22","025_3_22","JER","3","22","22","At maphod hi un ayu mumbangngad ta Ha\"in di unudonyu, at ipaphod'u da'yu.” Ya inaliday, “O, mumbangngad ami ta He\"a tuwaliy Dios hi dayawonmi! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JR3_23","025_3_23","JER","3","23","23","Ti nan gunmi nundayawan hinan bubulul hinan dudunduntug ya mi'id di imbadangnan da'mi ti He\"a, Apo Dios an madayaw, ya anggay di mabalin hi bumadang ay da'mi! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JR3_24","025_3_24","JER","3","24","24","Mu nan umipabain an bulul an hi Ba'al an gunmi dinayaw ya hiyay nangubah hi bino'lami, ya intangdananmi, ya ta\"on nan imbabaluymi. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JR3_25","025_3_25","JER","3","25","25","Numbahol amin He\"a, Apo Dios, an umat ami damdamah din o'ommodmin nete\"ah din a'ungamih engganad ugwan ya nginohoymi He\"a, at hiyanan nunheglay bainmi.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JR4_1","025_4_1","JER","4","1","1","Ya ha\"in an hi Jeremiah ya inali' di, “Hi Apo Dios ya inalinah nan holag Israel di, Gulat ta immannung an pohdonyun mumbangngad ay Ha\"in ya mahapul an itapalyu hanan umipabohol ahan an bulul ta Ha\"in ya anggay di dayawonyu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JR4_2","025_4_2","JER","4","2","2","Ya an amin nan ihapatayuh ngadan'u ya ipa'annungyu an mi'id di duwaduwayu, ya mumbalin an nan tataguh udum an babluy ya dayawona'. Ya wagaha' goh dida an umat hi ato' an mungwagah ay da'yu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JR4_3","025_4_3","JER","4","3","3","At da'yun iJudah ya du'gonyu nan pumbaholan ti nan aat di nitaguanyu ya umat hinan bimmatun luta an nan pagat an holo' di dimmo'ol hidi. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JR4_4","025_4_4","JER","4","4","4","At mahapul an mipaphod nan punnomnomyu ya pangatyu. Ti inaynayunyu ay an mungngohoy ta nan pumbaholan di gunyu aton ya la'tot ya ay bimmi'ah hi apuy an adi madmaddop di bohol'un da'yu an dumalat nan adi maphod an ato'atonyu.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JR4_5","025_4_5","JER","4","5","5","Ya inali' goh ay diday, “Inalin Apo Dios di, Ipagangohyu nan talampet hinan abablubabluy ad Judah, ya nun'it'u'yu ta lumayawda nan tataguh nan babluy an nahamad di allupna. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JR4_6","025_4_6","JER","4","6","6","Pun'ituduyu nan dalan an miyuy ad Jerusalem ya nan udum an babluy an nun'ahamad di allupna, ya numpangalayaw ayu ta mabaliwan ayu ti ipa'ali' di nidugah an puma\"i an malpuh appit hi iggid hi un hagangon di buhu'an di algaw.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JR4_7","025_4_7","JER","4","7","7","Ya ha\"in an hi Jeremiah ya inali' ay diday, “Daten puma\"ih nan abablubabluy ya mipaddungdah nan pangat di layon an nibo'tan hinan abungna ta pumpa\"ida tun babluy tu'u ta engganah un mi'id di ma'angang hinan tatagu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JR4_8","025_4_8","JER","4","8","8","At munlubung tu'uh langgut an mangipattig hi punlungdayaan tu'u, ya ikila tu'uy pumpahpahmo'an tu'un Apo Dios ti nan nidugah an bungot Apo Dios ay ditu'u ya agguy na'udyaan.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JR4_9","025_4_9","JER","4","9","9","Ya inalin Apo Dios ay ha\"in di, “Hitun a'atana ya nidugah di tuma'tan nan aliyu, ya nan u'upihyalna, ya ta\"on un nan papadi ya propeta.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JR4_10","025_4_10","JER","4","10","10","At inali' di, “Apo Dios an na'abbagbagtu, anaad ta inalim hinan tatagu an la'tot ya waday lenggop ad Jerusalem ya wan waday hanggap hi mumpamalang ay da'mi?” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JR4_11","025_4_11","JER","4","11","11","Ya inalin Apo Dios di, “Madatngan ay di apa\"ianda ya ipa'innila' hinan iJerusalem. Ta alyo' di magadyuh dumatong hitun babluyyu han lumahu an dibdib an malpuh nan mun'ohab an mapulun. Ya heden dibdib ya adi umat hinan dibdib an mangiyaddib hi dugi. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JR4_12","025_4_12","JER","4","12","12","Ti heten dibdib an ipa'ali' an pummolta' hinan tatagu ya ma'abbi'ah.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JR4_13","025_4_13","JER","4","13","13","At ha\"in an hi Jeremiah ya ten alyo' di, “Amangonyu adya an ayda bunut nan buhul, ya nan do'ol an kalesan nunluganan di titindaluda ya paddungnay puo' an umali, ya nan kabayun nitakayan di titindalu ya abakonday ma'awegeng an muntadyapan an agila. Anggay an mahmo' tu'un pumpatoyda! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JR4_14","025_4_14","JER","4","14","14","Mu anaad ta adi ayu muntutuyun iJerusalem hinan numbaholanyu ta way atonyun mibaliw? Undan anuud ya unyu du'gon nan nappuhin punnomnomyu? ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JR4_15","025_4_15","JER","4","15","15","Ti inalin Apo Dios di, Undan adiyu donglon an pun'ipa'inniladad Dan ya hinan madinuntug hi ad Ephraim nan umalian di buhul an pumatoy? ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JR4_16","025_4_16","JER","4","16","16","At pun'ipa'innilayuh nan tatagud Judah an na'uyday gumubat an buhul an nalpuh adagwin babluy. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JR4_17","025_4_17","JER","4","17","17","Ya li'ubondad Jerusalem ta ayda mun'adug hi payaw, ya manu ay umat hinay ma'at ya dumalat hi nan'ugan nan tatagu' ay Ha\"in. Hiyah ne hinapit Apo Dios. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JR4_18","025_4_18","JER","4","18","18","At da'yun iJudah ya nidugah di ipaligligatanyu ti mamolta ayuh nan ina'inatyun nun'appuhi!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JR4_19","025_4_19","JER","4","19","19","Ya ha\"in an hi Jeremiah ya inali' di, “Anakkayah! Adia' ahan pa\"edpol hi ha'it di nomnom'u! Ya nunheglan mun'ob'ob di bala' ti paddungnay dodonglo' nan gangoh di talampet ya nan tu'u' nan na'uy an gumubat, at hiyanan adi mabalin an un nonong ya didindinonga'. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JR4_20","025_4_20","JER","4","20","20","Ti nonomnomo' nan mahayhaynod an atondan mama\"ih tun babluymi ta engganay un mun'apa\"in amin ya un himbumaggay pumpama\"iandah nan numpunhituwanmi! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JR4_21","025_4_21","JER","4","21","21","At anuud nin di duminngan tun gubat ta wan mi'id ni' di tigo' hi bantilan di gubat ya gangoh di talampet?” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JR4_22","025_4_22","JER","4","22","22","Awni ya dengngol'un inalin Apo Dios di, “Umat hinay ma'at ti nan tatagu' ya umatdah nan manangpah an agguya' inilan dida, ya umatdah nan mid nomnomdan ung'ungungngan mi'id iniladah makulug hi atonda. Hay punla'enganda ya anggay ya nan pangatandah nappuhi!” Hiyah ne inalin Apo Dios ay ha\"in. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JR4_23","025_4_23","JER","4","23","23","Ya hidin inyamang'uh nunlene'woh ya paddungnay numbolad tun luta an mi'id di ohah matagu, ya nami'idda nan dumilag hi ad daya, at munhehellong. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JR4_24","025_4_24","JER","4","24","24","Ya anakkayah nan aduntuduntug ya nan dudunduntug an mun'iwogotda, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JR4_25","025_4_25","JER","4","25","25","ya mi'id ahan di taguh mattig, ya ta\"on un nan hamuti ya numpangatayapdan amin. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JR4_26","025_4_26","JER","4","26","26","Ya dumalat nongkay hinan nidugah an bungot Apo Dios ya nun'apa\"iday abablubabluy, ya din mun'alumong an punhabalan ya numbalindah mapulun. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JR4_27","025_4_27","JER","4","27","27","Ya inalin Apo Dios di, “Mun'apa\"i tun babluy, mu adi nunheglay apa\"iana. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JR4_28","025_4_28","JER","4","28","28","At dumalat eten inali' hi ma'at ya paddungnay munlungdaya tun luta ya humelong ad daya. Hiyah te di ninomnom'uh ma'at an adi' lumonon.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JR4_29","025_4_29","JER","4","29","29","At ha\"in an hi Jeremiah ya inali' di, “Ya wa ay ta donglon tu'u nan gangoh di numpungkabayun titindalu ya nan numpangdon hi pana an tindalun mi'gubat ya mumpangalayaw tu'u. Ta umuy tu'u mun'ipo\"oy hinan lingab, ya daplah hinan duntug, ya hinan bubulung ta mi'id di ma'angang hi taguh nan babluy. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JR4_30","025_4_30","JER","4","30","30","Ti nipa'innila tuwalin da'yun iJerusalem an mamolta ayu. Mu ta\"on ya ne damdama an impaphodyun nunlubung ya nungkulilitianyuy matayu. Mu adi da'yu damdama haggungon hidin gun mangalin da'yuh pa'appohpohdon da'yu ti undaat goh pohdon an mamatoy ay da'yu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JR4_31","025_4_31","JER","4","31","31","Ti hay aat di punligatanyun iJerusalem ya umat hinan kilan di babain muntungaw hinan hopap di puntungawana an paddungnay un mapogtang di yahyahna an gun mumbagah badang. At awniat umat goh hinay aatyun iJerusalem an mumpabadang an alyonyuy, Ini man an ten na'una'uyday mamatoy ay da'mi!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JR5_1","025_5_1","JER","5","1","1","Ya inalin Apo Dios ay ha\"in di, “Umuyyu le'don an amin ad Jerusalem ta hamadonyuh un wada mah ni' di ohah nan tataguh dih maphod di pangatna an Ha\"in di unudona. Ta wada ay di ta\"on un oha ya mabalin an aliwa' nan bahol nan tatagu ta adi' patayon dida! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JR5_2","025_5_2","JER","5","2","2","Manu ti wadaday mangalih un Ha\"in an Dios di dayawonda, mu layahda.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JR5_3","025_5_3","JER","5","3","3","At inali' ay Apo Dios di, “Inila' an hay anapom ya nan immannung an mangun'unud ay He\"a! Ya minoltam nan tatagum an ahilalayah, mu hihidya damdaman adida idinong nan ato'atondan pumbaholan! An un at goh niyal'allay ngohoyda an adida pohdon an pumhod ta wan He\"ay unudonda! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JR5_4","025_5_4","JER","5","4","4","At hay ninomnom'u ya alyo' di manu ay nin umatdah na ti ayda manangpah an tatagu, ya dumalat nan anawotwotda ya agguyda inila nan Uldin Apo Dios ya nan pohdonah atonda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JR5_5","025_5_5","JER","5","5","5","At umuya' ta nan a'ap'apuy umuy'u pi'hapitan ti inilada nan pohdon Apo Dios. Mu ta\"on un dida ya indinongdan adida unudon Hiya! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JR5_6","025_5_6","JER","5","6","6","At hiyah ne na'at an din'ugdan amin hi Apo Dios an inyal'allanah nan nun'appuhiy ato'atonda. At hiyanan do'ol di buhul an umuy an mamatoy ay dida an umatdah nan atata'ot an layon an wah inalahan, unu umatda goh hinan atap an ahuh nan mapulun an ma'alih wolf, ya umatda goh hinan lepard an lumane'le'od hinan babluy ta malgom hinan tagun ah'upanda, ya pinatoyda, ya numpuhitda.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JR5_7","025_5_7","JER","5","7","7","At inalin Apo Dios di, “Anaad ta aliwa' di baholyun iJudah? Ya wan din'uga' ay da'yu ta nan bulul di dinayawyu, ya ta\"on hi un'u indat an amin di mahapulyu mu hay inatyu ya paddungnay inlugtapana' ta immuy ayuh nan abung di binabain puta. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JR5_8","025_5_8","JER","5","8","8","Mi'id di nun'abhiwanyuh nan buta'al an kabayu an paddungnay hay ahawan nan heneggonyuy gunyu a'ammangon. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JR5_9","025_5_9","JER","5","9","9","At hiyanan moltao' da'yun iJudah hinan umat hinan pangatyu.” Hiyah ne hinapit Apo Dios. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JR5_10","025_5_10","JER","5","10","10","Ya inalin goh Apo Dios di, “At honogo' nan buhulyu ta umalidan mumpama\"ih nan intanomyun greyp ta ammunay un ohah ang'angonda, ya nunlongohda nan hapang an nipaddungan nan tatagun agguy niddum ay Ha\"in. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JR5_11","025_5_11","JER","5","11","11","Ti nan i'Israel ya iJudah ya din'uga' an Dios.” Hiyah ne hinapit Apo Dios. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JR5_12","025_5_12","JER","5","12","12","Ya inali' an hi Jeremiah di, “Nan tatagu ya layah di imbagadan inaliday, Adi ditu'u moltaon ay Apo Dios, at mi'id di ma'at ay ditu'uh nappuhin umat hi gubat ya batel! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JR5_13","025_5_13","JER","5","13","13","Ti nan propetan Apo Dios ya ma'aladyahda an bo'on nan hinapit Apo Dios di ipa'innilada, at an amin di nappuhin impa'inniladah ma'at ya olom ya ma'at goh ay dida!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JR5_14","025_5_14","JER","5","14","14","At inalin Apo Dios ay ha\"in di, “Dumalat nan umat hina an hinapit nan tatagu ya pumbalino' nan ibaga' an hapitom ay didah ay apuy, ya nan tatagu di mipaddung hi mitungu an gohbon nan apuy. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JR5_15","025_5_15","JER","5","15","15","Ti ninonomnom'un la'tot ya ipa'ali' di mangubat ay da'yun malpuh nan adagwin babluy, ya danen himpamabluy ya nabayag di awadanda, ya mun'abi'ahda, ya mi'id di ma'awatanyuh hapitda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JR5_16","025_5_16","JER","5","16","16","Ya nidugah di abalinandan mi'gubat ti pumatoy di panada, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JR5_17","025_5_17","JER","5","17","17","ya hay umalianda ya diday mangan hinan inlia'yu, ya nan bungan di intanomyun bungbungaan ya ta\"on nan bakayu, ya nan kalniluyu. Ya hanan ma'ugtul di allupnan babluyyun pundedenlanyuh mangibaliw ay da'yu ya pumpa\"ida, ya numpatoyda nan imbabaluyyu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JR5_18","025_5_18","JER","5","18","18","Mu ta\"on hi un umat hinay ma'at ya wadaday ma'angang ay da'yu ta adi ayu mami'id an amin. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JR5_19","025_5_19","JER","5","19","19","At nan adi mi'yatoy an tatagu ya hanhanandan alyonday, Anaad ahan ta inyabulut Apo Dios an na'at ay ditu'uy umat hitun nunhegla? Ya hay pambalmu, Jeremiah, ya alyom ay diday, Umat hinay na'at ti din'ugyuh Apo Dios ta nan dayawon di udum an babluy di dinayawyuh tun babluy tu'u. At ad ugwan ya mumbalin ayuh baal di tataguh udum an babluy.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JR5_20","025_5_20","JER","5","20","20","Ya inalin Apo Dios ay ha\"in di, “At ibagam hatuh nan holag Jacob an nunhitud Judah ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JR5_21","025_5_21","JER","5","21","21","an alyom di, Da'yu ya nipaddung ayuh mi'id di nomnomna an waday matada, mu adi mittig, ya ingada, mu adi medngol. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JR5_22","025_5_22","JER","5","22","22","Un gulat at ya Ha\"in an Dios di dayawonyu ya ta'tanyuh unudonyu. Ti undan agguyyu inila an Ha\"in di nunlumuh nan panag hinan pingit di baybay ta way mananih nan danum an malpuh nan baybay? At ta\"on hi un wa'adyaan bumahel nan dalluyun hinan panag ya ibangngadna damdamah nan baybay. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JR5_23","025_5_23","JER","5","23","23","Mu nidugah di ngohoyyu ti din'uga' ay da'yu, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JR5_24","025_5_24","JER","5","24","24","ya mid at goh di alyonyuan, Dayawon tu'uh Apo Dios ti Hiyay nangipa'alih udan hinan ahapulana ta mabalin an do'ol di ma'ala tu'uh bungan di intanom tu'u! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JR5_25","025_5_25","JER","5","25","25","Mu dumalat nan gunyu pumbaholan ya adi' da'yu wagahan. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JR5_26","025_5_26","JER","5","26","26","Ti hay udum ay da'yu ya nappuhiy ato'atonda an umatdah nan munlengon hi hamuti an umuy bumotabota'. Mu dida ya nan i'ibbayun tataguy lengnonda ta ayda na'nan hamuti. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JR5_27","025_5_27","JER","5","27","27","Ya umat hinan hape'eng an napnuh na'nan hamutiy aat di nunhituwandan napnuh inakawda ya penlohda. At hiyanan immadangyanda an nidugah di abalinanda, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JR5_28","025_5_28","JER","5","28","28","ya mun'atatabadan nun'aputtuda. Mu gunda iyal'allan mangat hi nappuhi ti adida bumadang hinan nun'awotwot ya nan nun'anguhu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JR5_29","025_5_29","JER","5","29","29","At hiyanan Ha\"in an Dios di mummoltan dida an dumalat enen ato'atonda ta wan iballoh'un dida. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JR5_30","025_5_30","JER","5","30","30","Ti do'ol nan ma'ma'at eten babluy an nidugah an umipahiga ahan ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JR5_31","025_5_31","JER","5","31","31","ti layah nan ipa'innilan nan numbino'ob'on an propeta, ya bo'on Ha\"in di unudon nan papadi, ya wan popohdonyu nan ato'atonda. Mu hitun umangunuh ya hay pambalyu mahkay?” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JR6_1","025_6_1","JER","6","1","1","Ha\"in an hi Jeremiah ya inali' di, “Ditu'un holag Benjamin ya lumayaw tu'u ta taynan tu'ud Jerusalem! At ipagangohyuy talampet ad Tekoa ta panginnilaan nan tatagun na'uy di gumubat an malpuh appit hi iggid hi un hagangon di buhu'an di algaw. Ya mun'apuy ayud Beth Hakkerem ta nan ahu' di panginnilaan nan tataguh din na'uyday pumatoy an nalpuh appit hi iggid. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JR6_2","025_6_2","JER","6","2","2","Ti alyon Apo Dios di, Pa\"io' ad Jerusalem an ta\"on un umat hinan ma\"apgohan an mangilog an babai. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JR6_3","025_6_3","JER","6","3","3","At umaliday mi'buhul an a'ali ya nan tindaluda ta mungkampudah nan nunlene'woh ta li'ubondah den babluy. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JR6_4","025_6_4","JER","6","4","4","At wadadah nan owon an pun'it'u' nan a'alih nan titindaludan alyonday, Gubaton tu'ud Jerusalem hinan muntongay algaw unu hay mapuyaw! Mu mid mapto' ya ten maladaw tu'u ti na'uy an mahilip! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JR6_5","025_6_5","JER","6","5","5","At pumpa\"i tu'uh mahdom nan nun'ihamad an allupdah nan nunlene'woh eden babluy ta iyal'allanan mi'id amtanda! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JR6_6","025_6_6","JER","6","6","6","Manu ay umat hinay ma'at ya hi Apo Dios an nidugah di abalinana ya alyonan daden tindaluy, Munlongoh ayuh nan ayiw, ya nun'u'uttunonyu ta engganah un meyengngoh hinan anata'nang nan allup ad Jerusalem ta way atonyun manggop ay dida. Ti nan tataguh di ya nidugah an nappuhiy ato'atonda, at hiyanan mamoltada. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JR6_7","025_6_7","JER","6","7","7","Ti nan nun'appuhin ma'ma'at hidi ya umat hinan danum an malpuh nan obob an mi'id di duminngana ti immannung an wadaday mumpapattoy eden babluy. At an aminda nan tataguh di ya paddungnay waday hugatda unu dogohda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JR6_8","025_6_8","JER","6","8","8","At inalin Apo Dios di, At hiyah te di angunuh hi itugun'un da'yu an iJudah ti adiyu ay donglon ta adiyu ipaphod di ugaliyu, at du'go' da'yu, ya umannung an pumbalino' tun babluyyuh mapulun. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JR6_9","025_6_9","JER","6","9","9","At hay ma'at ya pa\"ion da'yuh nan buhulyu ta engganah un mi'id di ma'angang hi taguh nan babluyyu, at umat hinan umuy mumpugah hi greyp an umuyna alegahhawon an alan an amin nan na'angang.” Hiyah ne hinapit Apo Dios. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JR6_10","025_6_10","JER","6","10","10","Ya tembal'un inali' di, “Apu, inali' hinan tatagu nan pummoltaam ay dida, mu undaat goh ab'abatlan an adida kulugon! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JR6_11","025_6_11","JER","6","11","11","Ya ta\"on un ha\"in ya adia' pa\"edpol hinan nun'appuhin ato'aton nan i'ibba' an tatagu.” Ya inalin Apo Dios di, “Hiya nongkay an ad ugwan ya ipa'dam'uy bungot'uh nan tatagu ta miyuydah udum an babluy nan ung'ungungngan mun'ay'ayam hinan kalata, ya nan ma'amu'amung an mumpangilog, ya an amin nan numpunhimbaluy, ya ta\"on un nan nun'ala'ay ya nun'a'in'inna. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JR6_12","025_6_12","JER","6","12","12","At nan buhulday mihukat hi a'abungda, ya papayawda, ya a'ahawadan binabai. Ti Ha\"in an Dios ya moltao' nongkay nan tatagun numbabluy hitu.” Hiyah ne hinapit Apo Dios. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JR6_13","025_6_13","JER","6","13","13","“Ti an aminda ya munhinkukulukda an ta\"on un nan nun'awotwot ya nan adadangyan, ya ta\"on goh un nan numbino'ob'on an propeta ya papadi ya umat goh hinay atonda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JR6_14","025_6_14","JER","6","14","14","Ti mi'id di badangdah nan tatagun nadamtan hi bahol, at namama an paddungnay himmalom di hugatda. Mu adida bagan dida ta du'gonda nan pumbaholan ti undaat goh alyon di, Malenggop tu'u aya! Mu bo'on at aya lenggop di mawada ti nan gubat. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JR6_15","025_6_15","JER","6","15","15","Ya gulat at ya bumainda mah hinan nidugah an baholda? Mu mi'id ahan di nipattig hi bainda! Hiyanan middumdah nan mun'a'atoy hitun pummoltaa' hinan tatagud Judah.” Hiyah ne hinapit Apo Dios. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JR6_16","025_6_16","JER","6","16","16","Ya inalin goh Apo Dios hinan tatagunay, “Wada ayu ay hinan nunhappangan di dalan ya hay alyo' ya unudonyu nan enengwan din o'ommodyuh din penghana ti hiyah ne awadan di lumenggopanyu. Mu adiyu pohdon. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JR6_17","025_6_17","JER","6","17","17","Ya hennag'u goh di mumpapto' ay da'yu ta tugunon da'yu, mu nihimung an adiyu pohdon an unudon nan inalida.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JR6_18","025_6_18","JER","6","18","18","At inalin Apo Dios di, “Da'yun tataguh nan abablubabluy ya ihamadyun donglon ta innilaonyuy ma'at hinan tatagu': ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JR6_19","025_6_19","JER","6","19","19","Din'uga' ay dida an adida pohdon an unudon nan Uldin'u. At hiyanan honogo' di mamatoy ay dida ta nan nappuhin ninomnomdah atonda ya diday a'atana. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JR6_20","025_6_20","JER","6","20","20","Manu man ti e'nongyun Ha\"in di incense an nalpud Sheba ya nan udum an nabanglun na'alah adagwin babluy. Ya do'ol nan mun'onong hi Onong an Moghob an idawatyun Ha\"in, mu adi' abuluton ti adi umipa'amlong hanan onongyu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JR6_21","025_6_21","JER","6","21","21","At hiyanan Ha\"in an Dios ya paddungnay ihawan'uh nan owonyuy dumalat hi ihalipdudanyu ta magah ayu. Ta matoy ayun amin an ta\"on un nan o'ommodyu, ya imbabaluyyu, ya nan heneggonyu, ya liligwayu.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JR6_22","025_6_22","JER","6","22","22","Ya inalin Apo Dios ta alyo' goh di, “Undan adiyu donglon an na'uyday titindalun malpuh adagwin babluy hi appit hi iggid hi un hagangon di buhu'an di algaw an mangubat ay da'yu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JR6_23","025_6_23","JER","6","23","23","Dida ya mabungotda, ya nundadaandan mamatoy ay da'yu an mi'id di homo'dah malgom. Ya nungkakabayuda ta hay madngol hi umalianda ya umat hinan munggongaah an dalluyun hinan baybay. At daten titindalu nongkay di umalin mamatoy ay da'yun iJerusalem.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JR6_24","025_6_24","JER","6","24","24","Ya inalin nan tataguy, “Dengngolmi di aat danen umalin gumubat at hiyanan mangluy di odolmih ta'otmi! Ya ahihaha'it di odolmin umat hinan doghon nan muntungaw an babai. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JR6_25","025_6_25","JER","6","25","25","At hiyanan adi ami lumahun hinan na'allup an babluymi unu umuy mundallanan hinan kalata. Ti nidugah an atata'ot di awadanmi an nun'a'almasday buhulmi.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JR6_26","025_6_26","JER","6","26","26","Ya inalin goh Apo Dios di, “Odolnah un ayu munlubung hi langgut, ya nolo' ayuh nan awadan di dapul ta pangipattiganyuh punlungdayaanyu ta paddungnay natoy di oh'ohhan imbaluyyu. At kilaanyu nan umalian di pumatoy ti himbumagga ya himmawangda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JR6_27","025_6_27","JER","6","27","27","At he\"a, Jeremiah, ya manu ay inali' hi ibagam hinan tatagu nan imbaga' ay he\"a ya ta innilaom hi unda unudon an paddungnay hinhinom dida an umat hinan balitu' an mamahmahan ta innilaom di aatda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JR6_28","025_6_28","JER","6","28","28","Ti an aminda ya nidugah di ngohoyda, ya umat hinan hapitondan puma\"i ahan hi i'ibbada. At na'alligatdan matudduwan an umatdah nan gambang ya gumo' an hemmelot di nomnomda, ya nidugah di kulukda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JR6_29","025_6_29","JER","6","29","29","Ya umatda goh hinan silver an ta\"on hi un bimmala nan apuy ya adi malanat an mi'id hulbina ti adi mahinhin nan nilamut an adi maphod an gumo'. Ti nan tatagu' ya ta\"on hi un atnay pummolta' ay dida ya adida damdama du'gon nan nun'appuhin pangatda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JR6_30","025_6_30","JER","6","30","30","At hiyanan du'go' mahkay dida ta umatdah nan mid hulbinan silver.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JR7_1","025_7_1","JER","7","1","1","La'tot ya inalin goh Apo Dios ay ha\"in di, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JR7_2","025_7_2","JER","7","2","2","“Jeremiah, umuy'ah nan way pantaw di allup hinan Timplu ta ipa'innilam hinan tatagu tun alyo'. Alyom di, An amin ayun iJudah an immalin mundayaw ya donglonyuh ten inalin Apo Dios. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JR7_3","025_7_3","JER","7","3","3","Hiya an abalinanan amin an dayawon tu'un holag Israel ya inalinay, Ha\"in an Dios ya mabalin an iyabulut'un munnonong ayuh tun babluyyu. Mu gahin hi unyu idinong nan nappuhin ato'atonyu ta nan nepto' an pangat di mipallog. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JR7_4","025_7_4","JER","7","4","4","At adiyu kulugon nan layah an alyonday mibaliw ayuh nan pumatoy ti hitud Jerusalem di awadan nan Timplu'. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JR7_5","025_7_5","JER","7","5","5","Mu immannung an ibaliw'u da'yuh unyu pallogan nan nappuhin punnomnomyu ya pangatyu ta mattig an madenolan ayu an adiyu kulukon di i'ibbayun tagu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JR7_6","025_7_6","JER","7","6","6","Ya ipogpogyu goh an mangipaligligat hinan tatagun ni'babluy ay da'yu, ya nan nguhu, ya nun'abalu. Ya ipogpogyun pumatoy hinan mi'id di baholnan tagu. Ya adi ayu mundayaw hinan udum an madayaw ti hiyay dumalat hi apatayanyu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JR7_7","025_7_7","JER","7","7","7","At unudonyu ay dane ta maphod di ugaliyu nongkay ya iyabulut'un immannung an munhitu ayun ten babluy an indat'uh din o'ommodyu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JR7_8","025_7_8","JER","7","8","8","Mu tigonyu an hay immannung ya kinulugyu din inalida an mibaliw ayun dumalat nan awah tun nan Timplu', mu adi mabalin. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JR7_9","025_7_9","JER","7","9","9","Ya undan hay inilayu ya ta\"on hi un ayu mangakaw, ya pumatoy, ya umilugtap, ya munlayah hinan punhumalyaan, ya mundayaw hinan bulul an hi Ba'al ya nan dayawon nan bo'on holag Israel ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JR7_10","025_7_10","JER","7","10","10","ya un ayu mahkay umalih nan Timplu' ta dayawona'? Undan alyonyuy ibaliw'u da'yu ta way atonyun manginaynayun hinan nappuhin ato'atonyu? ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JR7_11","025_7_11","JER","7","11","11","Undan hay punnomnomyu ya numbalin tun Abung'uh ipo\"oyanyun mumpangakaw? Mu Ha\"in an Dios ya tinnig'un amin nan ina'inatyu!” Hiyah ne inalin Apo Dios. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JR7_12","025_7_12","JER","7","12","12","“Hidin hopapna ya ad Shiloh di awadan nan natuldaan an pundayawan ay Ha\"in. Mu tinnigyun pina\"i' an dumalat nan nappuhin pangatyun tatagu' an holag Israel. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JR7_13","025_7_13","JER","7","13","13","Gun'u ahan binagan da'yu, mu nihimung an adiyu pohdon an du'gon nan nappuhin ato'atonyu. Ya hidin nun'ayaga' ay da'yu ya adiyu pohdon. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JR7_14","025_7_14","JER","7","14","14","At adiyu nongkay e'ehdol an nan Timplu' di mangibaliw ay da'yu. Ti ninomnom'un pa\"ion an ta\"on hi un'u indat ay da'yu ya hinan o'ommodyuh din penghana ta pundayawanyun Ha\"in an umat hi nama\"ia' hi ad Shiloh. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JR7_15","025_7_15","JER","7","15","15","At pakako' da'yun iJudah hitun babluy an umat hinan inat'uh din i'ibbayun i'Israel an holag Ephraim ta miyuy ayu goh hinan udum an babluy.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JR7_16","025_7_16","JER","7","16","16","Himmapit hi Apo Dios ay ha\"in, ya inalinay, “He\"a, Jeremiah, ya idinongmu mahkay ta adim iluwaluan daten tatagu. Ti adi' damdama donglon an ta\"on hi unmu ikilan mumpahpahmo' ta badanga' dida. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JR7_17","025_7_17","JER","7","17","17","Ti undan ahan agguymu inila nan nidugah an ato'aton nan tataguh nan numbino'ob'on an babluy hinad Judah? ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JR7_18","025_7_18","JER","7","18","18","Tigom an nan ung'ungungnga ya diday umuy mun'amung hi mitungu, ya hay mun'apuy ya nan o'ommoddan linala'i, ya nan binabaiy mangiyammah tinapay ta e'nongdah nan alyondan Queen hi ad Abuniyan! Ya mun'onongda goh hi ma'inum hinan udum an madayaw ti pohdondan bahibahona'! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JR7_19","025_7_19","JER","7","19","19","Mu undan Ha\"in di binahibahdah nan ababain an ato'atonda? Bo'on, ti hay binahibahda ya hay nitaguanda! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JR7_20","025_7_20","JER","7","20","20","At hiyanan Ha\"in an na'abbagbagtun Dios ya ipa'dam'uy nidugah an bungot'un didan tatagud Judah, ya ta\"on un hinan animal, ya ayiw, ya nan udum an nun'itanom. Ti nan bungot'u ya nidugah an ay bimmi'ah an adi madop an apuy.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JR7_21","025_7_21","JER","7","21","21","Ya inalina goh di, “Ha\"in an Dios ya adi' abuluton nan e'nongyun Onong an Moghob ya nan udum an e'nongyu. At odolnay unyu ihaang nan dotag ta ihdayu! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JR7_22","025_7_22","JER","7","22","22","Ti hidin nangipangulua' hidin o'ommodyuh nalpuwandad Egypt ya mi'id di inali' hi idawatday Onong an Moghob unu nan udum an midawat ta hana ya anggay di atonda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JR7_23","025_7_23","JER","7","23","23","Ti hay inali' ya unudona' goh ta Ha\"in an Dios di dayawonda ta diday tatagu'. At donglonda ay ta unudonda nan Uldin'u ya umannung an maphod di ma'at ay dida. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JR7_24","025_7_24","JER","7","24","24","Mu din o'ommodyu ya nginohoya' an agguya' inunud ay dida ti un at goh nan penpenhodday inunudda an ta\"on un nappuhi. Hiya nan agguyda pinumhod an undaat goh namama. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JR7_25","025_7_25","JER","7","25","25","Ya nete\"ah din nanaynan din o'ommodyud Egypt ta engganad ugwan ya wadaday gun'u hennag an babaal'un propetan mangihapit ay Ha\"in. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JR7_26","025_7_26","JER","7","26","26","Mu nihimung an adiyu donglon nan ibaga'! Ya inyal'alanay ngohoyyu ya baholyu ya un din o'ommodyu!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JR7_27","025_7_27","JER","7","27","27","Ya inalin goh Apo Dios ay ha\"in di, “Ta\"on ahan hi un ngadan di ibagam ay dida ya adida damdama donglon. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JR7_28","025_7_28","JER","7","28","28","At hiyanan alyom ay diday, Da'yun himpamabluy ya nihimung an adiyu pohdon an unudon hi Apo Dios, ya adiyu pohdon an matudduwan. Ya ta\"on un atnay atonan mummoltan da'yu ya adi ayu damdama manomnoman. At ad ugwan mahkay ahan ya nami'id di pangulugyu ya pangedenolanyun Apo Dios. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JR7_29","025_7_29","JER","7","29","29","At odolnah un ayu mumpamukmuk kaymu ta attigan di punlungdayaanyu! Ya immuy ayuh nan tulid di duntug an umebel an nan mikantah nan pangilubu'an hi natoy di ikantayu! Ti da'yun holag ad ugwan ya inganuy da'yun Apo Dios ti da'yuy nangipabungot ay Hiya.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JR7_30","025_7_30","JER","7","30","30","Ya impahapita' goh ay Apo Dios an inalinay, “Da'yun iJudah ya nidugah an nappuhi nan ina'inatyu! Ya namamah nan ayyu nangipata'dogan hinan bulul hinan Timplu' ta omod unyu pinuhi! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JR7_31","025_7_31","JER","7","31","31","Ya inyammayu goh di pun'onnganyud Topheth hidih nan Nundotal an Ben Hinnom ta hidiy namatapatayanyuh din imbabaluyyu an genhobyu ta ene'nongyuh nan dayawonyu! Ya wan Ha\"in an Dios ya mi'id ahan di ninomnom'uh ipa'at'un da'yuh umat hina. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JR7_32","025_7_32","JER","7","32","32","At alyo' ay da'yu an udum hi algaw ya adiyu mahkay alyon di ad Topheth nan wah nan way Nundotal an Ben Hinnom ti ngadnanyu ta Nan Nundotal an Pamatayan hi Tagu. Ti hidiy atayanyu ya ilubu'anyun mun'a'atoy hinan gubat ta la'tot ya na\"apnun mi'id di ilubu'an di udum. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JR7_33","025_7_33","JER","7","33","33","Ta awakilat ayu ta pun'a'an da'yuh hamuti ya nan animal hi inalahan ti mi'id di ma'angang hi mangilubu' ay da'yu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JR7_34","025_7_34","JER","7","34","34","At mumbalin hi mapulun an amin ad Judah. Ta mapogpog mahkay din gun ma'amung an tatagun mun'am'amlong hinan umat hi kasal ya ay'ayam.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JR8_1","025_8_1","JER","8","1","1","Ya inalin goh Apo Dios di, “Henen gutud ya pun'ibughul nan buhul di nilubu'an nan a'ali, ya nan u'upihyal ad Judah, ya nan papadi, ya nan numbino'ob'on an propeta, ya an amin din iJerusalem ta pun'ibuhu'da nan tungalda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JR8_2","025_8_2","JER","8","2","2","At mun'iwa'at di tungalda ta mihapuydah algaw, ya bulan, ya bittuan an gunda dinayaw, ya nunhulbian, ya numpabadabadangan hidin ataguda. Ya minaynayundan miwa'at ta engganah unda mumbalin hi ay allugit ta tumgon tun luta. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JR8_3","025_8_3","JER","8","3","3","Ya nan adi mi'yatoy an iJudah ya miyuydah udum an babluy ta hay punle'nadah di ya odolnay unda matoy. Ha\"in an Dios an nidugah di abalinanay nanapit eten ma'at hi pidwa ay da'yun nappuhiy pangatnan tatagu.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JR8_4","025_8_4","JER","8","4","4","Inalin Apo Dios ay ha\"in di, “Jeremiah, alyom hinan tatagu di, Undan nunlu'bub ayu ay ya adi ayu mala\"uy? Ya nibahhaw ayu ay goh hi nange'wanyu ya undan adiyu ibangngad ta nan nepto' an owon di pange'wanyu? ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JR8_5","025_8_5","JER","8","5","5","Anaad mah ta ta\"on hi unyu inila an immadagwi ayun Ha\"in an Dios ya adiyu nomnomon an mumbangngad? Ya anaad ta adiyu idinong an munhulbih nan udum an madayaw ta mumbangngad ayun Ha\"in? ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JR8_6","025_8_6","JER","8","6","6","Inhamad'un dengngol nan inali'aliyu, mu mi'id ah nangabulut ay da'yuh un numbahol. Ya mi'id ah ohah nuntutuyuh baholna ta indinongna ti un at goh way ohaan nan nun'appuhiy iyal'allanan aton an umat hinan kabayun nitakayan di umuy mi'gubat an taganah tagtag. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JR8_7","025_8_7","JER","8","7","7","Od'odolnaat goh nan hamuti an stork, ya balug, ya swift, ya thrush ti iniladah un nadatngan di pumbaatandah udum an babluy, ya wa ay ta nadatngan di pumbangngadanda ya mumbangngadda goh an amin. Mu da'yun tatagu' ya adi umat hina ti nan pohdo' hi unudonyu ya adiyu aton. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JR8_8","025_8_8","JER","8","8","8","Alyonyuy nanomnoman ayu ti wadan da'yu nan Uldin'u, mu un at goh linuman nan muntudtudun da'yuh layah! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JR8_9","025_8_9","JER","8","9","9","Gulat ta nanomnoman ayu at inabulutyu nan Uldin'un Dios, mu agguyyu, at undan nanomnoman di umat hina? Mu madatngan di algaw an miyuy ayuh udum an babluy ta mabainan ayun dumalat di baholyu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JR8_10","025_8_10","JER","8","10","10","At nan ahawayun binabai ya midat hi udum, ya ta\"on un nan lutayu ya midat hinan buhulyu. Ti an amin ayu an ta\"on un nawotwot unu adangyan ya ma\"am'am hi bagiona, at hiyanan munhinkukuluk ayu. Ya ta\"on un nan numbino'ob'on an propeta ya papadi ya umat goh hinay aatda damdama. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JR8_11","025_8_11","JER","8","11","11","Ti ipadahdan ipadenol nan tatagu' an ta\"on un paddungnay himmalom di hugatdan alyonday, Mi'id di ita'ot tu'uh pumatoy. Mu layahda! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JR8_12","025_8_12","JER","8","12","12","Ti gulat at ya nidugah di bumainandah nan nappuhi ahan an ato'atonda, mu mi'id iniladan bumain. At hitun pummoltaa' hinan tatagud Judah ya ta\"on un dida ya middumdan mi'yatoy.” Hiyah ne hinapit Apo Dios. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JR8_13","025_8_13","JER","8","13","13","“Ti agguyda inunud nan inali' hi atonda at umatdah nan nitanom an greyp ya figs an mi'id di bungada, ya na'leng di tubuda, at hiyanan iyabulut'un mami'id an amin nan indat'un dida.” Hiyah ne hinapit Apo Dios. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JR8_14","025_8_14","JER","8","14","14","“At hitun ipa'annungan nan ibagabaga' ya munhahapitda nan iJudah an alyonday, Umat ay hina ya ma ayuat mah ta umuy tu'uh nan nihamad di allupnan babluy ta hidiy umuy tu'u atayan! Ti makulug damdama an matoy tu'u an ay ditu'u ipa'inuman ay Apo Dios hi bininu an dumalat nan numbaholan tu'un Hiya! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JR8_15","025_8_15","JER","8","15","15","Ti nunhohood tu'uh lumenggopan tu'u, mu un at goh nan nidugah an atata'ot di nawada. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JR8_16","025_8_16","JER","8","16","16","Ti ad ugwan ya dimmatongda mahkay nan buhul hinan babluy ad Dan hi appit hi iggid hi un hagangon di buhu'an di algaw, At an amin tu'un tatagud Judah ya wumogwog tu'uh ta'ot tu'u. Ti na'uyday nungkakabayun gumubat, at umannung an pa\"ionda tun babluy tu'u, ya pumpatoy ditu'un amin an tatagu!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JR8_17","025_8_17","JER","8","17","17","Ya inalin goh Apo Dios di, “Daten ipa'ali' an mamatoy ay da'yu ya ayda ha'u'u an adida ma'amu.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JR8_18","025_8_18","JER","8","18","18","Ya ha\"in an hi Jeremiah ya inali' di, “Apu, nidugah ahan di ha'it di nomnom'u ya nan punlungdayaa' ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JR8_19","025_8_19","JER","8","19","19","ti nan i'ibba' an niyuy hi himpapangili ya madngol di kiladan alyonday, Undan ingnganuy mahkay Apo Dios di ad Jerusalem? Ya undan mahkay bo'on Hiyay Alih di?” Mu hi Apo Dios ya inalinay, “Anaad ahan un nan udum an madayaw ya bulul an inyamman di tataguy dinayawyu ta omod unna' impabungot ay da'yu?” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JR8_20","025_8_20","JER","8","20","20","Ya inalin goh nan tataguy, “Uya'a an ten nalpah di tiyalgaw ya ahiboto' ya adi da'mi ahan hom'on ay Apo Dios ta baliwan da'mi!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JR8_21","025_8_21","JER","8","21","21","Ya ha\"in an hi Jeremiah ya inali' di, “Dumalat nan nidugah an ipaligligatan nan tatagu' ya nidugah goh di ha'it di nomnom'u an ten munlungdayaa'! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JR8_22","025_8_22","JER","8","22","22","Hi Apo Dios ya din'ugna nan tataguna ta adida pumhod an paddungnay un mi'id ahan di mabalin hi agah ya duktul hi ad Gilead!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JR9_1","025_9_1","JER","9","1","1","Ya inali' goh di, “Un gulat ta adi mapuh di lugwa' ta umat hinan obob an adi matmatdu' at mabalin an hinan mahdom ya mapatal ya kilaa' nan i'ibba' an pinatoy di buhul! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JR9_2","025_9_2","JER","9","2","2","Maphod hi un wada ah lugal hi punhituwan hidih nan mapulun an umiyanan nan munle'le'od ta hiyay aya' an munhitu ta tayna' nan tataguh nan ni'babluya'! Ti gunda umilugtap, ya adida mangngol.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JR9_3","025_9_3","JER","9","3","3","Ya umat goh an inalin Apo Dios di, “Nan tatagu' ya hay immenghah hapitonda ya nan layah an puma\"i ti adida pohdon an unudon nan makulug. At hiyanan iyal'alladan mangat hinan do'ol an nappuhi, ya adida haggungon an Ha\"in hi Apo Dios. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JR9_4","025_9_4","JER","9","4","4","Olom ni' ya way ohaan hahalepatanay heneggona, ya ta\"on nan i'ibbana ya adiat mundenol ay dida. Ti way ohan didaan hay pamalbaliyanah i'ibbanay nomnomnomona, ya hay puma\"ih ibbanan taguy hapihapitona. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JR9_5","025_9_5","JER","9","5","5","Ta un nonongan unda hinkukuluk, ya mi'id di mangibaag hi makulug. Ti emmenghah un nan pumbaholan di atonda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JR9_6","025_9_6","JER","9","6","6","At un hay layah di impa'enghada, ya adida pohdon an innilaona' ay dida.” Hiyah ne hinapit Apo Dios. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JR9_7","025_9_7","JER","9","7","7","At hiyanan inalin goh Apo Dios an nidugah di abalinanay, “Mahapul an iyabulut'uy punligatan daten tatagu ta umat hinan mahinhin an balitu' ta mayagyagan nan adi maphod. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JR9_8","025_9_8","JER","9","8","8","Ti maphod di hapitondah i'ibbada, mu un at hay pamatayandan diday nomnomnomonda. At nan layahda ya umat hinan hulit di panan nalamutan hi bininun pumatoy hi e'naana. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JR9_9","025_9_9","JER","9","9","9","At hiyanan Ha\"in an Dios an nidugah di abalinana ya mahapul an moltao' didan himpamabluy.” Hiyah ne hinapit Apo Dios. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JR9_10","025_9_10","JER","9","10","10","Ya ha\"in an hi Jeremiah ya inali' di, “Nidugah an munlungdayaa', ya adi medpol di kila' ti nan ma'at hinan pahtuh nan aduntuduntug an mamagananda. At mi'id di mange'wah di, ya mami'idda nan baka, unu malgom an animal, ya hamuti ti lumayawda.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JR9_11","025_9_11","JER","9","11","11","Ya inalin Apo Dios di, “Manu ay ya hay ato' ya pa\"io' an amin nan babluy ad Judah an umat hi ad Jerusalem an kapitulyuna ta mumbalin hi mapulun. At nan animal an jakal hi inalahan ya ammunay munhituh di an bo'on hay tatagu.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JR9_12","025_9_12","JER","9","12","12","At inali' ay Apo Dios di, “Apu, an amin ami ya adimi ahan ma'awatan nan na'at hi ad Judah an namaag ya numbalin hi mapulun. Anaad ahan ta nunheglay napa\"iana ta omod un mi'id di namhod an munle'le'od hidi?” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JR9_13","025_9_13","JER","9","13","13","Ya tembal Apo Dios an inalinay, “Manu ay na'at hana ti din'uga' hinan tatagu' an agguyda inunud din Uldin'u ya tudtudu' ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JR9_14","025_9_14","JER","9","14","14","an hay inunudda ya nan pohpohdonda. Ta nan bulul an hi Ba'al di dinayawda an hiyah ne din intudtudun din o'ommoda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JR9_15","025_9_15","JER","9","15","15","At hiyaat un Ha\"in an nidugah di abalinanan Diosyun holag Israel ya inali' di moltao' dida ta nidugah di punligligatanda ta paddungnay ipa'inum'un diday bininun mumpait. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JR9_16","025_9_16","JER","9","16","16","At ipiyuy'u didah adadagwin babluy an agguy in'innilan din o'ommodda ya ta\"on un dida. Ya honogo' goh di mi'buhul an titindalun mamatoy ay dida ta engganah unda mun'atoy an amin.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JR9_17","025_9_17","JER","9","17","17","Ya inalin goh Apo Dios di, “Nomnomnomonyu daten ma'at ta ayaganyu nan binabain nangipa'enghan mun'ebel hi un way matoy.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JR9_18","025_9_18","JER","9","18","18","Ya inalin nan tataguy, “Ipa'innilayu mah ay dida ta punnaudondan umali ta ibilan da'mi ta engganah un tumuduy lugwami! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JR9_19","025_9_19","JER","9","19","19","At madngol di ahikikilad Jerusalem, ya hay alyondah nan kumilaanda ya alyonday, Nidugah ahan di napa\"ian tun babluy tu'u! Nunhegla mahkay ahan di nipa'ampaan tu'u ti nun'apa\"iy a'abung tu'u! At makulug an taynan tu'uh ten babluy!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JR9_20","025_9_20","JER","9","20","20","At ha\"in an hi Jeremiah ya alyo' ay da'yun binabaiy, “Ihamadyun donglon nan alyon Apo Dios ta ituduyuh nan imbabaluyyun binabai ya nan liligwayu nan mikantah un way matoy! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JR9_21","025_9_21","JER","9","21","21","Ti ten dimmatong di atoy hitun babluy tu'u ya nan numpunhituwan tu'u, at nun'a'atoyda nan ung'ungungngan lumaniwligwah nan kalata, ya ta\"on un nan ungungan linala'ih nan way plasah tun babluy tu'u.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JR9_22","025_9_22","JER","9","22","22","Ya hi Apo Dios ya inalinay, “La'tot ya awakilat di mun'a'atoy ta ayda galut unu bento' an niwa'at, ya mi'id di ma'angang hi mangilubu' ay dida.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JR9_23","025_9_23","JER","9","23","23","Ya inalin goh Apo Dios di, “Nan nala'eng ya adina ipahiyay la'engna, unu nan ma'abbi'ah an tagu ya adina ipahiya nan abalinana, ya umat goh hinan adangyan an adina ipahiyay inadangyana. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JR9_24","025_9_24","JER","9","24","24","Mu hay maphod hi ipahiyayu ya nan nanginnilaanyun Ha\"in an Dios ya nan abalinanyun manginnilah aat'u. Ti Ha\"in an Dios ya ma'ulaya', ya makulug di pangat'u, ya nidugah di homo\"uh nan tataguh tun luta ti hiyatuy pun'amlonga'.” Hiyah ne hinapit Apo Dios. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JR9_25","025_9_25","JER","9","25","25","“At ten ibaga' an magadyuh di pummoltaa' hinan tatagu an ta\"on unda nakugit mu bo'on Ha\"in di unudonda ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JR9_26","025_9_26","JER","9","26","26","an i'Egypt, ya i'Edom, ya i'Ammon, ya iMoab, ya nan numpunhituh nan mapulun, ya nan iJudah. An amin hanan tatagu ay danen abablubabluy ya paddungnay agguyda nakugit an numpapaddungda damdamah nan i'Israel ti bo'on nan Uldin'uy inunudda.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JR10_1","025_10_1","JER","10","1","1","Ya ha\"in an hi Jeremiah ya himmapita' goh an inali' di, “Da'yun holag Israel ya donglonyu nan alyon Apo Dios ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JR10_2","025_10_2","JER","10","2","2","ti inalinay, Adiyu iyunnud hinan aton nan tataguh udum an babluy an nan aat di mattigdad dayay pangitigandah un ngadan di ma'at ay didah udum di algaw. At adi ayu tuma'ot hinan ulgudondan ma'at an ta\"on hi un hiyay ta'tan nan tataguh udum an babluy. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JR10_3","025_10_3","JER","10","3","3","Ti hanan umat hinay pangatda ya mi'id di hulbina ti hay atonda ya li'ayonda nan ayiw hi inalahan, ya pina'tandah bulul. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JR10_4","025_10_4","JER","10","4","4","Ya inamyudandah silver ya balitu', ya inhamaddan pun'ilanha ta adi magah. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JR10_5","025_10_5","JER","10","5","5","Ya henen bulul ya umat hinan kinnahuh payaw an adi humapit, ya gahin hi un mipi'ug ti adi dumalan. At adiyu ta'tan dida ti mi'id di ologdan mangat hi nappuhin da'yu unu mi'id goh ah ibadangdan da'yu.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JR10_6","025_10_6","JER","10","6","6","Ya nunluwalua' an inali' di, “Mu He\"a, Apo Dios, ya mi'id di nipaddungam ti nidugah di anabagtum, ya nidugah di abalinam! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JR10_7","025_10_7","JER","10","7","7","He\"ay alih nan numbino'ob'on an himpamabluy hitun luta, at mi'id di ohah nala'la'eng mu He\"a an ta\"on hi un nan papadi! At He\"ay way biyangnan dayawon di tataguh tun luta. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JR10_8","025_10_8","JER","10","8","8","Ti an amin nan mundayaw hinan bulul ya mi'id di nomnomda an nun'awe'we'da ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JR10_9","025_10_9","JER","10","9","9","ti na'innilan nan umat hi bulul ya un hay taguy nangiyamma an unda pina'otan nan ayiw. At amyudandah silver an na'alad Tarshish ya balitu' an na'alad Uphaz. Ya linubungandah nan umat hi lubung di ali an inabol di nala'eng an mun'abol. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JR10_10","025_10_10","JER","10","10","10","Mu He\"a, Apo Dios, di immannung an Dios an munnononnong di aatna ya alpuwan di itaguan, ya He\"a goh di alih enggana. Ya wa ay ta bumungot'a ya umalyog tun luta ta mun'apa\"iday abablubabluy. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JR10_11","025_10_11","JER","10","11","11","Ya inalim goh di ibaga' hinan Hentil an bo'on nan bulul di nunlumud abuniyan ya tun luta. At la'tot ya mun'apa\"idan amin ta ma'ubahdah tun luta. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JR10_12","025_10_12","JER","10","12","12","Ya innayun'u goh an inaliy, Mu hi Apo Dios ya limmuna tun luta ya ad daya an dumalat di abalinana ya ananomnomana, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JR10_13","025_10_13","JER","10","13","13","ya wa ay ta impa'idulna ya mungkakaludukud ad daya. Ya Hiya goh di mangipatuluh bunut, ya awni ya impa'alinay ilat, ya udan, ya puo' an malpuh nan nangiyamungana. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JR10_14","025_10_14","JER","10","14","14","At hiyatuy mangipattig an hay tagu ya mi'id di inilada an adida umat hi anala'eng Apo Dios. At nan mun'ammah nabalitu'an an bulul ya mabainanda ti hanan gunda iyamma ya mi'id di yahyah ya abalinanda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JR10_15","025_10_15","JER","10","15","15","Ya mid ahan di hulbida ti unda bulul ya anggay. Ti unda hay ma'ab'abatlan hinan adatngan di amoltaanda ti ma'ubahda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JR10_16","025_10_16","JER","10","16","16","Mu hi Apo Dios an Dios tu'un holag Israel ya adi umat hina ti Hiyay nunlumun amin an ta\"on un nan pento'nah tataguna. Ya hay ngadana ya Nidugah di Abalinanan Dios.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JR10_17","025_10_17","JER","10","17","17","Ya ha\"in an hi Jeremiah ya inali' goh di, “Da'yun iJudah ya amungonyu nan ita'inyun lumayaw ti lini'ub da'yu damdamah buhul. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JR10_18","025_10_18","JER","10","18","18","Ti inalin tuwalin Apo Dios an unyu palpaliwan ya nonong ya pinakak da'yu ta miyuy ayuh udum an babluy, ya impa'alinay nidugah an punligligatanyu ta way atonyun mangdam hi bungotna.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JR10_19","025_10_19","JER","10","19","19","Ya alyon nan iJerusalem di, “Mahmo' amih tun nidugah an moltami an umat hinan himmalom ahan an hugatmin pumatoy. Mu mahapul an edpolmi ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JR10_20","025_10_20","JER","10","20","20","an ta\"on hi un nun'apa\"iy abungmi. Ya nun'a'atoyday imbabaluymi, at mi'id di bumadang ay da'min mangiyammah abungmi.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JR10_21","025_10_21","JER","10","21","21","Ya inali' ay diday, “Ten mi'id di nomnom nan mangipangpangulun da'yu an adida unudon di ibagan Apo Dios. At hiyanan way ohan da'yu an ay kalnilun ipapto'da ya ninganuy ta miwa'at ayu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JR10_22","025_10_22","JER","10","22","22","Ya den dimmatongdah appit hi iggid hi un hagangon di buhu'an di algaw nan mi'buhul, at paddungnay immalyog tun luta. Ya adi madnoy ya umannung an mun'apa\"iy abablubabluy hitud Judah, at la'tot ya ammunay jakal di gun umalih tu.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JR10_23","025_10_23","JER","10","23","23","Ya nunluwalua' goh an inali' di, “Inila', Apo Dios, an hay tagu ya bo'on hiyay nangdon hi nitaguana, ya bo'on goh hiyay okod hinan ma'at ay hiyah binigat. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JR10_24","025_10_24","JER","10","24","24","At tugunon ni' da'mi, Apo Dios, mu adim ni' ahan ipatnay bungotmun da'mi ti atom ay ya umannung an matoy ami an amin. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JR10_25","025_10_25","JER","10","25","25","Nan buhulmiy pangipatnaam hi bungotmu ti dida ya adi da'a ibilang an Dios, ya bo'on He\"ay dayawonda. Ya ten numpatoyda nan i'ibbami, ya nidugah di nama\"iandah tun babluymi.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JR11_1","025_11_1","JER","11","1","1","La'tot ya inalin goh Apo Dios ay ha\"in an hi Jeremiah di, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JR11_2","025_11_2","JER","11","2","2","“Ipanomnommuh nan tatagud Judah din nahahapit an mahapul an unudonda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JR11_3","025_11_3","JER","11","3","3","At alyom ay dida an Ha\"in an Dios di nangalih, Nan tagun adina unudon nan nitulag ya ma'idutan. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JR11_4","025_11_4","JER","11","4","4","Ti hay nuntutulaganmih din o'ommodyun natpong ad Egypt ta numbalindah baal ya inali' di, Gulat ta unudona' ta atonyun amin nan inali' ya da'yuy mumbalin hi tatagu', ya Ha\"in di mumbalin hi Dios an dayawonyu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JR11_5","025_11_5","JER","11","5","5","At ipa'annung'u din inhapata' hidin a'apuyu an idat'un dida nan malumong an lutan nan numbabluyanyud ugwan.” Ya tembal'u an inali' di, “Apu, nan inalim ya ato'.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JR11_6","025_11_6","JER","11","6","6","Ya inalin goh Apo Dios ay ha\"in di, “Umuymu le'don an amin nan babluy ad Judah an mete\"ad Jerusalem ta ipa'innilam hinan tatagu tun hapito': Alyom ay dida ta unudonda nan tulag an inabulut din o'ommodyu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JR11_7","025_11_7","JER","11","7","7","Ya nete\"ah din natpongan din o'ommodyud Egypt ta engganad ugwan ya gun'u dida pinadanan ta Ha\"in di unudonda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JR11_8","025_11_8","JER","11","8","8","Mu din o'ommodyu ya nangohoyda an un at goh nan pohpohdon di odoldan pumbaholan di gunda inat. At hiyanan inyabulut'u an amin nan idut an moltan nan adi mangunud hinan nitulag, ya na'at ay dida.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JR11_9","025_11_9","JER","11","9","9","Ya inalin goh Apo Dios ay ha\"in di, “Inila' an nan wad Jerusalem an kapitulyu ya nunhahapitdah nan i'ibbadan iJudah ta du'gona' ay dida. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JR11_10","025_11_10","JER","11","10","10","At inyunnuddah din inat din o'ommodda an bo'on Ha\"in di inunudda ti nan bulul di dinayawdah nunhulbianda. Ya wan umatda goh hina nan i'Israel an din'ugda nan nuntutulaganmih din o'ommoddan mahapul hi unudonda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JR11_11","025_11_11","JER","11","11","11","At hiyanan ipa'ali' di nidugah an mangubah hinan iJudah ta mi'id di ma'angang ay dida! At hay a'atan hana ya kumiladan mumpabadang ay Ha\"in, mu adi' haghaggungon dida ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JR11_12","025_11_12","JER","11","12","12","ta umuyda mumpabadang hinan bulul an gunda nange'nongan hinan incense. Mu hanan bulul ya mi'id di abalinandan mangibaliw ay didah nan a'ubahanda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JR11_13","025_11_13","JER","11","13","13","Daten iJudah ya dimmo'ol di dayawonda an umat hi ado'ol nan babluy ad Judah. Ya do'ol goh nan umipabain an inyammadan pange'nongandah nan e'nongdan Ba'al an umat hi ado'ol di kalatad Jerusalem. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JR11_14","025_11_14","JER","11","14","14","At adim ahan iluwaluan hanan tatagu, Jeremiah, unu e'dawan dida ay Ha\"in ti adi' damdama haggungon dida an ta\"on hi unda mumpahpahmo' ay Ha\"in an dumalat nan punligatanda! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JR11_15","025_11_15","JER","11","15","15","At alyom ay diday, Hi Apo Dios ya inalinay, Da'yuy pento\"uh tatagu' mu nidugah ahan nan ato'atonyun nun'appuhi! At mi'id di biyangyun umalih tun Timplu', ya hanan inyaliyun e'nongyun Ha\"in ya adi damdama mabalin an handianday a'ubahanyu. Ti hay pun'am'amlonganyu ya nan pangatanyuh nappuhi. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JR11_16","025_11_16","JER","11","16","16","Hidin hopapna ya impaddung'u da'yun himpamabluy hinan nitanom an olibo an ma\"aphod ya do'ol di bungana. Mu ad ugwan ya ipa'ali' di mama\"in da'yu, ya hanan umalin buhul ya nunheglan ay mundalang an apuy di bungotda ta paddungnay gohbon da'yu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JR11_17","025_11_17","JER","11","17","17","Ya Ha\"in an nidugah di abalinanan Dios di paddungnay nangitanom hinan olibon nipaddungan di i'Israel ya iJudah. Mu ad ugwan ya ipa'ali' di mama\"in dida an dumalat nan nappuhi ahan an gunda aton. At nidugah an impabungota' ay didah nan nange'nongandah nan incense hinan bulul an hi Ba'al.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JR11_18","025_11_18","JER","11","18","18","La'tot ya impa'innilan Apo Dios ay ha\"in an hi Jeremiah an nan bumobohhol ya ninomnomdan mamatoy ay ha\"in. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JR11_19","025_11_19","JER","11","19","19","Ya wan hay agguy'u nanginnilaan ya mundenola' an umata' hinan uyaw an kalnilun iyuydah nan pumpaltianda. Mu inaliday, “Paltion tu'u ta duminong an humapihapit, ya ta adi ma'al'aliy ngadana ta ma'aliwan hiyah enggana!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JR11_20","025_11_20","JER","11","20","20","Mu nunluwalua' an inali' di, “He\"a, Apo Dios an nidugah di abalinana ya na'ahhamad, inilam nan wah nomnommin tatagu. At He\"ay pangiyokoda' hi bumadang ay ha\"in, ya okod'an mangiballoh hi atondan ha\"in.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JR11_21","025_11_21","JER","11","21","21","Ya inalin Apo Dios ay ha\"in di, “Nan udum hinan linala'in i'Anathoth ya alyonday patayon da'ah unmu adi idinong an mangipa'innilah nan ibaga' ay he\"a. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JR11_22","025_11_22","JER","11","22","22","Mu Ha\"in an nidugah di abalinanan Dios di mummoltan dida ta matoydah nan gubat hanan ungungan linala'in imbabaluyda, ya nan ung'ungungngan imbabaluyda ya iyatoyday hinaangda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JR11_23","025_11_23","JER","11","23","23","At la'tot ya mi'id di ma'angang ay didan hina\"ama.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JR12_1","025_12_1","JER","12","1","1","Ya himmapita' ay Apo Dios ya inali' di, “He\"a, Apu, ya an amin nan inlili' ay He\"a ya nahamad di inatmu. Ya ad ugwan ya pohdo' an innilaon nan adi' ma'awatan ti anaad ta nan adi maphod di ato'atona ya diday umadangyan, ya nan agguy nepto' di pangatna ya diday gun pumhod? ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JR12_2","025_12_2","JER","12","2","2","Paddungnay intanommu dida ta limmamutda, ya immongolda, ya bimmungabungada. Ya He\"ay idaydayawdan ulgu'ulgudon, mu hay immannung ya un hapitda ya anggay. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JR12_3","025_12_3","JER","12","3","3","He\"a, Apo Dios, ya inilam an amin di aat'u an ta\"on un nan wah nomnom'u. At ibataanmu ni' daten mi'buhul ay ha\"in ya numpatoymu dida ta umatdah nan kalnilun me'nong hi mapalti! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JR12_4","025_12_4","JER","12","4","4","Anakkayah di anappuhin nan tatagun numbalin hi namaganan tun luta, ya na'lengday nitanom, ya ta\"on un nan hamuti ya animal ya nun'a'atoyda. Ya alyonda goh udot di, Ta\"omman, at adi tigon Apo Dios di gun tu'u aton!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JR12_5","025_12_5","JER","12","5","5","Ya himmapit hi Apo Dios ay hiyan inalinay, “Gulat ta mablay'an mi'yapput hinan tatagu at inyal'allana mah un nan kabayuy pi'yapputam? Ya gulat ta mihubag'ah nan nundotal an luta at inyal'allana mah hi un hay inalahan an neheggon hinan Wangwang an Jordan? ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JR12_6","025_12_6","JER","12","6","6","Ten alyo' ay he\"a an ta\"on un nan i'ibbam an linala'in da'yun pamilya ya pohdon da'an pa\"ion, at adi'a mundenol ay dida an ta\"on un maphod di hapitondan he\"a!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JR12_7","025_12_7","JER","12","7","7","Ya inalin goh Apo Dios di, “Nan holag Israel ya diday pento\"uh tatagu' hi paddungnay odon'u, mu ad ugwan ya din'ug'u mahkay dida ta indat'u didah nan buhulda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JR12_8","025_12_8","JER","12","8","8","Ti didan imbilang'uh odon'u ya numbalindah umat hi layon hinan inalahan an paddungnay humeeheel ay Ha\"in, at hiyanan nidugah di bohol'un dida. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JR12_9","025_12_9","JER","12","9","9","Ti umatdah nan gayang an umipahigan Ha\"in, ya nen lini'ub di pumatoy an gayang dida. At pa'alionyu nan a'animal hi inalahan ta middumdan mumpangan ay dida. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JR12_10","025_12_10","JER","12","10","10","At mun'apa\"i mahkay nan paddungnay galden'un natamman hi greyp ti pun'igatinda nan intanom'u, at din ma\"aphod an babluy ya mumbalin mahkay hi mapulun. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JR12_11","025_12_11","JER","12","11","11","At minganuy an matawan ti mi'id di mangipapto', ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JR12_12","025_12_12","JER","12","12","12","ya nan titindalun umalin mama\"in ten babluy ya diday pamatoy Apo Dios hinan tatagu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JR12_13","025_12_13","JER","12","13","13","At nan tatagu' ya muntanomdah wheat, mu gapuh bungot'u ya hay hubit di bot'onda. At na\"ablaydan timmamutamu, mu mi'id di hulbina.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JR12_14","025_12_14","JER","12","14","14","Ya inalin goh Apo Dios di, “Heten babluy ya indat'uh nan tatagu' an holag Israel. Mu la'tot ya pa\"ion nan mi'buhul an heneggonda ta polhonda. At elanyuat ti paddungnay bu'nuto' didah nan babluyda, ya imbaliw'u nan tatagu' an holag Israel. Ya umat goh hinay ato' hinan holag Judah an paddungnay bu'nuto' dida. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JR12_15","025_12_15","JER","12","15","15","Mu hom'o' goh damdama dida an heneggonda ta pumbangngado' didah nan numbabluyanda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JR12_16","025_12_16","JER","12","16","16","Mu ta\"on un diday nangituduh nan tatagu' hi atondan mundayaw ay Ba'al mu gulat ta abulutondan Ha\"in ya anggay di immannung an Dios ta mumpatududah atondan mundayaw ay Ha\"in ya pumbalino' goh didah tatagu' ta maphod di itaguanda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JR12_17","025_12_17","JER","12","17","17","Mu gulat ta adia' unudon ya paddungnay bu'nuto' didan amin hinan babluyda ta ma'ubahda. Ha\"in an hi Apo Dios di nanapit ete.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JR13_1","025_13_1","JER","13","1","1","Ya inalin Apo Dios ay ha\"in di, “Umuy'a luma'uh linen an balikis, ya imbalikismu. Mu adim ahan itamol hi danum. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JR13_2","025_13_2","JER","13","2","2","At limma'ua' hi linen an balikis an inunud'u nan inalina, ya imbalikis'u.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JR13_3","025_13_3","JER","13","3","3","Ya inalin goh Apo Dios ay ha\"in di, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JR13_4","025_13_4","JER","13","4","4","“Anom nan linen an imbalikismu, ya immuy'a ad Perath, ya impo\"oymuh dih nan lingab hinan daplah. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JR13_5","025_13_5","JER","13","5","5","At inyuy'un impo\"oy hidid Perath ti hiyah ne inalin Apo Dios hi ato'.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JR13_6","025_13_6","JER","13","6","6","Ya unat goh naluh di do'ol an algaw ya inalin goh Apo Dios ay ha\"in di, “Mumbangngad'ad Perath ta umuymu alan din linen an balikis an din inali' hi ipo\"oymuh di.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JR13_7","025_13_7","JER","13","7","7","At immuya' ad Perath, ya bino\"a' din nangipo\"oya' hi balikis, mu tinnig'u an nadunut, at mid hulbina. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JR13_8","025_13_8","JER","13","8","8","Ya inalin goh Apo Dios ay ha\"in di, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JR13_9","025_13_9","JER","13","9","9","“Umat hinay ato' an mangubah hinan mumpahiya an bimmabluy ad Judah. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JR13_10","025_13_10","JER","13","10","10","Ti hanan nun'abaholan an tatagu ya adia' unudon, ya nidugah di ngohoyda, ya nan numbino'ob'on an bulul di dayawonda. At umatdah nan balikis an mi'id ah hulbida. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JR13_11","025_13_11","JER","13","11","11","Ya wan hay penhod'u ya nahamad di pangedenolandan Ha\"in ta umat hinan balikis an nibalikis hi gitang di tagu. Ya umat ay hina ya makulug an diday tatagu'. At dumalat nan pangipapto\"un dida ya e'gonana' hi tataguh udum an babluy. Mu nihimung an adia' donglon ay dida.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JR13_12","025_13_12","JER","13","12","12","Ya inalin goh Apo Dios ay ha\"in di, “Alyom hinan holag Israel an Ha\"in di mangalih, An amin nan pangittuwan hi bayah ya bayah di mittu. Ya gulat ta alyonday, Undan agguymi inila ta gahin hi unmu ibagan da'mi? ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JR13_13","025_13_13","JER","13","13","13","ya alyom ay diday, Umat hituy hinapit Apo Dios an inalinay, Anaad ta da'yu ya agguyyu inilay niyatanyu? At hiyanan moltaon da'yun himpamabluy ti agguyyu inilay niyatanyu an paddungnay un ayu nun'abutong an namamah nan ali an holag David, ya nan papadi, ya nan numbino'ob'on an propeta, ya an amin nan numpunhitud Jerusalem. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JR13_14","025_13_14","JER","13","14","14","Ya paddungnay puntetemmoogo' dida an ta\"on hi unda nun'ala'ay unu ung'ungungnga, mu mumpapaddung di ma'at ay dida. Ya adi' ahan dida igohgohan, unu hom'on, unu adyuwan hitun pumpamataya' ay dida.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JR13_15","025_13_15","JER","13","15","15","Ya ha\"in an hi Jeremiah ya inali' di, “At da'yun holag Israel ya adi ayu mumpahiya ti ma'ahhapul an donglonyu nan inalin Apo Dios. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JR13_16","025_13_16","JER","13","16","16","Ya Hiyay ipabagtuyu ya unna ipa'ali nan pumatoy ay da'yun umat hinan munhehellong ta adi ayu mun'ihubag hinan lumane'le'danyuh nan duntug! At mumbangngad ayun Apo Dios ta adina pumbalinon hi helong nan patal an hahalimidonyu! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JR13_17","025_13_17","JER","13","17","17","Mu gulat ta adi ayu dumngol at umannung an lugwaa' da'yu ti da'yun tatagun Apo Dios ya miyuy ayuh udum an babluy ta hidiy ibaludanyu an dumalat nan pumpahiyaanyu.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JR13_18","025_13_18","JER","13","18","18","Ya inalin goh Apo Dios ay ha\"in di, “Alyom hinan ali ya hi inana ta taynanda nan nabagtun haadda ti wada damdamay mamloh hinan pumpapto'anda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JR13_19","025_13_19","JER","13","19","19","Ya nan abablubabluy ad Negev ya nun'itangobda, at mi'id ah ohah mabalin hi pumitaw ya humgop. Ya an amin nan iJudah ya miyuydah udum an babluy. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JR13_20","025_13_20","JER","13","20","20","At tigonyun iJerusalem an na'uyda nan buhulyun malpuh appit hi iggid hi un hagangon di buhu'an di algaw! Ya hay immayan mah din tatagun bumadang ay da'yu an din ehngelyu? ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JR13_21","025_13_21","JER","13","21","21","Hay punnomnomyu mah hi un iyabulut Apo Dios din hehemlonyun bumadang ay da'yu ya didaat goh di mangubat ay da'yu ta diday mun'ap'apun da'yu? At hay aat di punha'itan di punnomnomanyu ya umat hi ha'it di putun nan babain muntungaw. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JR13_22","025_13_22","JER","13","22","22","Ya alyonyu nin hi nomnomyuy, Anaad nin ta na'at an amin di umat hitu ay da'mi? Manu ay ti dumalat nan do'ol an baholyu, at hiyanan paddungnay pinilit da'yun nun'elo' hinan buhulyu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JR13_23","025_13_23","JER","13","23","23","Undan mabalin an hukatan nan tatagud Ethiopia nan mangmangitit an up'upda? Umat goh hinan labang di animal an lepard an undan mabalin ta ma'aan? Mabalin ay nin ya umat goh an mabalin an mahukatan hinan nepto' an pangat nan impa'enghayun nappuhin ato'atonyu! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JR13_24","025_13_24","JER","13","24","24","At pun'iwa'at'u da'yuh nan abablubabluy ta umat ayuh nan dugi an mun'iyaddib ta miwa'atda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JR13_25","025_13_25","JER","13","25","25","At henen ninomnom'un ma'at ay da'yu ya adi mabalin hi mahukatan an dumalat hi nan'uganyun Ha\"in ti nan nibahhaw an madayaw di endenolyu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JR13_26","025_13_26","JER","13","26","26","At Ha\"in di paddungnay mamlad ay da'yu ta mipattig di aatyu ta mabainan ayu ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JR13_27","025_13_27","JER","13","27","27","ti tinnig'u nan ina'inatyu an paddungnay inlugtapa' ay da'yu ti nan abohla' ahan an udum an madayaw di dinayawyuh nan apayapayaw ya hinan dudunduntug. Nidugah an mahmo' ayu ahan an iJerusalem! At anuud nin di pangipogpoganyuh nan umata'atanyuh na?” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JR14_1","025_14_1","JER","14","1","1","Hidin ami'id di udan ya inalin goh Apo Dios ay ha\"in di, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JR14_2","025_14_2","JER","14","2","2","“Nidugah di punlungdayaan nan iJudah ti mun'alangun amin nan wah nan babluy, ya ta\"on nan wad Jerusalem ya umbundah nan luta an ahikikilan mumpabadang. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JR14_3","025_14_3","JER","14","3","3","Ya nan adadangyan ya honogonda nan baalda an humagub hinan bubun, mu mi'id di danum, at mangiw'iwadyadan mumbangngad. At nidugah di lungdayada ya bainda an punhophopanday uluda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JR14_4","025_14_4","JER","14","4","4","Ya ta\"on nan mumpumpayaw ya nidugah di numanomnomanda, ya punhophopanda goh di uluda ti mun'anga' nan luta. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JR14_5","025_14_5","JER","14","5","5","Ya ta\"on goh nan ulha ya taynanday imbaluydah nan inalahan an dumalat di ami'id di holo' hi ononda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JR14_6","025_14_6","JER","14","6","6","Ya nan dongkih inalahan ya nidugah di ngahingahda an umatdah nan jakal, ya la'tot ya adi mittig di matada ti mi'id di holo' hi ononda.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JR14_7","025_14_7","JER","14","7","7","At alyon nan tatagun Apo Dios di, “Apo Dios, nidugah di numbaholanmin He\"a, at mahapul an mamolta ami. Mu badangan da'mi ni' ay He\"a ta way panginnilaan nan tataguh nan anabagtum. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JR14_8","025_14_8","JER","14","8","8","Anggay He\"ah ehdolmin holag Israel, ya He\"a goh ya anggay di bimmadang ay da'mi. Mu anaad ta ad ugwan ya un'a ay mangilih tun babluy an numbaat an un umiyan hi ohay mahdom ya anggay? ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JR14_9","025_14_9","JER","14","9","9","Un'a dan umat hinan tagun manoh'a eten nidugah an na'at? Undan mid abalinam an managun da'mi an ta\"on un'a wah tun babluy? Da'mi ya mibilang amih tatagum, at adi da'mi ni' ahan du'gon!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JR14_10","025_14_10","JER","14","10","10","Mu hay nambal Apo Dios ya inalinay, “Da'yun tatagu' ya hay pa'appohdonyu ya umadagwi ayun Ha\"in ta adia' unudon. At hiyanan ad ugwan ya adi' da'yu mahkay abuluton hi tatagu', at moltao' da'yun dumalat nan do'ol an nappuhin ina'inatyu.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JR14_11","025_14_11","JER","14","11","11","Ya inalin Apo Dios ay ha\"in di, “Adim mahkay iluwaluan danen tatagu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JR14_12","025_14_12","JER","14","12","12","Ti ta\"on hi unda munlangdu an munluwalun Ha\"in ya adi' dongdonglon di pumpahpahmo'anda. Ya ta\"on goh unda e'nong ay Ha\"in nan Onong an Moghob ya nan Onong an Ma'an ya adi' damdama abuluton. Mu un'uat pun'ipapatoy didah nan gubat, ya hinan batel, ya hinan nidugah an dogoh.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JR14_13","025_14_13","JER","14","13","13","Mu inali' di, “Apo Dios an na'abbagbagtu, nan numbino'ob'on an propeta ya gunda alyon hinan tatagu an mi'id anuy ipa'alim hi gubat ya batel! Ti hay pawadaom anu eten babluy ya hay lenggop ya anggay!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JR14_14","025_14_14","JER","14","14","14","Ya inalin Apo Dios ay ha\"in di, “Hanan propeta ya layah di gunda impa'innila an ta\"on hi unda alyon an Ha\"in di nangali. Agguy'u ahan hennag dida, ya mi'id di inal'ali' ay dida! At nan alyondan paddungnay enenapda ya bo'on ahan Ha\"in di nalpuwana, at mi'id hulbin nan gunda ipa'innila ti un hay ninomnomda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JR14_15","025_14_15","JER","14","15","15","At hiyanan Ha\"in an Dios ya moltao' danen propetan munlayah ti alyonday mi'id di gubat ya batel! Mu ibaga' an mi'yatoydah ipa'annungan nan gubat ya batel! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JR14_16","025_14_16","JER","14","16","16","Ya nan tatagun nangipa'innilaandan dane ya mun'iwalitang di odoldah nan kalatad Jerusalem an dumalat nan gubat ya batel ti mi'id di ang'angon nan gubat ya batel hinan pamilyadah mangilubu' ay dida. Ti iballoh'u ay dida nan nun'appuhin ina'inatda.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JR14_17","025_14_17","JER","14","17","17","Ya inalin Apo Dios di ibaga' hinan tatagu nan numanomnoma' ay dida, at inali' di, “Dumalat nan ma'at ay da'yu an paddungnay himmalom an nogod ya hiyanan gun'u ikilay ha'it di nomnom'u. At abigabigat ya amahdomahdom ya gunna' lumuwaluwalu ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JR14_18","025_14_18","JER","14","18","18","ti an amin di limmane'le'da' eten babluy ya awalitang di nun'a'atoy an tatagu an dumalat nan gubat, ya hidin immaya' hinan nun'a'allup an babluy ya nun'a'atoyda goh damdama nan tatagun dumalat di hinaangda. Ya nan papadi ya propeta ya hihidyan gunda aton di tamuda, mu mid papto'ananda.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JR14_19","025_14_19","JER","14","19","19","At ha\"in an hi Jeremiah ya nan i'ibba' ya inalimin Apo Dios di, “Undan ahan din'ug da'mi mahkay an iJudah? Ya undan abohlam nan iJerusalem? Nidugah an paddungnay himmalom di nanggodmun da'mi an adi ahan mapoyanan? Hinahalimidmiy lumenggopan, mu mi'id, ya hehennodmiy umadaoganmi, mu mi'id an un at goh hay tumata'tanmi. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JR14_20","025_14_20","JER","14","20","20","Apo Dios, abulutonmin ongol di numbaholanmin He\"a an umat amih din o'ommodmi. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JR14_21","025_14_21","JER","14","21","21","Mu nomnomom di ipabagtuam ta adi da'mi ni' ahan inganuy, ya adim ni' iyabulut an pa\"ion nan mi'buhul nan ma\"aphod an Timplum. At nomnomom din inalim ay da'mi ta adim ibahhaw. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JR14_22","025_14_22","JER","14","22","22","Ti undan nan bulul di mangipa'alih udan? Ya adi mabalin an nonongan immudan ti engganay unmu ipa'ali! Ya He\"a, Apo Dios, ya anggay di pangiyokodanmih bumadang ay da'mi ti He\"a ya anggay di mabalin an mangat ay date!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JR15_1","025_15_1","JER","15","1","1","La'tot goh ya inalin Apo Dios ay ha\"in di, “Ta\"on hi un da Moses ay Samuel di mumpahpahmo' ay Ha\"in mu adi' damdama ahan hom'on daten tatagu! At pakakom daden holag Judah ta makakda! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JR15_2","025_15_2","JER","15","2","2","Ya wa ay ta alyondan he\"ay, Hay umayanmi mah? ya alyom ay diday, Umat hituy inalin Apo Dios: Matoyday udum ay da'yun dumalat di dogoh, ya nan udum ya matoydah gubat, ya nan udum ya dumalat nan batel, ya nan udum ya ilayaw di buhul hi udum an babluy. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JR15_3","025_15_3","JER","15","3","3","Ya Ha\"in an Dios ya ipa'ali' di opat hi numbino'ob'on an atata'ot hi mamatoy hinan tatagu: ti iyabulut'un waday gubat ta mun'a'atoyda, ya umaliday ahu ta pun'ilayawday odolda, ya hamuti ta punhobatda dida, ya nan a'animal hi inalahan ta pun'a'anda nan way ma'angang. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JR15_4","025_15_4","JER","15","4","4","Ti nidugah ahan an nun'appuhiy ina'inat Manasseh an hina' Hezekiah hi ad Jerusalem hidin nun'alianad Judah. At nan tataguh nan abablubabluy ya nunheglay pamihuldan da'yu an dumalat hinan nidugah an pummolta' ay da'yu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JR15_5","025_15_5","JER","15","5","5","Ya hitun a'atan hana ya undan way mammo' ay da'yun tatagud Jerusalem? Ya undan goh way munlungdaya ay da'yu? Ya undan goh way mananhan hi aat di na'at ay da'yu? ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JR15_6","025_15_6","JER","15","6","6","Ti din'uga' ay da'yu ta innaynayunyun agguy nangunud ay Ha\"in an Dios, at hiyanan ad ugwan ya ubaho' da'yu an mi'id mahkay di homo\"un da'yu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JR15_7","025_15_7","JER","15","7","7","At pun'iwa'at'u da'yuh nan abablubabluy an umat ayuh dugi an mun'iyaddib, ya pumpatoy'u nan imbabaluyyu ta ma'ahinut ayu ti adiyu ipogpog nan nun'appuhin ato'atonyu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JR15_8","025_15_8","JER","15","8","8","Ya hay ma'at ya do'do\"ol di mun'abaluh nan babluyyu ya un nan ado'ol di panag hinan pingit di baybay. At palpaliwanyu ya himbumagga ya himmawang di mi'gubat hinan tongan di algaw ta pumpatoyda nan ungungan linala'i, at nidugah di punlungdayaan nan o'ommoddan binabai. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JR15_9","025_15_9","JER","15","9","9","At nan babain ommod an amin nan pitun imbabaluynan natoy ya ma'ulaw an ay matoy an dumalat di punha'itan di nomnomna, at hay punle'nana ya ay munhehellong. Ya ta\"on un nan tatagun na'angang ya ipapatoy'uh nan buhulda. Ha\"in an hi Apo Dios di nanapit ene.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JR15_10","025_15_10","JER","15","10","10","Ya inali' di, “Mi'id atog di amlong'u ti bumobohholday tatagun ha\"in hitun babluy tu'u, at odolnah unna' agguy nitungaw. Mu mi'id ahan di ay'u inutang unu immutang ay ha\"in, mu tagwan an unna' pun'idutan hinan tatagu.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JR15_11","025_15_11","JER","15","11","11","Ya tembal Apo Dios an inalinay, “Ha\"in di mangipapto' ay he\"a ti maphod di ipatamu' ay he\"a. Ya olom ni' ya waday denolmu ti hitun punligatanda ya pumbalino' nan buhulmu ta mumpahpahmo'dan he\"a.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JR15_12","025_15_12","JER","15","12","12","Ya inalin goh Apo Dios di, “Undan way taguh abalinanan mangipung hi gumo' unu nan gambang an nalpuh appit hi iggid hi un hagangon di buhu'an di algaw? ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JR15_13","025_15_13","JER","15","13","13","Ya dumalat nan do'ol an numbaholanyun himpamabluy ay Ha\"in ya idat'un amin nan inadangyanyuh nan buhulyu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JR15_14","025_15_14","JER","15","14","14","Ya iyabulut'un baludon da'yun dida ta mumbalin ayuh baaldah nan babluy an agguyyu in'innila ti nidugah mahkay ahan di bungot'un da'yu an ay apuy an dumalang.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JR15_15","025_15_15","JER","15","15","15","Ya inali' goh di, “Apu, i'innilam di ma'ma'at, at badangana' ni' ahan ta iballoh'un dida nan pangipaligligatandan ha\"in. Adim e'edpol ti la'tot ya pinatoya' ay dida ti ha\"in ya munligligata' an dumalat nan punhulbia' ay He\"a. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JR15_16","025_15_16","JER","15","16","16","Hidin ni'hapitam ay ha\"in ya inun'unud'u an nidugah di amlong'u an dumalat nan nidduma' ay He\"an nidugah di abalinanan Dios. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JR15_17","025_15_17","JER","15","17","17","Ya agguya' ahan nidniddum hinan way pun'am'amlongan nan tatagu an unna' nun'o'ohhan dumalat di pangun'unuda' ay He\"a ti nidugah an umipabohol ay ha\"in nan gunda aton an pumbaholan. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JR15_18","025_15_18","JER","15","18","18","Mu anaad ta adi dumindinong nan punholholtapa' an paddungnay adi mapoypoyanan nan hugat'u? Undan adia' badangan ay He\"a an umat'ah nan ginnaw an wa ay ta timmiyalgaw ya natdu' ya nan obob an matdu'?” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JR15_19","025_15_19","JER","15","19","19","Ya tembal Apo Dios an inalinay, “Gulat ta itutuyum henen ninomnommu ya hinapitmu at mabalin an mumbangngad'ah puntamuo'. Ya gulat ta nahamad di hapitom ta bo'on nan mid hulbinan hapit at mabalin an he\"ay punhapito'. Ti maphod hi un nan hapitom ya pangatmun nahamad di pun'innomnoman nan tatagu ta mumbangngaddan he\"a ta bo'on nan pohdonday hapitom. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JR15_20","025_15_20","JER","15","20","20","At ta\"on hi un da'a gubaton ya adida pa\"abak ay he\"a ti ipapto\"u he\"a, ya pabi'aho' he\"a ta mipaddung'ah nan gambang an allup. Ha\"in an hi Apo Dios di nanapit ene. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JR15_21","025_15_21","JER","15","21","21","Immannung an ibaliw'u he\"ah nan tatagun nun'appuhiy pangatdan mun'abungot!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JR16_1","025_16_1","JER","16","1","1","Palpaliwan ya inalin goh Apo Dios ay ha\"in di, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JR16_2","025_16_2","JER","16","2","2","“Mahapul an adi'a ahan mangahawa ta adi'a mahlag eten babluy. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JR16_3","025_16_3","JER","16","3","3","Ti ibaag'un he\"ay ma'at hinan ung'ungungngan mitungaw eten babluy ya nan ma'at hinan o'ommodda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JR16_4","025_16_4","JER","16","4","4","Dida ya mun'atoydan dumalat nan pumatoy an dogoh, unu gubat, unu batel. Ya mi'id di mamalun dida, ya mi'id goh di mangilubu' ay dida, at hay odolda ya onon di hamuti ya animal hi inalahan. Ya nan ma'angang ya umatdah allugit an awalitang hinan luta.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JR16_5","025_16_5","JER","16","5","5","Ya innayuna goh an inaliy, “Mahapul an adi'a umuy hinan abung an awadan di natoy an umuy me\"an. Ya adi'a goh middum an mi'lungdayan dida ti Ha\"in an Dios ya adi' mahkay wagahan nan tatagu', ya adi' mahkay ipattig di pamhod'u ya homo\"un dida. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JR16_6","025_16_6","JER","16","6","6","Ya mun'atoyday tatagu eten babluy an adadangyan ya nun'awotwot, mu mi'id nongkay di mangilubu' ya mangebel ay dida. Ya mi'id goh di mangogod hi odolna unu mamukis hi buu'nah mangipa'innilah pamaluana. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JR16_7","025_16_7","JER","16","7","7","Ya mi'id ah mangidat hi ma'an ya ma'inum hinan way natayan ta ma'al'alu'da an ta\"on un hinan way natoy di ommodda.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JR16_8","025_16_8","JER","16","8","8","Ya inalin goh Apo Dios ay ha\"in di, “Adi'a umuy hinan abung an awadan di inam'amlang an me\"an ya mi'yinum. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JR16_9","025_16_9","JER","16","9","9","Ti Ha\"in an nidugah di abalinanan Dios ya la'tot ya hamadom an tigon an pogpogo' an amin nan pun'am'amlongan di tatagu eten babluy. At la'tot ya mi'id di madngol hi mun'am'amlong unu mungkantah nan umat hinan way kasal. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JR16_10","025_16_10","JER","16","10","10","Ya hitun pangipa'innilaam ay dateh nan tatagu ta hanhananda ay an alyonday, Anaad ahan ta nidugah di pummoltan Apo Dios ay ditu'u? Undan hay numbaholanmin Hiya an Dios? ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JR16_11","025_16_11","JER","16","11","11","Ya alyom ay diday, Manu ay umat hinay aton Apo Dios ya gapu ta din'ug din o'ommod tu'u an agguyda inun'unud nan Uldina. Ti hay dinayawdah nunhulbianda ya nan udum an madayaw. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JR16_12","025_16_12","JER","16","12","12","Mu da'yu ya inyal'allanay aatyun na\"appuhi ya un din o'ommod tu'u! Ti nan pohpohdon di odolyun nun'appuhiy ato'atonyu an adiyu ahan unudon Hiya! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JR16_13","025_16_13","JER","16","13","13","At pakakon da'yun ten babluy ta miyuy ayuh nan adagwin babluy an agguyyu in'innila ya ta\"on un din o'ommodyu, mu adi da'yu hom'on ay Hiya! At hidiy pundayawanyuh nan udum an madayaw an ta\"on hi unyu iyal'algaw ya ilablabi!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JR16_14","025_16_14","JER","16","14","14","Ya inalin goh Apo Dios di, “Magadyuh nan algaw an adi mahkay munhapata nan tatagun Ha\"in ti adida mahkay alyon di, Munhapata amih nan ngadan di Dios an nangekak hidin o'ommodmin holag Israel hi ad Egypt. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JR16_15","025_16_15","JER","16","15","15","Ti mahukatan ta alyonday, Munhapata amih nan ngadan di Dios an mangiyanamut ay da'min holag Israel hinan babluy hi appit hi iggid hi un hagangon di buhu'an di algaw ya hinan udum an babluy an iyayanda! Ti la'tot ya pa'anamuto' didah nan numbabluyanda an din indat'u tuwalih din o'ommodda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JR16_16","025_16_16","JER","16","16","16","Mu hay mahhun hi ato' ya honogo' nan do'ol an tatagun paddungnay umuy manidu' ta umuyda pundapap didan i'Israel. Ya honogo' goh nan paddungnay umuy manganup ay dida ta pun'anupanda didah nan aduntuduntug ya hinan liyang hinan mabinatu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JR16_17","025_16_17","JER","16","17","17","Ti Ha\"in an Dios ya titiggo' an amin nan pangapangatda ya nan pumbahbaholanda. Ya adi mabalin an ipo\"oyana' ay dida. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JR16_18","025_16_18","JER","16","18","18","At mumpidway pummoltaa' ay dida an dumalat di baholda ti nidugah ahan di inatdan namuhih tun babluy. Ti pinnudah nan nidugah an umipabohol an bululda.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JR16_19","025_16_19","JER","16","19","19","Ya ha\"in an hi Jeremiah ya nunluwalua' an inali' di, “Apo Dios, He\"ay baliw'u ya alpuwan di bi'ah'uh nan punligata'! Olom ni' ya nan Hentil an malpuh nan abablubabluy ya la'tot ya umalidan He\"a ta alyonday, Mi'id di udum hi bennoh din o'ommodmi an anggay nan bulul an mi'id di hulbinan inyamman di tagu! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JR16_20","025_16_20","JER","16","20","20","Ya undan mabalin an hay taguy mangiyammah dayawonda? Mabalin, mu hanan inyammada ya un bulul an mid ah hulbida.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JR16_21","025_16_21","JER","16","21","21","Ya inalin goh Apo Dios di, “Hiya nongkay nan ipattig'un dida nan aat di abalina', at innilaonda mahkay an Ha\"in nan immannung an Dios.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JR17_1","025_17_1","JER","17","1","1","Impahapita' ay Apo Dios, at inalinay, “Nan bahol nan iJudah ya paddungnay niyo'odol ay dida an niyay'ayan di hiyay atonda, ya paddungna goh un hiyay nipa'ot hinan dugun nan pun'onnganda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JR17_2","025_17_2","JER","17","2","2","Ya ta\"on un nan imbabaluyda ya umat goh ay dida ti inada'adalda an hay gunda pundayawan ya hinan inyammadan pun'onngan hinan awadan nan bulul an Asherah hinan way mun'alubong an ayiw hinan dudunduntug. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JR17_3","025_17_3","JER","17","3","3","At hiyanan hay ato' ya ipahamham'un amin nan inadangyandah nan buhulda an dumalat nan pumbaholan an ato'atonda. Ya ta\"on nan duntug hi awadan nan Timplu' ad Jerusalem ya midat goh ay dida, ya umat goh hinan nundayawandah bululda ta bagida. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JR17_4","025_17_4","JER","17","4","4","At taynanda nan babluy an indat'un dida ta umuyda itamuan nan buhuldah udum an babluy an agguyda in'innila. Ti nidugah di bohol'un dida an ay apuy an dumaladalang hi enggana.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JR17_5","025_17_5","JER","17","5","5","Ya inalin goh Apo Dios di, “Ha\"in an Dios ya moltao' nan tatagun adi managgung ay Ha\"in an hay pundenlanda ya nan abalinan di tagu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JR17_6","025_17_6","JER","17","6","6","Hay ipaddunganda ya nan a'ayiw an nitanom hinan mapulun, at hiyanan mi'id di hohoddon hi pumhodandah udum hi algaw. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JR17_7","025_17_7","JER","17","7","7","Mu mawagahan nan tagun mange'kod hi nitaguanan Ha\"in an Dios, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JR17_8","025_17_8","JER","17","8","8","at hay ipaddunganda ya nan a'ayiw an nitanom hinan neheggon hinan way ginnaw an dimmatong di lamutdah nan way danum. At hiyanan ta\"on hi un mabayag an umugaw ya hihidyan munlangtay tubuda, ya bumungadah nan gutud di bumungaanda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JR17_9","025_17_9","JER","17","9","9","Hay aat di nomnom di tagu ya nidugah an bumalbalih an amin hi logom ti nihimung an na\"appuhi. At naligat an ma'awatan. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JR17_10","025_17_10","JER","17","10","10","Mu Ha\"in an Dios ya inila' di nomnomnomon di tatagu ya nan pohdondan aton. At hiyanan hay idat'uh lagbun nan hinohhan tagu ya nan miyunnudan hinan pangatna. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JR17_11","025_17_11","JER","17","11","11","Ya nan tatagun immadangyan an dumalat di kuluk ya umatdah nan hamuti an mangobob hinan bo'on itlogna. At hay umangunuh ya mami'id heden inadangyanda, ya unda mahkay innilaon an mi'id di nomnomda.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JR17_12","025_17_12","JER","17","12","12","Ya inali' di, “Maphod ta wah tu'ah nan Timplum an awadan di nabagtun pumpapto'am an nete\"a tuwalih din hopapna! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JR17_13","025_17_13","JER","17","13","13","He\"a, Apo Dios, di hahalimidonmin bumadang ay da'min holag Israel, at an aminda nan manginganuy ay He\"a ya nidugah an mabainanda. Ya nan man'ug ay He\"a ya hay pumbalinanda ya umat hinan nitudo' di ngadandah nan hupu' ya anggay an ma'utawda ti din'ug da'an Dios an alpuwan di itaguan. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JR17_14","025_17_14","JER","17","14","14","At odowo' an ipaphoda' ni' ahan ay He\"a, Apo Dios, ti He\"a ya anggay di mamaliw ay ha\"in, ya He\"a ya anggay di daydayawo'. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JR17_15","025_17_15","JER","17","15","15","Nan tatagu ya nidugah di ngohoydan alyondan ha\"in di, Uggoh mah din gunmu inalin hinapit Apo Dios hi ma'at? Uggoh mah ta ipa'annungna? ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JR17_16","025_17_16","JER","17","16","16","Apo Dios, agguy'u ingnganuy nan tamu' an mangipapto' hinan tatagum, ya agguy'u inyal'alu' ay He\"a nan punligatanda. Ti nan inalim ay ha\"in di hiyay gun'u impa'innila. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JR17_17","025_17_17","JER","17","17","17","At adia' ni' ahan pata'ton ti He\"ay pange'koda' hi mangibaliw ay ha\"in hi un madatngan di a'ubahanmi. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JR17_18","025_17_18","JER","17","18","18","At tigom ni' ahan ta nan mangipaligligat ay ha\"in di pata'tom ya bainom ta bo'on ha\"in, ya diday ubahom ta mipa'annung ay dida nan ta'tandan ma'at!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JR17_19","025_17_19","JER","17","19","19","Palpaliwan ya inalin goh Apo Dios ay ha\"in di, “Umuy'ah nan pantaw di allup an gun pange'wan nan tatagu ya nan a'alid Judah ta tuma'dog'ah di. Ya immuy'a goh hinan udum an pantaw di allup hi ad Jerusalem. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JR17_20","025_17_20","JER","17","20","20","Ta alyom ay diday, Ihamadyun donglon heten hinapit Apo Dios an ta\"on un da'yun a'alid Judah ya da'yun amin an tatagun gun mange'wan ten pantaw di allup. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JR17_21","025_17_21","JER","17","21","21","Ti inalinay, Ipogpogyun mungkumilduh nan way pantaw di allup ad Jerusalem hinan Habadun ngilin. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JR17_22","025_17_22","JER","17","22","22","Ya mahapul an mi'id di ilahunyuh kalgah nan abungyu, ya mi'id di muntamu enen algaw ta ngilinonyu ti hiyah te tuwali din intugun'uh din o'ommodyu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JR17_23","025_17_23","JER","17","23","23","Mu agguyda inunud ti ma'angohhoyda an adida umunud ya mituduwan! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JR17_24","025_17_24","JER","17","24","24","Mu gulat ta unudona' ay da'yu ta mi'id di mangita'in hi kalgayun maluh hinan pantaw di allup ad Jerusalem hinan Habadun ngilin ta unyuat ngilinon nongkay henen algaw ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JR17_25","025_17_25","JER","17","25","25","ya minaynayun di pun'ap'apuwan nan aliyun holag David hitud Jerusalem. At hiyanan mitakayda nan ap'apuyu ya da'yun iJudah hi kabayu ya nan kalesa. Ya makulug an mamapnuh tataguh tun ad Jerusalem hi enggana. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JR17_26","025_17_26","JER","17","26","26","Ti umaliday tatagun malpuh nan abablubabluy ad Judah, ya ad Benjamin, ya nan nun'eheggon hi ad Jerusalem an kapitulyuda. Ya mi'yalida goh nan tatagun numpunhituh nan dudunduntug an wah immapit hi alimuhan di algaw ya ad Negev. Ta pun'iyalidah nan Timplu' di e'nongdan Onong an Moghob di udum, ya nan Onong an Ma'an, ya nan Onong hi Pangidawatan, ya nan udum an e'nongda, ya wada goh di incense hi e'nongdan Ha\"in an Dios. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JR17_27","025_17_27","JER","17","27","27","Mu gulat ta adia' nongkay unudon ta adiyu e'gonan nan Habadun ngilin, ya gun ayu mun'odon hi kalgayuh nan aluhanyuh nan pantaw di allup ad Jerusalem at gohbo' ad Jerusalem hi engganay mapu an ta\"on un nan allupna. Ti mi'id di way olognan mangdop hinan apuy.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JR18_1","025_18_1","JER","18","1","1","Inalin goh Apo Dios ay ha\"in an hi Jeremiah di, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JR18_2","025_18_2","JER","18","2","2","“Umuy'ah abung nan munduwin ti waday ipa'innila' ay he\"ah di.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JR18_3","025_18_3","JER","18","3","3","At immuya' hi abung nan munduwin, ya wah di an gun munduwin. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JR18_4","025_18_4","JER","18","4","4","Mu wa ay ta duwinona nan uklit ta bo'on nan penhodnan bangay pumbalinana ya linumana ta ipidwana. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JR18_5","025_18_5","JER","18","5","5","At inalin goh Apo Dios ay ha\"in di, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JR18_6","025_18_6","JER","18","6","6","“Ha\"in an Dios ya waday abalina' an mangat ay da'yuh pohdo' an umat hinan aton nan munduwin hi banga. Ti nan uklit an miyammah banga ya okod nan munduwin hi pohdonah pangiyammaan, at umat goh hina ay Ha\"in hinan ato' ay da'yun holag Israel. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JR18_7","025_18_7","JER","18","7","7","Ti Ha\"in ya inali' ay hi ubaho' nan ohan babluy unu pumpapto'an ya ato'. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JR18_8","025_18_8","JER","18","8","8","Mu wa ay ta muntutuyuda nan tataguh di ta du'gonda nan nun'appuhin gunda aton ya adi' ituluy nan ninomnom'uh a'ubahanda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JR18_9","025_18_9","JER","18","9","9","Ya umat goh an ta\"on hi un'u inali an wagaha' di ohan babluy unu pumpapto'an ta umongol di abalinan nan tataguh di ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JR18_10","025_18_10","JER","18","10","10","mu gulat ta danen tatagun nen babluy ta inaynayunda nan gunda ato'aton an nun'appuhi ya adia' unudon at adi' aton nan ninomnom'un maphod ay dida. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JR18_11","025_18_11","JER","18","11","11","At hiyanan honogo' he\"a, Jeremiah, ta umuymu alyon hinan iJudah di, Umat hituy hinapit Apo Dios an inalinay, Ninomnom'un waday nappuhih ma'at ay da'yuh un ayu adi muntutuyuh nan nun'appuhin pangatyu ta hay nahamad di unudonyu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JR18_12","025_18_12","JER","18","12","12","Mu inila' an hay pambal damdama nan tatagu ya alyonday, Mi'id di hulbin nan inalim ti ninomnommi damdama an nan pohdonmiy hiyay atonmi an ta\"on un bahol. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JR18_13","025_18_13","JER","18","13","13","At hiyanan inali' an hi Apo Dios di, Henen baholyun i'Israel ya nidugah ahan. Ti undan way gunyu donglon ni' mah hi umat hinah ma'ma'at hi udum an babluy? ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JR18_14","025_18_14","JER","18","14","14","Hinan duntug hi ad Lebanon ya mi'id di nami'idan nan immugtul hidin ay dalallu, ya umat goh hinan ayhugin danum hinan ginginnaw hinan Duntug an Hermon an mi'id di ayna natdu'an. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JR18_15","025_18_15","JER","18","15","15","Mu danen tatagu' ya adida umat hina ti din'uga' ay dida ta nan bulul di nange'nongandah nan incense an genhobda. At paddungnay tinaynanda nan nahamad ya maphod hi dalanon ta nan pitluy an pumbahbaholan di inunudda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JR18_16","025_18_16","JER","18","16","16","At hiyanan minganuy heten babluyda ta an aminday maluh ya manoh'adah nan na'at an himbumagga ya ninganuy, at wumigiwigda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JR18_17","025_18_17","JER","18","17","17","At hitun umalian nan buhul an mangubat ay dida ya pun'ipiwa'at'u da'yun dida ta umat ayuh nan hupu' an pun'iyaddib nan dibdib. Ya hay a'atan ne ya adi' da'yu haggungon.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JR18_18","025_18_18","JER","18","18","18","Ya waday udum an tatagun alyonday, “Munnomnom tu'uh aton tu'un mangipadinong ay Jeremiah! Odolnaat wah nada nan padi, ya propeta, ya nan nun'anomnoman an muntudtudun ditu'u! At nomnomon tu'uy ipabahol tu'un hiya ta adi tu'u donglon nan gunna hapitona!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JR18_19","025_18_19","JER","18","19","19","At nunluwalua' an inali' di, “Badangana' ni' ahan, Apo Dios, ta ipadinongmu nan tatagun ipabaholdan ha\"in di nun'appuhi! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JR18_20","025_18_20","JER","18","20","20","Ti undan mabalin ta nan maphod ya hay nappuhiy ballohna? Mu ta\"on un umat hina ya nunluhu'da damdamah bituh pangnadan ha\"in! Mu He\"a ya i'innilam an ha\"in di gun numpahpahmo' ta adim ni' ubahon didan dumalat nan baholda! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JR18_21","025_18_21","JER","18","21","21","At ad ugwan ya odowo' an mabtelda nan imbabaluyda, unu matoydah nan gubat nan ungungan linala'i ta mun'anguhu ya nun'abalu nan binabain a'ahawada. Ya nan o'ommodda ya mun'a'atoydan dumalat nan pumatoy an dogoh. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JR18_22","025_18_22","JER","18","22","22","Ya inalim ahan di ipa'alim di mangubat ay dida, at waday madngol an ahikikilah nan a'abungda. Ti nunluhu'dah bituh pangnadan ha\"in, ya nun'iyammada goh di ahulua'. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JR18_23","025_18_23","JER","18","23","23","Mu He\"a, Apo Dios, ya i'innilam nan ninomnomdan penhoddan patayona', at adim ni' aliwan nan nun'appuhin gunda aton ta unmuat ni' moltaon dida ta ipa'dammun diday bungotmu an dumalat nan baholda.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JR19_1","025_19_1","JER","19","1","1","Palpaliwan goh ya inalin Apo Dios ay ha\"in di, “Umuy'a nguminah nan uklit an tibung hinan munduwin. Ya initnudmuy udumnah nan mumpangipangpanguluh nan tatagu ya nan papadi ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JR19_2","025_19_2","JER","19","2","2","ta umuy ayuh nan Nundotal an Ben Hinnom an neheggon hinan Pantaw an Ma'alih Naphal an Bangan Uklit ta hidiy pangipa'innilaam hinan alyo' ay he\"a. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JR19_3","025_19_3","JER","19","3","3","An alyom di, Da'yun a'ali ya da'yun tatagud Jerusalem, donglonyuh ten hinapit Apo Dios an nidugah di abalinanan Dios ad Israel ti inalinay, Ipa'ali' di apa\"ian ten babluy. At hay a'atana ya an aminday mangngol ya nidugah an manoh'ada. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JR19_4","025_19_4","JER","19","4","4","Ya manu ay umat hinay ma'at ti din'uga' hinan iJudah an mundayaw ay Ha\"in, ya numbalinondah ten babluy hi nundayawandah nan udum an madayaw an nange'no'e'nongandah nan moghob hinan abulubulul an agguyda in'innila. Ya ta\"on un din o'ommodda ya din a'alid Judah ya agguyda inila hanan bulul. Ya hay oha goh ya do'ol di pinatopatoyda eten babluy an mi'id di baholda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JR19_5","025_19_5","JER","19","5","5","Ya nun'iyammaday pun'onnganda ay Ba'al ta panghobandah nan ung'ungungngan imbabaluydan linala'in e'nongdan hiya. Mu Ha\"in ya mi'id ahan di umat hinah inali' hi atonda unu ninomnom'uh ipa'at'un dida. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JR19_6","025_19_6","JER","19","6","6","At hiyanan la'tot ya heten ad Topheth unu Nundotal an Ben Hinnom ya mahukatan mahkay di ngadana ta Nundotal an Pamatayan hi Tatagu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JR19_7","025_19_7","JER","19","7","7","Ti pa\"io' nan ninomnom nan iJudah hi atondan mi'gubat. At diday ipapatoy'uh nan buhuldan umalin mangubat ay dida ta ipa'an'uy odoldah nan hamuti ya animal hi inalahan. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JR19_8","025_19_8","JER","19","8","8","Ya nan babluy ad Jerusalem ya nidugah di apa\"iana ta punhimpipihulan di tatagu. Ya an aminda nan maluh ya nidugah an manoh'ada nongkay hinan ma'at enen babluy. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JR19_9","025_19_9","JER","19","9","9","Ti hay ma'at ya li'ubon nan buhul ta engganah un mapuh an amin di ma'an enen babluy. At dumalat nan nidugah an hinaang nan tataguh di ya ononday imbabaluyda ya i'ibbada.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JR19_10","025_19_10","JER","19","10","10","Ya inalin goh Apo Dios ay ha\"in di, “Nalpah ay an inalim ay didah ne ya penhe'mu nan tibung ta tigon nan initnudmu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JR19_11","025_19_11","JER","19","11","11","Ya inalim ay diday, Umat hituy inalin Apo Dios an nidugah di abalinana: Ha\"in ya pa\"io' heten babluy ta umat hi napa\"ian nen tibung an adi mabalin hi mipaphod. Ya hitud Topheth di pangilubu'andah nan mun'a'atoy ta engganah mapnu ta mi'id mahkay di pangilubu'an hinan udum. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JR19_12","025_19_12","JER","19","12","12","At pumbalino' hi lubu' ad Jerusalem ta umat hi ad Topheth. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JR19_13","025_19_13","JER","19","13","13","Ya mun'apnuh natoy nan a'abung hidi ya ta\"on nan palasyun nan a'alid Judah. Ma'at hana an dumalat nan tatagu ya nan a'alida an numbalinonda nan nundotal an atap di a'abungdah pangigohbandah incense ta pundayawdah nan abitubittuan an dayawonda. Ya hidi goh di pangidawatandah bayah ta pundayawdah nan udum an madayaw.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JR19_14","025_19_14","JER","19","14","14","Unat goh nalpah an inali' hanad Topheth ya nakaka' ta immuya' hinan gettaw di Timplun Apo Dios, ya timma'doga' hidi, ya inali' hinan tataguh diy, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JR19_15","025_19_15","JER","19","15","15","“Donglonyuh ten inalin nan nidugah di abalinanan Dios an dayawon nan holag Israel. Hidin hopapna ya impa'innilanan ditu'u an inalinay pa\"ionah ten babluy ad Jerusalem ya nan nun'eheggon an babluy. Mu nangohoy ayun adiyu pohdon an donglon. At ad ugwan ya ipa'annungna.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JR20_1","025_20_1","JER","20","1","1","Nan padin ap'apun mumpapto' hinan Timplun Apo Dios an hi Pashhur an hina' Immer ya unna dengngol nan inali' ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JR20_2","025_20_2","JER","20","2","2","ya impahuplita', ya binangkilingana' hinan way Numbagtun Pantaw Benjamin hidih nan way Timplu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JR20_3","025_20_3","JER","20","3","3","Ya heden nabiggat ya unna' ipibo'tan ay Pashhur. Ya inali' ay hiyay, “Inalin Apo Dios an bo'on mahkay he\"ah Pashhur ta he\"ah Tagun Tuma'ta'atot. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JR20_4","025_20_4","JER","20","4","4","Ti inalin Apo Dios di, La'tot ya nidugah di ta'otmuh nan ma'at, ya umat goh hinah nan liligwam. Ya titiggom di pumpamatayan nan buhul ay didah tun punggugubatanda ti ipa'abak'u da'yun iJudah hinan alid Babylon ya hinan tindaluna. At pumpatoyday udum ay da'yu, ya nan ma'angang ya iyuydad Babylon. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JR20_5","025_20_5","JER","20","5","5","Ya pun'ipahamham'uh nan buhul an amin nan inadangyanyu ya an amin nan nun'abalul eten babluyyu. Ya an amin nan balitu' di a'alid Judah ta iyuydad Babylon. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JR20_6","025_20_6","JER","20","6","6","Ya ta\"on un he\"a, Pashhur, ya an amin nan pamilyam, ya an amin nan liligwam ya miyuy ayud Babylon ta hidiy atayanyu ya ilubu'anyu ti layah nan inalim ay dida an bo'on Ha\"in an Dios di nalpuwana.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JR20_7","025_20_7","JER","20","7","7","Ya nunlilia' ay Apo Dios an inali' di, “Apu, inhapitana' ay He\"a ta numbalina' hi propeta. Ya gapu ta nidugah di abalinam ya un ha\"in ya na'al'alu'a' ya inabulut'u. At ten ad ugwan ya nidugah di ngohoy di tatagun ha\"in an ten pumpadngolana' ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JR20_8","025_20_8","JER","20","8","8","ti an amin nan inalim hi ipa'innila' hinan tatagu ya un hay apa\"ianda unu atayanda! At hiyanan paligligatona' ya pumbainana' ay dida! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JR20_9","025_20_9","JER","20","9","9","Hin'umu'uddum ya inali' hi nomnom'uy, Idinong'u mahkay an mangipa'innilah nan ipa'innilam ay Ha\"in. Mu nan hapitmu ya ay mundalang an apuy an adi mabalin hi un'u ipo\"oy! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JR20_10","025_20_10","JER","20","10","10","Ya dengngol'un iyabu'abu'ab nan tatagun alyonday, Niya goh di Umipata'ot! Odolnay un tu'u idalom hinan ap'apu ta way atonan duminong an gun humapihapit! Ya ta\"on un didan liligwa' ya hay ibahhawa' di titiggonda ta way atondan mangat hinan pohdondan aton ta iballohdan ha\"in. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JR20_11","025_20_11","JER","20","11","11","Mu He\"a, Apo Dios, di makulug hi ibba' an paddungnay tindalun ongol di abalinana. At adi mabalin hi abakona' hinan bumobohhol ay ha\"in ti diday mipa'ampa ya mabainan, ya heden ipa'ampaanda ya adi ma'aliwan hi enggana. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JR20_12","025_20_12","JER","20","12","12","He\"a, Apo Dios an nidugah di abalinana, ya na'ahhamad di atom an mangipanuh hi tatagu ti i'innilam nan nahamad di pangatda. Ya He\"a goh di nanginnilah wah nomnom di ohan tagu, at He\"ay okod an mangiballoh hinan ato'aton nan bumubohhol ay ha\"in ti He\"ay pangiyokoda' hitun nitagua'. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JR20_13","025_20_13","JER","20","13","13","Ya ikanta' di pundayaw'un He\"a, Apo Dios, ti He\"ay nangibaliw ay ha\"in hinan na\"appuhin pangat nan tatagun mangipaligligat ay ha\"in! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JR20_14","025_20_14","JER","20","14","14","Odolnay unna' agguy nitungaw, ta maphod ni' goh un din nangitungawan ina ay ha\"in ya ma'aliwan! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JR20_15","025_20_15","JER","20","15","15","Ya odolna goh hi un mi'id nangipa'amlong ay amah nangipa'innilaanan lala'i nan nitungaw an imbaluyna. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JR20_16","025_20_16","JER","20","16","16","Ya maphod tuwalih un mi'id henen tagu an umat hinan babluy an pina\"im, Apu, an agguymu enehmo'an, ya maphod ni' unna donglon nan kumilah nan helhelong ya tu'u' di tindalun gumubat hinan tongan di algaw. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JR20_17","025_20_17","JER","20","17","17","Ti anaad ta agguya' pinatoy ay hiyah din nihabia' ta agguya' nitungaw ta un at hay putun inay ninayun hi lubu\"u? ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JR20_18","025_20_18","JER","20","18","18","Anaad nin tuwali ta nitungawa'? Manu ay nin ya ta tigo' di nidugah an punligata' ya pamaindan ha\"in hi engganah ataya'!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JR21_1","025_21_1","JER","21","1","1","Hi Apo Dios ya himmapit ay ha\"in hidin nannagan nan Alin hi Zedekiah ay da Pashhur an hina' Malkijah ya nan padin hi Zephaniah an hina' Maaseiah ta immalidan ni'hapit ay ha\"in. At immalida, ya inaliday, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JR21_2","025_21_2","JER","21","2","2","“Innilaom man anuy pohdon Apo Dios hi ma'at ti ente\"an man nan tindalun nan alid Babylon an hi Nebuchadnezzar an mangubat ay ditu'u! Ya olom ni' ya badangan ditu'un Apo Dios an umat hidin hopapna ta atonay umipanoh'a ta olom ya pakakonah tu da Nebuchadnezzar ya nan titindaluna!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JR21_3","025_21_3","JER","21","3","3","Mu tembal'u didan inali' di, “Umuy ayu ay Zedekiah ta alyonyun hiyay, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JR21_4","025_21_4","JER","21","4","4","Hay hinapit Apo Dios an dayawon tu'un holag Israel, ya inalinay, Nan almasyu ya pumbalino' hi mi'id hulbidah pangubatanyuh nan alid Babylon ya nan titindalunan nunli'ub eten babluy! At danen buhulyu ya pahgopo' damdama didah tun babluyyu! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JR21_5","025_21_5","JER","21","5","5","Ya Ha\"in an Dios an nidugah di abalinanay mangiyal'allan mangubat ay da'yu ti nidugah di inatyun nangipabungot ay Ha\"in. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JR21_6","025_21_6","JER","21","6","6","Ya ipa'ali' goh di atata'ot an dogoh ta mun'a'atoy ayun tatagu ya nan animal an wadan ten babluy. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JR21_7","025_21_7","JER","21","7","7","Ya hay ma'at hinan aliyuh tud Judah an hi Zedekiah, ya nan u'upihyalna, ya nan udum an tatagun melwang hinan pumatoy an dogoh, ya nan gubat, ya batel ya ipadpap'uh nan alid Babylon an hi Nebuchadnezzar ya nan i'ibanan buhulyun namhod an mamatoy ay da'yu. At pumpatoy da'yu an mi'id di homo'na.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JR21_8","025_21_8","JER","21","8","8","Ya inalin goh Apo Dios ay ha\"in an hi Jeremiah di, “Ibaagmuh nan tatagu ta mumpilidah unda pohdon an matoy unu mi'tagu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JR21_9","025_21_9","JER","21","9","9","Ti an aminda nan ma'angang an mihinad Jerusalem ya matoydah gubat, ya batel, ya dogoh. Mu nan humukuh nan iBabylon an mangubat ay da'yu ya adida matoy. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JR21_10","025_21_10","JER","21","10","10","Ti Ha\"in an Dios ya pa\"io' ad Jerusalem. At abakon da'yuh nan alid Babylon, ya pinuulanan amin heten babluy ta mumbalin hi dapul.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JR21_11","025_21_11","JER","21","11","11","Ya inalin goh Apo Dios ay ha\"in di, “Alyom hinan alid Judah ya hi an amin hinan papamilyana ta donglondah ten alyo' ay dida.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JR21_12","025_21_12","JER","21","12","12","At inali' ay diday, “Da'yun holag David ya ihamadyun donglon heten inalin Apo Dios ti inalinay, Ihamadyu ta nepto' di atonyun mangipanuh hinan tataguh abigabigat ta badanganyu nan paligaton di udum an tatagu ya nan maplohan hi gina'uda. At nan nahamad di atonyu ti ibahhawyu ay ta nan nappuhiy atonyu ya umannung an paddungnay umat hinan bimmi'ah an apuy di pangipabungtanyun Ha\"in an mi'id di mabalin hi mangdop. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JR21_13","025_21_13","JER","21","13","13","Ya nomnomonyun da'yun iJerusalem an numpunhituh nan nun'abagtu ya mabinatu! Alyonyu nin di, Undan way umalin mangubat ay da'mi? Ya undan way manggop hitun nihamad di allupnan babluymi? ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JR21_14","025_21_14","JER","21","14","14","Mu Ha\"in an Dios di mummoltan da'yu an miyunnudan hinan gunyu ato'aton, ya puula' nan palasyun di aliyu ta me'eghob an amin ad Jerusalem. Ha\"in an hi Apo Dios di nanapit ene.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JR22_1","025_22_1","JER","22","1","1","Palpaliwan ya inalin goh Apo Dios ay ha\"in di, “Mundadyu'ah abung di alid Judah, ya inulgudmuh ten hinapit'u. An alyom di, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JR22_2","025_22_2","JER","22","2","2","He\"an alid Judah an holag David ya donglom heten hinapit Apo Dios, ya ta\"on un da'yun u'upihyal, ya da'yun amin an tatagu ya mahapul an donglonyu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JR22_3","025_22_3","JER","22","3","3","Umat hituy hinapit Apo Dios an inalinay, Mahapul an nan nahamad ya makulug di atonyu ta badanganyu nan mipaligligat ya nan naplohan hi gina'uda. Ya ipapto'yu nan bunag, ya nan nguhu, ya nan nun'abalu ta adiyu paligaton dida ta mi'id di mipapatoy hinan mi'id di baholnan tagu eten babluy. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JR22_4","025_22_4","JER","22","4","4","At ihamadyu ay an unudon daten inali' ay da'yu ya immannung an maphod di ma'at hinan mun'ali an holag David hitud Judah. At mabalin an maphod di humgopanda eten pantaw di palasyun di ali an milugandah kakalesa ya kakabayu, ya nitnudda nan upihyal ya nan tataguda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JR22_5","025_22_5","JER","22","5","5","Mu gulat ta adiyu unudon daten imbaga' ay da'yu at umannung an mapa\"ih ten palasyun di ali.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JR22_6","025_22_6","JER","22","6","6","Ya intuluy goh Apo Dios an inalinay, “Nan amaphod di palasyuh ad Judah ya umat hinan amaphod nan babluy ad Gilead ya nan atata'nang an duntug hi ad Lebanon. Mu la'tot ya ninganuy ta umat hinan mapulun. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JR22_7","025_22_7","JER","22","7","7","Ya ipa'ali' di tatagun mama\"ih nan palasyun di ali an pun'ita'inday wahayda ta pumputulanda nan mun'aphod an ayiw an cedar an nun'iyamma, ya numpuulanda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JR22_8","025_22_8","JER","22","8","8","At an amin nan tatagun malpuh abablubabluy an maluh ya mumbabaggaandan alyonday, Anaad ta pina\"in Apo Dios heten nundengwan babluy? ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JR22_9","025_22_9","JER","22","9","9","Ya hay pambal di udum ya alyonday, Manu ay ya unda agguy inunud din inabulutdan Tulag Apo Dios ay dida. Ya nan nat'on di dinayawda ya intamuanda.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JR22_10","025_22_10","JER","22","10","10","Ya alyo' ay da'yun iJudah di, “Adiyu kilaan unu ilungdayaan nan natoy an aliyu, mu hay kilaanyu ya nan aliyun niyuy hi udum an babluy. Ti mete\"ad ugwan ya adi mahkay mumbangbangngad hitu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JR22_11","025_22_11","JER","22","11","11","Ti hay inalin Apo Dios hi ma'at ay Jehoahaz an hina' Josiah an nihukat ay amanan alid Judah ya miyuy hi udum an babluy an adi mahkay mumbangbangngad hitu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JR22_12","025_22_12","JER","22","12","12","Ti matoy hinan babluy an nibaludana ta adina mahkay tigon heten babluyna.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JR22_13","025_22_13","JER","22","13","13","Inalin goh Apo Dios di, “Ma'idutan nan tagun layah di atonan mangiyammah abungna an duway galaduna goh udot an pilitonay tataguh numbabluyanan muntamu, mu mi'id di idatnah bo'laonda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JR22_14","025_22_14","JER","22","14","14","Ti hay ninomnomna ya alyonay, Mangammaa' hi ongol an abung ta hinan miyadwan galadu ya o\"ongol di kuwaltuna. Ya umat goh an o\"ongol di tawana an hay cedar an ayiw di miyamma an mapentolan hi mumbolah.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JR22_15","025_22_15","JER","22","15","15","Ya inalin goh Apo Dios di, “Hay ibagam hinan ali ya alyom di, Bo'on nan maphod an palasyu di dumalat hi a'e'gonam an ali! Ti uggoh mah ta hi amam an hi Josiah di pangiyunnudam? Hiya ya nahamad di nangatnah nan tatagu, at hiyanan wadan amin di mahapulna, ya maphod an amin di na'na'at hidin nun'aliana ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JR22_16","025_22_16","JER","22","16","16","ti binadangana nan nun'awotwot an munhapul hi badang. At hiyanan maphod goh di gun na'at ay hiya ya hitud Judah ti umat hinay aat nan tagun nanginnilan Ha\"in. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JR22_17","025_22_17","JER","22","17","17","Mu he\"a ya nat'on ti hay pohdom ahan ya nan bagiom an ta\"on un kuluk di pangatmu. An ta\"on unda mipapatoy nan tatagun mi'id di baholda ya gunmu goh paligligaton unu ipadildilah di udum an tatagu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JR22_18","025_22_18","JER","22","18","18","At hiyanan umat hituy alyo' an hi Apo Dios hi ma'at hinan alid Judah an hi Jehoiakim an hina' Josiah an inali' di, Mi'id ahan di mangebel ay he\"ah un'a matoy, ya mi'id goh di mangadyu ay he\"a, ya mi'id goh di mangalih adyu'a han apumi ya nan amaphod di numpapto'ana. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JR22_19","025_22_19","JER","22","19","19","Ya milubu\"a an umat hinan natoy an dongki an nonong ya ginuyudda, ya inyuyda intapal hinan pantaw di allup ad Jerusalem.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JR22_20","025_22_20","JER","22","20","20","Ya inalin goh Apo Dios di, “Ta\"on hi un ayu munti'id an umuy ad Lebanon ta muntu'u' ayuh di ta madngol ad Bashan di tu'u'yu unu hi ad Abarim ta tu'u'anyu didah di, mu mi'idda damdama nan gunyu pumpabadangan ti nun'atoydan amin. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JR22_21","025_22_21","JER","22","21","21","Ti nihimung an adia' unudon ay da'yu ti hidin amaphodyu an mid al'alin da'yuh tun babluyyu ya pinadana' da'yu. Mu hihidya damdamay aatyun nete\"ah din a'ungayu ya agguya' inunud. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JR22_22","025_22_22","JER","22","22","22","At hiyanan paddungnay pun'iyaddib di puo' an amin nan a'ap'apuyun mumpangipangpangulun da'yuh udum an babluy, Ya ta\"on un nan gunyu pumpabadangan ya miyuydah udum an babluy. At makulug an mabainan ya mipa'ampa ayu an dumalat nan nun'appuhin pangatyu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JR22_23","025_22_23","JER","22","23","23","At da'yun nunhituh nan ma\"aphod an palasyud Jerusalem an nadedengan hi maphod an ayiw an cedar ya manud ugwan ti malenggop ayu. Mu hi awniat nunheglay kumilaanyuh dumatngan di punholholtapanyu ti hay aatna ya umat hi dogoh di ung'ungngah un mitungaw.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JR22_24","025_22_24","JER","22","24","24","Ya hay hinapit Apo Dios ay Jehoiachin an hina' Jehoiakim an alid Judah ya inalinay, “Ha\"in an Dios ya du'go' he\"a, Jehoiachin, an ta\"on un he\"ay pinili' hi ali an paddungnay hengheng an inhu'lub'uh agwan'u, mu ano' he\"a damdama. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JR22_25","025_22_25","JER","22","25","25","At idat'u he\"ah nan buhulmun hi Nebuchadnezzar an ta'tam ya hinan titindalunan namhod an mamatoy ay he\"a. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JR22_26","025_22_26","JER","22","26","26","Ti iyabulut'u an da'yun inam ya miyuy ayuh nan nat'on an babluy ta hidiy ibaludanyu ya atayanyu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JR22_27","025_22_27","JER","22","27","27","At ta\"on ahan hi unyu pohdon an mumbangngad hitu mu adi mabalin.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JR22_28","025_22_28","JER","22","28","28","Ya ha\"in an hi Jeremiah ya inali' di, “Undan heten hi Jehoiachin ya umat hinan uklit an bangan napa\"i ta mi'id di namhod ay hiya? Undan hiyay dumalat hi iyayana ya nan imbabaluynah udum an babluy an agguyda in'innila? ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JR22_29","025_22_29","JER","22","29","29","Ti inalin Apo Dios di, At da'yu ni' an iJudah ya donglonyu ahan tun alyo': ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JR22_30","025_22_30","JER","22","30","30","Ubahonyuh nan libluy ngadan nan imbabaluy Jehoiakim ta ay mi'id di imbabaluyna ti hiya ya mi'id di maphod hi aatna. Mi'id hinan imbabaluynay pumhod di nitaguana, ya mi'id di mun'alin didah ad Judah. Ha\"in hi Apo Dios di nanapit ete.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JR23_1","025_23_1","JER","23","1","1","Ya inalin goh Apo Dios di, “Mahmo' ayun ma'alih a'ap'apun nan tatagu' ti alyon un da'yuy mumpapto' ay didan ay kalnilu mu un at goh da'yuy mama\"i ya mangiwa'at ay dida! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JR23_2","025_23_2","JER","23","2","2","Ti da'yun a'ap'apun nangiwa'at hinan tatagu' hi udum an babluy ya moltao' da'yu an dumalat nan adi maphod an inatyun dida an agguyyu impapto'. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JR23_3","025_23_3","JER","23","3","3","Mu la'tot ya Ha\"in tuwaliy mangamung hinan na'angang an tatagu' hinan babluy an niyayanda ta pa'anamuto' dida. Ya munholagda ta dumo'olda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JR23_4","025_23_4","JER","23","4","4","Ya pilio' di maphod hi ap'apudan manalimun ay dida. At mi'id mahkay tuma'tanda, ya mi'id ah ohah ma'utaw ay dida.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JR23_5","025_23_5","JER","23","5","5","Ya inalin goh Apo Dios di, “Udum hi algaw ya pot'o' han mun'ali an holag David an hay ipaddungana ya nan nahamad an Hapang. Ti henen mun'ali ya nahamad di pangatnan mangipapto' hinan tataguna. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JR23_6","025_23_6","JER","23","6","6","Ya hay pungngadandan Hiya ya Hi Apo Dios di Dumalat hinan Anahamad Tu'u ti hitun pun'aliana ya mabaliwanda ya lumenggopda nan iJudah ya i'Israel.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JR23_7","025_23_7","JER","23","7","7","Ya inalin goh Apo Dios di, “Madatngan ay goh henen algaw ta wada ay di ihapatan nan tatagu ya adida mahkay alyon di ihapatadan Ha\"in an Dios an nangekak hidin o'ommoddan holag Israel hi ad Egypt. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JR23_8","025_23_8","JER","23","8","8","Ti hay alyonda mahkay ya ihapatadan Ha\"in an Dios an nangawit ay didan holag Israel hinan babluy hi appit hi iggid hi un hagangon di buhu'an di algaw, ya nan udum an babluy an niyayanda. Ti la'tot ya ipa'anamut'u didah nan numbabluyandan indat'u tuwalih din o'ommodda.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JR23_9","025_23_9","JER","23","9","9","Ya ha\"in an hi Jeremiah ya inali' di, “Nidugah an munha'it di nomnom'u ya wumogwoga' hi ta'ot'u an dumalat nan mumpunlayah an propeta. An ay ihunay unna' nabutong an dumalat nan hinapit Apo Dios an ma'at ay dida. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JR23_10","025_23_10","JER","23","10","10","Ti danen propeta ya nunnaud an nun'appuhiy pangatda an nan nibahhaw di nangiyatandah nan abalinanda. Ya umat goh hinan tatagu an din'ugdah Apo Dios, at hiyanan paddungnay munlungdaya tun luta ti namagananda nan pahtuh nummoltan Apo Dios.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JR23_11","025_23_11","JER","23","11","11","Ya inalin Apo Dios di, “Agguya' ahan inunud hinan numbino'ob'on an propeta ya nan papadi ti ta\"on un hinan Timplu' ya gunda inat di nappuhi. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JR23_12","025_23_12","JER","23","12","12","At hiyanan moltao' didah un madatngan di amoltaanda ta mun'a'ubahda ti paddungnay nipotto'dah nan munhehellong, ya mundongngol an owon ta magahda ya nun'atoyda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JR23_13","025_23_13","JER","23","13","13","Ya ta\"on un nan numbino'ob'on an propetad Samaria ya tinnig'u goh nan nidugah an numbaholanda ti hay gunda impa'innilah nan tatagu ya nan impa'innilan Ba'al anu ay dida. Ya diday nangidoldol hinan tatagu' hi ad Israel ta din'uga' ay dida. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JR23_14","025_23_14","JER","23","14","14","Mu inyal'allanay bahol nan numbino'ob'on an propetad Jerusalem ti gunda inlugtapan nan a'ahawada, ya innaynayundan nunlayah, ya gunda enetlod nan tatagu ta nan nun'appuhiy innaynayundan inat an agguyda nuntutuyu. At umatdan amin hidin tatagud Sodom ya ad Gomorrah. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JR23_15","025_23_15","JER","23","15","15","Ya hay inalin goh Apo Dios an nidugah di abalinana ya panganona didah nan ma'appait an ma'an, ya impa'inuma' didah nan nabininuan an danum ti diday dumalat hi nihinapan nan do'ol an nun'appuhin ma'ma'at.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JR23_16","025_23_16","JER","23","16","16","Ya inalin goh Apo Dios an nidugah di abalinanah nan tatagud Jerusalem di, “Adi ayu pedpedngolan hinan paddungnay umipadenol an ibagan danen numbino'ob'on an propeta ti un hay ninomnomda an bo'on Ha\"in di nalpuwana! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JR23_17","025_23_17","JER","23","17","17","Ti hay al'alyon danen propetah nan tatagun mungngohoy ay Ha\"in ya alyonday, Adi ayu numanomnom ti hay inalin Apo Dios ya mid al'alin da'yu! Ya danen tatagun nan nun'appuhin laylaydon di odolday ato'atonda ya alyondan diday, Ta\"omman, at mi'id di ma'at ay da'yuh nappuhi! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JR23_18","025_23_18","JER","23","18","18","Mu Ha\"in an Dios ya alyo' ay da'yuy mi'id di ohan daten propetah immannung an nanginnilah nan wah nomnom'u! Ya umat goh an mi'id ay diday namhod an mangngol hinan ibaga'! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JR23_19","025_23_19","JER","23","19","19","Mu Ha\"in an Dios ya awniat nidugah di bumungta' hinan mumbahol ti umat hinan mabi'ah an puo' di ato' an mangubah hinan tatagun nun'appuhiy pangatda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JR23_20","025_23_20","JER","23","20","20","Ti hay bungot'u ya adi nonong ya na'uyah an engganah un'u aton an amin nan ninomnom'u, at ma'awatanyu mahkay an amin hanan ma'ma'at. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JR23_21","025_23_21","JER","23","21","21","Ti bo'on Ha\"in di nannag ay danen propeta, ya agguya' goh ni'haphapit ay dida! Mu alyonda damdamay un Ha\"in di nalpuwan nan gunda alyon hinan tatagu! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JR23_22","025_23_22","JER","23","22","22","Ti un gulat ta immannung an nan Hapit'uy dengngolda ta hiyay impa'innilada at wan din'ug nan tatagu' nan nun'appuhin ato'atonda!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JR23_23","025_23_23","JER","23","23","23","Ya inalin goh Apo Dios di, “Ha\"in an Dios ya wagwadaa' ay da'yu, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JR23_24","025_23_24","JER","23","24","24","at hiyanan adi mabalin hi unna' ipo\"oyan ta adi' da'yu tigon. Undan agguyyu inilan ta\"on di ad abuniyan ya hitun luta ya wagwadaa'? Ha\"in an Dios di nanapit ene. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JR23_25","025_23_25","JER","23","25","25","At dengngol'u nan gun ibagan danen propeta an alyonday wada anuy impattig'u unu impa'enap'un dida. Ya gunda inaynayun an layalayahan nan tatagu'. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JR23_26","025_23_26","JER","23","26","26","Mu hanan ibagabagada ya un hay ninomnomnomda. Ya uya'aat at nin ya adida idinong henen ato'atonda? ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JR23_27","025_23_27","JER","23","27","27","Mu manu ay layah an nan inen'enapday ibagabagada ya ta alyondaan ta du'gona' hinan tatagu' ta umat hinan inat din o'ommoda an hay dinayawda ya hi Ba'al. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JR23_28","025_23_28","JER","23","28","28","Ya nan mumpunlayah an propeta ya un nan enenapday ipa'innilada, mu nan nahamad an propeta ya un anggay nan ipa'innila' di ipa'innilana. Ya ongol di nun'abhiwanda an umat hinan dagami ya paguy.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JR23_29","025_23_29","JER","23","29","29","Ya inalin goh Apo Dios di, “Nan Hapit'u ya umat hi apuy an gohbonay lugit. Ya umat goh hi mattilyu an gimu'onay batu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JR23_30","025_23_30","JER","23","30","30","At hiyanan Ha\"in an Dios ya nidugah di bungot'uh nan munlayah an propetan mundongol hinan enenap nan i'ibbadan propeta, ya inaliday un Ha\"in di nalpuwana. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JR23_31","025_23_31","JER","23","31","31","Ya umat goh an nidugah di bungot'uh nan propeta an nan ninomnomday gunda ipa'innila, ya inaliday un Ha\"in an Dios di nangali. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JR23_32","025_23_32","JER","23","32","32","At makulug an nidugah di bungot'uh nan propeta an hay layah an enapday gunda ibagabagah dumalat hi pumbaholan nan tatagu'. At ibaga' an agguy'u pento' didah propeta, ya agguy'u goh hennag dida. Dida ya mi'id di ibadangdah nan tatagu. Ha\"in an Dios di nanapit ete.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JR23_33","025_23_33","JER","23","33","33","Inalin goh Apo Dios ay ha\"in an hi Jeremiah di, “Wa ay di tagu, unu munlayah an propeta, unu padi an mummahmah an alyonday, Hay problema goh hi inalin Apo Dios ay he\"a? Ya alyom ay diday, Da'yu nongkay di problemana! At hiyanan du'gon da'yun Hiya. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JR23_34","025_23_34","JER","23","34","34","Ti wa ay goh di malgom an tagu, ya propeta, unu padin mangalih un wadan hiya nan inalin Apo Dios ya moltao' an ta\"on un nan pamilyana. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JR23_35","025_23_35","JER","23","35","35","Ti way ohaan munhanhan ta innilaonday pohdo' an ipa'innilan dida. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JR23_36","025_23_36","JER","23","36","36","Mu adiyu ahan tobalon dida ti numbino'ob'on di hapitonyu, ya hay nalpuh nomnomyuy hapitonyu an bo'on nan immannung an ipahapit'u an nidugah di abalinanan Dios an dayawon nan holag Israel, at pikuwonyuy aatna. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JR23_37","025_23_37","JER","23","37","37","At wada ay di hanhananyuh nan propeta an alyonyuy, Hay inalin Apo Dios? ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JR23_38","025_23_38","JER","23","38","38","Ya adiyu ahan alyon di, Hete ya impa'innilan Apo Dios! ti inali' ay da'yu an adiyu ahan hapiton nan umat hina an hapit! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JR23_39","025_23_39","JER","23","39","39","At gapu ta umat hinay pangatyu ya du'go' da'yun iJerusalem ta ipiyuy da'yuh udum an babluy ta miyadagwi ayun Ha\"in. Ya inganuy'u tun babluy an indat'un da'yu ya din o'ommodyu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JR23_40","025_23_40","JER","23","40","40","At ipa'ampa' da'yu, ya baibainon ya pihupihulon da'yuh nan tataguh enggana.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JR24_1","025_24_1","JER","24","1","1","Palpaliwan ya waday impattig Apo Dios ay ha\"in an paddungnay enenap'u. Hay tinnig'u ya nan duwan bahkit an napnuh bungan di figs an nipabundah hinagang nan Timplun Apo Dios hi ad Jerusalem. Na'at heteh din nalpahan di nangiyayan da Nebuchadnezzar an alid Babylon hinan imbaludda an alid Judah an hi Jehoiachin an hina' Jehoiakim, ya nan u'upihyalna, ya nan nun'ala'eng an mangat hinan tamun inilada. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JR24_2","025_24_2","JER","24","2","2","Nan ohan bahkit ya nittuh di nan bungan di figs an maphod an pa'allum. Mu nan miyadwan bahkit ya nun'abulu'day nittuh din bungan di figs an adi mabalin ma'an. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JR24_3","025_24_3","JER","24","3","3","Ya inalin Apo Dios ay ha\"in di, “Hay tinnigmu, Jeremiah?” Ya tembal'un inali' di, “Nan bungan di figs an maphodda nan udum, mu nabulu'day udum an adi mabalin ma'an.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JR24_4","025_24_4","JER","24","4","4","Ya inalin Apo Dios hi ipa'innila' ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JR24_5","025_24_5","JER","24","5","5","hinan iJudah te an inalinay, “Hay nipaddungan nan maphod an bungan di figs ya nan iJudah an niyuy ad Babylon. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JR24_6","025_24_6","JER","24","6","6","Ti Ha\"in ya ipapto\"u didah di ta udum hi algaw ya ibangngad'u didan ten babluy. At paddungnay itanom'u didah tu, ya hinahalimuna' dida an adi' ubahon, ya adi' bu'nuton. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JR24_7","025_24_7","JER","24","7","7","Ya idat'uy pamhoddan manginnilan Ha\"in an Dios ta diday mibilang hi tatagu'. Ti pohdonda an Ha\"in ya anggay di dayawondah punhulbianda an mi'id di udum. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JR24_8","025_24_8","JER","24","8","8","Mu hay inalin Apo Dios hi nipaddungan nan nabulu' an bungan di figs ya nan alid Judah an hi Zedekiah, ya nan u'upihyalna, ya nan tatagunan na'angang hi ad Jerusalem, ya nan immuy ni'babluy ad Egypt. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JR24_9","025_24_9","JER","24","9","9","Ti paligato' dida, at wumogwog nan tataguh abablubabluy hinan ma'at ay dida. At anggay didah ma'ab'abatlan, ya mapihul, ya mipaligligat hinan babluy an pangiwa'ata' ay dida. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JR24_10","025_24_10","JER","24","10","10","Ya hay pangubah'un dida ya nan gubat, ya batel, ya nan pumatoy an dogoh ta engganah unda mapogpog hitud Judah an indat'uh din o'ommodda.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JR25_1","025_25_1","JER","25","1","1","Hidin ni' agguy nangubatan Nebuchadnezzar ad Judah hidin miyapat an tawon hi nun'alian Jehoiakim an hina' Josiah hi ad Judah ya impa'innilan Apo Dios ay ha\"in an hi Jeremiah di ma'at ay da'min iJudah. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JR25_2","025_25_2","JER","25","2","2","At inali' hinan tatagud Judah di, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JR25_3","025_25_3","JER","25","3","3","“Ad ugwan ya umuy hi ba'inti ta tuluy tawon di gun'u nangipa'innilaan ay da'yuh nan impa'innilan Apo Dios ay ha\"in an nete\"ah din miyapulu ta tuluy tawon hi nun'alian Josiah an hina' Amon hitud Judah ta engganad ugwan. Mu nihimung an adiyu dongdonglon! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JR25_4","025_25_4","JER","25","4","4","Ya ta\"on hi un intugtugan Apo Dios an gun nannag hinan numbino'ob'on an propeta an gun immalin da'yu mu agguyyu dengdengngol dida an ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JR25_5","025_25_5","JER","25","5","5","ta\"on hi unda gun inalin da'yuy, Mahapul an du'gonyu nan nun'appuhin aatyu ya pangatyu, at mabalin an munhitu ayun ten babluy an indat Apo Dios hidin o'ommodyuh enggana ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JR25_6","025_25_6","JER","25","6","6","ti adina pohdon an ubahon da'yu. At idinongyun mundayaw hinan bulul ya nan udum an madayaw ta adiyu pabungton Hiya. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JR25_7","025_25_7","JER","25","7","7","Mu agguyyu ahan inunud nan propeta an unyu at goh innaynayun an nundayaw hinan bulul. At impabungotyuh Apo Dios, at minolta da'yu, at hiyanan nidugah di punholholtapanyu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JR25_8","025_25_8","JER","25","8","8","At hiyanan hi Apo Dios an nidugah di abalinana ya inalinay, Dumalat nan agguyyu nangunudan hinan inali'ali' ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JR25_9","025_25_9","JER","25","9","9","ya honogo' an amin nan numbino'ob'on an tataguh appit hi iggid hi un hagangon di buhu'an di algaw ta umalidan mangubat ay da'yu. At ipangulun nan baal'un hi Nebuchadnezzar an alid Babylon. At pumpatoy da'yu, ya pumpa\"ina nan babluyyu, ya ta\"on un nan babluy an nun'eheggon ay da'yu. At an aminday mannig hinan ma'at ay da'yu ya manoh'ada, ya tuma'otda. Mu deldeloon da'yu damdaman dida. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JR25_10","025_25_10","JER","25","10","10","Ya pogpogo' mahkay nan gunyu a'amungan an pun'am'amlonganyu ya nan gunyu kumanankantaan an umat hi kasal. Ya mi'id mahkay di pumbayuan hi paguy ti mabaun amin di a'abungyu, at mi'id di al'ali, ya munhehellong. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JR25_11","025_25_11","JER","25","11","11","At minganuy mahkay an amin heten babluy ti pumbalinon da'yun iJudah hi baal nan alid Babylon hi napituy tawon. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JR25_12","025_25_12","JER","25","12","12","Ya malpah ay nan napituy tawon ya un'u mahkay moltaon nan alid Babylon ya nan tataguna an dumalat nan baholda. At pumbalino' nan babluydah mapulun hi enggana. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JR25_13","025_25_13","JER","25","13","13","Ti ipa'annung'un amin hi ad Babylon din inali'ali' hi pummolta' ay dida an nitudo' eten liblu ya din inali'alin Jeremiah an ma'at hi udum an babluy. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JR25_14","025_25_14","JER","25","14","14","Ya iballoh'uh nan iBabylon din inatdah ad Israel ya nan udum an tatagu. At mumbalinda kogoh hi baal di a'alin di udum an babluy an nidugdugah di abalinanda ya un hiya.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JR25_15","025_25_15","JER","25","15","15","Ya wada goh di impattig Apo Dios an dayawonmin holag Israel an paddungnay un'u enenap. At dengngol'un inalinay, “Alam tun bahun napnuh bungot'u ta umuymu ipa'inum hinan tataguh an amin hinan babluy an pannaga' ay he\"a. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JR25_16","025_25_16","JER","25","16","16","Ya wa ay ta inumonda ya munhinaggawda an ay ma'utaw di nomnomdan dumalat nan honogo' an mangubat ay dida.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JR25_17","025_25_17","JER","25","17","17","At innal'u din bahuh ngamay Apo Dios, ya impattigna goh ay ha\"in nan babluy an pannaganan ha\"in hi ay'u pangipa'inuman. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JR25_18","025_25_18","JER","25","18","18","An ente\"a' ad Jerusalem hi engganay impong'un amin nan babluy ad Judah. Ya impa'inum'uh nan ali ya nan u'upihyal hidi ta way aton nan babluydan ma'ubah ta mumbalin hi atata'ot. At dumalat eden ma'at ay dida ya deldeloon nan tatagu, ya pihulonda dida an umat hi ad ugwan. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JR25_19","025_25_19","JER","25","19","19","Ya inyuy'u goh ad Egypt ta nan alih di, ya nan u'upihyalna, ya nan tataguna ya imminumdah nan bahu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JR25_20","025_25_20","JER","25","20","20","Ya ta\"on un din bunag an numpi'hituh di ya imminumda goh. Ya an aminda nan a'alid Uz, ya nan a'alid Philistia hi ad Ashkelon, ya ad Gaza, ya ad Ekron, ya din na'angang an tatagud Ashdod ya imminumda goh. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JR25_21","025_25_21","JER","25","21","21","Ya immuya' goh hinan alid Edom, ya nan alid Moab, ya nan alid Ammon. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JR25_22","025_25_22","JER","25","22","22","Ya an aminda goh nan a'alid Tyre, ya ad Sidon, ya hinan a'alih nan abablubabluy hinan pingit di baybay. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JR25_23","025_25_23","JER","25","23","23","Ya an amin nan a'alid Dedan, ya ad Tema, ya ad Buz, ya hinan nun'iyadagwin babluy. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JR25_24","025_25_24","JER","25","24","24","Ya an amin nan a'alid Arabia, ya nan a'alih nan numbino'ob'on an tataguh nan mapulun. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JR25_25","025_25_25","JER","25","25","25","Ya an amin nan a'alid Zimri, ya ad Elam, ya ad Media. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JR25_26","025_25_26","JER","25","26","26","Ya an amin nan a'alih nan babluy hi appit hi iggid hi un hagangon di buhu'an di algaw an nun'eheggon ya nan nun'iyadagwi. At impong'un amin nan pumpapto'an hitun luta. Ya hay angunuh hi mahapul an uminum hinan bahun napnuh bungot Apo Dios ya nan alid Babylon. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JR25_27","025_25_27","JER","25","27","27","Ya inalin goh Apo Dios ay ha\"in di, “Ipa'innilam hinan a'ali ta uminumdah nan bahun napnuh bungot'u ta engganah ma'abbutongda ta umanutada. At minaynayun an adida bumangon ti ipa'ali' di mangubat ay dida. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JR25_28","025_25_28","JER","25","28","28","Mu gulat ta adida pohdon an uminum hinan nittuh nan ino'odnam an bahu ya alyom ay dida an Ha\"in an Dios an nidugah di abalinanay nangalih mahapul an uminumda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JR25_29","025_25_29","JER","25","29","29","Ti undan adida tigon an ente\"a' hinan babluy an idaydayawan di ngadan'uy minolta'? Ya undan dida ay ya adida mamolta? Ha\"in an nidugah di abalinanan Dios ya ipa'ali' di mangubat hi an amin an babluy hitun luta.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JR25_30","025_25_30","JER","25","30","30","At hiyanay paddungnay impa'enap Apo Dios an nidugah di abalinanan ha\"in, ya inalinay, “Eka ipa'innila daten hapito' ay he\"a, Jeremiah, ta alyom ay diday, Nan bungot Apo Dios ya nidugah an atata'ot an umat hinan munheel an layon ya nan atata'ot an idul. Ti hay atonah nan tataguh tun luta ya paddungnay pun'igatina dida an umat hi aton di mun'apal hi greyp. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JR25_31","025_25_31","JER","25","31","31","At donglon an amin nan atagutaguh tun luta nan inalin Apo Dios an adina pohdon hinan abablubabluy, at pun'ipapatoyna didah gubat.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JR25_32","025_25_32","JER","25","32","32","Ya himmapit goh hi Apo Dios an nidugah di abalinanan inalinay, “Undan adiyu tigon di ato' an mangubah hinan numbino'ob'on an babluy hitun luta? An paddungnay mabi'ah an puo' an adi duminong ta engganah hinaponan pa\"ion di abablubabluy hitun luta!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JR25_33","025_25_33","JER","25","33","33","At ha\"in an hi Jeremiah ya inali' di, “Henen a'atana ya awalitangday mun'a'atoy hinan abablubabluy. Ya mi'id di munlungdayah nan mun'a'atoy unu mangilubu' ay dida an nonong ya umatdah allugit an nihinap hinan luta. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JR25_34","025_25_34","JER","25","34","34","Ya henen a'atana ya da'yun mangipangpanguluh nan tatagu' an paddungnay mumpapto' hi kalnilu ya ahikikila ayuh numanomnomanyu, ya mumpu'upu' ayuh nan hupu' hi aat di punlungdayaanyu. Ti nadatngan mahkay di atayanyu, at mipaddung ayuh nan mapmaphod an bangan uklit an awniat magah, ya napohla'. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JR25_35","025_25_35","JER","25","35","35","Ti mi'id di mabalin hi lumayawanyuh umuyyu ipo\"oyan, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JR25_36","025_25_36","JER","25","36","36","ya hay ma'at ya awniat donglonyuy ahipopokaw an mangipangpangulun da'yu ti pumpa\"in Apo Dios nan babluyda, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JR25_37","025_25_37","JER","25","37","37","at mumbalin hi mi'id di hulbida an dumalat di bungotna. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JR25_38","025_25_38","JER","25","38","38","Ti umat hinan layon an bumuhu' hinan liyang an nunhituwanan munheel hi bungotna, ya numpa\"inay babluyda ta mumbalin hi mi'id di hulbina.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JR26_1","025_26_1","JER","26","1","1","Ya heden hopap di nun'alian Jehoiakim an hina' Josiah hi ad Judah ya inalin goh Apo Dios ay ha\"in di, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JR26_2","025_26_2","JER","26","2","2","“Umuy'ah nan gettaw di Timplu, ya timma'dog'ah hinagangda, ya himmapit'ah nan tatagud Judah an umalin mundayaw ay Ha\"in hinan Timplu'. Ya inalim an amin nan ipa'innila' ay he\"a, ya tigom ta mi'id di malauhan. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JR26_3","025_26_3","JER","26","3","3","At olom man ya donglon nan tatagu ta du'gonda nan nun'appuhin pangatda, at mabalin an mun'innomnoma' ta adi' moltaon didah nan do'ol an numbaholanda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JR26_4","025_26_4","JER","26","4","4","At alyom ay dida an Ha\"in an Dios ya alyo' di, Adiyu ay donglon ta adiyu unudon nan Uldin'u ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JR26_5","025_26_5","JER","26","5","5","ta inaynayunyun adi mangngol hinan hennahennag'un baal'un propeta ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JR26_6","025_26_6","JER","26","6","6","ya pa\"io' tun Timplu ta umat hinan inat'uh din Tuldan Abung hi ad Shiloh. Ya tun na'at ad Jerusalem di pangidut nan tataguh tun luta.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JR26_7","025_26_7","JER","26","7","7","At nan papadi, ya propeta, ya an amin nan tataguh dih nan Timplu ya dengngolda danen inali'ali'. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JR26_8","025_26_8","JER","26","8","8","Mu un hi'itangan impada'puh'u ya lini'uba' hinan papadi, ya propeta, ya nan tatagun wah di. Ya nun'it'u'dan alyonday, “Mahapul an mapatoy'a an dumalat nan hinapihapitmu! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JR26_9","025_26_9","JER","26","9","9","Ti anaad ta nonong ya inalim hi un pa\"ion Apo Dios tun Timplu ta umat hinan na'at hi ad Shiloh? Ya anaad goh ta inalim hi mapa\"i tun babluy ad Jerusalem?” At hiyah ne dumalat hi nunli'uban nan tatagun Jeremiah hidih nan Timplu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JR26_10","025_26_10","JER","26","10","10","Ya unat goh dengngol din a'ap'apud Judah henen na'at ya nunnaudondan immuy hinan way Timplu, ya inumbundah nan ma'alih Pa\"amman Pantaw di Timplu ta diday mangipanuh hinan ma'ma'at. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JR26_11","025_26_11","JER","26","11","11","Ya inalin nan papadi ya nan numbino'ob'on an propetah nan u'upihyal ya nan tatagun wah diy, “Heten tagu ya mahapul an mapatoy! Ti hinimung tu'un dengngol nan inali'alinan apa\"ian tun babluy tu'u!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JR26_12","025_26_12","JER","26","12","12","Ya himmapita' an inali' di, “An amin nan dengngolyun hinapit'u ya hi Apo Dios di nalpuwana. Ti Hiyay nannag ay ha\"in ta ipa'innila' ay da'yu nan nidugah an ma'at eten Timplu, ya tun babluy tu'u, ya nan udum an dengngolyun inali' hi ma'at. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JR26_13","025_26_13","JER","26","13","13","Mu gulat ta ipogpogyu nan pangatyu ta ete\"ayun du'gon nan pumbaholan ta unudonyuh Apo Dios at adina aton nan inalinah ma'at ay da'yu! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JR26_14","025_26_14","JER","26","14","14","Mu ha\"in ay ya okod ayuh ninomnomyuh maphod hi atonyun ha\"in. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JR26_15","025_26_15","JER","26","15","15","Mu ten alyo' an gulat ta patayona' ay da'yu at mumbahol ayun himpamabluy an dumalat nan pamatayanyuh nan tagun mi'id di baholna. Ti immannung an nalpun Apo Dios an amin nan dengngolyun inali'ali'!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JR26_16","025_26_16","JER","26","16","16","Ya inalin nan u'upihyal ya nan tataguh nan papadi ya nan numbino'ob'on an propeta di, “Gapu ta un anggay nan hinapit Apo Dios an Dios tu'uy impa'innilan Jeremiah ay ditu'u at adi mabalin an mipapatoy.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JR26_17","025_26_17","JER","26","17","17","At timma'dog din udumnan a'ap'apun ni'yamung, ya himmapitdah nan tatagun na'amung hidi ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JR26_18","025_26_18","JER","26","18","18","an inaliday, “Hidin nun'alian Hezekiah ad Judah ya himmapit din propeta an din hi Micah an iMoresheth. At inalinah din tataguy, Nan nidugah di abalinanan Dios ya inalinay, La'tot ya mapa\"id Jerusalem ta mi'id di hulbinan paddungnay un na'aladu, at nan nammagtun nipata'dogan nan Timplu ya mumbalin hi inalahan. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JR26_19","025_26_19","JER","26","19","19","Mu agguyda pinatoy hi Micah an dumalat nan hinapitna! Ti un at goh hay inat din Alin hi Hezekiah ya nan tatagu ya din'ugda nan ato'atondan pumbaholan ta numpahpahmo'dan Apo Dios ta Hiya mahkay dinayawda! At dumalat enen inatda ya agguy inubah Apo Dios dida, ya agguyna goh pina\"i tun babluy tu'u an ad Jerusalem an ta\"on unna inaliy hiyay atona. Ya umat ad ugwan an gulat ta patayon tu'uh Jeremiah at hay ma'at nin ay ditu'u?” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JR26_20","025_26_20","JER","26","20","20","(Ya hay oha goh ya din propetan hi Uriah an hina' Shemaiah an iKiriath Jearim ya inalina nan ma'at eten babluy an nipaddung goh damdamah nan inalin Jeremiah. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JR26_21","025_26_21","JER","26","21","21","Mu unat goh dengngol nan Alin hi Jehoiakim, ya nan tindaluna, ya nan u'upihyal heden hinapit Uriah ya penhoddan patayon. Mu dengngol Uriah, ya timma'ot, at limmayaw ta immuy ad Egypt. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JR26_22","025_26_22","JER","26","22","22","Mu hennag nan Alin hi Jehoiakim hi Elnathan an hina' Acbor ya din udum an linala'i ta inunuddad Egypt. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JR26_23","025_26_23","JER","26","23","23","Ya inawitdah Uriah ta inyuydah nan Alin hi Jehoiakim, ya impapatoyna. Ya inyuyda intapal di odolnah nan nun'ilubu'an di nun'awotwot an tatagu.) ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JR26_24","025_26_24","JER","26","24","24","Mu ha\"in ya agguya' impapatoy ti binadangana' ay Ahikam an hina' Shaphan ta agguya' inyabulut hinan tatagun mamatoy ay ha\"in. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JR27_1","025_27_1","JER","27","1","1","Heden nangete\"an Zedekiah an hina' Josiah an alid Judah an mumpapto' ya himmapit hi Apo Dios ay ha\"in an hi Jeremiah. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JR27_2","025_27_2","JER","27","2","2","An inalinay, “Alam nan ayiw an niyammah paku, ya nan lalat, ya inyammam hi bagangmu.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JR27_3","025_27_3","JER","27","3","3","Ya inalina goh di, “Alyom hinan hennag nan alid Edom, ya ad Moab, ya ad Ammon, ya ad Tyre, ya ad Sidon an immalid Jerusalem an umuy mi'hapit ay Zedekiah an alid Judah ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JR27_4","025_27_4","JER","27","4","4","nan hinapit Apo Dios an alyom di, Hiyah te hinapit Apo Dios an nidugah di abalinanan Dios ad Israel an inalinay, Mahapul an ibaagyuh ten impa'innila' hinan a'ap'apuyu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JR27_5","025_27_5","JER","27","5","5","Ti dumalat nan nidugah an abalina' ya limmu' tun luta, ya nan tatagu, ya an amin nan numbino'ob'on an animal an wah tun luta, ya mabalin an idat'uh nan malgom an pilio' hi pangidata'. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JR27_6","025_27_6","JER","27","6","6","Ya ad ugwan ya idat'un amin heten babluy hinan alid Babylon an hi Nebuchadnezzar an baal'u, at iyokod'un hiya an amin an ta\"on un nan animal hi inalahan. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JR27_7","025_27_7","JER","27","7","7","Ya an amin nan tataguh nan abablubabluy ya hiyay itamuanda, ya itamuanda goh nan imbabaluyna ya nan a'apuna ta engganah un madatngan di a'abakan ad Babylon, ti abakon di udum an tatagu ta mumbalindah baalda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JR27_8","025_27_8","JER","27","8","8","Gulat ta nan tatagun adi mangitamu unu mange'gon ay Nebuchadnezzar an alid Babylon ya moltao'. Ya hay pummolta' ya nan gubat, ya batel, ya nan na'alligat an dogoh ta engganah un abakon nan iBabylon dida. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JR27_9","025_27_9","JER","27","9","9","Mahapul an adiyu donglon di ipa'innilan nan adi makulug an propetayu, ya nan mun'utung, ya nan mangulgud hi aat di enap, ya nan mumbuyun, ya nan way mihu'lung an mangalin da'yuh adi mabalin an mumbalin ayuh himbut nan alid Babylon. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JR27_10","025_27_10","JER","27","10","10","Ti nan ipa'inniladan da'yu ya layah an un da'yu balbaliyan ta way atonyun mipakak ta taynanyu nan lutayu. Ti Ha\"in ya pun'iwa'at'u da'yuh nan udum an adagwin babluy ta mun'atoy ayu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JR27_11","025_27_11","JER","27","11","11","Mu gulat ta nan tataguh nan malgom an babluy ya humukudah nan alid Babylon ta hiyay itamuanda at adi' pakakon dida enen babluyda ta diday okod an munlia' hinan payawda, ya mihinadah dih nunhituwanda. Ha\"in an hi Apo Dios di nanapit ene.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JR27_12","025_27_12","JER","27","12","12","At hiyanay inali' hinan hennag di alidad Jerusalem, ya hiyay impa'innila' goh hinan alid Judah an hi Zedekiah an inali' ay hiyay, “Humuku'ah nan alid Babylon ya nan tataguna ta diday itamuam. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JR27_13","025_27_13","JER","27","13","13","Ti adi'a ay ya umannung an matoy ayuh nan tatagum hi gubat, ya batel, ya nan naligat an dogoh. Ti hiyah ne inalin Apo Dios hi ma'at. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JR27_14","025_27_14","JER","27","14","14","Adiyu donglon di hapiton nan adi makulug an propetan mangalin da'yuh adiyu itamuan nan alid Babylon ti hanan ibaagdan da'yu ya layah an un da'yu balbaliyan! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JR27_15","025_27_15","JER","27","15","15","Ti gulat ta kulugonyu dida ya pumpakak da'yuh tun babluy ta hidiy pamatayandan da'yu. Hiyah ne hinapit Apo Dios.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JR27_16","025_27_16","JER","27","16","16","Ya immuya' goh hinan papadi, ya inali' nan hinapit Apo Dios an inalinay, “Adi ayu pedpedngolan hinan propetan mangalih un ag'aga mahkay di pangibangngadandah nan gina'un ma'usal hinan Timplun Apo Dios an din niyuy ad Babylon. Ti agguy nongkay immannung hanan gunda alyon ay da'yu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JR27_17","025_27_17","JER","27","17","17","At adiyu ahan dongdonglon dida ta un ayuat humukuh nan alid Babylon at matagu ayu. Ya ta adi ni' mapa\"i tun babluyyu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JR27_18","025_27_18","JER","27","18","18","Ti un gulat ta immannung an dida ya propetada at inilada nan inalin Apo Dios, at gulat ya mumpahpahmo'dan Apo Dios an nidugah di abalinana ta adina iyabulut an miyuy ad Babylon nan na'angang an nun'abalul an gina'uh nan Timplu ya hinan palasyun di alih ad Judah. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JR27_19","025_27_19","JER","27","19","19","Ti umat hituy inalin Apo Dios an nidugah di abalinanah aat nan gambang an tu'ud hinan hinagang di Timplu, ya nan gambang an ittuwan di danum hinan gettaw, ya an amin nan udumnan gina'un na'angang hinan babluy ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JR27_20","025_27_20","JER","27","20","20","an agguy ni'yalan Nebuchadnezzar an alid Babylon hidin nangekakana ay Jehoiachin an hina' Jehoiakim an alid Judah ya nan adadangyan an inalinay, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JR27_21","025_27_21","JER","27","21","21","Immannung an Ha\"in an Dios an nidugah di abalinana an dayawonyun holag Israel ya iyabulut'u an hanan nun'abalul an na'angang hinan Timplu' ya hinan palasyun di ali ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JR27_22","025_27_22","JER","27","22","22","ya miyuydad Babylon. Mu udum hi algaw ya ipabangngad'u goh damdama hanan ten babluy. Ha\"in an Dios di nanapit ete.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JR28_1","025_28_1","JER","28","1","1","Hidin miyaleman bulan eden miyapat goh an tawon an numpapto'an Zedekiah hi ad Judah ya inalin Hananiah an hina' Azzur an iGibeon ay ha\"in hidin awadamih nan Timplun Apo Dios (at dengngol nan papadi ya nan tatagun wah di nan inalina) ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JR28_2","025_28_2","JER","28","2","2","an inalinay, “Umat hituy hinapit Apo Dios an nidugah di abalinanan Dios an dayawon di holag Israel an inalinay, Pogpogo' mahkay nan abalinan nan alid Babylon an paddungnay pakuh bagang di tagu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JR28_3","025_28_3","JER","28","3","3","Ya adi munduway tawon at ipabangngad'un amin din nun'abalul an gina'un nan Timplu an din impiyuy Nebuchadnezzar ad Babylon. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JR28_4","025_28_4","JER","28","4","4","Ya umat goh an ibangngad'uh tu nan ali tu'ud Judah an hi Jehoiachin an hina' Jehoiakim ya nan udum an nibalud hi ad Babylon. Ti pogpogo' nongkay di abalinan nan alid Babylon.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JR28_5","025_28_5","JER","28","5","5","Ya tembal'uh Hananiah hi hinagang nan papadi ya an amin din tatagun timmata'dog hinan Timplu an inali' di, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JR28_6","025_28_6","JER","28","6","6","“Amen! Olom ni' ya umat hinay aton Apo Dios! Olom ni' ya aton Apo Dios nan inalim ta ibangngadna nan nun'abalul an gina'un nan Timplu ya nan i'ibba tu'un nibalud ad Babylon! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JR28_7","025_28_7","JER","28","7","7","Mu donglom nan hapito' ay he\"a ya ta\"on un da'yun amin an tatagun wah tu: ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JR28_8","025_28_8","JER","28","8","8","Din nun'ahhun an propetah din penghana ya unta mawada ya impa'innilada an ta\"on un nan ongol di abalinanan babluy ya melwangdah gubat, ya nan do'ol an pumatoy, ya nan nidugah an dogoh. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JR28_9","025_28_9","JER","28","9","9","Mu nen ad ugwan ya alyom di maphod an lumenggop tu'u. At tigon tu'u akkay un immannung an nalpun Apo Dios nan inalim!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JR28_10","025_28_10","JER","28","10","10","Ya nonong ya innal Hananiah din paku' an imbuung'u, ya inipungna. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JR28_11","025_28_11","JER","28","11","11","Ya inalinay, “Inalin Apo Dios an umat hinay atonan mama\"ih nan nangipaligligatan da Nebuchadnezzar hi an amin an babluy an inabakna. Ya adi umuy hi duway tawon ya ma'at hana.” Ya unat goh nalpah hene ya tinayna' dida. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JR28_12","025_28_12","JER","28","12","12","Mu agguy nadnoy ya himmapit hi Apo Dios ay ha\"in an inalinay, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JR28_13","025_28_13","JER","28","13","13","“Mumbangngad'a ta umuymu ibagan Hananiah an Ha\"in an nidugah di abalinanan Dios an dayawon nan holag Israel di mangalin hiya di: He\"a, Hananiah, ya inipungmu din ayiw an paku, mu hay mihukat ene ya nan gumo' an paku. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JR28_14","025_28_14","JER","28","14","14","Ti paddungnay ipabuung'uh nan abablubabluy di gumo' hi padungal ta mapilitandan mangunud hi an amin an pohdon Nebuchadnezzar hi atonda. Ya ta\"on un nan animal hi inalahan ya iyokod'un hiya.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JR28_15","025_28_15","JER","28","15","15","Ya innayun'un inalin hiyay, “Alyo' ay he\"a, Hananiah, an hay immannung ya agguy da'a pento' ay Apo Dios hi propetana! Mu nonong ya unmu immuy inali'alih nan tataguy layah ya wan hiyay kulugonda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JR28_16","025_28_16","JER","28","16","16","At hiyanan hay inalin Apo Dios ay he\"a ya inalinay, Adi madnoy ya mi'idon da'ah tun luta! Ya adi malpah heten tawon ya matoy'a ti intudduwam nan tatagu ta ngohoyona' an Dios!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JR28_17","025_28_17","JER","28","17","17","At unat goh naluh di duway bulan ya natoy tatagwah Hananiah. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JR29_1","025_29_1","JER","29","1","1","Ha\"in an hi Jeremiah ya nuntudo'a' hinan imbalud Nebuchadnezzar an nalpud Jerusalem an impiyuynad Babylon. Ya hay nuntud'a' ya nan agguy ni'yatoy an mumpangipangpanguluh nan tatagu, ya nan papadi, ya nan numbino'ob'on an propeta, ya an amindan nalpud Judah. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JR29_2","025_29_2","JER","29","2","2","At impiyuy'uh ten tudo\"uh din nalpah an niyuy ad Babylon nan Alin hi Jehoiachin, ya hi inana, ya nan u'upihyal hi ad Judah, ya nan nun'ala'eng an mangiyammah nan malgom. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JR29_3","025_29_3","JER","29","3","3","An impadon'u ay da Elasah an hina' Shaphan ya hi Gemariah an hina' Hilkiah an hennag nan alid Judah an hi Zedekiah hi umuy mi'hapit hinan alid Babylon an hi Nebuchadnezzar. Ya hay intudo\"u ya inali' di: ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JR29_4","025_29_4","JER","29","4","4","“Hi Apo Dios an nidugah di abalinanan Dios tu'un holag Israel ya umat hituy inalinan da'yun amin an nalpud Jerusalem, an inalinay, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JR29_5","025_29_5","JER","29","5","5","Mumpun'amma ayuh a'abu'abung ta way punhituwanyu, ya mumpuntanom ayu ta way itanudyu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JR29_6","025_29_6","JER","29","6","6","Ya mumpun'alhin ayu ta mahlag ayu, ya ipalhinyu nan imbabaluyyu ta mumpunholagda goh. Ti hay pohdo' ya dumo'ol ayu, ya adi' pohdon hi un ayu i'itang. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JR29_7","025_29_7","JER","29","7","7","Ya iluwaluyu ta lumenggop ya pumhod henen babluy an nangipi'aya' ay da'yu. Ti pumhod ay henen babluy ya pumhod goh di nitaguanyu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JR29_8","025_29_8","JER","29","8","8","Ya innayun goh Apo Dios an nidugah di abalinanan Dios tu'un holag Israel an inaliy, Elanyu ta adi ayu mabalbaliyan hinan layah an ibagan nan i'ibayun wah na an propeta ya nan mumpumbuyun. Ya adiyu kulugon nan alyondah nipa'enap an gapu ta hiyah ne pohdonyun donglon. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JR29_9","025_29_9","JER","29","9","9","Ti bo'on Ha\"in di nalpuwan nan gunda ipa'innilan nan mangalih unda propeta ti agguy'u ahan hennag dida. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JR29_10","025_29_10","JER","29","10","10","Ya innayun goh Apo Dios an inalinay, Hay makulug ya mihina ayuh nad Babylon hi napituy tawon. Ta malpah ay ya un'u ipa'annung din inali' ta pa'anamuto' da'yuh nan babluyyu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JR29_11","025_29_11","JER","29","11","11","Ti Ha\"in an Dios ya inila' nan ninomnom'uh ma'at ay da'yu an hay ninomnom'u ya nan pumhodanyu ya bo'on hay punligatanyu ti maphod di ninomnom'uh pumbalinanyuh udum hi algaw. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JR29_12","025_29_12","JER","29","12","12","Ya hitun adatngan nen gutud ya umali ayun munluwalu, at abuluto' di luwaluyu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JR29_13","025_29_13","JER","29","13","13","Ya le'naonyun wadaa' hi unyu e'kod an amin di nitaguanyun Ha\"in. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JR29_14","025_29_14","JER","29","14","14","Ya immannung an le'naonyun wadaa', ya amungo' da'yuh nan numbino'ob'on an babluy an niwa'atanyu ta ibangngad'u da'yud Jerusalem. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JR29_15","025_29_15","JER","29","15","15","Mid mapto' ya alyonyuy, Hi Apo Dios ya indatnay propetamid Babylon. Mu agguyyu ahan inunud dida. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JR29_16","025_29_16","JER","29","16","16","At hiyanan hiyah te inalin Apo Dios hi ma'at hinan ali tu'un holag David ya an amin tu'un wah tun babluy an agguy nitnud: ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JR29_17","025_29_17","JER","29","17","17","Inalin nan nidugah di abalinanan Dios di, Iyabulut'un waday gubat, ya batel, ya nan pumatoy an dogoh ay dida. Ya pumbalino' didah umat hinan nabulu' an bungan di figs. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JR29_18","025_29_18","JER","29","18","18","Ya ta\"on un ngadan di umayanda an babluy ya wada damdamay gubat, ya batel, ya nan pumatoy an dogoh ay dida. At nidugah an manoh'an amin di tataguh abablubabluy hinan ma'at ay dida. Ya pihupihulonda dida, ya aba'abatlanda didah nan babluy an pangiyaya' ay dida. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JR29_19","025_29_19","JER","29","19","19","Manu ay umat hinay ma'at ay dida ti adia' unudon an ta\"on hi un ag'agaan impa'innilan nan baal'un propeta nan Hapit'un dida. Umatda goh damdaman da'yun niyuy hinad Babylon an agguya' inunud! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JR29_20","025_29_20","JER","29","20","20","At hiyanan da'yun niyuy ad Babylon an nalpud Jerusalem ya donglonyuh ten ipa'innilan Apo Dios ay da'yu: ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JR29_21","025_29_21","JER","29","21","21","Ti inalin nan nidugah di abalinanan Dios an dayawon tu'un holag Israel di, Hi Ahab an hina' Kolaiah ya hi Zedekiah an hina' Maaseiah an mangalih nalpun Ha\"in an Dios nan gunda ipa'innila mu layahda, ya hiyanan iyokod'u didah nan alid Babylon an hi Nebuchadnezzar ta punhintitigan di tataguy pamatayandan dida. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JR29_22","025_29_22","JER","29","22","22","At henen nidugah an ma'at ay dida ya mumbalin hi pangidut nan nalpud Judah an wad Babylon ti wada ay di taguh idutanda ya alyonday, Maphod ni' hi un aton Apo Dios ay he\"a nan umat hidin inatnan da Zedekiah ay Ahab an matattaguda ya genhob nan alid Babylon dida! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JR29_23","025_29_23","JER","29","23","23","Ti nidugah an nun'appuhiy inatdah nan tatagu' ad Israel an nun'ilugtapanday ahawan di heneggonda. Ya inalida goh udot hi un Ha\"in di nalpuwan nan layah an gunda ipa'innilah nan tatagu. Ya Ha\"in an Dios ya hinimung'un tinnig hanan ina'inatda.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JR29_24","025_29_24","JER","29","24","24","Palpaliwan ya wada goh di impa'innilan Apo Dios hi ipa'innila' ay Shemaiah an iNehelam. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JR29_25","025_29_25","JER","29","25","25","At umat hituy hinapit Apo Dios an nidugah di abalinanan Dios di holag Israel an inalinay, “He\"a, Shemaiah, ya un nonong ya nuntudo\"ah nan padin hi Zephaniah an hina' Maaseiah, ya inyapongmuh nan udum an papadih tu ya nan tataguh tud Jerusalem. Hay intudo'mu ay Zephaniah ya inalim di: ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JR29_26","025_29_26","JER","29","26","26","Hi Apo Dios ya pento' da'ah padi an mihukat ay Jehoiada ta he\"ay mangipapto' hinan Timplu. Ya nan tagun paddungnay nabongang an mangalih un hiyay propeta mu layahna ya mahapul an mabangkilingan, ya mago'dan hi gumo' di bagangna. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JR29_27","025_29_27","JER","29","27","27","Ya anaad tuwali ta agguymu inat ay Jeremiah an i'Anathoth ya wan hay pangatna ya ay donongnay un hiyay propeta? ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JR29_28","025_29_28","JER","29","28","28","Ti nuntudo' ay da'mih tud Babylon an inalinay mabayag anuy ihinanmih tu. At maphod anuh un ami mun'ammah punhituwanmi ya muntanom ta way pangngalanmih itanudmi.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JR29_29","025_29_29","JER","29","29","29","Mu hay inat nan padin hi Zephaniah hinan tudo' an nalpun Shemaiah ya imbahanan ha\"in an hi Jeremiah. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JR29_30","025_29_30","JER","29","30","30","Ya himmapit hi Apo Dios ay ha\"in an inalinay, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JR29_31","025_29_31","JER","29","31","31","“Jeremiah, muntudo\"ah nan nipiyuy ad Babylon ta alyom di: Hi Apo Dios ya umat hituy impa'innilanah ma'at ay Shemaiah an iNehelam an inalinay, Hi Shemaiah ya binalbaliyan da'yu, at kinulugyu nan inalina an ta\"on hi un layahna ti agguy'u pento' hiyah propeta'. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JR29_32","025_29_32","JER","29","32","32","At hiyanan moltao' hi Shemaiah an iNehelam ya an amin nan holagna! At mi'id di ta\"on hi un ohan didah mangah'up hinan maphod an ato' hinan tatagu' ti hiya ya intudduwan da'yu ta ngohoyona'! Ha\"in an Dios di nanapit ete.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JR30_1","025_30_1","JER","30","1","1","Palpaliwan goh ya inalin Apo Dios ay ha\"in an hi Jeremiah di, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JR30_2","025_30_2","JER","30","2","2","“Ha\"in an Dios an dayawonyun holag Israel ya ipa'innila' ay he\"a ta itudo'mun amin nan gun'u ipa'innilan he\"a ta ma'ohhah liblu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JR30_3","025_30_3","JER","30","3","3","Nomnomonyu ti udum hi algaw ya pa'anamuto' nan tatagu' an i'Israel ya iJudah nan babluy an indat'uh din o'ommoda. Ha\"in an Dios di ad hapit ay date.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JR30_4","025_30_4","JER","30","4","4","Ya hiyatu goh di hinapit Apo Dios hi ma'at hinan i'Israel ya iJudah ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JR30_5","025_30_5","JER","30","5","5","an inalinay, “Ha\"in an Dios ya donglo' di kilan nan tatagu an dumalat nan nidugah an ta'otda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JR30_6","025_30_6","JER","30","6","6","Ya undan muntungawday linala'i? Mu anaad ta nan mun'abi'ah an linala'i ya paddungnay muntungaw di tigawdah ha'it di nomnomdah nan na'at, ya immuphatdan amin hi ta'otda? ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JR30_7","025_30_7","JER","30","7","7","Manu ay ya awniat nunnaud di ma'at an mi'id ah nipaddungana ahan, ti awniat nidugah di punligatan nan tatagu' an holag Israel. Mu hay umangunuh ya baliwa' dida. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JR30_8","025_30_8","JER","30","8","8","At ipungo' nan paddungnay pakuh bagangda, ya ta\"on goh nan paddungnay bangkelengda, ta adida mahkay mumbalin hi baal di udum an tataguh udum an babluy. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JR30_9","025_30_9","JER","30","9","9","At Ha\"in mahkay an nidugah di abalinanan Dios di punhulbianda, ya nan pot'o' goh an holag David di alida. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JR30_10","025_30_10","JER","30","10","10","At da'yun holag Israel ya adi ayu tuma'ot ya adi ayu numanomnom ti la'tot ya pa'anamuton da'yu nongkay ay Ha\"in an ta\"on un niyadagwin babluy di niyayanyu. At iyanamut'u da'yu ya nan holagyu ta lumenggop ayu mahkay, ya mi'id mahkay di mana'ta'atot ay da'yu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JR30_11","025_30_11","JER","30","11","11","Ti wadaa' an mamaliw ay da'yu, at pa\"io' hanan babluy an nangiwa'ata' ay da'yu. Mu adi' da'yu nongkay ubahon an un'u da'yu gilaton ya anggay ti adi mabalin hi nonong ya adi ayu mamolta.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JR30_12","025_30_12","JER","30","12","12","Ya inalin goh Apo Dios hinan tatagunay, “Nan hugatyun nidugah an himmalom ya adi umadaog ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JR30_13","025_30_13","JER","30","13","13","ti mi'id di mabalin hi pangagahyu, ya mi'id di mangipapto' ay da'yu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JR30_14","025_30_14","JER","30","14","14","Ti an amin nan tataguh udum an babluy an gunyu numpabadangan ya inaliwan da'yu mahkay an adi da'yu nomnomnomon ay dida. At Ha\"in di paddungnay ma'abbungot an buhulyu an himmalom di inat'un nanugat ay da'yu ti dumalat nan do'ol an numbaholanyu ya nan nun'appuhin pangatyu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JR30_15","025_30_15","JER","30","15","15","Ya adi ayu munlilin dumalat nan punholholtapanyu ti da'yuy ad bahol! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JR30_16","025_30_16","JER","30","16","16","Mu nan aton nan buhulyu ya nan mamloh hi gina'u ya hiya goh di ma'at ay dida, at an amin nan buhulyu ya mabaludda goh ta miyuydah udum an babluy. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JR30_17","025_30_17","JER","30","17","17","Mu da'yu ay an iZion ya paphodo' nan hugatyu ta mumbangngad nan maphod an punle'nayu an ta\"on hi un ad ugwan ay ya hay pannigdan da'yu ya ninganuy ayun mi'id di managgung ay da'yu.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JR30_18","025_30_18","JER","30","18","18","Ya inalin goh Apo Dios di, “Pa'anamuto' nan tatagu' hinan babluyda tuwali ta ipaphod'u dida ya nan numpunhituwanda, ya umat goh hinan numpunhituwan nan tatagu. Ya maha\"ad goh nan palasyuh din naha\"adana tuwali, at mipaphod henen babluyda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JR30_19","025_30_19","JER","30","19","19","At mun'am'amlongdan mungkantah punyamanandan Ha\"in. Ya tigo' ta mahlagda ta dumo'olda, ya mawaday pange'gon di tatagun dida an adida mahkay mapihul. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JR30_20","025_30_20","JER","30","20","20","Ya mumbangngad nan ongol an abalinanda ta umat hidin nabayag, ya mumbangngaddan himpamabluy an mundayaw ay Ha\"in, ya moltao' an amin nan mangipadah an mamalpaligat ay dida. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JR30_21","025_30_21","JER","30","21","21","Ya hay mun'ap'apun dida ya nan oha goh damdama ay dida, ya hiyay mabalin an meheggon ay Ha\"in hinan awada' ti adi mabalin an meheggon ay Ha\"in hi un'u adi abuluton. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JR30_22","025_30_22","JER","30","22","22","At hiyanan diday tatagu', ya Ha\"in di Dios hi dayawonda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JR30_23","025_30_23","JER","30","23","23","Mu Ha\"in an Dios ya nidugah di bumungta' hinan mumbahol an umat hinan mabi'ah an puo' di ato' an mangubah hinan tatagun nappuhiy pangatda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JR30_24","025_30_24","JER","30","24","24","Ti hay bungot'u ya adi nonong ya na'ubah an engganah un ma'at an amin nan ninomnom'u. Mu udum hi algaw ya ma'awatanyu nan pohdo'.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JR31_1","025_31_1","JER","31","1","1","Ya impahapita' ay Apo Dios an inali' di, “Udum hi algaw ya Ha\"in mahkay di dayawon di an amin an holag Israel ta mumbalindah tatagu'.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JR31_2","025_31_2","JER","31","2","2","Ya inalin goh Apo Dios di, “Hay umanamutan din agguy ni'yatoy hidin gubat ya ipapto\"u didah nan owon ta engganah un'u idatong didan ten babluy an umat hinan inat'uh din o'ommoddah din nadnoy. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JR31_3","025_31_3","JER","31","3","3","Ti nan impattig'un ongol an pamhod'uh din o'ommodyun holag Israel ya munnononnong an adi malumluman. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JR31_4","025_31_4","JER","31","4","4","At hiyanan badanga' da'yu ta mumbangngad di amaphodyun holag Israel, ya mabalin mahkay goh an paganghonyuy tambourinesyu ta manayaw ayuh amlongyu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JR31_5","025_31_5","JER","31","5","5","Ya umat goh an muntanom ayuh greyp hinan dudunduntug ad Samaria, ya da'yu mahkay mangan hi bungada. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JR31_6","025_31_6","JER","31","6","6","Ya udum di algaw ya donglonyuy it'u' hanan mungguwalyah nan madinuntug an babluy ad Ephraim an alyonday, Makak ayu ta umuy tu'ud Jerusalem ta umuy tu'u mundayaw ay Apo Dios!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JR31_7","025_31_7","JER","31","7","7","Ya inalin goh Apo Dios di, “Oltonyun mungkantah pun'amlonganyun holag Israel an gapu ta nan babluyyuy na'ahhamad hinan abablubabluy. Ya ipadngolyuy pundayawyun alyonyuy, He\"a, Apo Dios, di nangibaliw ay da'min na'angang an holag Israel! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JR31_8","025_31_8","JER","31","8","8","Ti undan adiyu tigon an pa'anamuto' da'yu ta ma'amung ayun malpuh nan babluy hi appit hi iggid hi un hagangon di buhu'an di algaw ya hinan mun'alpuh nan pingit di luta. Ya mitnudday nun'abulaw, ya nun'apilay, ya numpunhabi, ya ta\"on un nan mun'agadyuh an muntungaw ta do'oldan umanamut. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JR31_9","025_31_9","JER","31","9","9","At munluwalu ayu owan mungkila ayuh umanamutanyu, ya Ha\"in di mangipangulun da'yu ta e'wayuh nan nundotal an owon hinan pingit di ginnaw an awadan di mun'ul'ullay an danum ta adi ayu mida'leh. Ti da'yun holag Israel ya Ha\"in di hi amayu, ya hi Ephraim di ibilang'uh pangpangullun imbaluy'u. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JR31_10","025_31_10","JER","31","10","10","At da'yun Hentil hi abablubabluy hitun luta ya donglonyuh ten ibaga' ta pun'ipa'innilayuh nan nun'iyadagwin babluy an alyonyuy, Hi Apo Dios ya inwa'atna nan holag Israel hi abablubabluy, mu amungona goh damdama dida ti ipapto'na dida an umat hi pangipapto' di mumpahtul hi kalniluna. Hiyah ne ipa'innilada. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JR31_11","025_31_11","JER","31","11","11","At Ha\"in an Dios ya immannung an bangngado' da'yun holag Israel hinan buhulyun ongol di abalinanda ya un da'yu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JR31_12","025_31_12","JER","31","12","12","At hay umanamutanyu ya mun'am'amlong ayun mungkantah nan nammagtun babluy ad Zion ti dumalat nan amaphod'un Dios. Ya dumo'ol di ili'yu, ya inumonyu, ya lanan di oliboyu, ya mun'atataba nan kalniluyu ya bakayu. At mipaddung ayuh nan puntanoman an waday danumna ta adida matoy nan nitanom, at adi ayu mahkay numanomnom. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JR31_13","025_31_13","JER","31","13","13","At nan ungungan binabai ya linala'i ya ta\"on un nan nun'ala'ay ya manayawdan dumalat di amlongda. Ti hukata' hi pun'am'amlonganda nan gunda punlungdayaan, ya adida mahkay numanomnom ti pa'amlongo' nongkay dida. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JR31_14","025_31_14","JER","31","14","14","Ya mun'ahawal di idat'un mahapulyun tatagu', at do'ol di dagwan nan padih nan midawat ay Ha\"in. Ha\"in an hi Apo Dios di nanapit ene.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JR31_15","025_31_15","JER","31","15","15","Mu agguy ni' na'at hana ya inalin goh Apo Dios di, “Awniat ma\"adngol di ahikikilad Ramah, at nan holag Rachel ya nidugah di kiladan adida pohdon an ma'al'alu' ti nun'a'atoy nan imbabaluyda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JR31_16","025_31_16","JER","31","16","16","Mu ad ugwan ya alyo' an Dios di, Ammuna mahkay, ya dimminong ayun kumilakila! At mumbangngaddan da'yu nan imbabaluyyun malpuh nan babluy di buhul! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JR31_17","025_31_17","JER","31","17","17","At hahalimidonyun pumhod ayuh udum di algaw ti umanamutda nongkay hitun babluyyu nan imbabaluyyu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JR31_18","025_31_18","JER","31","18","18","Ti dengngol'uy kilayun tatagu' hi puntutuyuanyun inaliyuy, Umat amih nan agguy nangipa'enghah tamu an baka, mu dumalat nan nidugah an gunmu nangilat ay da'mi ya ten natugun ami. At pumbangngadon ni' ahan da'mih numbabluyanmi ta way atonmin mumbangngad an mundayaw ay He\"a an Diosmi! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JR31_19","025_31_19","JER","31","19","19","Hidin nan'uganmin He\"a ya nuntutuyu ami nongkay, ti unat goh na'awatanmi ya nidugah di bainmih nan ina'inatmin pumbaholan an nete\"ah din a'ungungami.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JR31_20","025_31_20","JER","31","20","20","Ya inalin Apo Dios di, “Da'yun holag Israel ya da'yu tuwaliy pa'appohpohdo' an imbabaluy'u! Ya manu ti wa ayan hinuplit'u da'yuh un mahapul at numanomnom ayu nin damdaman Ha\"in, mu umannung an hom'o' da'yu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JR31_21","025_31_21","JER","31","21","21","At mun'amma ayuh pummalkayuh nan dalanonyu ta hiya goh di dalanonyuh pumbangngadanyuh tun babluyyu! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JR31_22","025_31_22","JER","31","22","22","Ti anakkayah ahan tatagwa ya uya'a ya adi ayu mumbangngad ay Ha\"in! Ha\"in an Dios ya waday baluh ato' an nob'on ahan ti hay ma'at ya awniat hay babai di umuy manganap hi ahawana.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JR31_23","025_31_23","JER","31","23","23","Ya inalin goh nan nidugah di abalinanan Dios di, “Hitun pangiyanamuta' hinan tataguh nan numbino'ob'on an babluydad Judah an numpunhituwanda tuwali ya awniat alyonda mahkay di, Olom ni' ya wagahan Apo Dios nan ma'alih awadanah ad Jerusalem an nan Timpluna! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JR31_24","025_31_24","JER","31","24","24","At nan tatagu ya munhitudan amin hi ad Judah ta mumpunhabalday udum ya mumpumpahtulday udum. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JR31_25","025_31_25","JER","31","25","25","Ya idat'uy bi'ah nan nablay, ya buhgo' nan ma'ulaw hi hinaangna.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JR31_26","025_31_26","JER","31","26","26","Ya himbumagga ya bimmangona', ya tinnig'uy awada'. Ya immannung an ma\"aphod din enenap'u! Mu impidwa' goh an nolo', ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JR31_27","025_31_27","JER","31","27","27","ya inalin goh Apo Dios ay ha\"in di, “Immannung an udum hi algaw ya ipado'ol'u da'yun tatagu' hitud Israel. Ya ipado'ol'u goh nan animal hitu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JR31_28","025_31_28","JER","31","28","28","Ti hidin hopapna ya paddungnay numbu'nut'un amin an do'ol di hennag'un nangipaligligat ya numpamatoy ay da'yu. Mu udum hi algaw ya halimuna' goh da'yu ta engganah un ayu dumo'ol ya pumhod. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JR31_29","025_31_29","JER","31","29","29","At madatngan ay heden gutud ya mi'id mahkay alyon di tataguh, Ta\"on un nan o'ommodday nangan hi agguy nalum an greyp mu nan imbabaluyday na'a'alinu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JR31_30","025_31_30","JER","31","30","30","Ti hay ma'alinu mahkay ya nan tatagun mangan hi agguy nalum, ya umat goh an nan numbahol ya diday matoy.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JR31_31","025_31_31","JER","31","31","31","Ya impahapita' goh ay Apo Dios an inali' di, “Udum hi algaw ya waday balbalun itulag'uh nan i'Israel ya iJudah. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JR31_32","025_31_32","JER","31","32","32","Hete ya adi umat hinan nunhahapitanmih din o'ommoddah din nangekaka' ay didad Egypt ti heden nahahapit ya agguyda inunud an ta\"on hi un Ha\"in an Dios an ay lakayda ya nahamad di namhod'un dida. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JR31_33","025_31_33","JER","31","33","33","Ya umat hituy ato' hinan balbalun pi'tulaga' hinan holag Israel an ihina' hi nomnomda nan Uldin'u ta paddungnay nihamad an nitudo' hidi. At Ha\"in di Dios hi dayawonda, ya diday tatagu'. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JR31_34","025_31_34","JER","31","34","34","At adi mahkay mahapul hi un way muntudun didah aat'u ta unudona' an Dios ti an aminda nan tatagun mete\"ah nan nun'awotwotwot hi engganah nan ongol di abalinana ya innilaona' ay dida. Ti inaliwa' mahkay di baholda ta adi' mahkay gun nomnomon.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JR31_35","025_31_35","JER","31","35","35","Ya inalin goh Apo Dios di, “Ha\"in an hay ngadan'u ya Nidugah di Abalinanan Dios di nangidat hinan algaw ta dumilag hi abigabigat ya nan bulan ya nan bittuan ta mangipapatal hinan mahdom. Ya Ha\"in goh di mabalin an mangikiwal hinan danum hi baybay ta munggongaah nan dalluyun hidi. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JR31_36","025_31_36","JER","31","36","36","Ya hatun aat di limmu' ya minaynayun an adi nonong ya dimminongda, ya umat goh hinay ma'at hinan holag Israel an adi' iyabulut an un nonong ya napogpogdan himpamabluy. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JR31_37","025_31_37","JER","31","37","37","Ti adi ahan mabalin an du'go' nan holag Israel an dumalat nan numbaholanda! Mu ma'at nin hi un mabalin an malukud ad daya ya hi un mabalin an ma'ah'upan nan nipabunan tun luta.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JR31_38","025_31_38","JER","31","38","38","Ya inalin goh Apo Dios di, “Udum hi algaw ya maha\"ad goh damdama tun babluy ad Jerusalem ta midawat ay Ha\"in. Ya hay igad ya mipalpuh nan Pungguwalyaan ad Hananel ta engganah nan way Pantaw di Allup hinan Way Nuntikkuana. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JR31_39","025_31_39","JER","31","39","39","Ya minaynayun goh hinan pogpog di Duntug an Gareb ta mumpa'uy hinan dammangnad Goah. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JR31_40","025_31_40","JER","31","40","40","At hay milagat ya an amin nan nundotal an punlubu'an, ya nan nanginnampan panghoban hi lugit, ya nan papayaw hi bagtun nan Hadog an Kidron an niyappit hi buhu'an di algaw, ta engganah nan nuntikkuana an ma'alih Pantaw di Kabayu. Ya heten amin ya midawat ay Ha\"in an Dios, at hiyanan mibilang hi me'gonan. At adi mahkay polhon di buhul, ya adida pa\"ion.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JR32_1","025_32_1","JER","32","1","1","Ni'hapit goh hi Apo Dios ay ha\"in an hi Jeremiah hidin miyapulun tawon hi nun'alian Zedekiah hi ad Judah, ya hiyah ne miyapulu ta waluy tawon hi nun'alian Nebuchadnezzar ad Babylon. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JR32_2","025_32_2","JER","32","2","2","Ya henen timpu ya lini'ub nan tindalud Babylon ad Jerusalem. Mu ha\"in ya nabaluda' hi awadan di mungguwalyah nan palasyud Judah. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JR32_3","025_32_3","JER","32","3","3","Ti impibaluda' ay Zedekiah an alid Judah an dumalat di nangipa'innilaa' hinan tataguh din inalin Apo Dios ay ha\"in. Ti umat hituy inalina: “Ha\"in an Dios ya magadyuh mahkay an ipa'abak'u nan tatagun ten babluy ta hakupon nan alid Babylon. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JR32_4","025_32_4","JER","32","4","4","Ya nan Alin hi Zedekiah ya tiliwon nan tindalu ta iyuydah nan alid Babylon ta humalyaona. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JR32_5","025_32_5","JER","32","5","5","Ya impiyuynad Babylon ta mihinah di ta engganah un'u aton nan ninomnom'un aton ay hiya. Ya ibaga' ay da'yu an wa ay ta mi'pattoy ayuh nan iBabylon ya ma'abak ayu.” Hiyah ne hinapit Apo Dios. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JR32_6","025_32_6","JER","32","6","6","Ya hidin nibaluda' ya inalin goh Apo Dios ay ha\"in di, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JR32_7","025_32_7","JER","32","7","7","“Nan agim an hi Hanamel an imbaluy ulitaom an hi Shallum ya umalih tu ta alyonan he\"ay polo'om nan payawnad Anathoth. At gapu ta he\"ay neheggon hi tulangna ya biyangmu an he\"ay mamla' ta minaynayun ay da'yun himpangapuh den payaw.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JR32_8","025_32_8","JER","32","8","8","Ya awni tatagwa ya na'at nan inalin Apo Dios an immalih Hanamel hinan nibaluda'. Ya inalinan ha\"in di, “Polo'om nan payaw'uh ad Anathoth hidih nan lutan di holag Benjamin. Ti he\"ay way biyangnan mamla' ta minaynayun ay ditu'un himpangapu.” Ya gapu ta inila' an hiyay inalin Apo Dios an polo'o' ya hiyay inat'u. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JR32_9","025_32_9","JER","32","9","9","At penla\"uh den payaw han agi' an hi Hanamel hi ad Anathoth hi himpulu ta pituy silver. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JR32_10","025_32_10","JER","32","10","10","Ya penelmaa' nan mangipa'innila an ha\"in di namla' eden payaw, ya numpelmada goh nan wah din ihtigu. Ya impakilu' din silver an pumbayad'u, ya indat'un Hanamel. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JR32_11","025_32_11","JER","32","11","11","Ya innal'u din duwan pepel an nitud'an di pola' nan payaw an napelmaan, ya nan ohan pepel ya natimlian an nitud'an nan nepla'ana ya nan ma'unud an nuntutulagan (ya nan ohan nitud'an di nunhahapitanda ya agguy natimlian). ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JR32_12","025_32_12","JER","32","12","12","Ya indat'u hanan pepel ay Baruch an hina' Neriah an ap'apun Mahseiah an titinnig han kasinsin'un hi Hanamel, ya an amin din ihtigu an numpumpelma, ya an amin din Hudyu an wah dih nangidata' ay Baruch. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JR32_13","025_32_13","JER","32","13","13","Ya inali' ay Baruch di, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JR32_14","025_32_14","JER","32","14","14","“Nan nidugah di abalinanan Dios an dayawon tu'un holag Israel ya umat hituy hinapitnan inalinay, Alam daten pepel an nitud'an di pola' ta ittum hinan tibung ta madnoy ya unda mapa\"i. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JR32_15","025_32_15","JER","32","15","15","Ti inali' ay he\"a an udum hi algaw ya mahukatan di luta, ya abung, ya payaw eten babluy.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JR32_16","025_32_16","JER","32","16","16","Unat goh nalpah an indat'un Baruch an hina' Neriah hadi din pepel ya nunluwalua' ay Apo Dios an inali' di, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JR32_17","025_32_17","JER","32","17","17","“He\"a, Apo Dios, di nunlumud abuniyan ya tun luta an dumalat nan nidugah an abalinam, ya mi'id ah naligat ay He\"a, ti abalinam an amin di logom! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JR32_18","025_32_18","JER","32","18","18","Ya impattigmu nan nidugah an pamhodmuh nan linibun holag, mu moltaom goh di udum an tatagun dumalat di bahol din o'ommodda. He\"a ya na'abbagbagtu'a, ya nidugah di abalinam ti hay ngadanmu tuwali ya Nidugah di Abalinanan Dios. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JR32_19","025_32_19","JER","32","19","19","Ya nahamad an amin di ninomnommu, ya umipanoh'ay gunmu aton. Ya tigom an amin di pangat di tatagu ya nan gunda aton, at hay ipabangngadmun dida ya nan miyunnudan hinan gunda aton. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JR32_20","025_32_20","JER","32","20","20","Ya nundongol'an dumalat nan ina'inatmu ti do'ol di umipanoh'an gunmu inat ad Egypt an adi abalinan di tagu. Ya engganad ugwan ya hiyay innaynayunmun gun aton hitud Israel ya hinan abablubabluy hitun luta. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JR32_21","025_32_21","JER","32","21","21","An umat hidin nangipanguluam ay da'min holag Israel an do'ol di inatmun umipanoh'an adi abalinan di tagu, at nidugah di timma'tan nan i'Egypt. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JR32_22","025_32_22","JER","32","22","22","Ya impaboltanmuh ten malumong an malmuy mitanom an babluy ay da'mi ta impa'annungmu din inalim hidin o'ommodmi. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JR32_23","025_32_23","JER","32","23","23","Mu hidin hinakup din o'ommodmih ten babluy ta diday nihinah tu ya agguy da'a inunud ay dida. At hiyanan impa'alim daten pummoltam an nidugah. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JR32_24","025_32_24","JER","32","24","24","At ten pun'amung nan iBabylon di pito' ya batu ta mipu\"ul hinan nunlene'woh di babluymi ta pumpattu'andan mangubah hinan allupmi, ya henggop da'mi. At waday gubat, ya batel, ya nan pumatoy an dogoh, at immannung an hakupondah ten babluy ta miyunnudan hidin inalim tuwalih ma'at. Ya ten ad ugwan di a'atana. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JR32_25","025_32_25","JER","32","25","25","Mu anaad ta inalim di polo'o' nan payaw hi silver an waday ihtiguna ya wan umat hitun polhon di iBabylon tun ad Jerusalem?” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JR32_26","025_32_26","JER","32","26","26","Ya tembala' ay Apo Dios an inalinay, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JR32_27","025_32_27","JER","32","27","27","“Ha\"in an Dios di okod hi an amin an tataguh tun luta. At undan way naligat ay Ha\"in? ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JR32_28","025_32_28","JER","32","28","28","Ya iyabulut'un abakon Nebuchadnezzar an alid Babylon heten babluy ad Jerusalem. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JR32_29","025_32_29","JER","32","29","29","At hogponda, ya pinuulanda ta moghobda nan a'abung hitu. Ti nidugah di nangipabungtanyun Ha\"in an Dios an dumalat nan gunyu inat hinan nundotal an atap di a'abungyu. Ti hidiy gunyu nangigohban hi incense ya nange'nongan hinan ma'inum ta nundayawyun Ba'al ya nan udum an dayawonyu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JR32_30","025_32_30","JER","32","30","30","Ya nan nun'appuhi ahan di gunyu inat an i'Israel ya iJudah an nete\"a tuwalih din a'ungungayu an hi'i'hi'itangan pabungtona' hinan nun'appuhin gunyu inat. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JR32_31","025_32_31","JER","32","31","31","At nete\"a tuwalih din nawadan ten babluy ta engganad ugwan ya impabungota' ay da'yu an hiyay dumalat hi pama\"ia' hitun babluyyu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JR32_32","025_32_32","JER","32","32","32","An amin ayun i'Israel, ya iJudah, ya nan a'ali, ya a'ap'apu, ya papadi, ya ta\"on un nan numbino'ob'on an propeta ya nun'appuhiy ina'inatyu, at hiyanan impabungota' ahan ay da'yu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JR32_33","025_32_33","JER","32","33","33","Ya din'uga' ay da'yu an ta\"on hi un'u intugtugan intudtuduwan da'yu. Mu nihimung an adia' donglon an adia' ahan unudon. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JR32_34","025_32_34","JER","32","34","34","Ya unyuat goh inyal'alan numbahol ti inyuyyu goh udot hinan Timplu' nan abulubulul an umipahiga, ya impata'dogyuh di ta omod unyu pinuhi nan Timplu'. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JR32_35","025_32_35","JER","32","35","35","Ya nun'amma ayu goh hinan pundayawanyun Ba'al hidih nan Nundotal an Ben Hinnom, at hidiy nange'nonganyuh nan imbabaluyyun Molek. Mu mi'id ahan di umat hidih inali' hi atonyu, ya mi'id ahan di ninomnom'uh unyu aton di umat hina ahan an nidugah! At hiyanan nunnaud ahan di numbaholanyun iJudah.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JR32_36","025_32_36","JER","32","36","36","Ya inalin Apo Dios ay Jeremiah di, “Manu ti immannung nan hinapitmu an ma'at ay da'yuh tun babluyyu an mumpaligligat ayun dumalat di gubat, ya batel, ya dogoh. Mu umat hitu goh di alyo' an Dios an dayawonyun holag Israel: ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JR32_37","025_32_37","JER","32","37","37","Umannung an amungo' da'yun tatagun nun'iwa'at'uh nan abablubabluy an dumalat di bungot'u ta pa'anamuto' ta ibangngad'u da'yuh tun babluyyu ta lumenggop ayu, ya mi'id ma'at ay da'yuh nappuhi. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JR32_38","025_32_38","JER","32","38","38","Ta da'yuy tagu', ya Ha\"in di Diosyu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JR32_39","025_32_39","JER","32","39","39","Ya idat'un da'yu nan nahamad an punnomnomyun Ha\"in an Dios, at immannung an Ha\"in ya anggay di dayawonyuh enggana ta amaphodanyu goh damdama ya nan holagyu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JR32_40","025_32_40","JER","32","40","40","Ya alyo' ay da'yu an Ha\"in an Dios ya adi' idinong an mangat hi maphod ay da'yuh enggana. Ya wadao' di namhodyun mundayaw ay Ha\"in ta adia' mahkay du'gon ay da'yu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JR32_41","025_32_41","JER","32","41","41","At umamlonga' an mangat hi amaphodanyu. Ya heten babluy nongkay di pumbabluyanyu ta ay'u itanom da'yuh tu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JR32_42","025_32_42","JER","32","42","42","Ya manu ti indat'uy do'ol hi nunligatanyu mu ato' goh an amin di pumhodanyu an hiyah ne tuwali din inali' ay da'yu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JR32_43","025_32_43","JER","32","43","43","At hiyanan ta\"on hi unmu alyon hi ubahon nan iBabylon heten babluy ta mumbalin hi mi'id di hulbina an mi'id di tagu unu animal hi ma'angang hitu mu alyo' ay he\"a an udum hi algaw ya mawadaday tatagu eten babluy. At mumpola' hi payaw di udum, ya pumla' di udum. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JR32_44","025_32_44","JER","32","44","44","Ya umat goh an wadaday ihtigun mumpelmah nan mapelmaan an nepla'an di payaw ad Benjamin, ya hinad Jerusalem, ya nan udum an babluy ad Judah, ya ta\"on hi un ad Negev. Ti udum hi algaw nongkay ya wagaha' nan tataguh tu ta mumbangngad din maphod an aatda tuwali. Ha\"in an Dios di nanapit ete.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JR33_1","025_33_1","JER","33","1","1","Ha\"in an hi Jeremiah ya hihidyan nabaluda' hi awadan di guwalyah din himmapit goh Apo Dios ay ha\"in ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JR33_2","025_33_2","JER","33","2","2","an inalinay, “Ha\"in hi Apo Dios an nunlumud abuniyan ya tun luta. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JR33_3","025_33_3","JER","33","3","3","Munluwalu'an Ha\"in, at tabolo' ta ipa'innila' ay he\"ay umipanoh'a ahan an agguymu inila. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JR33_4","025_33_4","JER","33","4","4","Ti Ha\"in an Dios ya wada goh di ipa'innila' an awni ya un ma'at hinan abung hitu ya nan palasyu ti awniat mun'apa\"i nan pumpattu'anda kogoh ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JR33_5","025_33_5","JER","33","5","5","an mi'gubat hinan iBabylon. Ya hay ma'at hinan abung ya awniat mapnuh odol di mun'a'atoy an linala'in dumalat nan nidugah an bungot'u ti din'ug'u dida. At adi' mahkay hom'on heten babluy an dumalat nan na\"appuhin gunda inat. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JR33_6","025_33_6","JER","33","6","6","Mu ta\"on un umat hina mu udum hi algaw ya ipaphod'u damdamah ten mapa\"in babluy ya da'yun tatagu ta wan malenggop ayun mi'id di mangubat ay da'yu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JR33_7","025_33_7","JER","33","7","7","Ya pa'anamuto' da'yun holag Israel an niyuy hi udum an babluy ti ipaphod'uh ten babluy ta mumbangngad din amaphodna tuwali. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JR33_8","025_33_8","JER","33","8","8","Ya paddungnay ulaha' an amin nan numbaholanyu, ya aliwa' an amin nan nungngohoyanyun Ha\"in. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JR33_9","025_33_9","JER","33","9","9","At mumbangngad nan maphod an aat di ad Jerusalem ta mundongol hi abablubabluy. At immannung an waday pun'amlonga' ya ipabagtua' eten babluy. Ya tigon nan tataguh abablubabluy nan maphod an inat'uh nan tatagu', ya mabalin an Ha\"in di ta'tanda ya unudonda.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JR33_10","025_33_10","JER","33","10","10","Ya inalin goh Apo Dios ay ha\"in di, “Manu ti awniat alyonyuy un ninganuy heten babluy ti mi'id nan tatagu ya animal, ya immannung henen ma'at hi awni. Mu udum hi algaw ya danen ninganuy an babluy ad Judah ya awniat madngol ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JR33_11","025_33_11","JER","33","11","11","di mun'am'amlong an tatagu, ya nan mumpungkasal, ya nan udum an ma'at hi a'am'amungan. Ya umat goh an iyalidah nan Timpluy Onong di Punyamanan an e'nongdan Ha\"in an Dios. Ya alyonday, Munyaman amin He\"a, Apo Dios an nidugah di abalinana, ti maphod nan inatmun da'mi! Ya medenol ahan nan pamhodmu! Ya Ha\"in an Dios ya ipaphod'u nongkay heten babluy, at umannung an malumong an malmuy mihabal an umat hidin hopapna.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JR33_12","025_33_12","JER","33","12","12","Ya inalin goh Apo Dios di, “Hete nongkay ya minganuy an babluy an mi'id di tagu ya animal, mu udum hi algaw ya waday pumpahtulandah an amin an babluy, at wadaday mumpumpahtul hi kalnilu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JR33_13","025_33_13","JER","33","13","13","Ya dumo'ol goh di kalniluh nan madinuntug an babluy, ya hinan babluy hi aluhadhad di dudunduntug, ya ad Negev, ya hinan babluy di holag Benjamin, ya hinan nunlene'woh an babluy hi ad Jerusalem, ya an amin hinan babluy ad Judah.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JR33_14","025_33_14","JER","33","14","14","Ya inalin goh Apo Dios di, “Udum hi algaw ya madatngan di pangipa'annunga' hinan inali' an pammo'a' ay da'yun holag Israel. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JR33_15","025_33_15","JER","33","15","15","Ya henen ipa'annunganah gutudna ya waday pilio' an mun'ali an ay Hapang an malpuh nan holag David, ya nahamad di pangatna, at nahamad di pangipanuhanah nan tatagu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JR33_16","025_33_16","JER","33","16","16","Ya hitun pun'aliana ya mawaday lenggop hitud Judah an namamah nan kapitulyud Jerusalem, at hay pungngadandah tud Jerusalem ya: Hi Apo Dios di Mangibaliw ay Ditu'u. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JR33_17","025_33_17","JER","33","17","17","Ti hay inali' tuwalin Dios ya immannung an ohah nan holag David di mun'alih tud Israel. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JR33_18","025_33_18","JER","33","18","18","Ya umannung goh an wadaday papadin holag Levi an mange'nong hinan Onong an Moghob, ya nan Onong an Ma'an, ya nan udum an me'nong ay Ha\"in.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JR33_19","025_33_19","JER","33","19","19","Ya palpaliwan ya inalin goh Apo Dios ay ha\"in an hi Jeremiah di, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JR33_20","025_33_20","JER","33","20","20","“Ha\"in ya gintud'uy pumatalan nan patal, ya umat goh hinan mahdom an gintud'uy humelongana. At adi mabalin hi un mahukatan henen aatda. Mu abalinanyu ay an hukatan ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JR33_21","025_33_21","JER","33","21","21","ya umat goh mah an mabalin an hukatanyu nan inali' an umannung an ohah nan holag David di mun'alih ad Israel, ya hinan holag Levi an umannung an diday padih munhulbin Ha\"in. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JR33_22","025_33_22","JER","33","22","22","Mu hay ato' hinan holag David an baal'u ya nan holag Levi an munhulbin Ha\"in ya do'lo' dida ta umatdah nan bittuan ad daya an adida mabilang ya nan panag hinan pingit di baybay an adi malukud.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JR33_23","025_33_23","JER","33","23","23","Ya innayun goh Apo Dios an inalin ha\"in di, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JR33_24","025_33_24","JER","33","24","24","“Nan tatagu ya pihulonda nan tatagu' an hay pannigda ya mid hulbida mahkay. He\"a ya dengngolmuy hinapitda an inaliday, Hi Apo Dios ya pento'na nan i'Israel ya nan iJudah hi tataguna. Mu ad ugwan ya din'ugna dida, at mid hulbida. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JR33_25","025_33_25","JER","33","25","25","Mu alyo' ay he\"a, Jeremiah, an Ha\"in an Dios ya adi mabalin hi un'u hukatan nan gintud'uh aat di patal ya mahdom. Ya mahapul an unudon nan luta ya ad daya nan nagtud an aatda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JR33_26","025_33_26","JER","33","26","26","Ya umat goh an adi ahan mabalin hi un'u inganuy da'yun holag Jacob. Ya umat goh an adi mabalin hi un'u hukatan din inali' an hay mabalin an mun'alin da'yun holag Israel ya nan oha nongkay hinan holag David. Ti hom'o' da'yu ta pumhod ayun umat hidin hopapna.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JR34_1","025_34_1","JER","34","1","1","Hi Nebuchadnezzar an alid Babylon ya initnudnan amin nan titindaluna an nalpuh nan numbino'ob'on an babluy an hinakupna. At hidin pangubatandad Jerusalem ya an amin nan nunlene'woh an babluy ya himmapit goh hi Apo Dios ay ha\"in an hi Jeremiah an inalinay, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JR34_2","025_34_2","JER","34","2","2","“Umuy'ah nan alid Judah an hi Zedekiah ta alyom ay hiyay, Inalin Apo Dios an inyabulutnan magadyuh mahkay an abakon ditu'u ay Nebuchadnezzar, at gohbona tun ad Jerusalem. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JR34_3","025_34_3","JER","34","3","3","Mu he\"a ya ibalud da'a ta ipahumalya da'a ay Nebuchadnezzar ya un da'a iyuy ad Babylon. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JR34_4","025_34_4","JER","34","4","4","Ya donglom hete, Zedekiah, an inalin Apo Dios ay he\"a. Ti inalinay, Bo'on hay gubat di atayam ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JR34_5","025_34_5","JER","34","5","5","ti awniat maphod di atayam an baluon da'ah nan tatagum. Ya gohbonday incense ta pange'gonandan he\"a an umat hinan inatdah natayan din o'ommodmun nun'ali.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JR34_6","025_34_6","JER","34","6","6","At immuya' ay Zedekiah, ya inali' ay hiya nan inalin Apo Dios. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JR34_7","025_34_7","JER","34","7","7","Ya wan nan titindalun nan alid Babylon ya pumpa\"ida nan allup ad Jerusalem, ya ad Lachish, ya ad Azekah. Daten tulun babluy ad Judah ya anggay ni' di agguy napa\"iy allupda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JR34_8","025_34_8","JER","34","8","8","Ya ni'hapit goh hi Apo Dios ay ha\"in an hi Jeremiah hidin nalpahan di ni'tulagan nan Alin hi Zedekiah hinan tatagud Jerusalem. Hay nuntutulaganda ya miyabulut mahkay nan himbut an i'ibbadan holag Israel ta okodda mahkay hinan pohpohdondan aton. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JR34_9","025_34_9","JER","34","9","9","At way ohaan mahapul an iyabulutnay himbutnan Hudyun binabai ya linala'i ta mi'id di ohah punnonngonay himbutna. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JR34_10","025_34_10","JER","34","10","10","At an aminda nan u'upihyal ya nan tatagu ya inabulutdah den nitulag an iyabulutday himbutda ta adida punnonngon nan himbutda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JR34_11","025_34_11","JER","34","11","11","Mu agguy nadnoy ya nun'innomnomda ta immuyda binangngad din himbutda, at hihidya an imbilangda didah baal. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JR34_12","025_34_12","JER","34","12","12","At ni'hapit goh hi Apo Dios ay ha\"in an inalinay, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JR34_13","025_34_13","JER","34","13","13","“Ha\"in an hi Apo Dios an dayawonyun holag Israel ya ni'hapita' hidin o'ommodyuh din nangawita' ay didad Egypt hi ahimbutda. Inali' ay diday, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JR34_14","025_34_14","JER","34","14","14","Nalpah ay nan pituy tawon ya inyabulutyu nan i'ibbayun holag Israel an nangihbut hi odoldan da'yu ta numbalindah himbutyu. Ti nunhulbidan da'yuh onom an tawon, ya mahapul an iyabulutyu mahkay dida ta okodda kogoh hi pohdonda. Mu agguya' inunud hidin o'ommodyu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JR34_15","025_34_15","JER","34","15","15","Mu maphod ta ninomnomyun mangunud hinan makulug an Uldin'u ta immuy ayuh nan Timplu', ya nunhahapitanyu ta abulutonyu an makak mahkay nan himbut. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JR34_16","025_34_16","JER","34","16","16","Mu anaad ta ad ugwan goh ya nun'innomnom ayu ta immuyyu binangngad nan inyabulutyu ta numbangngaddan himbut? Henen inatyu ya Ha\"in an Dios di binainyu! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JR34_17","025_34_17","JER","34","17","17","At gapu ta agguya' inunud ti agguyyu inyabulut nan i'ibbayun holag Israel an himbutyu ya umat mah hituy ato' ay da'yu: Ha\"in mahkay di mangiyabulut ay da'yu ta way ohaan okod hi atayanah un hay gubat, unu hay batel, unu hay dogoh. At pumbalinon da'yuh umipabain hi tataguh tun luta. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JR34_18","025_34_18","JER","34","18","18","Da'yu ya imbahhawyu din inaliyu an agguyyu inat din nitulag hi atonyu, at hiyanan mapatoy ayu an umat hidin namatayanyuh din bakah din nuntutulaganyu an nunduwaonyu, ya nunhiyanonyu ta ene'wayuh nan numbatananda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JR34_19","025_34_19","JER","34","19","19","At da'yun a'ap'apun di iJudah, ya iJerusalem, ya da'yun u'upihyal hinan punhumalyaan, ya ta\"on un da'yun papadi, ya an amin ayun tatagun nange'wah numbattanan nan nagodwan odol di baka ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JR34_20","025_34_20","JER","34","20","20","ya iyabulut'u da'yuh nan buhulyu ta pumpatoy da'yu. At awalitang di odolyuh nan luta ta onon di hamuti ya nan animal hi inalahan. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JR34_21","025_34_21","JER","34","21","21","Ya iyabulut'u goh hi Zedekiah an alid Judah ya nan u'upihyalnah nan tindalun nan alid Babylon an umi'ikay an mamatoy ay dida. Ad ugwan ni' ya dimminongdan mangubat ay da'yu, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JR34_22","025_34_22","JER","34","22","22","mu awniat pumbangngado' didah tun babluyyu ta gubaton da'yu, ya genhobda, at mapa\"i an amin tun babluyyud Judah ta minganuy an mi'id di munhitu.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JR35_1","025_35_1","JER","35","1","1","Hidin hi Jehoiakim an hina' Josiah di alid Judah ya inalin Apo Dios ay ha\"in an hi Jeremiah di, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JR35_2","025_35_2","JER","35","2","2","“Umuy'ah awadan da Rekab an hina\"ama, ya inayagam dida ta umuy ayuh nan Timpluh nan ohan kuwaltuh di ta immuy ayu ay hidi ya indadaanmuy bayah hi ipa'inummun dida.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JR35_3","025_35_3","JER","35","3","3","At immuya' mah ta tinnig'uh Jaazaniah an hina' Jeremiah an hina' Habazziniah. Ya inayaga' hiya ya an aminda nan linala'ih nan pamilyan Rekab ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JR35_4","025_35_4","JER","35","4","4","ta initnud'u didah nan Timpluh nan kuwaltun nan propetan hi Hanan an hina' Igdaliah. Heten kuwaltu ya neheggon hinan kuwaltun di u'upihyal an wah bagtun di kuwaltun Maaseiah an hina' Shallum an mumpapto' hinan papantaw di Timplu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JR35_5","025_35_5","JER","35","5","5","Ya indadaan'u nan malukung an nittuwan hi bayah ya nan bahu. Ya inali' di, “Uminum tu'u ni'!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JR35_6","025_35_6","JER","35","6","6","Mu inaliday, “Ka'manna ti adi ami uminum hi bayah. Ti hidin hi apumin hi Jonadab an hina' Rekab ya intugtuganan da'mi ya hinan holagmi ta adimi ipatnan uminum hi bayah. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JR35_7","025_35_7","JER","35","7","7","Ya intugtugana goh an adi ami mun'ammah abung hi punhituwanmi, ya adi ami munhabal unu muntanom hinan bungbungaan. Ta malgom di ayanmi ya un nan tulday iyammamih ihinanmi. Ya wa ay anu ta unudonmi hanan intugunan da'mi ya umadu\"oy di pi'taguanmih tun luta. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JR35_8","025_35_8","JER","35","8","8","At hiyanan da'min himpangapu ya inunudmi hanan intugun apumin hi Jonadab. At an amin ami an ta\"on nan a'ahawami ya imbabaluymin binabai ya linala'i ya adi ami uminum hi bayah. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JR35_9","025_35_9","JER","35","9","9","Ya umat goh an adi ami mun'ammah abung hi punhituwanmi, ya adi ami munlia' unu muntanom hi greyp ya nan udum an bungbungaan. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JR35_10","025_35_10","JER","35","10","10","At nan abung an tulday nunhituwanmi ya anggay an inunudmin amin nongkay din intugun din hi apumin hi Jonadab. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JR35_11","025_35_11","JER","35","11","11","Mu unat goh ginubat da Nebuchadnezzar an alid Babylon ya nan titindalun di i'Aram tun babluy tu'u ya limmayaw ami ta immali amih tud Jerusalem, at hiyanan wah tu amih tu.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JR35_12","025_35_12","JER","35","12","12","Ya palpaliwan ya inalin goh Apo Dios ay ha\"in an hi Jeremiah di, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JR35_13","025_35_13","JER","35","13","13","“Ha\"in an nidugah di abalinanan Dios an dayawonyun holag Israel ya ibaga' ay he\"a ta umuymu ibagah nan i'ibbam an iJerusalem ya nan udum an iJudah an alyom di, Hay inalin Apo Dios ay ditu'u ya undan mi'id di inadalyuh aat di pangunudan hinan Uldin'u? ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JR35_14","025_35_14","JER","35","14","14","Ya undan adiyu tigon nan inat Jonadab an hina' Rekab an tinuguna nan imbabaluynan linala'i ta adida uminum hi bayah? Ya inunudda kangan! At engganad ugwan ya adida uminum hi bayah ti inunudda din tugun din hi apuda! Mu Ha\"in ya intugtuga' an gun himmapit ay da'yu, mu agguya' damdama inunud. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JR35_15","025_35_15","JER","35","15","15","Ya intugtuga' an gun nannag hinan propeta' ta gunda inali ay da'yu ta du'gonyu nan nun'appuhin ato'atonyu ta bo'on nan udum an madayaw di punhulbianyu. Ta way atonyun minaynayun an munhitun ten babluy an indat'un da'yu ya din o'ommodyu. Mu nihimung an adi ayu umunud! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JR35_16","025_35_16","JER","35","16","16","Onayna at goh hinan holag Rekab ti inunudday tugun din hi apudan hi Jonadab. Mu da'yun tatagu' ya adia' unudon! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JR35_17","025_35_17","JER","35","17","17","At hiyanan Ha\"in an nidugah di abalinanan Dios an dayawonyun holag Israel ya ipa'ali' ay da'yun iJerusalem ya an amin ayun iJudah din inali' an mangubah ay da'yu. Ti ta\"on unna' humapihapit ay da'yu ya adiyu donglon, ya adiyu tobalon.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JR35_18","025_35_18","JER","35","18","18","Ya inalin goh Apo Dios ay ha\"in ta alyo' heteh nan holag Rekab. At inali' ay diday, “Hay inalin nan nidugah di abalinanan Dios an dayawon tu'un holag Israel ya dumalat hi nangun'unudanyuh tugun apuyun hi Jonadab ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JR35_19","025_35_19","JER","35","19","19","ya immannung an waday holagyuh munhulbin Ha\"in.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JR36_1","025_36_1","JER","36","1","1","Hidin miyapat hi tawon hi nun'alian Jehoiakim an hina' Josiah an alid Judah ya ni'hapit hi Apo Dios ay ha\"in an hi Jeremiah an inalinay, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JR36_2","025_36_2","JER","36","2","2","“Nete\"ah din hi Josiah di alid Judah ta engganad ugwan ya do'ol di impa'innila' ay he\"an ma'at hi ad Israel, ya ad Judah, ya nan udum an babluy. At alam di ohah nan puntud'an ta itudo'mun amin dade din inali'ali' ay he\"a. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JR36_3","025_36_3","JER","36","3","3","Ta mibahah nan tatagud Judah ta olom ni' ya donglonda ay nan nitudo' an pummolta' ay dida ya idinongda nan ato'atondan pumbaholan ta aliwa' mahkay nan nun'appuhin ato'atonda.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JR36_4","025_36_4","JER","36","4","4","At inayaga' hi Baruch an hina' Neriah ta badangana'. At inali' an amin nan hinapit Apo Dios ay ha\"in, ya intudo'nah nan nali'up an pangitud'an. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JR36_5","025_36_5","JER","36","5","5","Ya hidin nalpah ya inali' ay Baruch di, “Ha\"in ya nipawaa' ta adi mabalin an umuya' hinan Timplu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JR36_6","025_36_6","JER","36","6","6","At he\"ay umuy hidih un madatngan nan algaw an punlangduan di tataguh dih nan Timplu, ya imbaham nan intudo'mun Hapit Apo Dios. At donglon nan tatagun ma'amung an malpuh nan abablubabluy hitud Judah. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JR36_7","025_36_7","JER","36","7","7","At olom ni' ya du'gonda nan impa'enghadan pumbaholan, ya mumpahmo'dan Apo Dios ta adi miluh an mipa'annung nan pummoltan Apo Dios ay didan dumalat nan nidugah an bungotnah nan gunda aton!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JR36_8","025_36_8","JER","36","8","8","At inat Baruch an hina' Neriah an amin din inali' an hi Jeremiah, at immuy hinan Timplun Apo Dios, ya imbahana din hinapit Apo Dios hinan tatagun na'amung. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JR36_9","025_36_9","JER","36","9","9","Ya hay na'atan te ya nan algaw an punlangduan hidin miyahiyam an bulan hidin miyalemay tawon hi nun'alian Jehoiakim. At an amin din i'ibba' an iJudah ya na'amungdan nundayaw hidih nan Timplu eden algaw. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JR36_10","025_36_10","JER","36","10","10","Ya hidin numbahaan Baruch hidin impitudo\"u an hi Jeremiah ya wah dih nan kuwaltun Gemariah an hina' Shaphan an din nabagtun mumpapto' hinan punhumalyaan di ali. Heden kuwaltu ya wah dih nan way nammagtun gettaw di Timplu an neheggon hinan ma'alih Pa'idyamman Pantaw nan Timplu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JR36_11","025_36_11","JER","36","11","11","At hidin dengngol nan imbaluy Gemariah an hi Micaiah an ap'apun Shaphan din nibaha an Hapit Apo Dios ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JR36_12","025_36_12","JER","36","12","12","ya nundadyun immuy hinan palasyun di alih nan kuwaltun Elishama an muntudtudo'. Ya hay wah di ya hi amanan hi Gemariah an hina' Shaphan, ya nan i'ibbanan u'upihyal an umat ay Delaiah an hina' Shemaiah, ya hi Elnathan an hina' Acbor, ya hi Zedekiah an hina' Hananiah, ya nan udum. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JR36_13","025_36_13","JER","36","13","13","At inalin Micaiah din dengngolnan imbahan Baruch hinan tatagu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JR36_14","025_36_14","JER","36","14","14","Ya hennag din u'upihyal hi Jehudi an hina' Nethaniah an ap'apun Shelemiah an holag din a'apun Cushi ta umuyna ayagan hi Baruch ta iyuyna din nali'up an nitud'an din imbahanah nan tatagu. At immuy hi Baruch hi awadan nan u'upihyal an inodnana din nali'up an nuntud'ana. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JR36_15","025_36_15","JER","36","15","15","Ya inalidan hiyay, “Umbun'a ta ibaham ni' ta donglonmi.” At imbahan Baruch ay dida. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JR36_16","025_36_16","JER","36","16","16","Mu hidin impada'puhnan imbaha ya nidugah di numanomnomandan alyonday, “Mahapul an ipa'innila tu'uh nan alih ten dengngol tu'u!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JR36_17","025_36_17","JER","36","17","17","Ya inalidan Baruch di, “Dan waday nangalin he\"ah itudo'mu hana?” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JR36_18","025_36_18","JER","36","18","18","Ya tembal Baruch an inalinay, “O wada an hi Jeremiah di nangalih itudo\"un ten nali'up daten inali'alina. At intudo\"u.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JR36_19","025_36_19","JER","36","19","19","Ya inalin nan u'upihyal ay Baruch di, “Mahapul an umuy ayu mipo\"oy an duwa ay Jeremiah! Ya adiyu ipa'innilah malgom an taguy awadanyu!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JR36_20","025_36_20","JER","36","20","20","Ya intalepon nan u'upihyal din impitudo\"un hi Jeremiah hinan kuwaltun Elishama an muntudtudo', ya immuyda inalih nan ali din dengngolda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JR36_21","025_36_21","JER","36","21","21","Ya hennag nan ali hi Jehudi ta immuyna innal din impitudo\"u an hi Jeremiah hinan kuwaltun Elishama. Ya imbahanah nan ali an wan numpangata'dogda nan u'upihyalnah nan dellohna. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JR36_22","025_36_22","JER","36","22","22","Ya heden miyahiyam an bulan ya lawang, at nidugah an tungnin, at nan ali ya wah din hinahagangna nan apuy an mun'anidu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JR36_23","025_36_23","JER","36","23","23","Ya wa ay ta binahan Jehudi di tulu unu opat an nalinyan nitudo' owan ginogod nan ali din nalpah an nibaha, ya intungunah nan apuy. At la'tot ya noghob an amin din nitud'an nan Hapit Apo Dios an din impitudo\"u. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JR36_24","025_36_24","JER","36","24","24","Mu mi'id di impattig nan ali ya nan u'upihyal hi puntutuyuanda unu ta'otdah nan dengngolda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JR36_25","025_36_25","JER","36","25","25","Ya ta\"on tuwalih un hidin numpahpahmo'an da Elnathan ay Delaiah ya hi Gemariah hinan ali ta adina gohbon nan nitudo', mu adina dongdonglon. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JR36_26","025_36_26","JER","36","26","26","Ti unnaat goh minandal hi Jerahmeel an imbaluyna, ya hi Seraiah an hina' Azriel, ya hi Shelemiah an hina' Abdeel ta umalida ta tiliwon da'mi ay Baruch. Mu mi'id ami ti hi Apo Dios di nangipo\"oy ay da'mi. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JR36_27","025_36_27","JER","36","27","27","Ya hidin nalpah an genhob nan ali din nangitud'an Baruch hidin inali'ali' an hi Jeremiah ya inalin goh Apo Dios ay ha\"in di, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JR36_28","025_36_28","JER","36","28","28","“Ummal'a goh hi ohah puntud'an ta ipidwam an ipitudo' an amin din nitudo' hidin genhob Jehoiakim an alid Judah. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JR36_29","025_36_29","JER","36","29","29","Ya inalim ay hiyay, Hay inalin Apo Dios ya manu ay genhobmu din nitudo' ya dumalat hidin nipa'innilan pa\"ion nan alid Babylon heten babluy, ya numpatoynan amin nan tatagu ya animal. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JR36_30","025_36_30","JER","36","30","30","At hiyanan umat hituy hinapit Apo Dios an inalinay, He\"a, Jehoiakim an alid Judah, ya mi'id di holagmuh mihukat ay he\"an mun'ali ti pi'patoy da'a ta mitapal di odolmu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JR36_31","025_36_31","JER","36","31","31","At umat hinay pummolta' ay he\"a ya nan pamilyam an dumalat nan numbaholanyu. Ya moltao' nongkay an amin nan tatagud Judah an ta\"on un nan wad Jerusalem an kapitulyuna. Ti inali'ali' tuwalin da'yu an umat hinay pummolta' ay da'yu, mu paddungnay agguyyu dengngol.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JR36_32","025_36_32","JER","36","32","32","At innal'un hi Jeremiah di oha goh hi puntud'an, ya indat'un Baruch an hina' Neriah. At impidwa' mah goh an inali an wan gunna itudo' an umat hidin hopapna ta engganah nalpah an amin. Mu do'do\"ol di nitudo' eten miyadwa. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JR37_1","025_37_1","JER","37","1","1","Palpaliwan ya hi Zedekiah an hina' Josiah di numbalinon Nebuchadnezzar hi alid Judah ta nihukat ay Jehoiachin an hina' Jehoiakim. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JR37_2","025_37_2","JER","37","2","2","Mu ta\"on damdamah un hiya, ya nan u'upihyalna, ya nan tatagud Judah ya agguyda inunud din impa'innila' ay didan hinapit Apo Dios ay ha\"in. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JR37_3","025_37_3","JER","37","3","3","Mu waday nannagan nan Alin hi Zedekiah ay da Jehukal an hina' Shelemiah ya nan padi an hi Zephaniah an hina' Maaseiah ta immalidan ni'hapit ay ha\"in. An inaliday, “Jeremiah, mumpahmo\"a ni' ay Apo Dios an dayawon tu'u ta badangan ditu'u!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JR37_4","025_37_4","JER","37","4","4","Ya heden timpu ya agguya' ni' nibalud, at mabalin an malgom di umaya'. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JR37_5","025_37_5","JER","37","5","5","Ya wan nan titindalud Babylon ya wah didan mangubat hinan iJerusalem. Mu hidin dengngoldan na'uyda nan tindalud Egypt an mangubat ay dida at tinaynandad Jerusalem. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JR37_6","025_37_6","JER","37","6","6","Palpaliwan goh ya himmapit hi Apo Dios ay ha\"in. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JR37_7","025_37_7","JER","37","7","7","An inalinay, “Ipa'innilam hinan alid Judah an nannag hi mummahmah hi ma'at ta alyom di, Nan immalin tindalud Egypt an bumadang ay he\"a ya mumbangngaddah babluyda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JR37_8","025_37_8","JER","37","8","8","At nan iBabylon ya umalida goh ta engganah hogponda nan babluyyu ya genhobda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JR37_9","025_37_9","JER","37","9","9","At Ha\"in an Dios ya alyo' ay da'yu ta adiyu e'ehdol hi un mi'id mahkay nan iBabylon ti makulug an mabanangngadda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JR37_10","025_37_10","JER","37","10","10","Ya ta\"on hi un mahlina ya inabakyun amin nan titindalud Babylon mu itulid damdaman nan nun'ahugatan an bumangon ta gohbondah ten babluy!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JR37_11","025_37_11","JER","37","11","11","At unat goh tinaynan nan iBabylon ad Jerusalem an dumalat nan dengngoldan umalian nan titindalud Egypt ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JR37_12","025_37_12","JER","37","12","12","ya nakaka' hi ad Jerusalem ta umuy'u tigon nan lutan banoh'uh nan babluy di holag Benjamin. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JR37_13","025_37_13","JER","37","13","13","Mu hidin dimmatonga' hinan ma'alih Pantaw di Allup nan Holag Benjamin ya impadinonga' hinan ap'apun di guwalyah di an hi Irijah an hina' Shelemiah an ap'apun Hananiah. Ya inalinay, “Nen unmu nin padahon an lumayaw ta umuy'a middum hinan iBabylon!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JR37_14","025_37_14","JER","37","14","14","Ya tembal'un inali' di, “Agguy ahan immannung henen inalim ti mi'id di ninomnom'uh umat hina!” Mu adi donglon Irijah an unna' at goh tiniliw, ya inyuya' hinan u'upihyal di ali. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JR37_15","025_37_15","JER","37","15","15","Ya ma'abbungotdan ha\"in, ya inalidah nan titindalu ta punhaplata'. Ya unna' ibalud hinan numbalinondan baludan an abung nan muntudtudo' an hi Jonathan. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JR37_16","025_37_16","JER","37","16","16","At hinan munhehellong an ay bitu an wah nan hiluk den abung di nangibaludandan ha\"in hi nabayag. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JR37_17","025_37_17","JER","37","17","17","Palpaliwan ya impa'ayaga' hinan Alin hi Zedekiah hinan palasyuna, mu inli\"udna, at mi'id di udum hi nanginnila. Ya inalinay, “Dan way impa'innilan Apo Dios?” Ya inali' di, “Wada an awniat miyuy'ah nan alid Babylon.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JR37_18","025_37_18","JER","37","18","18","Ya innayun'un hinanhanan ay hiyan inali' di, “Hay dumalat ahan hi nangibaludam ay ha\"in? Undan way numbahola' ay he\"a, unu nan u'upihyalmu, unu nan tatagu? ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JR37_19","025_37_19","JER","37","19","19","Ya undan hay na'at hinan mumpunlayah an propetam an mangalih adi gubaton nan alid Babylon tun babluy ad Jerusalem? Dan imbaludmu dida? ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JR37_20","025_37_20","JER","37","20","20","Donglona' ahan, Apu Ali, ta adia' ipabangngad hinan nibaluda' an abung nan muntudtudo' an hi Jonathan! Ti atom ay at hidiy ataya'!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JR37_21","025_37_21","JER","37","21","21","At inalin nan Alin hi Zedekiah ta hinan ihinan di mungguwalyah abung di aliy ibaluda'. Ya inalina goh an abigabigat ya midatana' hi tinapay ta engganah un mapuh di mihaang hidid Jerusalem. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JR38_1","025_38_1","JER","38","1","1","Wa han ohan algaw ya dengngol da Shephatiah an hina' Mattan, ya hi Gedaliah an hina' Pashhur, ya hi Jehucal an hina' Shelemiah, ya hi Pashhur an hina' Malkijah nan impa'innila' hinan tatagu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JR38_2","025_38_2","JER","38","2","2","Ti hay impa'innila' ya nan hinapit Apo Dios an inalinay, “An amin nan tatagun mihinad Jerusalem ya mun'a'atoydan dumalat di gubat, unu batel, unu dogoh. Mu nan mi'yuy hinan iBabylon ya mi'taguda.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JR38_3","025_38_3","JER","38","3","3","Ya inalin goh Apo Dios di un makulug an abakon nan titindalud Babylon nan titindalud Jerusalem. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JR38_4","025_38_4","JER","38","4","4","Ya palpaliwan ya immuyda nan u'upihyal hi awadan nan ali, ya inaliday, “Mahapul an ipapatoymuh Jeremiah! Ti dumalat nan gunna ipa'innilah nan tatagu ya ma'aan di tulid nan na'angang an titindalum ya ta\"on un nan tatagu! Ya la'tot ya hiyay lummuh apa\"ian ten babluy!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JR38_5","025_38_5","JER","38","5","5","Ya inalin Zedekiah ay diday, “Atonyu nan pohdonyun aton ay hiya ti adi' ipawa.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JR38_6","025_38_6","JER","38","6","6","At immalidan nangngal ay ha\"in ta inyuya' hinan gettaw di mungguwalyah nan awadan han nalhu'an an bubun nan imbabaluy di ali an hi Malkijah. Ya gino'dana' hi tali ta inuhbunga' hidi. Mu heden bubun ya natdu', mu ma'alluhung di luyo'na, at nilutto'a'. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JR38_7","025_38_7","JER","38","7","7","Mu hi Ebed-Melek an i'Ethiopia an ohan nabagtun upihyal hinan palasyu ya dengngolnan inuhbunga' hinan bubun. Mu nan ali ya wah dih nan punhumalyaan hinan ma'alih Pantaw di Allup nan holag Benjamin an awadan di gunda pangipanuhan hi mahahapit. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JR38_8","025_38_8","JER","38","8","8","At limmahun hi Ebed-Melek hinan palasyun di ali, ya immuy, ya inalinay, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JR38_9","025_38_9","JER","38","9","9","“Apu an Ali, hi Jeremiah ya propeta! Ya nidugah an bahol nan inat nan linala'in hiya an nonong ya immuyda inuhbung hinan bubun! Ya umannung an hay hinaangnay iyatoynah di ti ten magadyuh an mi'id di ma'an eten babluy!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JR38_10","025_38_10","JER","38","10","10","Ya inalin nan ali ay Ebed-Melek di, “Awitom di tulumpuluh nan titindalu' ta umuyyu guyudon hi Jeremiah ta bo'on hidiy atayana.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JR38_11","025_38_11","JER","38","11","11","At initnud Ebed-Melek din titindalu, ya immuy hinan bodegah hiluk di puntalepnan hi mun'apla'an an gina'un di ali an wah nan palasyu. Ya waday inah'upanah nun'apa\"in lo'ob, ya innalna. Ya nun'eg'odnah din bongwah din talin, ya inuy'uydah bunol din bubun. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JR38_12","025_38_12","JER","38","12","12","Ya nuntu'u' hi Ebed-Melek an inalinan ha\"in di, “Ipitom hanan lo'ob hi yoyo'mu ta adi'a mahugatan hinan tali!” At hiyay inat'u, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JR38_13","025_38_13","JER","38","13","13","ya ginuyuda' hidin linala'i. At nete\"ah dih engganah nan ihinan di guwalyah nan palasyu di umatan di nangibaludandan ha\"in. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JR38_14","025_38_14","JER","38","14","14","Palpaliwan goh ya impa'ayaga' hinan Alin hi Zedekiah ta mundammu amih nan miyatlun pantaw an miyuy hinan Timplu. Ya inalinan ha\"in di, “Wada goh di hanhana' ay he\"a, ya nan immannung di pohdo' an innilaon.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JR38_15","025_38_15","JER","38","15","15","Ya inali' ay hiyay, “Gulat ta ibaag'uy makulug at ipapatoya' ay he\"a. Ya umat goh an wa ay ta tuguno' he\"a ya adia' damdama donglon!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JR38_16","025_38_16","JER","38","16","16","Ya inalin Zedekiah di, “Ihapata' ay Apo Dios an nunlumuh an amin hi logom ya wagwadah mid pogpogna an adi' he\"a patayon! Ya umat goh an adi' iyabulut an patayon da'ah nan namhod an mamatoy ay he\"a!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JR38_17","025_38_17","JER","38","17","17","At inali' mah ay Zedekiah di, “Umat hituy hinapit Apo Dios an nidugah di abalinana an dayawon tu'un holag Israel an inalinay, Gulat ta mumpa'ampa'ah nan u'upihyal nan alid Babylon at immannung an matagu ayun hina\"ama an adi da'yu patayon ay dida, ya adida gohbon tun ad Jerusalem. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JR38_18","025_38_18","JER","38","18","18","Mu gulat ta adi'a mumpa'ampah nan u'upihyal di alid Babylon ya abakon ditu'u, ya gohbonda tun babluy tu'u, ya ibalud da'an dida.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JR38_19","025_38_19","JER","38","19","19","Mu tembal Zedekiah an inalinay, “Tuma'ota' hidin i'ibba tu'un nahhun an immuy ad Babylon! Ti ini ya iyokoda' ay didah nan i'ibba tu'un Hudyu ta paligatona' ay dida!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JR38_20","025_38_20","JER","38","20","20","Ya inali' ay hiyay, “Unudom ay nan impa'innilan Apo Dios ya adi da'a iyokod ay didah nan i'ibba tu'un Hudyu. At melwang'a, ya maphod di ma'at ay he\"a. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JR38_21","025_38_21","JER","38","21","21","Mu gulat ta adi'a nongkay mumpa'ampa ya umat hituy impa'innilan Apo Dios hi ma'at: ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JR38_22","025_38_22","JER","38","22","22","Ti an amin nan binabain ma'angang hinan palasyum ya mipalahunda ta miyokoddah nan u'upihyal nan alid Babylon. Ya hay pun'ibagan danen binabain he\"a ya alyonday, Tigom adya an linayahan da'ah nan imbilangmuh nahamad an liligwam! Ya ad ugwan an paddungnay nun'ilutto' di hu'im hinan pito', ya mi'iddan tinaynan da'a! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JR38_23","025_38_23","JER","38","23","23","Ya an amin nan a'ahawam ya imbabaluymu ya miyuydad Babylon. Ya ta\"on un he\"a ya abakon da'an dida, ya inyuy da'ah nan alid Babylon ya unda gohbon heten babluy.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JR38_24","025_38_24","JER","38","24","24","Ya inalin Zedekiah ay ha\"in di, “Tigom ni' ta mi'id di manginnilan ten nunhapitanta ta adi dumalat hi atayam! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JR38_25","025_38_25","JER","38","25","25","Ti donglon ay nan u'upihyal an ni'hapita' ay he\"a at umalidan munhanhan hi un hay nunhapitanta. At alyonday, Adim ihaut ay da'mi ti patayonmi he\"a. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JR38_26","025_38_26","JER","38","26","26","Ya hay pambalmun dida ya alyom di, Ni'hapita' hinan ali ta adia' ahan pumbangngadon hi abung Jonathan ta bo'on hidiy ataya'.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JR38_27","025_38_27","JER","38","27","27","At palpaliwan tatagwa ya immalida din u'upihyal, ya hanhanandan ha\"in di dumalat ta impa'ayaga' hinan ali. At din inalin nan ali di hiyay inali' ay dida. At nakakda an agguyda inilay immannung ti mi'id di ohah nangngol hidin nunhappitananmih nan ali. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JR38_28","025_38_28","JER","38","28","28","Ya ninaynayun an nibabaluda' hidih nan nihinan di mungguwalyah nan abung di ali ta engganay un inabak nan iBabylon di ad Jerusalem. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JR39_1","025_39_1","JER","39","1","1","Ya umat hituy na'at hi ad Jerusalem. Hidin miyapuluh bulan hidin miyahiyam an tawon hi nun'alian Zedekiah hi ad Judah ya immali da Nebuchadnezzar an alid Babylon ya nan titindaluna ta ginubat da'min iJerusalem. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JR39_2","025_39_2","JER","39","2","2","Mu engganah din miyahiyam hi algaw hidin miyapat hi bulan hidin miyapulu ta ohay tawon ya unda pa\"ion nan allup hitud Jerusalem. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JR39_3","025_39_3","JER","39","3","3","Ya hinumgopdan amin nan u'upihyal Nebuchadnezzar, ya immuyda inumbun hinan ma'alih Nigagwan Pantaw di Allup ta mipa'innilan bagidah den babluy. Ya danen u'upihyal ya da Nergal-Sharezer an iSamgar, ya hi Nebo-Sarsekim an ap'apun nan u'upihyal, ya hi Nergal-Sharezer an nabagtun upihyal, ya an amin nan udum an u'upihyal nan alid Babylon. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JR39_4","025_39_4","JER","39","4","4","At unat goh tinnigda hanan hinumgom hi ad Jerusalem ya limmayaw da Zedekiah an alid Judah ya nan titindaluna. At tinaynanda nan babluyda eden nahdom an ene'wadah nan galden di ali an numbattanan nan duwan allup. Ya inipluydah nan nundotal an Jordan. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JR39_5","025_39_5","JER","39","5","5","Mu numpudug damdama nan iBabylon dida, ya inah'upanda didah nan nundotal ad Jericho. Ya tiniliwdah Zedekiah ta inyuydah awadan Nebuchadnezzar an alid Babylon hi ad Riblah hidid Hamath. At hi Nebuchadnezzar di nangalih mamoltah Zedekiah. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JR39_6","025_39_6","JER","39","6","6","At hidid Riblah di nangipipatayan nan alid Babylon hinan linala'in imbabaluy Zedekiah hi hinagangna. Ya ni'patoyda goh an amin din u'upihyal ad Judah. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JR39_7","025_39_7","JER","39","7","7","Ya inukitda nan duwan matan Zedekiah ya unda bangkilingan hi gambang, ya inyuydad Babylon. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JR39_8","025_39_8","JER","39","8","8","Ya genhobda goh nan a'abung ad Jerusalem an ta\"on un nan palasyun di ali. Ya numpa\"ida goh nan allup hidi. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JR39_9","025_39_9","JER","39","9","9","Ya imbalud Nebuzaradan an ap'apun di guwalyan Nebuchadnezzar nan na'angang an tatagud Jerusalem, ya inyuyna didad Babylon, at didan amin hidin udum an i'ibbadan iJudah an niddum tuwalih nan iBabylon. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JR39_10","025_39_10","JER","39","10","10","Mu inangang Nebuzaradan di udum hinan nun'awotwot hi ad Judah, ya indatana didah punhabalandah greyp ya nan payawonda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JR39_11","025_39_11","JER","39","11","11","Ya hi Nebuchadnezzar ya inalinan Nebuzaradan an ap'apun di guwalyanay, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JR39_12","025_39_12","JER","39","12","12","“Awitom hi Jeremiah, ya impapto'mu. Ya tigom ta mi'id di ma'at ay hiyah nappuhi, ya atom an amin nan ibagana.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JR39_13","025_39_13","JER","39","13","13","At hi Nebuzaradan an ap'apun di guwalya, ya hi Nebushazban an ap'apun di tindalu, ya hi Nergal-Sharezer an ohan nabagtun upihyal, ya nan udum an u'upihyal Nebuchadnezzar ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JR39_14","025_39_14","JER","39","14","14","ya hennagday immalin nangawit ay ha\"in hinan nibaluda' hinan gettaw di mungguwalyah nan palasyun di ali. Ya ene'koda' ay Gedaliah an hina' Ahikam an ap'apun Shaphan ta inyuya' ay hiyan iniddum hinan i'ibba' an na'angang an iJudah. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JR39_15","025_39_15","JER","39","15","15","Ya hidin nibaluda' ta'wa ya wada goh di impa'innilan Apo Dios ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JR39_16","025_39_16","JER","39","16","16","an inalinay, “Umuy'a ta ibaagmu ay Ebed-Melek an i'Ethiopia ta alyom di, Elam at ti magadyuh mahkay an ipa'annung nan nidugah di abalinanan Dios an dayawon tu'un holag Israel din inalina an apa\"ian ten babluy. At bo'on hay pumhodanyuy ma'at. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JR39_17","025_39_17","JER","39","17","17","Mu gapu ta Hiyay nangiyokodam at mabaliwan'ah nan buhul an tuma'tam. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JR39_18","025_39_18","JER","39","18","18","Ti baliwan da'a ta adi'a matoy hinan gubat. Ha\"in an hi Apo Dios di nanapit ene.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JR40_1","025_40_1","JER","40","1","1","Ni'hapit goh hi Apo Dios ay ha\"in an hi Jeremiah hidin nangaanan nan ap'apun di guwalyan di iBabylon an hi Nebuzaradan hi bangkeleng'uh din niyayanmid Ramah. Ti inah'upana' ay hiya an nabangkelengan an niddum hidin i'ibba' an iJerusalem ya nan udum an iJudah an miyuy ad Babylon. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JR40_2","025_40_2","JER","40","2","2","Ya hidin inimmatunana' eden ap'apun di tindalu ya inalinan ha\"in di, “Hi Apo Dios an un'unudom ya nahhun an inalinah nan tataguh ten ma'ma'at an apa\"ian di babluyyu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JR40_3","025_40_3","JER","40","3","3","At ad ugwan ya impa'annungna ta na'at din inalina ti nihimung an mungngohoy ayun Hiya an agguyyu din'ug nan pumbaholan an impa'enghayu. At hiyanan ten impa'annungna din inalinan pummoltanan da'yu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JR40_4","025_40_4","JER","40","4","4","Mu ad ugwan ya ano' nan bangkeleng hi ngamaymu ta wa adya ta pohdom an mi'yalin ha\"in hi ad Babylon ya tigo' ta mipapto\"ah di. Mu adim ay pohdon an mi'yali ya okod'ah nan pohdom an umayan.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JR40_5","025_40_5","JER","40","5","5","Mu hidin wan umuya' ya inalin goh Nebuzaradan di, “Mumbangngad'ah awadan Gedaliah an hina' Ahikam an ap'apun Shaphan an pento' nan alih mumpapto' hinan babluy ad Judah ta hidiy umuymu ihinan ta da'yun amin hinan i'ibbayun tatagun ipapto'na. Bo'on ay ya immuy'ah nan pohdom an umayan ta okod'a.” Umat hinay inalin Nebuzaradan. Ya indatana' hi ma'an ya adaw, ya nakaka' hidi. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JR40_6","025_40_6","JER","40","6","6","At immuya' hi awadan Gedaliah hi ad Mizpah, ya ni'hitua' hinan oh'ohhan na'angang an iJudah. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JR40_7","025_40_7","JER","40","7","7","Ya wadaday udum an a'ap'apun di tindalud Judah ya nan tindaluda an agguy ginubat nan iBabylon ti bo'on hinan babluy di nihinandah din awadan di gubat. Ya awni ya dengngoldan hi Gedaliah an hina' Ahikam di pento' nan alid Babylon hi gobelnadol. At hiyay mumpapto' hinan nun'awotwot an agguy niyuy ad Babylon. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JR40_8","025_40_8","JER","40","8","8","At unat goh dengngoldah de ya immuydad Mizpah ta umuyda tigon hi Gedaliah. Ya daden immuy ad Mizpah ya da Ishmael an hina' Nethaniah, ya da Johanan ay Jonathan an dana' Kareah, ya hi Seraiah an hina' Tanhumeth, ya nan imbabaluy Ephai an nalpud Netophath, ya hi Jaazaniah an holag Maakah, ya an amin nan tindaluda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JR40_9","025_40_9","JER","40","9","9","Ya inalin Gedaliah ay diday, “Adi ayu tuma'ot hinan iBabylon. At mihina ayuh tu ta itamuanyu nan alid Babylon, at maphod an lumenggop ayu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JR40_10","025_40_10","JER","40","10","10","Ha\"in ay ya hitud Mizpah di punhituwa' ta ha\"in di mangihapit ay da'yuh unda umali nan iBabylon. Ya da'yu ay ya okod ayun mumpilih nan pohdonyun ihinan hitud Judah. Ya numpugah ayuh nan miyammah bayah, ya nan miyammah lana ya nan udum an bungbungaan ya intaleponyu.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JR40_11","025_40_11","JER","40","11","11","Ya unat goh dengngol nan udum an Hudyu an wad Moab, ya ad Ammon, ya ad Edom, ya nan udum an babluy an nan alid Babylon ya waday inangangnah nan tatagud Judah ya pento'nah Gedaliah an hina' Ahikam an ap'apun Shapan hi gobelnadolda ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JR40_12","025_40_12","JER","40","12","12","at numpumbangngaddad Judah. Mu immuydah nahhun ad Mizpah an ni'hapit ay Gedaliah. Ya unda mahkay mumpapanguy hinan numbino'ob'on an babluy ad Judah ta umuyda mumpugah hinan bungbungaan, at do'ol di pinugahdah nan miyammah bayah ya nan udum an bungbungaan. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JR40_13","025_40_13","JER","40","13","13","Ya palpaliwan ya immuy goh ad Mizpah da Johanan an hina' Kareah ya an amin nan u'upihyal di tindalu an didana nan agguy nihinah nan babluy hidin immalian din gumubat ta umuyda mi'hapit ay Gedaliah. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JR40_14","025_40_14","JER","40","14","14","Ya inaliday, “Immali ami ta ipa'innilamin he\"ah unmu inila an hi Ba'alis an alin nan i'Ammon ya ninomnomnan ipapatoy da'a ay Ishmael an hina' Nethaniah.” Mu adi kulugon Gedaliah heden impa'innilada. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JR40_15","025_40_15","JER","40","15","15","Ya awni ya ohah Johanan an hina' Kareah an immuy ni'hapit ay Gedaliah hi ad Mizpah. At hidin immuy ya inalinay, “Iyabulutmu ta umuy'u patayon hi Ishmael, mu tigo' ta mi'id di manginnilan ha\"in di nangat. Ti nan iJudah an na'angang hitu ya he\"ay hahalimidondah bumadang ay dida. Ti hay ma'at nin goh ay da'mih un da'a patayon ay Ishmael? Umannung ahan an pumpatoy da'mi, ya na'utawda nan udum!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JR40_16","025_40_16","JER","40","16","16","Mu tembal Gedaliah an inalinay, “Johanan, adim aton nan ninomnommu ti adia' patayon ay Ishmael.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JR41_1","025_41_1","JER","41","1","1","Mu hidin miyapituh bulan eden tawon ya hi Ishmael an hina' Nethaniah an holag di ali ya ohah nan ap'apun di tindaluh din hopapna ya immuy ad Mizpah. Ya wadaday himpulun linala'in ni'yibbana. At hi Gedaliah an hina' Ahikam ya inayagana dida ta mangandan amin. Mu hidin angananda ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JR41_2","025_41_2","JER","41","2","2","ya natana'dog hi Ishmael ya din himpulun linala'in ni'yibbana, ya hinu'nutday hanggapda, ya pinatoydah Gedaliah an pento' nan alid Babylon hi gobelnadol ad Judah. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JR41_3","025_41_3","JER","41","3","3","Ya numpi'patoydan amin nan Hudyu an ni'yibban Gedaliah hi ad Mizpah ya ta\"on un nan titindalud Babylon. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JR41_4","025_41_4","JER","41","4","4","Ya heden nabiggat ya mi'id di nanginnilah nan na'at. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JR41_5","025_41_5","JER","41","5","5","Ya palpaliwan ya wadaday nawalun linala'in nalpud Shechem, ya ad Shiloh, ya ad Samaria an nun'ih'ihanday hamayda, ya numpi\"iday lubungda, ya nunhugatday odolda ta pangipattigandah punlungdayaanda. Ya inodnanday nalpuh nan bento'da ya incense an iyuyda e'nong ay Apo Dios hinan Timplu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JR41_6","025_41_6","JER","41","6","6","Palpaliwan ya immuy hi Ishmael an manamun dida an kumanila. At un hi'itangan immatam ay dida ya inalinay, “Umali ayu ni' ta umuy tu'u tigon hi Gedaliah an hina' Ahikam.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JR41_7","025_41_7","JER","41","7","7","Mu hiyah dimmatongdah nan babluy ya numpatoy da Ishmael an hina' Nethaniah ya nan i'ibbanan linala'i dida. Ya immuyda nun'uhbung daden pinatoydah nan bubun. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JR41_8","025_41_8","JER","41","8","8","Mu nan himpulu ya inalidan Ishmael di, “Adi da'mi patayon! Ti waday impo\"oymih nan payaw an wheat, ya barle, ya lana, ya iyu'an an mabalin hi idatmin he\"a!” At agguyna pinatoy dida. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JR41_9","025_41_9","JER","41","9","9","At nan bubun an nanguhbungan Ishmael hinan pinatoyna ya hiyah de nan ongol an bubun an impalhu' din Alin hi Asa hidin ni'gubatan nan Alin hi Baasha hi ad Israel. Mu ten pinnun Ishmael hi pinatoyna. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JR41_10","025_41_10","JER","41","10","10","At numbalinonah balud nan udum an tatagud Mizpah ya nan binabain imbabaluy di ali. Ti impipapto' Nebuzaradan an ap'apun di guwalyan Nebuchadnezzar dida ay Gedaliah hi ad Mizpah. Mu hi Ishmael ya inyuyna didad Ammon. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JR41_11","025_41_11","JER","41","11","11","Mu unat goh dengngol Johanan an hina' Kareah ya nan i'ibbanan ap'apun di tindalu nan inat Ishmael ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JR41_12","025_41_12","JER","41","12","12","ya inunudda an didan amin hinan titindaluda. Ya inah'upanda didah nan potto' nan ongol an lobong hi ad Gibeon. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JR41_13","025_41_13","JER","41","13","13","Ya unat goh tinnig nan tatagun imbalud Ishmael da Johanan ya nan i'ibbanan ap'apun di tindalu ya nidugah di amlongda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JR41_14","025_41_14","JER","41","14","14","At numpangalayawda ta immuyda niddum ay Johanan. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JR41_15","025_41_15","JER","41","15","15","Mu da Ishmael ya din walun ni'yibbana ya limmayawdah nan babluy di holag Ammon. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JR41_16","025_41_16","JER","41","16","16","Ya initnud da Johanan ya nan i'ibbanan a'ap'apun di tindalu nan imbalud Ishmael ad Mizpah hidin nalpah di namatayanan Gedaliah. Ya daden binaliwan Johanan an imbalud Ishmael ya didana nan nalpud Gibeon an titindalu, ya nan binabai, ya ung'ungungnga, ya nan u'upihyal hinan punhumalyaan di udum. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JR41_17","025_41_17","JER","41","17","17","At innaynayundan immuy ta engganah dimmatongdad Geruth Kimham an neheggon hi ad Bethlehem. Ya nun'eblaydah dih na'amtang ta mundadaandan umuy ad Egypt. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JR41_18","025_41_18","JER","41","18","18","Ti ita'otday aton nan iBabylon hi unda innilaon an pinatoy Ishmael hi Gedaliah an pento' nan alid Babylon hi gobelnadol hi ad Judah. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JR42_1","025_42_1","JER","42","1","1","Palpaliwan ya nan a'ap'apun di titindalu an umat ay Johanan an hina' Kareah, ya hi Jezaniah an hina' Hoshaiah, ya an amin nan tatagun inawitda ya immalidan ha\"in. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JR42_2","025_42_2","JER","42","2","2","Ya inaliday, “Odowonmi ni' ay he\"a, Jeremiah, ta ihapit ni' ahan da'mih nan Dios an dayawom. Ti tigom adya an nonong ya un tu'u anggay hi umat hitun na'angang, ya wan hidin hopapna ya do'do\"ol tu'un iJudah. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JR42_3","025_42_3","JER","42","3","3","At hanhanam ni' ay Apo Dios hi un hay pohdonah aton tu'u ya hay pohdonah umayan tu'u.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JR42_4","025_42_4","JER","42","4","4","Ya inali' ay diday, “Ta\"omman ya ni'hapita' ay Apo Dios an dayawon tu'u ta nangamung di alyona, ya hiyay ipa'innila' ay da'yu.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JR42_5","025_42_5","JER","42","5","5","Ya inalida goh di, “Nan ipa'innilana ya hiyay unudonmi. Ti Hiya an Dios di ihtiguh nan hinapitmi ta adimi ay unudon ya waday biyangnan mummoltan da'mi. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JR42_6","025_42_6","JER","42","6","6","Ya ta\"on hi un ini ya nan ipa'innilana ya adi miyunnudan hinan pohdonmi ya hi Apo Dios an dayawon tu'u damdamay unudonmi ti hiya nongkay nan inalimin he\"a ta hanhanam hi un hay alyona. Ti Hiya ay di unudonmi ya umannung an maphod di ma'at ay da'mi.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JR42_7","025_42_7","JER","42","7","7","At ni'hapita' ay Apo Dios ta inali' nan pohdondan hanhanan. Ya naluh di himpuluy algaw ya tembalna. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JR42_8","025_42_8","JER","42","8","8","Ya impa'ayag'uh Johanan, ya nan i'ibbanan u'upihyal di tindalu, ya an aminda nan iJudah. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JR42_9","025_42_9","JER","42","9","9","Ya inali' ay diday, “Inaliyun mi'hapita' ay Apo Dios an dayawon tu'un i'Israel, at hiyay inat'u. Ya hay nambalna ya inalinay, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JR42_10","025_42_10","JER","42","10","10","Mihina ayu ay hitud Judah ya badanga' da'yu ta pumhod ayu an adi' da'yu ubahon. Ti paddungnay itanom'u da'yu an adi' da'yu bu'nuton an umat hinan holo'. Ti hohom'o' da'yun dumalat nan do'ol an nummolta' ay da'yu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JR42_11","025_42_11","JER","42","11","11","Ya adi ayu tuma'ot hinan alid Babylon ti Ha\"in nongkay di bumadang ay da'yu ta mibaliw ayuh nan malgom an atona. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JR42_12","025_42_12","JER","42","12","12","Ya dumalat di homo\"un da'yu ya pumbalino' heden alih ma'ulay ay da'yu ta iyabulutnan hitun babluyyuy munnonong hi pumbabluyanyu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JR42_13","025_42_13","JER","42","13","13","Mu gulat ta alyonyuy adi ayu mihinah tu ya nanongnan adiyu unudon hi Apo Dios an dayawon tu'u. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JR42_14","025_42_14","JER","42","14","14","Mu gulat ta iluludyun umuy ad Egypt ti pundenlanyuy hidi, ya mi'id gubat, ya batel, ya nan udum an punligatan, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JR42_15","025_42_15","JER","42","15","15","ya umat hituy hinapit Apo Dios ay da'yun na'angang an iJudah an inalinay, Iluludyu ay an umuy ad Egypt ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JR42_16","025_42_16","JER","42","16","16","ya nan ta'tanyun gubat ya batel ya unudon da'yuh di, ya hidiy atayanyu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JR42_17","025_42_17","JER","42","17","17","Ti an aminda nan mangilulud an umuy mumbabluy ad Egypt ya matoydah gubat, unu batel, ya dogoh. At mi'id di ohan didah melwang hinan puma\"i an ipatnud'un dida. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JR42_18","025_42_18","JER","42","18","18","Ti nan nidugah di abalinanan Dios an dayawon tu'un holag Israel ya inalinay, Umat hinan inat'un nummoltah nan iJerusalem an dumalat nan nidugah an bungot'u. Ya umat hina goh di ato' an mangubah ay da'yuh un ayu umuy ad Egypt. At mumbalin ayuh agaga\"ihaw ya ababain hinan tataguh nan abablubabluy hitun luta. Ti delodeloon da'yu, ya imbilang da'yuh na'idutan. Ya adiyu mahkay ipidwan tigon heten babluyyu.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JR42_19","025_42_19","JER","42","19","19","Ya impidwa' goh an inaliy, “Da'yun na'angang an iJudah ya inalin Apo Dios an adi ayu umuy ad Egypt! At nomnomonyu hatun padan an inali' ay da'yud ugwan an algaw! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JR42_20","025_42_20","JER","42","20","20","Ti immali ayu, ya inaliyun ha\"in ta hanhana' ay Apo Dios di pohdonah atonyu. Ya inaliyuy nan ipa'innilan Apo Dios di hiyay unudonyu. Mu bo'on, ti layahyu! Nidugah ahan heneh nibahhawanyu! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JR42_21","025_42_21","JER","42","21","21","Ti ad ugwan an inali' ay da'yu nan hinapit Apo Dios an dayawon tu'u ya adiyu pohdon an unudon an umat tuwalih din hopapna. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JR42_22","025_42_22","JER","42","22","22","At hiyanan umannung an ad Egypt di atayanyu an dumalat di gubat, ya batel, ya dogoh.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JR43_1","025_43_1","JER","43","1","1","At an amin nan inalin Apo Dios ay ha\"in ya hiyay inali' hinan tatagu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JR43_2","025_43_2","JER","43","2","2","Mu hi Jezaniah an hina' Hoshaiah, ya hi Johanan an hina' Kareah, ya nan udum an umat ay didan mumbagtu ya inaliday, “Munlayah'a, Jeremiah! Ti mi'id di inalin Apo Dios hi ibagam ay da'min ipawanay umayanmid Egypt! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JR43_3","025_43_3","JER","43","3","3","Mid mapto' ya un hi Baruch an hina' Neriah di nangalin he\"ah umat hina! Ti pohdonan ipapatoy da'mih nan iBabylon unu iyuy da'mid Babylon!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JR43_4","025_43_4","JER","43","4","4","At da Johanan, ya nan i'ibbanan u'upihyal di tindalu, ya an amin nan tatagu ya agguyda inunud din inalin Apo Dios an mihinadad Judah. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JR43_5","025_43_5","JER","43","5","5","At impangulun Johanan ya nan u'upihyal di tindalu nan na'angang an tatagud Judah an immanamut an nalpuh nan nun'eheggon an babluy. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JR43_6","025_43_6","JER","43","6","6","Ya niddumdah nan linala'i, ya binabai, ya ung'ungungnga, ya nan binabain imbabaluy nan ali an impipapto' nan kapitan di guwalya an hi Nebuzaradan ay Gedaliah an hina' Ahikam an ap'apun Shaphan, ya ha\"in an propeta, ya hi Baruch an hina' Neriah. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JR43_7","025_43_7","JER","43","7","7","At bo'on nan inalin Apo Dios di inunudmi ti unmiat goh inipluy hi ad Egypt. At immu'immuy amid Tahpanhes ta hidiy nihinanmi. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JR43_8","025_43_8","JER","43","8","8","Ya hidin awadanmih di ya ni'hapit hi Apo Dios ay ha\"in an inalinay, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JR43_9","025_43_9","JER","43","9","9","“Ummal'ah numbino'ob'on an o\"ongol an batu, ya inyuymuh nan way pantaw hinan palasyun di alih tud Tahpanhes. Ya inayagam nan i'ibbam an iJudah ta tigonday pangilubu'am hi numbabattanan nan nida'da' hidin batu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JR43_10","025_43_10","JER","43","10","10","Ta nalpah ay ya imbagam tun alyo' an alyom di: Hiyah te hinapit nan nidugah di abalinanan Dios an dayawon tu'un holag Israel. An inalinay, Honogo' nan baal'un hi Nebuchadnezzar an alid Babylon hi awadanyu. At hinan potto' nan nangilubu'am hidin batu di pangihinanah nan ma'abbungan hi tuldan ihinanan mun'ali eten babluy. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JR43_11","025_43_11","JER","43","11","11","At umali ta gubatona tun ad Egypt ta matoyda nan matoy hi gubat, ya mabaludda nan mabalud. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JR43_12","025_43_12","JER","43","12","12","Ya genhobda nan timplun nan abulubulul hitud Egypt, ya innalda daden bulul. Ya umat hinan aton di mumpapto' hi kalnilu an mun'aan hi tumah lubungnay aton nan alid Babylon hitun ad Egypt. An engganah mi'id di ma'angang eten babluy hi pangatna. At malpah ay hene ya immanamut an mi'id al'ali. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JR43_13","025_43_13","JER","43","13","13","Ya hay atonah nan impata'dogdan tu'ud an pundayawandah nan algaw ya pa\"iona ya genhobna nongkay nan numbino'ob'on an timplun di bulul an dayawondad Egypt.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JR44_1","025_44_1","JER","44","1","1","Palpaliwan ya himmapit goh hi Apo Dios ay ha\"in ta inalina nan pohdonan mipa'innilah nan i'ibba' an Hudyun ni'babluy ad Migdol, ya ad Tahpanhes, ya ad Memphis, ya nan wah nan bagtun ad Egypt. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JR44_2","025_44_2","JER","44","2","2","An inalinay, “Da'yu ya tinnigyuy inat'un nama\"id Jerusalem ya an amin nan babluy ad Judah. At engganad ugwan ya napa\"i ta ninganuy. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JR44_3","025_44_3","JER","44","3","3","Mu na'at hatu ti nunheglay nangipabungtanyun iJudah ay Ha\"in an dumalat nan nundayawanyu ya nan nunggohobanyuh incense hinan mata'tan an dayawon di udum an babluy an agguyyu inilay aatda. Ya ta\"on un nan o'ommod tu'u ya mi'id di iniladah aat daten mata'tan an madayaw. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JR44_4","025_44_4","JER","44","4","4","Ya wan gun'u hennag nan propetan baal'u ta gunda pinadanan nan iJudah ta idinongda nan impa'enghadan lumihog, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JR44_5","025_44_5","JER","44","5","5","mu agguyda indinong an nunggohob hi incense hinan bulul an dayawon di udum. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JR44_6","025_44_6","JER","44","6","6","At hiyanan la'tot mahkay ya impa'dam'un diday bungot'u ta ay gimmaban apuy, ya genhobnan amin nan babluy ad Judah an ta\"on un ad Jerusalem an kapitulyuna. At hiyanan nun'apa\"idad ugwan.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JR44_7","025_44_7","JER","44","7","7","Ya nan nidugah di abalinanan Dios an dayawon tu'un holag Israel ya inalina goh di, “Anaad ta un hihidya damdamay gunyu aton ad ugwan ta omod un dumalat hi a'ubahanyu ta mi'id ahan di ma'angang ay da'yu an ta\"on un nan ungunga ya nan ung'ungungnga? ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JR44_8","025_44_8","JER","44","8","8","Ya anaad ta pabungtona' goh ay da'yuh tud Egypt? Ti immali ayu, ya nun'amma ayuh pun'onnganyuh incense ta pundayawyuh nan bulul an dayawon nan i'Egypt, at mumbalin ayuh ma'ab'abatlan ya pangidut di tataguh udum an babluy! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JR44_9","025_44_9","JER","44","9","9","Undan inaliwanyu din nun'appuhin ina'inat din o'ommodyu, ya nan a'aliyu, ya nan a'ahawayu ta hiyanay nangiyunnudanyuh awadanyuh nan babluy ad Judah an umat hi ad Jerusalem? ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JR44_10","025_44_10","JER","44","10","10","Ya anakkayah an engganad ugwan ya hihidyan adia' ibilang ay da'yuh Dios! At dumalat nan pumpahiyaanyu ya agguyyu inunud din Uldin'un indat'un da'yu ya din o'ommodyu! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JR44_11","025_44_11","JER","44","11","11","At hiyanan alyo' an nidugah di abalinanan Dios an dayawonyun holag Israel di, Umannung an ubaho' da'yun amin an iJudah! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JR44_12","025_44_12","JER","44","12","12","Da'yun na'ang'angang an iJudah ya inluludyun immalih tud Egypt. At da'yun amin an waday abalinana unu nun'awotwot ya mun'a'atoy ayuh tud Egypt an dumalat di gubat ya batel. At mumbalin ayuh agaga\"ihaw ya ababain hinan tataguh abablubabluy ta deldeloon da'yu, ya pumbalinon da'yuh pangidutda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JR44_13","025_44_13","JER","44","13","13","Hiya nongkay nan moltao' da'yun immalih tud Egypt ta mun'a'atoy ayun dumalat nan gubat, ya batel, ya dogoh an umat hidin nummolta' hidin i'ibbayun iJerusalem. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JR44_14","025_44_14","JER","44","14","14","At da'yun immalih tud Egypt ya ta\"on hi unyu ninomnom an umanamut hi ad Judah hi udum hi algaw mu un anggay ah tuttuluh mabalin hi lumayaw ta mumbangngadda.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JR44_15","025_44_15","JER","44","15","15","Nan i'ibba' an Hudyun wad Egypt an nangngol hinan impa'innila' an inalin Apo Dios, ya nan nalpuh iggid hi un hagangon di buhu'an di algaw, ya nan nalpuh appit hi agwan, ya an amin din linala'in nanginnila an nan a'ahawada ya munggohobdah incense hi pundayawdah nan bulul an dayawon di udum an babluy ya alyondan ha\"in di, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JR44_16","025_44_16","JER","44","16","16","“Adimi ahan pohdon an donglon nan hapihapitom an nalpun Apo Dios! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JR44_17","025_44_17","JER","44","17","17","Ti da'mi ay damdama ya atonmin amin din inalimin atonmi ta gohbonmi nan incense ta pundayawmih nan bululmin Queen hi ad Abuniyan. At ene'nongmin hiyay ma'inum ta umat hi inat din o'ommod tu'u, ya din a'ali tu'u, ya a'ap'apu tu'uh nan babluy ad Judah! Ti hidin gunda nangatan hi umat hina ya mahawal di ma'an, ya malenggop amin maphod di ma'ma'at. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JR44_18","025_44_18","JER","44","18","18","Mu nete\"ah din nangidinnganmin mange'nong hi incense ya nan ma'inum ta pundayawmih nan Queen hi ad Abuniyan ya nidugah di impalauhmin gubat ya batel.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JR44_19","025_44_19","JER","44","19","19","Ya inalin goh nan binabaiy, “Undan agguy inilan nan a'ahawami nan gunmi nange'nongan hi ma'inum hinan Queen hi ad Abuniyan ya nan nanghobanmih incense ta pundayawmin hiya? Ya inilada goh an gun ami nun'ammah tinapay an pen'olmih umat ay hiya.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JR44_20","025_44_20","JER","44","20","20","At inali' hinan na'amung di, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JR44_21","025_44_21","JER","44","21","21","“Undan hay punnomnomanyu ya agguy inilan Apo Dios hanan ina'inatyun nundayaw hi bulul? Hiya ya i'innilana nongkay tuwalin hiyay ina'inat din o'ommod tu'u, ya a'ali tu'u, ya din a'ap'apu tu'uh nan babluy ad Judah an inyal'allanad Jerusalem. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JR44_22","025_44_22","JER","44","22","22","At hiyanan hidin adi pa\"edpol hi Apo Dios hi bungotnah nan nun'appuhin gunyu inat ya numbalinona nan babluy tu'uh mi'id di hulbina an mi'id di nunhituh dih engganad ugwan! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JR44_23","025_44_23","JER","44","23","23","Ya na'at di umat hinan nidugah an dumalat nongkay hi nundayawanyuh nan bulul an din'ugyuh Apo Dios ti agguyyu inunud nan Uldina ya tudtuduna!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JR44_24","025_44_24","JER","44","24","24","Ya innayun'un inalin amin ay dida di, “Da'yun i'ibba' an iJudah an immalin ni'babluy hitud Egypt ya donglonyu goh heten hinapit Apo Dios. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JR44_25","025_44_25","JER","44","25","25","Ti nan nidugah di abalinanan Dios an dayawon tu'un holag Israel ya inalinay, Da'yun numpunhimbaluy an iJudah ya inaliyuy adiyu idinong an munggohob hi incense ya mange'nong hi ma'inum hinan Queen hi ad Abuniyan ta pundayawyun hiya. At umat ay hina ya okod ayuh nan inaliyun atonyu ta hiyay inaynayunyu! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JR44_26","025_44_26","JER","44","26","26","Mu Ha\"in an Dios ya adi' iyabulut an da'yun Hudyun wah tud Egypt ya ngadanonyuy ngadan'uh un waday ihapatayuh atonyu! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JR44_27","025_44_27","JER","44","27","27","Ti bo'on mahkay hay pangipapto\"un da'yuy nomnomnomo' ti un hay pangubaha' ay da'yu! At da'yun udum ya matoy ayuh gubat, ya da'yun udum ya matoy ayun dumalat di hinaangyu ta engganah mun'atoy ayun amin. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JR44_28","025_44_28","JER","44","28","28","At un tuttulun da'yuy mabalin an lumayaw ta mumbangngad hi ad Judah. At umat hituy ma'at ta innilaonyun iJudah an ni'babluy hitud Egypt an nan hinapit'u ya hiyay ipa'annung'u. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JR44_29","025_44_29","JER","44","29","29","Ya hay pangimmatunanyun ma'at ay da'yu nan hinapit'un a'ubahanyuh tud Egypt ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JR44_30","025_44_30","JER","44","30","30","ya iyokod'u nan alih tun hi Hophra hinan buhulna an namhod an mamatoy ay hiya. At umat hi nangiyokoda' ay Zedekiah an alid Judah ay Nebuchadnezzar an alid Babylon. Ha\"in an Dios di nangalin te.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JR45_1","025_45_1","JER","45","1","1","Hidin ta'wa miyapat hi tawon hi nun'alian Jehoiakim an hina' Josiah hi ad Judah ya nalpah an intudo' Baruch an amin din inali' hi itudo'na, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JR45_2","025_45_2","JER","45","2","2","ya waday inalin Apo Dios hi ipa'innila' ay Baruch. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JR45_3","025_45_3","JER","45","3","3","An inalinay, “Munlili'a, Baruch, an alyom di, Nidugah ahan tun inat Apo Dios ay da'mi ti inudmana nan nunheglan ay'u numanomnoman! At himmigaa' mahkay hitun nitagua'! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JR45_4","025_45_4","JER","45","4","4","Mu alyo' ay he\"a, Baruch, an pa\"io' heten babluy an limmu' an paddungnay intanom'u ya un'u bu'nuton. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JR45_5","025_45_5","JER","45","5","5","At adim dedenlon di pumhodam. Mu ibaliw'u he\"ah pumatoy an ta\"on un malgom di umayam. Ha\"in an Dios di nanapit ete.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JR46_1","025_46_1","JER","46","1","1","Hiyatuy inalin Apo Dios ay ha\"in an ma'at hi udum an babluy. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JR46_2","025_46_2","JER","46","2","2","Hidin miyapat hi tawon hi nun'alian Jehoiakim hi ad Judah ya inabak Nebuchadnezzar an alid Babylon nan alid Egypt an hi Neco hidin nunggugubatandad Carchemish an neheggon hinan Wangwang an Euphrates. At hi Apo Dios ya umat hituy inalinah ipa'innila' hinan titindalud Egypt: ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JR46_3","025_46_3","JER","46","3","3","“Mundadaan ayun umuy mi'gubat ta idadaanyuy hapiawyu an i\"itang ya o\"ongol. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JR46_4","025_46_4","JER","46","4","4","Ya nan kabayun itakayanyu ya inad'adanyu nan pahulyu ta umela'elat, ya inhu'lubyu nan gumo' an lubungyu ya nan uklupyu. Ya immuy ayu mahkay hinan na'alin ihinanyu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JR46_5","025_46_5","JER","46","5","5","Mu hay ma'at hi punggugubatanyu ya ma'a\"abak ayun i'Egypt ta mumpangalayaw ayun adiyu iwingwingih ta'otyu ti nidugah an atata'ot di munli'ub ay da'yu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JR46_6","025_46_6","JER","46","6","6","At ta\"on un nan nun'atulid ya mid ologdan mangibaliw hi odolda, ya nan mun'abi'ah an tumagtag ya mid ologdan lumayaw. Ti ah'upan da'yuh nan buhulyu, ya numpatoy da'yuh nan potto' di Wangwang an Euphrates. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JR46_7","025_46_7","JER","46","7","7","Ngadan nan babluy an nidugah di abalinana an umat hinan nundatong an Wangwang an Nile? ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JR46_8","025_46_8","JER","46","8","8","Henen babluy ya ad Egypt! At hiyanan alyonday, Nidugah di abalinanmi, at mabalin an pa\"ionmiy abablubabluy hitun luta an paddungnay lobngonmi tun luta ta mun'a'atoyday tatagu! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JR46_9","025_46_9","JER","46","9","9","At aga ta umuy ayu akkay tuwali an da'yun titindalud Egypt an numpungkabayu ya numpunlugan hi kalesay udum! At badangan da'yuh nan tindalud Ethiopia, ya Libya, ya Lydia an numpunhapiaw ya nun'ala'eng an pumana. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JR46_10","025_46_10","JER","46","10","10","Mu Ha\"in an nidugah di abalinanan Dios di mangabak eten gubat, at ad ugwan di pummoltaa' hinan buhul'u ta iballoh'u nan inatda. Hay pummolta' ya nan ispada' an adi matmattupun mipalapalang hi tatagu, at paddungnay tagun pun'inumnay dala ta engganay ma'aan di inuwawna. At hay pamataya' hinan buhul'un i'Egypt ya hinan appit hi iggid hi un hagangon di buhu'an di algaw hinan way pingit di Wangwang an Euphrates. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JR46_11","025_46_11","JER","46","11","11","Ya da'yun i'Egypt ya mi'id di agah hi mangipa'adaog ay da'yu an ta\"on un nan maphod an lana an malpud Gilead. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JR46_12","025_46_12","JER","46","12","12","At donglon di tataguh abablubabluy hitun lutay kilayu an dumalat nan nidugah an abainanyu. Ti nan mun'abi'ah an tindaluyu ya mun'atu\"inda, at punduplugda nan udum.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JR46_13","025_46_13","JER","46","13","13","Ya hidin immalian da Nebuchadnezzar an mangubat ad Egypt ya umat hituy impa'innilan Apo Dios ay ha\"in. An inalinay, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JR46_14","025_46_14","JER","46","14","14","“Jeremiah, umuy'a nongkay ta pun'ibaagmuh nan i'Egypt ta mundadaandan mi'gubat an inyal'allanah nan numpunhitud Migdol, ya ad Memphis, ya ad Tahpanhes ti na'uyday buhulda, at pumpatoyday tataguh nan babluyda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JR46_15","025_46_15","JER","46","15","15","Mu nan titindaluda ya lumayawdan dumalat di ta'otda ti mi'id di abalinanda ti Ha\"in an Dios di mamdug ay dida. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JR46_16","025_46_16","JER","46","16","16","At mun'ihubagda owan nun'aduplugda nan udum ta muntutu'unda. Mu alyonda damdamay, Bumangon tu'u kaymu ta umanamut tu'u ti undan adi ditu'u patayon hinan buhul tu'u! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JR46_17","025_46_17","JER","46","17","17","At hay pangalidah nan alid Egypt ya hi Manuy hapitna, ya mi'id di nun'atna. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JR46_18","025_46_18","JER","46","18","18","Mu Ha\"in an nidugah di abalinanan Dios di immannung an Ali, at ibaga' ay da'yun i'Egypt an na'uyda nan buhulyun nidugah di abalinanda ya un da'yun mipaddungdad Tabor an ata'nang ahan an duntug unu nan Duntug an Carmel an matangad hinan pingit di baybay. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JR46_19","025_46_19","JER","46","19","19","At idadaanyuy mabalin hi ita'inyuh nan pangiyayanda ay da'yuh udum an babluy ti pa\"ionda nan ongol an babluyyu ad Memphis ta mabau an mi'id di ta\"on hi ohah taguh munhituh di. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JR46_20","025_46_20","JER","46","20","20","At mipaddung ad Egypt hinan mapmaphod an bakan pa'ahe\"on, mu awniat waday ay lalog an malpuh appit hi iggid hi un hagangon di buhu'an di algaw an mangalat ay hiya. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JR46_21","025_46_21","JER","46","21","21","At ta\"on un nan nabayadan an tindalun nalpuh udum an babluy ya mipaddungdah nipataban bakan mapalti ti mi'id di abalinandan mi'gubat an nonong ya limmayawda. Ti nadatngan mahkay di amoltaanda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JR46_22","025_46_22","JER","46","22","22","Ya mipaddungda goh hinan ulog an anggay di lumayawanah ma\"adngol an dumalat di dimmatngan nan nunwawahay an buhul an ay ihunay unda umuy munli'oy hi ayiw. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JR46_23","025_46_23","JER","46","23","23","At paddungnay munli'oy hi do'ol an ayiw di pangatda ti nidugah an do'do\"ol nan buhul ya un hay ado'ol di dudun. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JR46_24","025_46_24","JER","46","24","24","At nidugah di ipa'ampaan nen babluy hi pangabakan nan buhulna an malpuh iggid hi un hagangon di buhu'an di algaw.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JR46_25","025_46_25","JER","46","25","25","Ya inalin goh nan nidugah di abalinanan Dios an dayawon tu'un holag Israel di, “Adi madnoy ya paddungnay moltao' hi Amon an dayawon di iThebes ya an amin nan bululdad Egypt ti moltao' nan alid Egypt ya an amin nan mangiyokod ay hiya. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JR46_26","025_46_26","JER","46","26","26","At iyokod'u didah nan alid Babylon an hi Nebuchadnezzar ya nan titindaluna. Mu Ha\"in an Dios ya ipa'innila' an udum hi algaw ya wadada goh damdamay mumbabluy ad Egypt ta umat hidin hopapna. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JR46_27","025_46_27","JER","46","27","27","At da'yun holag Israel an baal'u ya adi ayu tuma'ot, ya adi ayu numanomnom. Ti udum hi algaw ya iyanamut'u da'yu an ilpu' da'yuh nan nun'iyadagwin babluy, at la'tot ya mi'id di ayyu ita'ot ta lumenggop ayu ya nan holagyu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JR46_28","025_46_28","JER","46","28","28","At da'yun holag Israel an baal'u ya adi ayu tuma'ot ti wadaa' ay da'yu an ta\"on hi un ayu nibalud hi udum an babluy. Ya ta\"on goh hi un'u pa\"ion nan abablubabluy an nangibaluda' ay da'yu mu ipapto\"u da'yu damdama. Mu mahapul an gilato' da'yu ta atugunanyu. Ha\"in an Dios di nanapit ete.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JR47_1","025_47_1","JER","47","1","1","Hidin agguy nangubatan nan alid Egypt hinan babluy ad Gaza ya hiyah te hinapit Apo Dios ay ha\"in hi ma'at hinan iPhilistia. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JR47_2","025_47_2","JER","47","2","2","An inalinay, “Do'ol ahan di ma'amung an buhul an malpuh appit hi iggid hi un hagangon di buhu'an di algaw an paddungnay nundatong an danum, at punhe'nobna nan babluyda ta pumpa\"inan amin di wah di. Ya an amin nan tataguh nan abablubabluy ad Philistia ya ahikikiladah ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JR47_3","025_47_3","JER","47","3","3","unda donglon di gumanitu an kabayun di buhul ya nan kumanaludukud an pilid di kalesa. At nidugah di tuma'tan nan mina'ilog an mangluy di ngamaydan mamadang hinan imbabaluyda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JR47_4","025_47_4","JER","47","4","4","Ti Ha\"in an Dios ya nadatngan di pumpamataya' hi an amin an iPhilistia an pangiyokodan nan iTyre ya iSidon hi bumadang ay dida. At pumpatoy'u nongkay an amin nan iPhilistia an ta\"on un nan na'angang an nalpud Crete hidin penghana. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JR47_5","025_47_5","JER","47","5","5","At an amin nan tatagud Gaza ya ad Ashkelon ya mumpumpamulmuldah pangipattigandah punlungdayaanda. At uya'anah pangipattiganyuh numanomnomanyu an hugatonyuy odolyun da'yun na'angang an iPhilistia! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JR47_6","025_47_6","JER","47","6","6","Ya kumiladan alyonday, Undan anuud di pangidinngam, Apo Dios, hinan pumpamatayam ay da'mi? ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JR47_7","025_47_7","JER","47","7","7","Mu adi mabalin ti Ha\"in an hi Apo Dios di nangimandal an mumpamatoy hinan tatagun numbabluy ad Ashkelon ya an amin nan numpunhituh nan pingit di baybay.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JR48_1","025_48_1","JER","48","1","1","Hiyatu goh di impa'innilan nan nidugah di abalinanan Dios an dayawon tu'un holag Israel ay ha\"in an hi Jeremiah hi ma'at ad Moab. An inalinay, “Mahmo' ayun iMoab hi ad Nebo ya ad Kiriathaim ti makulug an mun'a'ubah ayu! Ti la'tot ya abakon da'yuh nan buhulyu ti pumpa\"ida nan allupyu, at nidugah di abainanyun tatagu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JR48_2","025_48_2","JER","48","2","2","At mi'id mahkay di manaphapit hi amaphod ad Moab ti nan buhul ya nonomnomonday atondan mama\"id Heshbon ta mi'idon da'yun iMoab. At ta\"on un da'yun tatagud Madmen ya duminong ayu goh mahkay ti gubaton da'yu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JR48_3","025_48_3","JER","48","3","3","Ya ta\"on un da'yud Horonaim ya awniat madngol di ahikikila an dumalat di a'ubahanyu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JR48_4","025_48_4","JER","48","4","4","Ti mapa\"i nongkay ad Moab, at ahikikila nan ung'ungungnga. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JR48_5","025_48_5","JER","48","5","5","At munti'id ayu ta ipluyud Luhith an adi medpol di kilayu, ya wan madngol nongkay di ahikikilah nan kalatad Horonaim. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JR48_6","025_48_6","JER","48","6","6","At Ha\"in an hi Apo Dios ya alyo' ay da'yuy, Umuy ayu ta mun'ipo\"oy ayuh nan mapulun! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JR48_7","025_48_7","JER","48","7","7","Ti gapu ta inyokodyuh nan abalinanyu ya nan inadangyanyu at miyuy hi udum an babluy nan bululyu an hi Chemosh, ya nan padiyu, ya nan mangipangpanguluh nan pundayawanyun hiya, ya da'yun amin ta hidiy ibaludanyu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JR48_8","025_48_8","JER","48","8","8","At mi'id di ta\"on hi ohah nan babluyyud Moab hi adi mapa\"i ti Ha\"in an Dios di nangalih pa\"ion nan buhulyun amin nan babluy hinan nundotal ya hinan nammagtu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JR48_9","025_48_9","JER","48","9","9","At alyo' hinan buhulyuy, Pa\"ionyud Moab ta mi'id di mabalin hi munhituh di! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JR48_10","025_48_10","JER","48","10","10","At da'yun tatagun adi mangat hi ipatamu' ya nidugah di pummolta' ay da'yu! Ya da'yun adi mumpamatoy hinan iMoab ya umat goh an nidugah di pummolta' ay da'yu! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JR48_11","025_48_11","JER","48","11","11","Ya Ha\"in an hi Apo Dios ya alyo' goh di, Da'yun iMoab ya mi'id di na'at ay da'yu an nete\"ah din immelganyu, at hiyanan ninaynayun di pinumhodanyu. At umat ayuh nan bayah an nunnonong hinan tibung an nittuwana an agguy neyew'ewel hinan udum an tibung, ta hiyanan maphod di tamtamna ya hunghungna. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JR48_12","025_48_12","JER","48","12","12","Mu hay alyo' an Dios ya adi madnoy at honogo' di mi'buhul ta paddungnay pun'ihiitda nan nun'ittuh nan atibutibung an nittuwanda ta mi'id di mittu, ya numpohalda nan tibung. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JR48_13","025_48_13","JER","48","13","13","At mabainan ayun iMoab ti nan bululyun hi Chemosh ya adina abalinan an mangibaliw ay da'yu, at umat hidin nabainan nan holag Israel hidin nangiyokodandah nan bululdad Bethel. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JR48_14","025_48_14","JER","48","14","14","Ya alyo' goh ay da'yun iMoab di, Goh mah din alyonyu an nidugah an abalinanyun mi'gubat? ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JR48_15","025_48_15","JER","48","15","15","Ti ten punggohob di buhulyu nan babluyyu an pumpatoyda nan mumpangilog an titindaluyu. Ti Ha\"in an Ali an hay ngadan'u ya Nidugah di Abalinanan Dios di mangalih mapa\"id Moab! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JR48_16","025_48_16","JER","48","16","16","Ya hitun apa\"ian di babluyyu ya adi madnoy at mipa'annung, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JR48_17","025_48_17","JER","48","17","17","at da'yun nun'eheggon hi ad Moab an nanginnilah nundongolana ya kilaanyu. An alyonyuy, Nidugah ahan di napogpogan nan nundongol an ongol di abalinanan mumpapto' hi udum an tatagu! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JR48_18","025_48_18","JER","48","18","18","At da'yun iDibon an e'gonan din tatagu ya umbun ayuh hupu' ti pa\"ionda nan allupyu, ya pa\"iondan amin nan babluyyud Moab. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JR48_19","025_48_19","JER","48","19","19","Ya da'yun i'Aroer ya umuy ayuh nan kalata ta malauhda ay nan lumayaw an tatagu ya hinanhananyuh un hay na'at. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JR48_20","025_48_20","JER","48","20","20","At dida ya alyondan da'yuy, Nidugah an ababain di na'at ay ditu'un iMoab ti na'a\"abak tu'u! At olton tu'uy kila tu'u, ya nun'ibaga tu'uh nan tataguh nan pingit di Wangwang an Arnon an napa\"i mahkay di babluy tu'u! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JR48_21","025_48_21","JER","48","21","21","Ti nadatngan mahkay di amoltaan tun babluy tu'uh nan nun'abagtu an ad Holon, ya ad Jahzah, ya ad Mephaath, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JR48_22","025_48_22","JER","48","22","22","ya ad Dibon, ya ad Nebo, ya ad Beth Diblathaim, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JR48_23","025_48_23","JER","48","23","23","ya ad Kiriathaim, ya ad Beth Gamul, ya ad Beth Meon, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JR48_24","025_48_24","JER","48","24","24","ya ad Kirioth, ya ad Bozrah, ya an amin nan nun'eheggon ya nan nun'iyadagwin babluy tu'un iMoab! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JR48_25","025_48_25","JER","48","25","25","At Ha\"in an hi Apo Dios ya alyo' di, Mapogpog mahkay nan ongol an abalinanyun iMoab an mi'gubat! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JR48_26","025_48_26","JER","48","26","26","Ti da'yun iMoab ya nginohoya', at hiyanan alyo' hinan buhulyu ta paddungnay butngon da'yun dida. At mun'atu\"in ayu ta olo'anyuy inutayu, at mumbalin ayuh aba'abatlan di tatagu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JR48_27","025_48_27","JER","48","27","27","Hidin hopapna ya gunyu inaba'abatlan nan holag Israel. Mu undan nangakawda ta wa ay ta nadalat di ngadanda ya nungwigiwig ayuh pamihulyun dida? ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JR48_28","025_48_28","JER","48","28","28","At da'yun iMoab ya taynanyu nan babluyyu an numpunhituwanyu, ya immuy ayuh nan awadan di daplah ta umat ayuh nan kalapati an hay pangiyammaandah agabanda ya hinan way pantaw di liyang! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JR48_29","025_48_29","JER","48","29","29","Immannung an dengngol'uy nidugah hi pumpahiyaanyu ti hay punnomnomyu ya nabagtu ayu ya un nan udum an tatagu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JR48_30","025_48_30","JER","48","30","30","Mu Ha\"in ya inila' nan pumpahiyaanyu, mu mi'id di hulbina ti manuy hapityu, ya mi'id di ipa'annungyu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JR48_31","025_48_31","JER","48","31","31","At hiyanan kilaa' da'yun iMoab, an inyal'allanah nan linala'id Kir Hareseth an munha'it di punnomnoma' hi atayanda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JR48_32","025_48_32","JER","48","32","32","Ya nidugah goh di kila' ay da'yun iSibmah ya un nan kumilaa' hinan iJazer ti umat ayu ahan hinan nitanom an greyp an nanaphapeng hi engganah nan Natoy an Lobong ta nidatong hinan baybay ad Jazer. Mu ad ugwan ya paddungnay pina\"in di buhulyu nan na'allum an bungbungaanyu ya nan greypyu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JR48_33","025_48_33","JER","48","33","33","At din emmenghan pun'am'amlonganyun iMoab hi un ayu mumpugah hi intanomyu ya mami'id mahkay ti hay madngol ya tu'u' di titindalun mi'gubat an bo'on hay gangoh di mun'apal hi greyp. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JR48_34","025_48_34","JER","48","34","34","Ya ma\"adngol hi ad Elealeh ta engganad Jahaz nan ahipopokaw hi ad Heshbon, ya ad Zoar, ya ad Horonaim, ya ad Eglath Shelishiyah. Ti ta\"on un nan danum hinan ala' ad Nimrim ya natdu' mahkay. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JR48_35","025_48_35","JER","48","35","35","Ti Ha\"in an Dios ya pogpogo' nongkay nan babluyyu, ya nan munggohob hi incense, ya nan udum an mun'onong ta e'nongyuh nan bululyu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JR48_36","025_48_36","JER","48","36","36","Mu munlungdayaa' damdaman dumalat nan ma'at ay da'yu ti mami'id nan inadangyanyu an intamutamuanyu. Ya hay aat di lumungdayaa' ya umat hinan tukal di kantah un way matoy. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JR48_37","025_48_37","JER","48","37","37","At an amin ayu ya ih'ihanyuy hamayyu ya buu'yu, ya gulatonyun hugaton di ngamayyu, ya numpunlubung ayuh langgut ta ipattigyun munlungdaya ayu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JR48_38","025_48_38","JER","48","38","38","Ya an amin nan nundotal an atap di a'abungyud Mo'ab ya ta\"on un hinan kalata ya wadaday mumpunlungdaya. Ti hitun pama\"ia' hinan babluyyu ya mumbalin hi umat hinan napohla' an banga an mi'id mahkay di iyusalana. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JR48_39","025_48_39","JER","48","39","39","At nidugah ahan di napa\"iana, at ahikikila ayu an dumalat di nabainanyu. Ti numbalin hi atata'ot di tigaw nan babluyyu ta omod hi un aba'abatlan di tataguh nan nunlene'woh an babluy. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JR48_40","025_48_40","JER","48","40","40","Ya Ha\"in an hi Apo Dios ya waday ipa\"el'un alyo' di, Nan buhulyu ya umatdah nan muntadyapan an agila an un himbumagga ya inlayawnay babluyyu! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JR48_41","025_48_41","JER","48","41","41","Ti polhon di buhulyu nan babluyyu an ta\"on un nan nun'ihamad an nun'a'allup, at nidugah an mi'id di bi'ah nan titindaluyu an umatdah nan babain nuntungaw. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JR48_42","025_48_42","JER","48","42","42","At mun'apa\"i mahkay nan babluyyu ti nginohoya' ay da'yu, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JR48_43","025_48_43","JER","48","43","43","at hay hohoddonyu ya nan nidugah an umipata'ot ya nan agahanyuh nan bitu, ya nan ahuluanyu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JR48_44","025_48_44","JER","48","44","44","Ya nan lumayaw ay da'yu an dumalat di ta'otna ya magah hinan bitu, ya gulat ta abalinanan bumuhu' hinan bitu ya mahulu damdama goh. At umat hina nongkay di ma'at ay da'yun iMoab ti nadatngan di amoltaanyu! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JR48_45","025_48_45","JER","48","45","45","At nan lumayaw ya mipogpogdad Heshbon an nun'alian din hi Sihon ti waday nidugah an apuy hidi. At heden apuy di mama\"in amin hinan babluyyud Moab ya nan mumpungngohoy ay Ha\"in an Dios. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JR48_46","025_48_46","JER","48","46","46","At mahmo' ayun iMoab an nundayaw ay Chemosh ti ad ugwan ya mun'a'ubah ayu! Ya miyuy hi udum an babluy nan imbabaluyyu ta hidiy ibaludanda! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JR48_47","025_48_47","JER","48","47","47","Mu udum di algaw damdama ya pumbangngado' da'yun iMoab hinan babluyyu. Ha\"in an hi Apo Dios di nanapit ene.” At hiyah te nipogpogan nan inalin Apo Dios hi ma'at hi ad Moab. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JR49_1","025_49_1","JER","49","1","1","Ya umat hituy inalin goh Apo Dios hi ma'at hinan holag Ammon an inalinay, “Nan holag Israel ya do'ol di holagdah midatan hi luta, at anaad udot ta da'yun holag Ammon an mundayaw ay Molek di numbabluy hinan nidat ay Gad? ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JR49_2","025_49_2","JER","49","2","2","At dumalat henen inatyu ya la'tot ya moltao' da'yu ta pa\"io' ad Rabbah an ongol an babluyyu, at mumbalin hi dapul. Ya milagatdan moghob nan babluy hinan nunlene'woh, at hay a'atan ne ya bangngadon nan holag Israel ay da'yu nan babluyda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JR49_3","025_49_3","JER","49","3","3","Ya alyo' goh an hi Apo Dios ay da'yun numpunhitud Heshbon ya ad Rabbah di, Kilaanyud Ai hitun apa\"iana, ya nunlubung ayuh langgut, ya nonongan nuntinnagtagan ayuh nan na'allup an babluyyu ta pangipattiganyuh punlungdayaanyu. Ti nan bululyun hi Molek ya iyuydah udum an babluy an middumda nan papadina ya nan mangipangpanguluh nan pundayawanyu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JR49_4","025_49_4","JER","49","4","4","Ya ipahiyayu nan malumong ya nundotal an lutayu, mu adi madnoy at mapa\"ida. Da'yun mumpungngohoy an holag Ammon ya nan inadangyanyuy pangiyokodanyu ti hay inilayu ya mi'id di mabalin hi mama\"in da'yu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JR49_5","025_49_5","JER","49","5","5","Mu Ha\"in an nidugah di abalinanan Dios ya honogo' di mangipata'ot ay da'yu ta pumpakak da'yuh nan numbabluyanyu an malpudah nan nun'eheggon an babluy. At mi'id di adiyu lumayawan, mu mi'id di bumadang ay da'yu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JR49_6","025_49_6","JER","49","6","6","Mu udum hi algaw ya pumbangngadon da'yun holag Ammon hinan babluyyu. Ha\"in an hi Apo Dios di nanapit ene.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JR49_7","025_49_7","JER","49","7","7","Inalin goh Apo Dios an nidugah di abalinana ay ha\"in di umat hituy ma'at hinan i'Edom an inalinay, “Undan mi'id mahkay nan nun'anomnoman hi ad Teman an mabalin an mangibaag hi nepto' hi atonyun tatagu? ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JR49_8","025_49_8","JER","49","8","8","Pumpatoy da'yun i'Edom! At da'yun iDedan ya lumayaw ayu, ya immuy ayu nun'ipo\"oy ti pa\"io' ad Edom, at milagat ayu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JR49_9","025_49_9","JER","49","9","9","Nan mumpugah hi greyp ya waday ang'angonda ta alan di nun'awotwot, ya ta\"on un nan mangakaw hinan mahdom ya alanda nan abalinandan alan ya anggay. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JR49_10","025_49_10","JER","49","10","10","Mu Ha\"in ya pa\"io' an amin ad Edom ta ay nabladan an mi'id di ipo\"oyan nan tatagu, at mun'atoyday imbabaluyda, ya i'ibbada, ya heneggonda, at mi'id di ma'angang ay dida. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JR49_11","025_49_11","JER","49","11","11","Mu ipapto\"u nan i'ibbadan nguhu ya nan nun'abalun binabai.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JR49_12","025_49_12","JER","49","12","12","Ya inalin goh Apo Dios di, “Nan mi'id di baholda ya milagatdan mamolta, at inyal'allanan da'yun numbahol. Hiyanan mahapul an mamolta ayu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JR49_13","025_49_13","JER","49","13","13","Ti Ha\"in an Dios ya makulug an pa\"io' an amin ad Edom an ta\"on un ad Bozrah an ongol an babluy ta mumbalin hi nidugah an atata'ot ta pihulon di tatagu, ya numbalinondah pangidutdah udum. At henen apa\"ianda ya minaynayun hi enggana.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JR49_14","025_49_14","JER","49","14","14","Ya ha\"in an hi Jeremiah ya dengngol'un inalin Apo Dios di, “Hennag'uh nan abablubabluy di umuy mangipa'innilah nan tatagu ta mundadaanda ta ma'ohhadan mangubat ay da'yun i'Edom. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JR49_15","025_49_15","JER","49","15","15","Ya pumbalino' nan babluyyuh manghan di abalinana ta pihulon di tataguh udum an babluy. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JR49_16","025_49_16","JER","49","16","16","At dumalat nan pumpahiyaanyu ya hay punnomnomyu ya ta'tan da'yuh nan tataguh udum an babluy. Manu ti nahamad an daplah di numbabluyanyu an wadah nan ata'nang an duntug, at umat hinan ata'nang di numbabluyan di agila. Mu ipa'ampa' da'yu damdama. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JR49_17","025_49_17","JER","49","17","17","At nidugah ahan di amoltaanyun i'Edom, at nan maluh an mannig hinan numbalinan di babluyyu ya manongngo'dah ta'otda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JR49_18","025_49_18","JER","49","18","18","Ti umat hi napa\"ian ad Sodom, ya ad Gomorrah, ya nan nun'eheggon an babluy, at mi'id mahkay an adi mababluyan. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JR49_19","025_49_19","JER","49","19","19","At nomnomonyu an ipalayaw da'yun i'Edom, at umat hi aton di layon an nalpuh nan ma'inayiw an wah nan pingit di Wangwang an Jordan an munti'id an umuy hinan pahtu an nonong ya nabannuhu', ya numpudugna nan kalnilu. Mu Ha\"in ya anggay di mabalin an mangat ete ti mi'id di mabalin hi mangipalayaw ay Ha\"in unu mangipawah nan pohdo' an ma'at. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JR49_20","025_49_20","JER","49","20","20","At donglonyu nan ninomnom'un Dios an ma'at ay da'yun i'Edom an numpunhitud Teman: Nidugah di amoltaanyu, at ta\"on un nan ung'ungungngan imbabaluyyu ya miyuydah udum an babluy. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JR49_21","025_49_21","JER","49","21","21","At hitun apa\"ian nan babluyyud Edom ya ma\"adngol an paddungnay umalyog tun luta, ya ta\"on un nan kilan di tatagu ya madngol hi engganah nan Mumbolah an Baybay. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JR49_22","025_49_22","JER","49","22","22","Ti nan buhulyu ya umatdah nan muntadyapan an agila an himbumagga ya immalida, ya lini'ubdad Bozrah. Ya eden algaw ya nan titindalud Edom ya nidugah an mid poto' di punnomnomanda, at umatdah nan babain nadatngan di puntungawana.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JR49_23","025_49_23","JER","49","23","23","Hiyah te goh di inalin Apo Dios ay ha\"in hi ma'at ad Damascus. An inalinay, “Nan tatagud Hamath ya ad Arpad ya mawaday nidugah hi ta'otdah pangngolandah apa\"ian nan babluyda, at nidugah an mi'id di lenggopda an umat hinan baybay hi un way puo'. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JR49_24","025_49_24","JER","49","24","24","Ya ayda na'alenganga an nonongan limmayawda, ya nidugah di numanomnomanda an umatdah nan babain nadatngan di puntungawana. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JR49_25","025_49_25","JER","49","25","25","At nan nundongol an babluy ad Damascus an do'ol di pun'am'amlongan di tatagu ya minganuy mahkay, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JR49_26","025_49_26","JER","49","26","26","at adi madnoy ya mun'a'atoy nan ungungan titindaluh nan kalata. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JR49_27","025_49_27","JER","49","27","27","Ya hay ato' goh ya gohbo' nan allup ad Damascus, at bumi'ah ya genhobna nan palasyun nan Alin hi Ben-Hadad.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JR49_28","025_49_28","JER","49","28","28","Umat hituy inalin Apo Dios ay ha\"in hi ma'at ad Kedar ya ad Hazor an umuy gubaton nan alid Babylon an hi Nebuchadnezzar: “Ha\"in an hi Apo Dios ya alyo' ay Nebuchadnezzar di, Umuy ayu ta gubatonyu nan iKedar ya nan numpunhituh appit hi buhu'an di algaw. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JR49_29","025_49_29","JER","49","29","29","Ya nun'alayuy tuldada, ya kalniluda, ya kamiluda, ya an amin nan gina'uda, ya nun'it'u'yun alyonyuy, Na'uyday pumatoy!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JR49_30","025_49_30","JER","49","30","30","At inalin Apo Dios di, “Lumayaw ayun iHazor ta umuy ayuh nan liyang ta mun'ipo\"oy ayu ti nundadaan man nan alid Babylon an mangubat ay da'yu! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JR49_31","025_49_31","JER","49","31","31","Ti inali' ay hiyay, Umuyyu gubaton nan tatagun pundedenlanday unda maphomaphod hi enggana! Umuy ayu, at mi'id di allupna, ya mi'id di heneggondah bumadang ay dida! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JR49_32","025_49_32","JER","49","32","32","Ya nun'alayuy kamiluda ya nan do'ol an animalda, at lumayawdan nunhituh nan abablubabluy hitun luta. Ti inyabulut'un do'ol di umalin mamalpaligat ay dida. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JR49_33","025_49_33","JER","49","33","33","At mumbalin ad Hazor hi mapulun ta ihinan nan animal hi inalahan an umat hinan ma'alih jakal.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JR49_34","025_49_34","JER","49","34","34","Ya umat goh hituy inalin Apo Dios ay ha\"in an hi Jeremiah hi ma'at hi ad Elam hidin hopap di nun'alian Zedekiah hi ad Judah: ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JR49_35","025_49_35","JER","49","35","35","Hiya an nidugah di abalinanan Dios ya inalinay, “Patayo' nan nun'ala'eng an pumana an nangidat hi nidugah an abalinan nan tatagud Elam. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JR49_36","025_49_36","JER","49","36","36","Ti ipa'ali' nan buhuldan malpuh nan nunlene'woh an babluy ta mun'iwa'atda nan i'Elam hi an amin an babluy hitun luta ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JR49_37","025_49_37","JER","49","37","37","ti pumpatoy nan buhulda dida an dumalat nan nidugah an bohol'un dida. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JR49_38","025_49_38","JER","49","38","38","At ipapatoy'u nan alida ya nan u'upihyalda, ya Ha\"in di mihukat hi mun'ap'apu ta pumpatoy'u dida. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JR49_39","025_49_39","JER","49","39","39","Mu udum di algaw ya paphodo' goh damdamah nen babluy ad Elam.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JR50_1","025_50_1","JER","50","1","1","Ya ni'hapit goh hi Apo Dios ay ha\"in an hi Jeremiah ta impa'innilanay ma'at hi ad Babylon. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JR50_2","025_50_2","JER","50","2","2","An inalinay, “Pun'ipa'innilam hinan abablubabluy ta innilaon di tatagu an nan babluy ad Babylon ya ma'abak, at mun'apa\"i nan bululda an hi Bel an Marduk di ohah ngadana. Ya mun'apa\"ida goh nan udum an abulubulul hidi an inyamman nan tatagu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JR50_3","025_50_3","JER","50","3","3","Ya nan umalin mangubat hinan iBabylon ya malpudah appit hi iggid hi un hagangon di buhu'an di algaw, at pumbalinondah mapulun ti ma\"appa\"ih pangatda. Ya nan tatagun adi mi'yatoy an ta\"on un nan animalda ya taynandah den babluy, at minganuy. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JR50_4","025_50_4","JER","50","4","4","Ya hitun a'atan hana ya nan i'Israel ya iJudah ya kumiladah puntutuyuanda ti mabalin mahkay an mumpumbangngaddah nan numbabluyanda ta Ha\"in an Dios di dayawonda, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JR50_5","025_50_5","JER","50","5","5","ya hanhanandah un hay owon an umuy ad Zion. At hay umalianda ya middumda mahkay ay Ha\"in, ya itulagdan ipa'annungda nan punhahapitanmi ta adi ma'aliwan. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JR50_6","025_50_6","JER","50","6","6","Da'yun tatagu' ya umat ayuh nan na'utaw an kalnilun tinaynan nan mumpahtul, at immuy ayu limmane'le'od hinan aduntuduntug ya dudunduntug, at inaliwanyu nan nahamad an pun'eblayan. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JR50_7","025_50_7","JER","50","7","7","At hiyanan nan buhul an mangah'up ay da'yu ya adi tuma'ot an mamatoy ay da'yu ti inilada an din'uga' an Dios an alpuwan di mahapulyu ya nangiyokodan din o'ommodyu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JR50_8","025_50_8","JER","50","8","8","At himbumagga ya taynanyuh nen babluy ad Babylon ta umat ayuh nan buta'al an gandeng an mamahhun an umuy ta ipanguluna nan i'ibbana! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JR50_9","025_50_9","JER","50","9","9","Ti honogo' di do'ol ahan an titindalun malpuh nan abablubabluy hi appit hi iggid hi un hagangon di buhu'an di algaw ta gubatondad Babylon ta abakonda. Dida ya nun'ala'engdan pumana an mi'id di mihallah nan ipanada. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JR50_10","025_50_10","JER","50","10","10","Ya inabakda ay nan iBabylon ya nun'aladan amin nan pohdondan alan. Ha\"in an hi Apo Dios di nanapit ene.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JR50_11","025_50_11","JER","50","11","11","Ya inalin goh Apo Dios hinan iBabylon di, “Da'yu ya nidugah di amlongyuh din nama\"ianyuh nan babluy'u an inyal'allanay umamlonganyu ya un nan bakan mun'elek ya nan mumpinnaytu' an bulug an kabayu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JR50_12","025_50_12","JER","50","12","12","Mu nan babluyyud Babylon an paddungnay hi inayu ya mapa\"i damdama ta mumbalin hi mi'id di hulbina an umipabain. Ya mumbalin hi mapulun ta adi mahkay mababluyan. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JR50_13","025_50_13","JER","50","13","13","Ti dumalat nan bungot'un Dios ya pa\"io' nongkay ad Babylon ta mi'id di munhituh di, at an aminday maluh ya umogyatdah ta'otdah pannigandah nan ma'at. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JR50_14","025_50_14","JER","50","14","14","At da'yun mangubat hi ad Babylon ya mundadaan ayuh nan nunlene'woh hidi ta pumpanayu nan iBabylon ti ongol di numbaholandan Ha\"in an Dios. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JR50_15","025_50_15","JER","50","15","15","Ya nun'it'u'yun mangubat ay dida ta tuma'otda ya numpa'ampada, ya numpa\"iyu nan allupda ya nan pungguwalyaanda. At Ha\"in an Dios ya ato' hinan iBabylon din ina'inatdah din udum an babluy ta iballoh'u. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JR50_16","025_50_16","JER","50","16","16","At pogpogonyu mahkay nan mumpunhabal unu mumpumboto' hi ad Babylon, ya honogonyu nan tatagun nalpuh udum an babluy an niyalih na ta mumpanga'anamutdah babluyda ta adi pi'patoy nan umalin gumubat.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JR50_17","025_50_17","JER","50","17","17","Ya inalin goh Apo Dios di, “Da'yun i'Israel ya umat ayuh nan kalnilun numpudug di layon, at nun'iwa'at ayu. An hay nahhun hi paddungnay nangan ay da'yu ya nan alid Assyria ya un da'yu mahkay iyangunuh ay Nebuchadnezzar an alid Babylon an paddungnay nunggag'alnay tungalyu ta nun'agimu'. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JR50_18","025_50_18","JER","50","18","18","At hiyanan Ha\"in an nidugah di abalinanan Dios an dayawonyun holag Israel ya minolta' nan alid Assyria, ya umat goh an moltao' nan alid Babylon. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JR50_19","025_50_19","JER","50","19","19","Mu da'yun holag Israel ya pumbangngado' da'yuh nan babluyyu tuwali, at nan tummol an ma'an hi ad Carmel ya ad Bashan di pangngalanyuh tanudyu, ya ta\"on un nan ma'an hinan madinuntug hi ad Ephraim ya hi ad Gilead. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JR50_20","025_50_20","JER","50","20","20","Ya heden a'atana ya da'yun tuttulun i'Israel ya iJudah an imbaliw'u ya aliwa' di numbaholanyu.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JR50_21","025_50_21","JER","50","21","21","Ya inalin goh Apo Dios hinan buhul di iBabylon di, “Gubatonyud Merathaim ya ad Pekod ta pumpudugyu ya numpatoyyu nan tataguh di ta ma'aminda, at tigonyu ta adiyu ibahhaw hatun inali' ay da'yu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JR50_22","025_50_22","JER","50","22","22","At madngol di munggugubat ya nan gun apa\"ian ad Babylon ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JR50_23","025_50_23","JER","50","23","23","an ta\"on un didan iBabylon ya paddungnay unda mattilyu an napa\"ih nan abablubabluy hitun luta. Mu ad ugwan ya diday na\"appa\"i ahan, at manoh'aday tataguh nan abablubabluy hi numbalinan ad Babylon. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JR50_24","025_50_24","JER","50","24","24","Ti da'yun iBabylon ya inangita' an Dios, mu agguyyu inilan paddungnay binitu' da'yu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JR50_25","025_50_25","JER","50","25","25","At inukat'u nan almas'uh nan nangitalepna', ya impattig'uy bungot'un da'yun iBabylon. At Ha\"in an nidugah di abalinanan Dios ya pumpatoy'u da'yu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JR50_26","025_50_26","JER","50","26","26","At da'yun malpuh nan niyadagwin babluy an buhul nan iBabylon ya umali ayu ta gubatonyu dida! Ya pumpa\"iyu nan alangda ya an aminda ta mi'id di ma'angang ay didah matagu! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JR50_27","025_50_27","JER","50","27","27","Ya ta\"on un nan titindaluda ya pi'patoyyu ti nadatngan di amoltaanda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JR50_28","025_50_28","JER","50","28","28","At nan lumayaw an malpud Babylon an umuy ad Jerusalem ya ulgudonday ma'at an alyonday nidugah di nangiballohan nan Dios tu'un holag Israel hinan inatdah nan Timpluna.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JR50_29","025_50_29","JER","50","29","29","Ya inalin goh Apo Dios di, “Da'yun nala'eng an pumana ya umuyyu li'ubon ad Babylon ta mi'id di lumayaw ay dida, ya atonyun dida din umat hidin ina'inatdah nan udum an babluy. Ti nidugah an nginohoya' an Dios an me'gonan an dayawon nan holag Israel!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JR50_30","025_50_30","JER","50","30","30","Ya inalin goh Apo Dios di, “Da'yun iBabylon ya mun'a'atoydan amin nan titindaluyu an ta\"on un nan ungungan titindalu ya mun'atoydah nan kalata. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JR50_31","025_50_31","JER","50","31","31","At da'yun iBabylon an mumpumpahiya ya nadatngan mahkay di pummoltaa' ay da'yu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JR50_32","025_50_32","JER","50","32","32","At ta\"on un ayu mumpahiya ya mapatoy ayu damdama, ya mi'id di bumadang ay da'yu. At hay ato' ya gohbo' nan babluy ad Babylon ta mi'yoghobdan amin nan wah nan nunlene'woh.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JR50_33","025_50_33","JER","50","33","33","Ya inalin goh Apo Dios di, “Da'yun iBabylon ya gunyu pinaligligat nan i'Israel ya iJudah, ya an amin ayun namalud ay dida ya hinamadyu didan ginuwalyaan an agguyyu pina'anamut dida. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JR50_34","025_50_34","JER","50","34","34","Mu Ha\"in an nidugah di abalinanan Dios ya mabi'aha' an mamaliw ay dida, at Ha\"in di mangihapit ay dida ta way atondan umanamut hi babluyda ta wan lumenggopda mahkay. Mu da'yun iBabylon ya mi'id di alenggopanyu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JR50_35","025_50_35","JER","50","35","35","At alyo' ay da'yun iBabylon an Ha\"in di mangubat ay da'yu, ya nan u'upihyalyu, ya nan nun'ala'eng an muntugun ay da'yu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JR50_36","025_50_36","JER","50","36","36","At mipapatoyda nan mumpunlayah an propetayu ta ipattigan di layahda, ya nidugah di ta'ot nan titindaluyu ti pumpatoyda dida. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JR50_37","025_50_37","JER","50","37","37","Ya mipapatoyda goh nan kabayun itakayanyun umuy mi'gubat, ya nan kalesan iluganan di titindalu ya mun'apa\"ida. Ya ta\"on un nan tinangdananyun titindalun nalpuh udum an babluy ya mipapatoyda goh ti awniat mid ologdan umatdah binabai. Ya nun'alan di buhulyu nan nun'abalul an gina'uyu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JR50_38","025_50_38","JER","50","38","38","Ya mami'id goh di danum hi babluyyu ti napnuh ten babluy hi bulul ta numbalinonda nan tataguh ay nawe'we'. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JR50_39","025_50_39","JER","50","39","39","At hay pumbalinan ten babluy ya awniat punhituwan di tu'u'an ya hayinas an nan animal hinan inalahan ti adi mahkay mabalin hi pumbabluyan di tataguh enggana. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JR50_40","025_50_40","JER","50","40","40","At umat hinan inat'un nama\"id Sodom, ya ad Gomorrah, ya nan nun'eheggon an babluy hidi. At mi'id nongkay di munhituh taguh di. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JR50_41","025_50_41","JER","50","41","41","At donglonyu an umaliday do'ol ahan an tindalun malpuh iggid hi un hagangon di buhu'an di algaw ti do'olday a'ali an numpundadaan an umalin gumubat. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JR50_42","025_50_42","JER","50","42","42","At numpun'odondah pana ya gayang, ya mun'abungotda an mi'id di homo'da. Ya hay gangoh nan gun umalin numpungkabayu ya umat hi gangoh di dalluyun hinan baybay. At napanuh di inatdan numpundadaan an gumubat ay da'yun iBabylon. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JR50_43","025_50_43","JER","50","43","43","At hidin dengngol nan alid Babylon nan inalidan ma'at ay dida ya limmungtuy hi ta'otna, at nonong ya un umat hinan babain magadyuh muntungaw. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JR50_44","025_50_44","JER","50","44","44","At nomnomonyu an himbumaggay a'ubahanyu an umat hinan aton di layon hinan pahtu an nonong ya nabannuhu', ya numpudugna nan kalnilu. Mu Ha\"in ya anggay di mabalin hi mangat hina ti mi'id di mabalin hi mangipapto' ay Ha\"in unu mangipadinong hinan pohdo' an ma'at. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JR50_45","025_50_45","JER","50","45","45","At donglonyun iBabylon nan ninomnom'un Dios an aton ay da'yu: At ta\"on hi un nan ungunga ti awniat punlapdu' nan buhulda dida ta iyuyda didah nan udum an babluy ti pumpa\"i' nan babluyda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JR50_46","025_50_46","JER","50","46","46","Ya hitun a'abakanyun iBabylon ya ma\"adngol, at paddungnay umalyog tun luta. Ya ta\"on un nan kilan di tatagu ya ma\"adngol hinan abablubabluy.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JR51_1","025_51_1","JER","51","1","1","Ya inalin goh Apo Dios di, “Immannung an ipa'ali' han umat hi puo' ta pa\"ionad Babylon ya pumpatoyna nan tataguh di. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JR51_2","025_51_2","JER","51","2","2","Ti honogo' di mangubat hinan iBabylon an malpudah udum an babluy ta li'ubonda dida, ya himbumagga ya numpatoyda dida ta umatdah nan dugi an itayap di dibdib. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JR51_3","025_51_3","JER","51","3","3","At mi'id di atondan mangidadaan hi panada unu mangilubung hinan gumo' an lubung di mi'gubat. Ya pumpatoydan amin nan tindaluda an mi'id di ang'angngondan ta\"on un nan ungungan linala'i. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JR51_4","025_51_4","JER","51","4","4","At mun'a'atoydah nan kalatad Babylon ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JR51_5","025_51_5","JER","51","5","5","ti Ha\"in an nidugah di abalinanan Dios ya agguy'u ingnganuy nan i'Israel ya iJudah an ta\"on hi un ongol di numbaholandan Ha\"in an Me'gonan an Dios an dayawonda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JR51_6","025_51_6","JER","51","6","6","At lumayaw ayun bo'on iBabylon ta taynanyud Babylon! At adi ayu middum an matoy hinan pummoltaa' ay didah nan baholda ti nadatngan di pangiballoha' an Dios hinan ina'inatda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JR51_7","025_51_7","JER","51","7","7","Hay aat ad Babylon hidin hopapna ya umat hinan nabalitu'an an bahu an napnuh nan bumutong an nipaddungan di bungot'u an Dios. At binutongnan amin din tataguh tun luta ta paddungnay un nun'a'utaw di nomnomda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JR51_8","025_51_8","JER","51","8","8","Mu ad ugwan ya makulug an mapa\"i, at hiyanan kilaanyuh nen babluy. Ya inummal ayuh lana ta olom ya ma'agahan nan hugatda ta pumhodda.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JR51_9","025_51_9","JER","51","9","9","Mu alyon nan iBabylon di, “Impadahmin inagahan din hugatda, mu adi mabalin. At inayunyu an alyon hinan i'ibbayuy, Ma ayuat ta un tu'u mumbangngad hinan numpumbabluyan tu'u ti nadatngan mahkay nan nidugah an amoltaanda an gulat ta mattig at dimmatong ad dayay aat di moltada!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JR51_10","025_51_10","JER","51","10","10","Ya alyon nan iJudah di, “At iballoh Apo Dios nan inat nan iBabylon ay ditu'u! At ma ayu ta umuy tu'u ipa'innilad Jerusalem di nangat Apo Dios hi ad Babylon!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JR51_11","025_51_11","JER","51","11","11","Ya impabungota' an Dios hinan iBabylon, at hiyanan inali' hinan iMedia di, “Punhaityuy tadom di panayu, ya indadaanyuy hapiawyu ta iballohyu din nama\"iandah nan Timplu! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JR51_12","025_51_12","JER","51","12","12","Ya inta'nangyu nan bantilayu ta gubatonyu nan iBabylon, ya udmanyu nan titindalun mungguwalyah nan nunlene'woh hi ad Babylon. Ti ninomnom'u nongkay an pa\"ion ad Babylon, at mi'id di mabalin hi mangipadinong ay Ha\"in. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JR51_13","025_51_13","JER","51","13","13","Da'yun iBabylon an lene'woh di wangwang ya immadangyan ayuh nan nun'abalul an gina'u, mu nadatngan mahkay di apogpoganyu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JR51_14","025_51_14","JER","51","14","14","Ti Ha\"in an Dios an nidugah di abalinana ya ninomnom'un honogon hinan babluyyuy do'ol ahan an titindalun mi'gubat ay da'yu. At mapnudah nan babluyyu ta ay payaw an mapnuh dudun an miho'nap, at daden buhul ya pun'it'u'day pangabakandan da'yu.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JR51_15","025_51_15","JER","51","15","15","At ha\"in an hi Jeremiah ya ikanta' an alyo' di, “Hi Apo Dios ya limmuna tun luta ya ad daya an dumalat di abalinana ya la'engna. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JR51_16","025_51_16","JER","51","16","16","Ya impa'idulna ay ya mungkakaludukud ad daya, ya ipatulunay bunut hi ad daya. Ya awni ya impa'alinay ilat, ya udan, ya puo' an malpuh nan nangiyamungana. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JR51_17","025_51_17","JER","51","17","17","At hiyatuy mangipattig an hay tagu ya mi'id di inilada an adida umat hinan anala'eng Apo Dios. At nan mun'ammah nabalitu'an an bulul ya mabainanda ti hanan gunda iyamma ya mi'id di yahyah ya abalinanda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JR51_18","025_51_18","JER","51","18","18","At mi'id ahan di hulbida ti unda bulul ya anggay. Ti unda hay ma'ab'abatlan hinan adatngan di amoltaanda ti ma'ubahda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JR51_19","025_51_19","JER","51","19","19","Mu hi Apo Dios an Dios tu'un holag Israel ya adi umat hina ti Hiyay nunlumun amin an ta\"on un nan pento'nah tataguna. Ya hay ngadana ya Nidugah di Abalinanan Dios.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JR51_20","025_51_20","JER","51","20","20","Ya inalin goh Apo Dios di, “Manu ti da'yun iBabylon ya nipaddung ayuh mattilyu an numpa\"i' hinan do'ol an babluy ya pumpapto'an. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JR51_21","025_51_21","JER","51","21","21","Ya da'yuy dumalat hi nangubaha' hinan do'ol an titindalu, ya kabayu, ya kalesa, ya nan numpuntakay. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JR51_22","025_51_22","JER","51","22","22","Ya da'yu goh di dumalat hi numpamataya' hinan ungungan binabai ya linala'i, ya ta\"on un nan ung'ungungnga ya mina'ma'ilog. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JR51_23","025_51_23","JER","51","23","23","Ya da'yuy dumalat hi namataya' hinan do'ol an kalnilu ya nan mumpumpahtul, ya mumpumpayaw ya nan pun'aladun baka, ya ta\"on un nan gogobelnadol ya nan u'upihyalda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JR51_24","025_51_24","JER","51","24","24","Mu ad ugwan ya tigonyu goh damdaman iballoh'u ay da'yun amin an numpunhitud Babylon nan ina'inatyun nun'appuhih ad Jerusalem. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JR51_25","025_51_25","JER","51","25","25","Ya alyo' goh an Dios ay da'yun iBabylon an Ha\"in di mangubat ay da'yu an ta\"on hi un ayu mipaddung hinan ata'nang an duntug an ongol di abalinana ti da'yuy nama\"ih nan do'ol an babluy hitun luta. Mu ad ugwan ya paddungnay ituldun'u da'yuh nan daplah ta damunah dumatnganyuh puuna, ya numbalin ayuh nan na'upun an batu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JR51_26","025_51_26","JER","51","26","26","Ya minganuy di babluyyuh enggana, at ta\"on un ah batuh nan awadanyu ya adi mabalin hi miyammah pognad unu tu'ud. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JR51_27","025_51_27","JER","51","27","27","At amungonyuy do'ol ahan hi kabayu ta umatdah nan muntadyapan an dudun, ya inta'nangyuy bantilayun umuy mi'gubat. Ya impagangohyuy talampet hinan abablubabluy ta ayaganyu nan titindalu an i'Ararat, ya iMinni, ya i'Ashkenaz, ya pento'yuy mangipangpangulun dida. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JR51_28","025_51_28","JER","51","28","28","Ti nundadaanda nan a'alid Media, ya nan gobelnadolda, ya nan u'upihyaldah an amin an babluy hidi an mi'gubat. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JR51_29","025_51_29","JER","51","29","29","Ya umalyog tun luta ti Ha\"in an Dios ya adi mibahhaw an pumbalino' ad Babylon hi mapulun ta mi'id di mabalin hi munhituh di. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JR51_30","025_51_30","JER","51","30","30","At nan titindalud Babylon ya duminongdan umuy mi'gubat ti mami'id di tulidda, at nonong ya dimminongdah nan babluyda an nahamad di allupna an numbalindah ay binabain nangintata'ot. Ya wan nan buhulda ya pumputungday da'ig di pantaw di allupda, ya nunggohobday a'abung ad Babylon. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JR51_31","025_51_31","JER","51","31","31","Ya mahinhinukatday umuy mangipa'innilah nan alid Babylon an henggop mahkay di buhul di babluyda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JR51_32","025_51_32","JER","51","32","32","Ya ta\"on un hinan pungguwalyaan hinan wangwang an bumad'angan ya nan buhul di nihukat hi nungguwalya. Ya genhobda goh nan ipo\"oyan di lumayaw, at nonong ya ayda na'alenganga nan titindalud Babylon hi ta'otda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JR51_33","025_51_33","JER","51","33","33","At Ha\"in an nidugah di abalinanan Dios ya alyo' an adi madnoy ya ma'at dateh nan iBabylon, at umat hinan aton di mangidadaan hi pun'elekan di atondan dida an pundotalonda ya hinodhodda ti nadatngan mahkay di abto'anda.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JR51_34","025_51_34","JER","51","34","34","Ha\"in an hi Jeremiah ya inali' di, “Nan alid Babylon an hi Nebuchadnezzar ya umat hinan buwaya di nangatnad Jerusalem an paddungnay inana dida. Ti an amin nan penhodna ya innalna, ya intapalnay udum.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JR51_35","025_51_35","JER","51","35","35","At alyon nan iJerusalem di, “Nan nidugah an nangat nan iBabylon ay da'mi ya olom ni' ya miballoh kogoh ay dida ta bayadandan amin nan pinatoyda!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JR51_36","025_51_36","JER","51","36","36","Ya inalin Apo Dios hinan iJerusalem di, “Ha\"in an Dios ya baliwa' da'yun tatagu' ta nan inatdan da'yu ya iballoh'uh nan iBabylon. At putto' nan wangwang, ya minagana' nan obob hinan babluyda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JR51_37","025_51_37","JER","51","37","37","At mumbalin ad Babylon hi nipu\"ul an lugit ta ammunada nan animal hi umuy hi munhituh di. At mumbalin hi atata'ot ya mapihul ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JR51_38","025_51_38","JER","51","38","38","ti nan iBabylon ya umatdah nan layon an munheeldah panganandah nan pinatoyda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JR51_39","025_51_39","JER","51","39","39","Ya gapuh nan ina'inatdah nan tatagu ya iballoh'un dida ta paddungnay ipa'inuma' didah ma'inum. At ma'abbutongda ta umaningalda ya unda molo' hi enggana an adida mahkay bumangon. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JR51_40","025_51_40","JER","51","40","40","At umatdah nan imbabaluy di kalnilu unu gandeng an iyuy'u didah nan pumpaltian. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JR51_41","025_51_41","JER","51","41","41","At umat hinay aat di iBabylon an ta\"on hi un ene'gonan nan tataguh nan abablubabluy. At nonong ya manoh'aday tataguh tun lutah a'abakanda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JR51_42","025_51_42","JER","51","42","42","Ti umuyday buhul an ay dalluyun an malpuh nan baybay, at pa\"iondah den babluy. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JR51_43","025_51_43","JER","51","43","43","At an aminda nan babluy hidi ya mumbalindah mapulun, at mi'id di taguh umuy munhituh di, ya mi'id di mange'wa. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JR51_44","025_51_44","JER","51","44","44","Ya mapa\"i nan allupdah di. Ya an amin din innal nan iBabylon hinan udum an babluy an ene'nongdan Bel an bululda ya ala' ta ipabangngad'uh nan nangngalanda, ya ubaho' di denol di tatagun Bel ta adida mahkay dayawon. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JR51_45","025_51_45","JER","51","45","45","At da'yun tatagu' ya makak ayuh nad Babylon ta adi ayu milagat hi pama\"ia' enen babluy an gapuh bungot'u! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JR51_46","025_51_46","JER","51","46","46","At adi ayu numanomnom, ya adi ayu tuma'ot hinan donglodonglonyuh atawotawon an waday umalin gumubat. At munggugubatdad Babylon di a'ali. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JR51_47","025_51_47","JER","51","47","47","Ti makulug an madatngan di pummoltaa' eten babluy ta mipattig an mi'id di abalinan nan bululda. Ti mun'a'atoydan amin nan nunhituh di, at nidugah di ipa'ampaan ad Babylon. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JR51_48","025_51_48","JER","51","48","48","At an amin nan wad daya ya nan wah tun luta ya umamlongda ti wadaday umalin titindalun malpuh appit hi iggid hi un hagangon di buhu'an di algaw ta pa\"iondad Babylon. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JR51_49","025_51_49","JER","51","49","49","Manu ay hi mahapul an ma'abakda nan iBabylon ti diday numpamatoy hinan i'Israel, ya ta\"on un nan tataguh udum an babluy. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JR51_50","025_51_50","JER","51","50","50","At da'yun tatagu' an nelwang hi atoy ya lumayaw ayu ta adiyu palpaliwan ta taynanyud Babylon! At ta\"on hi un niyadagwin babluy di awadanyu ya mundenol ayun Ha\"in an Dios ta nomnomonyud Jerusalem an babluyyu.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JR51_51","025_51_51","JER","51","51","51","Ya alyon nan iBabylon di, “Nidugah di nababainanmi ti gun da'mi pinadngopadngolan ti henggop di tatagun nalpuh udum an babluy nan mipawah nan Timplun Apo Dios.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JR51_52","025_51_52","JER","51","52","52","Mu alyon Apo Dios di, “Magadyuh mahkay an madatngan nan pummoltaa' hinan iBabylon ta mipattig an mi'id di abalinan nan bululda. Ti mun'ahugatanda nan tataguh nan abablubabluy ad Babylon, at madngol di kilada. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JR51_53","025_51_53","JER","51","53","53","Ya ta\"on hi un dimmatong ad daya nan allup ad Babylon ya pa\"ion damdama nan titindalun honogo' hidi. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JR51_54","025_51_54","JER","51","54","54","Ti undan adiyu donglon nan ahikikilan iBabylon an dumalat hi pumpama\"ian nan buhul hinan babluyda? ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JR51_55","025_51_55","JER","51","55","55","Pa\"io' nan babluyda ta way atondan duminong! Ya hay gehom nan umalin buhulda ya mipaddung hinan gongaah di dalluyun. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JR51_56","025_51_56","JER","51","56","56","Ti daten umalin mangubat hi ad Babylon ya ibaludda nan titindaluda, ya numpa\"ida nan almasda. Ti Ha\"in nan Dios an mangiballoh hinan nun'appuhin inatda, ya nidugah di pangat'un dida. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JR51_57","025_51_57","JER","51","57","57","An paddungnay butngo' nan u'upihyalda, ya nan nun'anomnoman an tatagu, ya nan gobelnadolda, ya an amin nan titindaluda an ta\"on un nan a'ap'apuda. At inayundan mun'olo' hi enggana an adida mahkay bumangbangon.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JR51_58","025_51_58","JER","51","58","58","Ya inalin goh nan nidugah di abalinanan Dios di, “Nan ma'ugtul an allup ad Babylon ya nan pantaw di allupda ya mun'atu\"in ta mi'papaddungdah nan luta ti mun'oghobda. At mumbalin hi dapul nan tinamutamuan di do'ol an tatagun nalpuh numbino'ob'on an babluy.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JR51_59","025_51_59","JER","51","59","59","Hidin miyapat hi tawon hi nun'alian Zedekiah hi ad Judah ya ni'yuy ay hiyad Babylon nan upihyalnan hi Seraiah an hina' Neriah an ap'apun Mahseiah. At ha\"in an hi Jeremiah ya impadon'u ay Seraiah nan tudo\"u an mipa'innilah nan i'ibban iJerusalem an wadad Babylon. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JR51_60","025_51_60","JER","51","60","60","At hay intudo\"u ya nan umipata'ot an ma'at hi ad Babylon hi udum di algaw. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JR51_61","025_51_61","JER","51","61","61","At inali' ay Seraiah di, “Wa ay ta dumatong ayud Babylon ya tigom ta ibaham an amin nan nitudo'. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JR51_62","025_51_62","JER","51","62","62","At wa ay ta inda'puhmu ya nunluwalu'a ta alyom di, He\"a Apo Dios di nangalih mapa\"ih ten babluy ta mi'id di munhituh tuh tagu unu animal. At minganuy hi enggana. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JR51_63","025_51_63","JER","51","63","63","Ya nalpah ay an imbaham hinan tatagu ya inli'upmuh ten nitud'anah nan batu, ya inawidmuh nan Wangwang an Euphrates. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JR51_64","025_51_64","JER","51","64","64","Ya inalim di, Umat hinay ma'at hitud Babylon. Ti matoydan amin nan tataguh tu, at adi mahkay mabalin hi mibangon goh.” Hiyah ne angunuh hi hinapit'un hi Jeremiah. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JR52_1","025_52_1","JER","52","1","1","Hi Zedekiah ya duwampulu ta han ohay tawonah din nun'alianad Judah, at himpulu ta ohay tawon di nun'alianah di an ad Jerusalem di nihinana. Hay ngadan inana ya hi Hamutal an hina' Jeremiah an iLibnah. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JR52_2","025_52_2","JER","52","2","2","Mu hi Zedekiah ya umat damdama ay Jehoiakim an hay pumbaholan ay Apo Dios di gunna inat. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JR52_3","025_52_3","JER","52","3","3","At hiyanan bimmungot hi Apo Dios hinan iJudah, ya numpakakna dida. At impiyuyna didah udum an babluy ti nginohoy Zedekiah nan alid Babylon an hi Nebuchadnezzar. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JR52_4","025_52_4","JER","52","4","4","At impangulun Nebuchadnezzar an amin nan titindaluna ta immuyda lini'ub ad Jerusalem hidin miyapuluh algaw eden miyapulun bulan hidin miyahiyam an tawon hi nun'alian Zedekiah hi ad Judah. At nungkampudah pangngel nan allup ad Jerusalem, ya ente\"adan nun'ammah pumpattu'andan pumangngel hinan allup ta gubatonda dida. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JR52_5","025_52_5","JER","52","5","5","At innaynayundan nunli'ub ad Jerusalem ta engganah din miyapulu ta ohay tawon hi numpapto'an Zedekiah. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JR52_6","025_52_6","JER","52","6","6","At hidin miyahiyam an algaw hinan miyapat di bulan eden tawon ya napuhandan amin hi ma'an hi ad Jerusalem, at nidugah di nabtelanda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JR52_7","025_52_7","JER","52","7","7","Ya pina\"in nan buhul nan allup ta henggopdad Jerusalem. Mu hi Zedekiah ya nan titindaluna ya limmayawdah nan nahdom an ta\"on unda inilan lini'ub nan buhul heden babluyda. An ene'wadah nan pantaw nan allup hi numbattanan nan duwan allup an neheggon hinan galden di ali. Ya inipluydah appit hinan nundotal an babluy ad Jordan. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JR52_8","025_52_8","JER","52","8","8","Mu numpudug damdama nan iBabylon dida, ya inah'upanda didah nan nundotal ad Jericho. At tiniliwda, mu limmayawdan amin din titindaluna. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JR52_9","025_52_9","JER","52","9","9","At inyuydah awadan nan alid Babylon hi ad Riblah hidid Hamath. At hi Nebuchadnezzar di nangalih mamoltah Zedekiah. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JR52_10","025_52_10","JER","52","10","10","At hidid Riblah di nangipipatayan nan alid Babylon hinan linala'in imbabaluy Zedekiah hi hinagangna. Ya ni'patoyda goh an amin din u'upihyal ad Judah. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JR52_11","025_52_11","JER","52","11","11","Ya inukitda din duwan matan Zedekiah ya unda bangkilingan hi gambang, ya inyuydad Babylon. At hidiy nibaludanah engganah natayana. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JR52_12","025_52_12","JER","52","12","12","Hidin miyapuluh algaw hidin miyaleman bulan eden miyapulu ta han hiyam di tawon hi nun'alian Nebuchadnezzar ad Babylon ya immuy ad Jerusalem hi Nebuzaradan an ap'apun di guwalyan nan ali. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JR52_13","025_52_13","JER","52","13","13","Ya genhobna nan Timplu, ya nan palasyu, ya an amin din a'abung hi ad Jerusalem. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JR52_14","025_52_14","JER","52","14","14","Ya impapa\"in Nebuzaradan hinan titindalud Babylon nan allup hinan nunlene'woh hi ad Jerusalem. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JR52_15","025_52_15","JER","52","15","15","Ya nun'ibaludna nan na'angang ad Jerusalem an nun'ala'eng hinan numbino'ob'on an tamu, ya nan udum an nun'awotwot, ya ta\"on un nan tatagun immuy ay Nebuchadnezzar. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JR52_16","025_52_16","JER","52","16","16","At hay inangang Nebuzaradan ya nan nun'awotwot ya anggay ta waday muntamuh nan natamman hi greyp ya nan payaw. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JR52_17","025_52_17","JER","52","17","17","Ya innaldan amin nan gambang hinan Timplu an umat hinan o\"ongol an tu'ud, ya nan kalesa, ya nan ongol an palyu'. At nunggimu'da, ya inyuydad Babylon. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JR52_18","025_52_18","JER","52","18","18","Ya ni'yalada goh nan banga, ya nan punggaud hi dapul, ya nan pamutul hi mitsa, ya nan batya, ya duyu, ya an amin nan ma'usal hinan pangidawatan hi me'nong ay Apo Dios. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JR52_19","025_52_19","JER","52","19","19","Ya nun'alan goh da Nebuzaradan nan balitu' ya silver di niyamma an i\"itang an malukung, ya din daludun di bala, ya nan batya, ya nan banga, ya nan ipattu'an di hilaw, ya nan duyu, ya malukung an ittuan di me'nong an ma'inum. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JR52_20","025_52_20","JER","52","20","20","Ya nan gambang an niyammah nan duwan o\"ongol an tu'ud, ya nan kalesan di danum, ya nan ongol an palyu', ya nan himpulu ta duwan buta'al an bakan nipabunana ya naligatdan makilu ti nidugah di damotda. Didanay impiyamman din Alin hi Solomon ta ma'usal hinan Timplu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JR52_21","025_52_21","JER","52","21","21","Ya nan ohan tu'ud ya ba'inti ta han pituy umpi di inadu\"oyna, ya himpulu ta han waluy umpi di inongolna. Ya hay bunol den tu'ud ya nalungatan, mu hay inugtul nan gambang ya tuluy pulgada. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JR52_22","025_52_22","JER","52","22","22","Ya henen gambang an nitu'un hinan ngamngam nan tu'ud ya pitu ta han godway umpiy inadu\"oyna. Ya na'al'altian hi gambang an umat hi bangkeleng an nele'woh, ya nibattabattan di umat hi bungan di pomegranate. Ya umat goh hinah nan miyadwan ongol an tu'ud. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JR52_23","025_52_23","JER","52","23","23","At hay uyap nan umat hi bungan di pomegranate an niyal'altih nan nihu\"up hi ngamngam nan tu'ud ya hinggahut an amin, mu nahiyam ta onom ya anggay di matangad. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JR52_24","025_52_24","JER","52","24","24","Ya imbalud Nebuzaradan hi Seraiah an Nabagtun Padi, ya hi Zephaniah an miyadwan padi, ya nan tulun mungguwalyah nan pantaw di Timplu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JR52_25","025_52_25","JER","52","25","25","Ya iniddumna goh an imbalud di ohan upihyal di tindalud Judah, ya pituh nan gun muntugun hinan ali, ya nan puntudtud'on nan ap'apun di tindalu an hiyana nan muntudo' hi balbalun tindalu. Ya ni'baludna goh di nanom an udum an tatagu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JR52_26","025_52_26","JER","52","26","26","Ya impangulun Nebuzaradan didan amin hi ad Riblah an awadan nan alid Babylon. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JR52_27","025_52_27","JER","52","27","27","Ya impapatoy nan ali didad Riblah an babluy Hamath. At nan iJudah ya niyuydad Babylon, at tinaynanday numbabluyanda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JR52_28","025_52_28","JER","52","28","28","Ya hiyatuy uyap nan iJudah an impiyuy Nebuchadnezzar hi ad Babylon: Hidin miyapituh tawon hi numpapto'ana ya tuluy libu ya han duwampulu ta han tulu di Hudyu, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JR52_29","025_52_29","JER","52","29","29","ya hidin miyapulu ta waluy tawon hi numpapto'ana ya inyuyna goh di waluy gahut ta han tulumpulu ta duwa, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JR52_30","025_52_30","JER","52","30","30","ya hidin nunduwampulu ta tuluy tawon hi numpapto'an Nebuchadnezzar ya pituy gahut ta han napat ta lema di inyuy nan ap'apun di guwalyana an hi Nebuzaradan. At hay lammung an amin nan iJudah an niyuy ad Babylon ya opat di libu ya han onom di gahut. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JR52_31","025_52_31","JER","52","31","31","Hidin miyatulumpulu ta pituy tawon hi nibaludan Jehoiachin an alid Judah ya hay ali mahkay ad Babylon ya hi Evil-Merodach di nihukat ay amanan hi Nebuchadnezzar. Ya ma'ulay hi Evil-Merodach ay Jehoiachin, at hidin miyaduwampulu ta lemay algaw hidin miyapulu ta duway bulan hidin hopap di tawon hi nun'aliana ya impibo'tanah Jehoiachin hi baludan. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JR52_32","025_52_32","JER","52","32","32","At an aminda nan a'alin nibalud hi ad Babylon ya hi Jehoiachin di hemmo' Evil-Merodach. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JR52_33","025_52_33","JER","52","33","33","At indatanah Jehoiachin hi ilubungna ta bo'on mahkay nan lubung di balud di ilubungna. Ya niddum an ne\"an hinan panganan di alih abigabigat hi engganah un natoy. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JR52_34","025_52_34","JER","52","34","34","Ya waday gun indat nan Alin hi Evil-Merodach ay Jehoiachin hi inggina'unah nan mahapulnah binigat. At umat hinay na'at hi engganah natayana.");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LM1_1","026_1_1","LAM","1","1","1","Hidid Judah hi ad Jerusalem ya napnuh tataguh din hopapna, mu ad ugwan ya agogohgoh ti nabukawan! Ya umat hinan uminguhun nabalu ti din hopapna goh ya hiyay e'gonan an amin nan abablubabluy, ya ma'al'ali goh ya un an amin nan abablubabluy hidin hopapna. Mu ad ugwan ya paddungnay himbut! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LM1_2","026_1_2","LAM","1","2","2","Ya ilablabinan lumugwalugwa an umayu'ayuh hinan tamelna, ya an amin din nanamhod ay hiya ya mi'id ah ohan didah immuy nangipadenol ay hiya! Ya an amin goh din liligwana ya binalbaliyanda ta undaat goh numbalin hi buhulna! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LM1_3","026_1_3","LAM","1","3","3","Ti hay na'at hinan tatagud Judah ya inlayaw di buhul ta niwa'atdah nan adadagwin babluy, at numbalindah himbut hidi! At ta\"on hi un nunheglan maligligatandah pangatda ay didah di mu mi'id di abalinanda ti lini'ub di buhul dida, at mi'id ah atondan lumayaw. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LM1_4","026_1_4","LAM","1","4","4","At ad Jerusalem ya nun'atawan nan kalatan miyuy hidih Zion an awadan nan Timplu ti mi'id mahkay di gun maluh hi umuy mundayaw hinan gutud di behta. Ya an amin nan apantapantaw hinan siudad ya ninganuyda, ya an amin nan papadi ya nan ungungan binabai ya nidugah di nunlungdayaanda, at an amin nan tataguh di ya munha'it di nomnomda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LM1_5","026_1_5","LAM","1","5","5","Ya hanan buhulday numbalin hi a'ap'apuda, at pinumhod di nitaguan nan buhulda ti inyabulut Apo Dios di nunholholtapan nan tatagud Jerusalem an dumalat hinan do'ol an numbaholanda. At hiyanan inlayaw nan buhulda didah udum an babluy. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LM1_6","026_1_6","LAM","1","6","6","At mi'id mahkay din ama\"aphod ad Jerusalem, ya nan a'ap'apuh di ya umatdah nan ulhan mi'id di onondah holo' an mi'id ologdan tumagtag hi un way manganup ay dida. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LM1_7","026_1_7","LAM","1","7","7","Ad ugwan an maliligatan nan tatagud Jerusalem an mi'id di umuyda punhituwan, ya ninomnomda mahkay din mun'aphod an wadan didah din hopapna. Mu unat goh inabak nan buhulda dida ya mi'id ah bimmadang ay dida, ya ab'abatlan nan buhulda didah na'abakanda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LM1_8","026_1_8","LAM","1","8","8","Nidugah ahan di numbaholan nan iJerusalem, at mapahiwda. Ya an amin din nange'gon ay dida ya pa'appahiwonda dida ti tinnigda nan nidugah an nabainanda an paddungnay unda nabladan. At hiyanan nan iJerusalem ya ilili\"udday angahdah bainda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LM1_9","026_1_9","LAM","1","9","9","Hay aat di numbaholanda ya umat hinan inlubungdan ma\"attig ahan di lugitna. Mu agguyda ahan ninomnom di pumbalinan di aatdah udum di algaw, at hiyanan nidugah di nabainanda, ya mi'id di nangipadenol ay dida. At nunluwaludan Apo Dios, an inaliday, “Hom'on ni' ahan da'mi, Apo Dios, ti ten inabak da'mih nan buhulmi!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LM1_10","026_1_10","LAM","1","10","10","Ya hay inat nan buhul ya nun'aladan amin din nun'abalul an gina'ud Jerusalem. Mu tinnig nan iJerusalem di himmigupan nan buhuldah nan Timplu an ipawan Apo Dios hi hogpon nan Hentil an bo'on holag Israel. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LM1_11","026_1_11","LAM","1","11","11","Ya an aminda nan tatagud Jerusalem ya ta\"on hi unda pumalapala' hi hinaangda ya immuyda damdaman nanganap hi ononda an nun'ihukatda din nun'abalul an gina'udah ma'an ta adida mun'atoy hi hinaangda. At hiyanan inalidan Apo Dios di, “Tigom ni' an ten nidugah di pangipaligligatandan da'mi!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LM1_12","026_1_12","LAM","1","12","12","Ya inalidah nan gun maluh hidid Jerusalem di, “Tigonyu adyay inat Apo Dios ay da'min dumalat di bungotna! Undan way nunligatanyuh umat hitun holholtaponmi? ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LM1_13","026_1_13","LAM","1","13","13","Ti impa'alinay ay apuy an nalpud abuniyan ta ipaholholtapnan da'mi, ya ay da'mi goh ennah nan hulu ta mid ologmin lumayaw. Ya ingnganuy da'mi ta inyal'algawmin nunligligat. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LM1_14","026_1_14","LAM","1","14","14","Ya paddungna goh di e'enyapnan amin di numbaholanmi ta nunhuhu\"upona, ya impibuungnan da'mi. At mangluy amih damotna ti hi Apo Dios di nangiyabulut ay da'mih nan buhulmi, at mi'id di ologmin mangabak ay dida. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LM1_15","026_1_15","LAM","1","15","15","Ya din'ug Apo Dios nan mun'abi'ah an titindalumi, at hennagna nan do'ol an titindalun nan buhul ta numpatoyda dida. Ya nan binabaid Judah ya mipaddungdah nan greyp an inggatigatin Apo Dios hinan pumpoghan. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LM1_16","026_1_16","LAM","1","16","16","Hiyah te dumalat hi lumugwalugwaanmi, mu mi'id di mangipa'amlong ay da'mi, ya mi'id ah mangipabi'ah hi nomnommi. Ya mi'id ahan namnaman nan imbabaluymi ti ongol di abalinan nan buhulmi. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LM1_17","026_1_17","LAM","1","17","17","At numpahpahmo' ami, mu mi'id ahan di immalin bimmadang ay da'mi! Ti hay inat Apo Dios ya inayaganan amin nan wah nan nunlene'woh an tataguh nan babluy ta ginubat da'mi ti numbalin amin iJerusalem hi agaga\"ihaw hi pannigda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LM1_18","026_1_18","LAM","1","18","18","Hi Apo Dios ya immannung an na'ahhamad di pangatna, mu nihimung ay da'min tatagun agguymi inunud nan Tuguna. At donglonyun da'yun amin an tataguh nan abablubabluy ta nomnomnomonyuh ten hinolholtapmi ti hanan ungungan imbabaluymi ya inlayaw nan buhulmih udum an babluy! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LM1_19","026_1_19","LAM","1","19","19","Ya gun ami numpabadang hinan liligwami, mu un da'miat goh linayahan ay dida! At ta\"on un din papadi ya din a'ap'apumi ya na'amindan nun'atoy hidin ayda nangana'anapan hi ononda! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LM1_20","026_1_20","LAM","1","20","20","At tigom ni', Apo Dios, tun numanomnomanmi an ten mipaligligat ami, ya ten mid poto' di punnomnomanmi ti dumalat nan adimi dumngolan. At hiyanan pumpatoy da'mih nan buhulmi, ya ta\"on un nan a'abung ya wah diday nun'a'atoy an dumalat di dogoh ya hinaang. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LM1_21","026_1_21","LAM","1","21","21","Ya dengngol di tataguy pumalapala'anmi, mu mi'id di bimmadang ay da'mi, Ya inilan nan buhulmiy ligatmi, mu undaat goh mun'am'amlong eten impa'alim an holholtaponmi! At hiyanan atom ni' kogoh ay dida din inalim an punholholtapanda ta umat hinan inatmun da'mi! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LM1_22","026_1_22","LAM","1","22","22","Tigom ni' an amin nan nun'appuhin ato'atonda, ya hinumalyam kogoh dida an umat hinan inatmun nanumalyan da'mi an dumalat hinan do'ol an numbaholanmi! Ti nidugah ahan heten aymi pumpaligligatan an mangluy amih aymi punnomnoman!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LM2_1","026_2_1","LAM","2","1","1","Hi Apo Dios ya nidugah ahan di namainanah nan tatagud Jerusalem an dumalat hinan nidugah an bungotna, at pina\"ina nan nundongol ya na'ahhamad an babluy nan holag Israel, ya ta\"on un nan Timplu ya ni'pa\"ina goh. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LM2_2","026_2_2","LAM","2","2","2","Agguyna ahan hemmo' nan tatagud Judah, at pina\"inan amin nan numpunhituwanda, ya ta\"on un nan nihamad di allupna an dumalat nan nidugah an bungotna. At inyabulutnan mabainandan amin an namamah nan a'ap'apuda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LM2_3","026_2_3","LAM","2","3","3","Ya dumalat nongkay hinan nidugah an bungotna ya inubahnay abalinanda an holag Israel, at agguyna binadangan didah din nangubatan din buhuldan dida ti umat hinan aton nan apuy di nangatnan namatoy hinan holag Israel. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LM2_4","026_2_4","LAM","2","4","4","Ya umat hi Apo Dios hinan buhul an enladnay panana, ya nundadaan goh an mi'patoy an umat hinan ma'abohhol an tagu. Ya impapatoynah did Jerusalem an amin nan iyamlongdan imbabaluyda, at impale'nanay nidugah an bungotna an umat hi apuy. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LM2_5","026_2_5","LAM","2","5","5","Hi Apo Dios ya numbalin nongkay hi ay buhul, at numpatoyna nan holag Israel. Ya ta\"on un nan nun'ihamad di allupna an a'abung nan a'ap'apu ya numpa\"ina goh, at nidugah di kilada ya lungdayada. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LM2_6","026_2_6","LAM","2","6","6","Ya ta\"on un nan Timplu ya inyabulutna ta pina\"in nan buhulda an ay allung hinan payaw, ya hidih Zion ya pinogpogna nan gun ma'at an behta ya nan ngilin an algaw an tungaw. Ya dumalat goh nan nidugah an bungotna ya ingnganuyna nan ali ya nan padi. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LM2_7","026_2_7","LAM","2","7","7","Ti din'ug Apo Dios nan pun'onngandan Hiya, at mi'id mahkay di me'nong ay Hiya ti inyabulutna ta numpa\"in di buhulda nan dedengna. At na'amung hidi nan buhuldan mun'am'amlong hi nangabakanda an ahi'i'ingaldah nan Timplu an ay ihunay un way behta! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LM2_8","026_2_8","LAM","2","8","8","Mu ninomnom tuwalin Apo Dios an pumpa\"i nan allup hinan nunlene'woh ad Jerusalem, at impa'annungnan nama\"i an mi'id di oha ahan hi batuh na'angang. Inyabulutnay napa\"ian nongkay nan allup di babluyda ya nan miyadwan allupda, at paddungnay kumila nan allup ti mi'id mahkay di hulbida. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LM2_9","026_2_9","LAM","2","9","9","At nun'atob nan o\"ongol an apantapantaw nan allup ad Jerusalem, ya nun'aputung nan da'igda. At inlayaw nan buhul nan ali ya nan udum an ap'apudah udum an babluy, at mi'id mahkay di gun donglon nan tataguh nan Tugun Apo Dios, ya ta\"on nan do'ol an propeta ya mi'id mahkay gun ipattig Apo Dios ay dida. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LM2_10","026_2_10","LAM","2","10","10","Din mun'a'e'gonan an a'ap'apud Jerusalem ya namaag ya unda inu'umbun an didindinong hinan luta, ya nun'iloglogday hupu', ya numpunlubungdah nan nun'apa\"in langgut ta pangipattigandah punlungdayaanda. Ya ta\"on un din ungungan binabaid Jerusalem ya numpunluppulupdah nan luta. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LM2_11","026_2_11","LAM","2","11","11","Ya ha\"in ay ya numpangalatunnu' tun mata' hi limmugwalugwaa', ya maguguluy punnomnoma', ya namaagan milukuy di odol'uh numanomnoma' an dumalat di nun'atayan nan ni'babluya'. Ya nan ung'ungungnga ya nan pumpa'ittungaw ya nun'alngatdah nan ado'lan di tagu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LM2_12","026_2_12","LAM","2","12","12","Ya numbagadan inadah ononda ya inumonda, ya nun'a'ulawdan umatdah nan nun'ahugatan hinan gubat, at nonongan nun'atoydah nan nanaha'lian inadan dida. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LM2_13","026_2_13","LAM","2","13","13","Mahmo' ahan nan na'angang ad Jerusalem an mi'id di mabalin hi pangipaddunga' hi ligatda! Ti nidugah ahan an ta\"on un ha\"in ya agguy'u inilay ato' an bumadang ay dida ti paddungnay baybay an adi malukud di aat di napa\"ianda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LM2_14","026_2_14","LAM","2","14","14","Nan impa'innilan nan propetayu ya adi ahan makulug, at mid hulbina. Ti agguy da'yu intuduwan an nuntutuyuh nan numbaholanyu ta wan agguy ayu nilayaw hinan udum an babluy. Mu un at goh hay intududa ya nan layah. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LM2_15","026_2_15","LAM","2","15","15","Ya ad ugwan an napa\"id Jerusalem ya pihupihulon nan tatagun maluh, ya aba'abatlanda, ya inwigiwigday uludan alyonday, “Undan hiyah te din alyondan ma\"aphod an babluy an awadan di nidugah an pun'am'amlongan di an amin an tataguh tun luta?” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LM2_16","026_2_16","LAM","2","16","16","At un nonongan pinadngolanda didah nan buhulda an daladalatonda dida an alyonday, “Pina\"imi mahkay nan babluyda! Ya hiyah te nan algaw an hehennodmih a'atana!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LM2_17","026_2_17","LAM","2","17","17","Hi Apo Dios ya inatna nan ninomnomnan aton ta impa'annungna din inalina tuwalih din nabayag an atona. At ten mi'id di homo'nah nama\"ianad Jerusalem, at impa'amlongna nan buhuldah din na'abakanda, ya impabagtuna hanan ma'abohhol ay dida. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LM2_18","026_2_18","LAM","2","18","18","At hiyanan da'yun iJerusalem ya adiyu idinong an kumila an mumpahpahmo' hi abigabigat ay Apo Dios! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LM2_19","026_2_19","LAM","2","19","19","Ya gun ayu bumangon hinan mahdom an ta\"on un hinan labi ta munluwalu ayu, ya mumpahpahmo' ayun Apo Dios ta hom'ona ni' nan imbabaluyyu an nun'alngat hi hinaangdah nan malgom an awadanda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LM2_20","026_2_20","LAM","2","20","20","At numpahpahmo'da mahkay an inaliday, “Tigom ni', Apo Dios, tun ma'ma'at hitun tatagum! Ti nidugah ahan an ta\"on tun binabai ya ononday imbabaluydan impapto'da! Ya ta\"on un nan papadi ya propeta ya numpatoydah nan Timplu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LM2_21","026_2_21","LAM","2","21","21","Ya tigom goh an awalitangday nun'atoy an ung'ungungnga ya nun'ala'ay an pinatoy di buhul, ya ta\"on un nan mumpangilog ya pinatoyda didah matadom! Ya gapuh nan bungotmu ya impapatoymu didan mi'id di homo'mu!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LM2_22","026_2_22","LAM","2","22","22","At inayagam nan buhulmin amin ta na'amungda an ay ihunay way inam'amlang, mu un at goh hiyay nangipattigam hi bungotmun da'mi, at nah'u' amin amin an mi'id di inatmin limmayaw. At do'ol di nun'apatoy ay da'mi an ta\"on un nan imbabaluymin gunmi impapto' ya pinatoy nan buhulmi. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LM3_1","026_3_1","LAM","3","1","1","Ha\"in nan tagun namadah hi ligat an gapuh bungot Apo Dios ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LM3_2","026_3_2","LAM","3","2","2","ti inyuya' hinan pa'ahhelong ta impadalana' hidi, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LM3_3","026_3_3","LAM","3","3","3","ya gunna' pinaligligat hi a'alga'algaw. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LM3_4","026_3_4","LAM","3","4","4","Ya paddungnay nun'aphit di lamoh'u, ya nun'a'ipung di tungal'u. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LM3_5","026_3_5","LAM","3","5","5","At nidugah di ha'it di nomnom'uh nan nunholholtapa' ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LM3_6","026_3_6","LAM","3","6","6","an paddungnay inhinaa' ay Hiyah nan munhehellong an lubu' din nun'a'atoy hidin penghana. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LM3_7","026_3_7","LAM","3","7","7","Ya mi'id goh udot di ato' an lumayaw ti binangkilingana', ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LM3_8","026_3_8","LAM","3","8","8","ya ta\"on hi unna' numpahpahmo' ay Apo Dios mu agguyna dengngol din inluwalu'. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LM3_9","026_3_9","LAM","3","9","9","Ya paddungnay hinawananah natpeng an batu nan owo' ta maligatana' ahan an dumalan. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LM3_10","026_3_10","LAM","3","10","10","At hay punle'na' ay Apo Dios ya paddungnay layon unu bear an nipo\"oy hinan dalan ta bota'ona'. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LM3_11","026_3_11","LAM","3","11","11","At hene'mata' hinan dalan, ya ginuyuguyuda' an inyuy hi adagwi ta nunggudunay odol'u ya unna' taynan ay Hiya. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LM3_12","026_3_12","LAM","3","12","12","Ya hay oha goh hi inatna ya paddungnay immali ta indodongdongnan ha\"in di nalad an panana. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LM3_13","026_3_13","LAM","3","13","13","Ya numpanaa' ta numpangahalom hi odol'u, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LM3_14","026_3_14","LAM","3","14","14","at inaba'abatlana' hinan tatagu, ya gunda ingkankantay pamihuldan ha\"in. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LM3_15","026_3_15","LAM","3","15","15","Pinaligata' ahan ay Apo Dios an paddungnay impa'inumana' hinan nidugah an mun'aklit. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LM3_16","026_3_16","LAM","3","16","16","Ya paddungna goh di inggatina' ta nihubuhuba' hinan pito', ya intemoga' hinan batu ta nun'a'aan di baba'. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LM3_17","026_3_17","LAM","3","17","17","At dumalat ay daten na'at ay ha\"in ya mi'id mahkay di poto' di nomnom'u an mi'id di inila' hi aat di amlong. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LM3_18","026_3_18","LAM","3","18","18","At alyo' di, “Mi'id ahan di abalina', ya adi' mahkay namnamaon di badang Apo Dios ay ha\"in!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LM3_19","026_3_19","LAM","3","19","19","Ya wa ay ta nomnomo' nan nunligligata' ya nan niyadagwia' hinan ni'babluya' ya munha'it ahan di punnomnoma' ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LM3_20","026_3_20","LAM","3","20","20","ti nomnomnomo' ay daten na'at ya nidugah an mangluya'. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LM3_21","026_3_21","LAM","3","21","21","Mu himmungdu ay nan maphod an punnomnom'u ya wada damdamay namnama' ay Apo Dios. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LM3_22","026_3_22","LAM","3","22","22","Ti nan nidugah di pamhodna ya munnononnong an adi malumluman, ya mi'id di pogpog di homo'na ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LM3_23","026_3_23","LAM","3","23","23","an paddungnay baluh abigabigat. At mundenola' hinan anahamadna an adi mabalin hi maluman. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LM3_24","026_3_24","LAM","3","24","24","At hay ninomnom'u ya alyo' di, “Hi Apo Dios ya anggay di mahapul'u, at Hiya ya anggay di ehdol'u!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LM3_25","026_3_25","LAM","3","25","25","Hi Apo Dios ya ma'ulay hinan mange'kod ay Hiya, ya Hiya ya anggay di dayawonda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LM3_26","026_3_26","LAM","3","26","26","At hay maphod ya way ohaan mahapul an anuhanan munhood hinan pamaliwan Apo Dios ay ditu'u. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LM3_27","026_3_27","LAM","3","27","27","Ya ma\"aphod hi un way ohaan impa'enghanan mangedpol hi ligat an ete\"anah a'ungana. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LM3_28","026_3_28","LAM","3","28","28","At wa ay ta waday ligat ya inila tu'un mangedpol an nonong ya didindinong tu'u, ya inyokod tu'un Apo Dios. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LM3_29","026_3_29","LAM","3","29","29","Ti hi Apo Dios ay di pangiyokodan hinan ligat tu'u ya badangan ditu'u. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LM3_30","026_3_30","LAM","3","30","30","At ta\"on hi un ditu'u ipaligligat hinan buhul ta tapa'on ditu'u mu olom ya mabainanda ahan. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LM3_31","026_3_31","LAM","3","31","31","At hi Apo Dios ya ongol di homo'na an adi ditu'u inganuy hi enggana, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LM3_32","026_3_32","LAM","3","32","32","ya ta\"on hi unna iyabulut di punligatan tu'u mu hom'on ditu'u damdama an miyunnudan hinan ongol an pamhodna an adi malumluman. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LM3_33","026_3_33","LAM","3","33","33","Ti adi pun'amlongan Apo Dios di ay tu'u ipaligligatan unu numanomnoman. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LM3_34","026_3_34","LAM","3","34","34","Ti undan agguyna inilay aat di nunligatan tu'uh din na'abakan tu'u ta numbalinon ditu'uh himbut hi udum an babluy? ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LM3_35","026_3_35","LAM","3","35","35","Ti hi Apo Dios an na'abbagtu ya inilana an layah nan lebbengna tuwalin ma'at ay ditu'u, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LM3_36","026_3_36","LAM","3","36","36","ya i'innilana goh an layah di pamanuhdah nan ohan tagu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LM3_37","026_3_37","LAM","3","37","37","Ti anggay hi Apo Dios hi mangiyabulut hinan pohdonah ma'at ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LM3_38","026_3_38","LAM","3","38","38","ti mabalin an ipa'at Apo Dios an na'abbagbagtu nan maphod ya nan adi maphod. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LM3_39","026_3_39","LAM","3","39","39","Mu anaad ta munlili tu'u ya wan na'at hana ay ditu'un gapuh nan numbaholan tu'u? ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LM3_40","026_3_40","LAM","3","40","40","At mahapul an hamadon tu'uy aat tu'u ta muntutuyu tu'u ya numbangngad tu'un Apo Dios. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LM3_41","026_3_41","LAM","3","41","41","Ti Hiya an wad abuniyan ya titiggon ditu'u, at hiyanan mahapul an iyokod tu'un amin di nitaguan tu'un Hiya an alyon tu'uy, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LM3_42","026_3_42","LAM","3","42","42","“Numbahol ami ahan ay He\"a, ya nginohoymi He\"a, at hiyanan agguymu inaliwan di baholmi! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LM3_43","026_3_43","LAM","3","43","43","At gapuh bungotmu ya paddungnay inunud da'mih nan immayanmi ta pumpatoy da'min mi'id ah homo'mu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LM3_44","026_3_44","LAM","3","44","44","Ya paddungnay nihani'ah nan ma'ugtul an bunut ta adi dumatong nan luwalumin He\"a. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LM3_45","026_3_45","LAM","3","45","45","Ya inyabulutmu an hay pannig di Hentil hi udum an babluy ay da'mi ya ay ami galut an mi'id di hulbimi! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LM3_46","026_3_46","LAM","3","46","46","Ya pinadngopadngolan ya binaibain da'mih nan buhulmi, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LM3_47","026_3_47","LAM","3","47","47","ya nidugah di wumogwoganmin dumalat di ta'otmih nan inyammadan namituda ya nan nama\"iandan da'mi. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LM3_48","026_3_48","LAM","3","48","48","At ha\"in ay ya nidugah di lugwa' an paddungnay wangwang an umayu'ayuh an dumalat din nun'a'ubahan nan ibba' an iJudah. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LM3_49","026_3_49","LAM","3","49","49","At namaagan limmugwalugwaa' an mi'id ah duminngana ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LM3_50","026_3_50","LAM","3","50","50","ta engganah unna' hemmo' ay Apo Dios. At Hiya nongkay ya tigon da'mi, ya hom'on da'mi. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LM3_51","026_3_51","LAM","3","51","51","Mu tigo' ay nan inat nan buhulmih nan tatagud Jerusalem ya nidugah an numanomnoma'! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LM3_52","026_3_52","LAM","3","52","52","Ya paddungnay unna' hamutin nunhu'u' nan buhul'u an ta\"on hi un mi'id di dimmalat. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LM3_53","026_3_53","LAM","3","53","53","Ya penhoddan mamatoy ay ha\"in ta uhbungona' hinan bitu, ya nun'uhunana' hi batu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LM3_54","026_3_54","LAM","3","54","54","Ya he'ne'noba' hi danum, at hay ninomnom'u ya hiyay apogpoga'.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LM3_55","026_3_55","LAM","3","55","55","Mu nunluwalua' ay Apo Dios ta badangana' hi awada' hi bunol nan bitu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LM3_56","026_3_56","LAM","3","56","56","At dengngolmu, Apo Dios, din numpabadanga' hidin nangalya' hi, “Donglom ni' ahan nan pumpahmo'a'!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LM3_57","026_3_57","LAM","3","57","57","Ya inabulutmu din imbaga', ya inalim ay ha\"in di, “Adi'a tuma'ot!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LM3_58","026_3_58","LAM","3","58","58","At immannung an binadangana' ay Apo Dios, ya binaliwana' ta agguya' natoy. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LM3_59","026_3_59","LAM","3","59","59","Ya inali' ay Apo Dios di, “Inilam, Apu, nan adi maphod an nangatdan da'mi, at He\"a ni' di mangiballoh ta humalyaom dida! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LM3_60","026_3_60","LAM","3","60","60","Ya i'innilam goh nan nidugah an boholda ya an amin nan ninomnomdan adi maphod an aton ay ha\"in. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LM3_61","026_3_61","LAM","3","61","61","Ya dengngolmu nongkay din namadngopadngolandan ha\"in ya an amin din ninomnomdan adi maphod an aton ay ha\"in ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LM3_62","026_3_62","LAM","3","62","62","an gunna' inulgu'ulgud ay didan buhul'uh abigabigat. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LM3_63","026_3_63","LAM","3","63","63","Ya undan adim tigon an ta\"on un hinan um'umbunanda unu tuma'ta'doganda ya gunda ikankantay pamahiwdan ha\"in? ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LM3_64","026_3_64","LAM","3","64","64","Uggoh mah ta paligatom kogoh dida, Apo Dios, ta miyunnudan hinan adi maphod an inatdan da'mi! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LM3_65","026_3_65","LAM","3","65","65","At punheglaom ay ni' di punligatanda, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LM3_66","026_3_66","LAM","3","66","66","ya numpudugmu ay ni' dida an dumalat nan nidugah an bungotmu ta pumpatoymu dida!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LM4_1","026_4_1","LAM","4","1","1","Mipaddung nan tatagud Jerusalem hinan timmiban balitu' an adi mahkay munletaa', ya umatda goh hinan nun'abalul an batun nun'iwa'atdah nan kalata. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LM4_2","026_4_2","LAM","4","2","2","Ya danen tatagud Jerusalem ya mipaddungdah din hopapnah nahamad an balitu', mu anakkayah di na'at ta ad ugwan ya mipaddungdah nan lutan bangan inyamman di tagu! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LM4_3","026_4_3","LAM","4","3","3","Nan animal an jakal ya ipapto'nan iduulan nan bunun an imbaluyna, mu nan i'ibba' an tatagud Judah ya numbalindah ma'abbungot an umatdah nan ostrich an wah nan mapulun an inganuynay imbaluyna. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LM4_4","026_4_4","LAM","4","4","4","At nan ung'ungungnga atog ya mun'ep'ot di diladah nan tangngutangnguda an dumalat di inuwawda, ya mumbagada atog hi ononda, mu mi'id di mangidat. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LM4_5","026_4_5","LAM","4","5","5","Ya nan adadangyan an mun'aphod di tanudda ya lubungdah din hopapna ya numbalinda goh damdamah mahmo' an mi'id di ononda, ya un nonongan nolo'dah nan hupu'. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LM4_6","026_4_6","LAM","4","6","6","Ti nidugdugah di moltan nan i'ibba' an tatagud Judah ya un nan moltan din tatagud Sodom an un namengpenghan di nama\"ian Apo Dios ay dida, ya mi'id di bimmadang. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LM4_7","026_4_7","LAM","4","7","7","Ya din a'ap'apud Jerusalem ya mun'aphod di tigawda an ma\"appaha' ya un nan gatas, ya mun'ahdol di odolda, ya mun'abi'ahda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LM4_8","026_4_8","LAM","4","8","8","Mu ad ugwan ya numpangangititda ya un nan uleng, at mi'id ah ohah mangimmatun ay dida. Ya nan up'upda ya nun'iyamit hinan tungalda, ya na'ammaganan an umat hinan gudah di mamagan ayiw. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LM4_9","026_4_9","LAM","4","9","9","Od'odolna din nun'atoy hinan gubat ya un nan mun'atoy hi batel ti ma'ahinutdan mun'atoy an dumalat hinan ami'id di ononda! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LM4_10","026_4_10","LAM","4","10","10","At nidugah ahan din nunholholtapanmi, at hiyanan ta\"on un nan ma'ahhimo' an binabai ya nun'ihaangday imbabaluyda ta nun'a'anda an dumalat di ami'id ahan di ma'an. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LM4_11","026_4_11","LAM","4","11","11","At impale'nan Apo Dios di nidugah an bungotnan dida hi namuulanad Jerusalem ta engganah un numbalin hi dapul. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LM4_12","026_4_12","LAM","4","12","12","Mu nan tataguh tun luta an ta\"on un nan a'ali ya hay inilada ya adi mabalin an hogpon di buhul nan babluy ad Jerusalem. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LM4_13","026_4_13","LAM","4","13","13","Mu na'at damdama ti dumalat nan numbaholan hanan propeta ya nan papadi ti impapatoyday tatagun nepto' di pangatdan den babluy an mi'id ah baholda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LM4_14","026_4_14","LAM","4","14","14","At ad ugwan ya hanan propeta ya papadi ya adida pa'anamuton dida, at ta\"on un hay panapaan ay dida ya paniaw ti nibilangdah pimmatoy an dumalat di nangipapatayandah nan tatagu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LM4_15","026_4_15","LAM","4","15","15","Ya pun'it'u' nan tatagun alyondan diday, “Mun'akak ayuh tu an da'yun tatagun umat hina, ya adi nginin di umuyyu dapoon!” At umat hinay na'at an amin hinan babluy an immayanda an punhunihun di tatagu dida an mi'id di mangipahi'um ay dida. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LM4_16","026_4_16","LAM","4","16","16","At hay inat Apo Dios ay daden papadi ya nun'iwa'atna didah nan abablubabluy an agguyna mahkay impapto' dida, ya ta\"on un nan tatagu ya agguyda ene'gonan dida, an ta\"on un din nun'ala'ay an papadi ya agguyda hemmo' dida. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LM4_17","026_4_17","LAM","4","17","17","Ya la'tot ya himmiga ami mahkay an nanannod hinan babluy an inhoghogdananmin bumadang, mu mi'id di abalinandan mangibaliw ay da'mi. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LM4_18","026_4_18","LAM","4","18","18","Ya bebenta' da'mih nan buhulmi, at hiyanan agguy ami nundaldallanan ti wah didan mamannod an mamatoy ay da'mi. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LM4_19","026_4_19","LAM","4","19","19","Ya danen buhulmi ya nidugah an mabi'bi'ahda ya un nan aton di agilan tumayap ad daya. Ti ta\"on un hinan aduntuduntug ya numpudug da'mi, ya benta' da'mi goh hinan mapulun. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LM4_20","026_4_20","LAM","4","20","20","Ya din alin pento' Apo Dios an hiyay mabalin hi bumadang ay da'mi ya inlayawda, ya wan hay inilami ya hiyay mangibaliw ay da'mih nan udum an babluy. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LM4_21","026_4_21","LAM","4","21","21","At da'yun holag Edom hi ad Uz ya agayu ta umamlo'amlong ayud ugwan! Mu gulat at, ya adi ayu umamlong ti nan na'at ad Jerusalem ya hiya goh di ma'at ay da'yu an pumbalinon da'yun Apo Dios hi umat hinan nabutong an nabladan ta abainanyu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LM4_22","026_4_22","LAM","4","22","22","Mu ditu'un iJerusalem ya mapogpog mahkay nan pummoltan Apo Dios ay ditu'u ta mumbangngad tu'u mahkay hinan babluy tu'u. Mu da'yu ay an holag Edom ya moltaon da'yun Apo Dios an dumalat nan numbaholanyu ta mipattig an nappuhi ayu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LM5_1","026_5_1","LAM","5","1","1","Ya nunluwalu ami, ya inalimin Apo Dios di, “Nomnomom ni' nan nun'appuhin na'at ay da'mi ti nidugah ahan di nabainanmih nangat di buhulmin da'mi! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LM5_2","026_5_2","LAM","5","2","2","At nan nipaboltan ay da'mi ya nidat hi udum an tatagun nalpuh udum an babluy, ya nan numpunhituwanmi ya nob'on di numpunhitu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LM5_3","026_5_3","LAM","5","3","3","Ya numbalin amih nguhu an mi'id di hi amami ti nun'abaluday o'ommodmin binabai. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LM5_4","026_5_4","LAM","5","4","4","Ya mahapul an la'uwanmi mahkay di inumonmi, ya ta\"on goh nan ayiw an panungumi. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LM5_5","026_5_5","LAM","5","5","5","Ya nidugah di pangidoldolan nan buhulmin da'mih tamu, an ta\"on hi un ami na\"ablay mu adi da'mi pun'eblayon. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LM5_6","026_5_6","LAM","5","6","6","At hay inatmih din hopapna ya immuy ami immanad'addaw hi ononmih nan i'Egypt ya nan i'Assyria ta olom ni' ya idatan da'mi. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LM5_7","026_5_7","LAM","5","7","7","Mu hay immannung hi numbahol ya din a'apumih penghana, mu nun'a'atoyda. At ten ad ugwan ya da'miy munholholtap hinan numbaholanda! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LM5_8","026_5_8","LAM","5","8","8","Ya hanan himbut hidin hopapna di numbalin hi a'ap'apumi, ya mi'id ah mabalin hi mamaliw ay da'mih nan nidugah an abalinanda! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LM5_9","026_5_9","LAM","5","9","9","Ya ta\"on un hinan umuymi puntamuan hi pangngalanmih ononmi ya atata'ot ti wah diday pumatoy. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LM5_10","026_5_10","LAM","5","10","10","At dumalat hinan nidugah an hinaangmi ya numpundogoh ami an nidugah an lumahuy odolmi an umat hinan punhaangan hi tinapay. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LM5_11","026_5_11","LAM","5","11","11","Ya nidugah ahan di nangat nan buhulmi an nonongan enelo'da nan binabai an ta\"on un nan i'iwoy hinan babluy ad Judah. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LM5_12","026_5_12","LAM","5","12","12","Ya pinatoyda nan a'ap'apumi, ya nun'itayunda an agguyda ahan ene'gonan dida. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LM5_13","026_5_13","LAM","5","13","13","Ya pinilitda nan ungungan linala'in imbabaluymin nunggeleng hi bogah, ya ta\"on un nan ung'ungungnga ya nangayiwonda ta omodna atog hi unda mundapiw hi damotna. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LM5_14","026_5_14","LAM","5","14","14","Ya din nun'ala'ay an gun mangipanuh hinan ma'ma'at ya adida mahkay gun ma'amung an mumpanuh, ya ta\"on un din ungungan linala'i ya mi'id mahkay din gunda kumantaan. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LM5_15","026_5_15","LAM","5","15","15","Ya napogpog mahkay din umamlonganmi, at numbalin din gunmi nanayawan hi nunlungdayaanmi. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LM5_16","026_5_16","LAM","5","16","16","Ya mi'id mahkay di alimid Jerusalem, at mahmo' ami mahkay ahan an dumalat nan numbaholanmi! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LM5_17","026_5_17","LAM","5","17","17","At hiyanan ten un ami numanomnom ya kimmilakila ta la'tot ya ten ma'unabbaan di pannigmi. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LM5_18","026_5_18","LAM","5","18","18","Ti ninganuy mahkay di babluy ad Zion, at hay wah di mahkay ya nan animal an jakal. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LM5_19","026_5_19","LAM","5","19","19","Mu ta\"on un umat hina ya He\"a damdama, Apo Dios, di Ap'apuh nan tatagum hi enggana! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LM5_20","026_5_20","LAM","5","20","20","Mu anaad ta ingnganuy da'mih nabayag? Undan adi da'mi mahkay nomnomnomon? ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LM5_21","026_5_21","LAM","5","21","21","Pumbangngadon da'mi ni' ahan ay He\"a, ya imbangngadmu ni' din maphod an aatmi tuwali! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LM5_22","026_5_22","LAM","5","22","22","Ti undan ahan inaynayunmuy pan'ugam ya nan bungotmun da'mi.”");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EK1_1","027_1_1","EZK","1","1","3","Hidin nuntawona' hi tulumpulu ta han opat an bulan ya han lemay algaw ya ha\"in an hi Ezekiel an padin hina' Buzi ya ni'hituwa' hinan pingit di Wangwang an Kebar hi ad Babylon an nunhituwanmin napakak an ay balud. Ya paddungnay nun'enapa', ya niluwat ad abuniyan, ya tinnig'uh Apo Dios. Ya hidiy ni'hapitan Apo Dios ay ha\"in, ya na'ela' nan abalinana. (Ya heden gutud ya hiyay miyaleman tawon hi nekakan nan alid Judah an hi Jehoiachin.) ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EK1_4","027_1_4","EZK","1","4","4","Ya unat goh tinangad'u ya tinnig'u din mabi'ah an puo' an nalpuh appit hi iggid hi un hagangon di buhu'an di algaw an umila'ilat hinan way ma'ugtul an bunut, ya nale'woh goh hinan ma\"abnang an dilag. Ya heden gagwan di ma'ugtul an bunut ya waday humilin ay gumo', ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EK1_5","027_1_5","EZK","1","5","5","ya tinnig'uh di an wadaday opat an matagun umat hi taguy tigawda, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EK1_6","027_1_6","EZK","1","6","6","mu nahin'o'pat di angahda ya paya'da. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EK1_7","027_1_7","EZK","1","7","7","Ya nan hu'ida ya ma'andong, mu nan dapanda ya umat hi dapan di uyaw an bakan waday u'ubda, ya humili an umat hi gambang. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EK1_8","027_1_8","EZK","1","8","8","Ya wada goh di ngamayda an umat hi ngamay di tagu an nepong hinan ampan di paya'da. Ya an aminda nongkay ya waday angahda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EK1_9","027_1_9","EZK","1","9","9","Ya numpuntummu' nan hindudwan paya'da. Ya wa ay di ayanda ya malalammungda, ya iya'andongdan umuy an adida munhighiggung. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EK1_10","027_1_10","EZK","1","10","10","Ya hay aat di angahdan hinohha ya numbino'ob'on ti nan wah hinagangda ya umat hi angah di tagu, ya nan niyappit hi agwanda ya umat hi angah di layon, ya nan niyappit hi iggidda ya umat hi angah di baka, ya nan niyappit hi bonogda ya umat hi angah di agila. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EK1_11","027_1_11","EZK","1","11","11","Ya na'u'uyad an nita'nang di duwah nan paya'dan hinohha ta nun'itumu' hi paya' nan nedelhanda. Ya nan hindudwa goh an paya'da ya hiyay nanophopdah odolda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EK1_12","027_1_12","EZK","1","12","12","Ya an aminda ya iya'andongdan umuy hinan numbino'ob'on an pohdon Apo Dios an pangipluyan an adida ahan nongkay munhighiggung. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EK1_13","027_1_13","EZK","1","13","13","Ya hay tigaw daden opat an matagu ya unda ay gumelageladaw ya umila'ilat. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EK1_14","027_1_14","EZK","1","14","14","Ya mabi'ahdan buminangngadan an umatdah nan ilat an un himbumagga. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EK1_15","027_1_15","EZK","1","15","15","Ya hinamad'un tinnig danen opat an matagu, ya waday hinohhan pilid hinan dellohda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EK1_16","027_1_16","EZK","1","16","16","Ya umat hituy aat danen pilid an umela'elat an umat hinan nanginan batun ma'alih chrysolite, ya numpapaddung di aatdan hinohha. Ya wada goh di hinohhan mamanmannog an piliddan nibalangon hinan gagwan di hinohhan o'ong'ongngol an pilidda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EK1_17","027_1_17","EZK","1","17","17","At mabalin an ipluy nan pilid hinan pangipluyan nan opat an matagu an adi gahin un munlewong. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EK1_18","027_1_18","EZK","1","18","18","Ya manoh'aa' hidin nanniga' ti nan gumo' an nun'iyunudan din pilid ya ata'nang, ya nun'abut an paddungnay nun'amataan di nunlene'woh. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EK1_19","027_1_19","EZK","1","19","19","Ya wa ay ta mahlig danen opat an matagu ya mi'ihlig goh daden pilid, ya wa ay goh ta tumayapda ya mitnudda goh. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EK1_20","027_1_20","EZK","1","20","20","Ya gulat ta way pohdon Apo Dios hi pangipluyan ay daden matagu ya mitnud goh nan pilid ti Hiyay okod. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EK1_21","027_1_21","EZK","1","21","21","At wa ay ta umiwi nan opat an matagu ya mi'yiwi goh nan pilid, ya wa ay ta duminongda ya mi'dinongda goh, ya wa ay ta tumayapda ya mi'tayapda goh, ti hi Apo Dios di mummandal ay didan amin. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EK1_22","027_1_22","EZK","1","22","22","Ya nan bagtun di ulun nan opat an matagu ya umipanoh'a ti waday umat hi atap an munletaa' an umat hinan nanginan batun ma'alih crystal. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EK1_23","027_1_23","EZK","1","23","23","Ya wah dida nongkay nan opat an matagu an pinapayadday hindudwan paya'da, ya nan hindudwa goh an paya'day nanophopdah odolda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EK1_24","027_1_24","EZK","1","24","24","Ya wa ay ta tumayapda ya madngol'u nan gangoh di paya'da an umat hi gongaah di danum hinan baybay, ya umat goh hi gehom di do'ol an tindalu, ya umat goh hi alin Apo Dios an nidugah di abalinana. Ya wa ay ta adida tumayap ya mati'lup nan paya'da. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EK1_25","027_1_25","EZK","1","25","25","At hidin himmapitan Apo Dios hidih nan ay atap an wah nan bagtun di uluda ya tini'lupday paya'da ta donglonda, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EK1_26","027_1_26","EZK","1","26","26","ya intangad'u, ya wada han umat hi umbunan di ali an hay niyamma ya nan nanginan batun ma'alih sapphire. Ya wada han umat hi tagu an inumbun eden umbunan ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EK1_27","027_1_27","EZK","1","27","27","an umat hinan lumetaletaa' an gumo' an wah nan gagwan di gumelageladaw an apuy di gitangna ta engganah uluna. Ya umat hi apuy di mete\"ah nan gitangna ta engganay dapana, ya waday ma\"abnang hi nunle'woh ay Hiya, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EK1_28","027_1_28","EZK","1","28","28","ya hinan nunlene'woh ay Hiya ya umat hi abungalngal. Hanan tinnig'u ya umat hinay aat di anabagtun Apo Dios. At hidin tinnig'uy aatna ya nunnaudo' an nunluung. Ya hin'alina ya wada goh han dengngol'un himmapit, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EK2_1","027_2_1","EZK","2","1","1","an inalinan ha\"in di, “He\"a, Ezekiel, ya tuma'dog'a ta mi'hapita' ay he\"a.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EK2_2","027_2_2","EZK","2","2","2","Ya himbumagga ya niyodol ay ha\"in nan Na'abuniyanan an Lennawa, ya impata'doga', ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EK2_3","027_2_3","EZK","2","3","3","ya inalinay, “Honogo' he\"a ta umuy'ah nan i'ibbam an holag Israel an din nan'ug ya namohol ay Ha\"in an nete\"ah din a'apuda ta engganad ugwan ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EK2_4","027_2_4","EZK","2","4","4","ti paddungnay un immodhol di nomnomda an adia' e'gonan. Mu ten honogo' he\"a ta ipa'innilam ay dida nan ibaga' an na'abbagbagtun Dios. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EK2_5","027_2_5","EZK","2","5","5","Ya ta\"on hi un da'a donglon unu adi mu ta wadaat di propetan nangipa'innilan dida. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EK2_6","027_2_6","EZK","2","6","6","At adi'a tuma'ot ay dida an ta\"on hi unda umat hinan hubit an munli'ub ay he\"a an paddungnay un'a ni'hituh ipi'ipit an pumatoy. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EK2_7","027_2_7","EZK","2","7","7","Ti ma'ahhapul an ibaagmun amin ay dida nan hapito' ay he\"a an ta\"on nongkay hi unda donglon unu adi ti ma'angohhoyda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EK2_8","027_2_8","EZK","2","8","8","At ihamadmun donglon tun hapito' ta adim iyunnud ay dida an mi'bohhol. At ta'angom ta onom nan idat'un he\"a.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EK2_9","027_2_9","EZK","2","9","9","Ya unat goh intigaw'u ya wada han ngamay an nidawdaw ay ha\"in an waday inodnanah nali'up an natud'an. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EK2_10","027_2_10","EZK","2","10","10","Ya bene'lagna, ya tinnig'u an natud'an di numbinallin hi ebel, ya lungdaya, ya idut. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EK3_1","027_3_1","EZK","3","1","1","Ya inalinan ha\"in di, “Ezekiel, onom heten idat'un he\"a an natud'an ta nalpah ay ya immuy'a ta mi'hapit'ah nan i'ibbam an holag Israel.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EK3_2","027_3_2","EZK","3","2","2","At tina'ang'u, ya impiyangawna din natud'an. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EK3_3","027_3_3","EZK","3","3","3","At inan'u, ya ma'allameeh an umat hi danum di iyu'an. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EK3_4","027_3_4","EZK","3","4","4","Ya inalina goh ay ha\"in di, “Umuy'a mahkay ta ibaagmu nan pohdo' an ipa'innilan da'yun holag Israel ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EK3_5","027_3_5","EZK","3","5","5","an bo'on nan tatagun naligat hi ma'awatan di hapitda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EK3_6","027_3_6","EZK","3","6","6","Gulat ta nan tatagun adim ma'awatan di hapitday pannaga' ay he\"a at makulug an donglonda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EK3_7","027_3_7","EZK","3","7","7","Mu hanan i'ibbam an holag Israel ya adi da'a ahan donglon ti ta\"on udot un Ha\"in at adia' ahan unudon, at inyal'allanan he\"a. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EK3_8","027_3_8","EZK","3","8","8","Mu ta\"on ya pabi'aho' di nomnommu ya un dida, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EK3_9","027_3_9","EZK","3","9","9","at mipaddung'ah nan moheng an batu ta adi'a tuma'ot an mangilulud an mangibaag hinan pohdo' an ipa'innilam ay dida. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EK3_10","027_3_10","EZK","3","10","10","At hiyanan ihamadmun donglon an amin tun hapito' ay he\"a. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EK3_11","027_3_11","EZK","3","11","11","At umuy'ah nan i'ibbam an holag Israel ta ipa'innilam ay dida nan hapito' an na'abbagbagtun Dios ay he\"a an ta\"on hi unda donglon unu adi.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EK3_12","027_3_12","EZK","3","12","12","At impatulua' hinan Na'abuniyanan an Lennawa, ya dengngol'u din ma\"adngol an hapit hi appit di bonog'un inalinay, “Dayawon tu'u nan na'abbagtun Dios an wad abuniyan!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EK3_13","027_3_13","EZK","3","13","13","Ya hin'alina goh ya waday dengngol'uh gangoh di paya' nan nahin'o'pat di angahda ya gangoh nan pilid, at paddungnay un immalyog. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EK3_14","027_3_14","EZK","3","14","14","Mu hidin nangipatuluwan nan Na'abuniyanan an Lennawan ha\"in ta enekaka' ya nidugah an munha'it di nomnom'u, ya nidugah goh di bungot'u ti adi' pohdon an umuy, mu wagwadan ha\"in nan abalinan Apo Dios. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EK3_15","027_3_15","EZK","3","15","15","Ya unat goh indatonga' hi wadan din i'ibba' ad Tel Aviv hinan Wangwang an Kebar an numbabluyanmih nan i'ibba' an iJudah an din napilit an nekak hinan babluymi, ya mid papto'ana' eden pituy algaw an dumalat hinan na'at ay ha\"in. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EK3_16","027_3_16","EZK","3","16","16","Unat goh nalpah heden pituy algaw ya ni'hapit goh hi Apo Dios ay ha\"in, an inalinay, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EK3_17","027_3_17","EZK","3","17","17","“He\"ay pinili', Ezekiel, hi mannig hinan i'ibbam an holag Israel ta wa ay di pamadan'u ya eka impa'innilan dida. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EK3_18","027_3_18","EZK","3","18","18","At wa ay di ibaga' ay he\"ah eka ipa'innilah nan nappuhin taguh matoy an dumalat di baholna ya mahapul an eka ibaga ti adim ay ta natoy an agguyna intutuyuy baholna at he\"ay pabaholo'. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EK3_19","027_3_19","EZK","3","19","19","Mu gulat ta eka pinadanan mu hihidya an adina idinong an gun mumbahol ya natoy at adi' he\"a mahkay pabaholon ti inunudmu nan inali' hi atom. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EK3_20","027_3_20","EZK","3","20","20","Ya umat goh hinah nan nahamad di pangatnan tagu ta atona ay di nappuhi ti inyabulut'uy topong ay hiya ta agguy nuntutuyuh baholna ya natoy an agguymu pinadanan ya he\"ay pabaholo'. Ya mid hulbinan Ha\"in nan mun'aphod an din gunna ina'inat. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EK3_21","027_3_21","EZK","3","21","21","Mu gulat ta pinadanam ta indinongna nan gunna pumbaholan at makulug an mi'tagu ya ta\"on un he\"a.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EK3_22","027_3_22","EZK","3","22","22","Ya palpaliwan ya nale'na' goh nan nidugah an abalinan Apo Dios, ya inalinan ha\"in di, “Umuy'ah nan way nundotal an luta ti wada han ibaga' ay he\"a.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EK3_23","027_3_23","EZK","3","23","23","At immuya' hidi. Ya tinnig'uh di nan benang Apo Dios an umat hidin tinnig'uh nan pingit di Wangwang an Kebar. At innayun'un nunluppulup hinan luta. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EK3_24","027_3_24","EZK","3","24","24","Mu immali nan Na'abuniyanan an Lennawa ta impata'doga'. Ya inalinan ha\"in di, “Umanamut'a, ya nilu'u\"a, ya adi'a lumahlahun. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EK3_25","027_3_25","EZK","3","25","25","Ti he\"a, Ezekiel, ya paddungnay bobodan da'a ta mi'id di atom an gun middum hinan tatagu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EK3_26","027_3_26","EZK","3","26","26","Ya adi' pahapiton he\"a ta mi'id atom an mamadan hinan ma'angohhoy an tatagu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EK3_27","027_3_27","EZK","3","27","27","Mu wa ay di pohdo' hi eka ipa'innilah nan tatagu ya pahapito' he\"a ta way atom an mangibagan dida an alyom di, Donglonyu nan hapiton nan na'abbagbagtun Dios! Ya okod ayuh unyu adi donglon ti ma'angohhoy ayu nongkay tuwali.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EK4_1","027_4_1","EZK","4","1","1","Ya wada goh di nangalyan Apo Dios hi, “Ezekiel, ummal'ah nan immulhin napeleng an uklit, ya inhinam hinan hinagangmu, ya inyulehmuy mapan di Jerusalem. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EK4_2","027_4_2","EZK","4","2","2","Ya imapam nan aat di punli'ubandah nan siudad, ya nan allup hinan nunlene'woh, ya nan ata'nang an abung an ihinan di mun'adug, ya nan kampun di tindalu, ya nan usalondan mama\"ih nan nunlene'woh. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EK4_3","027_4_3","EZK","4","3","3","Ya inummal'ah nan kawali, ya inhinam hinan numbattananyuh nan nangiyuliham hinan mapa ta hiyay paddungnay allup hi mibattan hinan awadam ya hinan awadan di mapan nan siudad. Ya hinagangmuh nen siudad ta paddungnay li'ubom an gubaton ta way pangimmatunan nan i'ibbam an holag Israel hi ma'at hi udum di algaw. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EK4_4","027_4_4","EZK","4","4","4","Ya mali'uh'a an mumpeggeng'ah appit hi iggidmu ta he\"ay paddungnay manoltap hinan moltan nan i'ibbam an holag Israel. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EK4_5","027_4_5","EZK","4","5","5","Ya henen paddungnay panoltapam hinan numbaholanda ya tuluy gahut ta han nahiyam hi algaw. Ya nan hin'algaw an olo'am ya hiyah ne hintawon an amoltaanda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EK4_6","027_4_6","EZK","4","6","6","Ya nagtud ay henen algaw ya numpeggeng'ah appit hi agwanmu ta paddungna goh di holtapom di moltan nan iJudah hi napat di algaw. Ya umat goh an nan hin'algaw an olo'am ya hiyah ne hintawon an amoltaanda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EK4_7","027_4_7","EZK","4","7","7","Ya gunmu ipa'innila nan nun'appuhin ma'at hi udum di algaw ad Jerusalem. Ya gunmu lomon an aton di ma'at enen babluy hi udum hi algaw. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EK4_8","027_4_8","EZK","4","8","8","Mu mabobobod'a ta mi'id atom an bumanalliballin ta engganay un magtud an amin nan algaw an olo'am hi appit hi iggid ya agwanmu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EK4_9","027_4_9","EZK","4","9","9","Ya ummal'ah nan wheat, ya barle, ya agwat, ya papallang, ya espelt. Ya nunlaladdumom an ittuh nan angang ta way iyammam hi tinapay, ti hiyah ne onom hi tuluy gahut ta han nahiyam di algaw an pumpepeggengam. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EK4_10","027_4_10","EZK","4","10","10","Ya un itang di onom hi abigabigat an un ohay bahuh nan agtudan di anganam. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EK4_11","027_4_11","EZK","4","11","11","Ya un duway bahuh danum goh di inumom hi abigabigat hinan agtudan di olas hi uminumam. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EK4_12","027_4_12","EZK","4","12","12","Ya ihaangmu nan tinapay an umat hi panaang hinan barle ta onom hinan hinagang nan tatagu. Ya hay panungum ya nan immulhin ta\"in di tagu ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EK4_13","027_4_13","EZK","4","13","13","ta hiyay panginnilaan nan i'ibbam an holag Israel an la'tot ya mangandah nan ma'an an mapaniaw hinan babluy an pangiwa'ata' ay dida.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EK4_14","027_4_14","EZK","4","14","14","Mu inali' di, “Na'abbagbagtun Dios! Inilam ahan an agguy'u pinuhiy odol'un nete\"ah din a'ung'ungnga' hi engganad ugwan ti mi'id ahan inihda' hi napihti an animal, unu pinatoy di udum an animal, unu nan malgom an ma'an an mapaniaw!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EK4_15","027_4_15","EZK","4","15","15","Ya inalin Apo Dios di, “At ta\"omman ya bo'on mah hay ta\"in di taguy panungum ta nan immulhin ta\"in di baka.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EK4_16","027_4_16","EZK","4","16","16","Ya inalina goh ay ha\"in di, “Ezekiel, mawaday batel ad Jerusalem, at la'tot ya ane'nongon nan tataguy ononda ya inumonda. At umannung an tuma'otda ya numanomnomda ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EK4_17","027_4_17","EZK","4","17","17","ti umannung an mapuhandah ma'an ya ma'inum. At la'tot nongkay ya mumpangata'otda, ya ma'ahinutdan mun'atoy di udum an dumalat di baholda.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EK5_1","027_5_1","EZK","5","1","1","Inalin goh Apo Dios ay ha\"in di, “He\"a, Ezekiel, alam nan matadom an spadam ta mukmukam nan buu'mu ya nan hamaymu. Ya ingkilum ta mapapaddung an mun'atluy agogodwaanda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EK5_2","027_5_2","EZK","5","2","2","Ya nalpah ay an eneng'engohmu nan ma'at hi udum di algaw ta paddungnay henggopdad Jerusalem ya innalmuy ohah din nuntuluwom, ya genhobmuh nan gagwan nan nangiyuleham hinan mapa. Ya innalmu goh nan oha, ya numbongwahmu an paddungnay ele'odmuh nan nunlene'woh eden mapa ta miwa'at hinan nunlene'wohna. Ya impa'addibmu din angunuh hidin nagogodwa ti umat hinay ato' hi udum hi algaw an mangiwa'at hinan tatagu' hi abablubabluy ti pun'ipdug nan buhulday spadada ay dida. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EK5_3","027_5_3","EZK","5","3","3","Mu ilahhinmuy itang hinan buu', ya inhinam hi lupit di lubungmu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EK5_4","027_5_4","EZK","5","4","4","Ya innalmuy itang enen buu' an impo\"oymu, ya impa'wahmuh nan apuy ta moghob. Ti umat hinay ma'at an waday apuy hi dumala'da' ta mun'a'atoyday udum an holag Israel. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EK5_5","027_5_5","EZK","5","5","5","Ti Ha\"in an na'abbagbagtun Dios ya alyo' di, Numbalino' hidin hopapnad Jerusalem hi ma\"aphod an babluy ya un nan udum, at hiyanan e'gonan nan udum an babluy. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EK5_6","027_5_6","EZK","5","6","6","Mu ta\"on hi un umat hinay inat'u mu nidugdugah di ngohoyda ya un nan tatagun numpunhituh nan nunlene'wohda ti adida ahan unudon nan Tugun'u. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EK5_7","027_5_7","EZK","5","7","7","At hiyanan alyo' di, Dumalat nan agguyyu nangunudan hinan Tugun'u ya nidugah di numbaholanyu ya un nan bimmabluy hinan nunlene'wohyu, ya namama ti ne'yat ayuh nan pangatda, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EK5_8","027_5_8","EZK","5","8","8","at himungo' an mangubat ya mummoltan da'yu ta pangintitigan an amin nan tataguh nan abablubabluy. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EK5_9","027_5_9","EZK","5","9","9","Ti nidugah an adi ahan maphod nan gunyu aton an umat hi pundayawanyuh nan bulul, at hiyanan nan pummolta' ay da'yu ya mi'id di ipaddunganah din nummolta' hidin hopapna unu nan pummolta' hi udum hi algaw. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EK5_10","027_5_10","EZK","5","10","10","Ya umat hinay ato' ta la'tot ya dumalat hi aid di ma'an ya ta\"on hi un nan imbabaluyda ya pun'ihdada, ya umat goh hinan imbabaluyda an pun'ihdada nan o'ommodda. Ya nan ma'angang ay ya pun'iwa'at'u didah nan abablubabluy. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EK5_11","027_5_11","EZK","5","11","11","Ya Ha\"in an na'abbagbagtun Dios an wagwadah enggana ya ten ibaga' an adi' da'yu hom'on, ya adi' da'yu badangan, ya adi' mahkay da'yu baliwan. Umat hinay ato' ti nidugah an umipabohol nongkay nan gunyu aton an umat hinan nangehgopanyuh nan bulul ya hay nundayawanyun didah nan Timplu'. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EK5_12","027_5_12","EZK","5","12","12","At pun'atluo' da'yu ta nan mahhun an godwa ya mun'atoydah dogoh ya hinaangdah nan babluy, ya nan miyadwan godwa ya mun'atoydah nan gubat hinan siudad, ya nan miyatlun godwa ya pun'iwat'u didah nan numbino'ob'on an babluy, mu pun'ipdug'u damdamay pummolta' ay dida. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EK5_13","027_5_13","EZK","5","13","13","At odamonyuy pummolta' ay da'yu ta engganay un'u idinong. Ma'at hatu ta innilaonyun amin an Ha\"in an Dios ya ipattig'uy bungot'un dumalat nan adiyu umunudan. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EK5_14","027_5_14","EZK","5","14","14","Ya guluwo' da'yu ta an amin nan tatagun bimmabluy hinan nunlene'wohyu an maluh ya hinhannulon da'yu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EK5_15","027_5_15","EZK","5","15","15","At henen pummolta' ay da'yuy pamihulandan da'yu, ya aba'abatlan da'yu. Mu hene goh ayan tigondan ato' ay da'yu ya malmuy ta'otda. Ha\"in an Dios di nanapit ete. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EK5_16","027_5_16","EZK","5","16","16","At mahayhaynod di ipa'ali' hi pummolta' ay da'yu ta mapa\"in amin di intanomyu ta la'tot ya mi'id nongkay di ononyu ta iyatoyyuy hinaangyu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EK5_17","027_5_17","EZK","5","17","17","At nan imbabaluyyu ya matoydah hinaangday udum, ya patayon nan animal hi inalahan di udum. Ya ipa'ali' goh di naligat an dogoh ta hiyay iyatoy di udum ay da'yu, ya nan udum ya matoydah nan gubat. Ha\"in an Dios di nanapit ete.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EK6_1","027_6_1","EZK","6","1","1","Inalin goh Apo Dios ay ha\"in di, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EK6_2","027_6_2","EZK","6","2","2","“He\"a, Ezekiel, amangom nan aduntuduntug ad Israel ya ad Judah, ya impa'innilam nan hapito' ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EK6_3","027_6_3","EZK","6","3","3","an alyom di, Da'yun gun umuy mundayaw hinan aduntuduntug ad Israel, ya hinan dudunduntug, ya hinan numpundotal an luta ya ihamadyun ingaon nan hapiton nan na'abbagbagtun Dios ti adi madnoy ya ipa'alinay mangubat ay da'yu ta pumpa\"idan amin nan pundayawanyuh di ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EK6_4","027_6_4","EZK","6","4","4","ya ta\"on un nan pun'onnganyuh nan me'nong ya nan pun'onnganyuh incense. Ya numpatoynah nan hinagang danen bulul nan mundayaw ay dida. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EK6_5","027_6_5","EZK","6","5","5","Ya pun'iwakilatnay odol nan nun'atoy an holag Israel hi hinagang nan bulul ta mun'iwa'at di tungaldah nan nunlene'woh hinan pun'onnganda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EK6_6","027_6_6","EZK","6","6","6","At pa\"iona nongkay an amin nan babluy tu'u ta mun'apa\"i nan pun'onnganyu, ya ta\"on un nan pundayawanyun wah nan nun'abagtun lugal ya nan bululyu. Ya mun'apa\"i goh nan pun'onnganyuh incense ta ma'ubah an amin nan inyammayu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EK6_7","027_6_7","EZK","6","7","7","At awakilat nongkay di mun'a'atoy hinan numbabluyan tu'u, at innilaon nan ma'angang an hi Apo Dios di immannung an Dios. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EK6_8","027_6_8","EZK","6","8","8","Mu adina pi'patoy di udum ay ditu'un tatagun niwa'at hi udumnan babluy, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EK6_9","027_6_9","EZK","6","9","9","at hinan paddungnay ibaludan tu'uh udum an babluy ya hiyah ne panginnilaanyu an munha'it di punnomnoman Apo Dios hi nan'uganyun Hiya ti hay udum di dinayawyu. At nonong mahkay ya nidugah di bumungtanyuh odolyu an dumalat nan nun'appuhi ya nan umipabain an ina'inatyu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EK6_10","027_6_10","EZK","6","10","10","At hiyah ne nongkay di punnomnomanyun Hiya an na'abbagbagtun Dios ya ta innilaonyun amin di ibagana ya adina ibahhaw an aton.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EK6_11","027_6_11","EZK","6","11","11","Ya inalin goh nan na'abbagbagtun Dios di, “He\"a, Ezekiel, tumalpu\"a, ya eneh'admuy hu'im, ya enlotmun kumila ta attigan di numanomnomam an dumalat nan nun'appuhi ya nan lumihog an ina'inat nan i'ibbam an holag Israel. At hiyanan mun'apatoydah nan gubat di udum, ya nan batel ya nan nidugah an dogoh di iyatoy di udum. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EK6_12","027_6_12","EZK","6","12","12","At nan niyuy hi niyadagwin babluy ya mun'atoydah nan nidugah an dogoh, ya nan bimmabluy hinan nun'eheggon ya mun'atoydah nan gubat. Ya nan melwang ya matoyda damdamah hinaangda ta pangipattiga' hinan nidugah an bungot'u. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EK6_13","027_6_13","EZK","6","13","13","At hiyah ne panginnilaanda nongkay an Ha\"in nan na'abbagbagtun Dios. Ti tigondan mun'iwalitang nan mun'atoy an munlaladdumdah nan nun'iwalitang an bulul, ya nan pun'onngandah nan atata'nang an duntug, ya hinan dudunduntug, ya hinan puun di ayiw, ya hinan lugal an pun'onngandah incense. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EK6_14","027_6_14","EZK","6","14","14","Ya umat goh an inganuy'u nan babluyda ta matawan an mete\"ah nan mapulun hi appit hi agwan hi un hagangon di buhu'an di algaw ta engganad Diblah hi appit hi iggid hi un hagangon di buhu'an di algaw. At an amin mahkay nan tatagu ya innilaonda nongkay an Ha\"in di immannung an Dios.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EK7_1","027_7_1","EZK","7","1","1","Inalin goh Apo Dios ay ha\"in di, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EK7_2","027_7_2","EZK","7","2","2","“He\"a, Ezekiel, umat hituy ipa'innilam hinan i'ibbam an holag Israel an alyom di, Umat hituy inalin nan na'abbagbagtun Dios an na'uy an mapogpog ad Judah ya ad Israel! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EK7_3","027_7_3","EZK","7","3","3","At hiyah ne moltayu ti nidugah di bungot'un dumalat nan nunheglan lumihog an ina'inatyu an dumalat hi apa\"ian nan babluyyu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EK7_4","027_7_4","EZK","7","4","4","Mi'id mahkay di homo\"un da'yu. At immannung an moltao' da'yu an dumalat nongkay nan lumihog an ina'inatyu ta innilaonyu nongkay an Ha\"in di immannung an Dios. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EK7_5","027_7_5","EZK","7","5","5","At Ha\"in an hi Apo Dios ya alyo' di, Mi'id di nipaddungan nan mahayhaynod an ligat an ipa'ali' ay da'yu! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EK7_6","027_7_6","EZK","7","6","6","Ya adi goh mibahhaw an ipa'ali' di nidugah an punligatanyu ta a'ubahanyu nongkay! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EK7_7","027_7_7","EZK","7","7","7","Ti da'yun holag Israel ya na'uy an madatngan mahkay di apogpogan nan numbabluyanyu. At nidugah di tuma'tanyu ti mi'id mahkay di pun'am'amlonganyun umuy mundayaw hinan aduntuduntug. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EK7_8","027_7_8","EZK","7","8","8","Ti adi madnoy at holtaponyu nan nidugah an bungot'u ti moltao' nongkay da'yu an dumalat nan ina'inatyun lumihog. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EK7_9","027_7_9","EZK","7","9","9","At adi' mahkay da'yu hom'on nongkay. Ti un'uat moltaon da'yun dumalat nan lumihog an ina'inatyu. At hiyay panginnilaanyu an Ha\"in an Dios di nummoltan da'yu.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EK7_10","027_7_10","EZK","7","10","10","Ya inalin goh Apo Dios di, “Magadyuh mahkay di gutudna. Ti nidugah an nen inyal'allayun mumpahiya, ya gunyu goh iyal'allan pumuhi. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EK7_11","027_7_11","EZK","7","11","11","Ti un da'yuan numpapattoy ayu ta la'tot ya mi'id di ma'angang hinan mumpumpahiya ya nan gun mangat hi nappuhi. Ya ta\"on un nan inadangyanyu ya mi'id di hulbina ti mun'ami'idda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EK7_12","027_7_12","EZK","7","12","12","At immannung an magadyuh di gutud an mi'id di mungkumildu ya luma'u ti dumalat di bungot'u ya ma'at an amin hatu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EK7_13","027_7_13","EZK","7","13","13","Ya nan way enepla'na ya mi'id di gutudnan mamangngad ti an amin ayu ya holtaponyuy pummolta' ay da'yu. At mi'id di ohan da'yuh way abalinanan mamaliw hi nitaguana. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EK7_14","027_7_14","EZK","7","14","14","Ya ta\"on hi unyu ipagangoh nan talampet ya ta\"on hi un ayu nundadaan an umuy mi'gubat ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EK7_15","027_7_15","EZK","7","15","15","ti wa ay di mangipadah an makak hinan babluy ya wah diday mumbota' an mamatoy ay dida. Ya hana ay goh an mihinah nan nun'a'allup an babluy ya matoydah hinaangda ya dogoh. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EK7_16","027_7_16","EZK","7","16","16","Ya hana ay an ma'angang an lumayaw ta umuy hinan aduntuduntug ya umatdah nan do'ol an kalapatih nan nundotal an umuy mipo\"oy. At muntutuyuda mahkay hinan numbaholanda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EK7_17","027_7_17","EZK","7","17","17","Ya way oha mahkay ya wumogwogdah ta'otda ya lumungtuyda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EK7_18","027_7_18","EZK","7","18","18","Ya mumpunlubungda mahkay hi langgut. Ya mumpamukmukda, at mattig an nidugah mahkay di bainda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EK7_19","027_7_19","EZK","7","19","19","At hay a'atan date ya pun'itapaldah nan kalata nan nun'abalul an gina'uda an umat hi silver ya balitu' an ayda galut. Atonday umat hina ti ininniladan mi'id di abalinan danen gina'udan mangibaliw ay didah nan bumungtan Apo Dios. Ya ininniladan danen inadangyanda ya mi'id di hulbidah un way batel ti mi'id pangusalandah un mi'id di magattang hi ma'an. Ya anggaynanaon diday dimmalat hi numbaholanda ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EK7_20","027_7_20","EZK","7","20","20","ti impahiyada danen pamaphoddah odolda an umat hi balitu', ya inyammaday udum hinan lumihog an bululda an dayawonda. At hiyanan pumbalino' danen gina'udah mi'id di hulbinan dida. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EK7_21","027_7_21","EZK","7","21","21","Ya wadaday malpuh udum an babluy hi honogo' ta hamhamonda nan gina'uda, at ta\"on hi un waday ne'nong ay danen gina'un wah nan Timplu ya logmonday pangusalanda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EK7_22","027_7_22","EZK","7","22","22","At du'go' nongkay dida ta ta\"on hi un hogpon di mumpangakaw ta pun'alada nan nun'abalul an gina'un nan Timplu ya adi' haghaggungon. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EK7_23","027_7_23","EZK","7","23","23","At mundadaan ayu ti na'uy an mid pohod tun babluyyu an mumpapattoyday udum, ya do'ol goh di udum hi nun'appuhin ma'ma'at. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EK7_24","027_7_24","EZK","7","24","24","Ti iyabulut'u nan nidugdugah an anappuhin nan tatagu ta umalidan mamloh hinan numpunhituwanyu.Ya bahibahonda nan niyuldin an atonyuh nan Timplu ta way apogpogan di pumpahpahiyaanyu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EK7_25","027_7_25","EZK","7","25","25","At ta\"on hi unyu iyanap mahkay di lumenggopanyu mu mi'id an un ayuat tumata'ot. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EK7_26","027_7_26","EZK","7","26","26","Ti mahayhaynod di ligat an ma'at, ya do'ol goh di donglonyuh umipata'ot. At ta\"on mahkay hi un ayu munhanhan hinan propetah un hay nipa'innilan hiya ya mi'id di pambalna. Ya umat goh an mi'id di itudun nan padin da'yu, ya ta\"on un nan nun'anomnoman ya mi'id di maphod hi itugundan da'yu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EK7_27","027_7_27","EZK","7","27","27","At ta\"on un nan ali ya nan u'upihyalna ya numanomnomda an mi'id mahkay di hahalimidonda. Ya hanan tatagu mahkay ya wumogwogdah ta'otda. At nan inatyun bahol di pummolta' ay da'yu ta way panginnilaanyun Ha\"in nan immannung an Dios.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EK8_1","027_8_1","EZK","8","1","1","Hidin miyaleman algaw hinan miyonom an bulan eden miyonom an tawon hi nibaludan nan alimin hi Jehoiachin ad Babylon an da'min amin hinan ap'apun din iJudah hi abungmi ya hin'alinah un'u nale'na' nan nidugah an abalinan nan na'abbagbagtun Dios. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EK8_2","027_8_2","EZK","8","2","2","Ya tinnig'u goh han ay tagu, mu gun mundalang di nete\"ah gitangna ta engganah dapana. Ya mete\"a goh hinan gitangna ta engganah uluna ya un nonong ya ay mumbalan gumo'. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EK8_3","027_8_3","EZK","8","3","3","Ya inggawuynan ha\"in di ngamayna an ay ngamay di taguy tigawna, ya enedonah buu\"u. Ya lina\"uya' hinan Na'abuniyanan an Lennawa an ay ihunay unna' nun'enap, ya inyuya' ad Jerusalem hinan appit hi iggid di pantaw an wah bunol di Timplun nihinan nan inyammadan bulul an umipabohol ay Apo Dios. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EK8_4","027_8_4","EZK","8","4","4","Ya tinnig'u goh hidi nan benang Apo Dios an dayawonmin holag Israel an umat hidin tinnig'uh dih nan pingit nan Wangwang an Kebar. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EK8_5","027_8_5","EZK","8","5","5","At inalin Apo Dios ay ha\"in di, “He\"a, Ezekiel, ittigmuh appit hi iggid.” Ya unat goh intigaw'u ya tinnig'u nongkay han nipata'dog an bulul an neheggon hinan pun'onngan hidih nan way pantaw an hiyah ne abohlan Apo Dios. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EK8_6","027_8_6","EZK","8","6","6","Ya inalina goh ay ha\"in di, “Tinnigmu tun nidugah an ato'aton tun i'ibbam an holag Israel? Awni adya at la'tot ya Ha\"in di mahu'wit eten Timplu. Mu bo'on hana ya anggay ti wada goh di ipattig'un he\"a an inyal'allanan umipabohol.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EK8_7","027_8_7","EZK","8","7","7","At initnuda' goh hinan way pantaw an miyuy hinan gettaw nan Timplu, ya tinnig'u han nabut hinan nunlene'woh an allup. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EK8_8","027_8_8","EZK","8","8","8","Ya inalina goh ay ha\"in di, “Ezekiel, bo\"am ta umambilog nan nabut.” At bino\"a', ya tinnig'u han pantaw hidi. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EK8_9","027_8_9","EZK","8","9","9","Ya inalina goh ay ha\"in di, “Humigup'a ta tigom hana nan nidugah an nun'appuhin ato'atondah di.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EK8_10","027_8_10","EZK","8","10","10","At himmigupa', ya tinnig'u nan da'lig an nun'ehelhel di latlatun di numbino'ob'on an umadap ya nan mabuluh an animal an hiyanay nibilang hi agaga\"ihaw an animal. Ya wah diday bulul an gun dayawon nan holag Israel. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EK8_11","027_8_11","EZK","8","11","11","Ya wah dida goh hidiy napitun mangipangpanguluh nan holag Israel an nidduman Jaazaniah an hina' Shaphan. Ya nun'odnandan hinohhay panghoban hinan incense, at maphod di hunghung nan umu'utyu' an ahu' nan incense. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EK8_12","027_8_12","EZK","8","12","12","Ya inalin goh Apo Dios ay ha\"in di, “He\"a, Ezekiel, tinnigmuy aat di nun'appuhin ato'aton nan mumpangipangpanguluh nan holag Israel? An way ohan didaan wah dih nan kuwaltuday do'ol an bulul an dayawonda ti hay punnomnomda ya alyonday, Ta\"on hi un tu'u aton hatuat undan tigon ditu'un Apo Dios ti ingnganuyna damdama tun numbabluyan tu'u.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EK8_13","027_8_13","EZK","8","13","13","At inalina goh di, “Wada goh di nidugdugah an lumihog hi tigom an gunda aton ya un hana.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EK8_14","027_8_14","EZK","8","14","14","At inyuya' goh hinan pantaw di Timpluh appit hi iggid hi un hagangon di buhu'an di algaw, ya tinnig'u din binabain numpangabun an kilakilaandah Tammuz. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EK8_15","027_8_15","EZK","8","15","15","At inalin goh Apo Dios ay ha\"in di, “He\"a, Ezekiel, tigom adya hanan gun aton danen binabai. Mu bo'on ya anggay hana ti wada goh di tigom hi nidugdugah an lumihog ya un hana.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EK8_16","027_8_16","EZK","8","16","16","At inyuya' goh hinan bunol di Timpluh dih nan way pantaw hinan numbattanan nan salas ya nan pun'onngan, ya wah diday duwampulu ta leman linala'in numpangata'dog an nanan'ug hinan Timplu an inhahagangdah appit di buhu'an di algaw ta dayawonda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EK8_17","027_8_17","EZK","8","17","17","Ya inalina goh di, “Tigom adya ahan daten i'ibbam an holag Israel an unguhanda nan lumihog an gunda aton an umat hinan pumpapattayanda ya do'ol goh di udum an nun'appuhin gunda aton eten babluy ti ta\"on hi un hitun Timplu ya atonday umat hina, at ten nidugah an pabungtona'! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EK8_18","027_8_18","EZK","8","18","18","At hiyanan awniat ipaholtap'un diday aat di bungot'u ti adi' hom'on dida unu baliwan an ta\"on hi unda it'u' an mumpahmo' ay Ha\"in.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EK9_1","027_9_1","EZK","9","1","1","Ya dengngol'un muntu'u' hi Apo Dios an inalinay, “An amin ayun napto' an mummoltah tun babluy ya umali ayuh tu an pun'ita'inyuy almasyu.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EK9_2","027_9_2","EZK","9","2","2","Ya himbumagga ya immaliday onom an linala'in nalpudah nan way nammagtun pantaw di Timplu an niyappit hi iggid hi un hagangon di buhu'an di algaw an way ohan didaan nun'odnanday almasda. Ya niddum ay dida han ohan nunlubung hi linen an inta'ina nan nittuwan di puntud'ana ya panudo'na. Ya immuydan amin an timma'dog hinan delloh di gambang an pun'onngan. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EK9_3","027_9_3","EZK","9","3","3","Ya himbumagga ya timmuluy benang Apo Dios, ya niyewel hinan pantaw di Timplu an nalpuh nan bagtun nan cherubim an wah didah nan nihinanda tuwali. Ya inalin Apo Dios hinan nunlubung hi linen an nangdon hinan puntud'an di, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EK9_4","027_9_4","EZK","9","4","4","“Eka malkaan an amin di tu'paw nan ahilulungdaya ya nan ahi'e'ebel hitud Jerusalem an dumalat nan lumihog an ma'ma'at hitun babluy.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EK9_5","027_9_5","EZK","9","5","5","Ya dengngol'un inalin Apo Dios hidin udum an linala'i di, “Mitnud ayun hiyah nan siudad ta an amin di umayana ya pumpatoyyu nan agguy namalkaan di tu'pawna. Ya adiyu hom'on dida ta mi'id di ma'angang. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EK9_6","027_9_6","EZK","9","6","6","Pumpatoyyu dida an ta\"on un nan lallakay ya nan mumpangilog an linala'i ya binabai. Ya ta\"on goh un nan ung'ungungnga ya nan o'ommoddan binabai. Mu tigonyu ta adiyu pi'patoy nan nun'amalkaan di tu'pawda.” At ente\"adan numpamatoy hidin a'ap'apun linala'in wah nan hinagang di Timplu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EK9_7","027_9_7","EZK","9","7","7","Ya inalina goh di, “Agayu an ta\"on hi un pumuhi nan na'alin ma'at hitun Timplu ta awalitang di mun'atoy hitu. Ya le'donyu goh an pumpatoy nan bimmabluy hitu.” At hiyah ne inatda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EK9_8","027_9_8","EZK","9","8","8","At hidin immuy daden hennag Apo Dios ya unna' oh'ohhan na'angang, at nunhippia', ya ingkila' an nunluwalun inali' di, “Na'abbagbagtun Dios! Undan ahan tatagwa aminom an ipapatoy nan na'angang an holag Israel an dumalat di nidugah an bimmungtam hitun iJerusalem?” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EK9_9","027_9_9","EZK","9","9","9","Ya tembal Apo Dios an inalinay, “Nidugah ahan di numbaholan tun holag Israel an wah tud Judah ti do'ol di impapatoyda, ya do'ol nan nun'appuhin ato'atonda an paddungnay napnuh ten babluy hi lugit. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EK9_10","027_9_10","EZK","9","10","10","At hiyanan adi' hom'on dida, at mi'id di baliwa' ay dida ta holtaponday balloh nan ina'inatda.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EK9_11","027_9_11","EZK","9","11","11","Ya unat goh nalpah hanan na'at ya numbangngad din nangdon hinan puntud'an, ya inalinan Apo Dios di, “Apu, nalpah an inat'u nan impa'atmu.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EK10_1","027_10_1","EZK","10","1","1","Unat goh intangad'u ya tinnig'un wadada goh din cherubim. Ya hinan bagtun nan ay niyatap ay dida ya wah di goh han umbunan di ali an hay niyamma ya nan nanginan batu an ma'alih sapphire. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EK10_2","027_10_2","EZK","10","2","2","Ya inalin Apo Dios hidin nunlubung hi linen di, “Umuy'ah nan numbattanan di pilid hinan hiluk daden cherubim, ya immagup'up'ah nan gimmagaban bala ta iyuymu pun'ihabuag hinan siudad.” Ya tinnig'un immuy an ummal. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EK10_3","027_10_3","EZK","10","3","3","At hidin hinumgop hinan Timplu ya wah dida nan cherubim an timmata'dog hi appit hi agwan nan Timplu. Ya hin'alinah un naho'napan hi bunut an mumbenang hinan um'umbunan hinan bunol di Timplu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EK10_4","027_10_4","EZK","10","4","4","Ya heden alpuwan nan benang Apo Dios an din malpuh nan bagtun di awadan din cherubim ya niyewel nongkay hinan pantaw di Timplu. Ya nun'onan nan humilin bunut hinan Timplu ya ta\"on un hidih nan gettaw, at nunheglan humiliy benangna. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EK10_5","027_10_5","EZK","10","5","5","Ya hidin mundadaan din cherubim an tumayap ya madngol di pumanepek an gangoh di paya'da an hiyah ne paddungnay hapit nan nidugah di abalinanan Dios, at ma\"adngol hidih nan gettaw di Timplu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EK10_6","027_10_6","EZK","10","6","6","Ya hidin nannagan Apo Dios hidin nunlubung hi linen ta umuyna agup'upon nan balah din numbattanan di pilid hinan ampan di cherubim ya immuy timma'dog hinan delloh di ohan pilid. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EK10_7","027_10_7","EZK","10","7","7","At din ohan cherubim ya immakup hidin bala, ya indatnah din nunlubung hi linen. At innayun din lala'in limmahun ya nakak. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EK10_8","027_10_8","EZK","10","8","8","Ya tinnig'un an aminda din cherubim ya wadah ampan di paya'day umat hi ngamay di tagu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EK10_9","027_10_9","EZK","10","9","9","Ya wada nongkay di pilid an numpumpinangngel ay daden cherubim an ahileletaa' an umatdah nan nabalul an batun ma'alih chrysolite. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EK10_10","027_10_10","EZK","10","10","10","Ya numpapaddung di tigawda nongkay, ya hinohha ay daden pilid ya wadaday nun'ibalangon goh an pilid hi gagwana. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EK10_11","027_10_11","EZK","10","11","11","Ya numbino'ob'on di nangihagangan danen cherubim, at ta\"on hi un malgom di ayanda ya nonongan immuyda an adi gahin hi unda muntelon, ya adi goh gahin hi un mumbalegwon din pilid. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EK10_12","027_10_12","EZK","10","12","12","Ya nun'amataan nongkay danen cherubim an ta\"on hi un nan ngamayda, ya bonogda, ya paya'da. Ya umat goh nongkay hinan opat an pilidda an nun'amataan goh. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EK10_13","027_10_13","EZK","10","13","13","Ya wada han dengngol'un mun'ali an inalinay, “Hiyah te nan muntellonan an pilid.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EK10_14","027_10_14","EZK","10","14","14","Ya danen cherubim ya nahin'o'pat nongkay di angahda an waday ay angah di cherub, ya nan miyadwa ya umat hi angah di tagu, ya nan miyatlu ya umat hi angah di layon, ya nan miyapat ya umat hi angah di agila. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EK10_15","027_10_15","EZK","10","15","15","At timmayap din cherubim an didana din tinnig'u nongkay hidih nan pingit di Wangwang an Kebar. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EK10_16","027_10_16","EZK","10","16","16","Ya wa ay ta mahligda nongkay ya mahligda goh din pilid. Ya wa ay ta tumayapda ya wagwadadan nedelloh daden pilid. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EK10_17","027_10_17","EZK","10","17","17","Ya wa ay ta idinong nan cherubim ya duminong goh daden pilid. Ya wa ay ta tumayapda ya mi'tayap goh nan pilid. Umat hinay ma'at ti hi Apo Dios di mummandal ay dida. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EK10_18","027_10_18","EZK","10","18","18","Ya palpaliwan ya neyewel din benang Apo Dios an nalpuh nan way pantaw di Timplu an nitolman hinan bagtun di wadan nan cherubim. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EK10_19","027_10_19","EZK","10","19","19","Ya timmayapda din cherubim ta immuydah nan pantaw di Timpluh appit hi buhu'an di algaw an wagwadada din pilid an nededelloh. Ya wah di nongkay nan benang Apo Dios hinan bagtun di awadanda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EK10_20","027_10_20","EZK","10","20","20","Ya inimmatuna' an didana din matagun nalmun tinnig'uh nan ampan di benang Apo Dios hidih nan pingit di Wangwang an Kebar an didana din cherubim. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EK10_21","027_10_21","EZK","10","21","21","Ti an aminda ya nahin'o'pat di angahda ya paya'da, ya hinan ampan di paya'da ya waday ay ngamay di taguh tigawna. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EK10_22","027_10_22","EZK","10","22","22","Ya nan angahda ya nipaddung hidin angah an tinnig'uh nan pingit di Wangwang an Kebar. Ya hinohhan didaan iya'andongday panguyda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EK11_1","027_11_1","EZK","11","1","1","Palpaliwan ya inla\"uya' hinan Na'abuniyanan an Lennawa, ya inyuya' hinan pantaw di Timplun niyappit hi buhu'an di algaw. Ya wah diday duwampulu ta han leman linala'in mumpangipangpanguluh nan holag Israel an niddum da Jaazaniah an hina' Azzur ya hi Pelatiah an hina' Benaiah. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EK11_2","027_11_2","EZK","11","2","2","Ya inalin Apo Dios ay ha\"in di, “He\"a, Ezekiel, inilam an didatu nan linala'in gun munnomnom ya mangitugun hinan nun'appuhin ma'at hinan tataguh nan siudad ta atonda ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EK11_3","027_11_3","EZK","11","3","3","ti alyonday, Inaynayun tu'uat nan gun tu'u aton, at mi'id di pa\"ion tu'u ti nipaddung tun babluy tu'u nan banga an nah'om tu'uh bunolna, at mi'id di way abalinanan mamatoy ay ditu'u! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EK11_4","027_11_4","EZK","11","4","4","Mu layahda. At hiyanan agamat ta ipa'innilam nan nun'appuhin ma'at ay didah udum di algaw.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EK11_5","027_11_5","EZK","11","5","5","At niyodol ay ha\"in nan Na'abuniyanan an Lennawa, ya impa'innilanan ha\"in nan pohdon Apo Dios an ibaga' hinan tatagun inalinay, “Da'yun holag Israel, i'innila' nan gunyu hapihapiton ya nan ninomnomyu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EK11_6","027_11_6","EZK","11","6","6","Ya do'ol di numpatoyyun ten babluy, at awakilat hitun kalatay nun'a'atoy. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EK11_7","027_11_7","EZK","11","7","7","At hiyanan Ha\"in an nan na'abbagbagtun Dios ya alyo' goh di, Agguy immannung nan inaliyun mi'id di ma'at ay da'yu ti nan odol nan numpatoyyu ya dida nan nipaddung hi dotag, ya mi'id di abalinan tun babluyyun nipaddung hi banga an mangibaliw ay da'yu ti abakon da'yuh nan buhulyu, at miyuy ayuh udum an babluy. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EK11_8","027_11_8","EZK","11","8","8","Ya ta\"on hi unyu ta'tan di gubat mu ipiyali' damdamay mangubat ay da'yu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EK11_9","027_11_9","EZK","11","9","9","At abakon da'yu ta miyuy di udum ay da'yuh nan numbabluyanda ta paligaton da'yuh di. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EK11_10","027_11_10","EZK","11","10","10","Ya pumpatoyday udum ay da'yu ta awakilat di matoy hi engganah nan igad tun babluyyu ta panginnilaanyun Ha\"in di immannung an Dios. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EK11_11","027_11_11","EZK","11","11","11","At adi da'yu baliwan hitun babluyyu ti mamolta ayu ta mun'a'atoy ayun amin an wah tun numbabluyanyu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EK11_12","027_11_12","EZK","11","12","12","At hiyah te nongkay di panginnilaanyu an Ha\"in nan immannung an mata'tan an Dios. Ya manu ay ato' hatu ti agguyyu inunud din intugun'u ti unyuat goh inyunnud hinan nun'appuhin pangat di udum an babluy.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EK11_13","027_11_13","EZK","11","13","13","Mu hidin gun'u pangibagan hinan ma'at ya un hina'alina ya natoy hi Pelatiah an hina' Benaiah. At nunhippia', ya ingkila' an nunluwalun inali' di, “O Apo Dios an na'abbagbagtu, adim ni' ahan pumpatoy an amin nan na'angang an holag Israel!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EK11_14","027_11_14","EZK","11","14","14","At inalin Apo Dios di, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EK11_15","027_11_15","EZK","11","15","15","“He\"a Ezekiel, nan i'ibbayun wad Jerusalem ya inaliday, Mi'id anuy atonyun wah tuh tun niyadagwin babluy an mundayaw ay Ha\"in, at hiyanan alyonday un dida anu ya anggay di nangidata' eden babluy.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EK11_16","027_11_16","EZK","11","16","16","Ya inalin goh Apo Dios ay ha\"in di, “At hay ibaagmuh nan i'ibbam an wah nan niyadagwin babluy an ta\"on hi un Ha\"in di nangiwa'at ay da'yu mu ipapto\"u da'yu damdama an ta\"on hi un malgom di nipiyayanyu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EK11_17","027_11_17","EZK","11","17","17","Mu la'tot ya ipabangngad'u da'yu goh hinan babluyyun holag Israel. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EK11_18","027_11_18","EZK","11","18","18","At hitun pumbangngadanyu ya da'yuy mangaan hinan umipabohol an bululyuh nan babluyyu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EK11_19","027_11_19","EZK","11","19","19","Ya ipaphod'uy punnomnomanyu ta adi ayu mahkay nangohoy ta iyohhayuy pangunudanyun Ha\"in. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EK11_20","027_11_20","EZK","11","20","20","At unudonyu mahkay nan Uldin'u ta ibilang'u da'yuh tatagu', ya Ha\"in goh di dayawonyun Dios. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EK11_21","027_11_21","EZK","11","21","21","Mu nan manginaynayun an mundayaw hinan umipabohol an bulul ya moltao' dida. Ha\"in an na'abbagbagtun Dios di nanapit ete.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EK11_22","027_11_22","EZK","11","22","22","Palpaliwan ya tinnig'u goh nan cherubim an pinapayadday paya'da, ya timmayapda an wagwah di nan pilid hi dellohda. Ya wada goh nan benang Apo Dios hinan bagtun di awadanda an Hiya din Dios an dinayaw tu'un holag Israel. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EK11_23","027_11_23","EZK","11","23","23","Ya hin'alinah un neyewel din benang Apo Dios an wah nan siudad hidih nan duntug hi appit di buhu'an di algaw. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EK11_24","027_11_24","EZK","11","24","24","At na'at hana an paddungnay un'u enenap, ya imbangngada' mahkay hinan Na'abuniyanan an Lennawah awadan nan i'ibba an ay balud ad Babylon. At hiyah ne pogpog nan ohan impattig Apo Dios ay ha\"in. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EK11_25","027_11_25","EZK","11","25","25","At impa'innila' hinan i'ibba' an holag Israel an amin din impattig Apo Dios ay ha\"in. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EK12_1","027_12_1","EZK","12","1","1","Palpaliwan ya himmapit goh hi Apo Dios ay ha\"in ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EK12_2","027_12_2","EZK","12","2","2","an inalinay, “He\"a, Ezekiel, danen i'ibbam ya ma'angohhoyda ti ihnay matada mu paddungnay adi mittig, ya ihnay ingada mu paddungnay un mid di donglonda ti ma'angohhoyda nongkay. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EK12_3","027_12_3","EZK","12","3","3","At hay atom ya ipattigmuh nan tatagu an paddungnay balud an mipiyuy hi udum an babluy. At hinan mapatal an wan titiggon nan tataguy pangidadaanam hinan ologmun odnan hinan gina'um ta makak'a ta olom ya ma'awatanda nan gunmu aton an ta\"on hi unda adi mangngol. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EK12_4","027_12_4","EZK","12","4","4","At pun'ilahunmu nan gina'um hinan mapatal ta titiggon nan tatagu. Ya hinan na'uy an mahdom ya ipattigmun diday akakam hinan abungmu an umat hi akakan nan mapilit an miyuy hinan udum an babluy. Ya un'a mahkay goh humgop. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EK12_5","027_12_5","EZK","12","5","5","Ya limmahun'a an wan titiggon da'ah nan tatagu, ya ginuhngawmu nan da'lig di abungmu ta way pange'wam, ya pangipa'buhu'am hinan gina'um. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EK12_6","027_12_6","EZK","12","6","6","Ya ipattigmun pun'ipi'ug nan gina'um, ya hinophopam di matam ta ipattigmun mi'id di namnamaon nan i'ibbam an holag Israel an mumbangngad hinan babluyda, ya ipadehmun makak hinan munhinag. Ya an amin hanan atom ya padan hinan holag Israel.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EK12_7","027_12_7","EZK","12","7","7","At inat'un amin hanan inalin Apo Dios. An inlahun'u nan gina'u' hinan mapatal. Ya linungata' nan da'lig hidin mun'a'ahom. Ya impi'ug'u din gina'u' eden mun'a'ahdom, ya impadeh'un wan titiggona' hinan tatagu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EK12_8","027_12_8","EZK","12","8","8","Ya heden nabiggat hi helhelong ya inalin goh Apo Dios ay ha\"in di, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EK12_9","027_12_9","EZK","12","9","9","“He\"a, Ezekiel, undan mi'id di hinanhanan nan i'ibbam hi un ngadan di gunmu aton? ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EK12_10","027_12_10","EZK","12","10","10","Alyom ay diday, Hiyah te aat di hinapit nan na'abbagbagtun Dios an hanan tinnigda an inatmu ya umat hinay ma'at ay Zedekiah an alid Jerusalem ya an amin hinan holag Israel an wah di. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EK12_11","027_12_11","EZK","12","11","11","Ya ipa'innilam goh ay dida nan ibalinan nan ina'inatmu an udum hi algaw ya mumbalindah balud ta mipiyuydah udum an babluy. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EK12_12","027_12_12","EZK","12","12","12","An ta\"on hi un nan ap'apu an hi Zedekiah ya awniat ipi'ugnay gina'una, ya ene'wanah nan naguhngaw an da'lig hinan mahdom. Ya hophopanay matana ta mipa'innilan adina mahkay ipidwan tigon nan numbabluyana. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EK12_13","027_12_13","EZK","12","13","13","Mu paddungnay tawango' ti ipatiliw'u ta miyuy ad Babylon, mu adina tigon henen babluy ti pilukonda ya unda idatong hidi. Ya hidi goh di atayana. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EK12_14","027_12_14","EZK","12","14","14","At mun'iwa'at nan u'upihyalna ya nan titindaluna, mu ipapdug'u damdama dida ta pumpatoyda dida. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EK12_15","027_12_15","EZK","12","15","15","At hay iwa'atan nan i'ibbadah nan abablubabluy ya hiyah ne punnomnomanda an Ha\"in di immannung an Dios. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EK12_16","027_12_16","EZK","12","16","16","Mu elwang'uy udum ay didah nan gubat, ya batel, ya dogoh. At heden awadandah nan udum an babluy ya la'tot ya abulutondan numbaholda an dumalat nan umipabohol an ina'inatda. At nomnomnomona' mahkay an Ha\"in di immannung an Dios.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EK12_17","027_12_17","EZK","12","17","17","Ya himmapit goh hi Apo Dios ay ha\"in an inalinay, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EK12_18","027_12_18","EZK","12","18","18","“He\"a, Ezekiel, olom ni' ya wumogwog'ah un'a mangan ya uminum an dumalat di ta'otmu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EK12_19","027_12_19","EZK","12","19","19","At alyom hinan tatagun i'ibbam an holag Israel an na'angang ad Jerusalem an adi madnoy at wumogwogdah hinaangda ya ta'otda. Ti nidugah di apa\"ian nan babluydah pangat nan buhulda ta hiyah ne moltadah nan nun'appuhin ina'inatda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EK12_20","027_12_20","EZK","12","20","20","At mapa\"i ya minganuy nongkay nan numbabluyanyu ta innilaonyun Ha\"in nan na'abbagbagtun Dios.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EK12_21","027_12_21","EZK","12","21","21","Ya inalin goh Apo Dios di, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EK12_22","027_12_22","EZK","12","22","22","“He\"a, Ezekiel, inilam nin nan gun hapiton nan i'ibbam an holag Israel an alyonday, Atnay tawon hi naluh ya uggoh mah di nipa'annung hinan gun impa'innilan Apo Dios? ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EK12_23","027_12_23","EZK","12","23","23","At Ha\"in an na'abbagbagtun Dios ya pogpogo' dida ta mi'id di gun mahaphapit hi umat hina ti magadyuh an ipa'annung'un amin din inali' hi ato'. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EK12_24","027_12_24","EZK","12","24","24","Ya pogpogo' goh nan layah an gun hapiton di udum an alyonday wada anuy impa'innila' ay dida an ma'at ay da'yun holag Israel. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EK12_25","027_12_25","EZK","12","25","25","Ya immannung an da'yun holag ad ugwan di pangipa'annunga' hidin inali' hi ato' hinan mumpungngohoy. Ha\"in nan na'abbagbagtun Dios di nanapit ete.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EK12_26","027_12_26","EZK","12","26","26","Ya innayun goh Apo Dios an inalinay, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EK12_27","027_12_27","EZK","12","27","27","“Ezekiel, hay inalin goh nan i'ibbam an holag Israel ya ahup anu din inali' hi ato'. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EK12_28","027_12_28","EZK","12","28","28","Mu ipa'innilam ay dida an magadyuh di pangipa'annunga' hi an amin hidin inali' an mi'id ahan di malauhan nongkay. Ha\"in an na'abbagbagtun Dios di nanapit ete.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EK13_1","027_13_1","EZK","13","1","1","Ya inalin goh Apo Dios ay ha\"in di, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EK13_2","027_13_2","EZK","13","2","2","“Ezekiel, agam ta alyom di ma'at hi udum hi algaw hinan mumpunlayah an propeta an i'ibbam an holag Israel ti un nonongan nunnomnomdah ipa'innilada, mu ad ugwan ya olom ni' ya donglonda tun hapito' an Dios ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EK13_3","027_13_3","EZK","13","3","3","an mahmo'da ti ta\"on hi un mi'id di impa'innila' ay dida ya un nonongan nunnomnomdah hapitonda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EK13_4","027_13_4","EZK","13","4","4","At mipaddungdah jakal an umuy manganap hi ononah nan nun'inganuy an babluy. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EK13_5","027_13_5","EZK","13","5","5","Ti mi'id di alyondaan ipadinongda nan i'ibbayun mangat hi nappuhi ta olom ya adi' ipa'ali nan atata'ot an ma'at ay da'yu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EK13_6","027_13_6","EZK","13","6","6","Ya layah anun amin nan inaliyun waday impa'innilanan da'yu. Ya dedennonyu goh udot an mipa'annung nan layah an impa'innilayu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EK13_7","027_13_7","EZK","13","7","7","Ya gunyu goh udot umuy ipa'innila nan inaliyun nalpun Apo Dios, mu layahyu ti mi'id di ni'hapitanan da'yu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EK13_8","027_13_8","EZK","13","8","8","At hiyanan Hiya an na'abbagbagtun Dios ya moltaon anu da'yun nen gunyu aton. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EK13_9","027_13_9","EZK","13","9","9","At adi da'yu mahkay anu ibilang hi tataguna ti anonay ngadanyuh nan liblun nitud'an di ngadan tu'un holag Israel. Ya adi ayu mahkay anu mi'bangngad hinan numbabluyan tu'u tuwali. At innilaonyu mahkay an Hiya nan na'abbagbagtun Dios ya adina itilup hinan gunyu aton. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EK13_10","027_13_10","EZK","13","10","10","Ti binalbaliyan da'min tataguna an inaliyuy, Goh ya ten mi'id di al'alin ditu'u at undan goh hay hapulon ya wan ten un tu'uat maliligatan. At paddungnay nabu'ut di tempengyun allup, ya penentolanyu ta ay nahamad. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EK13_11","027_13_11","EZK","13","11","11","At inalin goh Apo Dios di adi anu madnoy at magday nan penentolanyun allup ti ipa'alina anuy punligatanyun paddungnay mabi'ah an puo' ya udan, at makulug an magday. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EK13_12","027_13_12","EZK","13","12","12","At awniat alyon anu nan tataguy, Anaad anu ta magday ya wan ten un nahamad di tigawna? ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EK13_13","027_13_13","EZK","13","13","13","At hiyanan alyon nan na'abbagbagtun Dios di, Heden allup ya mipaddung hi ad Jerusalem. An dumalat di bungot'u ya ipa'ali' di mabi'ah an puo' ya nan madloh an udan an middum nan dalallu ta mapa\"i nan allup. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EK13_14","027_13_14","EZK","13","14","14","At makulug an pa\"io' heden napentolan an allup hi engganah un midipat hinan luta ta mattig nan nipognadana. Ya wa ay ta magday ya punggatnan da'yu ta mun'atoy ayu ta way panginnilaan an amin nan tatagu an Ha\"in di Dios. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EK13_15","027_13_15","EZK","13","15","15","At ipuhay'uy bungot'u nongkay ta mun'apa\"i nan allup, ya ta\"on un nan mumpunlayah an propetan paddungnay nangipaphod hinan allup ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EK13_16","027_13_16","EZK","13","16","16","an didana nan mangalih nan tatagu' ad Jerusalem hi mi'id al'alin dida ya waat an un layahda. Ha\"in an na'abbagbagtun Dios di nanapit ete.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EK13_17","027_13_17","EZK","13","17","17","Inalin goh Apo Dios di, “Ezekiel, ipa'innilam ni' daten alyo' hinan binabain mumpunlayah an propetan gun mangipa'innilah nan malgom an ninomnomda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EK13_18","027_13_18","EZK","13","18","18","An alyom ay diday, Umat hituy hinapit nan na'abbagbagtun Dios an mahmo' ayu anun binabai ti mamolta ayu ti mid upid di gunyu aton ti mun'amma ayuh nan lo'ob an umagay'ay an umat hinan melepot hi ngamay ya mepngot hi ulu, ya inaliyuy un waday madyikda. Ya inaliyuy un malgom di pohdondan aton hinan tagu, ya mabalin ti pohdonyun pa\"ion nan tatagu' mu ta waday lagbuyuat. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EK13_19","027_13_19","EZK","13","19","19","At hiyanan alyon Apo Dios ay da'yuy, Anakkayah ahan nan pamunghananyuh nan ma'an an ammuna nan hini\"itang an idat nan tatagu ya dumalat hi namainanyun Ha\"in. Ya gapu ta ag'agan mabalbaliyan nan tatagu' ya nunlayah ayu ta impapatoyyu nan mi'id di baholna, ya binaliwanyu nan numbahol. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EK13_20","027_13_20","EZK","13","20","20","At hiyanan nidugah di bungot'uh nan madyik an pamalbaliyuh tatagu an paddungnay hulu an pangnayu ta ayda hamutin ma'na. At hiyanan pogpogo' danen madyikyu ta malibli nan tatagu' an umatdah nan hamutin nibo'tan hinan ni'biyanda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EK13_21","027_13_21","EZK","13","21","21","Ya pun'aan'u nan waday madyiknan impepngotyuh nan tatagu' ta mapogpog di ayyu nangdonan hi nitaguanda. At hiyay panginnilaanyu an Ha\"in nan immannung an Dios. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EK13_22","027_13_22","EZK","13","22","22","Ya dumalat nan layahyu ya nami'id di pamhod nan umunud ay Ha\"in ya wan adi' ahan pohdon an munholholtapda. Ya inaliyu goh udot hinan nun'appuhiy pangatdan tataguy un mi'id di nappuhih ma'at ay dida an ta\"on hi unda inaynayun nan nun'appuhin ato'atonda mu waat an un hay a'ubahanda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EK13_23","027_13_23","EZK","13","23","23","At hiyanan pogpogo' nongkay nan madyikyu ya nan layahyu. Ya baliwa' nan tatagu' hinan paddungnay nangdonanyuh nitaguanda ta way panginnilaanyu nongkay an Ha\"in di immannung an Dios.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EK14_1","027_14_1","EZK","14","1","1","Din udumnan a'ap'apumin holag Israel ya immalida ta nunhahhahapit ami. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EK14_2","027_14_2","EZK","14","2","2","Ya hin'alina ya himmapit hi Apo Dios ay ha\"in, ya inalinay, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EK14_3","027_14_3","EZK","14","3","3","“Ezekiel, danen tatagu ya kulugonda ahan nan bubulul an inyamman di tagu an ta\"on hi unda inilan pumbaholandan Ha\"in. Ya wa ayan nunhanhandan Ha\"in mu adi' tabolon nan ibagada. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EK14_4","027_14_4","EZK","14","4","4","At hiyanan alyom ay dida an wa ay di hanhanan nan mundayaw ay danen bulul ay Ha\"in ya hay pambal'un dida ya nan pummolta' ay dida. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EK14_5","027_14_5","EZK","14","5","5","Ya manu ay ato' hina ta olom ya ipogpogdan mundayaw hinan bulul ta Ha\"in mahkay di dayawonda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EK14_6","027_14_6","EZK","14","6","6","At hiyanan mahapul an muntutuyudah nangun'unudandah nan umipabohol an dayawondan inyamman di tagu! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EK14_7","027_14_7","EZK","14","7","7","Ya gulat ta wa ay nongkay di man'ug ay Ha\"in ay da'yun holag Israel ya ta\"on un nan bunag an ni'babluy ay da'yu ta nan bulul di dayawona ya awnian nunhanhan hinan propeta ya hay pambal'un hiya ya nan pummolta' ay hiya. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EK14_8","027_14_8","EZK","14","8","8","Mi'buhula' enen tagu ta pangitigan di udum an adi' iyunnud hinan inatna. Ya pogpogo' henen tagu ta adi middum hinan tatagu' ta panginnilaanyun Ha\"in nan immannung an Dios. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EK14_9","027_14_9","EZK","14","9","9","Ya gulat ta napilit nan ohan propeta ta ipa'innilanay adi makulug an dumalat hinan namnamaon nan tatagun donglon ya Ha\"in an Dios di nangipa'innilan nen inalina. Mu ta\"on un henen propeta ya pogpogo'. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EK14_10","027_14_10","EZK","14","10","10","At numpaddung di moltan nan tatagun gun munhanhan hinan propetan umuyda punhanhanan. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EK14_11","027_14_11","EZK","14","11","11","Ya manu ay ato' di umat hina ta way aton nan i'ibbam an holag Israel an adi man'ug ay Ha\"in ya ta idinongdan mangat hinan pumbaholan. At makulug an da'yuy ibilang'uh tatagu', ya Ha\"in di Dios hi dayawonyu.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EK14_12","027_14_12","EZK","14","12","12","Ya inalin goh Apo Dios ay ha\"in di, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EK14_13","027_14_13","EZK","14","13","13","“Ezekiel, donglom tun alyo' an wa ay ta mumbaholda nan ohan himpamabluy ta du'gona' ay dida ya pogpogo' an amin di alpuwan di ononda. At iyatoyday hinaangda ya ta\"on un nan animalda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EK14_14","027_14_14","EZK","14","14","14","Ya ta\"on hi un gulat ta wah din niddum ay dida da Noah, ya hi Daniel, ya hi Job ya adi mabalin an mihapitana' ta mi'lagat nan udum an mabaliwan ti dida ya anggay di mabaliwan an dumalat nan amaphod di pangatda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EK14_15","027_14_15","EZK","14","15","15","Ya gulat ta ipa'ali' di do'ol an animal hi inalahan an pumatoy ta pumpatoydan amin nan tatagun nen babluy at tuma'otday mange'wah di, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EK14_16","027_14_16","EZK","14","16","16","ya ta\"on hi un wah din ni'babluy nan tulun linala'in maphod di pangatda ya dida damdamay mabaliwan ya anggay an ta\"on hi un nan imbabaluyda ya adida mabaliwan, at minganuy an adi mababluyan henen babluy. Ha\"in an matattagun na'abbagbagtun Dios di nanapit ete. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EK14_17","027_14_17","EZK","14","17","17","Ya umat goh an gulat ta iyabulut'uy mangubat enen babluy at matoy nan tatagu ya animal, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EK14_18","027_14_18","EZK","14","18","18","ya ta\"on hi un wah dida danen tulun linala'i mu dida damdama ya anggay di mabaliwan an adi mabalin an baliwanda nan imbabaluyda. Ha\"in an matattagun na'abbagbagtun Dios di nanapit ete. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EK14_19","027_14_19","EZK","14","19","19","Ya gulat goh ta dumalat di bungot'u ya ipa'ali' di dogoh enen babluy at mun'atoyda nan tatagu ya animal. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EK14_20","027_14_20","EZK","14","20","20","Ya ta\"on nongkay hi unda wah di da Noah, ya hi Daniel, ya hi Job an ni'babluy hidi mu anggay didah mabaliwan an dumalat di pangatda an mi'id nongkay di abalinandan mamaliw hinan imbabaluyda. Ha\"in an matattagun na'abbagbagtun Dios di nanapit ete. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EK14_21","027_14_21","EZK","14","21","21","At idugah'uy pummolta' ta ipa'ali' nan opat an punligatan nan tatagud Jerusalem an gubat, ya batel, ya nan atata'ot an do'ol an animal hi inalahan, ya nan pumatoy an dogoh ta mun'atoyda nan tatagu, ya ta\"on un nan animalda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EK14_22","027_14_22","EZK","14","22","22","Mu ta\"on hi un umat hina ya wadaday mabaliwan an miyalidah tud Babylon ta middumdan da'yu. At he\"ay manimung an mannig hinan adi ahan maphod an aatda. At dumalat ene ya ma'awatam mahkay hi un anaad ta inat'uy umat hinad Jerusalem. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EK14_23","027_14_23","EZK","14","23","23","Ya awniat innilaom goh an, an amin nan inat'u ya waday dalatna. Ha\"in an na'abbagbagtun Dios di nanapit ete.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EK15_1","027_15_1","EZK","15","1","1","Inalin goh Apo Dios ay ha\"in di, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EK15_2","027_15_2","EZK","15","2","2","“Ezekiel, hay inilam hi nun'abhiwan nan wa'al hinan malgom an ayiw hi inalahan? An umat hinan nitanom an greyp an gulat ta napugah an amin di bungana ya hay a'usalan di odolna? Undan waday a'usalana an umat hinan ayiw? ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EK15_3","027_15_3","EZK","15","3","3","Mi'id ti adi mabalin an iyammah pana'ul ta way punhabluyan. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EK15_4","027_15_4","EZK","15","4","4","Manu ti mabalin an mitunguh un namaganan, mu ag'agan magbu, ya mi'id di balana. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EK15_5","027_15_5","EZK","15","5","5","At umat hinay aat nan odol di greyp an wa ay ta napugah an amin di bungana ya mi'id mahkay di hulbina, at ta\"on hi un itungu unu adi.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EK15_6","027_15_6","EZK","15","6","6","Ya inalin goh nan na'abbagbagtun Dios di, “Da'yun nunhitud Jerusalem ya umat ayuh nan wa'al hi inalahan an hay a'usalanda ya un mitungu ya anggay. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EK15_7","027_15_7","EZK","15","7","7","Ti moltaon da'yu. At ta\"on hi un nabaliwan di udum ay da'yuh nan nahhun an nummolta' mu moltao' damdama dida ta mun'a'ubahda. Ya umat hinay ato' ta way panginnilaanyun Ha\"in nan Dios an ap'apu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EK15_8","027_15_8","EZK","15","8","8","Ya gapu ta din'uga' nongkay ay da'yu at hiyanan inganuy'u nan babluyyu. Ha\"in an na'abbagbagtun Dios di nanapit ete.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EK16_1","027_16_1","EZK","16","1","1","Inalin goh Apo Dios ay ha\"in di, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EK16_2","027_16_2","EZK","16","2","2","“Pahiwom ni' nan i'ibbam an iJerusalem ti nidugah an na\"appuhiy ato'atonda ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EK16_3","027_16_3","EZK","16","3","3","ta alyom ay dida an Ha\"in an na'abbagbagtun Dios ya alyo' ay didan iJerusalem di, Paddungnay nalpu ayud Canaan an ay da'yu nan holag Amor ya holag Heth. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EK16_4","027_16_4","EZK","16","4","4","At paddungnay mi'id di nangipapto' ay da'yuh din nitungawanyu, ya mi'id di namuguh hi puhogyu, ya mi'id di nangamoh ay da'yu, unu mi'id di nangilamuh hi ahin hi odolyu, unu mi'id di lo'ob hi nami'lugdan da'yu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EK16_5","027_16_5","EZK","16","5","5","At paddungnay mi'id ahan di nammo' ay da'yuh nangat ay dane an paddungnay un nonong ya intapal da'yu. Ti nete\"ah din nitungawanyu ya mi'id di namhod ay da'yu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EK16_6","027_16_6","EZK","16","6","6","Ya hidin naluha' ya tinnig'un mahmo' ayun humane'he'yad an gun kumila, ya nadadala ayu, at inggohgoha' da'yu ta adi ayu matoy ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EK16_7","027_16_7","EZK","16","7","7","ti impapto\"u da'yuh engganah immilog ayu, at umat ayuh nan munlutbun nitanom. At maphod di pangod'odolyu, mu paddungnay numbobollad ayu damdama. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EK16_8","027_16_8","EZK","16","8","8","Mu hidin pidwanah nanniga' ay da'yu ya mabalin mahkay an malhin ayu, at inhophop'un da'yu din ambilog an lubung'u ta mahophopan nan paddungnay numbobolladanyu. Ya intulag'un pa'appohdo' da'yu, at paddungnay bagi' mahkay da'yu. Ha\"in an na'abbagbagtun Dios di nanapit ete. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EK16_9","027_16_9","EZK","16","9","9","Ya paddungnay inamoh'u da'yu ta na'ulahan nan inlamutyun dala, ya linamuha' da'yuh lanah bangbanglu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EK16_10","027_16_10","EZK","16","10","10","Ya paddungnay linubunga' da'yuh nanginan lubung, ya hinapatusa' da'yuh nan nanginan lalat. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EK16_11","027_16_11","EZK","16","11","11","Ya indat'un da'yuy mun'apla'an an gina'u an umat hi ganeleng, ya buung, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EK16_12","027_16_12","EZK","16","12","12","ya hengheng an miyammah olongyu, ya hingat, ya nan ma\"aphod an korona. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EK16_13","027_16_13","EZK","16","13","13","At paddungnay waday gina'uyuh balitu', ya silver, ya paddungna nongkay hi un ayu nalubungan hinan nanginan lubung. Ya hay ononyu ya nan tinapay an hay niyamma ya nan na'adyamu' an alena ya nan mantikan di olibo. Ya nan danum di iyu'an di inumonyu. At umat ayuh nan ma\"apgohan an queen. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EK16_14","027_16_14","EZK","16","14","14","At dumalat ay danen inat'un da'yu ya paddungna nongkay hi un ayu numbalin hi ma\"apgohan an babai, ya nundongol henen aatyuh nan abablubabluy. Ha\"in an na'abbagbagtun Dios di nanapit ete. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EK16_15","027_16_15","EZK","16","15","15","Mu dumalat at goh nan amaphodyu ya paddungnay numbalin ayuh puta. At malgom di linala'ih inagay'ayanyu ta elo'yu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EK16_16","027_16_16","EZK","16","16","16","At hay nipaddungan danen linala'in enelo'yu ya nan bulul an dinayawyu. Ya inusalyu nan nun'abalul an indat'un da'yu ta inyammayuh pundayawanyun didah nan nun'abagtun lugal. At danen inatyu ya umipabohol ahan. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EK16_17","027_16_17","EZK","16","17","17","Ya din balitu' ya silver an din indat'un da'yu ya hinibugyuh linala'in bulul ta dayawonyu. Ya impilubungyun dida din mun'aphod an lubung an indat'un da'yu, ya ta\"on un nan lanan di olibo ya nan incense ya indawatyun dida. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EK16_18","027_16_18","EZK","16","18","18","Ya din mun'aphod an naboldaan an lubungmu ya impilubungmun dida, ya indawatmun dida din indat'un lana ya incense. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EK16_19","027_16_19","EZK","16","19","19","Ya umat goh hidin ma'an an umat hinan na'adyamu' an alena, ya din mantikan olibo, ya din danum di iyu'an an indat'un da'yu ya ene'nongyu goh ay dida ti penhodyun pa'amlongon dida. Ha\"in an na'abbagbagtun Dios di nanapit ete. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EK16_20","027_16_20","EZK","16","20","20","Mu unguhanyu pay hanan inatyu, at ene'nongyu nan indat'un imbabaluyyuh nan bululyu ta way ononda anu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EK16_21","027_16_21","EZK","16","21","21","At pinatoyyu nan imbilang'uh imbabaluy'u ta ene'nongyu nongkay ay dida. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EK16_22","027_16_22","EZK","16","22","22","Ya anaad ahan ta dumalat ay danen gunyu aton ya agguyyu ninomnom din aat di a'ung'ungngayu an mi'id di nammo' ay da'yu an un nonong ya numbobollad ayu an humane'he'yad, ya nadadala ayu an tumana\"ata\"ang? ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EK16_23","027_16_23","EZK","16","23","23","Mahmo' ayu ahan ti Ha\"in an na'abbagbagtun Dios ya moltao' da'yu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EK16_24","027_16_24","EZK","16","24","24","Ti ingnguhanyu damdama hana ti nun'amma ayuh pundayawanyuh nan bulul hinan way a'am'amungan di tatagu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EK16_25","027_16_25","EZK","16","25","25","At paddungnay pinuhiyuy amaphodyu ti malgom an bulul an dayawon di udum an babluy, ya inyammayuh nan akalakalata ta dayawonyu goh, at umat ayu nongkay hinan putan malgom di agay'ayanyuh lala'i ta elo'yu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EK16_26","027_16_26","EZK","16","26","26","Ya inyal'allayun nangipabungot ay Ha\"in ti numbalin at goh ta nan tataguh nan udum an babluy di nundenolanyu an umat hinan i'Egypt. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EK16_27","027_16_27","EZK","16","27","27","At hiyanan minolta' da'yu ta ginubat da'yuh nan iPhilistia, at penlohday udum hinan lutayu. At ta\"on un dida ya manoh'adah nan nun'appuhin ugaliyu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EK16_28","027_16_28","EZK","16","28","28","Ya ta\"on un nan i'Assyria ya nundenlanyu. Mu hihidya damdaman ingguhanyu dida, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EK16_29","027_16_29","EZK","16","29","29","at ta\"on un nan mumpungkumildun iBabylon ya nundenolanyu, mu ingnguhanyu goh damdama dida. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EK16_30","027_16_30","EZK","16","30","30","Uya'ana ahan hi anappuhiyu an mi'id di bainyu an umat ayuh nan umipabain an binabain puta. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EK16_31","027_16_31","EZK","16","31","31","Ti nun'amma ayuh pundayawanyuh nan kalata, ya nun'amma ayuh bulul an dayawonyuh nan way a'am'amungan di tatagu, at umat ayuh nan puta, mu onayna ti pabayadday odolda ya un da'yu an undan way lagbuyun danen inatyu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EK16_32","027_16_32","EZK","16","32","32","At umat ayu nongkay hi babain ilugtapnay ahawana ti hay udum di pohpohdona an bo'on hi ahawana. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EK16_33","027_16_33","EZK","16","33","33","Nan babain puta ya mumpabayad, mu da'yu ya un at goh da'yuy umidat hinan pohpohdonyu ta pangagay'ayyun dida ta way aton nan do'ol an linala'in malpuh nan numbino'ob'on an abablubabluy an mangelo' ay da'yu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EK16_34","027_16_34","EZK","16","34","34","At nat'on ahan di aatyu ti nan puta ya mumpabayadda ya unda me'yelo', mu da'yu ya paddungnay da'yuy mumbayad ya un da'yu elo'!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EK16_35","027_16_35","EZK","16","35","35","At inalin goh Apo Dios di, “Da'yun iJerusalem an mipaddung hi puta ya ihamadyu ni' an donglon tun hapito'. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EK16_36","027_16_36","EZK","16","36","36","Gapu ta bo'on Ha\"in di pundenolanyu ti hay nundenolanyu ya nan udum an babluy, ya nundayaw ayuh nan bululda, ya inyal'allana an pinatoyyu nan imbabaluyyu ta ene'nongyun dida. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EK16_37","027_16_37","EZK","16","37","37","At amungo' an amin din babluy an nundenolanyu ta gubaton da'yu, at punhintitiganday apa\"ianyu, at umat ayuh nan putan nabladan ta ma\"attig an amin di aatna. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EK16_38","027_16_38","EZK","16","38","38","Ya nan pummolta' ay da'yu ya umat hi moltan di pimmatoy ya immilugtap. Ti dumalat hi bungot ya annel'uh nan'uganyun Ha\"in ta nundayaw ayuh bulul at hiyanan patayo' da'yu, ya iyamohyuy dalayu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EK16_39","027_16_39","EZK","16","39","39","Ipa'abak'u da'yu ay danen babluy an nundenolanyu ta mapa\"i ayu. At pumpa\"ida nan pundayawanyu ya nan pun'onnganyuh nan me'nong hinan bulul. Ya nun'aladan amin nan balitu'yu, ya silveryu, ya nan mun'aphod an lubungyu, at mi'id di ma'angang ay da'yu, at mipaddung ayuh nan putan nabladan. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EK16_40","027_16_40","EZK","16","40","40","Ya mumbabaddangda nongkay daden gunyu numbayadan an babluy ta punggayang da'yu, ya numpalang da'yu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EK16_41","027_16_41","EZK","16","41","41","Ya pumpuulanday a'abungyu, ya paligligaton da'yuh hinagang nan do'ol an binabai. Ato' hina ta wan midinong di pundayawanyuh nan bulul, ya midinong goh di pumbayadanyuh nan do'ol an pundenolanyun tataguh udum an babluy. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EK16_42","027_16_42","EZK","16","42","42","Ya ma'at date ta wan ma'udyaan nan nidugah an bungot'un da'yun dumalat di nundayawanyuh nan bulul. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EK16_43","027_16_43","EZK","16","43","43","Ti hidin nangatanyuh nan adi maphod ya mi'id ahan di ninomnomyuh nan gun'u nangipapto'an ay da'yuh din paddungnay a'ippola'yu. At impabungota' an dumalat nan nun'appuhin gunyu inat, at hiyanan minolta' da'yu. Ha\"in an na'abbagbagtun Dios di nanapit ete.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EK16_44","027_16_44","EZK","16","44","44","Ya inalin goh Apo Dios di, “At hay gun hapiton di tatagun da'yu ya alyonday, Undan tuwali hay anungon di imbabaluy hi un bo'on hay ommod. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EK16_45","027_16_45","EZK","16","45","45","Ya immannung an inanungyu nan paddungnay hi inayu an din'ugnay ahawana ya imbabaluyna, ya ten umat ayu goh hinah nan i'ibbayu an din'ugyuy ahawayu ya imbabaluyyu. Umat ayuh na ti da'yu tuwali nan holag Heth ya holag Amor. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EK16_46","027_16_46","EZK","16","46","46","Hanan paddungnay pangpangullun binabain a'agiyu ya dida nan nunhitud Samaria an wah appit hi iggid hi un hagangon di buhu'an di algaw hi ad Israel ya nan nun'eheggon an babluy hidi. Ya nan nehnod ay da'yu ya didana nan paddungnay binabain u'udidianyu an ni'hitud Sodom an wah appit hi agwan hi un hagangon di buhu'an di algaw ya nan nun'eheggon an babluy hidi. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EK16_47","027_16_47","EZK","16","47","47","Ya hanan numbaholanday nangiyengngohanyu goh damdama, mu hay oha ya nidugdugah di numbaholanyu ya un dida. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EK16_48","027_16_48","EZK","16","48","48","At Ha\"in an matattagun na'abbagbagtun Dios ya ten alyo' di on'onaynaat goh nan paddungnay a'agiyu an iSodom, ya ta\"on un nan numpunhituh nan nunlene'wohda ya un da'yu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EK16_49","027_16_49","EZK","16","49","49","Ti hay numbaholan nan paddungnay a'agiyu an iSodom ya ma'ahiggada ya mumpahiyada ti wadan amin di mahapulda, mu mi'id di alyon hi idatanda nan nun'awotwot, ya mid alyonan badanganda nan munhapul hi badang. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EK16_50","027_16_50","EZK","16","50","50","Ya wadada goh di udum an nun'appuhin gunda aton, at hiyanan tinnigyun inubah'u dida. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EK16_51","027_16_51","EZK","16","51","51","Mu gulat ta ipaddung di bahol nan i'ibbayun iSamaria hinan baholyu ya agguy ahan nigodwah nan baholyu, at on'onaynada ya un da'yu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EK16_52","027_16_52","EZK","16","52","52","At hiyanan ad ugwan ya holtaponyu nan moltayu ta mabainan ayu. Ti nidugah ahan nongkay di numbaholanyu, at hiyanan on'onaynada ya un da'yu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EK16_53","027_16_53","EZK","16","53","53","Mu ta\"on hi un'u pina\"i nan i'ibbayun iSodom ya nan iSamaria mu ipaphod'u dida ta mumbangngad nan maphod an aatda tuwali. Ya umat goh hinay ato' ay da'yu an pumbangngado' goh damdama nan maphod an aatyu tuwali. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EK16_54","027_16_54","EZK","16","54","54","Ya ma'at hana, at nidugah di bainyu an dumalat nan ina'inatyu. At awniat alyon nan i'ibbayun iSodom ya iSamaria di, Goh ya ten on'onayna tu'u ya un dida! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EK16_55","027_16_55","EZK","16","55","55","Mu gulat ta ipaphod'u nongkay nan i'ibbayun iSodom ya iSamaria ya ipaphod'u goh damdama da'yu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EK16_56","027_16_56","EZK","16","56","56","Hidin hopapna ni' ya nidugah di pamihulyuh nan iSodom, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EK16_57","027_16_57","EZK","16","57","57","mu ad ugwan an na'innilaan nan nun'appuhin pangatyu ya nidugah at ahan di pamihul nan bimmabluy hinan heneggonyu ay da'yu an umat hinan i'Edom ya iPhilistia. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EK16_58","027_16_58","EZK","16","58","58","At hiyah ne moltayu ti nidugah ahan an nun'appuhi nongkay di pangatyu. Ha\"in an Dios di nanapit ete.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EK16_59","027_16_59","EZK","16","59","59","Ya inalin goh nan na'abbagbagtun Dios di, “Mahapul an moltao' da'yuh nan agguyyu nangatan hidin nuntutulagan tu'u. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EK16_60","027_16_60","EZK","16","60","60","Mu ta\"on un umat hina ya adi' ibahhaw an aton din inali' hi ato' ay da'yuh din paddungnay a'eppola'yu. Ti nan inali' ya hiyah ne ma'at hi enggana. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EK16_61","027_16_61","EZK","16","61","61","At awniat nomnomonyu mahkay, ya bumain ayu nongkay hinan nun'appuhin ina'inatyu. Ya pumbalino' nan paddungnay i'ibbayun iSodom ya iSamaria hi paddungnay imbabaluyyu an ta\"on hi un agguy niddum heteh din nuntutulagan tu'u. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EK16_62","027_16_62","EZK","16","62","62","Ya ipa'annung'u nan nuntutulagan tu'u, at hiyay panginnilaanyu mahkay an Ha\"in di immannung an Dios. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EK16_63","027_16_63","EZK","16","63","63","Ya aliwa' nan numbaholanyu ta wa ay ta nomnomonyu din ina'inatyun nun'appuhi at un nonong ya didindinong ayu ti bumain ayu. Ha\"in an na'abbagbagtun Dios di nanapit ete.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EK17_1","027_17_1","EZK","17","1","1","Inalin goh Apo Dios ay ha\"in di, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EK17_2","027_17_2","EZK","17","2","2","“Ezekiel, ten ibaga' an na'abbagbagtun Dios an olom ni' ya ibaagmuh ten nipa\"el hinan i'ibbam an holag Israel ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EK17_3","027_17_3","EZK","17","3","3","ta ma'awatanda nan pohdo' an ipa'innilan dida. At ipa'innilam an wada han nidugah an ongol an agila an ambilog di paya'na, ya ma\"ap'aphod di kololna, an timmayap ta immuy hinan inalahan ad Lebanon. Ya hembatna nan ugho' nan utdu' din ata'nang an ayiw an cedar, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EK17_4","027_17_4","EZK","17","4","4","ya inipungna, ya inyuynad Babylon an awadan nan do'ol an mungkumeldu ta hidiy nangitammana. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EK17_5","027_17_5","EZK","17","5","5","Ya immuwal hidin himmangaw hinan babluyyud Israel, ya inyuynan intanom hinan malumong an lutah nan neheggon hinan way bumanabaha, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EK17_6","027_17_6","EZK","17","6","6","at hidin himmangaw ya mattig an hiyah ne nan greyp an adi umata'nang ti ay wa'al an umaladap. Ya linumnod di lamutna, ya manalhalepeng, ya mumballuy tubuna. Ya nan hapengna ya nun'ipyuddah appit hi awadan nan agila. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EK17_7","027_17_7","EZK","17","7","7","Ya wada goh di ohah nat'on an nidugah an ongol an agila an mabi'ah di paya'na, ya ma'ugtul di dutdutna. Ya din nitanom an greyp ya inipluy din lamutna ya hapengna an paddungnay mumbagadah danum. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EK17_8","027_17_8","EZK","17","8","8","Mu henen greyp ya un tuwali nitanom hinan malumong an lutan neheggon hinan madadamman an luta, at maphod di hemme'nana, at nangintutubu, ya nangimbubunga. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EK17_9","027_17_9","EZK","17","9","9","At hay punnomnomyuh un minaynayun an tumaguh den greyp? Adi man ti mabalin an din nahhun an agilay mamu'nut ta ma'leng, ya mun'a'agah nan bungana. An adi mahapul hi un way mabi'ah an tagu unu do'ol an tatagun mamu'nut. Ha\"in an na'abbagbagtun Dios di nanapit ete. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EK17_10","027_17_10","EZK","17","10","10","Ya ta\"on goh damdamah un ma'uwal ta mihlig di itammana ya adi tumagu. Ti hinan malumong an lutan na'uwalana ya ma'leng tuwalih di.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EK17_11","027_17_11","EZK","17","11","11","Inalin goh Apo Dios ay ha\"in di, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EK17_12","027_17_12","EZK","17","12","12","“Akkay tuwali hanhanam ay danen adi mangngol an i'ibbam an holag Israel hi unda inilay ibalinan ten na'ulgud an nipa\"el. At ibaagmun dida an nan alid Babylon ya immuy ad Jerusalem, ya impadpapna nan ali ya nan u'upihyalna ta nun'iyuyna didad Babylon. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EK17_13","027_17_13","EZK","17","13","13","Ya pento'nay ohah nan pamilyan nan ali ta numbalinonah alid Jerusalem. Ya inhamaddan nunhapit ta nuntulagdan mahapul an ma'unud. Ya inyuyna nongkay nan a'ap'apud Judah hinan babluydad Babylon. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EK17_14","027_17_14","EZK","17","14","14","At mi'id di mangipapto' hinan i'ibbayud Judah ta minaynayun an ma'unud din tulaganda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EK17_15","027_17_15","EZK","17","15","15","Mu henen pento'nan alid Judah ya nginohoynah den nunhapitanda, at hennagna nan u'upihyalnad Egypt ta immuyda numbagah do'ol an kabayu ya tindalu. Mu undan nin mumbalin henen ninomnomnan aton? Ya undan nin adi mamoltah pangibahhawanah nan tulaganda? ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EK17_16","027_17_16","EZK","17","16","16","Ha\"in an matattagu ya na'abbagbagtun Dios di mangali an henen ali ya matoy ad Babylon ti imbahhawna nan tulagandah nan alid Babylon an din namto' ay hiyan nun'ali. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EK17_17","027_17_17","EZK","17","17","17","Ti nan alid Egypt ya nan do'ol an tindaluda ya agguyda bimmadang hinan i'ibbayun iJudah. At nan iBabylon ya nun'ammadah pange'wandan humgop hinan allup ad Jerusalem. At bimmahhelda, ya numpatoyda nan bimmabluy hidi. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EK17_18","027_17_18","EZK","17","18","18","Ya gapu ta imbahhaw nan alid Judah din tulagandah nan alid Babylon at hiyanan adi mabalin an melwangda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EK17_19","027_17_19","EZK","17","19","19","At hiyanan Ha\"in an matattagu ya na'abbagbagtun Dios ya moltao' an dumalat di nangibahhawanah nan tulagan an inhapatanan Ha\"in hi atona. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EK17_20","027_17_20","EZK","17","20","20","At hiyanan paddungnay tawango' nan alid Judah ta ma'na. Ya inyuy'ud Babylon ta hidiy atayana an dumalat di nungngohoyanan Ha\"in. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EK17_21","027_17_21","EZK","17","21","21","Ya an amin nan lumayaw an titindaluna ya mun'a'atoydah nan gubat. Ya nan melwang ya mun'iwa'atdan amin hinan malgom an babluy hitun luta. At hiya mahkay di panginnilaandan Ha\"in an Dios di nanapit ete. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EK17_22","027_17_22","EZK","17","22","22","Ya awniat pultu'o' di ugho' nan ata'nang ahan an cedar ta iyuy'u itanom hinan tulid di ata'nang ahan an duntug hi ad Israel. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EK17_23","027_17_23","EZK","17","23","23","At hume'on an manaphapang, ya umipadenol an mamunga, ya mumbalin hi ma\"aphod an cedar. At nan hapangna ya hiyay pumbuyaan ya punliduman nan numbino'ob'on an hamuti. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EK17_24","027_17_24","EZK","17","24","24","At an amin di tataguh tun luta ya innilaondan Ha\"in an Dios ya abalina' an mamogpog hi abalinan nan ongol di abalinanan tatagu, ya abalina' goh an pumbalinon nan tatagun mi'id di abalinanda ta diday way abalinana. At umatdah nan ongol an ayiw an longho', ya umatda goh hinan munlangtan ayiw an languo'. Ya hana ay an mi'id di abalinanda ya umatdah nan na'leng an taguo', ya umatda goh hinan it'ittang an ayiw an pa'ongolo'. Ha\"in an Dios di nanapit ete, at immannung an ipa'annung'u.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EK18_1","027_18_1","EZK","18","1","1","Inalin goh Apo Dios ay ha\"in di, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EK18_2","027_18_2","EZK","18","2","2","“Hay gunyu hapiton an holag Israel ya alyonyuy, Din o'ommod anuy nangan hidin umalinu an greyp, mu din imbabaluyday nun'a'alinu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EK18_3","027_18_3","EZK","18","3","3","Mu Ha\"in an matattagun na'abbagbatun Dios di mangali an mi'id mahkay di gunyu donglon enen gun mibagabagan da'yu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EK18_4","027_18_4","EZK","18","4","4","Ti Ha\"in di okod hi an amin hi tagu an ta\"on hi un nan o'ommod ya nan imbabaluyda. At nan tagun mumbahol di mamolta. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EK18_5","027_18_5","EZK","18","5","5","Ya hay ma'alih maphod an tagu ya nan nahamad di pangatna ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EK18_6","027_18_6","EZK","18","6","6","an adi mundayaw hi bulul an umat hinan nunhulbian nan i'ibbayun holag Israel. Ya adi me\"an hinan ne'nong hinan abulubulul, ya adi umilugtap, ya adina goh elo' nan babain waday matyamna. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EK18_7","027_18_7","EZK","18","7","7","Ya mi'id ah ohah balbaliyana unu abohlana, ya adi mangakaw, ya bayadana nan way inutangna, ya panganona nan munhinaang, ya idatnay lubung nan mi'id di lubungna. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EK18_8","027_18_8","EZK","18","8","8","Ya wa ay ta mumpa'utang ya adina ongolon di ipatakapna, ya du'gona nan nun'appuhin ma'ma'at, ya ma'andong di pamanuhnah nan way diklamu an mi'id di pangipangngilana. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EK18_9","027_18_9","EZK","18","9","9","Ya adina ibahhaw an unudon nan Tugun'u, ya atonan amin nan inyuldin'u. Ya umat ay hinay pangatna ya waday lenggop di punnomnomna, ya minaynayun di pi'taguana. Ha\"in an na'abbagbagtun Dios di nanapit ete. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EK18_10","027_18_10","EZK","18","10","10","Mu adi umat hinay ma'at hinan imbaluynah un nappuhiy pangatna ti pumatoy, ya mangakaw, ya do'ol di nun'appuhih gunna aton ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EK18_11","027_18_11","EZK","18","11","11","ti gun me\"an hinan ne'nong hi bulul hidih nan pundayawandah nan duntug, ya umilugtap, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EK18_12","027_18_12","EZK","18","12","12","ya abohlana nan nun'awotwot ya nan mumpabadang, ya humod'ap, ya adina ibangngad di namatang nan impa'utangana, ya mi'dayaw hinan bulul, ya umipabain di gunna aton, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EK18_13","027_18_13","EZK","18","13","13","ya mumpatakap hi ongol hinan ipa'utangna. Nan umat hinan tagu ya adi munnononnong di pi'taguana ti matoy ti din gun'u inali ya adiyu aton ya hiyanay ina'inatna. At hiyay ma'amuyuwan hi atayana. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EK18_14","027_18_14","EZK","18","14","14","Mu gulat ta henen nappuhiy pangatna ya waday imbaluyna, mu adina aton nan gunna tinnig an nun'appuhin ina'inat amana, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EK18_15","027_18_15","EZK","18","15","15","ya adi gun umuy me\"an hinan ne'nong hi bulul hidih nan pundayawandah nan duntug, ya adi mi'dayaw hinan bulul an dayawon nan i'ibbayun holag Israel, ya adi umilugtap, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EK18_16","027_18_16","EZK","18","16","16","ya adina paligaton di ibbanan tagu, ya ipabangngadnay namatang nan impa'utangana, ya adi humod'ap, ya idatnay onon nan nun'awotwot, ya idatna goh di lubung nan mid lubungna ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EK18_17","027_18_17","EZK","18","17","17","ti adina pohdon an mumbahol, ya adi mumpatakap hi ongol hinan impa'utangna, ya unudona nan Tugun'u ta ipa'annungna nan inyuldin'u ya hiyay way lenggop di punnomnomna, ya munnonong di pi'taguana an bo'on hiyay mamoltah nan bahol amana. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EK18_18","027_18_18","EZK","18","18","18","Mu hi amanay mapatoy an dumalat nan numbaholana ti layahanay i'ibbana, ya do'ol di ina'inatnah nappuhi. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EK18_19","027_18_19","EZK","18","19","19","Mu alyonyu nin di anaad ta adi mi'molta nan imbaluy hi numbaholan amana! Manu ay adi ti maphod di ugalina, ya inunudna nan Tugun'u, ya inhamadnan nangat hinan Uldin'u, at hiya nongkay hi un waday lenggop di punnomnomana, ya minaynayun di pi'taguana. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EK18_20","027_18_20","EZK","18","20","20","Ti nan tagun numbahol di hiyay matoy. Ya nan imbaluy ya adi mabalin hi un mamolta an dumalat di bahol di ommod, ya adi goh mabalin hi un mamolta nan ommod an dumalat di bahol nan imbaluyna. Ya nan tagun nahamad di hiyay way lagbuna, mu nan tagun mangat hi nappuhi ya hiyay mamolta. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EK18_21","027_18_21","EZK","18","21","21","Mu gulat ta itutuyun nan taguy nun'appuhin ina'inatna, ya inunudnan amin nan Tugun'u, ya inatnan amin nan inyuldin'u, ya maphod di pangatna at adi mamolta. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EK18_22","027_18_22","EZK","18","22","22","Ti an amin nan numbaholana ya ma'aliwan ti nahamad mahkay di pangatna. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EK18_23","027_18_23","EZK","18","23","23","Ha\"in an na'abbagbagtun Dios ya adi' pohdon ahan an matoy nan tatagun nun'abaholan ti hay pa'appohdo' ya itutuyudan amin nan numbaholanda ta way atondan mi'tagu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EK18_24","027_18_24","EZK","18","24","24","Mu gulat ta nan tagun maphod di pangatna, ya awni ya numbahol, ya innaynayunan mangat hinan ato'aton nan nun'appuhiy pangatnan tatagu at ta\"on un hiya ya mamolta. Ya ma'aliwan an amin din maphod an ina'inatna. Ya mamolta ti din'ugnan mangat hi maphod ta nan pumbaholan di gunna inat. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EK18_25","027_18_25","EZK","18","25","25","Mu ini ya wada goh di mangalin da'yuh nibahhaw di pangat'un Dios! Mu donglonyu ni' tun hapito' an da'yun holag Israel an makulug tun ato'ato' an da'yuy nibahhaw. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EK18_26","027_18_26","EZK","18","26","26","Ti ta\"on hi un maphod di pangat nan tagu mu awni ya numbaliang ta nan nun'appuhiy ato'atona, at hiyanan mamolta an dumalat di baholna. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EK18_27","027_18_27","EZK","18","27","27","Mu nan tagun ta\"on hi un na'abbaholan mu awni ya nuntutuyu ya din'ugna mahkay nan gunna pumbahbaholan ya hiyay mabaliwan hi amoltaana. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EK18_28","027_18_28","EZK","18","28","28","Ti ininnilanay aat di anappuhin nan ina'inatna, at din'ugna. Ya gapu ta umat hinay inatna at umannung an hiya ya mi'tagu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EK18_29","027_18_29","EZK","18","29","29","Mu alyonyu damdaman holag Israel di un Ha\"in an Dios di nibahhaw di pangatna. Mu hay makulug ya da'yuy nibahhaw! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EK18_30","027_18_30","EZK","18","30","30","At hiyanan da'yun holag Israel ya humalyao' da'yu ta nan pummolta' ay da'yu ya miyunnudan hinan ina'inatyu. Mu idinongyu ni' nan gunyu pumbaholan ta bo'on hiyay dumalat hi a'ubahanyu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EK18_31","027_18_31","EZK","18","31","31","At hiyanan ipogpogyu ni' nongkay nan gunyu pumbahbaholan ta ete\"ayu goh an mangat hinan makulug an pangat. Ti undan pohdonyu ahan tatagwan mamolta? ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EK18_32","027_18_32","EZK","18","32","32","Adi' ahan pohdon hi un way ohah matoy ay da'yu! At ipogpogyu ni' nongkay nan gunyu pumbahbaholan, at mi'tagu ayu. Ha\"in an na'abbagbagtun Dios di nanapit ete.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EK19_1","027_19_1","EZK","19","1","1","Ya inalin goh Apo Dios ay ha\"in di, “Iyebelmu ni' heteh un way matoy hinan imbabaluy nan alid Israel ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EK19_2","027_19_2","EZK","19","2","2","an alyom di, Da'yun holag Israel ya paddungnay hi inayu nan ohan mabi'ah ya na'atullid an layon an impapto'nay imbabaluynah engganay unda immilog. An ta\"on hi unda wah nan nunlene'wohday mun'abungot goh an layon. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EK19_3","027_19_3","EZK","19","3","3","Ya impapto'na nan ohan imbaluyna, at ma'abbi'ah, ya intuduwana ta abalinanan umanup, ya ininnilanan umihdah tagu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EK19_4","027_19_4","EZK","19","4","4","At nundongol di aatnah nan abablubabluy, ya tiniliwda an paddungnay binituda. Ya gino'danda, ya inyuydad Egypt. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EK19_5","027_19_5","EZK","19","5","5","Mu hidin hehennod inana ya mi'id heden imbaluynan mumbangngad at itudduwana goh nan ohan imbaluyna ta numbalin hi mabi'ah an layon. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EK19_6","027_19_6","EZK","19","6","6","Ya niddum hidin i'ibbanan layon, at natuduwan an umanup ya uman hi tagu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EK19_7","027_19_7","EZK","19","7","7","At numpa\"inay allup, ya numpa\"ina goh nan babluy nan tatagu, at hiyanan dengngol ay nan tatagun munheel ya nidugah di ta'otda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EK19_8","027_19_8","EZK","19","8","8","Ya waday immali goh hi tatagun nalpuh nan numbino'ob'on an babluy hinan nunlene'wohda ta lini'ubda ya tiniliwda an paddungna goh di binituda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EK19_9","027_19_9","EZK","19","9","9","Ya umat goh an imbaludda ya inyuydad Babylon, at heten Alin hi Jehoiachin an nipaddung eden layon ya imbaludda, at mi'id di gun madngol hi paddungnay heelnah nan aduntuduntug ad Israel. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EK19_10","027_19_10","EZK","19","10","10","Ya paddungna goh di hi inayu ya nan greyp an nitanom hinan pingit di ginnaw an punnonngan di danum, at maphod an mumballuy tubuna, ya mamunga. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EK19_11","027_19_11","EZK","19","11","11","Ya ma'ulhiy hapangna, at mabalin an miyammah ma'alih scepter, Ya hemme'on, ya nidugah an ata'nang, at ma\"attig ahan. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EK19_12","027_19_12","EZK","19","12","12","Mu dumalat nan nidugah an bungot'un da'yun iJudah ya paddungnay bu'nuto' ya intapal'u da'yu. Ti umalida nan iBabylon ta gubaton da'yu, at ma'ubah ayu. An diday ipaddungan nan tuyup an malpuh buhu'an di algaw, ya umat ayun nen greyp an matuyupan ta ma'leng, mu ta\"on hi un nan hapengna ya ma'leng, at mapuulan. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EK19_13","027_19_13","EZK","19","13","13","Mu waday hapengnan nitanom hinan mapulun an lumahu ya mamagan luta. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EK19_14","027_19_14","EZK","19","14","14","Mu palpaliwan ya dimmalang din greyp, at noghob an amin nan bungana ya nan hapengna, at mi'id di mabalin hi miyammah ma'alih scepter di ali. Hiyah ne miyebel hi un way matoy.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EK20_1","027_20_1","EZK","20","1","1","Ya hidin miyapitun tawon hidin miyalemay bulan hinan miyapuluy algaw hi niyayanmid Babylon ya wadaday immalih nan udum an a'ap'apumin holag Israel ta ni'yib'ibundan ha\"in, ya hinanhananday un way impa'innilan Apo Dios ay ha\"in hi pohdonan ma'at. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EK20_2","027_20_2","EZK","20","2","2","Ya inalin Apo Dios ay ha\"in di, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EK20_3","027_20_3","EZK","20","3","3","“Ezekiel, alyom hinan a'ap'apuyun holag Israel an ta\"on hi unda umalin munhanhan hi un waday ibaga' mu mi'id di aplaondah pambal'un dida. Ha\"in an matattagu ya na'abbagbagtuy nanapit ete. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EK20_4","027_20_4","EZK","20","4","4","Uggoh mah ta ihingalmu dida, ya impa'innilam ay dida din umipabain an ina'inat din a'apuyu? ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EK20_5","027_20_5","EZK","20","5","5","Ya alyom ay dida an hidin pinili' da'yun holag Israel hi tatagu' ya waday intulag'un dida. Ya impa'innila' di aat'uh din a'apuyuh din awadandad Egypt. Ya inali' goh ay didan Ha\"in an ap'apuy Diosda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EK20_6","027_20_6","EZK","20","6","6","Ya intulag'u goh an ekak'u didad Egypt ta iyuy'u didah nan pinili' nongkay an ma\"aphod an babluy an malumong an luta, ya ma\"almuy mihabal, ya do'ol di gatas ya danum di iyu'an, ya hiya ya anggay di ma\"aphod an lutah an amin an luta. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EK20_7","027_20_7","EZK","20","7","7","Ya inali' goh ay didan pun'itapaldan amin nan bulul an dayawon nan i'Egypt ta mi'id di dumalat hi pumuhianda ti Ha\"in nongkay an ap'apuy Diosyu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EK20_8","027_20_8","EZK","20","8","8","Mu nginohoya' ay dida, at agguyda din'ug nan bulul ya nan udum an dayawon nan i'Egypt. At hiyanan inali' di punheglao' di pummolta' ay didad Egypt. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EK20_9","027_20_9","EZK","20","9","9","Mu agguy'u impa'annung hidi ti adi' pohdon an punlayahona' hinan tatagu ti niluh an inali' di badanga' didan holag Israel ta ekak'u didad Egypt. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EK20_10","027_20_10","EZK","20","10","10","At hiyanan enekak'u dida, ya initnud'u didah nan mapulun. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EK20_11","027_20_11","EZK","20","11","11","Ya indat'un dida nan Tugun'u, ya inali' ay dida nan Uldin'u ta nan mangunud ya hiyanay madadawoh hi atonda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EK20_12","027_20_12","EZK","20","12","12","Ya inali' goh ay didan olom ni' ya ngilinonda nan ngilin an Habadu ta ipattigdan un'unudonda din nuntutulaganmi ya ta mangipanonomnom ay dida an Ha\"in an ap'apuy namto' ay didah tatagu' ta nihakupdan Ha\"in. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EK20_13","027_20_13","EZK","20","13","13","Mu ta\"on hi unda wah nan mapulun ya nginohoya' ti agguyda inunud nan inyuldin'u an ta\"on hi un'u inaliy minaynayun di pi'taguan nan mangunud ay dane. Ya agguyda goh nginilin nan Habadu. At hiyay dimmalat hi bimmungta', at hi'itangan an ubaho' didan amin hidih nan mapulun. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EK20_14","027_20_14","EZK","20","14","14","Mu agguy'u inat ta adia' pahiwon hinan tatagu ti tinnigda din nangipangpangulua' ay didah din nanaynandad Egypt. Ya ini ya alyondaan manu ay pinatoy'u dida ya un'u adi abalinan an ipapto'. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EK20_15","027_20_15","EZK","20","15","15","At hiyanan intulag'u mahkay ay didah dih nan mapulun an adi' iyatam didah nan pinili' an ma\"aphod an babluy an idat'un dida an hiyah ne nongkay nan malumong ya ma\"almuy mihabal an do'ol di gatas ya danum di iyu'an ti ma\"aphod ya un nan udum an luta. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EK20_16","027_20_16","EZK","20","16","16","Ya manu ay inali' ay dida hana ti unda ngumhay an agguyda inunud nan inyuldin'u ya nan intugun'u, ya agguyda goh nginilin nan Habadu ti unda nahiw an gun nundayaw hinan bululda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EK20_17","027_20_17","EZK","20","17","17","Mu hemmo\"u nongkay dida, at hiyanan agguy'u pinatoy didah dih nan mapulun. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EK20_18","027_20_18","EZK","20","18","18","Ya pinadana' nan imbabaluydan inali' di adida iyunnud hinan o'ommodda ta adida mundayaw hinan bulul, at adi mabahbah nan niddumandan Ha\"in. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EK20_19","027_20_19","EZK","20","19","19","Ya inali' goh ay dida an Ha\"in nan ap'apun Diosda, at hiyanan mahapul an ihamadda ta unudonda nan Uldin'u ya nan Tugun'u. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EK20_20","027_20_20","EZK","20","20","20","Ya ngilinonyu nan algaw an Habadu ta panginnilaan hi unda unudon din nuntutulagan tu'u. Ta way panginnilaan an Ha\"in an ap'apu di Diosda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EK20_21","027_20_21","EZK","20","21","21","Mu ta\"on un danen imbabaluyda goh ya nginohoya' ay dida ti agguyda inunud nan Uldin'u ya nan Tugun'u an ta\"on hi un'u inali di hanan mangihamad an mangunud ay dane ya minaynayun di pi'taguanda. Ya agguyda goh nginilin nan Habadu. At hiyanan bimmungota', ya inali' di patayo' didah dih nan mapulun. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EK20_22","027_20_22","EZK","20","22","22","Mu agguy'u goh impa'annung ti adi' pohdon an pahiwona' hidin nannig hi nangekaka' nongkay ay didad Egypt. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EK20_23","027_20_23","EZK","20","23","23","At intulag'u mahkay ay didah dih nan mapulun an pun'iwa'at'u didah nan abablubabluy ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EK20_24","027_20_24","EZK","20","24","24","ti nan agguyda nangunudan hinan inyuldin'u ya nan intugun'un dida, ya nan agguyda nungngilinan hinan algaw an Habadu an undaat goh nundayaw hinan do'ol an bulul an din dinayaw nan a'apuda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EK20_25","027_20_25","EZK","20","25","25","At hiyanan inyabulut'un atonda nan adi maphod an tudtudu an hiyah ne mangubah ay dida. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EK20_26","027_20_26","EZK","20","26","26","Ya inyabulut'un e'nongda nan papangpangullun linala'in imbabaluydah nan udumnan dayawonda ta hiyanay dimmalat hi ibilangandah nalugit. At la'tot ya tuma'otda goh mahkay ay danen gunda aton ya ta way panginnilaandan Ha\"in di immannung an Dios. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EK20_27","027_20_27","EZK","20","27","27","At he\"a, Ezekiel, ya olom ni' ya alyom hinan i'ibbam an holag Israel an ta\"on hi un din o'ommodyu ya do'ol di hinapitdah nun'appuhin Ha\"in, ya din'uga' ay dida. Ha\"in an na'abbagbagtun Dios di nanapit ete. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EK20_28","027_20_28","EZK","20","28","28","Ti hidin nangidatnga' ay didah din inali' hi pangiyaya' ay dida ya un at goh nan udumnan madayaw di nangidawatandah nan e'nongda, ya ta\"on hi un nan idawatdan moghob an incense. Ya inyuydah nan dudunduntug unu hinan puun nan mumpumballun ayiw nan idawatda ta e'nongda ay danen dayawonda. At hiyanan nidugah ahan di bungot'un dida. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EK20_29","027_20_29","EZK","20","29","29","At inali' ay diday, Undan way hulbin danen umuyyu pundayawan hinan ata'nang an lugal? ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EK20_30","027_20_30","EZK","20","30","30","At hiyanan alyom goh hinan i'ibbam an holag Israel an undan ta\"on hi un dida ya pohdondan mibilang hi nalugit ta mundayawda damdama ay danen umipabohol an bulul ya nan udum an dinayaw din o'ommodda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EK20_31","027_20_31","EZK","20","31","31","Wa ay ta inaynayundan aton dane ta umuyda gohbon nan imbabaluyda ta e'nongda ay danen dayawonda ya immannung an mibilangdah nalugit. At adi mabalin hi un'u tabolon nan mahmahanda. Ha\"in an na'abbagbagtun Dios di nanapit ete. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EK20_32","027_20_32","EZK","20","32","32","Mid mapto' ya alyonyuy oo ti pohdonmi kogoh an umat hinan tataguh nan udumnan babluy an mundayaw hinan ayiw ya nan batu. Mu henen ninomnomda ya adi ahan ma'at. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EK20_33","027_20_33","EZK","20","33","33","Ti ten ibaga' an Ha\"in an matattagun na'abbagbagtun Dios di ap'apuyu, at dumalat nan bungot'u ya ipattig'u nan ongol an abalina' an mummoltan da'yu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EK20_34","027_20_34","EZK","20","34","34","Ti amungon da'yu an ta\"on hi un ayu niwa'at hinan abablubabluy ta tigonyu nan nidugah an abalina', ya le'naonyuy bungot'u. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EK20_35","027_20_35","EZK","20","35","35","Ya iyuy da'yuh nan mapulun ta hidiy panumalyaa' ay da'yu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EK20_36","027_20_36","EZK","20","36","36","At minolta' din o'ommodyuh dih nan mapulun hi nalpuwandad Egypt ya umat goh an moltao' da'yu. Ha\"in an na'abbagbagtun Dios di nanapit ete. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EK20_37","027_20_37","EZK","20","37","37","Ya tigo' ta an amin ayu ya unudonyu din tulag ta ato' hi aton nan ohan mumpahtul an ohha'ohhaonan tigon nan ipahtulna. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EK20_38","027_20_38","EZK","20","38","38","Mu gulat ta wadaday mungngohoy ay Ha\"in ya manu ti ipakak'u didah nan babluy an niyayayanda, mu adida mi'bangngad hi ad Israel ta hiyanay panginnilaanyun Ha\"in nan Dios an ap'apu.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EK20_39","027_20_39","EZK","20","39","39","Ya inalin goh nan na'abbagbagtun Dios ay ha\"in di, “Alyom hinan i'ibbam an holag Israel an ipilitda ay an dayawon nan bulul ya ta\"ongkay. Mu immannung an udum hi algaw at Ha\"in damdamay unudonda, at idinongdan dayawon ya onngan danen bulul, at mi'id mahkay di abaina'. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EK20_40","027_20_40","EZK","20","40","40","At Ha\"in mahkay di dayawonyun holag Israel hidih nan me'gonan an duntug ad Israel. At ibilang'u da'yu mahkay hi tatagu'. Ya alyo' mahkay di iyaliyu nan e'nongyun Ha\"in hidi an umat hinan mun'aphod an onongyun Ha\"in, ya umat hinah nan mun'ahhun an bungan di intanomyu ya nan udum an e'nongyun Ha\"in. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EK20_41","027_20_41","EZK","20","41","41","Ya heden pangiyanamuta' ay da'yuh alpuwanyuh nan babluy an niwa'atanyu ya awniat nidugah mahkay di amlong'u ti mipaddung ayuh nan moghob an incense an umipa'amlong di hunghungna. At henen ato' ay da'yuy mangipattig hinan abablubabluy an Ha\"in an Dios ya anggay di madayaw. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EK20_42","027_20_42","EZK","20","42","42","At hitun pangiyanamuta' ay da'yud Israel an nan babluy an din intulag'uh din o'ommodyuh idat'u ta pumbabluyanyu ya hiyah ne panginnilaanyun Ha\"in di immannung an Dios. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EK20_43","027_20_43","EZK","20","43","43","At hiyah ne mahkay di punnomnomanyuh nan gunyu numbaholan an dimmalat hi pimmuhianyu. Ya awniat nidugah goh di boholyuh odolyu ay danen inatyun nun'appuhi. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EK20_44","027_20_44","EZK","20","44","44","Un gulat at moltaon da'yu an dumalat nan nun'appuhin ina'inatyu. Mu hom'o' da'yu ta panginnilaanyun holag Israel an Ha\"in nan ap'apuyu. Ha\"in an na'abbagbagtun Dios di nanapit ete.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EK20_45","027_20_45","EZK","20","45","45","Ya inalin goh Apo Dios ay ha\"in di, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EK20_46","027_20_46","EZK","20","46","46","“Ezekiel, hagangom di appit hi a'unugan di algaw hi ad Judah, ya imbaagmu nan nappuhin ma'at hidi, ya impa'innilam goh nan nappuhin ma'at hinan numpunhitud Negev. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EK20_47","027_20_47","EZK","20","47","47","Ya alyom hinan tataguh di an Ha\"in an na'abbagbagtun Dios ya gohbo' heden numbabluyanda ta moghob an amin, at ta\"on hi un hanan paddungnay munlangtan ayiw ya mi'id di am'amungit hi ma'angang. Ya mi'id di hay way abalinanan mangdop enen apuy, at mun'oghob an amin henen babluy. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EK20_48","027_20_48","EZK","20","48","48","At hiyanay panginnilaan di tatagun hanan gohbo' an Dios, ya mi'id di way abalinanan mangdop.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EK20_49","027_20_49","EZK","20","49","49","At inali' ay Apo Dios di, “O, mu Apo Dios an na'abbagbagtu, hay inalin goh udot nan tatagun ha\"in ya unna' anu hay mun'um'uman!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EK21_1","027_21_1","EZK","21","1","1","Palpaliwan ya inalin goh Apo Dios ay ha\"in di, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EK21_2","027_21_2","EZK","21","2","2","“Ezekiel, hagangom ad Jerusalem ta ipa'innilam nan nappuhin ma'at hinan pundayawandah di ya ta\"on hi un nan ma'at hi an amin an babluy hidid Judah. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EK21_3","027_21_3","EZK","21","3","3","At alyom hinan i'ibbam hidid Judah an Ha\"in an Dios ya mi'buhula' ay dida. At ten hinu'nut'u tun hanggap'u an pamatoy'un dida an ta\"on hi un nan maphod di ugalida. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EK21_4","027_21_4","EZK","21","4","4","At patayo' didan amin an ete\"a' hi appit hi agwan hi un hagangon di buhu'an di algaw hinan numbabluyanyu ta engganah appit hi iggid hi un hagangon di buhu'an di algaw. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EK21_5","027_21_5","EZK","21","5","5","At innilaon an amin nan tataguh nan abablubabluy an Ha\"in an Dios ya hinu'nut'u ay nan hanggap'u ya adi mabalin an meh'ot ta engganay un malpah nan a'usalana. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EK21_6","027_21_6","EZK","21","6","6","At hiyanan ngumugngug'a ni', Ezekiel, an dumalat di punlungdayaam ta ipattigmuy anidugah ahan di punha'itan di punnomnomam. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EK21_7","027_21_7","EZK","21","7","7","Ya wa ay ta hanhananday dumalat hi ngumugngugam ya alyom ay dida an dumalat di nanginnilaam hinan atata'ot an ma'at. Ti hay a'atan hana ya ta\"on hi un hanan nun'atulid ya lumungtuydah ta'otda, ya mun'a'ulawda, ya wumogwogda, ya mi'id di bumadang ay dida. Ya adi madnoy at ma'at hanan inali' an na'abbagbagtun Dios.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EK21_8","027_21_8","EZK","21","8","8","Ya inalina goh ay ha\"in di, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EK21_9","027_21_9","EZK","21","9","9","“Ezekiel, ipa'innilam hinan tatagun alyom di, Inalin Apo Dios di wada anu han nidadaan an nahait ya malita' an hanggap. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EK21_10","027_21_10","EZK","21","10","10","At henen hanggap ya nihamad an nahait, at ay ilat di atonan pumatoy hi tatagu! At mid ahan di umamlong hi umat hina, ya manu ay umat hinay ma'at ti nginohoyda din inali'. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EK21_11","027_21_11","EZK","21","11","11","Ya nihamad an nahait ya malita' nongkay henen hanggap, at matadom hi pamatoy nan pumatopatoy. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EK21_12","027_21_12","EZK","21","12","12","At he\"a, Ezekiel, ya oltom an kumila, ya nun'ug'ugmuy palagpagmu ta ipattigmu nan nidugah an punlungdayaam ti hanan hanggap ya nidadaan nongkay ta pamatoy'uh nan i'ibbam an tatagu' ya ta\"on un nan a'ap'apuyu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EK21_13","027_21_13","EZK","21","13","13","Ti magadyuh di pamadaha' hinan tatagu' ta adida ay muntutuyu at umannung an ma'at an amin hana. Ha\"in an na'abbagbagtun Dios di nanapit ete. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EK21_14","027_21_14","EZK","21","14","14","At he\"a, Ezekiel, ya ipadanmu hatun ma'at hinan tatagu. Ya timmalpu'a, ya innalmu nan hanggap, ya impidwam an pun'ipagit, ya ta\"on hi unmu ipitlu. Ti henen hanggap ya un hay panglot ya atata'ot an hanggap, ya do'ol di patayona. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EK21_15","027_21_15","EZK","21","15","15","At nidugah an mumpunlungtuydah ta'otda, at mi'id di namnamada. Ti ta\"on hi un malgom hinan pantaw di allup di pangipluyanda ya wah di nan hanggap an nidadaan an mamatoy ay dida an ay ilat an mun'ennewel. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EK21_16","027_21_16","EZK","21","16","16","At mipagit hi numpinangngel ya hinan malgom an idongdongana. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EK21_17","027_21_17","EZK","21","17","17","Ya na'at ay hana, ya ta\"on hi un Ha\"in ya tumalpu'a' ya ma'udyaan mahkay di bungot'u. Ha\"in an Dios di nanapit ete.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EK21_18","027_21_18","EZK","21","18","18","Inalin goh Apo Dios ay ha\"in di, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EK21_19","027_21_19","EZK","21","19","19","“Ezekiel, iyammam di pangimmatunan hinan duwan kalata an pange'wan nan alid Babylon ta iniladay pangipluyandah nan titindaluna eden nunhappangan nan kalata. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EK21_20","027_21_20","EZK","21","20","20","At iyammam di pangimmatunan nan alih nan mipluy ad Ammon hinan babluy ad Rabbah. Ya iyammam goh di pangimmatunan hinan mipluy hi ad Jerusalem an ohan babluy ad Judah an na'allup, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EK21_21","027_21_21","EZK","21","21","21","ta wa ay ta dumatong nan alid Babylon hinan way nunhappangan di kalata ya indinongna ta tobotbalona nan bululna, ya hamadonay akbun nan ne'nong an animal ta innilaonay pangipluyana. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EK21_22","027_21_22","EZK","21","22","22","Ya la'tot ya din namalkaan hi Jerusalem di binunutna, at hidiy nangipluyanda. At immuyda nunlongoh nan o\"ongol an a'ayiw ta way inusaldan nangitulud hinan pantaw di allup hidi, ya nuntababdah pito' nan allup, ya nun'ammadah toytoy hi pange'wanda. At wa ay ta it'u' nan alih hogponda ya nalakah humgopanda ta pumpatoyda nan tataguh di. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EK21_23","027_21_23","EZK","21","23","23","Mu nan iJerusalem ya adida kulugon nan nipa'innilan ma'at ay dida ti hay inilada ya maphod di niddumandah nan iBabylon. Mu ma'at hatu ta nomnomonda nan numbaholanda. At gubatonda dida ta mumbalin nan udum ay didah balud ad Babylon. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EK21_24","027_21_24","EZK","21","24","24","At hiyanan inali' goh an Dios di, Nibahhaw an amin nan pangatyu, at hiyanay attiganan nidugah di baholyu. Ya gapu ta nun'appuhi nan gunyu aton at iyabulut'un mumbalin ayuh balud hi udum an babluy. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EK21_25","027_21_25","EZK","21","25","25","Ya ta\"on hi un he\"an alih tud Judah ya nadatngan mahkay di amoltaam. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EK21_26","027_21_26","EZK","21","26","26","At anom nan inyuklupmu ya nan enepngotmuh ulum ti naluman an amin di logom. Ti nan nun'a'ampan tagu ya diday mipabagbagtu, ya nan nun'abagtu ya diday mipa'ampa. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EK21_27","027_21_27","EZK","21","27","27","Ya heten babluy ad Jerusalem ya minaynayun di apa\"ianah engganah un umali nan pento\"un mun'ap'apu ya un'u ipaboltan ay Hiya ta Hiyay okod hi atona.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EK21_28","027_21_28","EZK","21","28","28","Ya inalin Apo Dios ay ha\"in di, “Ezekiel, ibaagmu nan ma'at hinan holag Ammon an gun mamaibain ay da'yun holag Israel ta alyom ay diday, Wada han ohan hanggap an na'ahhait ya humilin umela'elat an ay ilat an nidadaan an mamatoy ay da'yu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EK21_29","027_21_29","EZK","21","29","29","Ti adi makulug nan ena'enaponyu ya nan gunyu ipa'innila. Nidugah di anappuhiyu, at ten nadatngan di amoltaanyu an nan apatayanyu. Ya hay hanggap di usalo' an mumpamatoy ay da'yu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EK21_30","027_21_30","EZK","21","30","30","Ya ipabangngadmun eh'ot nan hanggap ta humalyaon da'yuh nan babluy an nitungawanyu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EK21_31","027_21_31","EZK","21","31","31","Ya ipa'dam'un da'yu nan nidugah an bungot'un ay apuy an gumelageladaw, ya idat'un da'yuh nan mun'abungot ya nangipa'enghan pumatoy. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EK21_32","027_21_32","EZK","21","32","32","Ya gohbon da'yu ta mun'atoy ayuh nan numbabluyanyu, ya mi'id di munnomnom ay da'yu ti Ha\"in an Dios di nanapit ete.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EK22_1","027_22_1","EZK","22","1","1","Inalin goh Apo Dios ay ha\"in di, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EK22_2","027_22_2","EZK","22","2","2","“Ezekiel, ihingalmu nan i'ibbam an iJerusalem ti nidugah an do'ol ahan di pinatopatoyda. Ya ulgudom ay didan amin nan nun'appuhin ina'inatda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EK22_3","027_22_3","EZK","22","3","3","At alyom ay dida an gapu ta do'ol di pinatopatoydah nan i'ibbayu ya umat goh an nundayawdah nan bulul at hiyay dimmalat hi pimmuhianda, at hiyanan diday ad bahol hi amoltaanda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EK22_4","027_22_4","EZK","22","4","4","Ya numbahol ayu nongkay an dumalat di pimmatapatayanyu ya nan nangiyammanyuh nan dayawonyu. At hiyanan magadyuh an madatngan di apogpoganyu, at aba'abatlan da'yuh nan tataguh nan abablubabluy. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EK22_5","027_22_5","EZK","22","5","5","Ya pihulon da'yuh nan tatagu an ta\"on hi un nan wah nan nun'iyadagwi ti nundongol di anappuhiyu. Ya mi'id mahkay di poto' di atonyu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EK22_6","027_22_6","EZK","22","6","6","Ti nan a'ap'apuyun holag Israel ya gapu ta ongol di abalinanda ya un nonongan impapatoyda nan pohdondan ipapatoy. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EK22_7","027_22_7","EZK","22","7","7","Ya hanan i'ibbam an holag Israel ya adida e'gonan di o'ommodda, ya abohlanda nan bunag an ni'babluy ay dida, ya ta\"on un nan nguhu ya nan nabalu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EK22_8","027_22_8","EZK","22","8","8","Ya adida goh e'gonan nan gunyu pundayawan ay Ha\"in, ya adida ngilinon nan algaw an Habadu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EK22_9","027_22_9","EZK","22","9","9","Ya wadaday udum ay didan munlayah ta ipapatoyda nan pohdondan matoy. Ya gunda me\"an hinan ne'nong hinan bulul an dayawonda, ya do'ol nan umipabain an ato'atonda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EK22_10","027_22_10","EZK","22","10","10","Ya wadaday mangelo' hi ahawan di hi amada, ya elo'day waday matyamna. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EK22_11","027_22_11","EZK","22","11","11","Ya elo'da goh di ahawan di udum, ya ta\"on hi un nan inapuda, ya umat goh hinan i'ibbadan binabain imbabaluy di ommoddah udum an ahawada. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EK22_12","027_22_12","EZK","22","12","12","Ya nan udum ay dida ya mumpalagbuda ta diday mamatoy hinan pohdon nan tagun ipapatoy. Ya hay udum goh ya pumpihhuanday i'ibbada, ya nan udum goh ya nidugah di atondan mumpatakap hi pihhuda an ta\"on hi un nan i'ibbayun holag Israel. Mu hay nidugah ahan hi inatda ya din'uga' ay dida. Ha\"in an Dios di nanapit ete. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EK22_13","027_22_13","EZK","22","13","13","At immannung an moltao' didan gapu ay danen nun'appuhin ato'atonda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EK22_14","027_22_14","EZK","22","14","14","Ha\"in an Dios ya wa ay di inali' hi ato' ya umannung an ma'at. Ya mid mapto' nin ya un mi'id di ta'otdan nen ato' ay dida. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EK22_15","027_22_15","EZK","22","15","15","Ya pun'iwa'at'u da'yuh nan numbino'ob'on an babluy ta way atondan mangipogpog hinan nun'appuhin gunda aton. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EK22_16","027_22_16","EZK","22","16","16","At wa ay ta mabainan ayuh nan babluy an iyayanyu ya hiyah ne punnomnomanyun Ha\"in an Diosyu.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EK22_17","027_22_17","EZK","22","17","17","Ya inalin goh Apo Dios di, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EK22_18","027_22_18","EZK","22","18","18","“Ezekiel, alyo' ay he\"an hanan i'ibbam an holag Israel ya mi'id ahan hulbida an umatdah nan ma'angang hinan puntanagan hi silver, unu gambang, unu gumo', unu lata an mitapal. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EK22_19","027_22_19","EZK","22","19","19","At hiyanan alyom ay dida an dumalat hi aid di hulbida ya amungo' didad Jerusalem. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EK22_20","027_22_20","EZK","22","20","20","At ato' hinan aton nan muntanag hi silver, unu gambang, unu gumo', ya lata an dumalat di bungot'u, ya amungo' da'yu ta paddungnay anango' da'yuh nan numbabluyanyu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EK22_21","027_22_21","EZK","22","21","21","At umat hinay ato' nongkay an amungo' da'yu an dumalat di bungot'u, ya paddungnay anango' da'yu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EK22_22","027_22_22","EZK","22","22","22","At maligatan ayu ay ya unyu mahkay nomnomon an manu ay umat hinay ma'at ay da'yu ya dumalat di baholyu, at hiyanan bimmungot hi Apo Dios, ya minolta da'yu.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EK22_23","027_22_23","EZK","22","23","23","Ya inalin goh Apo Dios ay ha\"in di, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EK22_24","027_22_24","EZK","22","24","24","“Ezekiel, alyom goh heteh nan i'ibbam an holag Israel an dumalat di bungot'un dida, ya mipaddungdah nan mapulun an adi ahan ma'ud'udanan. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EK22_25","027_22_25","EZK","22","25","25","Nan layon ya munheeldah un waday pinatoydah udum an animal ta ononda. At umat hina goh nan ap'apuyu an mun'oh'ohhadan munnomnom hi patayonda ta wa ay di pinatoyda ya alyonday maphod ta natoy ta bagi tu'u nan inadangyanda. At do'ol di mun'abalu an dumalat ay dida. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EK22_26","027_22_26","EZK","22","26","26","Ya ta\"on hi un nan papadi ya agguyda inunud nan Uldin'u, ya imbahhawda nan ma'at an ne'nong ay Ha\"in. Ya mi'id di intududah nan tataguh aat nan mibilang hi maleneh ya adi maleneh. Ya adida ngilinon nan Habadu an un nonong ya nipaddung hinan udum an algaw, at mi'id ahan di munnomnom ay didah nan anabagtu' an Dios. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EK22_27","027_22_27","EZK","22","27","27","Ya nan a'ap'apuyu ay nongkay ya umatdah nan atata'ot an ahu an ma'alih wolves hinan inalahan an pumbetadyada nan udum an animal. Ya pumatoyda ta way atondan mamloh hi inadangyan nan patayonda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EK22_28","027_22_28","EZK","22","28","28","Ya nan propeta ya do'ol di hapitondan alyonday impattig'u unu impa'innila' ay dida, mu layahda ti un hay pama\"iwdah nan nun'appuhin ma'ma'at. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EK22_29","027_22_29","EZK","22","29","29","Ya nan udum ay goh ya paligatonda nan nun'awotwot, ya adi maphod di pangatdah nan ni'babluy ay dida. Ya kulukonday i'ibbada, ya pumlohdah luta, unu tangdan di i'ibbada. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EK22_30","027_22_30","EZK","22","30","30","Ya gunna' mannig hi ta\"on hi un oha ay didah nahamad di pangatna ta pangidalata' hi adi' pangubahan ay da'yun holag Israel, mu ta\"on nin ahan ya mi'id. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EK22_31","027_22_31","EZK","22","31","31","At hiyanan gapuh bungot'u ya moltao' dida ta mun'atoyda. Ha\"in an Dios di nanapit ete.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EK23_1","027_23_1","EZK","23","1","1","Inalin goh Apo Dios ay ha\"in di, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EK23_2","027_23_2","EZK","23","2","2","“Ezekiel, donglom tun ulgudo'. Wada han duwan hin'agin binabain ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EK23_3","027_23_3","EZK","23","3","3","nete\"ah ama'ilogdah awadandad Egypt, ya ni'lala'ida ta inyabulutday odoldah nan linala'i. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EK23_4","027_23_4","EZK","23","4","4","Ya hay ngadan nan pangpangullu ya hi Oholah, ya nan otob ya hi Oholibah. Paddungnay inahawa' didan duwa, ya waday imbabaluyda. Ya daten hin'agi ya diday nipaddungan di iSamaria ya iJerusalem. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EK23_5","027_23_5","EZK","23","5","5","Mu ta\"on hi un paddungnay ahawa' nan i'Israel ya paddungnay inlugtapa' ti paddungnay gunda ne'yelo' hinan titindalun i'Assyria ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EK23_6","027_23_6","EZK","23","6","6","an gapu ta paddungnay maphod di pangod'odol nan titindalu, ya nibagay ay dida nan lubungda an numpuntakay hinan kabayuda, ya nabagtuy haad di udum ay dida, ya maphod di alala'ida, at hiyanan malgom ay didaan enelo'da. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EK23_7","027_23_7","EZK","23","7","7","At paddungnay ni'lala'ida ti niddumdah nan u'upihyal nan i'Assyria, ya din'uga' an Dios an paddungnay ahawada ta ni'dayawdah nan umipabohol an bulul. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EK23_8","027_23_8","EZK","23","8","8","Ya ta\"on tuwalih unda tinaynan ad Egypt ya hihidyan paddungnay innaynayunan ni'lala'i. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EK23_9","027_23_9","EZK","23","9","9","At hiyanan ingnganuy'u goh damdama didan i'Israel ta inyabulut didah nan niddumandan i'Assyria. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EK23_10","027_23_10","EZK","23","10","10","At nipaddungdan i'Israel hinan babain benladanda, ya pinatoyda, ya inyuydah nan imbabaluyna ta numbalindah baal hidih nan babluyda. At nundongol hinan abablubabluy heden na'at ay hiya ti baholna. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EK23_11","027_23_11","EZK","23","11","11","Mu ta\"on hi un tinnig han aginan hi Oholibah di na'at ay Oholah an hi agina an hiya goh di nipaddungan di iJudah eden na'at mu unnaat goh inyal'allan ni'lala'i. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EK23_12","027_23_12","EZK","23","12","12","An paddungna goh hi un neyelo'elo' hinan numpuntakay hi kabayun mumpangilog an u'upihyal nan i'Assyria, ya ta\"on hi un nan udum an titindaludan mun'aphod di alala'ida, ya maphod di lubungda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EK23_13","027_23_13","EZK","23","13","13","At hay pannig'u ya numpaddung nan i'Israel ya nan iJudah an paddungnay mi'linala'ida. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EK23_14","027_23_14","EZK","23","14","14","Mu nidugdugah di numbaholan nan iJudah an nipaddungan Oholibah ya un nan i'Israel an nipaddungan Oholah. Ti paddungna nongkay di mi'linala'idan gapuh pundayawandah nan bulul ya nan nipa'ot an latlatun di linala'in iBabylon hinan da'lig an napentolan hi mumbolah. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EK23_15","027_23_15","EZK","23","15","15","Ya mun'aphod di balikisda ya nan uklupda an turban an umatdah nan i'ibbadan numpungkabayun u'upihyal di tindalun nan iBabylon. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EK23_16","027_23_16","EZK","23","16","16","Ti hidin tinnigna hana ya nidugah di namhodnan dida, at hennagnay umuy mangayag ay didad Babylon. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EK23_17","027_23_17","EZK","23","17","17","At numpanga'ali din iBabylon, ya paddungnay ne'yelo' ay dida, at binainay odolna. Mu la'tot ya paddungnay himmigan dida, at hiyanan indinongnan gun me'yelo' ay dida. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EK23_18","027_23_18","EZK","23","18","18","Ya mi'id ahan di baina ay danen gunna aton, at hiyanan din'ug'u goh didan iJudah an umat hi inat'uh nan i'ibbadan i'Israel. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EK23_19","027_23_19","EZK","23","19","19","Ti paddungnay inyal'allanan ni'lala'i ya un din abalahangnah awadanad Egypt. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EK23_20","027_23_20","EZK","23","20","20","An paddungnay nan mun'aphod di alala'ina ya nan mun'abi'ah an titindalun nan i'Egypt di popohdona ahan an pe'yelo'an. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EK23_21","027_23_21","EZK","23","21","21","Ya un gulat ta mabalin at pohdonan din punle'nanah din abalahangnah awadanad Egypt ya minaynayun ti paddungnay nidugah di namhodnan me'yelo' hi linala'i. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EK23_22","027_23_22","EZK","23","22","22","At hiyanan Ha\"in an na'abbagbagtun Dios ya ten alyo' di ta\"on hi un humiga nan iJudah hinan paddungnay ni'lala'iana mu amungo' dida ta mi'buhuldan hiya ta li'ubonda hiya. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EK23_23","027_23_23","EZK","23","23","23","Ya amungo' nongkay nan mun'aphod di alala'inan u'upihyal, ya nan titindalun nan iBabylon an numpuntakay hi kabayu, ya an amin nan hinakupda an umat hinan iChaldea, ya nan iPekod, ya nan iShoa, ya nan iKoa, ya ta\"on hi un nan i'Assyria ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EK23_24","027_23_24","EZK","23","24","24","ta umalidan mangubat ay dida an malpudah appit hi iggid hi un hagangon di buhu'an di algaw an numpun'almas, ya numpunhapiaw, ya numpun'uklup an numpunlugan hinan kalesa ta diday okod an mamogpog ay didan iJudah, ya iyabulut'un paligatonda dida an miyunnudan hinan pangatda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EK23_25","027_23_25","EZK","23","25","25","At pumpatoyday udum hinan i'ibbam an iJudah, ya punggogodday olongda ya ingan di udum ay dida. Ya iyuydah babluyda nan imbabaluyda, ya pinuulanda nan ma'angang. At umat hinay ma'at ti nidugah di bungot'un dida. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EK23_26","027_23_26","EZK","23","26","26","At hiyah ne ipaddungan nan alyo' hi ma'at hinan iJudah an nipaddungan Oholibah an boladanda dida, ya innalday lubungda, ya ta\"on hi un nan nun'abalul an silverda ya balitu'da. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EK23_27","027_23_27","EZK","23","27","27","Ya ato' hana ta pamogpog'uh nan tene\"andad Egypt an paddungnay ni'linala'ianda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EK23_28","027_23_28","EZK","23","28","28","Ti Ha\"in an Dios ya nundadaana' an mangiyabulut ay didah nan buhulda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EK23_29","027_23_29","EZK","23","29","29","At dumalat di boholdan da'yu ya paddungnay boladanda nan i'ibbam an iJudah, ya innaldan amin nan nanablayanyu. At punhintitigan di tataguh nen ma'at ay dida, at nidugah di abainanda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EK23_30","027_23_30","EZK","23","30","30","Ya ta\"on hi un umat hinay ma'at ay dida ti baholda ti din'uga' an Dios ta ni'dayawdah nan bulul an dayawonda at paddungnay inhiyana' ta ni'linala'ida, ya diday nangiyokodandah bumadang ay dida. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EK23_31","027_23_31","EZK","23","31","31","At gapu ta inyunnuddah nan i'ibbayun i'Israel an nipaddungan Oholah at hiyanan moltao' dida an umat hi inat'uh nan i'ibbayun i'Israel. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EK23_32","027_23_32","EZK","23","32","32","At gapuh bungot'u ya ato' din nummolta' hinan i'ibbayun i'Israel, at paddungnay uminumda goh damdamah nan imminumanda. At hiyah ne apahiwanda, ya aba'abatlan di tatagu dida. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EK23_33","027_23_33","EZK","23","33","33","At awniat munlungdayada ya tumata'otdan dumalat ay danen ma'at ay dida ti mapogpogda nongkay an umat hinan i'ibbayun i'Israel. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EK23_34","027_23_34","EZK","23","34","34","Ya ma'at ay hana ya awniat nidugah mahkay di boholdah odolda, at pun'ug'ugday palagpagda. Ha\"in an na'abbagbagtun Dios di nanapit ete. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EK23_35","027_23_35","EZK","23","35","35","Ya dumalat nongkay hi nan'ugandan Ha\"in an Dios ya nundayawdah bulul. Hiyanan mahapul an moltao' dida ti umatda nongkay hinan babain tinaynanay ahawana ta ni'linala'i. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EK23_36","027_23_36","EZK","23","36","36","Ya he\"a, Ezekiel, ya alyom ni' hinan i'ibbam an i'Israel ya iJudah nan nun'appuhin ina'inatda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EK23_37","027_23_37","EZK","23","37","37","Ya alyom an henen ma'at ay dida ya baholda ti umatda nongkay hinan babain inlugtapnay ahawana ti din'uga' nongkay an Dios ta nundayawdah bulul. Ya hay oha goh ya indawatda nan paddungnay imbabaluy'un dida ta moghob an me'nong hinan dayawonda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EK23_38","027_23_38","EZK","23","38","38","Ya pinuhida nan me'gonan an Timplu', ya agguyda goh ene'gonan nan ngilin an Habadu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EK23_39","027_23_39","EZK","23","39","39","At henen algaw goh udot di nange'nongandah nan imbabaluydah nan bulul, ya hinumgopdah nan Timplu', at paddungnay pinuhida. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EK23_40","027_23_40","EZK","23","40","40","At da'yun iJudah ya i'Israel ya nipaddung ayu nongkay hinan binabain mi'linala'i an nunhonag ayuh umuy mangayag hinan linala'ih udum an babluy. Ya nidatong ayu ay ya paddungnay nun'amoh ayu, ya nunhukat ayu, ya impaphodyuy angahyu, ya inggina'uyu nan nun'abalul an umat hi balitu' an hingat ya nan udum. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EK23_41","027_23_41","EZK","23","41","41","Ya immuy ayu ni'yib'ibun ay didah nan mun'aphod an kotchon an umbunan. Ya hinan lamehaan hi hinagangyu ya wah dida nan ne'nong ay Ha\"in an lanan olibo ya incense an idatdan daden bihhitada. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EK23_42","027_23_42","EZK","23","42","42","Ya hinan awadanyu ya madngol di helhel nan mumpanginum an linala'i. Ya wada goh di inta'in daden linala'ih nun'abalul an idatdan da'yun iJudah ya i'Israel an korona ya ganeleng. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EK23_43","027_23_43","EZK","23","43","43","Ya inali' an hi Apo Dios di, Wa ay ta pohdon nan linala'in elo' danen binabain mi'linala'i ya okodda ti hiyah ne damdamay pohpohdonda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EK23_44","027_23_44","EZK","23","44","44","Ya ta\"on hi un daten linala'i ya impa'enghadan elo' nan nalinala'in babai. At paddungnay enelo'da goh da Oholah ay Oholibah an hin'agi an nipaddungan nan iJudah ya i'Israel. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EK23_45","027_23_45","EZK","23","45","45","Mu udum di algaw ya hanan tatagun maphod di pangatnay mangali an numbahol daten duwan hin'agi, at mahapul an mamoltada ti paddungnay immilugtapda ya pimmatoyda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EK23_46","027_23_46","EZK","23","46","46","Ya hay alyo' an na'abbagbagtun Dios ya ipa'ali' di do'ol ahan an titindalu ta gubatonda dida, at nidugah ayay ta'otda mahkay. Ya alanda goh udot an amin nan nun'abalul an gina'uda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EK23_47","027_23_47","EZK","23","47","47","At punggayang nan buhulda dida, ya numpalangda dida. Ya pinuulanda nan imbabaluyda, ya ta\"on hi un nan a'abungda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EK23_48","027_23_48","EZK","23","48","48","Ya ma'at hatu ta olom ni' ya idinongda nan nun'appuhin ato'atonda an umat hi pundayawandah nan udum an madayaw. Ya olom ni' goh ya tuma'otda nan udum an mangiyunnud hinan inatda. Ha\"in an na'abbagbagtun Dios di nanapit ete. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EK23_49","027_23_49","EZK","23","49","49","At holtaponday balloh nan ina'inatda an paddungnay ni'linala'ianda ti nundayawdah nan bulul. Ya ma'at ay hatu ya unna' mahkay nomnomnomon an Dios.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EK24_1","027_24_1","EZK","24","1","1","Hidin miyapuluh algaw hinan miyapuluy bulan eden miyahiyam hi tawon hi awadanmid Babylon ya inalin goh Apo Dios ay ha\"in di, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EK24_2","027_24_2","EZK","24","2","2","“Ezekiel, itudo'mu ni' heten petsa ti ad ugwan an algaw ya na'uy nan alid Babylon an didah nan titindaluna ta gubatonda nan i'ibbayun iJudah. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EK24_3","027_24_3","EZK","24","3","3","Ya ibaagmu ay danen mumpungngohoy an tatagu' heten nipa\"el an alyo' an na'abbagbagtun Dios an alyom di, Ittuwanyuh danum nan ongol an banga, ya impaluwagyu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EK24_4","027_24_4","EZK","24","4","4","Ya intubungyu nan dotag an nan mun'aphod an umat hi ulpu ya tapi, ya ni'tubungyu goh nan mun'aphod an nun'atungalan, ya tinano'yu ta engganah un malutu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EK24_5","027_24_5","EZK","24","5","5","Ya tinunguwanyu nongkay nan nibobongat hi do'ol an ayiw ta engganah un matano', mu hay paltionyu ya nan ma\"aphod an kalnilu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EK24_6","027_24_6","EZK","24","6","6","Ya Ha\"in an na'abbagbagtun Dios ya alyo' di, Mahmo' nan babluy an nido'lan di pumatopatoy an nipaddungan ten ulgud ti heten babluy ya nipaddung hinan bangan nalatian. Ya hanan dotag an nitubung hidi ya ma'ohha'ohhan ma'agaw hi engganah un mapuh. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EK24_7","027_24_7","EZK","24","7","7","Ti nan babluy an nipaddungan ten banga ya hinan mabinatun namatayandah nan tatagu an unda ginulat an inyuy hidi ta adi magabunan nan dalada. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EK24_8","027_24_8","EZK","24","8","8","Ya tinnig'u nan dalada, mu agguy'u ginabunan ti nidugah an umipabungot an ayda mumbagah mangiyawit ay dida. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EK24_9","027_24_9","EZK","24","9","9","At hiyanan alyo' di, Mahmo' nan babluyyud Judah an nido'lan di pumatopatoy ti mapogpogda ti Ha\"in di paddungnay manimung hi mangupun hi ayiw ta panungu' enen babluy. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EK24_10","027_24_10","EZK","24","10","10","At agayu ta puntunguwanyu nan nibongat ta matano' nan dotag, ya inudmanyuh mangipapolhat hi mihda. Ya inagawyu nan lamoh, ya inangangyu nan tungal ta engganay un moghob. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EK24_11","027_24_11","EZK","24","11","11","Ya imbongatyu nan banga an mi'id ah nittuh nan gimmagaban bala ta engganay un bumala ta way aton nan latina an mun'a'ukal, ya ta\"on hi un nan immugtul an nun'ep'ot hinan banga. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EK24_12","027_24_12","EZK","24","12","12","Mu ta\"on hi un nibongat nan bangah nan apuy ya agguy damdama na'aan nan immugtul an nep'ot. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EK24_13","027_24_13","EZK","24","13","13","At da'yun iJudah ya nidugah an umipabain nan gunyu aton. Impadah'un nunleneh ay da'yu, mu nihimung an adiyu pohdon. At hiyanan gapuh nan baholyu ya moltao' da'yuh engganah un mabauy bungot'un da'yu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EK24_14","027_24_14","EZK","24","14","14","Ya ten nadatngan di pummoltaa' ay da'yu. Ya immannung an ato' ti mi'id mahkay di homo\"un da'yu ti nidugah ahan nan ato'atonyu. Ha\"in an na'abbagbagtun Dios di nanapit ete.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EK24_15","027_24_15","EZK","24","15","15","Palpaliwan goh ya inalin Apo Dios ay ha\"in di, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EK24_16","027_24_16","EZK","24","16","16","“Ezekiel, un himbumagga ya matoy nan pohpohdom an tagu. Mu adi' pohdon an ipattigmuy punlungdayaam, ya adi'a ni' ahan lumugwa. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EK24_17","027_24_17","EZK","24","17","17","Ya ta\"on hi un'a lumugwa ya munlungdaya mu ta adim ahan ipatpattig. Ya adim ni' an'anon nan pongotmun turban ya nan hapatusmu. Ya adim hophopan di angahmu. Ya adi'a ni' mangan hinan onon di nabalu.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EK24_18","027_24_18","EZK","24","18","18","Ya henen algaw ya immuya' ni'hahhahapit hinan tatagu, mu eden nahdom ya natoy hi ahawa'. At heden nabiggat ya impa'annung'un inat din inalin Apo Dios. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EK24_19","027_24_19","EZK","24","19","19","At palpaliwan ya inalin din tataguy, “Danen gunmu impattig hidin natayan ahawam ya undan waday pohdom an ipa'innilan da'mi?” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EK24_20","027_24_20","EZK","24","20","20","Ya inali' ay diday, “Waday impa'innilan Apo Dios an inalinay, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EK24_21","027_24_21","EZK","24","21","21","Adi anu madnoy ya pa\"iona nan Timplun ipahiyayu ya paddungnay punhi'uganyu. Ya nan imbabaluyyun wadad Judah ya mun'a'atoydah gubat. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EK24_22","027_24_22","EZK","24","22","22","At hanan tinnigyun inat'uh natayan ahawa' ya hiyay atonyu. At adiyu ipatpattig di lumungdayaanyu, ya adiyu onon nan onon di nabalu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EK24_23","027_24_23","EZK","24","23","23","Ya adiyu anon nan nepngot hi uluyu an turban, ya adiyu goh anon nan hapatusyu. Mu ta\"on hi unyu adi ipatpattig di lumungdayaanyu mu ma\"attig ti nun'a'ung'ung ayu. Ya manu ay ma'at hatun da'yu ya gapuh nan nun'appuhin ato'atonyu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EK24_24","027_24_24","EZK","24","24","24","At henen inat'u ya hiyay pangiyunnudanyu. Ya ma'at ay hana ya hi Apo Dios mahkay di nomnomonyu.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EK24_25","027_24_25","EZK","24","25","25","Ya inalin goh Apo Dios ay ha\"in di, “Ezekiel, tigom adyaat adi madnoy man at pa\"io' nan Timplu an paddungna nongkay hi ihi'ugan nan tatagu, ya ta\"on hi un nan imbabaluyda ya ipapatoy'u dida. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EK24_26","027_24_26","EZK","24","26","26","Ya henen algaw goh ya waday ohan melwang ay dida an umalih nad Babylon an mangipa'innilah nan na'na'at. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EK24_27","027_24_27","EZK","24","27","27","Ya mabalin mahkay an humapit'a ta mi'hapit'an hiya. At hene nongkay an ma'at ay he\"ay panginnilaan nan tataguh ma'at ay didah udum hi algaw ta olom ni' ya nomnomona' an Dios.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EK25_1","027_25_1","EZK","25","1","1","Inalin goh Apo Dios ay ha\"in di, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EK25_2","027_25_2","EZK","25","2","2","“Ezekiel, aga ta ipa'innilam nan ma'at hinan holag Ammon. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EK25_3","027_25_3","EZK","25","3","3","Ya olom ni' ya donglonda tun ibaga' ti Ha\"in an na'abbagbagtun Dios ya ten alyo' an gapu ta aba'abatlanda nan tatagu' an holag Israel hi na'abakandah nan gubat ya hay niyayandah udum an babluy ya nidugah di umamlongandah napa\"ian nan Timplu ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EK25_4","027_25_4","EZK","25","4","4","at hiyanan ipa'abak'u didah nan nunhituh appit hi buhu'an di algaw an umalin mangubat ay dida. Ti mungkampuda nan buhuldah ad Ammon, at diday mangan hinan inhabalda, ya diday manginum hinan inamungdan gatas. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EK25_5","027_25_5","EZK","25","5","5","Ya pumbalino' nan kapitulyu an ad Rabbah hi ipahtulan di kamilu, ya pumbalino' an amin nan babluy ad Ammon hi ipahtulan di kalnilu ta way panginnilaandan Ha\"in di immannung an Dios. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EK25_6","027_25_6","EZK","25","6","6","Ti Ha\"in an na'abbagbagtun Dios ya alyo' di, Gapu ta nidugah di boholdan da'yun tatagu' an holag Israel ya nidugah di umamlonganda nongkay hinan napa\"ianyu ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EK25_7","027_25_7","EZK","25","7","7","at hiyanan honogo' di mangubat ay dida kogoh ta mun'a'atoyda, ya mun'apa\"i nan babluyda, ya punhamhamda nan inadangyanda, ya iyuyda didah udum an babluy. At mete\"an ne ya mi'id di ma'alih babluydan holag Ammon. Ya ma'at hatu ta panginnilaandan Ha\"in di immannung an Dios.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EK25_8","027_25_8","EZK","25","8","8","Inalin goh nan na'abbagbagtun Dios di, “Nan iMoab ya nan i'Edom ya pinihul da'yun iJudah an inaliday, Undan tuwali hay niyod'odolnaan nan iJudah hinan udum an babluy ti undan dida ay ya hay aatda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EK25_9","027_25_9","EZK","25","9","9","At hiyanan honogo' damdamay umuy mangubat hinan babluyda ta pumpa\"ida nan mun'aphod an babluy hidi an umat hi ad Beth-Jeshimoth, ya ad Ba'al Meon, ya ad Kiriathaim an wah nan nunlene'woh hi ad Moab. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EK25_10","027_25_10","EZK","25","10","10","At nan numpunhituh appit hi buhu'an di algaw an mangubat hi ad Ammon ya dida goh di mangubat hinan iMoab. Ya umat goh an mete\"a ene ya mi'id di ma'alih babluy nan iMoab. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EK25_11","027_25_11","EZK","25","11","11","At moltao' dida ta way panginnilaandan Ha\"in di immannung an Dios.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EK25_12","027_25_12","EZK","25","12","12","Inalin goh nan na'abbagbagtun Dios di, “Nan i'Edom ya nidugah ahan di nangibalhandan da'yun iJudah, at hiyanan ongol di baholda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EK25_13","027_25_13","EZK","25","13","13","Ya gapu ta umat hinay inatda ya Ha\"in an na'abbagbagtun Dios di mummoltan dida. Honogo' di mangubat ay dida ta pumpatoyda dida ya ta\"on hi un nan animalda. Ya mapa\"i nan babluyda an mete\"ad Teman ta engganad Dedan, at mumbalin heden babluy hi mi'id hulbina. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EK25_14","027_25_14","EZK","25","14","14","Ya da'yun tatagu' an holag Israel di honogo' ta gubatonyu dida ta iballohyu nan inatdan da'yu ta hiyay punle'naandah bungot'u. Ya ta hiyay panginnilaandan Ha\"in di immannung an Dios.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EK25_15","027_25_15","EZK","25","15","15","Ya inalin goh nan na'abbagbagtun Dios di, “Hanan iPhilistia ya nidugah di boholdan da'yun tatagu' an iJudah, at hiyanan ag'agaan ginubat da'yu ti pohdonda ahan an pogpogon da'yu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EK25_16","027_25_16","EZK","25","16","16","At ad ugwan ya Ha\"in di manimung an mangiballoh hinan inatdan da'yun tatagu' ta patayo' didan amin. Ya ubaho' an amin nan holag Kereth an ta\"on un nan numpunhituh nan pingit di Baybay an Mediterranean. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EK25_17","027_25_17","EZK","25","17","17","At le'naonday bungot'uh pangiballoha' hinan inatda. At innilaonda mahkay an Ha\"in di immannung an Dios.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EK26_1","027_26_1","EZK","26","1","1","Hidin miyapulu ta ohay tawon hi hopap di algaw eden bulan hi nete\"an di niyayanmid Babylon ya inalin goh Apo Dios ay ha\"in di, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EK26_2","027_26_2","EZK","26","2","2","“Ezekiel, tigom an nidugah di amlong nan iTyre an alyonday, Napa\"i mahkay ad Jerusalem an awadan di o\"ongol an mungkumildu an malpuh udum an babluy! Ya maphod ta ditu'uy mihukat hi mungkumildu ta ditu'u mahkay di umadangyan! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EK26_3","027_26_3","EZK","26","3","3","At hiyanan Ha\"in an na'abbagbagtun Dios di mangali an mi'buhula' ay dida. At honogo' di do'ol ahan an titindalun malpuh udum an babluy an umatdah nan dalluyun hinan baybay ta gubatonda dida. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EK26_4","027_26_4","EZK","26","4","4","At pumpa\"ida nan nihamad an allup nan babluyda, ya ta\"on hi un nan atata'nang an abung an pun'adugan. Ya pun'aguh'uha' nan luta ta mabunhian nan batun nen babluyda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EK26_5","027_26_5","EZK","26","5","5","At mumbalin hi punhapuyan nan manidu' hinan hidu'da. Ya pun'alan di udum an tatagun amin di wah nan babluyda. Ha\"in an na'abbagbagtun Dios di nanapit ete. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EK26_6","027_26_6","EZK","26","6","6","Ya numpatoyda nan numpunhituh nan udum an babluy an hakup ad Tyre ta way panginnilaanda an Ha\"in di immannung an Dios.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EK26_7","027_26_7","EZK","26","7","7","Inalin goh nan na'abbagbagtun Dios di, “Hi Nebuchadnezzar an alid Babylon an malpuh appit hi iggid hi un hagangon di buhu'an di algaw di honogo' ta gubatona dida an itnudnay do'ol ahan an titindalunan numpungkabayu ya numpungkalesa. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EK26_8","027_26_8","EZK","26","8","8","Ta hunnondan pumpatoy nan numpunhituh nan udum an babluy an hakup ad Tyre. Ya unda mahkay pun'ikihul nan nun'a'allup an babluyda ta way pange'wandan manggop hinan babluy. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EK26_9","027_26_9","EZK","26","9","9","Ya hay atondan mama\"i ya unda pun'idulyun di o\"ongol an ayiw, ya numpalangda nan atata'nang an abung an pun'aduganda ta way atondan humgop. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EK26_10","027_26_10","EZK","26","10","10","Ya nunheglay ado'ol di kabayuda an umalihbu' hi ma'ugtul an hupu', at mun'ahu'munan nan tatagu. Ya mun'iwogot nan agguy ni'pa\"i an allup di babluydah pangat nan tuminnagtagan an kabayu ya kalesa an manggop hinan babluy ad Tyre. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EK26_11","027_26_11","EZK","26","11","11","Ya le'don an amin nan linala'in numpuntakay hi kabayu nan kalatah nan babluy ta pumpatoyda nan tataguh di, ya numpa\"ida nan a'abung hidi an ta\"on hi un nan nun'ihamad di tu'udna. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EK26_12","027_26_12","EZK","26","12","12","Ya pun'alada nan nun'abalul an gina'uda, ya ta\"on hi un nan ikumilduda. Ya numpa\"ida nongkay nan allupda ya nan a'abungda, ya inyuydan pun'iyanud hinan baybay nan nun'a'aan an ayiw ya batuh nan a'abungda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EK26_13","027_26_13","EZK","26","13","13","Ya ma'at hatu ta mapogpog mahkay nan gun madngol an helhelda, ya kantada, ya nan gangoh di alpada. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EK26_14","027_26_14","EZK","26","14","14","Ya mumbalin nongkay nan babluydah mabinatu ta punhapuyan nan mumpumpanidu' hi hidu'da ya anggay. At mete\"an ne ya mi'id di mangipaphod, at minganuy. Ha\"in an na'abbagbagtun Dios di nanapit ete.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EK26_15","027_26_15","EZK","26","15","15","Ya inalina goh di, “Hitun pangubatan nan buhuldan dida ya hana ay an numpunhituh nan pingit di baybay ya nidugah di tuma'tandah nan donglondan ahitutu'u' ya ahikikila an mun'a'atoy hidid Tyre. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EK26_16","027_26_16","EZK","26","16","16","At nan a'alin nen babluy an wah pingit di baybay ya pun'aanda nan inlulubungdan lubung di ali, ya numpumpu'upu'dah nan hupu'. Ya wumogwogdah ta'otda enen nidugah an ma'at hinan iTyre. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EK26_17","027_26_17","EZK","26","17","17","Ya ikantaan nan tatagu nan iTyre hinan mikantah un way matoy an alyonday, Din nundongol di aatnan babluy an ad Tyre ya mi'id mahkay! Hidin hopapna ya diday mata'tan hidih nan baybay, ya diday nundongol hi pungkumilduan di mumpupupul an malpuh udum an babluy. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EK26_18","027_26_18","EZK","26","18","18","Mu ad ugwan an napa\"i ya wumogwogda nongkay nan tatagun nunhituh nan pingit di baybay an dumalat di ta'otdah nan na'at ay dida.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EK26_19","027_26_19","EZK","26","19","19","Ya inalin goh nan na'abbagbagtun Dios di, “Inganuy'u nongkay nan babluyda ti malnong hinan baybay. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EK26_20","027_26_20","EZK","26","20","20","At paddungnay ipiyuy'u didah nan lubu' din nun'atoy, at mi'id mahkay di ma'al'alih babluy nan iTyre. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EK26_21","027_26_21","EZK","26","21","21","At atata'ot henen ato' ay dida ta mi'id mahkay di ma'alih babluy di iTyre. Ha\"in an na'abbagbagtun Dios di nanapit ete.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EK27_1","027_27_1","EZK","27","1","1","Inalin goh Apo Dios ay ha\"in di, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EK27_2","027_27_2","EZK","27","2","2","“Ezekiel, eyebelmu ni' nan meyebel hi ad Tyre an dumalat nan ma'at enen babluy ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EK27_3","027_27_3","EZK","27","3","3","an buhhu'an an umuy hinan baybay an pungkumilduan di abablubabluy an alyom di, Da'yu an iTyre ya alyon Apo Dios di ipahiyayu anuy amaphod nan numbabluyanyu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EK27_4","027_27_4","EZK","27","4","4","An gapu ta mapmaphod di niyamman nan babluyyu an umat hinan ma\"aphod an pupul an wah nan gagwan di baybay ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EK27_5","027_27_5","EZK","27","5","5","ti hay dedengna ya bolbol an nalpuh nan Duntug an Hermon, ya hanan tu'ud an nigagwah nan pupul ya cedar an nalpud Lebanon. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EK27_6","027_27_6","EZK","27","6","6","Ya hana ay an punggaudyu ya hay niyamma ya nan ayiw an oak an nalpud Bashan, ya nan dotal di pupulyu ya nan ayiw an cypress an na'al'altian hinan ivory an nalpud Cyprus. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EK27_7","027_27_7","EZK","27","7","7","Ya hana ay goh han naboldaan an linen an nun'itayun an halapan di pupulyu ta bumadang an mangitulud hinan pupul ya nalpud Egypt. Ya hana ay goh an punlidumanyun paddungnay bantilayu an hay niyamma ya nan nun'anginan lo'ob an munggudla ya mumpugagaw ya nalpuh nan pingit di baybay ad Elishah. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EK27_8","027_27_8","EZK","27","8","8","Ya hana ay an punggaggaudonyuh nan pupulyu ya nan i'ibbayun iSidon, ya i'Arvad, ya hay mangimunihuh nan pupulyu ya nan i'ibbayun iTyre. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EK27_9","027_27_9","EZK","27","9","9","Ya inawityu nan i'ibbayun iGebal ta wada ay di napa\"ih nan pupul ya impaphodda, ya an amin nan mumpumbiyahin pupul ya umalidan luma'uh nan ila'uyu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EK27_10","027_27_10","EZK","27","10","10","Ya nan titindaluyun numpunhapiaw ya numpunhelmet ya nalpudad Persia, ya ad Lydia, ya ad Libya ta diday mangibaliw ay da'yu. Ya pun'ihabluyda nan helmetda ya hapiawdah nan allupyu, at ma\"aphod di tigawna. At gapun dida ya nundongol di aatyuh nan abablubabluy. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EK27_11","027_27_11","EZK","27","11","11","Ya hana ay goh an guwalyayu ya nalpudad Arvad ya ad Helek an diday mungguwalyah nan allup ya nan pantaw di allup di babluyyu. Ya hana ay goh an nalpud Gammad ya diday mungguwalyah nan ata'nang an abung an pun'adugan. Ya nun'ihabluyda goh nan hapiawdah nan allup, at inyal'allanan ma\"aphod di tigaw nan babluyyu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EK27_12","027_27_12","EZK","27","12","12","Ya nan iTarshish an umalin luma'uh nan ila'uyu ya hay pamayadda ya silver, ya gumo', ya lata, ya nan purbura. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EK27_13","027_27_13","EZK","27","13","13","Ya nan iGreece, ya iTubal, ya iMeshek ya hay pamayadda goh ya hay himbutda, ya nan gina'udan gambang di niyamma. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EK27_14","027_27_14","EZK","27","14","14","Ya hay ibayad ay nan iBeth Togarmah ya kabayu an mabalin an muntamu, ya nan kabayun ma'usal hi gubat, ya nan alyondan mul an kabayu goh. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EK27_15","027_27_15","EZK","27","15","15","Ya ta\"on hi un nan iRhodes ya nan bimmabluy hinan pingit di baybay ya luma'udan da'yu an hay pumbayadda ya hay ba'git di elepante an ma'alih ivory ya nan ma'ulhin ayiw. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EK27_16","027_27_16","EZK","27","16","16","Ya nan i'Aram ya pun'iyalida nan nun'abalul an batu, ya nan mun'aphod an lo'ob an mumbolah, ya nan nun'aboldaan an lo'ob, ya umat hinan nun'abalul an batun ma'alah baybay an coral ya nan ruby ta ihukatdah nan ila'uyu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EK27_17","027_27_17","EZK","27","17","17","Ya ta\"on hi un nan iJudah ya nan i'Israel ya hay ihukatdah nan ila'uyu ya nan wheat an nalpud Minnith, ya nan danum di iyu'an, ya nan kindi, ya nan lanan olibo, ya nan mumpabangluh ma'an. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EK27_18","027_27_18","EZK","27","18","18","Ya hay pumbayad ay goh nan iDamascus hinan alandan ila'uyu ya nan ma'inum an malpud Helbon ya nan dutdut di kalnilu an malpud Zahar. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EK27_19","027_27_19","EZK","27","19","19","Ya nan mumpungkumildun holag Dan an didah nan iGreece an malpud Uzal ya luma'udah nan ila'uyu an hay pumbayadda ya nan pumpabangluh ma'an ya nan nabohal an gina'u. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EK27_20","027_27_20","EZK","27","20","20","Ya hay pumbayad ay goh nan iDedan hinan alandan ila'uyu ya nan uloh an miyap'ap hi bonog di kabayu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EK27_21","027_27_21","EZK","27","21","21","Ya hay ihukat ay goh nan i'Arabia an didah nan i'ibbadan a'ap'apud Kedar ya nan uyaw, ya nan manilhig an kalnilu, ya gandeng. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EK27_22","027_27_22","EZK","27","22","22","Ya hay pumbayad ay goh nan iSheba ya iRaamah ya nan nun'abalul an batu an umat hi balitu' ya nan mun'aphod an pumpabangluh ma'an. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EK27_23","027_27_23","EZK","27","23","23","Ya ta\"on un nan iHaran, ya iKanneh, ya i'Eden, ya iSheba, ya i'Ashur, ya iKilmad an mumpungkumildu ya ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EK27_24","027_27_24","EZK","27","24","24","pun'iyalida goh di mun'aphod an lo'ob an munggudlay kolol di udum, ya naboldaan di udum, ya nan abo' an numbino'ob'on di kololna, ya nan nun'ahamad an tali. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EK27_25","027_27_25","EZK","27","25","25","Ya hay pumpangilugananyuh nan do'ol an ila'uyu ya nan pupul di iTarshish, ya nipaddung nan babluyyun ten pupul an napnuh gina'u. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EK27_26","027_27_26","EZK","27","26","26","Mu hidin awadanyuh gagwana ya paddungnay umali nan mabi'ah an puo', ya pina\"ina nan pupul an nilugananyu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EK27_27","027_27_27","EZK","27","27","27","At an amin ayun paddungnay ni'lugan hinan pupul an titindalu, ya kalpentelo, ya nan mumpungkumildu, ya ta\"on hi un nan mumpummunihuh nan pupul ya paddungnay mumpunlonong ayu. Ya paddungnay munlonong hinan baybay nan do'ol an nun'abalul an inadangyanyun wah nan pupul. At umat hinay ma'at hinan babluyyu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EK27_28","027_27_28","EZK","27","28","28","At paddungnay mun'alawaaw di tu'u'yun mumpunlonong an ay ihunay umalyog nan pingit di baybay. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EK27_29","027_27_29","EZK","27","29","29","At nan mumpuntamuh nan udum an pupul ya puntataynanda nan pupulda ta mumpapanguydah nan pingit di baybay ta amangondah nen ma'at ay da'yu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EK27_30","027_27_30","EZK","27","30","30","At dumalat enen ma'at ay da'yu ya pun'it'u'day kilada, ya pun'iloglogday hupu' an gunda mumpunlapug hinan dapul. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EK27_31","027_27_31","EZK","27","31","31","Ya pummukmukanday uluda, ya numpunlubungdah langgut ti nidugah di punlungdayaandan nen ma'at ay da'yu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EK27_32","027_27_32","EZK","27","32","32","Ya umayadyo'dah nan ma'at ay da'yu an alyonday, Mi'id di mipaddung hi amaphod nan babluy ad Tyre, mu namengpenghan an na'umah hinan baybay! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EK27_33","027_27_33","EZK","27","33","33","Do'ol din impa'amlongyun mumpungkumildu, ya do'ol din impa'adangyanyun ali an dumalat nan mun'aphod an ila'uyu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EK27_34","027_27_34","EZK","27","34","34","Mu ad ugwan ya napogpog ayu an paddungnay nilubu' ayuh bunol di baybay, ya an amin nan inadangyanyu ya ta\"on hi un nan puntamuonyu ya ni'lubu'dan da'yu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EK27_35","027_27_35","EZK","27","35","35","At awniat manoh'a nan bimmabluy hinan pingit di baybay enen ma'at ay da'yu. At ta\"on hi un nan alida ya ma\"attig hi angahda an nidugah di tuma'tandah pangngolandan nen ma'at ay da'yu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EK27_36","027_27_36","EZK","27","36","36","Ya umat goh hinan mumpungkumilduh nan abablubabluy an nidugah di tuma'tandah nan ma'at ay da'yu. Umat hituy ma'at ay da'yu ta apogpoganyu nongkay an iTyre.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EK28_1","027_28_1","EZK","28","1","1","Inalin goh Apo Dios ay ha\"in di, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EK28_2","027_28_2","EZK","28","2","2","“Ezekiel, alyom ni' hinan alid Tyre tun ibaga' an alyom di, Nidugah anuy pumpahiyaam an hay punnomnommu ya dios'a hinad Tyre. Mu hay makulug ya un'a tagu ya anggay. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EK28_3","027_28_3","EZK","28","3","3","Ya undan hay punnomnommu ya nala'la'eng'a ya un din nun'ap'apun hi Daniel? Ya undan inilam an amin di logom? ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EK28_4","027_28_4","EZK","28","4","4","Manu ti dumalat di la'engmu ya immadangyan'a ti do'ol di balitu'mu ya silvermu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EK28_5","027_28_5","EZK","28","5","5","Ya gapu nongkay ta na'alla'eng'an mungkumildu ya immadangyan'a, at hiyanan nen mumpahiya'a.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EK28_6","027_28_6","EZK","28","6","6","Mu alyon nan na'abbagbagtun Dios di, “Gapu anu ta hay punnomnommu ya nipaddung di la'engmuh dios ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EK28_7","027_28_7","EZK","28","7","7","at hiyanan ipa'alinay mun'abungot an tatagun mangubat ay da'yu. At pumpatoy da'yu, ya numpa\"idan amin di inadangyanmu ya an amin nan mun'aphod an impiyammam. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EK28_8","027_28_8","EZK","28","8","8","At pumpatoy ay da'yu, ya nun'ogah da'yuh nan baybay ta hidiy ilubu'anyu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EK28_9","027_28_9","EZK","28","9","9","Ya henen umaliandan mamatoy ay he\"a ya mi'id mahkay di alyoman dios'a ti un'a tuwali tagun holtapom di atondan he\"a. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EK28_10","027_28_10","EZK","28","10","10","Ya umat'ah agguy nakugit an malpuh udum an babluy an mamatoy ay he\"a. Ha\"in an na'abbagbagtun Dios di nanapit ete.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EK28_11","027_28_11","EZK","28","11","11","Ya inalin goh Apo Dios ay ha\"in di, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EK28_12","027_28_12","EZK","28","12","12","“Ezekiel, agam ta ibaagmu nan ma'at hinan alid Tyre. An alyom di, Hidin hopapna ya ma\"aphod di pangod'odolmu ya alala'im, ya na'alla'eng'an ali. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EK28_13","027_28_13","EZK","28","13","13","Ya wadan he\"an amin di logom, at paddungnay nunhitu'ah nan galden Apo Dios ad Eden. Ya wadan amin ay he\"a nan numbino'ob'on an nun'abalul an batu an umat hi ma'alih ruby, ya topaz, ya emerald, ya chrysolite, ya onyx, ya jasper, ya sapphire, ya turquoise, ya beryl. An amin hatu ya nidadaanda tuwali ta middum hi balitu' an umat hinan wah hengheng unu buung ya wan mitungaw'a. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EK28_14","027_28_14","EZK","28","14","14","Ya pento' da'a ta he\"ay ohan anghel an ma'alih cherub an mangiyadug hinan paddungnay ne'nong an lugal ay Ha\"in an Dios an awadan di do'ol an nun'abalul an batu ta humili. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EK28_15","027_28_15","EZK","28","15","15","Ya nete\"ah din a'ung'ungngam ya maphod di pangatmu, mu palpaliwan ya pimmuhiy pangatmu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EK28_16","027_28_16","EZK","28","16","16","Ya gapu ta dimmo'ol di luma'uh nan do'ol an ila'um ya un hi'itangan bimmungot'a ya nappuhi mahkay di pangatmu. At hiyanan luludan da'an pakakon hinan lugal an nidawat ay Ha\"in, at he\"an anghel an mun'adug ay Ha\"in ya mapakak'ah dih nan awadan di umela'elat an nun'abalul an batu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EK28_17","027_28_17","EZK","28","17","17","Ya dumalat nongkay hinan amaphodmu ya la'engmu at nundongol di aatmu, ya numpahiya'a. At hiyanan paddungnay intapal'u he\"a ta panigtigan da'ah nan alih udum hi babluy. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EK28_18","027_28_18","EZK","28","18","18","Ti dumalat nan do'ol an baholmu ya kinulukmu ya pinuhim nan pundayawanyu. At hiyanan ipa'ali' han apuy ta mapuulan ayu, ya mapuulan an amin nan wah nan numbabluyanyu. At titiggon nan tatagun dumapul nan babluyyu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EK28_19","027_28_19","EZK","28","19","19","At nan tataguh udum an babluy ya manoh'adah nan atata'ot an ma'at ay da'yu, at hiyah ne apogpogan di aatyun iTyre.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EK28_20","027_28_20","EZK","28","20","20","Inalin goh Apo Dios ay ha\"in di, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EK28_21","027_28_21","EZK","28","21","21","“Ezekiel, ibaagmu ni' goh nan ma'at ad Sidon. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EK28_22","027_28_22","EZK","28","22","22","Alyom ay dida an Ha\"in an na'abbagbagtun Dios ya mi'buhula' ay dida. At hitun pummoltaa' ay dida ya innilaon di tatagu an me'gonana' an Dios, at hiyah ne dumalat ya Ha\"in mahkay di dayawonda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EK28_23","027_28_23","EZK","28","23","23","Ya ipa'ali' di atata'ot an dogoh, at iyatoyda. Ya ipiyali' di buhulda ta pumpatoyda dida ta madadala nan kalatada. At hiyah ne panginnilaandan amin an Ha\"in di immannung an Dios. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EK28_24","027_28_24","EZK","28","24","24","At ma'at ay hene ya ipogpog mahkay nan tatagun ay hubit an heneggon nan holag Israel an mamalpaligat ay da'yu. Ya hiyah ne panginnilaanyun Ha\"in di na'abbagbagtun Dios.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EK28_25","027_28_25","EZK","28","25","25","Ya inalin goh nan na'abbagbagtun Dios di, “Hitun pangamunga' ay da'yun tatagu' an holag Israel an ilpu' da'yuh nan babluy an nangipa'aya' ay da'yu ya pangintitigan di tataguh nan abablubabluy an Ha\"in ya anggay di me'gonan an Dios. At mumbangngad ayuh din babluy an indat'u tuwalih din baal'un ommodyun hi Jacob. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EK28_26","027_28_26","EZK","28","26","26","At malenggop ayu mahkay an mumpangipaphod hi a'abungyu, ya munhabal ayu mahkay hinan lutayu. Ya hitun pummoltaa' hinan heneggonyun namalpaligat ay da'yu, ya hiyah ne punnomnomanyu mahkay ay Ha\"in an Dios.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EK29_1","027_29_1","EZK","29","1","1","Din miyapuluy tawon hidin miyapuluy bulan eden miyapulu ta duway algaw hi nete\"an di niyayanmid Babylon ya himmapit goh hi Apo Dios ay ha\"in an inalinay, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EK29_2","027_29_2","EZK","29","2","2","“Ezekiel, agam ta ibaagmuy ma'at hinan alid Egypt ya nan tataguh di ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EK29_3","027_29_3","EZK","29","3","3","an alyom di, Inalin nan na'abbagbagtun Dios di, Mi'buhula' ay he\"a an paddungnay buwayah nan Wangwang an Nile. Ti inalim di un he\"ay nangiyamma, at hiyanan alyom anuh un bagim henen wangwang. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EK29_4","027_29_4","EZK","29","4","4","Mu lawido' he\"a, ya enep'ot'un he\"a nan do'ol an ekan hidi, ya ginuyud'u da'yu, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EK29_5","027_29_5","EZK","29","5","5","ya impiyuy'u da'yuh nan mapulun ta iwa'at da'yuh di. Ya mi'id di umalin mangilubu' ay da'yu ta onon di hamuti ya nan udum an animal di odolyu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EK29_6","027_29_6","EZK","29","6","6","At hiyah ne panginnilaanyun amin an i'Egypt an Ha\"in di immannung an Dios. Hidin hopapna ya numpabadang nan i'ibba' an holag Israel ay da'yun i'Egypt, mu umat ayuh pateng an hul'ud. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EK29_7","027_29_7","EZK","29","7","7","At hidin paddungnay inhul'udda nan pateng ta way mandol ay dida mu un at goh na'ipung ta nun'atu\"inda, ya nun'iho'nogda, ya numpun'ahhib di tungal di bonogda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EK29_8","027_29_8","EZK","29","8","8","At hiyanan Ha\"in an nan na'abbagbagtun Dios ya ipa'ali' di mangubat ay da'yu ta pumpatoyday udum ay da'yu, ya ta\"on hi un nan animalyu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EK29_9","027_29_9","EZK","29","9","9","At mabukawan ad Egypt an babluyyu ta way panginnilaanyu an Ha\"in di immannung an Dios. Ti he\"an ali ya inalim anuy un he\"ay nangiyammah nan Wangwang an Nile. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EK29_10","027_29_10","EZK","29","10","10","At hiyanan mi'gubata' ay da'yu, ya boholo' mahkay heden wangwang. Ya pa\"io' nan babluyyud Egypt ta minganuy an mete\"ad Migdol ta mumpa'uy ad Aswan hi engganad Ethiopia. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EK29_11","027_29_11","EZK","29","11","11","At mi'id di tagu unu animal hi lumane'le'od hidih napat di tawon. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EK29_12","027_29_12","EZK","29","12","12","Ya wadaday udum an napa\"in babluy, mu mi'id di ipaddungan di apa\"ian nan babluyyud Egypt. At miwa'at ayuh nan abablubabluy hitun luta, at minganuy nongkay nan babluyyu an adi mababluyan hi napat di tawon.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EK29_13","027_29_13","EZK","29","13","13","Ya inalin goh nan na'abbagbagtun Dios di, “Mu malpah ay heden napat di tawon ya amungo' mahkay da'yu an ta\"on hi un malgom di awadanyu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EK29_14","027_29_14","EZK","29","14","14","Ta ibangngad'u da'yud Egypt ta munhitu ayu mahkay hidi. Mu na'ampa ayu mahkay an himpamabluy, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EK29_15","027_29_15","EZK","29","15","15","at mid abalinanyun mi'gubat hi udum an babluy. At mi'id di alyon hi hakuponyuy udum an babluy. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EK29_16","027_29_16","EZK","29","16","16","At da'min holag Israel ya adi mabalin hi unmi da'yu pundenolan. Ti un at goh hiyah ne mangipanomnom ay da'mih nan numbaholanmih numpabadanganmin da'yu. Ya ma'at hana ta punnomnomanyun Ha\"in an na'abbagbagtun Dios.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EK29_17","027_29_17","EZK","29","17","17","Hidin hopap di algaw eden hopap di bulan hidin miyaba'inti ta han pituy tawon hi awadanmid Babylon ya inalin goh Apo Dios ay ha\"in di, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EK29_18","027_29_18","EZK","29","18","18","“Ezekiel, inilam an hi Nebuchadnezzar an alid Babylon ya ginubat nan tindalunad Tyre. Ya nuntamuonah nunnaud nan titindaluna ta nun'aluphian di pu'oldah nami'upi'ugandah ayiw, ya namukmukan di uludah numpangiyagtuandah pito' hi inyammadah owondan manggop hinan allup ad Tyre. Mu hidin henggopda ya un oh'ohha han inah'upandan nabalul an gina'uda, at mi'id di lagbudan nangubat ad Tyre. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EK29_19","027_29_19","EZK","29","19","19","At hiyanan alyo' an na'abbagbagtun Dios di, Ipa'abak'ud Egypt ay da Nebuchadnezzar ta alandan amin di inadangyanda ta way bino'ladah nan titindalunah nangubatandad Tyre. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EK29_20","027_29_20","EZK","29","20","20","At ipa'abak'u nongkay ad Egypt ay dida ta way bino'ladah pangatandah nan ipa'at'un dida. Ha\"in an na'abbagbagtun Dios di nanapit ete. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EK29_21","027_29_21","EZK","29","21","21","At ma'at ay hana ya un'u da'yu mahkay pabi'ahon an holag Israel. Ya idat'uy abalinam, Ezekiel, ta abalinam an manugun ay dida ta olom ni' ya nomnomona' an Dios.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EK30_1","027_30_1","EZK","30","1","1","Inalin goh Apo Dios ay ha\"in di, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EK30_2","027_30_2","EZK","30","2","2","“Ezekiel, agam ta ipa'innilam tun ibaga' ay he\"a ta alyom di, Inalin nan na'abbagbagtun Dios di, Magadyuh man an madatngan han atata'ot an ma'ma'at!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EK30_3","027_30_3","EZK","30","3","3","At ha\"in an hi Ezekiel ya alyo' an manu ay umat hinay inalin Apo Dios ti nadatngan mahkay nan gutud an apa\"ian di abablubabluy, at mi'id ahan di namnama tu'uh nan umat hina. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EK30_4","027_30_4","EZK","30","4","4","Ti waday umalin mangubat ad Egypt ta pumpatoyday udum ay dida, ya nun'aladay inadangyanda, ya numpa\"ida nan babluy hidi. At nan i'Ethiopia ay ya nunheglay tuma'tandah pangngolandan nen ma'at hinan i'ibbadad Egypt. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EK30_5","027_30_5","EZK","30","5","5","Ya ta\"on hi un nan nalagbuan an titindalun di i'Ethiopia, ya iLibya, ya iLydia, ya i'Arabia, ya umat goh hinan i'ibbamin titindalun holag Israel ya mun'a'atoydan den gubat. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EK30_6","027_30_6","EZK","30","6","6","Ti inalin tuwalin nan na'abbagbagtun Dios di, “Hanan bumadang hinan i'Egypt ya mun'a'atoydah gubat an mete\"ad Migdol hi engganad Aswan. At adida mahkay mumpahiya. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EK30_7","027_30_7","EZK","30","7","7","At heten babluy ad Egypt ya nidugdugah di apa\"iana ya inganuyana ya un nan udum. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EK30_8","027_30_8","EZK","30","8","8","Ya iyabulut'un hi Apo Dios an puulandad Egypt, ya ipapatoy'u nan malpuh udum hi babluy an bumadang nongkay ay dida. At hiyay panginnilaanda an Ha\"in di immannung an Dios. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EK30_9","027_30_9","EZK","30","9","9","Ya waday honogo' an munlugan hi pupul an umuy mangibagah nan i'Ethiopia ta adida mange'el. Ya hitun amoltaandad Egypt ya nunheglay ta'otda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EK30_10","027_30_10","EZK","30","10","10","At Ha\"in an nan na'abbagbagtun Dios ya honogo' nongkay nan alid Babylon an didah nan titindaluna ta umuyda gubaton ad Egypt ta pumpatoyda nan tataguh di, ya nun'alada nan inadangyanda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EK30_11","027_30_11","EZK","30","11","11","At awalitang di mun'a'atoy hi pangatda, ya ta\"on hi un nan babluy ya pumpa\"ida. Ti da Nebuchadnezzar ya nan titindaluna ya nundongol di aatda tuwalin mun'abungot. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EK30_12","027_30_12","EZK","30","12","12","Ya tud'o' nan Wangwang an Nile, ya impaboltan'u nan babluy ad Egypt hinan malpuh udum hi babluy an nappuhiy pangatda. At pumpa\"i' nongkay henen babluy ya an amin nan wah di ta mumbalin ad Egypt hi mi'id di hulbina. Ha\"in an hi Apo Dios di nanapit ete.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EK30_13","027_30_13","EZK","30","13","13","Ya inalin goh nan na'abbagbagtun Dios di, “Pumpa\"i' an amin nan inyamman di tagun dayawondad Memphis an hakup ad Egypt, ya mi'id mahkay di mun'ap'apun dida. Ya nunheglay ta'ot nan tataguh di. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EK30_14","027_30_14","EZK","30","14","14","Ya pa\"io' ad Pathros an wah appit hi iggid did Egypt, ya pinuula' ad Zoan an din kapitulyudad Egypt hidin hopapna. Ya pa\"io' goh ad Thebes an oha goh an babluy ad Egypt, ya impapatoy'u nan tataguh di. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EK30_15","027_30_15","EZK","30","15","15","Ya umat goh an pa\"io' ad Pelusium an ihi'uganda ti hidi ya nahamad di allupnan babluy ad Egypt. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EK30_16","027_30_16","EZK","30","16","16","At umat hinay ma'at an puula' ad Egypt, ya punholholtapo' nan iPelusium, ya pa\"io' nan nahamad an na'allup an babluy ad Thebes, ya patata'to' nan iMemphis. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EK30_17","027_30_17","EZK","30","17","17","Ya hanan ungungan linala'in nunhituh nan udum an babluy ad Egypt an umat hinan iHeliopolis ya iBubastis ya mun'a'atoydah gubat, ya hanan ma'angang ya miyuydah udum an babluy. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EK30_18","027_30_18","EZK","30","18","18","Ya hay apa\"ian ad Tahpanhes ya paddungnay humelong nan babluyda ti mi'id mahkay di namnaman nan i'Egypt ti miyuydah udum an babluy. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EK30_19","027_30_19","EZK","30","19","19","At umat hina goh an moltao' nan i'Egypt ta panginnilaanda nongkay an Ha\"in nan immannung an Dios.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EK30_20","027_30_20","EZK","30","20","20","Hidin miyapitun algaw hinan hopap di bulan eden miyapulu ta ohan tawon hi niyayanmid Babylon ya inalin goh Apo Dios ay ha\"in di, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EK30_21","027_30_21","EZK","30","21","21","“Ezekiel, inilam an paddungnay inipung'uy ta'lay nan alid Egypt. Ya paddungnay mi'id di nan'up ta way atonan mapoyanan ta way atona goh an mangdon hinan hanggapna. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EK30_22","027_30_22","EZK","30","22","22","At Ha\"in an na'abbagbagtun Dios ya mi'buhula' hinan alid Egypt ta ipungo' goh nan ohan ta'layna ta mi'id di atonan mangdon hinan hanggapna. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EK30_23","027_30_23","EZK","30","23","23","Ya pun'iwa'at'u nongkay nan i'Egypt hinan abablubabluy hitun luta. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EK30_24","027_30_24","EZK","30","24","24","Ya nan alid Babylon ya pabi'aho' ta ipadon'un hiya nan hanggap'u. Mu henen alid Egypt ya paddungna nongkay di pun'ipung'u nan duwan ta'layna ta mundamuda ay hi gubat ya un nonong ya un pumalapala' ti mi'id di abalinanan mangdon hinan hanggapna. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EK30_25","027_30_25","EZK","30","25","25","Ya pabi'aho' nongkay nan alid Babylon, ya impadon'un hiya nan hanggap'u ta usalonan mi'gubat hinan alid Egypt an mid di abalinana. Umat hinay ato' ta panginnilaandan Ha\"in nan immannung an Dios. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EK30_26","027_30_26","EZK","30","26","26","Ya pun'iwa'at'u nongkay hinan abablubabluy nan i'Egypt ta panginnilaandan Ha\"in nongkay di immannung an Dios.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EK31_1","027_31_1","EZK","31","1","1","Hidin hopap di algaw hinan miyatlun bulan hidin miyapulu ta ohan tawon hi niyayanmid Babylon ya inalin Apo Dios ay ha\"in di, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EK31_2","027_31_2","EZK","31","2","2","“Ezekiel, alyom hinan alid Egypt ya hinan tatagunah ten ibaga' an alyom di, Da'yun i'Egypt ya ongol di abalinanyu an mi'id di nipaddunganyuh nan abablubabluy. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EK31_3","027_31_3","EZK","31","3","3","Ti nan nundongol an aatyu ya umat hidin nundongol an aat ad Assyria hidin hopapna an umat hinan ayiw an cedar ad Lebanon an manaphapang an lidumana nan inalahan, ya nidugah an ata'nang an umatam ad daya. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EK31_4","027_31_4","EZK","31","4","4","Ya waday adi matdu' an obob hidih nan way awadana, at hiyanan nanginhehe'on ya ta\"on hi un nan udum an ayiw eden inalahan ya nadanuman. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EK31_5","027_31_5","EZK","31","5","5","At gapu ta waday danum hinan nitammana ya immata'ata'nang nongkay, ya nanaphapang ya un nan udum an ayiw. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EK31_6","027_31_6","EZK","31","6","6","Ya do'ol di numbino'ob'on an hamutin numbuyah nan hapangna, ya do'olday animal an na'lum hinan puuna, ya do'olday tatagun umuy milidum hinan puuna. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EK31_7","027_31_7","EZK","31","7","7","Ya manu ay nongkay ma\"aphod di tigaw nen ayiw ya manaphapang ti linumnod an numpanga'atam di lamutnah nan awadan di do'ol an danum. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EK31_8","027_31_8","EZK","31","8","8","At hiyanan henen cedar ya mi'id di nipaddungan di amaphodna an ta\"on hi un hidih nan galden'un Dios, ya ta\"on hi un hanan bolbol ya nan udumnan kalahin di ayiw ya adida umat enen cedar. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EK31_9","027_31_9","EZK","31","9","9","Ya manu ay umat hina ya Ha\"in di nangipahapang ya nangipaphod enen ayiw ad Lebanon, at hiyanan an amin nan ayiw hidih nan galden'ud Eden ya paddungnay umamohdan hiya. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EK31_10","027_31_10","EZK","31","10","10","Mu gapuat goh ta nangintata'nang at hiya ya anggay di ata'nang ya un nan udum ya mumpahiya. Ha\"in an na'abbagbagtun Dios di nanapit ete. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EK31_11","027_31_11","EZK","31","11","11","At hiyanan iyabulut'un gubaton nan ohan nundongol an ali ta paddungnay malngoh ti nappuhiy pangatna. Ya din'ug'u ta okod heden alih atonan hiya ta hiyah ne moltana. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EK31_12","027_31_12","EZK","31","12","12","At nan i'Assyria ya nipaddung enen ayiw an lengngoh nan immalin mun'abubungot an nalpuh ohan babluy. At hana ay an nun'ahpa' an hapangna ya awakilatdah nan duntug ya hinan nundotalanan natu\"inana. Ya ta\"on hi un nan tatagun nalpuh udum an babluy an gun munlidum hidi ya nuntaynanda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EK31_13","027_31_13","EZK","31","13","13","At un punduldulmunan nan animal nan nun'aholpeng an i\"itang an hapangna ya tubuna. Ya un hay pumpatpattu'an di hamuti nan agguy nahpa' an hapangna. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EK31_14","027_31_14","EZK","31","14","14","At hiyanan mete\"an de ya mi'id mahkay di umata'nang hi ayiw ta umat enen immata'nang an ayiw an nitu'dud hi ad daya an ta\"on hi un neheggon hi danum. Ti an amin mahkay di ayiw ya waday nagtud hi atayanda an umat hi tagu an matoyda ta umuydad dolom hi awadan di nun'atoy.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EK31_15","027_31_15","EZK","31","15","15","Ya inalin goh nan na'abbagbagtun Dios di, “Hidin natayan den ayiw ya paddungnay tagun natoy, ya immuy nongkay hi awadan din nun'atoy. Ya tindu\"un den gutud nan danum, at mi'id di umayuh. At gapun den ata'nang an ayiw ya paddungnay nunlangdu nan ayiw ad Lebanon ti na'uy an mumpumpi'yatoy nan udum an ayiw hidi. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EK31_16","027_31_16","EZK","31","16","16","At hanan wah udum an babluy ya wumogwogdah ta'otdah pangngolandah emog nen ayiw an matu\"in. Ya umat hinan tagun matoy an umuy hi awadan di nun'atoy. Mu an amin nan nun'ahhun an immuy hidin umat enen ayiw an nalpud Babylon ya nan udum an nalpud Eden ya mun'am'amlongda ti ta\"on hi un hiya ya immuy hidi. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EK31_17","027_31_17","EZK","31","17","17","Ya umat goh hinah nan wah udum hi babluy an nundenol enen babluy an nipaddungan nen ayiw ya natoyda ta nini'yuydah awadan di nun'atoy ta niddumdah nan udum an natoy hi gubat. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EK31_18","027_31_18","EZK","31","18","18","Ya ta\"on hi un da'yun i'Egypt ya mipaddung ayu anu goh enen ayiw an ta\"on hi un nundongol di amaphod di babluyyu ti adangyan ayu, ya ongol di abalinanyu, mu ma'at ay da'yu nan nibagan na'at hinan ayiw hi ad Eden. Ti paddungnay malngoh ayu ta umuy ayuh awadan di nun'atoy an agguy nibilang hi tagun Apo Dios. Ha\"in an hi Apo Dios di nanapit ete.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EK32_1","027_32_1","EZK","32","1","1","Hidin hopap di algaw hidin miyapulu ta duway bulan eden miyapulu ta duway tawon hi niyayanmid Babylon ya inalin goh Apo Dios ay ha\"in di, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EK32_2","027_32_2","EZK","32","2","2","“Ezekiel, agam ta ibagam goh tun ibaga' hinan alid Egypt an alyom di, Hay punnomnommu ya ta'tan da'ah abablubabluy ti mabungot'an umat'ah nan layon, mu hay makulug ya umat'ah buwayan mi'id di abalinana an un hay mangib'ibul hinan danum ya anggay. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EK32_3","027_32_3","EZK","32","3","3","Ti Ha\"in an nan na'abbagbagtun Dios ya alyo' di, Honogo' di do'ol an tatagu ta paddungnay hidu'on da'a, ya inda'al da'a. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EK32_4","027_32_4","EZK","32","4","4","Ya impitapal da'ah nan mamaga, ya inyayag da'ah nan ahamuhamuti ya nan animal hi inalahan ta onon da'a. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EK32_5","027_32_5","EZK","32","5","5","Ya pun'iwa'at'uh nan aduntuduntug ya hinan numpundotal nan ma'angang an lamohmu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EK32_6","027_32_6","EZK","32","6","6","Ya etmog tun lutay dalam, ya umayuh di udum hinan aduntuduntug ta umuy hinan wangwang. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EK32_7","027_32_7","EZK","32","7","7","At henen pangubaha' ay he\"a ya homelong di nunlene'woh ti hophopa' hi bunut ad daya ta mahawanan nan bittuan, ya bulan, ya algaw. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EK32_8","027_32_8","EZK","32","8","8","Ya hawana' nongkay ad daya ta homelong an amin tun luta. Ha\"in an na'abbagbagtun Dios di nanapit ete. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EK32_9","027_32_9","EZK","32","9","9","Ya mumbalin'ah balud hinan babluy an agguymu in'innila, at nan tataguh udum hi babluy an mangngol eten ma'at ay he\"a ya nunheglay ta'otda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EK32_10","027_32_10","EZK","32","10","10","Ya muntembag heten ma'at ay he\"a, at numanomnomdan nen donglonda. At paddungnay hinu'nut'u ay nan hanggap'u, ya umogyat nan a'alih udum an babluy hi ta'otda ti ita'otda goh damdamay nitaguanda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EK32_11","027_32_11","EZK","32","11","11","Ti Ha\"in an na'abbagbagtun Dios di mangalih umali nan alid Babylon an munhahanggap ta patayon da'a. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EK32_12","027_32_12","EZK","32","12","12","Ti umalida nan mun'abungot an titindaluna ta patayondan amin nan tatagum, ya numpa\"idan amin nan wah nan babluyyun ipahiyayun i'Egypt. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EK32_13","027_32_13","EZK","32","13","13","Ya ipapatoy'un amin nan animalyun wah nan neheggon hinan way buhu'an di danum an umat hi baka, at mi'id mahkay di tagu unu animal hi gun manganibul hinan danum. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EK32_14","027_32_14","EZK","32","14","14","Ya pumbalino' mahkay nan danum hi mapaganah, ya maphod di umayuhana. Ha\"in an na'abbagbagtun Dios di nanapit ete. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EK32_15","027_32_15","EZK","32","15","15","Ya hitun a'atan date hi apa\"ian ad Egypt ya matoy an amin di wah di, at mumbalin hi mi'id di hulbinah nen babluy. Ya hiyah ne mahkay di panginnilaan nan ma'angang an Ha\"in di immannung an Dios. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EK32_16","027_32_16","EZK","32","16","16","Ya heten nipa'innilan ma'at ay dida ya awniat iyebel nan binabain malpuh udum an babluy hitun apa\"ian an amin di wad Egypt. Ha\"in an Dios di nanapit ete.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EK32_17","027_32_17","EZK","32","17","17","Ya hidin miyapulu ta duway tawon eden hopap di bulan hi miyapulu ta lemay algaw hi niyayanmid Babylon ya inalin goh Apo Dios ay ha\"in di, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EK32_18","027_32_18","EZK","32","18","18","“Ezekiel, agam ta ipattigmun munlungdaya'an mangipa'innila an hanan i'Egypt ya matoyda, at umuydah awadan din tatagun nundongol di aatda, mu napogpogda, at immuydah di. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EK32_19","027_32_19","EZK","32","19","19","Ya alyom goh ay diday, Undan hay punnomnomyu ya maphod di aatyu? Ti ta\"on hi un da'yu ya matoy ayu ta umuy ayuh awadan nan nun'atoy an agguy nibilang hi tatagu'. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EK32_20","027_32_20","EZK","32","20","20","Ya adi ayu melwang an i'Egypt ti nidadaan nan buhulyun mumpamatoy ay da'yun amin. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EK32_21","027_32_21","EZK","32","21","21","At awniat alyon nan nun'ahhun an nun'atoy an a'ap'apun i'Egypt ya nan udum an bimmadang ay dida di, Maphod ta immali ayuh tu ta middum ayun da'min natoy hidin gubat an agguy nibilang hi tagun Apo Dios! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EK32_22","027_32_22","EZK","32","22","22","Ya ta\"on hi un nan i'Assyria ya wah didan amin hinan titindaludan natoy hi gubat. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EK32_23","027_32_23","EZK","32","23","23","At an amin din ta'tan di abablubabluy an natoy hinan gubat ya wah didan nun'ilubu'dad dolom. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EK32_24","027_32_24","EZK","32","24","24","Ya din neheggon ad Assyria an i'Elam ya mata'tanda goh, mu hidin nun'atoydah gubat ya immuydad dolom, at nabainanda goh aya. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EK32_25","027_32_25","EZK","32","25","25","At niddum nongkay din nun'atoy hi gubat an agguy nibilang hi tagu'. Ya ta\"on hi un ni' ta'tan nongkay di abablubabluy dida mu nabainanda nongkay ti wah didad dolom hi awadan di nun'atoy. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EK32_26","027_32_26","EZK","32","26","26","Ya wah di goh nan iMeshek ya iTubal an didan amin hinan titindaludan nun'atoy hi gubat an nilubu'dah did dolom an niddumdah nan agguy nibilang hi tagu'. At ta\"on hi un ta'tan ni' di abablubabluy dida ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EK32_27","027_32_27","EZK","32","27","27","mu ninganuy di odoldah din natayanda an adi umat hidin nun'atulid an titindalun maphod di nilubu'anda an impunganda nan hanggapda, ya niyuhun hi odolday hapiawdan bo'on goh tagu'. Ya dida goh din tina'tan din tataguh abablubabluy. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EK32_28","027_32_28","EZK","32","28","28","Ya umat goh hinay ma'at ay da'yun i'Egypt hi un ayu matoy an middum ayuh nan tatagun nun'abaholan an nun'apatoy hinan gubat. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EK32_29","027_32_29","EZK","32","29","29","Ya ta\"on goh hi un nan i'Edom ya wah didan amin hinan a'alida ya nan udum an a'ap'apuda an natoy hi gubat. Wah didad dolom an niddumdah nan agguy nibilang hi tagu'. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EK32_30","027_32_30","EZK","32","30","30","Ya umat goh hinah nan a'ap'apun di wah appit di iggid hi un hagangon di buhu'an di algaw, ya nan iSidon ya wah didad dolom an ta\"on hi un dida din mata'tan hidin hopapna an niddumdah din nun'atoy hi gubat, at nabainanda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EK32_31","027_32_31","EZK","32","31","31","Mu din alid Egypt an didah din tatagunan nun'atoy hi gubat ya ma\"am'amlongda ti muntitiggawanda, ya bo'on dida ya anggay di immuy hidi. Ha\"in an na'abbagbagtun Dios di nanapit ete. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EK32_32","027_32_32","EZK","32","32","32","At ta\"on nongkay hi un'u inyabulut ta tina'tan din abablubabluy didah din awadandah tun luta mu matoyda goh ta umuyda middum hinan i'ibbadan natoy hi gubat hi awadan din nun'atoy an agguy nibilang hi tagu'. Ha\"in an Dios di nanapit ete.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EK33_1","027_33_1","EZK","33","1","1","Inalin goh Apo Dios ay ha\"in di, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EK33_2","027_33_2","EZK","33","2","2","“Ezekiel, ipa'innilam heten ibaga' hinan i'ibbam an holag Israel an alyom di, Gulat ta honogo' di umuy mangubat hinan ohan babluy an waday pento'da tuwalih mun'adug ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EK33_3","027_33_3","EZK","33","3","3","ta hiyay mangipagangoh hinan talampet hi un way tigonah umuy an mangubat ay dida ta way panginnilaan nan tatagun mundadaan, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EK33_4","027_33_4","EZK","33","4","4","mu ta\"on hi unna impagangoh nan talampet mu waday ohah agguy nundadaan ta pinatoyda ya henen taguy ad bahol hi natayana. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EK33_5","027_33_5","EZK","33","5","5","Ti un gulat an nen dengngolna nan talampet ta limmayaw at olom at ni' ya nelwang, at hiyay ad bahol nongkay hi natayana. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EK33_6","027_33_6","EZK","33","6","6","Mu gulat ta tigon ay nan mun'adug an waday na'uy hi buhulda mu agguyna impagangoh nan talampet ta nun'a'atoyda nan tatagu an mid inatdan nuntutuyuh baholda ya pabaholo' goh nan mun'adug ti agguyna inat di tamuna. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EK33_7","027_33_7","EZK","33","7","7","At he\"a, Ezekiel, di pento\"uh mun'adug hitun i'ibbam an holag Israel. At hiyanan donglom ay nan ibaga' ya eka impa'innilan dida. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EK33_8","027_33_8","EZK","33","8","8","Ti wa ay di alyo' hi eka ibagah nan tagun mamolta ta matoy hi un adi muntutuyuh nan nun'appuhin ato'atona mu agguymu ay imbaga ta natoy ya he\"ay pabaholo' hi natayana ti mi'id di inatnan nuntutuyu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EK33_9","027_33_9","EZK","33","9","9","Mu gulat ta impa'innilam mu un mungngohoy at hiyay ad bahol hi atayana an bo'on he\"a.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EK33_10","027_33_10","EZK","33","10","10","Ya inalin goh Apo Dios ay ha\"in di, “Ezekiel, eka ta ibagam ay dida tun ibaga' an alyom di, Gunyu alyon di nidugah ahan tun moltamin dumalat nan nun'appuhin ina'inatmi. At makulug an matoy ami ti undan udot way tumaguh un umat hinay ma'at? ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EK33_11","027_33_11","EZK","33","11","11","Alyom ay didan Ha\"in an na'abbagbagtun Dios ya adi' ahan pun'amlongan di atayan nan tatagun nun'appuhiy ato'atonda ti hay pohdo' ahan ya undaat ni' muntutuyuh baholda ta way atondan mi'tagu. At hiyanan ibagam hinan i'ibbam an holag Israel an uggoh mah ta muntutuyudah nan numbaholanda ta way atondan mi'tagu ta adida milahhin ay Ha\"in. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EK33_12","027_33_12","EZK","33","12","12","At hiyanan ibagam, Ezekiel, hinan i'ibbam an holag Israel an ta\"on hi un maphod di pangat nan ohan tagu mu gulat ta way nibahhawana ya innaynayunan mangat hi nappuhi ya bo'on nan mun'aphod an ina'inatnah din hopapnay mamaliw ay hiya. Ya umat goh hinan tagun nappuhiy pangatna an gulat ta muntutuyu ya impogpognan gun mangat ay dane ya mabaliwan. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EK33_13","027_33_13","EZK","33","13","13","Ya mabalin an alyo' hi hanan maphod di pangatnan tagu ya mi'tagu, mu gulat ta hanan amaphodnah din hopapnay ehdolna ta gunna aton di nappuhi ya hay alyo' ya an amin nan maphod an ina'inatna ya mi'id di hulbinan Ha\"in. At hiyanan matoy an dumalat di baholna. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EK33_14","027_33_14","EZK","33","14","14","Ya umat goh an ta\"on hi un'u alyon hi matoy nan tagun nappuhiy pangatna mu gulat ay ta muntutuyuh nan numbaholana ya nan nahamad mahkay di pangatna ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EK33_15","027_33_15","EZK","33","15","15","ta ibangngadna nan nangedonanah nan impa'utangna, ya ta\"on hi un nan inakawna ya ibangngadna, ya indinongnan mangat hi nappuhi ta unudona nan Tugun ya makulug an mabaliwan hi atoy ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EK33_16","027_33_16","EZK","33","16","16","ti an amin din numbaholana ya ma'aliwan ti maphod ya makulug heden inatna. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EK33_17","027_33_17","EZK","33","17","17","Mu henen ato' ya alyon damdama nan i'ibbam an holag Israel di nibahhaw di pangat'u. Mu hay immannung ya diday nibahhaw. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EK33_18","027_33_18","EZK","33","18","18","Mu wa ay nongkay di tagun mangidinong an mangat hinan impa'enghanan maphod an pangat ta nan nappuhiy atona ya henen baholnay iyatoyna. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EK33_19","027_33_19","EZK","33","19","19","Mu gulat ay nongkay ta nan nappuhiy pangatnay muntutuyuh nan numbaholana ta maphod ya makulug di atona ya mabaliwan hi atoy enen inatna. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EK33_20","027_33_20","EZK","33","20","20","Da'yun holag Israel ya alyonyuy nibahhaw di pangat'un Dios, mu hay immannung ya da'yuy nibahhaw. Ti nan ato' ay da'yu ya miyunnudan hinan ina'inatyu.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EK33_21","027_33_21","EZK","33","21","21","Hidin miyalemay algaw eden miyapulun bulan hidin miyapulu ta duway tawon hi niyayanmid Babylon ya wada han tagun limmayaw an nalpud Jerusalem an immalin mangipa'innilan ha\"in an pina\"in di buhulmid Jerusalem. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EK33_22","027_33_22","EZK","33","22","22","Mu heden nahdom hi agguy ni' nidatngan din tagun waday ipa'innilana ya nale'na' nan ongol an abalinan Apo Dios ti adia' ni' humapit, mu henen gutud ya impahapita' ya un midatong heden tagu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EK33_23","027_33_23","EZK","33","23","23","Ya inalin Apo Dios ay ha\"in di, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EK33_24","027_33_24","EZK","33","24","24","“Ezekiel, hay gun alyon nan na'angang hidih nan napa\"in babluyyu ya un oh'ohha anuh Abraham, mu indat'uh den numbabluyanyun holag Israel. At namamad ugwan an do'olda anu, at makulug an bagida anuh nen babluy. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EK33_25","027_33_25","EZK","33","25","25","At hiyanan alyom ay dida an Ha\"in an na'abbagbagtun Dios ya ten ibaga' an gapu ta ihdaday animal an agguy na'aan di dalana, ya mundayawdah bulul, ya patayonday ibbadan tagu at hiyanan adi mabalin hi un'u idat ay didah nen babluy. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EK33_26","027_33_26","EZK","33","26","26","Ti pundenolanda nan almasda, ya elo'day ahawan di i'ibbada, ya do'ol di udum an umipabohol an ato'atonda. Ya hay punnomnomda udot ya idat'un didah nen babluy. Mu adi mabalin an idat'u! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EK33_27","027_33_27","EZK","33","27","27","At alyom goh ay diday, Inalin nan na'abbagbagtun Dios di makulug an daden na'angang hidih nan babluyyu ya matoydah gubat. Ya hana ay an limmayaw hinan papangngelna ya onon di animal hi inalahan dida. Ya hana ay an nipo\"oy hinan liyang ya matoyda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EK33_28","027_33_28","EZK","33","28","28","At pumbalino' heden babluy hi mi'id di hulbina, ya pogpogo' nan ongol an abalinandan ipahiyada. Ya minganuy nan aduntuduntug hidi, at mi'id mahkay di mange'wah di. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EK33_29","027_33_29","EZK","33","29","29","At mumbalin ay mahkay hi mi'id di hulbina nan babluyyu, ya awniat nomnomona' mahkay an Dios ay dida.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EK33_30","027_33_30","EZK","33","30","30","Ya inalin goh Apo Dios di, “Inilam an nundadammuda ay nan i'ibbam an holag Israel hinan way allup unu hinan pantaw di a'abungda ya alyonday, Ma ayu ta umuy tu'u mahmahan hi un hay impa'innilan goh Apo Dios ay Ezekiel! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EK33_31","027_33_31","EZK","33","31","31","At umat hinay ma'at an gunda umalin mundongol hinan ibagam, mu adida aton. Ya manu ti maphod di ibagada, mu hay nomnomnomonda ya un hay atondan kumuluk hi ibbada. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EK33_32","027_33_32","EZK","33","32","32","Ti hay inilada ya nipaddung'ah nan tagun maphod di pungkantana, ya nala'eng an munggitala, at unda dongdonglon ya anggay, mu adida aton. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EK33_33","027_33_33","EZK","33","33","33","Mu hitun a'atan an amin nan ibagam ay dida ya hiyah ne panginnilaandan oha'a an makulug an propeta.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EK34_1","027_34_1","EZK","34","1","1","Inalin goh Apo Dios ay ha\"in di, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EK34_2","027_34_2","EZK","34","2","2","“Ezekiel, agam ta ipa'innilam di ma'at hinan a'ap'apuyun holag Israel an ipaddungan di mumpahtul an alyom di, Inalin nan na'abbagbagtun Dios an mapogpog ayu anun a'ap'apun nipaddung hinan mumpahtul hinan holag Israel ti un ammunay odolyuh ipapto'yu, ya ingnganuyyu nan paddungnay kalnilu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EK34_3","027_34_3","EZK","34","3","3","Ya un manuy panginumanyuh nan gatasda ya pangilubunganyuh nan dutdutda. Ya manuy pangihdaanyuh nan mataban paltionyu, mu mi'id di alyon hi ipapto'yu dida. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EK34_4","027_34_4","EZK","34","4","4","Ya agguyyu hinalimunan nan mun'ugung, unu agguyyu impapto' nan way dogohna, unu pina'ad nan way na'ipung di tungalna. Ya agguyyu goh immuy inanap nan nahihi unu nan na'utaw. Mu unyuat goh pinaligat nan tatagun mahmo' an nipaddungan nan kalnilu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EK34_5","027_34_5","EZK","34","5","5","At hiyaat unda nunhihiyan an niwa'at ti mi'id di nangipapto' ay dida, at nun'a'an nan animal hi inalahan nan udum ay dida. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EK34_6","027_34_6","EZK","34","6","6","Ya immuydah nan aduntuduntug di udum, at niwa'atdah tun luta nongkay, ya mi'id ahan immuy hi nanganap unu nanapul ay dida. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EK34_7","027_34_7","EZK","34","7","7","At hiyanan da'yun mipaddung hi mumpumpahtul ya donglonyu nan hinapit Apo Dios an inalinay, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EK34_8","027_34_8","EZK","34","8","8","Ha\"in an matattagu ya na'abbagbagtun Dios ya ten alyo' hi gapu ta mi'id di immuy numpahtul hinan tatagun paddungnay kalnilu, at niwa'atdah nan abablubabluy, ya inan di animal hi inalahan di udum ay dida ti agguy hinalimunan nan mumpahtul dida an un hay odolda ya anggay di impapuutda, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EK34_9","027_34_9","EZK","34","9","9","at hiyanan alyo' ay da'yun mumpahtul di donglonyu tun ibaga' ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EK34_10","027_34_10","EZK","34","10","10","an mi'buhula' ay da'yu ti da'yuy pabaholo' hinan na'at hinan tatagun paddungnay kalnilu'. At bo'on da'yu mahkay di pumpahtulo' hinan kalnilu, at adi mahkay nonongan nangan ayu ti amungo' dida ta Ha\"in di mangipapto' ay dida. Ya adi' mahkay iyabulut an nonongan inihdayu dida.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EK34_11","027_34_11","EZK","34","11","11","Ya inalin goh nan na'abbagbagtun Dios di, “Ha\"in nongkay di mangamung ay dida ta ipapto\"u dida. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EK34_12","027_34_12","EZK","34","12","12","Ya awito' didah nan babluy an limmayawandah din nagubatanyu. At ato' hi aton di ohan maphod an mumpahtul an wa ay ta niwa'at nan kalnilun ipahtulna ya immuyna inamung dida. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EK34_13","027_34_13","EZK","34","13","13","Umuy'u nongkay awiton didah nan babluy an limmayawanda, ya inyanamut'u didah nan babluyda tuwali. Ya paddungnay umuy'u ipahtul didah nan aduntuduntug ad Israel ya hinan udum an ado'lan di ononda ya inumonda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EK34_14","027_34_14","EZK","34","14","14","Ya ipahtul'u nongkay didah nan aduntuduntug ya hinan udum an awadan di do'ol hi ononda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EK34_15","027_34_15","EZK","34","15","15","At malenggopda an ta\"on hi un hinan ol'olo'andah dih nan pangipahtula' ay dida. Ha\"in an na'abbagbagtun Dios di nanapit ete. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EK34_16","027_34_16","EZK","34","16","16","Ya wadada ay di ma'utaw ya immuy'u inanap dida, ya wadada ay di mahugatan ya agaha'. Mu nan mamatoy hinan nakapuy ya paltio' dida. Umat hinay ato' ti umat hinay aton di ohan mumpahtul an nahamad di pangatna.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EK34_17","027_34_17","EZK","34","17","17","Ya inalin goh nan na'abbagbagtun Dios di, “Da'yu ay an tatagun nipaddungan di kalnilu ya ohha'ohhaon da'yun humalyaon ta ilahhin'u nan maphod di pangatnah nan nappuhiy pangatna an umat hi aton nan mumpahtul an lahhinona nan kalniluh nan gandeng. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EK34_18","027_34_18","EZK","34","18","18","Ti wadan da'yuy ma\"amoh an umat ayuh nan udum an kalnilu an wa ay ta inanda nan maphod an holo' ya nun'egpa'da nan inangangda. Ya umat goh hinan uminumanda an manun dida ti mapaganah di ininumda, mu hana ay atog an mangun'unud ya hay inilut hanan nahhun di inumonda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EK34_19","027_34_19","EZK","34","19","19","Ya mapilitanda atog nan udum an mangan hinan nun'egpa' nan nahhun ya inumon nan inilutda ti undan hay atonda atog? ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EK34_20","027_34_20","EZK","34","20","20","At hiyanan Ha\"in an na'abbagbagtun Dios ya humalyao' di hinohha, at umatdah nan kalnilu an lahhino' nan mamatoy hinan nakapuy. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EK34_21","027_34_21","EZK","34","21","21","Ti hanan mabmabbi'ah ya pumpudugda nan nun'akapuy, ya nunha'gudda, at hiyanan lumayawda ta omod unda miwa'at. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EK34_22","027_34_22","EZK","34","22","22","Mu ta\"on hi un umat hinay nipaddungan di na'at hinan tatagu' mu amungo' dida, ya impapto\"u dida, at mabaliwanda. Ha\"in an na'abbagbagtun Dios di nanapit ete. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EK34_23","027_34_23","EZK","34","23","23","Ya pot'o' mahkay di umat hidin hi David an baal'u ta hiyay paddungnay mumpahtul ay dida. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EK34_24","027_34_24","EZK","34","24","24","Ya Ha\"in an Dios di dayawonda, ya henen umat ay David di mumbalin hi ap'apuda. Ha\"in an Dios di nanapit ete. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EK34_25","027_34_25","EZK","34","25","25","Ya unna' mahkay mi'tulag ay dida ta unudonda ay nan itulag'u ya mawaday lenggop ay dida. Ti ano' ahan nan mun'abungot an nalpuh udum hi babluy an nunhituh nan babluyda an umatdah nan mun'abungot an animal, at ta\"on hi un malgom mahkay di awadanda ya malenggopda ti mi'id mahkay di ita'otda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EK34_26","027_34_26","EZK","34","26","26","Ya punhituwo' didah nan lugal an nidawat ay Ha\"in, ya wagaha' dida. Ya ipa'ali' di udan hinan gutud di punhapulanda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EK34_27","027_34_27","EZK","34","27","27","At an amin nan bungbungaan ya pumhod di bungada. At way ohaan malenggop mahkay an muntamuh nan lutana. Ti ipa'aan'uh di nan namalpaligat ay didan paddungnay nihbutanda. At ma'at ay date ya unna' mahkay nomnomon an Ha\"in di Diosda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EK34_28","027_34_28","EZK","34","28","28","Ya adi' iyabulut an hogpon di malpuh udum an babluy di babluyda ta alanda nan nanablayanda. Ya mi'id mahkay di umalih nan tatagun umat hi mabungot an animal hi mamaligat ay dida. At malenggopda mahkay an mi'id di ita'otda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EK34_29","027_34_29","EZK","34","29","29","Ya pumbalino' hi malumong nan lutada ta pumhod an amin di itanomda ta adida mahinaangan. At adi mahkay pihulon nan tataguh udum an babluy dida. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EK34_30","027_34_30","EZK","34","30","30","At hiyah ne panginnilaandan holag Israel an Ha\"in an Dios di mangipappapto' ay dida ti imbilang'u didah tatagu'. Ha\"in an na'abbagbagtun Dios di nanapit ete. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EK34_31","027_34_31","EZK","34","31","31","Ya da'yun holag Israel di mipaddung hi kalnilu' an wah tuh tun paddungnay pahtu'. Imbilang'u da'yu nongkay hi tatagu', at Ha\"in an Dios di dayawonyu. Ha\"in an na'abbagbagtun Dios di nanapit ete.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EK35_1","027_35_1","EZK","35","1","1","Inalin goh Apo Dios ay ha\"in di, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EK35_2","027_35_2","EZK","35","2","2","“Ezekiel, agam ta ipa'innilam nan ma'at hi ad Edom ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EK35_3","027_35_3","EZK","35","3","3","an alyom di, Inalin Apo Dios di mi'buhula' ay da'yu ta pa\"io' nan babluyyu ta mi'id di hulbina ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EK35_4","027_35_4","EZK","35","4","4","ti mi'id di umuy munhituh di ta matawan. Ya ma'at hatu ta way panginnilaanyun Ha\"in di immannung an Dios. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EK35_5","027_35_5","EZK","35","5","5","Ti hidin nummoltaa' ay didan holag Israel ta nagubatdan gapuh nan nidugah ahan an nappuhin ato'atonda ya un ayuat goh niddum an ni'papatoy ay dida an gapu ta abohlanyu dida. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EK35_6","027_35_6","EZK","35","6","6","At hiyanan Ha\"in an matattagun na'abbagbagtun Dios ya alyo' di, Ta\"on hi un da'yu ya mun'a'atoy ayun dumalat di pimmatapatayanyu! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EK35_7","027_35_7","EZK","35","7","7","Ya pumbalino' nan babluyyud Edom hi mapulun, ya ipapatoy'un amin di mange'wad Seir an ohan duntug hinad Edom. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EK35_8","027_35_8","EZK","35","8","8","Ya mun'a'atoy ayu nongkay hi gubat ta mun'iwa'at di odolyuh nan aduntuduntug, ya hinan nun'apih'ungan, ya hinan numpundotal hinan babluyyu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EK35_9","027_35_9","EZK","35","9","9","Ya minaynayun an mapa\"ih nen babluyyuh enggana. At hiyah ne panginnilaanyun Ha\"in di immannung an Dios. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EK35_10","027_35_10","EZK","35","10","10","Mumpahiya ayun mangalih hakuponyud Judah ya ad Israel, mu agguyyu inila an Ha\"in an Dios di wagwadan dida. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EK35_11","027_35_11","EZK","35","11","11","At hiyanan Ha\"in an matattagun Dios di mangiballoh hinan inatyun dida. At le'naonyu kogoh nan bungot an impale'nayun didan gapuh amohyu ya boholyun dida. At hitun pangata' ay daten da'yu ya hiyah ne punnomnoman nan holag Israel ay Ha\"in an Dios. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EK35_12","027_35_12","EZK","35","12","12","Ya ta\"on hi un da'yu ya innilaonyu an Ha\"in an Dios ya dengngol'uy namihulyun didan inaliyuy, Napa\"ida mahkay an mipaddungdah nan ma'an an un nonong ya inu'mun! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EK35_13","027_35_13","EZK","35","13","13","Ya dengngol'un amin nan inali'aliyun namihulyun Ha\"in. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EK35_14","027_35_14","EZK","35","14","14","At hiyanan Ha\"in an na'abbagbagtun Dios ya pa\"io' nan babluyyu ta minganuy. At hanan tataguh abablubabluy ya nidugah di amlongdan nen ma'at ay da'yu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EK35_15","027_35_15","EZK","35","15","15","At ma'at ay da'yu kogoh nan inatyuh napa\"ian nan holag Israel. Mapa\"in amin nan babluyyuh nad Edom, ya ta\"on hi un nan nunhituh dih nan Duntug an Seir, at mi'id mahkay di umuy munhituh di ti minganuy ta way panginnilaan di tatagu an Ha\"in di immannung an Dios.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EK36_1","027_36_1","EZK","36","1","1","Ya inalin goh Apo Dios di, “Ezekiel, ipa'innilam hinan i'ibbam an holag Israel an olom ni' ya donglonda tun ibaga'. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EK36_2","027_36_2","EZK","36","2","2","Ha\"in an na'abbagbagtun Dios ya alyo' di, Nan buhulyu ya nidugah di pangal'alidan da'yu ti alyonday bagida mahkay anu nan babluyyu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EK36_3","027_36_3","EZK","36","3","3","At gapu ta umat hinay pangal'alin nan numpunhituh nan nunlene'wohyun da'yu ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EK36_4","027_36_4","EZK","36","4","4","at hiyanan ibaga' ay da'yun holag Israel an numpunhituh nan madinuntug, ya hinan numpundotal, ya hinan nun'apih'ungan, ya ta\"on hi un da'yun numpunhituh nan nun'apa\"in babluyyu ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EK36_5","027_36_5","EZK","36","5","5","an nidugah di bungot'u ay daden tatagun namamah nan i'Edom ti nun'amlongandan namloh hinan babluyyu an imbilang'uh babluy'u ta innaldan amin nan pohdonda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EK36_6","027_36_6","EZK","36","6","6","At hiyanan ibagam hinan i'ibbam an numpunhituh nan duntug, ya hinan dudunduntug, ya hinan numpundotal, ya hinan nun'apih'ungan an nidugah di bungot'u nongkay hinan namaibainan nan wah udum an babluy ay da'yu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EK36_7","027_36_7","EZK","36","7","7","At hiyanan Ha\"in an na'abbagbagtun Dios ya ten alyo' di holtaponda goh henen inatdan da'yu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EK36_8","027_36_8","EZK","36","8","8","Mu da'yun tatagu' an holag Israel ya adi nongkay madnoy at iyanamut'u da'yu. At do'ol di itanudyuh di ti manaphapang ya mangimbubunga nan bungbungaan hidi. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EK36_9","027_36_9","EZK","36","9","9","At ipapto\"u da'yu ti nidugah di homo\"un da'yu. ya badanga' da'yu ta mun'atamman nan lutayu, ya pumhod di itanomyu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EK36_10","027_36_10","EZK","36","10","10","Ya punhologo' da'yu ta dumo'ol ayu, ya ipaphodyu din nun'apa\"in babluyyu ta mun'ababluyan. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EK36_11","027_36_11","EZK","36","11","11","Ya punhologo' da'yu nongkay ta dumo'ol ayu, ya umat goh hinan animalyu. Ya wagaha' da'yu ta pa\"adangyan ayu ahan ya un din inadangyanyuh din hopapna ta way panginnilaanyu an Ha\"in di immannung an Dios. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EK36_12","027_36_12","EZK","36","12","12","Ya pa'anamuto' nongkay da'yuh nan numbabluyanyu. Ya ipapto\"u da'yuh di ta mi'id mahkay matoy hinan imbabaluyyuh hinaangda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EK36_13","027_36_13","EZK","36","13","13","Ya Ha\"in an na'abbagbagtun Dios ya alyo' goh di, Hanan wah udum an babluy ya nidugah di pangalidan da'yun alyonday awniat mun'a'atoydah nan babluyda an paddungnay un pun'a'an nan babluyda dida. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EK36_14","027_36_14","EZK","36","14","14","At hiyanan badanga' da'yu ta mi'id mahkay di matoy hinan imbabaluyyuh hinaangda. Ya mi'id mahkay di ma'al'alih paddungnay un da'yu pun'a'an hinan babluyyu. Ha\"in an na'abbagbagtun Dios di nanapit ete. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EK36_15","027_36_15","EZK","36","15","15","Ya adi' iyabulut an pihulon da'yu goh hinan tataguh udum an babluy. Ya adi' goh iyabulut an ma'abak ayuh gubat. Ha\"in an na'abbagbagtun Dios di nanapit ete.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EK36_16","027_36_16","EZK","36","16","16","Ya inalin goh Apo Dios ay ha\"in di, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EK36_17","027_36_17","EZK","36","17","17","“Ezekiel, inilam an hidin awadanyuh nan numbabluyanyu ya paddungnay pinuhin nan i'ibbam an holag Israel din numbabluyanyu. Ti hay pannig'uh nan pangatda ya aluluhnin an umat hinan inusal di binabaih nan binulan an matyamda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EK36_18","027_36_18","EZK","36","18","18","Ti pinatopatoyda nan i'ibbayu, ya nundayawdah nan bulul. At hiyanan dumalat di bungot'un danen ina'inatda ya minolta' dida. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EK36_19","027_36_19","EZK","36","19","19","At hiyanan nun'iwa'at'u da'yuh abablubabluy an dumalat nongkay danen ina'inatda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EK36_20","027_36_20","EZK","36","20","20","Mu an amin nan babluy an nipiyayanyu ya adi maphod di pangalin nan tataguh din Ha\"in an Dios ti alyonday, Hiyatu man nan tatagun Apo Dios, mu mi'id di abalinanan bumadang ay dida, at hiyanan umat hituy na'at ay dida! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EK36_21","027_36_21","EZK","36","21","21","Mu adi' ahan pohdon an bainona' an Dios ay dida. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EK36_22","027_36_22","EZK","36","22","22","At hiyanan alyom, Ezekiel, hinan i'ibbam an holag Israel an bo'on gapuh homo\"un da'yuy dumalat hi pangiyanamuta' ay da'yu ti hay gapuna ya adi' nongkay pohdon an minaynayun an mababainana' an na'abbagbagtun Dios hinan babluy an niyayanyu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EK36_23","027_36_23","EZK","36","23","23","At hanan ato' ay da'yuy mangipattig hinan anabagtu' an Dios hinan babluy an namainanyun Ha\"in ta way panginnilaan di tataguh nan abablubabluy an Ha\"in di immannung an Dios. Ha\"in an na'abbagbagtun Dios di nanapit ete. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EK36_24","027_36_24","EZK","36","24","24","Ti amungo' da'yu an ta\"on hi un ayu niwa'at ta iyanamut'u da'yuh din numbabluyanyu tuwali. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EK36_25","027_36_25","EZK","36","25","25","Ya paddungnay walhia' da'yuh nan mapaganah an danum ta malenehan ayu ti aliwa' nan nun'appuhin ina'inatyu an umat hinan nundayawanyuh bulul. At adiyu mahkay dayawon hana. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EK36_26","027_36_26","EZK","36","26","26","Ya hukata' hi balbalu nan nun'appuhin punnomnomanyu ta mapogpog nan ngohoyyu ta mumbalin ayuh na'na'unnud. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EK36_27","027_36_27","EZK","36","27","27","Ya ipiyodol'un da'yu nan Na'abuniyanan an Lennawa ta way atonyun mangunud hinan intugun'u ya nan Uldin'u. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EK36_28","027_36_28","EZK","36","28","28","Ya munhitu ayuh nan babluy an indat'uh din o'ommodyu. At ibilang'u da'yuh tatagu', ya Ha\"in an Dios di dayawonyu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EK36_29","027_36_29","EZK","36","29","29","Ya ibaliw'un amin nan way ibahhawanyu an paddungnay lumugit ay da'yu. Ya adi' iyabulut an mawaday batel hinan babluyyu ti badanga' da'yu ta pumhod an amin di ihabalyu ta adi ayu makudangan hi ma'an. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EK36_30","027_36_30","EZK","36","30","30","Ya ipado'ol'uy bungbungaan, ya pumhod an amin nongkay di ihabalyu ta mi'id mahkay di pangiga'idan nan tataguh udum an babluy an mamihul ay da'yu ti mi'id mahkay di odamonyuh batel. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EK36_31","027_36_31","EZK","36","31","31","Ya awniat manomnomyu mahkay nan nun'appuhin ina'inatyu ta omod un nidugah di boholyuh odolyuh nangatanyun amin ay dane. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EK36_32","027_36_32","EZK","36","32","32","Mu hay pohdo' ya innilaonyun holag Israel an bo'on da'yuy dumalat hi nangata' ay dane. At olom ni' ahan ya bumain ayu ti adi ahan maphod nan ina'inatyu. Ha\"in an na'abbagbagtun Dios di nanapit ete. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EK36_33","027_36_33","EZK","36","33","33","Ya hitun paddungnay punleneha' ay da'yuh nan numbaholanyu ya iyanamut'u da'yuh nan babluyyu ta ipaphodyu nan nun'apa\"in babluyyu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EK36_34","027_36_34","EZK","36","34","34","Ya puntammanyu nan lutayu ta adi umat hidin hopapna an un pangintitigan di mala'uh nan nun'atawan. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EK36_35","027_36_35","EZK","36","35","35","At hana ay mahkay an mala'uh ya alyonday, Natawan ni' heten babluy, mu ad ugwan ya te udot an ma\"aphod an mipaddung hinan Galden an Eden! Ya ta\"on hi un din nun'apa\"i an babluy hitu ya ten nun'ababluyan, ya nun'ihamad mahkay udot di allupda! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EK36_36","027_36_36","EZK","36","36","36","At hiyah ne panginnilaan nan numpunhituh nan nunlene'woh ay da'yu an Ha\"in an Dios ya abalina' an ipaphod di napa\"i, ya pumbalino' hi matanoman nan lutan ninganuy an nun'atawan. Ti Ha\"in an Dios ya pa'annungo' di ibaga'. Ha\"in an Dios di nanapit ete. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EK36_37","027_36_37","EZK","36","37","37","Ya ato' nan odowonyun holag Israel an punhologo' da'yu ta dumo'ol ayu an umat ayuh ado'ol di kalnilu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EK36_38","027_36_38","EZK","36","38","38","At nan nipaphod an nun'apa\"i ni' an babluyyu ya mun'apnuh tagu. At hay ado'ol di tagu ya umat hi ado'ol di kalnilun me'nong ay Ha\"in hidid Jerusalem hinan gutud di behta. At innilaonyu mahkay an Ha\"in di immannung an Dios.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EK37_1","027_37_1","EZK","37","1","1","Nan Na'abuniyanan an Lennawa ya enela' an niyodol ay ha\"in ta inyuya' hinan way nundotal an nido'lan di tungal. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EK37_2","027_37_2","EZK","37","2","2","Ya initnuda' ta limmane'le'od amin den nundotal an nido'lan di awalitang an tungal. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EK37_3","027_37_3","EZK","37","3","3","Ya inalinan ha\"in di, “Ezekiel, undan nin mabalin an tumagu daten tungal?” Ya inali' di, “He\"an na'abbagbagtun Dios ya anggay di nanginnilan ne.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EK37_4","027_37_4","EZK","37","4","4","At inalina goh di, “Ibagam ay daten tungal ta donglonda tun ibaga' an Dios. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EK37_5","027_37_5","EZK","37","5","5","Ti Ha\"in an na'abbagbagtun Dios ya pahodohdao' dida ta tumaguda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EK37_6","027_37_6","EZK","37","6","6","At lumuwo' di ulat, ya lamoh, ya up'upda, ya impahodohda' dida ta tumaguda ta way panginnilaandan Ha\"in di immannung an Dios.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EK37_7","027_37_7","EZK","37","7","7","At impa'innila' din inalinan ha\"in hi ato'. Ya heden gun'u pangipa'innilaan ya dengngol'u han ahi'a'alatung, ya nun'ihu\"updan nun'iyummum din tungal. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EK37_8","027_37_8","EZK","37","8","8","Ya tinnig'un nun'almuy ulatda, ya lamohda, ya up'upda. Mu adida humodohda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EK37_9","027_37_9","EZK","37","9","9","Ya inalin goh Apo Dios ay ha\"in di, “Ipa'innilam hinan dibdib an Ha\"in an na'abbagbagtun Dios di mangalih umalida ta way ihodohdan daten nun'atoy ta tumaguda.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EK37_10","027_37_10","EZK","37","10","10","At impa'innila' goh heden inalinan ha\"in, ya himbumagga ya himmodohdada, at timmaguda, ya timma'dogda. Ya nidugah an do'olda ahan an umatdah ado'ol di titindalu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EK37_11","027_37_11","EZK","37","11","11","Ya inalin goh Apo Dios di, “Ezekiel, nan i'ibbam an holag Israel ya umatda ay daten tungal ti alyonday, Ten mipaddung tu'uh nan tungal, at mi'id mahkay di namnamaon tu'u! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EK37_12","027_37_12","EZK","37","12","12","At hiyanan ipa'innilam ay danen tatagu' tun ibaga' an na'abbagbagtun Dios an ibughul'u nan nun'ilubu'andah nan udum an babluy ta ilahun'u dida, ya tinagu' dida, ya inyanamut'u didah nan babluyyud Israel. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EK37_13","027_37_13","EZK","37","13","13","At hitun pangata' ay date ya Ha\"in mahkay di nomnomonda an Dios. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EK37_14","027_37_14","EZK","37","14","14","Ya ipiyodol'u nongkay nan Na'abuniyanan an Lennawa ay dida ta tumaguda, ya inyanamut'u didah din numbabluyanyu tuwali. Ya ato' hatu ta way panginnilaanyun an amin nan inali' an Dios ya umannung an ato'. Ha\"in an Dios di nanapit ete.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EK37_15","027_37_15","EZK","37","15","15","Himmapit goh hi Apo Dios ay ha\"in an inalinay, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EK37_16","027_37_16","EZK","37","16","16","“Ezekiel, ummal'ah pateng, ya intudo'muh di, Heten pateng di paddungnay pumpapto'an ad Judah. Ya inummal'a goh hi ohan pateng, ya tinud'am hi, Heten pateng di paddungnay pumpapto'an ad Israel. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EK37_17","027_37_17","EZK","37","17","17","Ya nunhu\"upom didan duwa ta ma'ohhada. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EK37_18","027_37_18","EZK","37","18","18","Ya wa ay ta hanhanan nan i'ibbam an holag Israel an alyonday, Hay pohdonan ipa'innilah nen inatmu? ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EK37_19","027_37_19","EZK","37","19","19","ya alyom ay dida an Ha\"in an na'abbagbagtun Dios ya paddungnay punhu\"upo' ad Judah ya ad Israel ta mumbalindah oha ta pun'ohhoo' didan duwa. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EK37_20","027_37_20","EZK","37","20","20","Ya impattigmun dida din tinud'am an pateng. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EK37_21","027_37_21","EZK","37","21","21","Ya inalim ay dida tun ibaga' an Ha\"in an na'abbagbagtun Dios ya amungo' da'yun holag Israel an ta\"on hi un ngadan di awadanyu ta iyanamut'u da'yuh din numbabluyanyu tuwali. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EK37_22","027_37_22","EZK","37","22","22","Ya punlammungo' da'yu ta ma'ohha ayuh nan madinuntug an babluyyu ya un ohay mun'ap'apun da'yu. At mete\"an de ya adi ayu mahkay magodwa unu magodway pumpapto'anyu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EK37_23","027_37_23","EZK","37","23","23","Ya adiyu mahkay puhion di odolyu an dumalat nan pundayawanyuh nan bulul unu aton di dumalat hi pumuhianyu, ti ibaliw'u da'yuh nan numbino'ob'on an pumbaholan. At paddungnay leneha' da'yu nongkay. At ibilang'u da'yuh tatagu', ya Ha\"in di Dios hi dayawonyu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EK37_24","027_37_24","EZK","37","24","24","Ya un ohay mun'ap'apu ay da'yu an hiya nan umat hidin baal'un hi David. Ya unudonyu mahkay nan intugun'u ya nan inyuldin'u. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EK37_25","027_37_25","EZK","37","25","25","At munhitu ayuh nan babluy an indat'uh din o'ommodyun baal'un hi Jacob an hiyah ne din numbabluyan din o'ommodyuh din penghana. At da'yuy munhitu mahkay hidih enggana an ta\"on hi un nan holagyuh pidwa. Ya olom ni' ya umat hinan baal'u nongkay an hi David di ap'apuyuh enggana. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EK37_26","027_37_26","EZK","37","26","26","Ya mi'tulaga' ay da'yu an hay lenggop di mawadan da'yu. Ya punhologo' da'yu ta dumo'ol ayu, ya wagaha' da'yu ta da'yuy ma'al'ali. Ya punnonngo' nan Timpluh nan babluyyuh enggana. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EK37_27","027_37_27","EZK","37","27","27","Ya wadawadaa' ay da'yu ta Ha\"in an Dios di dayawonyu, ya ibilang'u da'yuh tatagu'. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EK37_28","027_37_28","EZK","37","28","28","At minaynayun nan Timpluh nan babluyyu ta way panginnilaan di tataguh abablubabluy an da'yun holag Israel di tatagu'.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EK38_1","027_38_1","EZK","38","1","1","Inalin goh Apo Dios ay ha\"in di, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EK38_2","027_38_2","EZK","38","2","2","“Ezekiel, agam ta ipa'innilam nan ma'at ay Gog an alid Magog an hakup nan pun'ap'apuwanad Meshek ya ad Tubal. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EK38_3","027_38_3","EZK","38","3","3","Ta ibagam an Ha\"in an na'abbagbagtun Dios ya mi'gubata' ay hiya. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EK38_4","027_38_4","EZK","38","4","4","Ta mibahhaw nan ninomnomnan aton ti paddungnay tol'o' di pangalna ta pilito' an iyuy hinan babluy an apogpogana. Ya mitnuddan amin ay hiya nan do'ol ahan an titindalunan mumpungkabayu, ya mumpunhapiaw, ya mumpun'a'almas. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EK38_5","027_38_5","EZK","38","5","5","Ya mitnuddan dida nan titindalun di iPersia, ya i'Ethiopia, ya iPut an mun'al'almasda goh. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EK38_6","027_38_6","EZK","38","6","6","Ya ta\"on hi un nan titindalun nan iGomer ya iBeth Togarmah ya do'ol nan malpuh udum an babluy an mitnud ay dida goh. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EK38_7","027_38_7","EZK","38","7","7","Ya alyom ta mundadaan ti hiyay mangipangulun daden umuy mi'gubat. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EK38_8","027_38_8","EZK","38","8","8","Ti udum hi algaw ya umuyna gubaton ad Israel an din nabayag an napa\"in babluy hi nagubatanda ta niwa'atda nan tataguh di. Mu ten ad ugwan ya numpumbangngaddah nan babluyda, ya malenggopda mahkay. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EK38_9","027_38_9","EZK","38","9","9","At da Gog, ya nan do'ol ahan an titindaluna, ya nan malpuh udum an babluy an bumadang ay dida ya mipaddungdah nan puo' an dumatong hi ad Israel. Ya umatdah nan bunut an lonapanan amin hidi. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EK38_10","027_38_10","EZK","38","10","10","Hitun a'atan date ya numanomnom hi Gog, at la'tot ya nipanomnom ay hiyay nappuhih atona. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EK38_11","027_38_11","EZK","38","11","11","At alyonay, Umuymi gubaton ad Israel, at nalakah hogponmi dida ti mi'id di allup ya pantaw nan babluyda. At pundunuwanda man an malenggopda, ya waat an hogponmi dida. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EK38_12","027_38_12","EZK","38","12","12","At hakuponmih den babluyda an wah nan gagwan di luta, ya nun'alami nan nun'abalul an wah di. Ti nun'apa\"i ni', at ninganuy nan babluyda, mu ta\"on udot unda niwa'at hidin hopapna mu hidin immanamutda ya immadangyanda, ya do'ol di animalda, at diday adangyan ahan hinan abablubabluy. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EK38_13","027_38_13","EZK","38","13","13","Ya nan iSheba, ya iDedan, ya nan mumpungkumildu an iTarshish ya iyunnuddah nan aton da Gog ti ta\"on hi un dida ya umi'ikaydah nan balitu', ya silver, ya nan animal, ya nan udum an pohdondan alan ad Israel. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EK38_14","027_38_14","EZK","38","14","14","At hiyanan, Ezekiel, ibagam ay Gog an Ha\"in an na'abbagbagtun Dios ya i'innila' nan ninomnomnan aton. Ti tigona ay an malenggop nan tatagu' an holag Israel ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EK38_15","027_38_15","EZK","38","15","15","ya hiyah ne akakandah nan nun'atulid an do'ol an numpungkabayun pi'yibbada an malpuh appit hi iggid hi un hagangon di buhu'an di algaw. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EK38_16","027_38_16","EZK","38","16","16","Ta hogpondad Israel an umatdah nan bunut an miho'nap hinan babluy. Mu hi udum di algaw di a'atan hatu. Ya Ha\"in di mangiyabulut an atonda hatuh nan tatagu' ta way pangipattiga' hinan tataguh abablubabluy hinan anabagtu' an Dios. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EK38_17","027_38_17","EZK","38","17","17","Ya alyom goh ay Gog an hiyah ne tuwali din inali' hidin propetad Israel an umalin mangubat ay da'yun holag Israel. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EK38_18","027_38_18","EZK","38","18","18","Ya hay ma'at ya hitun adatngan nen pangubatandad Israel ya hiyah ne pangipattiga' hinan nidugah an bungot'u. Ha\"in an na'abbagbagtun Dios di nanapit ete. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EK38_19","027_38_19","EZK","38","19","19","At ipa'ali' di nidugah an alyog hidid Israel. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EK38_20","027_38_20","EZK","38","20","20","At ta\"on hi un nan ekan hinan baybay, ya hamuti, ya nan animal hi inalahan, ya an amin nan ahi'ada'adap hitun luta, ya an amin nan tataguh tun luta ya wumogwogdah ta'otda. Ya mun'agday nan duntug ya daplah, ya mun'atu\"in nan allup. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EK38_21","027_38_21","EZK","38","21","21","Ya hiyah ne pangalya' hi aganda ta munggugubatdah did Israel, at midugah di ta'ot Gog ti hay ma'at ya paddungnay ma'ulaw nan titindaluna ti un didaan numpapattoyda. Ha\"in an na'abbagbagtun Dios di nanapit ete. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EK38_22","027_38_22","EZK","38","22","22","Ya moltao' da Gog hinan titindaluna ya an amin nan titindalun nalpuh udum hi babluy an bimmadang ay dida ta mumpundogohda ya mun'a'atoyda. Ya ipa'ali' di madloh an udan, ya nidugah an puo' ya dalallu ya un mahkay nan budbudan dumaladalang an malpud daya ta mun'a'atoyda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EK38_23","027_38_23","EZK","38","23","23","At hiyah te pannigan di tataguh abablubabluy hinan ongol an abalina' ya anabagtu' an Dios. At hiyah ne panginnilaandan Ha\"in di immannung an Dios.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EK39_1","027_39_1","EZK","39","1","1","Inalin goh Apo Dios di, “Ezekiel, ipa'innilam goh di ma'at ay Gog an ap'apun di iMeshek ya iTubal an Ha\"in an Dios ya mi'gubata' ay hiya. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EK39_2","027_39_2","EZK","39","2","2","Ya mibahhaw nan ninomnomnan aton ti paddungnay tol'o' nongkay di pangalna, ya ginuyud'un ilpu' hi appit hi iggid ta iyuy'uh nan madinuntug ad Israel. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EK39_3","027_39_3","EZK","39","3","3","Ya pu'duyo' di ngamayna ta magah nan buhug an inodnana, ya ta\"on hi un nan panana ta mi'id di atonan mi'laban. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EK39_4","027_39_4","EZK","39","4","4","At mun'a'atoydah nan titindaluna, ya ta\"on hi un nan udum an bumadang ay dida. Ya inyayag'u didah nan hamuti ya animal hi inalahan ta pun'a'anday odolda ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EK39_5","027_39_5","EZK","39","5","5","an nun'iwa'at hinan luta. Ha\"in an na'abbagbagtun Dios di nanapit ete. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EK39_6","027_39_6","EZK","39","6","6","Ya puula' nan babluydad Magog, ya ta\"on hi un nan babluy hinan pingit di baybay an numbabluyan nan bumadang ay didan iMagog. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EK39_7","027_39_7","EZK","39","7","7","At hiyanay panginnilaanyun holag Israel an mi'id di umat ay Ha\"in an Dios ta olom ni' ya adiyu mahkay ipidpidwan mamain ay Ha\"in. Ya ta wan innilaon di tataguh abablubabluy an Ha\"in di immannung an na'abbagbagtun Dios an dayawonyun holag Israel. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EK39_8","027_39_8","EZK","39","8","8","An amin daten inali' ya mi'id di bahhawnan ma'at. Ha\"in an na'abbagbagtun Dios di nanapit ete. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EK39_9","027_39_9","EZK","39","9","9","At hitun a'atan hatu ya awniat amungonyu nan buhug, ya pana, ya hapiaw, ya nan gayang nan buhulyu ta panunguyu. At mabalin an panunguyu hanah pituy tawon. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EK39_10","027_39_10","EZK","39","10","10","At adi mahkay mahapul hi un ayu umuy mangayiw ti do'ol mahkay nongkay di panunguyu. At mibahhaw nongkay nan ninomnom nan buhulyun aton ti pohdondan polhon di inadangyanyun holag Israel, mu da'yuat di mumpangngal hinan nun'abalul an inta'inda. Ha\"in an na'abbagbagtun Dios di nanapit ete. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EK39_11","027_39_11","EZK","39","11","11","Ya hitun a'atan hana ya waday lutan iyabulut'un Dios an ilubu'an nan tungal da Gog ya nan titindalunah did Israel hidih nan way owon an miyuy hi appit hi buhu'an di algaw hinan way potto' nan ma'alih Na'ahinan an Baybay. At mi'id mahkay di mange'wah di ti nahawanan nan owon. At hay pungngadandan ne ya Hamon Gog. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EK39_12","027_39_12","EZK","39","12","12","At umuy hi pituy bulan ya un mabalin hi ilubu' nan holag Israel daden amin ta way aton nan babluydan malenehan. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EK39_13","027_39_13","EZK","39","13","13","At an aminda ya mumbabaddanganda, at henen algaw an pangipattiga' hinan nidugah an abalina' ya anabagtu' an Dios ya ta\"on hi un dida ya ma'al'alida. Ha\"in an na'abbagbagtun Dios di nanapit ete. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EK39_14","027_39_14","EZK","39","14","14","Ya malpah ay henen pituy bulan ya wadaday linala'in mabo'laan hi umuy munle'od hi an amin hinan babluyda ta tigondah un way udum an agguy nilubu'. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EK39_15","027_39_15","EZK","39","15","15","At wa ay di ah'upanda ya pinat'anda ta pangimmatunan nan umalin i'ibbada ta iyuydah nan nangilubu'andah nan i'ibbadad Hamon Gog ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EK39_16","027_39_16","EZK","39","16","16","ta malenehan nan babluyda. Ya awniat ngadnan nan neheggon hidih Hamonah an miyunnudan henen ngadan hinan na'at eden lugal. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EK39_17","027_39_17","EZK","39","17","17","At hitun a'atan hatu ya inalin nan na'abbagbagtun Dios di ayaga' anu nan hamuti ya nan animal hi inalahan ta umalidah nan awadan di idadaana. Ti do'ol di dotag hi ononda ya dalah inumonda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EK39_18","027_39_18","EZK","39","18","18","At pun'a'anda nan odol, ya inumonda nan dalan nan titindalu, ya ta\"on hi un nan a'ap'apuda. At umatdah nan napaltin uyaw an kalnilu, ya nan manilhig an kalnilu, ya baka, ya gandeng an nalpud Bashan. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EK39_19","027_39_19","EZK","39","19","19","Ya hitun paddungnay pamaltia' ay danen tatagun paddungnay me'nong ya awniat onon nongkay di ahamuhamuti ya animal ta engganah unda ma\"abhug. Ya pun'inumday dalada ta engganah paddungnay mabutongda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EK39_20","027_39_20","EZK","39","20","20","At henen a'atana ya paddungnay indadaan'uh nan lamehaan di do'ol an dotag di tagu ya kabayu. Ha\"in an Dios di nanapit ete. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EK39_21","027_39_21","EZK","39","21","21","At hiyah ney pannigan di tataguh abablubabluy hinan nidugah an abalina' ya anabagtu' an Dios hitun pummoltaa' ay dida. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EK39_22","027_39_22","EZK","39","22","22","Ya mete\"an ne ya Ha\"in mahkay an Dios di mipanomnom hi dayawonyun tatagu' an holag Israel. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EK39_23","027_39_23","EZK","39","23","23","Ya hiyah ne goh di panginnilaan nan tataguh abablubabluy an manu ay ingnganuy'u da'yuh din hopapna an holag Israel ta nagubat ayu ya nun'a'atoyday udum ay da'yu ya niwa'atdah abablubabluy di udum ya dumalat di numbaholanyu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EK39_24","027_39_24","EZK","39","24","24","Ya manu ay nongkay ingnganuy'u da'yu ta omod un umat hinay na'at ay da'yu ya dumalat nongkay hinan nun'appuhin ina'inatyu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EK39_25","027_39_25","EZK","39","25","25","Mu ad ugwan ya Ha\"in an na'abbagbagtun Dios ya ibaga' an hom'o' da'yun holag Jacob ta amungo' da'yun ta\"on hi un malgom di niwa'atanyu ya inyanamut'u da'yuh din babluyyu tuwali. Ya wagaha' da'yu ta pumhod di nitaguanyu ti adi' pohdon an mapihula' an na'abbagtun Dios. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EK39_26","027_39_26","EZK","39","26","26","At malenggop ayu mahkay an munhituh nan babluyyu ti mi'id mahkay di ita'otyu. At adi ayu mahkay bumabain an dumalat nan nun'appuhin ina'inatyu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EK39_27","027_39_27","EZK","39","27","27","At hitun pangiyanamuta' ay da'yu nongkay ya hiyah ne panginnilaan di tataguh abablubabluy hinan anabagtu' an Dios. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EK39_28","027_39_28","EZK","39","28","28","Ya ta\"on hi un da'yun tatagu' an holag Israel ya awniat innilayun Ha\"in nan Dios an madayaw. Ti ta\"on hi un'u inyabulut hidin hopapna ta niyuy ayuh udum an babluy mu amungo' da'yun amin, ya inyanamut'u da'yuh din babluyyu tuwali an mi'id di ohah ma'angang. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EK39_29","027_39_29","EZK","39","29","29","Ya adi da'yu mahkay gun inganuy an holag Israel an imbilang'uh tatagu' ti un'uat ipiyodol nan Na'abuniyanan an Lennawan da'yu. Ha\"in an na'abbagbagtun Dios di nanapit ete.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EK40_1","027_40_1","EZK","40","1","1","Hidin miyapuluy algaw hinan nahhun an bulan eden miyaduwampulu ta lemay tawon hi nihinanmid Babylon an hiyah ne miyahimpulu ta opat an tawon hi napa\"ian ya nanakupan di iBabylon hi ad Jerusalem di nangela' goh hinan nidugah an abalinan Apo Dios. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EK40_2","027_40_2","EZK","40","2","2","At paddungnay nun'enapa', ya inyuya' hi ad Israel hidih nan tulid di duntug. At hidin inyamang'uh appit hi agwan hi un hagangon di buhu'an di algaw ya tinnig'u han ongol an babluy an wah diday a'abung. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EK40_3","027_40_3","EZK","40","3","3","Ya inyuya' ay Apo Dios hinan neheggon hidi. Ya tinnig'u han lala'ih dih nan way pantaw an mumbenang an ay gambang. Ya waday inodnana an paddungnay linubid an adu\"oy an lukud, ya han ayiw an lukud goh. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EK40_4","027_40_4","EZK","40","4","4","Ya inalinan ha\"in di, “Ezekiel, donglom ni' tun ibaga', ya olom ni' ya pa'attiggom an amin nan ipattig'un he\"a ti hiyatuy dumalat hi niyaliam hitu. At an amin nan tigom ya ipa'innilam hinan i'ibbam an holag Israel.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EK40_5","027_40_5","EZK","40","5","5","Ya tinnig'u han na'allup an nele'woh eden awadan di Timplu. Ya innal den tagu din punlukudna ta linukudna din allup, ya himpuluy umpih inata'nangna ya inugtulna. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EK40_6","027_40_6","EZK","40","6","6","Ya nunti'id hinan pala'ad, ya linukudnay inata'nang den pantaw an wah appit hi buhu'an di algaw, ya himpuluy umpi. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EK40_7","027_40_7","EZK","40","7","7","Ya heden hulig di pantaw ya waday tulun nundinammang an kuwaltun di mungguwalya. Ya numpapaddung di lukudda an himpupuluy umpi di inadu\"oyda, ya himpuluy umpi di inabellogda. Ya hay numbattanan danen kuwaltun di guwalya ya hiyam di umpih inugtulna. Ya nan da'puh di kuwaltun hanan guwalya an nan humigupan hinan way salas ya himpuluy umpi goh. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EK40_8","027_40_8","EZK","40","8","8","Ya linukudnah nen salas an nihagang hinan way Timplu, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EK40_9","027_40_9","EZK","40","9","9","ya himpulu ta opat di umpih inata'nangna, ya opat di umpiy inugtul di da'ligna. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EK40_10","027_40_10","EZK","40","10","10","At numpapaddung di lukud nan akuwakuwaltun pungguwalyaan an nundidinammang. Ya umat goh an numpapaddung di inugtul nan da'ligna an holda' daden kuwaltu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EK40_11","027_40_11","EZK","40","11","11","Ya linukudna goh nan humigupan hinan way pantaw, ya hay lukudna ya himpulu ta pituy umpih benellogna, ya duwampulu ta duway umpiy dinu\"oyna. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EK40_12","027_40_12","EZK","40","12","12","Ya hinan kolhoddan nan hinohhan kuwaltun pungguwalyaan ya waday hoho'ho'dod an dedengnan himbaba'intiy pulgada di inata'nangda ya inugtulda. Ya hanan kuwaltu ya numpapaddung di lukudda an himpupuluy umpi nongkay di benellogda ya inadu\"oyda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EK40_13","027_40_13","EZK","40","13","13","Ya ente\"an goh den tagun linukud di hinagang nan ohan kuwaltuh engganah nan hinagang nan dammangnan kuwaltu, ya umuy hi napat ta han tuluy umpi di numbattananda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EK40_14","027_40_14","EZK","40","14","14","Ya linukudna goh nan salas, ya hay benellogna ya tulumpulu ta opat di umpi. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EK40_15","027_40_15","EZK","40","15","15","Ya linukudnay inadu\"oy nan owon an ente\"anah nan da'lig nan nahhun an humigupan ta engganah nan pogpog di salas, ya nawalu ta han pitu ya han godway umpi. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EK40_16","027_40_16","EZK","40","16","16","Ya waday i\"itang an tawan nan hinohhan kuwaltun pungguwalyaan hi niyappit hi dola. Ya umat goh an wadaday tawadah dih bunolna. Ya hinan pangngel nan pantawda ya waday niyal'altih nan da'lig hi latlatun di ayiw an palma. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EK40_17","027_40_17","EZK","40","17","17","Ya initnuda' goh ta inyuya' hinan gettaw di Timplu. Ya tinnig'u han tulumpulun kuwaltun nele'woh hinan gettaw nan Timplu an nun'ido'opdah nan allup. Ya nan papantawda ya nihagangdah dih nan gettaw an nada'da'an hi batu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EK40_18","027_40_18","EZK","40","18","18","Ya heden gettaw ya wah nan nanginnompa an nawalu ta han lemay umpih benellogna. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EK40_19","027_40_19","EZK","40","19","19","Ya hay lukud di numbattanan nan pantaw di allup nan nanginnompan gettaw hi engganah nan pantaw di allup nan nammagtun gettaw an wah bunolna ya hinggahut ta han nanom ta waluy umpi. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EK40_20","027_40_20","EZK","40","20","20","Ya immuyna goh linukud di inadu\"oy ya benellog nan pantaw di allup hi appit hi iggid an humawang damdamah nan gettaw di Timplu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EK40_21","027_40_21","EZK","40","21","21","Ya wadada goh di hintutlun kuwaltun pungguwalyaan an nundidinammang. Ya hay lukud daden kuwaltu ya ta\"on hi un hay lukud nan nun'iholda' ay daden kuwaltu ya umat hi lukud nan wah dih nan pantaw di allup hi appit hi buhu'an di algaw. Ya umat goh an nawalu ta han pitu ya han godway umpiy inadu\"oy nan owon an numpumbattanan daden kuwaltu ta engganah nan way ongol an kuwaltun salas an wah nan pogpogna an napat ta han tulu ya han nahuluk hi godway umpih benellogna. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EK40_22","027_40_22","EZK","40","22","22","Ya ta\"on hi un nan humigupan, ya nan tawa, ya nan kuwaltu, ya nan niyal'alti an latlatun di palma ya nipaddung goh di lukuddah nan wah dih nan pantaw di allup hi appit di buhu'an di algaw. Ya wada goh di pitun pala'ad ya unta dumatong hinan pantaw di allup, ya umat goh an waday salas an wah nan pogpogna an nihagang hinan gettaw di Timplu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EK40_23","027_40_23","EZK","40","23","23","Ya hinan dammang di pogpog nan kuwaltun nihagang hinan gettaw ya wah di goh han nammagtun pantaw di allup an miyuy hi bunol di Timplu an umat goh damdamah nan wah dih nan nammagtun pantaw di allup hi appit di buhu'an di algaw. Ya linukud nen taguy numbattanan danen nundinammang an pantaw di allup, ya hinggahut ta han napitu ya han lemay umpi. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EK40_24","027_40_24","EZK","40","24","24","Ya initnuda' goh eden tagu ta inyuya' hinan way pantaw di allup an wah appit hi agwan. Ya linukudna nan pantaw di allup, ya nan da'lig hi bunolna, ya nan kuwaltun hogpan, ya nipaddung di lukuddah nan wah nan duwan pantaw di allup. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EK40_25","027_40_25","EZK","40","25","25","Ya wah dida goh di akuwakuwaltu an waday tawada. Ya hay inadu\"oy nan owon ya nawalu ta han pitu ya han godway umpi, ya napat ta han tulu ya han nahuluk hi godway umpi di benellogda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EK40_26","027_40_26","EZK","40","26","26","Ya wada goh di pituh pala'ad ya unta dumatong hinan ongol an kuwaltun salas an nihagang hinan gettaw di Timplu. Ya umat goh an wadaday niyal'altih nan da'lig an latlatun di palmah nan nundinammang an da'lig hi appit hi bunolna an nihagang hinan owon. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EK40_27","027_40_27","EZK","40","27","27","Ya hidih nan dammang den pantaw di allup ya wah di nan nammagtun pantaw an miyuy hi bunol di Timplu an nihagang hi appit hi agwan hi un hagangon di buhu'an di algaw. At linukudna goh di numbattanan danen pantaw, ya hay lukudna ya hinggahut ta han napitu ya han lemay umpi. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EK40_28","027_40_28","EZK","40","28","28","Ya initnuda' goh eden tagu ta immuy amih nan nammagtun gettaw hi bunolna an ene'wamih nan nammagtun pantaw di allup hi appit hi agwan hi un hagangon di buhu'an di algaw. Ya linukudnah den nange'wanmin pantaw di allup, ya nipaddung di lukudnah nan udum an nammagtun pantaw di allup. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EK40_29","027_40_29","EZK","40","29","29","Ya nan akuwakuwaltuh di, ya nan tawada, ya nan holda' di akuwakuwaltu, ya nan ongol an kuwaltun salas ya nipaddung di lukuddah nan udum. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EK40_30","027_40_30","EZK","40","30","30","Mu nan o'ong'ongngol an kuwaltun salas hinan wah nan nammagtun pantaw an allup ya hay benellogdan hinohha ya napat ta han tulu ya han nahuluk hi godway umpi, ya waluy umpiy inadu\"oyda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EK40_31","027_40_31","EZK","40","31","31","Ya nan ongol an kuwaltun salas ya nihagang hinan nammagtun gettaw hi bunolna. Ya wadaday niyal'altih nan nundinammang an da'lignah latlatun di ayiw an palma. Ya waday walun pala'ad hi mumpati'id an niyatam hinan pantaw. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EK40_32","027_40_32","EZK","40","32","32","Ya initnuda' goh ta immuy amih nan nammagtun gettaw hi bunolna an ene'wamih nan nammagtun pantaw di allup an niyappit hi buhu'an di algaw. Ya linukudnah den nange'wanmi, ya nipaddung goh di lukudnah nan udum. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EK40_33","027_40_33","EZK","40","33","33","Ya umat goh hinan hinohhan kuwaltun pungguwalyaan hidi, ya nan holda' danen kuwaltu, ya nan tawada, ya nan ongol an kuwaltun salas an nipaddung goh di lukuddah nan udum. Ya hay lukud goh nan owon ya nipaddung hinan udum an nawalu ta han pitu ya han godway umpiy dinu\"oyna, ya napat ta han tulu ya han nahuluk hi godway umpih benellogna. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EK40_34","027_40_34","EZK","40","34","34","Ya nan ongol an kuwaltun salas ya nihagang hinan nammagtun gettaw. Ya umat goh an wadaday niyal'altih nan nundinammang an da'lignah latlatun di ayiw an palma. Ya waday walun pala'ad hi mumpati'id an niyatam hinan pantaw. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EK40_35","027_40_35","EZK","40","35","35","Ya initnuda' goh enen taguh nan nammagtun pantaw di allup hi appit di iggid. Ya linukudna, ya nipaddung goh damdamay lukudnah nan udum. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EK40_36","027_40_36","EZK","40","36","36","An umat hinan hinohhan kuwaltun pungguwalyaan ya nan holda' danen kuwaltu, ya nan tawada, ya nan ongol an kuwaltun salas ya nipaddung di lukuddah nan udum. Ya umat goh an nawalu ta han pitu ya han godway umpiy dinu\"oyna, ya napat ta han tulu ya han nahuluk hi godway umpiy benellogna. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EK40_37","027_40_37","EZK","40","37","37","Ya nan ongol an kuwaltun salas ya nihagang goh hinan nammagtun gettaw. Ya umat goh an wadaday niyal'altih nan nundinammang an da'lig hi latlatun di ayiw an palma. Ya wada goh di waluh pala'ad an mumpati'id an niyatam hinan pantaw. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EK40_38","027_40_38","EZK","40","38","38","Ya hinan ongol an kuwaltun salas hi appit hi iggid hinan nammagtun pantaw di allup hi bunolna ya waday nida\"it an kuwaltun pangiyulahandah nan paltiondah Onong an Moghob. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EK40_39","027_40_39","EZK","40","39","39","Ya wadaday lamehaan hinan ongol an kuwaltun salas an hindudway nundinammang. At hiyanay pangipaltiandah nan animal hi Onong an Moghob, ya nan Onong di Bahol, ya nan Onong di Nibahhawan. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EK40_40","027_40_40","EZK","40","40","40","Ya wadada goh di opat an lamehaan hinan nammagtun gettaw an nahindudwan numpinangngel hinan pala'ad den ongol an kuwaltun salas hinan nammagtun pantaw di allup hi bunolna. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EK40_41","027_40_41","EZK","40","41","41","At walun amin daden lamehaan, at hidiy pangipaltianda nongkay hinan onong. Ti opat hinan way ongol an kuwaltun salas, ya opat goh hinan nammagtun gettaw an wah nan numpinangngel den pala'ad di ongol an kuwaltun salas. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EK40_42","027_40_42","EZK","40","42","42","Ya hanan opat an lamehaan an pangipaltiandah nan Onong an Moghob ya batuy nahilhilan hi niyamma. Ya hay inadu\"oyda ya benellogda ya tulumpulu ta duway pulgada, ya hay inata'nangda ya duwampulu ta ohay pulgada. Ya hanan lamehaan di pangipattu'andah nan mun'atadom an pamaltidah nan animal an Onong an Moghob ya nan udum an me'nong. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EK40_43","027_40_43","EZK","40","43","43","Ya hinan da'lig ya wah diday pata' an hintutluy pulgaday inadu\"oyda. At hiyanay pumpangihabluyandah nan udum an dotag. Ya hinan lamehaan nongkay di pangipattu'andah nan dotag an me'nong. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EK40_44","027_40_44","EZK","40","44","44","Ya initnuda' goh eden taguh dih nan nammagtun gettaw hi bunolna. Ya wadaday duwan kuwaltuh di an nan oha ya neheggon hinan nammagtun pantaw di allup hi appit hi iggid an nihagang di pantawnah appit hi agwan. Ya nan oha ya neheggon hinan nammagtun pantaw di allup hi appit hi agwan an nihagang di pantawnah appit hi iggid. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EK40_45","027_40_45","EZK","40","45","45","Ya inalinay, “Hanan kuwaltun nihagang di pantawnah appit hi agwan ya hay ihinan nan papadin mungguwalya ta nan maphod di ma'ma'at hinan Timplu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EK40_46","027_40_46","EZK","40","46","46","Ya nan kuwaltun nihagang hi appit hi iggid ya hay ihinan nan papadin mungguwalyah nan way pun'onngan hi me'nong. Didatu nan holag Zadok. Dida ya anggay di holag Levi hi mabalin an munhulbin Apo Dios hidih nan nammagtun gettaw.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EK40_47","027_40_47","EZK","40","47","47","Ya innayunan linukud goh nan nammagtun gettaw hidih bunolna, ya napapaddung di lukudda an hinggahut ta han napitu ya han lemay umpi di benellogna. Ya waday pun'onngan an nihagang hinan kuwaltun Apo Dios. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EK40_48","027_40_48","EZK","40","48","48","Ya initnuda' goh ta immuy amih nan salas di Timplu, at linukudna, ya duwampulu ta han opat ya han godway benellog di pantawna, ya hingwaglu ta han nahuluk hi godway umpiy inugtul di nundinammang an da'ligna, ya hay benellog danen nundinammang an da'ligna ya nahuluk hi lemay umpi. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EK40_49","027_40_49","EZK","40","49","49","Ya waday himpulun pala'ad an mumpati'id an niyatam hinan pantaw di salas nan Timplu. At hay dinu\"oyna ya tulumpulu ta han opat di umpi, ya duwampuluy umpiy benellogna. Ya hinan pantaw ya waday duwan tu'ud an nundinammang. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EK41_1","027_41_1","EZK","41","1","1","Ya initnuda' goh eden lala'i ta inyuya' hinan Me'gonan an Kuwaltu. Ya linukudna nan numbinnangwah an da'lig hinan pantaw, ya hay inugtulda ya himpupulu ta han godway umpi, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EK41_2","027_41_2","EZK","41","2","2","ya danen da'lig ya hay benellogda ya hingwaglu ta han nahuluk hi godway umpi. Ya hay benellog nan pantaw ya himpulu ta han pitu ya han godway umpi. At hay benellog den kuwaltu ya tulumpulu ta han lemay umpi, ya napituy umpiy dinu\"oyna. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EK41_3","027_41_3","EZK","41","3","3","Ya himmigup goh hinan Nidugah an Me'gonan an Kuwaltu, ya linukudna nan pantaw, ya himpulu ta han nahuluk hi duway umpiy dinu\"oyna, ya himpulu ta han godway umpi di benellogna. Ya tulu ya han godway umpiy inugtulna. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EK41_4","027_41_4","EZK","41","4","4","Ya linukudna nan kuwaltu, ya tulumpulu ta han lemay umpiy benellogna ya inadu\"oyna. Ya inalinan ha\"in di, “Hiyah te nan Nidugah an Me'gonan an Kuwaltu.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EK41_5","027_41_5","EZK","41","5","5","Ya palpaliwan goh ya immuyna linukud nan da'lig di Timplu, ya himpulu ta han godway umpih inugtulna.Ya hinan da'lig di Timplu ya wadaday i\"itang an kuwaltun nele'woh an himpiptuy umpih benellogda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EK41_6","027_41_6","EZK","41","6","6","Ya hanan kuwaltu ya hintutluy galadu. Ya hinohhah nan galadu ya wah diday tulumpulun kuwaltu. Ya du'du\"oy di dinangal nan miyadwan galadu, at belbellog ya un nan nahhun an galadu. Ya umat goh hinah nan miyatlun galadun du'du\"oy di dinangalna, at belbellog goh ya un nan miyadwan galadu. Ya daten dinangal ya unda nida\"it ya anggay hinan da'lig di Timplu an agguy niyohhay dinangaldah nan dinangal di Timplu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EK41_7","027_41_7","EZK","41","7","7","At daten nun'ida\"it an kuwaltuh nan nunlene'woh ya gun umambilog hi engganah bagtuna. Ya waday pala'ad an mumpati'id an miyuy hinan miyadwan galadu, ya umat goh hinan miyatlun galadu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EK41_8","027_41_8","EZK","41","8","8","Ya henen Timplu ya nammagtuy nipabunana an himpulu ta han godway umpih inata'nangna, ya hiyah ne goh di nipognadan nan nun'ida\"it an kuwaltuh di. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EK41_9","027_41_9","EZK","41","9","9","Ya nan da'lig danen kuwaltu an niyappit hi dola ya walu ta han nahuluk hi godway umpiy inugtulda. Ya wada han mi'id di bolda'na an nibattan ay danen kuwaltu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EK41_10","027_41_10","EZK","41","10","10","Ya nan akuwakuwaltun di papadi ya tulumpulu ta han lemay inadagwidan danen kuwaltu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EK41_11","027_41_11","EZK","41","11","11","Ya wadaday pantaw an pange'wan an humigup ay danen kuwaltun puntalepnan an nan oha ya wah appit hi iggid hi un hagangon di buhu'an di algaw, ya nan oha ya wah appit hi agwan. Ya hay benellog nan batun nipabunan daten kuwaltu an nidawdaw hi dola ya walu ta han nahuluk hi godway umpi. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EK41_12","027_41_12","EZK","41","12","12","Ya wada goh di ohan abung an nipata'dog hi hinagang nan Timpluh appit hi alimuhan di algaw an hinggahut ta han nabongle ya han pitu ta han godway umpiy dinu\"oyna, ya hinggahut ta han duwampulu ta han duwa ya han godway umpih benellogna, ya walu ta han nahuluk hi godway umpih inugtul di da'ligna. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EK41_13","027_41_13","EZK","41","13","13","Palpaliwan ya linukudna goh di luwal nan Timplu, ya hinggahut ta han napitu ya han lemay umpiy dinu\"oyna. Ya umat goh hinay lukud di mete\"ah agwid nan Timplu an la'uhana nan nammagtun gettaw hi engganah un dumatong hinan nipata'dog an abung hi appit di alimuhan di algaw an hinggahut ta han napitu ya han lemay umpi goh. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EK41_14","027_41_14","EZK","41","14","14","Ya hay benellog nan nammagtun gettaw nan Timpluh appit hi buhu'an di algaw hi engganah nan hinagangna ya hinggahut ta han napitu ya han lemay umpi goh. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EK41_15","027_41_15","EZK","41","15","15","Ya linukudna goh di inadu\"oy den nipata'dog hinan way hinagang nan Timpluh appit hi alimuhan di algaw an middum nan kuwaltuh nan numbinnangwah, ya umat goh an hinggahut ta han napitu ya han lemay umpi. Nan Me'gonan an Kuwaltu, ya nan Nidugah an Me'gonan an Kuwaltu, ya nan salas an nihagang hinan nammagtun gettaw, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EK41_16","027_41_16","EZK","41","16","16","ya ta\"on hi un nan apantapantaw, ya nan atawatawa, ya nan tulun kuwaltun nida\"it ya nagottapandan amin hi ayiw an mete\"ah nan dotal hi engganah nan tawa. Ya natangban goh nan atawatawah ayiw. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EK41_17","027_41_17","EZK","41","17","17","Ya hana ay goh an da'lig hi bunol di Timplu ya nagottapan goh hi ayiw ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EK41_18","027_41_18","EZK","41","18","18","an na'al'altian hi latlatun di ayiw an palma ya nan cherubim an nibetabeta'da. Ya hinohhan danen cherubim ya duway angahdah niyal'alti ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EK41_19","027_41_19","EZK","41","19","19","an angah di taguy ohan inhagangnah nan niyal'altin ayiw an palma, ya angah di layon di ohan inhagangna goh hinan nehnod an niyal'altin ayiw an palma. At umat hinan amin di niyal'altih nan nunlene'woh hi bunol di Timplu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EK41_20","027_41_20","EZK","41","20","20","At mete\"ah nan dotal hi engganah bagtun di pantaw ya umat hinay niyal'altih nan Me'gonan an Kuwaltu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EK41_21","027_41_21","EZK","41","21","21","Ya nan hamban di pantaw nan Me'gonan an Kuwaltu ya nipaddung hinan hamban di pantaw nan Nidugah an Me'gonan an Kuwaltu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EK41_22","027_41_22","EZK","41","22","22","Ya hinan hinagang di Nidugah an Me'gonan an Kuwaltu ya wada han pun'onngan an hay niyamma ya ayiw an nahuluk hi lemay umpiy amaluhungna, ya tulu ta han godway umpih benellogna. Ya inalin nen tagun ha\"in di, “Hiyah te mangipanomnom an wagwadah Apo Dios hinan tataguna.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EK41_23","027_41_23","EZK","41","23","23","Ya nan pantaw nan Me'gonan an Kuwaltu ya nan Nidugah an Me'gonan an Kuwaltu ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EK41_24","027_41_24","EZK","41","24","24","ya nadugway tangobdan hinohha an un munhiyan di ibughulanda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EK41_25","027_41_25","EZK","41","25","25","Ya niyal'altin danen tangob di latlatun nan cherubim ya nan ayiw an palma an umat hinan da'lig. Ya waday ayiw an nidawdaw ta atap nan pantaw. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EK41_26","027_41_26","EZK","41","26","26","Ya nan salas ay goh ya wadaday i\"itang an tawana an na'al'altian hi latlatun di ayiw an palma. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EK42_1","027_42_1","EZK","42","1","1","Initnuda' goh eden tagu, ya limmahun amih nan nanginnampan gettaw an niyappit hi iggid hi un hagangon di buhu'an di algaw. At immuy amih nan awadan di abung hinan delloh di nammagtun allup an niyappit hi iggid. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EK42_2","027_42_2","EZK","42","2","2","Henen abung an nihagang hi iggid ya hinggahut ta han napitu ta lemay umpiy dinu\"oyna, ya nawalu ta han pitu ya han godway umpiy benellogna. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EK42_3","027_42_3","EZK","42","3","3","Ya waday nundidinammang an kuwaltu. Ya hay benellog nan akuwakuwaltun niyappit hinan Timplu ya tulumpulu ta lemay umpi an mipalpuh nan da'lig. Ya umat goh hinay lukud nan akuwakuwaltun wah dammangna an nihagang hinan nanginnampan gettaw. Ya danen nundidinammang an akuwakuwaltu ya tuluy galadu, mu agguyda numpopotto'. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EK42_4","027_42_4","EZK","42","4","4","Ya hinan gagwan numpumbattanan nan nundinammang an akuwakuwaltu ya waday dalan an himpulu ta pitu ta han godway umpiy benellogna, ya hinggahut ta han napitu ta lemay umpiy dinu\"oyna. Ya an amin di pantaw danen kuwaltu ya nihagang hi appit hi iggid hi un hagangon di buhu'an di algaw. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EK42_5","027_42_5","EZK","42","5","5","Ya nan akuwakuwaltuh nan miyadwan galadu ya mamannog ya un nan akuwakuwaltuh nan hopap di galadu, ya umat goh hinan miyatlun galadu an mamanmannog ya un nan akuwakuwaltuh nan miyadwan galadu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EK42_6","027_42_6","EZK","42","6","6","Ti daten tulun galadu ya mi'id di tu'ud nan miyadwa ya nan miyatlu, at hiyaat un nan miyatlun galadu ya it'ittang ya un nan miyadwan galadu, ya umat goh hinan miyadwan galadu an it'ittang ya un nan hopap di galadu ti unda nun'ipattu' an agguyda niyummat hinan udum an a'abung hinan gettaw. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EK42_7","027_42_7","EZK","42","7","7","Ya hinan hopap di galadu ya waday allup an neheggon hinan akuwakuwaltu, ya niyappit hinan nanginnampan gettaw an hay dinu\"oyna ya nawalu ta han pitu ya han godway umpi. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EK42_8","027_42_8","EZK","42","8","8","Ya hanan akuwakuwaltuh appit hi luwal hinan nanginnampan gettaw ya nawalu ta pitu ta han godway umpiy inadu\"oyda. Mu nan akuwakuwaltun nihagang hinan Timplu ya hinggahut ta han napitu ta lemay umpiy inadu\"oyda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EK42_9","027_42_9","EZK","42","9","9","Ya nan mahhun an duwan nundinammang an kuwaltuh nan hopap di galadu ya waday pantawda an niyappit hi buhu'an di algaw an mipalpuh nan nanginnampan gettaw. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EK42_10","027_42_10","EZK","42","10","10","Ya umat goh an waday akuwakuwaltuh appit hi agwan an nedelloh hinan allup ya niyappit hinan nanginnampan gettaw. Ya napapaddung di inatdan nangiyamma ay daten kuwaltu an nipaddung hinan akuwakuwaltuh appit hi iggid. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EK42_11","027_42_11","EZK","42","11","11","Ya hinan gagwan numpumbattanan nan nundinammang an akuwakuwaltu ya waday dalan an nipaddung hinan wah appit hi iggid. Ya hay lukudda ya nipaddung goh hinan akuwakuwaltun wah appit hi iggid. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EK42_12","027_42_12","EZK","42","12","12","Ya wada goh di papantaw hanan kuwaltun niyappit hi agwan ya hinan buhu'an di algaw hi nete\"an di allup hi humigupan. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EK42_13","027_42_13","EZK","42","13","13","At inalin nen tagun ha\"in di, “Nan akuwakuwaltuh appit hi iggid ya agwan an nihagang hinan nammagtun gettaw ya hiyanay ihinan nan papadi an hidiy panganandah nan me'gonan an onong Apo Dios hi unda mi'dammun Hiya. Ya gapu ta me'gonan an kuwaltu at hidiy pangipatangandah nan me'gonan hi midat an onong an nan Onong an Ma'an, ya Onong di Bahol, ya Onong di Nibahhawan. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EK42_14","027_42_14","EZK","42","14","14","Ya wa ay ta humigup nan papadih nan duwan kuwaltu an nan Me'gonan an Kuwaltu ya nan Nidugah an Me'gonan an Kuwaltu ya adi mabalin an lumahun ta umuy hinan nammagtun gettaw hi engganay un munhukat hi lubungna. Ti mahapul an hukatana nan inlubungnah nunhulbianan Apo Dios ti me'gonan.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EK42_15","027_42_15","EZK","42","15","15","Ya unat goh lempah nen tagun linukud an amin di bunol nan Timplu ya initnuda' ta limmahun amin ene'wamih nan pantaw di allup an niyappit hi buhu'an di algaw, ya linukudnan amin nan nunlene'woh. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EK42_16","027_42_16","EZK","42","16","16","Ya hidin linukudna nan pangngel di Timplu an niyappit hi buhu'an di algaw ya waluy gahut ta han napitu ta lemay umpiy dinu\"oyna. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EK42_17","027_42_17","EZK","42","17","17","Ya numpaddung di lukudnah niyappit hi iggid hi un hagangon di buhu'an di algaw, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EK42_18","027_42_18","EZK","42","18","18","ya nan niyappit hi buhu'an di algaw, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EK42_19","027_42_19","EZK","42","19","19","ya hinan niyappit hi agwan hi pangngelna. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EK42_20","027_42_20","EZK","42","20","20","At linukudna nan opat an napinpinangngel hinan nunlene'woh. Ya waday allupnah nan nunlene'woh an hay dinu\"oyna ya hinggahut ta han napitu ta lemay umpi, ya waluy gahut ta han napitu ta lemay umpiy benellogna. Ya henen allup di niholda' hinan me'gonan an lugal ya hinan adi me'gonan. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EK43_1","027_43_1","EZK","43","1","1","Ya inyuya' goh eden taguh nan pantaw an niyappit hi buhu'an di algaw. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EK43_2","027_43_2","EZK","43","2","2","Ya tinnig'uy benang Apo Dios an dayawon tu'ud Israel an na'uy an malpuh appit hi buhu'an di algaw an hay gangoh di hapitna ya umat hinan gongaah nan dalluyun hinan baybay, ya pinapatalana tun lutah nan benangna. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EK43_3","027_43_3","EZK","43","3","3","Ya henen tinnig'u ya umat hidin tinnig'uh din immalianan nama\"id Jerusalem, ya umat goh hidin tinnig'uh nan Wangwang an Kebar. At nunnaudo' an nunluung ta ene'gona'. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EK43_4","027_43_4","EZK","43","4","4","Ya ene'wan nen benang Apo Dios hinan pantaw an niyappit hi buhu'an di algaw, ya himmigup hinan Timplu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EK43_5","027_43_5","EZK","43","5","5","Ya inyuya' hinan Na'abuniyanan an Lennawah nan nammagtun gettaw di Timplu. Ya tinnig'u nan benang Apo Dios an nun'olog hinan Timplu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EK43_6","027_43_6","EZK","43","6","6","Ya hidin timma'dogan nan tagun nedelloh ay ha\"in ya waday dengngol'uh ni'hapit ay ha\"in an nalpuh bunol di Timplun ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EK43_7","027_43_7","EZK","43","7","7","alyonay, “Ezekiel, hiyah tey pumpapto'a' an paddungnay pangidah'aya' hi hu'i'. Ya hiyah te goh di paddungnay punhituwa' ta mimidduma' ay da'yun holag Israel hi enggana. At da'yu ya ta\"on hi un nan aliyu ya adiyu mahkay puhion nan me'gonan an ngadan'u an dumalat hinan pundayawanyuh nan bulul an paddungnay ilugtapana' ay da'yu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EK43_8","027_43_8","EZK","43","8","8","Ti endellohyuy pantawyuh nan pantaw di Timplu', ya endellohyu goh nan tu'udyuh nan tu'ud'u. At nan da'lig ya anggay di numbattanan tu'u. Ya pinuhiyu nan me'gonan an ngadan'u an dumalat nan umipabain an ina'inatyu. At hiyaat unna' bimmungot ya inubah'u da'yu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EK43_9","027_43_9","EZK","43","9","9","Ya ad ugwan ya mahapul an ipogpogyu nan ato'atonyu an umat hi aton nan mi'lala'i ta pa\"ionyu nan bulul nan aliyu. At Ha\"in ya mi'hinaa' ay da'yuh enggana.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EK43_10","027_43_10","EZK","43","10","10","Ya intuluy Apo Dios an inalin ha\"in di, “Ezekiel, ulgudom di aat ten Timpluh nan i'ibbam an holag Israel, at bumainda ti nan numbaholanda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EK43_11","027_43_11","EZK","43","11","11","Ya gulat ta bumainda an dumalat nan numbino'ob'on an nun'appuhin ina'inatda ya impa'innilam ay dida nan aat di napanuhan tun Timplu an umat hinan tigawna, ya aatna, ya pantawna, ya nan pange'wan an lumahun, ya ibagam goh ay didan amin nan ma'unud an atondah nan Timplu. Ya itudo'mun amin hatu ta way unudonda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EK43_12","027_43_12","EZK","43","12","12","Ya hay aptan ahan hi unudonyu ya mahapul an mi'id di umalih an amin hinan nunlene'woh an nabagtun awadan tun Timplu ti wah tua'.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EK43_13","027_43_13","EZK","43","13","13","Ya inalin goh Apo Dios di, “Umat hituy aat di lukud nan pun'onngan an nan ayiw di inusalna (ma'innila an nan ayiw an lukud ya duwampulu ta ohay pulgada di dinu\"oyna). Ya hay inata'nang di nunliniblib an puun di pun'onngan ya duwampulu ta ohay pulgadah inata'nangna, ya duwampulu ta ohay pulgada goh di benellogna. Ya an amin nan nunliniblib an pingit di pun'onngan ya waday balina an hiyam di pulgaday benellogna. Hiyah ne aat di inata'nang nan pun'onngan. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EK43_14","027_43_14","EZK","43","14","14","Ya mete\"ah nan dopona an nan nitumu' hinan luta ta engganah nan ampan nan paddungnay balina ya tulu ta han godway umpih inata'nangna. Ya mete\"ah nan it'ittang an paddungnay bali ta engganah nan ong'ongngol ya pituy umpiy inata'nangna, ya duwampulu ta ohay pulgada di benellogna. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EK43_15","027_43_15","EZK","43","15","15","Ya hay inata'nang nan pun'onngan ya pituy umpi. Ya waday ay ha'gud an nepong hinan opat an duguna. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EK43_16","027_43_16","EZK","43","16","16","Ya numpapaddung di napinpinangngel an duwampulu ta ohay benellogna, ya duwampulu ta oha goh di dinu\"oyna. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EK43_17","027_43_17","EZK","43","17","17","Ya nan gagwana ya napapaddung di lukudna an duwampulu ta opat ta han godway umpiy dinu\"oyna ya benellogna. Ya waday paddungnay balina hinan nunliniblib an himpulu ta han godway pulgaday benellogna. Ya nan niyamma an umayuhan di mitapal ya duwampulu ta ohay pulgada. Ya nan pala'ad hinan pun'onngan ya nihagang hi buhu'an di algaw.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EK43_18","027_43_18","EZK","43","18","18","Ya inalin goh Apo Dios di, “Ezekiel, hiyah te alyo' an nan na'abbagbagtun Dios: Wa ay ta niyamma nan pun'onngan ya mahapul an idawatmu. Ya umat hituy uldin an ma'at hi atom an mange'nong hinan Onong an Moghob, ya nan pangiwalhiam hinan dalah nan pun'onngan. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EK43_19","027_43_19","EZK","43","19","19","Hay atom ya nan pa\"ilog an bakay idatmuh nan papadih Onong di Bahol. Ya anggay nan holag Levi an papadin holag Zadok di munhulbin Ha\"in. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EK43_20","027_43_20","EZK","43","20","20","Ya ummal'ah dalan di baka, ya inlamuhmuh nan opat an ay ha'gud di pun'onngan, ya hinan opat an dugunah nan tu'yapna, ya hinan paddungnay balih nan nunliniblib ta malenehan di paddungnay lugit nan pun'onngan. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EK43_21","027_43_21","EZK","43","21","21","Ya ummal'ah nan bakah Onong di Bahol ta gohbom hinan lugal an na'alih panghoban hi dola an neheggon hinan Timplu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EK43_22","027_43_22","EZK","43","22","22","Ya hinan mabiggat ya iyalim di buta'al hi gandeng an nan mi'id ah ganitna ta e'nongmu ta Onong di Bahol ta malenehan nan pun'onngan an umat hidin inatmuh nan manilhig an pa'ongngol an baka. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EK43_23","027_43_23","EZK","43","23","23","Ya wa ay ta malpah hene an punleneham hinan paddungnay lugit ya innalmuy pa'ongngol an baka ya nan buta'al an kalnilun mi'id ah ganitda ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EK43_24","027_43_24","EZK","43","24","24","ta e'nongmu dida ay Ha\"in. Ya mahapul an iwalhin nan papadi nan ahin hinan me'nong ta nalpah ay ya unda mahkay gohbon ta onong'u. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EK43_25","027_43_25","EZK","43","25","25","Ya abigabigat hi pituy algaw ya mahapul an gunmu e'nong nan buta'al an gandeng, ya nan uyaw an baka, ya nan buta'al an kalniluh Onong di Bahol. Mu hanan animal ya mahapul an mi'id ahan ah ganitda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EK43_26","027_43_26","EZK","43","26","26","At pituy algaw di pangidawatan nan papadih nan pun'onngan ta paddungnay malenehan ta midadaan. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EK43_27","027_43_27","EZK","43","27","27","Ya wa ay ta nalpah henen pituy algaw ta hinan miyawaluy algaw ya mahapul an nan papadi ya e'nongdah nan pun'onngan di Onong an Moghob ya nan Onong hi Pi'lenggopan ay Apo Dios. At abuluto' hanan me'nong. Ha\"in an hi Apo Dios di nanapit ete.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EK44_1","027_44_1","EZK","44","1","1","Ya initnuda' goh hidin taguh nan way nammagtun pantaw di allup an nihagang hinan Me'gonan an Kuwaltuh appit di buhu'an di algaw, ya nitangob. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EK44_2","027_44_2","EZK","44","2","2","Ya inalin Apo Dios ay ha\"in di, “Heten pantaw ya mitatangngob, ya adi mibugbughul. Ya mi'id ah ohah mange'wan humigup ti Ha\"in an Dios an dayawonyun holag Israel ya hiyah tey nange'wa'. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EK44_3","027_44_3","EZK","44","3","3","Mu anggay nan alid Israel di mange'wan umuy mangan hinan me'gonan an ma'an hi hinagang'u. Mu mahapul an nan pange'wanan salas hinan pantaw di nammagtun allup di owona goh an lumahun.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EK44_4","027_44_4","EZK","44","4","4","Ya initnuda' goh enen taguh nan hinagang di Timplu an ene'wamih nan way nammagtun pantaw hi appit hi iggid. Ya unat goh intigaw'u ya tinnig'u han benang Apo Dios an nun'onan hinan Timplu. At nunlu'buba' ta e'gona' Hiya. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EK44_5","027_44_5","EZK","44","5","5","Ya inalin Apo Dios ay ha\"in di, “Ezekiel, ihamadmun tigon ya donglon an amin tun ibaga' ay he\"ah aat an amin nan niyuldin hi mahapul an ma'unud ya nan mahapul an ma'at hinan Timplu'. Ya ihamadmun nomnomon nan ibaga' an nan miyabulut ya nan adi miyabulut an humigup eten Timplu'. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EK44_6","027_44_6","EZK","44","6","6","Ya ibagam hinan ma'angohhoy an i'ibbam an holag Israel an alyom di, Hiyah te aat di hinapit nan na'abbagbagtun Dios an inalinay, Ammuna ya impogpogyun holag Israel nan na\"appuhin umipabain an ato'atonyu! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EK44_7","027_44_7","EZK","44","7","7","Ti hay nappuhih inatyu goh ya pinuhiyu nan Timplu' ti inyabulutyuy nalpuh nan udum an babluy an humigup an ta\"on hi un agguy nakugit unu mi'bohhol ay Ha\"in hinan gutud di pun'onnganyu. At hiyah ne dimmalat hi numbaholandan Ha\"in an ta\"on unda nun'onong hinan ma'an, ya taba, ya nan dala. Ya imbahhawda nan ni'tulaga' ay da'yu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EK44_8","027_44_8","EZK","44","8","8","Ya agguyyu inunud nan intugun'uh aat di atonyu an mangitamuh nan me'gonan an ma'ma'at an unyuat goh pento' di udumnan tatagu ta diday mangipapto' hinan Timplu'. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EK44_9","027_44_9","EZK","44","9","9","At hiyaat un Ha\"in an na'abbagbagtun Dios ya alyo' di, Adi miyabulut nan nalpuh udum an babluy an agguy nakugit ya nan ma'angohhoy ay Ha\"in an humgop hinan Timplu' an ta\"on hi unda bunag an ni'hitun da'yun holag Israel. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EK44_10","027_44_10","EZK","44","10","10","Ya moltao' nan udumnan holag Levi an nan'ug ay Ha\"in hidin nan'uganyun holag Israel ay Ha\"in hi nundayawandah nan bulul. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EK44_11","027_44_11","EZK","44","11","11","Mu hay mabalin hi atonda ya diday mungguwalyah nan apantapantaw hinan Timplu'. Ya diday mamaltih nan Onong an Moghob ya nan onong di tatagu. Ya bumadangda goh hinan tatagun umalin mundayaw. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EK44_12","027_44_12","EZK","44","12","12","Mu mamoltada damdama an dumalat nan nundayawandah nan bulul ta omod un hiyay dimmalat hi numbaholanyun holag Israel. Ha\"in an na'abbagbagtun Dios di nanapit ete. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EK44_13","027_44_13","EZK","44","13","13","Ya adi' ahan abuluton an itamuana' ay didan umat hi padi, ya adida goh ahan meheggon hinan malgom an ibilang'uh me'gonan an namamah nan me'nong ay Ha\"in ti mahapul an holtaponday bainda an dumalat nan umipabain an ina'inatda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EK44_14","027_44_14","EZK","44","14","14","Mu dida damdamay mangat hinan udum an matamuwan hinan Timplu'. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EK44_15","027_44_15","EZK","44","15","15","Mu nan papadin holag Levi an nan holag Zadok di nanginaynayun an nanalimun hinan Me'gonan an Kuwaltuh din nan'ugan nan udumnan da'yun holag Israel ay Ha\"in. Ya mabalin an Ha\"in di itamuanda ta diday mange'nong hinan taba ya dala. Ha\"in an na'abbagbagtun Dios di nanapit ete. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EK44_16","027_44_16","EZK","44","16","16","At anggay didah humigup hinan Me'gonan an Kuwaltu ta dida nongkay di mangitamuh nan ipatamu'. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EK44_17","027_44_17","EZK","44","17","17","Ya wa ay ta humigupdah nan pantaw an mipluy hinan gettaw hi bunol nan Timplu ya mahapul an munlubungdah nan linen, ya adida ilubung di nalpuh nan dutdut di kalnilu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EK44_18","027_44_18","EZK","44","18","18","Ya mahapul goh an nan linen an turban di iyuklupda, ya linen goh di mundalinat hi ilubungda. Ya adida ahan igina'uy umipalengot ay dida. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EK44_19","027_44_19","EZK","44","19","19","Ya wa ay ta lumahundah nan gettaw an wadan di tatagu ya mahapul an anonda nan inlubungdan nuntamuh nan Timplu, ya impatangdah nan Me'gonan an Kuwaltuda, ya nunhukatda ta adi dopoon nan tatagu nan me'gonan an lubungda ta mi'id di ma'at ay didah nappuhi. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EK44_20","027_44_20","EZK","44","20","20","Ya mahapul an adida ih'ihan di buu'da, ya adida goh ipa'adu\"oy ta un matpong an gun ma'oltan. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EK44_21","027_44_21","EZK","44","21","21","Ya mahapul an adida uminum hi bayah hi unda humigup hinan nammagtun gettaw an wah bunolna. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EK44_22","027_44_22","EZK","44","22","22","Ya mahapul an adida ahawaon nan babain nabalu unu nan ni'hiyan ta hay ahawaonda ya nan babain holagyun Israel an mi'id ah nangelo' unu nan nabalu an ahawan di padin natoy. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EK44_23","027_44_23","EZK","44","23","23","Ya mahapul an itududan da'yun tatagu' an mangimmatun hi aat di me'gonan ya nan adi me'gonan, ya nan mibilang hi maleneh ya nan adi maleneh. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EK44_24","027_44_24","EZK","44","24","24","Ya diday manumalya ya mangipanuh hi an amin an diklamu ta diday mangilitung hi un niyunnud hinan Uldin'u. Ya mahapul an unudonda nan inyuldin'uh ma'at hinan way behta ya nan ngilin an Habadu ta Ha\"in dayawonda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EK44_25","027_44_25","EZK","44","25","25","Ya adi mabalin an umuy meheggon nan papadih nan way natoy an tagu ta adi mibilang hi nalugit, mu mabalin an meheggon hi un nan natoy ya hi amana, unu hi inana, unu imbaluyna, unu lala'in agina, ya nan agguy nalhin an babain agina. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EK44_26","027_44_26","EZK","44","26","26","Mu wa ay ta meheggon ay daten natoy ta nalpah an nalenehan ya mahapul an hodona ta engganay maluh di pituy algaw ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EK44_27","027_44_27","EZK","44","27","27","ya un humigup hinan nammagtun gettaw hi bunol di Timplu an muntamuh nan Me'gonan an Kuwaltu, mu hiya ya iyuynay e'nongna ta malenehan. Ha\"in an na'abbagbagtun Dios di nanapit ete. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EK44_28","027_44_28","EZK","44","28","28","Ya Ha\"in di mangidat hi mahapulda, at mi'id di midat hi lutan dida. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EK44_29","027_44_29","EZK","44","29","29","At hay itanudda ya nan Onong an Ma'an, ya nan Onong di Bahol, ya nan Onong di Nibahhawan. Ya diday mangngal hi an amin an ilahhinyun holag Israel hi idatyun Ha\"in. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EK44_30","027_44_30","EZK","44","30","30","Ya bagida nan mun'aphod an mahhun an ma'alan bungan nan mihabal, ya an amin nongkay nan ilahhinyun me'nong an midat ay Ha\"in. Ya an amin nan punhaanganyuh tinapay ya idatyun dida nan mahhun an malutu an umat hi onong, at wagaha' da'yu ta pumhod ayu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EK44_31","027_44_31","EZK","44","31","31","Mu adi ahan mabalin an ihdan nan papadiy malgom an hamuti unu animal an un nonong ya natoy unu nan way pinatoy di udumnan animal.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EK45_1","027_45_1","EZK","45","1","1","Inalin goh Apo Dios di, “Wa ay ta gogodwonyu nan luta ta midatan nan hinohhan da'yun himpangapun holag Israel ya mahapul an waday milahhin hi bagi' an hay dinu\"oyna ya napat ta han tuluy libu ya han pituy gahut ta nabongley umpi, ya tulumpulu ta lemay libuy umpiy benellogna. Ya an amin henen midat ay Ha\"in ya mibilang an me'gonan. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EK45_2","027_45_2","EZK","45","2","2","Ya henen lutan milahhin ya mapapaddung di lukudnan waluy gahut ta han napitu ta lemay umpiy dinu\"oyna ya benellogna ta hiyay aha\"adan di Timplu. Ya nan nunlene'woh ya nawalu ta han pitu ta godway umpiy gettawna. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EK45_3","027_45_3","EZK","45","3","3","Ya hay dinu\"oy nan Nidugah an Me'gonan an Kuwaltuh maha\"ad ya napat ta han tuluy libu ta han pituy gahut ta nabongley umpi, ya himpulu ta pituy libu ta han lemay gahut di umpiy benellogna. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EK45_4","027_45_4","EZK","45","4","4","Ya nan godwan nan me'gonan an luta ya midat hinan papadin muntamuh nan Timplu ta way pangiha\"adandah a'abungda. At hiyah ne ihinanda ya aha\"adan nan Timplu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EK45_5","027_45_5","EZK","45","5","5","Ya nan na'angang an hay dinu\"oyna ya napat ta han tuluy libu ya han pituy gahut ta nabongley umpi, ya himpulu ta pituy libu ta han lemay gahut di umpiy benellogna, ya hiyay hakupon nan holag Levi an mumpuntamuh nan Timplu. Midat ay dida ta pumbabluyanda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EK45_6","027_45_6","EZK","45","6","6","Ya lahhinonyu goh hinan neheggon hinan aha\"adan di Timpluy pumbabluyanyun amin an holag Israel an hay benellogna ya waluy libu ta han pituy gahut ta han nabongley umpi, ya napat ta han tuluy libu ta han pituy gahut ta nabongley umpiy dinu\"oyna.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EK45_7","027_45_7","EZK","45","7","7","Inalin goh Apo Dios di, “Ya lahhinonyu goh di hakupon di ap'apuyun mumpapto'. An hay hakupona ya mete\"ah nan igad hinan Timpluh engganah appit di alimuhan di algaw hinan Baybay an Mediterranean, ya mete\"a goh hinan igad hinan hakup di Timpluh appit di buhu'an di algaw ta engganay un umatam hinan igad di babluy. Ya hay dinu\"oyna ya nipaddung hinan nidat ay da'yun holag Israel. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EK45_8","027_45_8","EZK","45","8","8","Umat hinay aat di lutah hakupon nan ap'apu an mumpapto' ay da'yun holag Israel ta way atonan adi mangipaligat ay da'yun tatagu', at iyabulutnan idatan da'yun hinohhah luta.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EK45_9","027_45_9","EZK","45","9","9","Ya inalin nan na'abbagbagtun Dios di, “Da'yun mumpumpapto' hinan holag Israel ya nabayag an gun ayu mumbahol. At ipogpogyu nan nun'appuhin ato'atonyu ya nan bumobohholanyuh nan tatagu ta hay maphod ya makulug di atonyu. Ha\"in an na'abbagbagtun Dios di nanapit ete. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EK45_10","027_45_10","EZK","45","10","10","At nan makulug an kiluan, ya hupa, ya lukud di usalonyuh pungkiluyuh umat hi bogah, ya danum, ya lana, ya pitulyu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EK45_11","027_45_11","EZK","45","11","11","At numpaddung di lukud nan kiluan ya nan hupah usalonyuh nan mamaga unu nan umat hi danum ta makulug di punlukudyu. Ya nan hupa an ayiw ya nan halmon an lata ya numpaddung an hin'o'nom di hupa ya un hinhalub. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EK45_12","027_45_12","EZK","45","12","12","Nan oha an ma'alih shekel ya duwampuluy gerah. Ya nan oha an ma'alih mina ya nanom hi shekel.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EK45_13","027_45_13","EZK","45","13","13","Ya inalin goh Apo Dios di, “Ya hay ma'amung hi idatyun Ha\"in ya nan bot'onyun wheat, at ilahhinyuy ohay kaban hinan nanom an kaban an bot'onyu, ya umat goh hinay atonyuh nan bot'onyun barle. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EK45_14","027_45_14","EZK","45","14","14","Ya nan lana ay an olibo ya ilahhinyuy duwampulu ta duwan litloh nan hinggahut an litlon inamungyu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EK45_15","027_45_15","EZK","45","15","15","Ya ilahhinyuy ohah nan uyaw an kalniluh nan duwampuluy gahut an kalnilu an malpuh nan maphod di danumna an pumpahtulanyun holag Israel. Hiyatuy Onong an Moghob, ya Onong an Ma'an, ya Onong di Pi'lenggopan ay Ha\"in an Dios ta a'aliwan di baholyu. Ha\"in an na'abbagbagtun Dios di nanapit ete. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EK45_16","027_45_16","EZK","45","16","16","Ya iyuyyu goh an da'yun amin an tono' an tatagun holag Israel di ammungyuh midat hinan mumpapto' ay da'yu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EK45_17","027_45_17","EZK","45","17","17","At okod nan mumpapto' an mangidat hinan Onong an Moghob, ya nan Onong an Ma'an, ya nan Onong an Ma'inum ta way usalonyun amin an holag Israel hinan abehtabehta an nan Behtah nan Akayangan di Bulan, ya nan ngilin an Habadu, ya an amin hinan na'abulut an gutud di a'atan di behtayun holag Israel. At idadaana goh nan Onong di Bahol ya Onong hi Pi'lenggopanyun holag Israel ay Ha\"in ta way a'aliwan di baholyu.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EK45_18","027_45_18","EZK","45","18","18","Ya inalin goh nan na'abbagbagtun Dios di, “Nan hopap di algaw hinan hopap di bulan ya ummal ayuh uyaw an manilhig an baka an mi'id ah ganitna ta e'nongyu ta way alenehan nan Timplu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EK45_19","027_45_19","EZK","45","19","19","Ya alan nan padiy udumnan dalan nan Onong di Bahol, ya inlamuhnah nan pantaw di Timplu, ya hinan opat an dugun nan pun'onngan hinan tu'yapna, ya hinan pantaw nan nammagtun gettaw hinan Timplu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EK45_20","027_45_20","EZK","45","20","20","Ya umat goh hinay ma'at hinan miyapitun algaw ene an bulan ta onong nan malgom an mumbahol an agguyna ginulat. At umat hinay atonyu an paddungnay unyu bayadan ta minaynayun nan amaleneh nan Timplu ta way pi'pohhodanyun Ha\"in. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EK45_21","027_45_21","EZK","45","21","21","Ya nan miyapulu ta opat hi algaw hinan hopap di bulan ya ibehtaanyuh pituy algaw nan Namaliwan di Anghel hinan Tatagu. Ya henen pitun algaw ya hiyah ne algaw hi adiyu panganan hinan nabino'bo'an an tinapay. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EK45_22","027_45_22","EZK","45","22","22","Ya henen hopap di algaw ya idadaan nan ap'apu nan uyaw an manilhig an baka ta e'nongna ta Onong di Baholna ya nan baholyun amin an tatagu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EK45_23","027_45_23","EZK","45","23","23","Ya henen pitun algaw an behta ya abigabigat ya gun ayu mun'onong ay Ha\"in an Dios hi Onong an Moghob, ya hay me'nong ya pituy manilhig hi uyaw an bakan mi'id di ganitna, ya ohah nan buta'al an gandeng ta Onong di Bahol. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EK45_24","027_45_24","EZK","45","24","24","Ya an amin nan hinohhan baka ya nan kalnilun me'nong ya iddumnay godwah halub an bogah ya opat di litloh nan lanan oliboh nan Onong an Ma'an ta to'op hana nan me'nong. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EK45_25","027_45_25","EZK","45","25","25","Ya hana ay an Behtan di A'ab'abbung ya mete\"ah nan miyapulu ta lemay algaw hinan miyapituy bulan. Ya hene an a'atana ya nipaddung di aton nan ap'apu an mumpapto' hinan atonah nan Behtan di Namaliwan di Anghel hinan Holag Israel an idadaana goh nan Onong di Bahol, ya Onong an Moghob, ya Onong an Ma'an, ya nan lanan olibo.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EK46_1","027_46_1","EZK","46","1","1","Ya inalin goh nan na'abbagbagtun Dios di, “Nan nammagtun pantaw di allup hinan nammagtun gettaw hi bunolna an niyappit hi buhu'an di algaw ya mahapul an mitatangngob hi onom di algaw an gutud di algaw an puntamuan, mu mibughul hinan algaw an pundayawan ya hinan Akayangan di Bulan an behta. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EK46_2","027_46_2","EZK","46","2","2","Ta e'wan nan ap'apun mumpapto' hinan nanginnampan gettaw, ya himmigup hinan salas, ya nihinah nan way tu'ud di pantaw eden gutud di pange'nongan nan padih nan Onong an Moghob ya nan Onong di Pi'lenggopan ay Ha\"in. Ta mundayaw ay Ha\"in an Dios eden nihinana ta malpah ya un mumbangngad hinan nalpuwana. Mu adi mitangob henen nammagtun pantaw di allup hi engganay mahdom. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EK46_3","027_46_3","EZK","46","3","3","Ya hene goh an pantaw di ihinanyun amin an mundayaw ay Ha\"in hinan ngilin an Habadu, ya nan gutud di behtah nan hopap di Akayangan di Bulan, ya mahapul an mundayaw goh nan tatagun nen babluy ay Ha\"in an Dios hinan way hinagang di pantaw. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EK46_4","027_46_4","EZK","46","4","4","Ya wa ay ta ngilin an Habadu ya e'nong nan ap'apun Ha\"in an Dios di onom an uyaw an kalnilun mi'id ah ganitna, ya oha goh hinan manilhig an kalnilun mi'id goh di ganitna ta Onong an Moghob. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EK46_5","027_46_5","EZK","46","5","5","Ya udmana nan manilhig an kalniluh duway halub an malpuh nan Onong an Ma'an, ya nan hinohhan uyaw an kalnilu ya okod hiyah nan malgom hi pohdonah idat hi to'op. Ya idatna nan ohay galon an lanan olibo an middum hinan godway halub an Onong an Ma'an. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EK46_6","027_46_6","EZK","46","6","6","Ya nan hopap di algaw hinan Akayangan di Bulan ya hay Onong an Moghob ya nan ohah nan pa\"ilog an baka, ya onom hi uyaw an kalnilu, ya ohah nan ongol an manilhig an kalnilun mi'id ah ganitda di e'nongna. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EK46_7","027_46_7","EZK","46","7","7","Ya hinohhah nan baka ya nan buta'al an kalnilu ya mato'pan hi godway halub hinan Onong an Ma'an ya nan ohan galon an lanan olibo. Ya nan onom hi uyaw an kalnilu ya okod hiyan man'op hinan Onong an Ma'an. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EK46_8","027_46_8","EZK","46","8","8","Ya wa ay ta humigup nan ap'apu ya nan pantaw di salas di pange'wana, ya hidi goh di pange'wanan lumahun. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EK46_9","027_46_9","EZK","46","9","9","Wa ay ta umuy ayun mundayaw ay Ha\"in hinan gutud di behta ya an amin nan mange'wah nan pantaw an niyappit hi iggid ya mahapul an hay pange'wanyuh akakanyu ya nan pantaw an niyappit hi alimuhan di algaw. Ya nan mange'wah nan pantaw an niyappit hi alimuhan di algaw ya mahapul an hay pange'wanah akakana ya nan pantaw an niyappit hi iggid. Ya adi ahan miyabulut an ibangngadyuh nan nange'wananyun himmigup ta hiyay pange'wanyun lumahun, ti mahapul an hay akakanyu ya nan ohan pantaw di pange'wanyun lumahun. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EK46_10","027_46_10","EZK","46","10","10","Ya mahapul an mimiddum ay da'yu nan ap'apuh nan humigupanyu ya nan lumahunanyu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EK46_11","027_46_11","EZK","46","11","11","Ya an amin hinan gutud di behta ya mahapul an mato'pan hi godwah halub nan Onong an Ma'an hinan hinohhan pa\"ilog an manilhig an baka unu kalnilu, ya godwa goh hi halub di to'op nan hinohhan uyaw an kalnilu. Mu hay to'op nan uyaw an kalnilu ya okod nan ap'apuh pohdonan idat. Ya mahapul an ohay galon hinan lanan olibo di middum hinan godway halub an Onong an Ma'an. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EK46_12","027_46_12","EZK","46","12","12","Ya wa ay ta pohdon nan ap'apu an idadaan di e'nongnan Ha\"in an Dios ya okod hiyah pohdonah un hay Onong an Moghob di e'nongna unu nan Onong an Ma'an. Ya ibughulyu nan pantaw an niyappit hi buhu'an di algaw ta way pange'wanan humigup. Ya e'nongna nan Onong an Moghob ya nan Onong hi Pi'lenggopan ay Ha\"in an umat hinan gunna aton hinan ngilin an Habadu ta wa ay ta nalpah ya mitangob nan pantaw. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EK46_13","027_46_13","EZK","46","13","13","Ya abigabigat hinan helhelong ya idatyuy uyaw an kalnilun ohay tawona an mi'id ah ganitna ta me'nong ay Ha\"in an Dios hi Onong an Moghob. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EK46_14","027_46_14","EZK","46","14","14","Ya abigabigat goh ya epe'nongyuy ohay kiloh ma'an ya ohay litloh lanan olibo ta way milamut hinan alena. Ya hiyah ne Onong an Ma'an hi midawat ay Ha\"in an Dios. Ya heten itugun'un ma'at hinan pun'onngan ya gunyu unudon hi enggana. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EK46_15","027_46_15","EZK","46","15","15","At midadaan nan uyaw an kalnilu, ya nan Onong an Ma'an, ya nan lanan oliboh abigabigat hinan ahelhehelhelong ta minaynayun hi Onong an Moghob.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EK46_16","027_46_16","EZK","46","16","16","Ya inalin goh nan na'abbagbagtun Dios di, “Gulat ta nan ap'apu ya ipabnohna nan udumnan lutanah nan ohan imbaluyna ya munnononnong an bagin nen imbaluyna. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EK46_17","027_46_17","EZK","46","17","17","Mu gulat ta idat nan ap'apu di udumnah nan lutanah nan ohan tagalana ya henen idatnan luta ya bagin nan tagalah engganah un madatngan nan Tawon di Pumpangibangngadan ya un mibangngad hinan ap'apu. Ti nan imbabaluyna ya anggay di mamnoh hinan lutana. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EK46_18","027_46_18","EZK","46","18","18","Ya adi ahan mabalin an alan nan ap'apuy malgom an banoh nan tatagu, ti ammuna nan banohnay ipabnohnah nan imbabaluyna ta adi pumloh hi banoh di udum.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EK46_19","027_46_19","EZK","46","19","19","Palpaliwan ya initnuda' goh hinan taguh nan pantaw di kuwaltun nan papadi an neheggon hinan pantaw an niyappit hi iggid. Ya impattignan ha\"in nan ohan lugal an niyappit hi alimuhan di algaw. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EK46_20","027_46_20","EZK","46","20","20","Ya inalinay, “Hiyah tey punhaangan nan papadih nan Onong di Nibahhawan ya Onong di Bahol. Ya hitu goh di pangihaangandah nan Onong an Ma'an ti adi mabalin an milahun hinan nihagang hinan nanginnampan gettaw, ti ini ya way manapah dumalat hi pumuhian nan tatagu.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EK46_21","027_46_21","EZK","46","21","21","Ya initnuda' goh ta inyuya' hinan nanginnampan gettaw, ya lene'odmi nan opat an duguna. Ya tinnig'u an nan hinohhan dugun nan gettaw, ya waday i\"itang an gettawda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EK46_22","027_46_22","EZK","46","22","22","Ya hanan i\"itang an gettaw ya nanom di umpiy inadu\"oyda, ya napat ta han lemay umpiy benellogda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EK46_23","027_46_23","EZK","46","23","23","Ya na'allup di nunlene'woh, ya waday nepong an pun'apuyan an nida\"it hinan way allupda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EK46_24","027_46_24","EZK","46","24","24","At inalin nan tagun ha\"in di, “Hiyatuy kuhhinah punhaangan nan muntamuh nan Timpluh nan e'nong di tatagu.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EK47_1","027_47_1","EZK","47","1","1","Henen tagu ya imbangngada' hinan pantaw di Timplu, ya tinnig'u nan danum an nalpuh nan hiluk di pantaw an umayu'ayuh an mumpa'uy hi appit hi buhu'an di algaw an hinagang nan Timplu. Ya henen danum ya malpuh nan Timpluh appit hi agwan hi un hagangon di buhu'an di algaw, ya ene'wanah nan way pun'onngan an niyappit goh hi agwan. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EK47_2","027_47_2","EZK","47","2","2","Ya limmahun amin nen taguh nan pantaw an niyappit hi iggid, ya inlikawmi ta immuy amih nan nanginnampan pantaw an niyappit hi buhu'an di algaw. Ya waday danum hidi an nalpuh appit hi agwan. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EK47_3","027_47_3","EZK","47","3","3","Ya immuy heden taguh appit hi buhu'an di algaw, ya linukudnay lemay gahut hi mitlus hinan gun mun'ayuh an danum an gunna' ninitnud hi engganay un mibuhuy. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EK47_4","027_47_4","EZK","47","4","4","Ya innaynayunan linukud goh di lemay gahut hi mitlus hi engganay un milulug nan danum, ya umat goh an linukudnay lemay gahut hi mitlus hi engganay un migitang nan danum. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EK47_5","027_47_5","EZK","47","5","5","Ya innanayunan linukud goh di lemay gahut di mitlus, mu dimmo'ol din danum, at mi'id aton an bumad'ang an gahin hi un halugon. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EK47_6","027_47_6","EZK","47","6","6","Ya inalinan ha\"in di, “Ezekiel, pa'annomnomom an amin hanan na'at.” Ya initnuda' goh enen tagu, ya imbangngada' hinan pingit di wangwang. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EK47_7","027_47_7","EZK","47","7","7","Ya unat goh nidatong amih di ya tinnig'u nan do'ol ahan an ayiw hinan nundinammang eden wangwang. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EK47_8","027_47_8","EZK","47","8","8","Ya inalinan ha\"in di, “Heten danum an mipluy hi appit hi buhu'an di algaw ya ninayun an mumpa'uy hinan nundotal an lutah nan Wangwang an Jordan, ya ninayun goh an mumpa'uy hinan Natoy an Baybay. Ya wa ay ta midatong nan danum hinan Natoy an Baybay ya ipaphodnay tamtam di danum hidi. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EK47_9","027_47_9","EZK","47","9","9","At an amin di malgom an umayuhan ten danum ya mawaday do'ol hi numbino'ob'on an ekan ti adi mahkay ma'ah'ahin nan danum. Ya mi'idonay ahin hinan Natoy an Baybay, at an amin di umayuhana ya mawaday ataguan. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EK47_10","027_47_10","EZK","47","10","10","At mete\"ad Engedi hi engganad Eglaim ya wadaday mumpanidu' hinan pingit di baybay an awalitang di hidu'da. Ya numbino'ob'on di ekan hidi an umat hinan Baybay an Mediterranean. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EK47_11","027_47_11","EZK","47","11","11","Mu nan pingit di baybay ya nunnanong an un damdama ahin di tamtamna ta way pangngalan nan tataguh pangahinda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EK47_12","027_47_12","EZK","47","12","12","Ya an amin nan numbino'ob'on an bungbungaan an ma'an di bungada ya do'ol di numpangahangaw hinan nundinammang hi pingit nen wangwang. Ya nan tubuda ya adi malmaltag, ya adida goh magmaggah ta way aton di bungadan dumo'ol. Ya binulan di gunda bumungaan, ya ma\"aphod di bungada ti dumalat nan danum an nalpuh nan Timplun umayuh ay dida. Ya hanan bungada ya ma\"aphod hi onon, ya nan tubuda ya miyagah hi dogoh.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EK47_13","027_47_13","EZK","47","13","13","Ya inalin goh nan na'abbagbagtun Dios di, “Hiyatuy igad nan luta an punggogodwonyun himpulu ta duwan holag Israel. Mu duway midat hi banoh Joseph. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EK47_14","027_47_14","EZK","47","14","14","Ya mahapul an pumpapaddungonyuy banohyun hinohha ti heten luta ya intulag'uh din o'ommodyun da'yuy ad banoh. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EK47_15","027_47_15","EZK","47","15","15","At umat hituy aat di agogodwaan tun luta: Mete\"ah nan Baybay an Mediterranean hi appit hi iggid ta engganah nan kalatad Hethlon ya ninaynayun an mumpa'uy ad Lebo Hamath ta engganad Zedad, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EK47_16","027_47_16","EZK","47","16","16","ya minaynayun goh ta engganad Berothah ya ad Sibraim (an hiyay numbattanan nan igad ad Damascus ya ad Hamath), ya minaynayun goh nan igad ta engganad Hazer Hattikon an neheggon hinan igad ad Hauran. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EK47_17","027_47_17","EZK","47","17","17","Ya mete\"ah appit hi iggid hinan igad an mipalpuh nan Baybay an Mediterranean ya minayun ta engganad Hazar Enon hinan igad an numbattanan di ad Hamath an niyappit hi iggid hi un hagangon di buhu'an di algaw ya ad Damascus an niyappit hi buhu'an di algaw. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EK47_18","027_47_18","EZK","47","18","18","Ya nan niyappit hi buhu'an di algaw an igad ya minayun an mete\"ah nan numbattanan di igad ad Hauran ya ad Damascus, ya minaynayun ta engganah nan Wangwang an Jordan an numbattanan ad Gilead ya ad Israel ta engganah nan Natoy an Baybay ta mumpa'uy ad Tamar. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EK47_19","027_47_19","EZK","47","19","19","Ya nan niyappit hi agwan hi un hagangon di buhu'an di algaw an igad ya minayun an mete\"ad Tamar ta engganah appit di alimuhan di algaw hinan way malubong an holo' ad Meribah Kadesh, ya hinan pingit di igad hi ad Egypt ta engganah nan Baybay an Mediterranean. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EK47_20","027_47_20","EZK","47","20","20","Ya hinan appit di alimuhan di algaw di awadan di igad an mete\"ah nan Baybay an Mediterranean ta mumpa'uy hinan niyappit hi iggid ta engganah nan buludna an miyuy ad Lebo Hamath. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EK47_21","027_47_21","EZK","47","21","21","At maphod hi unyu gogodwon hanan babluy an miyunnud ay da'yun himpangapun holag Israel ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EK47_22","027_47_22","EZK","47","22","22","ti hiyah ne banohyuh enggana. Ya ta\"on hi un nan bunag an ni'babluy ay da'yu an nunholag hinan babluyyu ya idatanyu didah banohda. Ya ibilangyu didah i'Israel ta mabalin an mi'bibinnunutdah nan gogodwonyun luta. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EK47_23","027_47_23","EZK","47","23","23","At nan banoh nongkay di bunag ya miyalah nan banoh di ohan himpangapun ni'babluyana. Ha\"in an na'abbagbagtun Dios di nanapit ete.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EK48_1","027_48_1","EZK","48","1","1","Ya himmapit goh hi Apo Dios an inalinay, “Hiyatuy ngadan nan holag Israel ya nan babluy an hakuponda: Nan babluy an hakupon Dan ya niyappit hi iggid hi un hagangon di buhu'an di algaw. Ya nan igad di hakupona ya niyu'unud hinan kalata ad Hethlon ta engganad Lebo Hamath, ya mumpa'uy ad Hazar Enan hinan igad ad Damascus an mete\"ah appit hi buhu'an di algaw ta engganah appit hi alimuhan di algaw. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EK48_2","027_48_2","EZK","48","2","2","Ya hay hakupon Asher ya mehnod hinan hakupon Dan an niyappit goh hi buhu'an di algaw ta engganah appit hi alimuhan di algaw. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EK48_3","027_48_3","EZK","48","3","3","Ya hay hakupon Naphtali ya mehnod hinan hakupon Asher an mete\"a goh hi appit di buhu'an di algaw ta engganah appit hi alimuhan di algaw. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EK48_4","027_48_4","EZK","48","4","4","Ya hay hakupon Manasseh ya mehnod hinan hakupon Naphtali an mete\"a goh hi appit di buhu'an di algaw ta engganah appit hi alimuhan di algaw. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EK48_5","027_48_5","EZK","48","5","5","Ya hay hakupon Ephraim ya mehnod hinan hakupon Manasseh an mete\"a goh hi appit di buhu'an di algaw ta engganah appit hi alimuhan di algaw. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EK48_6","027_48_6","EZK","48","6","6","Ya hay hakupon Reuben ya mehnod hinan hakupon Ephraim an mete\"a goh hi appit di buhu'an di algaw ta engganah appit hi alimuhan di algaw. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EK48_7","027_48_7","EZK","48","7","7","Ya hay hakupon Judah ya mehnod hinan hakupon Reuben an mete\"a goh hi appit di buhu'an di algaw ta engganah appit hi alimuhan di algaw. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EK48_8","027_48_8","EZK","48","8","8","Nan lutan mehnod hinan hakupon Judah ya milahhin ti waday a'usalana an hay benellogna ya himpulu ta duway kilomitlu an mete\"ah appit hi iggid ta engganah appit di agwan, mu hay dinu\"oyna ya ni'papaddung hinan banoh di holag Israel an nete\"a goh damdamah appit hi buhu'an di algaw ta engganah appit hi alimuhan di algaw, ya hinan gagwana ya hiyay aha\"adan di Timplu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EK48_9","027_48_9","EZK","48","9","9","Ya henen nilahhin an luta ya idawatyun Ha\"in an Dios ta way aha\"adan di Timplu' an hay dinu\"oyna ya nahuluk hi himpulu ta duway kilomitlu, ya lemay kilomitluy benellogna. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EK48_10","027_48_10","EZK","48","10","10","Ya hinan gagwan di lutan midawat ay Ha\"in di ihinan nan Timplu' ya awadan di miyokod hinan papadi an nahuluk hi himpulu ta duway kilomitlu an mete\"ah appit hi buhu'an di algaw ta engganah appit hi alimuhan di algaw. Ya hay benellogna ya lemay kilomitlu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EK48_11","027_48_11","EZK","48","11","11","Mu anggay nan papadin holag Zadok di idatana ti diday nangunud ay Ha\"in ti adida umat hinan udum an holag Levi ti agguyda inyunnud hinan nun'appuhin inat nan i'ibbam an holag Israel. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EK48_12","027_48_12","EZK","48","12","12","At hiyaat un diday midatan hinan me'gonan an lutan nedelloh hinan hakup di i'ibbadan holag Levi. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EK48_13","027_48_13","EZK","48","13","13","Ya nan uddum nen lutan midat hinan papadiy hakupon nan udum an holag Levi an hay dinu\"oyna ya himpulu ta duway kilomitlu an mete\"ah appit hi buhu'an di algaw ta engganah appit hi alimuhan di algaw, ya lemay kilomitluy benellogna an mete\"ah iggid ta engganah appit hi agwan. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EK48_14","027_48_14","EZK","48","14","14","Ya adi ahan mabalin an ila'uda unu ihukat an ta\"on ah itang an hakup nen luta. Ya adi goh mabalin an idatdah nan udumnan tataguh nen ma\"aphod an me'gonan an luta'. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EK48_15","027_48_15","EZK","48","15","15","Ya nan na'angang an luta an hay dinu\"oyna ya himpulu ta han godway kilomitlu, ya duwa ta han godway kilomitluy benellognay punhituwan ya pumpahtulan. Ya hinan gagwanay awadan di siudad ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EK48_16","027_48_16","EZK","48","16","16","an hay benellogna ya dinu\"oyna ya mumpapaddung an pituy libu ta han waluy gahut ya han napitu ta lemay umpi. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EK48_17","027_48_17","EZK","48","17","17","Ya nan pumpahtulan hinan nunlene'woh eten babluy ya mumpaddung goh di dinu\"oyna ya benellogna an opat di libu ta han tuluy gahut ya han napitu ta lemay umpi. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EK48_18","027_48_18","EZK","48","18","18","Ya nan na'angang an niyappit hi buhu'an ya alimuhan di algaw di punhabalan nan tataguh nan babluy an napapaddung goh di benellogna ya dinu\"oyna an lemay kilomitlu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EK48_19","027_48_19","EZK","48","19","19","Ya malgom hinan numbabluy enen siudad di mabalin an munhabal. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EK48_20","027_48_20","EZK","48","20","20","Ya an amin heten nilahhin an lutan nagodwagodwa ya hay lammung di benellogna ya dinu\"oyna an niddum nan awadan di siudad ya napat ta han tuluy libu ya han pituy gahut ta han nalemay umpi. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EK48_21","027_48_21","EZK","48","21","21","Ya an amin nan ma'angang an wah appit hi buhu'an di algaw ya nan wah appit hi alimuhan di algaw an wah nan numbinnangwah di me'gonan an luta ya nan siudad ya hakupon nan ap'apu ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EK48_22","027_48_22","EZK","48","22","22","an nedelloh hinan hakupon Judah an wah appit hi agwan ya nan hakupon Benjamin an wah appit hi iggid. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EK48_23","027_48_23","EZK","48","23","23","Ya hay hakupon Benjamin ya nan mehnod hinan nilahhin ta bagin Apo Dios an mete\"ah igad an niyappit hi buhu'an di algaw ta engganah appit di alimuhan di algaw. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EK48_24","027_48_24","EZK","48","24","24","Ya umat goh hina ay Simeon an mida\"it ay Benjamin. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EK48_25","027_48_25","EZK","48","25","25","Ya umat goh ay Issachar an mida\"it ay Simeon. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EK48_26","027_48_26","EZK","48","26","26","Ya umat goh ay Zebulun an mida\"it ay Issachar. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EK48_27","027_48_27","EZK","48","27","27","Ya umat goh ay Gad an mida\"it ay Zebulun an mete\"ah appit hi buhu'an di algaw ta engganah appit hi alimuhan di algaw. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EK48_28","027_48_28","EZK","48","28","28","At hay igad di hakupon Gad hi appit hi agwan ya mete\"ad Tamar hi engganah nan way danum ad Meribah Kadesh, ya minaynayun ta engganah nan ginnaw hi ad Egypt, ya minaynayun goh ta engganah nan Baybay an Mediterranean. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EK48_29","027_48_29","EZK","48","29","29","Hiyanay lutah gogodwonyun midat ay da'yun ahimpahimpangapu an holag Israel. Ha\"in an na'abbagbagtun Dios di nanapit ete.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EK48_30","027_48_30","EZK","48","30","30","Ya inalin goh Apo Dios di, “Hiyah te pange'wan an umuy hinan siudad ad Jerusalem: Hay lukud nan niyappit hi iggid ya onom di gahut di libu ta han pituy gahut ya han nabongley umpiy inadu\"oyna. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EK48_31","027_48_31","EZK","48","31","31","Ya himpulu ta duwa nan pantaw ad Jerusalem, ya mangadanan nan himpulu ta duwan ahimpahimpangapun holag Israel. Ya nan tulun pantaw an niyappit hi iggid ya nangadnan ta nan oha ya Pantaw Reuben, ya nan oha ya Pantaw Judah, ya nan oha ya Pantaw Levi. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EK48_32","027_48_32","EZK","48","32","32","Ya hay lukud nan niyappit hi buhu'an di algaw ya pituy gahut di libu ta han waluy gahut ya han napitu ta lemay umpiy inadu\"oyna. Ya nan tulun pantaw an niyappit hi buhu'an di algaw ya nangadnan ta nan oha ya Pantaw Joseph, ya nan oha ya Pantaw Benjamin, ya nan oha ya Pantaw Dan. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EK48_33","027_48_33","EZK","48","33","33","Ya hay lukud nan niyappit hi buhu'an di algaw ya pituy gahut di libu ta han waluy gahut ya han napitu ta lemay umpiy inadu\"oyna. Ya nan tulun pantaw an niyappit hi buhu'an di algaw ya nangadnan ta nan oha ya Pantaw Simeon, ya nan oha ya Pantaw Issachar, ya nan oha ya Pantaw Zebulun. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EK48_34","027_48_34","EZK","48","34","34","Ya hay lukud nan niyappit hi alimuhan di algaw ya pituy gahut di libu ta han waluy gahut ya han napitu ta lemay umpiy inadu\"oyna. Ya nan tulun pantaw an niyappit hi alimuhan di algaw ya nangadnan ta nan oha ya Pantaw Gad, ya nan oha ya Pantaw Asher, ya nan oha ya Pantaw Naphtali. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EK48_35","027_48_35","EZK","48","35","35","Ya hay lukud an amin nan nunlene'woh hinan babluy ya duwampulu ta han pituy libuy umpi di inadu\"oyna. Ya mete\"an nen algaw ya hay ngadan nen babluy ya WADAH APO DIOS ENEN SIUDAD.”");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("DN1_1","028_1_1","DAN","1","1","1","Hidin miyatluh tawon hi numpapto'an nan Alin hi Jehoiakim hi ad Judah ya impangpangulun nan alid Babylon an hi Nebuchadnezzar ta ginubatdad Jerusalem. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("DN1_2","028_1_2","DAN","1","2","2","Ya inyabulut Apo Dios ta inabakda nan iJudah, at nunhamhamda nan udumnan gina'uh nan Timplun Apo Dios ta inyuydad Babylon, ya inhinadah nan kuwaltun puntalepnandah gina'uh nan timplun awadan nan bululda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("DN1_3","028_1_3","DAN","1","3","3","Ya hennag nan Alin hi Nebuchadnezzar nan ap'apun di u'upihyalna an hi Ashpenaz ta umuy mumpilih nan holag di i'Israel an imbabaluy di a'ali unu nan imbabaluy nan nun'abagtun tatagud Israel ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("DN1_4","028_1_4","DAN","1","4","4","an hay piliona ya nan ungungan linala'in mi'id di dogohda, ya maphod di pangod'odolda, ya nala'engda, ya nan ag'agan mituduwan ta innilaonday tamuh nan palasyu. Ya hi Ashpenaz di mangitudtudun didah nan hapit di iBabylon ya nan nitudo' an aatdah di. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("DN1_5","028_1_5","DAN","1","5","5","Ya inalin nan ali an hay idatdah onon ya inumon danen linala'ih abigabigat ya ma'alah nan onona. Ya tuluy tawon di pangituduwandah nan atondan mangat hi tamuda ya unda mahkay mabalin an itamuan nan ali. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("DN1_6","028_1_6","DAN","1","6","6","Ya niddum hinan ungungan iJudah an napili da Daniel ay Hananiah, ya da Mishael ay Azariah. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("DN1_7","028_1_7","DAN","1","7","7","Ya nunhukatan Ashpenaz di ngadanda ta hay ngadan di iBabylon di impingadanan dida, at hay impingadanan Daniel ya hi Belteshazzar, ya hi Hananiah ya hi Shadrach, ya hi Mishael ya hi Meshach, ya hi Azariah ya hi Abednego. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("DN1_8","028_1_8","DAN","1","8","8","Ya ninomnom Daniel an adina onon nan ma'an ya inumon nan bayah an ma'alah nan onon di ali an paniawon di Uldin, at imbaganah nan ap'apun nan u'upihyal an hi Ashpenaz ta adida ipilit. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("DN1_9","028_1_9","DAN","1","9","9","Ya impa'ulay Apo Dios nan upihyal, at inalinan Daniel di, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("DN1_10","028_1_10","DAN","1","10","10","“Tuma'ot amih nan Apumin Ali an nangalih nan midat hi ononyu ya inumonyun bayah ti gulat ta tigona an ma'ung'ung ayu an adi ayu umat hinan udumnan ungungan papaddungyu at mid mapto' ya ipaputulna tun ulu'!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("DN1_11","028_1_11","DAN","1","11","11","Ya pento' nan ap'apun di u'upihyal di ohan guwalyah manalimun ay da Daniel, ya hi Hananiah, ya hi Mishael, ya hi Azariah. Ya inal'alu' Daniel heden manalimun ay didan inalinay, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("DN1_12","028_1_12","DAN","1","12","12","“Padahonyu ni' an hay hamu' di ipa'anyun da'mi, ya nan danum di idatyuh pangiyinumanmih himpuluy algaw. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("DN1_13","028_1_13","DAN","1","13","13","Ya magtud ay henen himpuluy algaw ya impaddung da'mih nan ungungan linala'in mangan ya manginum hinan bayah an ma'alah nan onon di ali. Ya tinnigmuy aatmih un waday nun'abhiwanmin dida.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("DN1_14","028_1_14","DAN","1","14","14","Ya inabulut den manalimun ay dida nan inalin Daniel, at hiyah ne pinadahnah inat ay didah himpuluy algaw. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("DN1_15","028_1_15","DAN","1","15","15","Ya unat goh nagtud henen himpuluy algaw ya da Daniel di pinumhod di odolda ya un din ungungan gun nangan hinan ma'an an na'alah nan onon di ali. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("DN1_16","028_1_16","DAN","1","16","16","At nete\"an de ya nan pohdon da Daniel hi onon ya inumon di indat nan manalimun ay dida an bo'on nan ma'alah nan onon di ali. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("DN1_17","028_1_17","DAN","1","17","17","Ya indatan Apo Dios danen opat an ungungah la'engda, ya abalinandan manginnilah nan numbino'ob'on an nitudun dida. Ya bo'on hene ya anggay di inat Apo Dios ti indatanah Daniel hi abalinanan manginnilah ibalinan di ma'enap ya nan mipa'innilan ma'at. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("DN1_18","028_1_18","DAN","1","18","18","Ya unat goh nagtud heden tuluy tawon an din inalin nan alih pangiyayandah nan ungungan linala'in hiya ya initnud din ap'apun di upihyal dida ta inyuynah nan Alin hi Nebuchadnezzar. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("DN1_19","028_1_19","DAN","1","19","19","Ya inohha'ohhan nan alin ni'hapit ay didan amin, ya ininnilana an mi'id ah ohan didah nipaddung hinan anala'eng Daniel an didan amin ay da Hananiah, ya hi Mishael, ya hi Azariah. At niddumdah nan puntamuon nan ali. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("DN1_20","028_1_20","DAN","1","20","20","Ya an amin di way ibagan nan alin dida ya mattigna an mumpipuluy amaphod nan panugun danen opat ya un nan mumpumbuyun ya nan mangat hi madyik an wah nan babluy an pumpapto'ana. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("DN1_21","028_1_21","DAN","1","21","21","At nunnonong hi Daniel hidin nuntamu an ta\"on un hinakup nan Alin hi Cyrus ad Babylon. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("DN2_1","028_2_1","DAN","2","1","1","Hidin miyadwan tawon hi numpapto'an Nebuchadnezzar ya waday enenapna. Ya nidugah an nimmanomnom an agguy nolo'. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("DN2_2","028_2_2","DAN","2","2","2","At impa'ayagnan amin nan mangat hi madyik, ya nan munhapud, ya nan mumbuyun, ya nan mangimmatun hi bittuan ta ibaagdan hiyay aat nan enenapna. Ya unat goh dimmatong an amin din na'ayagan ya immuydah nan ali. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("DN2_3","028_2_3","DAN","2","3","3","Ya inalin nan alin diday, “Wada han enenap'un numanomnoma', at pohdo' an ibaagyuy pohdonan ipa'innila.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("DN2_4","028_2_4","DAN","2","4","4","Ya tembalda nan ali an inhapitdah Aramaic an inaliday, “He\"an Ali, ya matubayan'a ni'! Ya wa ay di enenapmu ya ipa'innilam ta ibaagmiy pohdonan ipa'innila!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("DN2_5","028_2_5","DAN","2","5","5","Ya inalin nan alin diday, “Hay ninomnom'uh ato' ya gulat ta adiyu ibaag nan enenap'u ya nan pohdonan ipa'innila ya immannung an pun'ipapatoy'u da'yu ta mun'aphit ayu, ya pun'ipapa\"i' nan a'abungyu! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("DN2_6","028_2_6","DAN","2","6","6","Mu gulat ta ibaagyuh nen enenap'u ya nan pohdonan ipa'innila at idat'uy ma\"aphod hi lagbuyu ya a'e'gonanyu. At agayu ta ibaagyu nan enenap'u ya nan pohdonan ipa'innila!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("DN2_7","028_2_7","DAN","2","7","7","Ya tembalda goh an inaliday, “Nabagtun Ali, undan adi mabalin an ibaagmun da'min baalmu nan enenapmu ta ibagamiy pohdonan ipa'innilan he\"a?” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("DN2_8","028_2_8","DAN","2","8","8","Mu inalin nan alin diday, “Inila' an un hay panaktakyuh nan olas ti ininnilayu an ato' ay da'yu din inali'! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("DN2_9","028_2_9","DAN","2","9","9","At gulat ta adi ayu pa'ibbaag hinan enenap'u at ma'at nan inali' ti un ayu nunhahapit ta ilayalayahana' ta olom man ya lumono' nan inali'! At aga ta ibaagyu nan enenap'u ta innilao' hi unyu abalinan an ibaag di pohdonan ipa'innila!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("DN2_10","028_2_10","DAN","2","10","10","Ya tembalda goh an inalidah nan aliy, “Mi'id ahan ohah taguh tun lutan way abalinanan mangat hinan inalim! Ti mi'id ahan ah ohah nidugah di abalinanan alih nangibagah nan malgom an mangimmatun hi bittuan, unu mumbuyun, unu mun'utung ta atonday umat hina ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("DN2_11","028_2_11","DAN","2","11","11","ti na'alligat ahan! At hiyanan mi'id di ohah way abalinanan mangibaag ay he\"a, an anggay nan udumnan madayaw, mu mi'idda an agguyda niddum hinan tagun matagu!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("DN2_12","028_2_12","DAN","2","12","12","At hiyah ne dimmalat ya nidugah an ma'abbungot nan ali, at immandalna ta mapatoy an amin danen linala'in waday abalinanah ad Babylon. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("DN2_13","028_2_13","DAN","2","13","13","At inyuldin nan ali ta mapatoy an amin nan linala'in waday abalinana an ta\"on un da Daniel ya nan i'ibbana, ya immuyda inanap ta pi'patoyda dida. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("DN2_14","028_2_14","DAN","2","14","14","At immuy nan ap'apun di guwalyan nan ali an hi Arioch ta umuyna pumpatoy nan way abalinanan linala'id Babylon, mu enep'ephod Daniel an ni'hapit ay hiyan inalinay, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("DN2_15","028_2_15","DAN","2","15","15","“Anaad ta inyuldin nan aliy umat hina?” At inulgud Arioch an amin di aatnan Daniel. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("DN2_16","028_2_16","DAN","2","16","16","At nunnaudon Daniel an immuy hinan ali, ya inal'alu'na ta munhood ni' at ibaagna nan enenap nan ali. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("DN2_17","028_2_17","DAN","2","17","17","At immanamut hi Daniel hi abungda, ya impa'innilana nan na'at hinan i'ibbanan da Hananiah, ya hi Mishael, ya hi Azariah. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("DN2_18","028_2_18","DAN","2","18","18","Ya pimagmagoh ay dida ta mumpahmo'dan Apo Dios an dumalat nan umipanoh'an enenap nan ali ta ipa'innilanan dida, ta way atondan adi middum an mi'yatoy hinan linala'in way abalinanah ad Babylon. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("DN2_19","028_2_19","DAN","2","19","19","Ya heden nahdom ya paddungnay nun'enap hi Daniel ta nipa'innilan hiya nan nipa'enap hinan ali. At impabagbagtun Daniel hi Apo Dios ad abuniyan ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("DN2_20","028_2_20","DAN","2","20","20","an inalinay, “Minaynayun an madayaw nan ngadanmu, Apo Dios, an alpuwan di ananomnoman, ya nan nidugah an abalinan! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("DN2_21","028_2_21","DAN","2","21","21","He\"ay okod an amin hi ma'at hitun luta, at He\"ay mangidat hinan haad di mun'ali, ya He\"a goh di mangaan hinan nun'ali! Ya an amin di la'eng nan tatagu ya He\"ay alpuwana! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("DN2_22","028_2_22","DAN","2","22","22","Ya ipa'innilam nan na'alligat ya nan adi ma'innila, ya inilam nan wah nan helong ti wagwadan He\"a nan patal hi enggana! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("DN2_23","028_2_23","DAN","2","23","23","Ya mundenola' ahan ya dayawon da'a an Dios din o'ommod'u ti He\"ay nangidat hi ananomnoma' ya abalina'! Ya ten ad ugwan ya impa'innilam ay ha\"in din endawmin He\"a ti impa'innilam ay da'mi din enenap nan ali!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("DN2_24","028_2_24","DAN","2","24","24","Numbangngad hi Daniel ay Arioch an din pento' nan alih mamatoy ay dida, ya inalinay, “Adim ni' patayon nan way abalinanan linala'id Babylon ta unna' at itnud ta umuytah nan ali ta ibaag'un hiya nan enenapna ya nan pohdonan ipa'innila.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("DN2_25","028_2_25","DAN","2","25","25","Ya nunnaudon Arioch an initnud hi Daniel ta umuydah nan Alin hi Nebuchadnezzar. Ya inalinah nan aliy, “Wah tuy initnud'uh ohan napilit an nekak ad Judah an abalinanan mangibaag hinan enenapmu ya nan pohdonan ipa'innila.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("DN2_26","028_2_26","DAN","2","26","26","Ya inalin nan alin Daniel (an nangadnan ta hi Belteshazzar) di, “Undan udot abalinam an mangibaag hinan enenap'u ya nan pohdonan ipa'innila?” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("DN2_27","028_2_27","DAN","2","27","27","Ya inalin Daniel ay hiyay: “Mi'id ah ohah nan way abalinanan umat hi mangat hinan madyik, ya nan mumbuyun, ya nan mangimmatun hi bittuan hi mangibaag hinan umipanoh'a an pohdom an alih innilaon! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("DN2_28","028_2_28","DAN","2","28","28","Mu ihna han Dios ad abuniyan an mangibaag hinan adi ma'innila, ya nun'enapon da'a ta ipattignan he\"an Nabagtun Ali nan ma'ma'at hi udum di algaw. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("DN2_29","028_2_29","DAN","2","29","29","At din nolo'am ya nun'enap'a, ya tinnigmuy ma'ma'at hi udum di algaw ti heden mangipa'innilah nan umipanoh'a ya impattignan he\"a nan ma'at. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("DN2_30","028_2_30","DAN","2","30","30","Ya ha\"in di nangipa'innilaana an bo'on hay ananomnoma' ya un nan udumnan tatagu di dumalat, ti manu ay ya ta way atom an manginnilah nan pohdon nan enenapmu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("DN2_31","028_2_31","DAN","2","31","31","Ti hay tinnigmuh nan enenapmu ya wada han ongol an bulul hinan way hinagangmu. Ya henen bulul ya mabnang an umela'elat, ya atata'ot di tigawna. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("DN2_32","028_2_32","DAN","2","32","32","Ya hay ulun nen bulul ya namahmah an balitu' di niyamma, ya nan palagpagna ya ta'layna ya silver, ya nan putuna ya ulpuna ya gambang, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("DN2_33","028_2_33","DAN","2","33","33","ya nan hu'ina ya gumo', ya hay niyammah nan dapana ya nunlammung di gumo' ya uklit. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("DN2_34","028_2_34","DAN","2","34","34","Ya heden papannigam eden bulul ya nonong ya un na'upeng han batuh nan buludna, ya napulig, ya nepto' hinan gumo' ya uklit an dapan den ongol an bulul, at nun'agimu'. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("DN2_35","028_2_35","DAN","2","35","35","Ya ta\"on nan gumo', ya nan uklit, ya nan gambang, ya nan silver, ya nan balitu' ya nun'agimu' ta umatdah dapul hinan tiyalgaw an wah nan pun'elekan. At nun'iyaddib an amin an mi'id ah na'angang hi pangimmatunan. Mu din batun ne'nah din bulul ya numbalin hi ongol an duntug ta nun'onan hitun luta. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("DN2_36","028_2_36","DAN","2","36","36","Hiyah ne aat di enenapmu an ali, at ad ugwan ya ibaag'un he\"ay umatan di ipa'innilana. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("DN2_37","028_2_37","DAN","2","37","37","He\"ay Nabagtun Ali ya un nan udum an a'ali, ya hi Apo Dios di nangiyabulut hi pumpapto'am, ya abalinam, ya amabi'ahmu, ya nan a'e'gonam. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("DN2_38","028_2_38","DAN","2","38","38","Ya he\"ay pinilinah mangipapto' an amin hinan tataguh tun abablubabluy, ya ta\"on un nan a'animal hitun luta, ya an amin nan numbino'ob'on an muntaytadyapan. At he\"ah nen ulun balitu'. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("DN2_39","028_2_39","DAN","2","39","39","Ya hi awni ta malpah nan gutud di pumpapto'am ya waday oha goh an pumpapto'an an mehnod an hiyah ne nan silver, mu na'ampa. Ya wa ay goh ta malpah henen miyadwan pumpapto'an ya wada goh di miyatlu an hiyah ne nan gambang an hiya goh di mumpapto' an amin hinan abablubabluy. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("DN2_40","028_2_40","DAN","2","40","40","Ya waday mehnod an miyapat an pumpapto'an an ma'abbi'ah an umat hinan gumo' an punggimu'na, ya numpa\"inan amin di logom, at umat hinay aton nan miyapat an pumpapto'an an mumpama\"i ya mumpangimu' hidin nun'ahhun an pumpapto'an. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("DN2_41","028_2_41","DAN","2","41","41","Ya heden tinnigmu goh an dapana ya galaygayna an uklit di udum ya gumo' di udum ya hay ipa'innilana ya magodwa nan pumpapto'an, mu waday abalinanan umat hi gumo' ti heden dapan ya nunlammung di gumo' hinan uklit. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("DN2_42","028_2_42","DAN","2","42","42","At heden pumpapto'an ya ma'abbi'ah nan godwana an umat hinan gumo', ya nan godwana ya mi'id di bi'ahna an umat hinan uklit. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("DN2_43","028_2_43","DAN","2","43","43","Ya hay ipa'innilan nan tinnigmun gumo' ya uklit ya ta\"on unda paddungnay mumpun'ah'ahawa mu adida damdama mun'u'unnudan an umat hi gumo' ya nan uklit an adida ahan munlammung. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("DN2_44","028_2_44","DAN","2","44","44","Ya heden gutud di pumpapto'an danen a'ali ya lumuwon Apo Dios an wad abuniyan di pumpapto'ana an adi ahan mapa'pa\"i ya ma'ab'abak, at adi hakupon di udum hi tagu. At pun'abakna ya numpa\"inan amin nan udumnan pumpapto'an ta Hiya ya anggay di manginaynayun hi enggana. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("DN2_45","028_2_45","DAN","2","45","45","At hiyah ne ibalinan din tinnigmun batun un nonong, ya na'upeng, ya nagah ta nun'agimu' din gumo', ya gambang, ya din uklit, ya silver, ya balitu' an nan bulul. Ya impa'innilan nan Dios an na'abbagbagtu ay he\"an ali nan ma'ma'at hi udum di algaw ti henen enenapmu ya nan ibalinana ya immannung an ma'at.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("DN2_46","028_2_46","DAN","2","46","46","At nunhippi nan Alin hi Nebuchadnezzar, ya inyungyungna ta impattignay nange'gonanan Daniel, ya inalinah nan tatagu ta mun'onongda, ya genhobday incense an dumalat nan inat Daniel. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("DN2_47","028_2_47","DAN","2","47","47","Ya inalin nan alin Daniel di, “Immannung an nan Diosmu ya na'abbagbagtun Dios, ya Hiyay ap'apun an amin nan a'ali, ya Hiya goh di mangibaag hinan umipanoh'a ti Hiyay nangidat hi abalinam an nangibaag hinan enenap'u ya nan pohdonan ipa'innila!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("DN2_48","028_2_48","DAN","2","48","48","At impabagtun nan aliy haad Daniel, ya indatnay do'ol hi mun'aphod an adawna, ya pento'na hiyah ap'apuh nan Provinciad Babylon, ya ta\"on un nan linala'in waday abalinanda ya hiyay ap'apuda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("DN2_49","028_2_49","DAN","2","49","49","Mu imbagan Daniel hinan ali ta pot'ona da Shadrack ay Meshach, ya hi Abednego hi mumpapto' hinan Provinciad Babylon ta way aton Daniel an munnonong an muntamuh wadan nan ali. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("DN3_1","028_3_1","DAN","3","1","1","Nan Alin hi Nebuchadnezzar ya numpa'ammah balitu' an bululna an nahiyam hi umpiy inata'nangna, ya hiyam hi umpiy inongolna. Ya impata'dognah nan way Nundotal an Dura hidih nan Provinciad Babylon. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("DN3_2","028_3_2","DAN","3","2","2","Ya impa'ayagna nan do'ol an gobelnadol, ya nan konsehal, ya nan mun'am'amung hi pihhu, ya nan huwis, ya nan udum an u'upihyal ta ma'amungdah nan pangidawatandah nan bulul an impiyammana. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("DN3_3","028_3_3","DAN","3","3","3","At na'amungda, ya numpangata'dogdah nan way hinagang nan ongol an bulul ta idawatda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("DN3_4","028_3_4","DAN","3","4","4","Ya nuntu'u' nan baal di alin inalinay, “Da'yun amin an tatagun nun'alpuh nan numbino'ob'on an babluy an numbino'ob'on di hapitna ya donglonyu tun alyon nan ali! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("DN3_5","028_3_5","DAN","3","5","5","Ya wa ay ta donglonyuy gangoh nan talampet, ya tungngali, ya lyre, ya alpa, ya nan udumnan numbino'ob'on an mipagangoh ya numpunluung ayu ta dayawonyuh ten balitu' an bulul an impiyamman nan Alin hi Nebuchadnezzar. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("DN3_6","028_3_6","DAN","3","6","6","Mu nan adi munluung an adi mi'dayaw ya munnaud an mipa'wah hinan awadan di apuy an dumaladalang!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("DN3_7","028_3_7","DAN","3","7","7","At unat goh dengngol nan tatagu an impagangohda nan numbino'ob'on an mipagangoh ya an amin nan tatagun nalpuh nan abablubabluy an numbino'ob'on di hapitda ya numpunluungda ta dayawonda din balitu' an bulul an impiyamman nan Alin hi Nebuchadnezzar. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("DN3_8","028_3_8","DAN","3","8","8","Ya unat goh nalpah henen na'at ya nan udum an iBabylon an nan mangimmatun hi bittuan ya paboholonda nan Hudyu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("DN3_9","028_3_9","DAN","3","9","9","At inalidah nan Alin hi Nebuchadnezzar di, “Matubayan'a an Ali! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("DN3_10","028_3_10","DAN","3","10","10","Ya hay inyuldinmu ya wa ay ta donglon an amin nan tatagu nan mipagangoh an nan numbino'ob'on an mipagangoh ya mahapul an munhippi ya munluungda ta dayawonda nan balitu' an bulul ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("DN3_11","028_3_11","DAN","3","11","11","ti nan adi munhippi ya munluung an mundayaw hinan balitu' an bulul ya mipa'wahdah nan wadan di apuy an dumaladalang. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("DN3_12","028_3_12","DAN","3","12","12","Ya wadaday agguy nangunud hinan inyuldinmu an didana din Hudyun pento'mun mangipapto' hitun provincia tu'u an da Shadrach, ya hi Meshach, ya hi Abednego. Ya daten linala'i, Apumi Ali, ya agguy da'a inunud ti agguyda ene'gonan nan udum an diosmu, ya umat goh an agguyda dinayaw nan balitu' an impiyammam!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("DN3_13","028_3_13","DAN","3","13","13","At nidugah di bimmungtan Nebuchadnezzar, ya impa'ayagna da Shadrach, ya hi Meshach, ya hi Abednego. Ya unat goh inyuyda daten linala'ih nan wadan di ali ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("DN3_14","028_3_14","DAN","3","14","14","ya inalinan diday, “Undan immannung, Shadrach, ya he\"a Meshach, ya he\"a Abednego, an adiyu dayawon nan dios'u, ya adi ayu goh munluung hinan balitu' an bulul an impiyamma'? ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("DN3_15","028_3_15","DAN","3","15","15","At padana' da'yuh mamenghan ta wa ay ta donglonyu nan gangoh di numbino'ob'on an mipagangoh ya mahapul an munhippi ayu ya munluung ayu ta dayawonyu nan bulul an impiyamma', at mi'id ma'at ay da'yu. Mu gulat ta adi ayu mundayaw at punnaudo' da'yun ipa'wah hinan dumaladalang an apuy! Ya undan udot waday umalih nan udum an madayaw hi mamaliw ay da'yuh nan ato'?” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("DN3_16","028_3_16","DAN","3","16","16","Ya tembaldan inaliday, “Adimi abalinan an mangibaliw hi odolmi! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("DN3_17","028_3_17","DAN","3","17","17","Ti gulat ta ipa'wah da'mih nan dumaladalang an apuy at nan Diosmin dayawonmiy way abalinanan mamaliw ay da'mi ti baliwan da'mih un way atom hi nappuhi. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("DN3_18","028_3_18","DAN","3","18","18","Mu gulat ta adi da'mi baliwan ya pohdonmin ipa'innilan he\"an Apumin Ali an adimi ahan damdama dayawon nan dayawom an ta\"on un nan balitu' an bulul an impiyammam!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("DN3_19","028_3_19","DAN","3","19","19","Ya binumlah di angah nan alih bungotnan dida, at inalina ta ud'udmanda nan nitungu ta mumpapituy bumi'ahan di gumabaan nan apuy ya un din gabana tuwali. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("DN3_20","028_3_20","DAN","3","20","20","Ya inalinah nan mun'abi'ah an tindaluna ta bobodonda dida ta ipa'wahda didah nan dumaladalang an gimmaban apuy. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("DN3_21","028_3_21","DAN","3","21","21","At daden tulun linala'in numpunlubung hi magayad ya numpun'uklup ya nabobodda, at nipa'wahdah nan apuy. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("DN3_22","028_3_22","DAN","3","22","22","Ya din guwalyan nan alin nangipa'wah ay daden tulun linala'i ya nun'atoyda an dumalat nan nidugah an lahun din ongol an apuy! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("DN3_23","028_3_23","DAN","3","23","23","Mu da Shadrach ya wah didah nan apuy an nunnonong di bobodda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("DN3_24","028_3_24","DAN","3","24","24","Ya hin'alina ya natana'dog hi Nebuchadnezzar, ya manoh'an nangalih nan u'upihyalnay, “Goh kan ya un tulu ya anggay din linala'in nabobod an nipa'wah hinan apuy?” Ya tembalda hiya, ya inaliday, “Immannung henen inalim, Apumi an Ali!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("DN3_25","028_3_25","DAN","3","25","25","Mu inalin nan alin diday, “Mu hay mattig'u ya opatday linala'in dumanaldallanan hinan apuy an agguyda nabobod, ya adida moghob! Ya hay tigaw den miyapat an lala'i ya umat hinan imbaluy nan madayaw!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("DN3_26","028_3_26","DAN","3","26","26","At immuy hi Nebuchadnezzar hinan way pantaw di awadan nan dumaldalang an apuy, ya imbugawnan mangalih, “Bumuhu' ayu, Shadrach, ya he\"a Meshach, ya he\"a Abednego an baal nan nidugah di anabagbagtunan Dios ta umali ayuh tu!” At bimmuhu'da. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("DN3_27","028_3_27","DAN","3","27","27","Ya na'amung din do'ol an gobelnadol, ya nan konsehal, ya nan udum an u'upihyal ta inhahamaddah un waday naluyungan hi odol nan tulun linala'i. Mu mi'id ah naluyungan, ya ta\"on din lubungda ya agguy noghob, ya adida ma'ah'ahu'. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("DN3_28","028_3_28","DAN","3","28","28","Ya inalin nan Alin hi Nebuchadnezzar ay diday, “Mipabagbagtu nan Dios da Shadrach! Ti hennagnay Anghelna ta binaliwana nan baalna an agguyda inunud nan inyuldin'u, ya nidadaanda an mapatoy hinan adida pundayawan unu pange'gon hinan udum an dios ti anggay nan Diosdah dayawonda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("DN3_29","028_3_29","DAN","3","29","29","At iyuldin'uh an amin hinan tatagu an ta\"on un hinan numbino'ob'on an holag ya hinan numbino'ob'on di hapitda an mamahiw hinan Dios da Shadrach ya mapatoyda, ya mun'apa\"i goh nan abungda. Ti mi'id ah udumnah Dios hi umat hinay pamaliwna!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("DN3_30","028_3_30","DAN","3","30","30","At impabagtun nan aliy haad da Shadrach, ya hi Meshach, ya hi Abednego hinan Provinciad Babylon. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("DN4_1","028_4_1","DAN","4","1","1","Waday tudo' nan Alin hi Nebuchadnezzar an impiyuynah nan tataguh nan abablubabluy an hay nitudo' ya inalinay: “Mi'id ni' di al'alin da'yun amin. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("DN4_2","028_4_2","DAN","4","2","2","Mun'am'amlonga' an mangipa'innilan da'yuh nan umipanoh'an inat nan na'abbagbagtun Dios ay ha\"in ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("DN4_3","028_4_3","DAN","4","3","3","ti nidugah ahan di impattigna ya nan inatnan mid abalinan di udum! Ya nan pumpapto'ana ya mid pogpogna ti Hiyay mumpapto' hinan aholaholag hi enggana! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("DN4_4","028_4_4","DAN","4","4","4","Ha\"in an hi Nebuchadnezzar ya wadaa' hitun palasyu' an maphod di itagua', ya mid al'alin ha\"in. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("DN4_5","028_4_5","DAN","4","5","5","Mu wada han ohan nahdom ya waday enenap'u an nidugah an umipata'ot. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("DN4_6","028_4_6","DAN","4","6","6","At hiyaat un'u impa'ayag an amin nan way abalinanan linala'id Babylon ta ibaagdan ha\"in nan ipa'innilan nan enenap'u. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("DN4_7","028_4_7","DAN","4","7","7","Ya unat goh immalidan amin din mangat hi madyik, ya din mumbuyun, ya din mangimmatun hi bittuan ya imbaag'un dida din enenap'u, ya mi'id di ologdan mangibaag ay ha\"in hinan ipa'innilan nan enenap'u. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("DN4_8","028_4_8","DAN","4","8","8","At la'tot ya immalih Daniel an nangadnan ta hi Belteshazzar an ngadan nan dayawo', ya niyodol ay hiya nan lennawan nan madayaw. Ya imbaag'un hiya nan enenap'u, an inali' di, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("DN4_9","028_4_9","DAN","4","9","9","He\"a, Belteshazzar an ap'apun nan mangat hi madyik, inila' an niyodol ay he\"a nan lennawan nan madayaw, at ta\"on nan umipanoh'a an adi ma'innila ya abalinam an ibaag. Hiyah te enenap'u, at ibaagmuy ipa'innilana. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("DN4_10","028_4_10","DAN","4","10","10","Umat hituy tinnig'uh nolnolo'a' hinan kama': wada han ongol an ayiw an nigagwah tun luta, ya nidugah an ata'nang. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("DN4_11","028_4_11","DAN","4","11","11","Ya immongol heden ayiw, ya ma'ulhi, ya immadu\"oy ta engganah un nidatong ad daya, at mattig hi engganah pingit tun luta. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("DN4_12","028_4_12","DAN","4","12","12","Ya mumballu nan tubuna, ya mamunga, at umdah onon an amin di nalmu. Ya han puunay punliduman an amin nan a'animal, ya nan hapangnay punhituwan an amin nan ahamuhamuti. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("DN4_13","028_4_13","DAN","4","13","13","Ya heden nun'enapa' ya tinnig'u goh han anghel an nun'ohop an nalpud abuniyan. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("DN4_14","028_4_14","DAN","4","14","14","Ya imbugawnan mangalih, Abulunyu nan a'animal an nihi'ug hinan ayiw, ya nun'abulyu goh nan hamutin numpumpattu' hinan hapangna! Ya lini'oyyu nan ayiw, ya nun'aanyu nan hapangna, ya nunluhluhanyu nan tubuna, ya nun'iwa'atyu nan bungana! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("DN4_15","028_4_15","DAN","4","15","15","Mu ang'angonyu nan tungodna ya nan lamutna ta le'wohonyuh gumo' ya gambang, ya tinaynanyu, at henen tagun nipaddung hinan ayiw ya mataynan hiyah di ta madulnuan an middum hinan a'animal ya holo'! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("DN4_16","028_4_16","DAN","4","16","16","Ya maluman nan nomnomna ta umat hinan punnomnom di animal hi engganay ma'apituy tawon di maluh! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("DN4_17","028_4_17","DAN","4","17","17","Ya manu ay hennag da'mi an mangipa'innilah nan na'at ya ta an amin nan matagu ya innilaonda an nan na'abbagbagtun Dios ya Hiyay okod hi ma'ma'at hinan abablubabluy, ta Hiyay okod an mamto' hinan pohdonan mun'ap'apu an ta\"on hi unda na'ampan tagu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("DN4_18","028_4_18","DAN","4","18","18","Ya immannung an hiyah ne aat di enenap'u, at he\"a, Belteshazzar, ya ibaagmun ha\"in nan pohdonan ipa'innila ti an amin nan waday abalinanan linala'ih tun pumpapto'a' ya mi'id ahan abalinandan mangibaag hinan pohdonan ipa'innila. Mu he\"a ya abalinam ti nan lennawan nan madayaw di niyo'odol ay he\"a!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("DN4_19","028_4_19","DAN","4","19","19","Intuluy Nebuchadnezzar an nuntudo' an inalinay, “Agguy tinumbal hi Daniel (an mungngadan goh hi Belteshazzar) hi na'amtang ti numanomnom. Mu ha\"in an ali ya inali' ay hiyay, Belteshazzar, adi'a tuma'ot hi aat nen enenap'u ya nan pohdonan ipa'innila! Ya inalin Belteshazzar di, He\"an Apu' an Ali, henen enenapmu ya od'odolna ni' hi un nan buhulmuy a'atana ya nan mamohol ay he\"ay ipa'innilaana! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("DN4_20","028_4_20","DAN","4","20","20","Ti nan tinnigmu an ayiw an immongol, ya ma'ulhi, ya immadu\"oy an nidatong hi ad daya ta mattig an amin hinan abablubabluy hitun alutaluta, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("DN4_21","028_4_21","DAN","4","21","21","ya mumballu nan tubuna, ya do'ol ahan di bungana an umda hi ma'an, ya an amin nan a'animal ya hidiy ihi'uganda, ya numpun'agaban nan hamutih nan hapangna, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("DN4_22","028_4_22","DAN","4","22","22","ya He\"ay nipaddung, Apu an Ali, hinan ayiw an immongol ti immannung an nundongol'a, ya nidugah di abalinam ta paddungnay immatam ad daya, ya nan pumpapto'am ya engganah nan pingit tun luta. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("DN4_23","028_4_23","DAN","4","23","23","Ya nan tinnigmu goh an anghel an nun'ohop an nalpud abuniyan an nangalih, Li'ayonyu nan ayiw, ya numbongwahyu, mu ang'angonyu nan tungod ya lamutna, ya lene'wohyuh gumo' ya gambang, ya tinaynanyu ta okod hiyah di ta madulnuan ta middum hinan a'animal hi engganay maluh di ma'apituy tawon. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("DN4_24","028_4_24","DAN","4","24","24","Ya umat hituy ibalinanah impa'innilan nan na'abbagbagtun Dios hi ma'at ay he\"a, Apu Ali. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("DN4_25","028_4_25","DAN","4","25","25","Pakakon da'a ta milahhin'ah nan tatagu ta middum'ah nan a'animal hinan bubulung, ya me\"an'ah nan holo' an umat hi baka. Ya madulnuan'a, ya ma'apituy tawon di maluh hi umatam hina ta engganay unmu abuluton mahkay an nan na'abbagbagtun Dios di okod hi ma'ma'at hinan abablubabluy, ya ta Hiyay okod an mamto' hinan pohdonan mun'ap'apu an ta\"on hi unda na'ampan tagu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("DN4_26","028_4_26","DAN","4","26","26","Ya nan tungod ya nan lamut an na'angang ya hay pohdonan ipa'innila ya mabalin an mipabangngad'an mun'alih unmu abuluton mahkay an nan wad abuniyan di mumpapto' an amin. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("DN4_27","028_4_27","DAN","4","27","27","At he\"a, Apu an Ali, ya donglom ni' tun itugun'u ta ipogpogmun gun mumbahol ta hay maphod di atom, ya ipogpogmun gun mangipaligligat hinan nun'awotwot ta unmuat hom'on dida, at olom man ya minaynayun nan umadangyanam.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("DN4_28","028_4_28","DAN","4","28","28","Intuluy Nebuchadnezzar an nuntudo' an inalinay, “An amin hatu ya nipa'annung an na'at ay ha\"in an nan Alin hi Nebuchadnezzar. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("DN4_29","028_4_29","DAN","4","29","29","Ti unat goh naluh di hintawon ya nundaldallanana' hinan nundotal an atap di palasyu' ad Babylon ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("DN4_30","028_4_30","DAN","4","30","30","ya inali' di, Undan bo'on heten ma\"aphod an ad Babylon di impiyamma' hi me'gonan an babluy hi pannigan hinan nidugah an abalina' ya nan anabagtu'? ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("DN4_31","028_4_31","DAN","4","31","31","Ya otog di punhaphapita' ya wada han himmapit hi ad abuniyan an inalinay, He\"a, Nebuchadnezzar, ya donglom tun ibaga' ti nan haadmun ali ya na'aan! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("DN4_32","028_4_32","DAN","4","32","32","At pakakon da'a ta milahhin'ah nan tatagu ta middum'an mi'hituh nan agguy na'amun a'animal, ya me\"an'ah nan holo' an umat hinan bakah engganay maluh di pituy tawon ta engganay unmu abuluton mahkay an nan na'abbagbagtun Dios di okod hi ma'ma'at hinan abablubabluy, ya ta Hiyay okod an mamto' hinan pohdonan mun'ap'apu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("DN4_33","028_4_33","DAN","4","33","33","At agguy nadnoy ya nipa'annung an na'at ay ha\"in ti numpakaka' hinan tatagu, ya inan'uy holo' an umata' hi baka, ya nadulnuana' goh. Ya immadu\"oy di buu\"un ay dutdut di agila, ya numpanga'adu\"oy goh di u\"ulung'un umat hinan u\"ulung nan ongol an hamuti.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("DN4_34","028_4_34","DAN","4","34","34","Intudo' goh Nebuchadnezzar di, “Ha\"in an hi Nebuchadnezzar ya unat goh nagtud heden pituy tawon ya intangad'ud abuniyan, ya hin'alina ya numbangngad din maphod an punnomnom'u. At impabagtu' hi Apo Dios, ya ene'gona' ya dinayaw'u Hiyan matattaguh mid pogpogna. Immannung an Hiyay mumpapto' hinan aholaholag hi enggana, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("DN4_35","028_4_35","DAN","4","35","35","ya an amin nan tataguh tun luta ya ibilang Apo Dios an mid hulbida! Ya abalinanan aton di pohdonah nan a'anghel ad abuniyan ya nan tataguh tun luta ti mi'id ah ohah way abalinanan mangipawah nan atona unu mangalih, Anaad ta umat hinay atom? ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("DN4_36","028_4_36","DAN","4","36","36","Ya unat goh pinumhod mahkay di punnomnom'u ya nibangngad din pumpapto'a', at ene'gonana' goh. Ya an amin din muntugtugun ay ha\"in ya inanapa' ta imbangngaddan ha\"in din haad'un mun'ali, at inyal'allanay abalina' ad ugwan ya un din hopapna. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("DN4_37","028_4_37","DAN","4","37","37","At ad ugwan ya ha\"in an hi Nebuchadnezzar ya dayawo' ya ipabagbagtu' nan Alid abuniyan ti an amin di atona ya na'ahhamad, ya makulug di aatna, mu nan tagun mumpahiya ya ipa'ampana.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("DN5_1","028_5_1","DAN","5","1","1","Ya hidin hi Belshazzar di nun'ali ya wa han ohan algaw ya impa'ayagnay hinlibuh nan u'upihyalna ta nanganda ya nun'i'inumda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("DN5_2","028_5_2","DAN","5","2","2","Ya heden pun'i'inumanda ya immandal nan Alin hi Belshazzar ta umuyda alan din balitu' ya silver an bahu an din hinamham apunan hi Nebuchadnezzar hidih nan Timplud Jerusalem ta hiyay pun'inumandah nan u'upihyalna, ya nan a'ahawana, ya nan udumnan a'ahawana. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("DN5_3","028_5_3","DAN","5","3","3","At nunnaudondan immuy nun'ala din bahun balitu' ya silver, ya inyuydah nan way angananda, at hiyay nun'inumanda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("DN5_4","028_5_4","DAN","5","4","4","Ya heden pun'in'inumandah nan bayah ya nundayawdah nan numbino'ob'on an bululda an balitu', ya silver, ya gambang, ya gumo', ya ayiw, ya batu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("DN5_5","028_5_5","DAN","5","5","5","Ya hin'alina ya waday ngamay di tagun muntudo' hinan da'lig nan palasyu an neheggon hidin wadan di nipattu'an di hilaw, at tinnig nan ali nan ngamay an muntudo'. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("DN5_6","028_5_6","DAN","5","6","6","Ya immuphat di angahna ti nidugah di ta'otna an ahiwowogwog din lulugna. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("DN5_7","028_5_7","DAN","5","7","7","Ya impa'ayag nan ali din mumbuyun, ya nan mangimmatun hi bittuan, ya nan mun'utung, ya inalinan didan amin an waday abalinanad Babylon di, “Ngadan di way abalinanan mamahah nan nitudo' ya imbaagnan ha\"in di pohdonan ipa'innila ya punhaado' hiyah miyatlun mumpapto' hitun pumpapto'a' ta lubunga' hi munggudla, ya buunga' hinan balitu'!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("DN5_8","028_5_8","DAN","5","8","8","Mu unat goh nidatongdan amin din nun'a'ayagan an waday abalinanda ya mi'id ah ohan didah mamahah din nitudo' unu mangibaag hinan pohdonan ipa'innila. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("DN5_9","028_5_9","DAN","5","9","9","At inyal'allan din alin immuphat hi ta'otna, ya ta\"on din u'upihyalna ya mi'id di iniladah atonda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("DN5_10","028_5_10","DAN","5","10","10","Ya dengngol inana an queen din munhahhahapit an nan ali ya nan u'upihyalna, at himmigup hinan awadanda. Ya inalinan diday, “Matubayan'a ni' an Ali! Adi'a tumata'ot ta adi'a umu'uphat! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("DN5_11","028_5_11","DAN","5","11","11","Ti ihna han lala'ih nan pumpapto'am an niyodolan nan lennawan nan madayaw. Ya hidin numpapto'an Nebuchadnezzar an hi apum ya henen lala'iy nala'eng ya nanomnoman an umat hinan dayawon tu'u. At hiyaat un hiyay pento' apum an din Alin hi Nebuchadnezzar ta hiyay nangipangpangulun amin hinan mangimmatun hi bittuan, ya nan mumbuyun, ya nan mun'utung hi ad Babylon. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("DN5_12","028_5_12","DAN","5","12","12","Henen tagu ya hi Daniel an nginadnan nan ali ta hi Belteshazzar. Ya nidugah di abalinanan mangibaag hi pohdonan ipa'innila nan enap ya nan nipa\"el, ya abalinana goh an mamanuh hinan na'alligat an problema. At ipa'ayagmu hiya ta ibaagnan he\"a nan pohdon nan nitudo' an ipa'innila.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("DN5_13","028_5_13","DAN","5","13","13","At immuyda inayagan hi Daniel ta inyuydah nan ali. Ya inalin nan alin hiyay, “Undan he\"ah Daniel an ohah nan Hudyun din tiniliw apu an hi Nebuchadnezzar hidid Judah? ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("DN5_14","028_5_14","DAN","5","14","14","Ya dengngol'u an tiniliw ay he\"a nan lennawan di madayaw, at hiyanan nala'eng'a ya nanomnoman'a. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("DN5_15","028_5_15","DAN","5","15","15","Ya wah tu han nitudo' an mi'id di nanginnilah pohdonan ibaga an ta\"on un nan way abalinanda an umat hinan mumbuyun. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("DN5_16","028_5_16","DAN","5","16","16","At hiyanan impa'ayag da'a ti dengngol'un abalinam an mangibaag hi ipa'innilan di umat hitu, ya nala'eng'an mangipanuh hinan naligat an problema. Ya gulat ta bahaom heten nitudo' ta ibaagmun ha\"in nan pohdonan ipa'innila ya punhaado' he\"a an miyatlun mumpapto' hitun pumpapto'a', at lubunga' he\"ah munggudla, ya buunga' he\"ah balitu'.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("DN5_17","028_5_17","DAN","5","17","17","Ya tembal Daniel an inalinay, “Ta\"on un mi'id idatmun ha\"in, Apu' an Ali, ya henen ipalagbum ay ha\"in ya idatmu ni' hinan udum, at bahao' damdama tun nitudo', ya ibaag'u nan pohdonan ipa'innila. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("DN5_18","028_5_18","DAN","5","18","18","Ti indat nan na'abbagbagtun Dios ay apum an hi Nebuchadnezzar di pumpapto'ana, ya nidugah an abalinana ya anabagtuna, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("DN5_19","028_5_19","DAN","5","19","19","at an amin nan tatagun nunhituh tun abablubabluy an numbino'ob'on di hapitda ya wimmogwogdah ta'otdan hiya. Ti nan pohdon nan ali an patayon ya impapatoyna, ya nan pohdonan baliwan ya binaliwana, ya nan pohdonan ipabagtuy haadda ya impabagtuna, ya umat goh an impa'ampanay pohdona. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("DN5_20","028_5_20","DAN","5","20","20","Mu unat goh numpahiya ya adi dumngol hi tugun ya na'aan hinan pumpapto'ana, at mi'id mahkay din a'e'gonana. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("DN5_21","028_5_21","DAN","5","21","21","At pinakak nan tatagu hiyah nan babluyda, ya numbalin nan punnomnomnah umat hi nomnom di animal, at immuy niddum hinan a'animal hi inalahan an dongki, ya ay baka an inanay onon di baka, ya nadudulnu hiyah nan dulnun malpud daya. At umat hinay na'at ay hiya ta engganay unna inabulut an nan nidugah an na'abbagbagtun Dios di mumpapto' hi an amin hinan tataguh tun abablubabluy, ya Hiyay way abalinanan mamto' hi mumpapto'. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("DN5_22","028_5_22","DAN","5","22","22","Mu he\"a, Belshazzar an ap'apuna, ya agguy'a numpa'ampa an ta\"on hi unmu inilan amin hanan na'at ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("DN5_23","028_5_23","DAN","5","23","23","ti un aat goh numpahiya ay Apo Dios ad abuniyan, ya impa'alam nan bahuh nan Timpluna ta nun'i'inumanyuh bayah hinan u'upihyalmu, ya nan a'ahawam, ya nan udumnan a'ahawam. Ya nundayaw ayuh nan numbino'ob'on an bululyun balitu', ya silver, ya gambang, ya gumo', ya ayiw, ya batu an adi tummig di matada, unu medngol di ingada, ya mi'id ah nomnomda. Mu agguymu ene'gonan hi Apo Dios an namdon hinan nitaguam ya okod hinan ma'at ay he\"a. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("DN5_24","028_5_24","DAN","5","24","24","At hanay dumalat ya hennag Apo Dios nan ngamay ta itudo'nay, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("DN5_25","028_5_25","DAN","5","25","25","MENE, MENE, TEKEL, PARSIN. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("DN5_26","028_5_26","DAN","5","26","26","Ya umat hituy ibalinan nan nitudo' nan MENE ti hay ibalinana ya uyap ti hi Apo Dios ya e'enyapnay algaw hi pumpapto'am, ya pinogpogna mahkay. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("DN5_27","028_5_27","DAN","5","27","27","Ya hay ibalinan goh nan TEKEL ya damot an hay ipa\"elna ya nan atom an mumpapto' an adi umda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("DN5_28","028_5_28","DAN","5","28","28","Ya hay ibalinan goh nan PARSIN ya godwa ti hay ma'at hinan pumpapto'am ya magodwa ta hakupon nan iMedia di godwana ya nan iPersia di godwana.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("DN5_29","028_5_29","DAN","5","29","29","At inalin Belshazzar ta punhaadonah Daniel hi miyatluh nan pumpapto'ana, at linubungandah munggudla, ya binuungandah nan balitu'. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("DN5_30","028_5_30","DAN","5","30","30","Ya heden nahdom ya napatoy hi Belshazzar an alid Babylon. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("DN5_31","028_5_31","DAN","5","31","31","At hi Darius an iMedia di nihukat an numpapto' hinan pumpapto'an ad Babylon an nanom ta duway tawona. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("DN6_1","028_6_1","DAN","6","1","1","Hi Darius ya ginodwagodwanah hinggahut ta han duwampulu din babluy ad Babylon, ya pento'nay hinohhah munggobelnadol, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("DN6_2","028_6_2","DAN","6","2","2","ya numpoto' hi tulun a'ap'apun dida, ya dida goh di mumpapto' hinan gina'u ya nan pihhun nan ali. Ya ohah Daniel hinan napto'. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("DN6_3","028_6_3","DAN","6","3","3","Ya agguy nadnoy ya nattig di amaphod di pangat Daniel ya un nan duwan i'ibbana ya an amin nan gobelnadol, at hiyanan ninomnom nan ali an ipabagtuy haad Daniel ta hiyay mun'ap'apun amin hinan babluy ad Babylon. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("DN6_4","028_6_4","DAN","6","4","4","At din ibbanan a'ap'apu ya din gobelnadol ya nanganapdah hay way ibahhawan Daniel hinan inatnan numpapto'. Mu mi'id ah inah'upandah nibahhawana unu numbaholana ti nahamad di pangatna an ipa'annungna nan tamuana. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("DN6_5","028_6_5","DAN","6","5","5","At la'tot ya inaliday, “Mi'id ah ah'upan tu'uh pangidalatan tu'un mangidiklamun Daniel, at iyanap tu'uh nan uldin nan Diosna!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("DN6_6","028_6_6","DAN","6","6","6","At na'amung din a'ap'apu ya din gobelnadol, ya immuydah nan ali, ya inaliday, “Matubayan'a ni' an Ali! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("DN6_7","028_6_7","DAN","6","7","7","Da'min amin nan a'ap'apu, ya gobelnadol, ya muntugtugun ya nunhahapit ami an maphod hi unmu iyammay uldin tu'u an mipaway mundayaw hinan udum an madayaw hi tulumpuluy algaw ta anggay he\"an Nabagtun Aliy madayaw. Ya wada ay di adi mangunud hinan miyuldin ya mipa'baw hinan nipu'u'an nan layon. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("DN6_8","028_6_8","DAN","6","8","8","At ad ugwan ya maphod hi unmu itudo' nan uldin, Apumin Ali, ya penelmaam ta uldin tu'uh tud Media ya ad Persia an adi mahukhukatan mahkay.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("DN6_9","028_6_9","DAN","6","9","9","At inunud nan Alin hi Darius din inalida, ya penelmaana mah din niyamma an uldin. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("DN6_10","028_6_10","DAN","6","10","10","Ya unat goh dengngol Daniel an napelmaan din uldin ya immanamut hi abungna, ya immuy hinan kuwaltunan nihagang di tawanah ad Jerusalem. Ya nunhippi ta nunluwalun Apo Dios, ya nundenol ay Hiyan umat hidin gunna tuwali aton an mumpitluh ohay algaw di punluwaluana. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("DN6_11","028_6_11","DAN","6","11","11","Ya din u'upihyal ya nunhahapitda ta umuydah kuwaltun Daniel, ya inah'upanda hiyan munluwaluh nan Diosna. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("DN6_12","028_6_12","DAN","6","12","12","At numbangngaddah nan ali, ya inaliday, “Penelmaam mah nan uldin an tulumpuluy algaw ya anggay, he\"an Alimi, di punluwaluanmi, at wada ay di munluwaluh nan udumnan madayaw ya mipa'baw hinan wadan di nipu'u'an nan layon!” Ya inalin nan aliy, “Immannung an umat hinay uldin hitud Media ya ad iPersia an adi ahan malumluman.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("DN6_13","028_6_13","DAN","6","13","13","Ya inalidah nan aliy, “Mu hi Daniel an ohah nan natiliw an nalpud Judah ya agguyna inunud nan niyuldin an penelmaam ti numpitluh ohay algaw an gun nunluwaluh nan Diosna!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("DN6_14","028_6_14","DAN","6","14","14","Ya ma'allungdaya nan alih nangngolanah nan inalida. At inyal'algawnan nimmomnonomnom hi atonan mangibaliw ay Daniel. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("DN6_15","028_6_15","DAN","6","15","15","Ya unat goh nahdom ya immuy daden buhul Daniel hinan ali, ya inaliday, “Adya nomnomom, an he\"an Alimi, an hay alyon nan uldin tu'uh tud Media ya ad Persia ya adi ahan maluman nan way inyuldin di ali!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("DN6_16","028_6_16","DAN","6","16","16","At inalin nan ali ta umuyda awiton hi Daniel ta ipa'bawdah nan nipu'u'an nan layon. Ya heden nangipa'bawandan hiya ya inalin han alin hiyay, “Baliwan da'a ni' hinan Dios an dayawom ta mid di ma'at ay he\"a!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("DN6_17","028_6_17","DAN","6","17","17","Ya inyalubday batuh nan pantaw nan nipu'u'an di layon, ya minalkaan nan ali din batuh nan henghengna ta mi'id ah umuy mamaliw ay Daniel, ya ta\"on nan u'upihyalna ya minalkaanda goh hinan henghengda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("DN6_18","028_6_18","DAN","6","18","18","Ya immanamut nan alih nan palasyuna, ya inlablabinan nunlangdu an agguyna penhod hi un waday mangipa'amlong ay hiya. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("DN6_19","028_6_19","DAN","6","19","19","Ya heden nabiggat hi helhelong ahan ya bimmangon nan ali, ya nunnaudonan immuy hinan wadan di nipu'u'an nan layon. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("DN6_20","028_6_20","DAN","6","20","20","Ya numanomnom nan ali, at unat goh nidatong hidi ya numbugaw ay Daniel an inalinay, “He\"an baal nan matattagun Dios, olom ni' ya binaliwan da'ah nan Diosmun dayawom ta mid nappuhih inat nan layon ay he\"a!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("DN6_21","028_6_21","DAN","6","21","21","Ya inalin Daniel di, “Matubayan'a ni' an Ali! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("DN6_22","028_6_22","DAN","6","22","22","Nan Dios'u ya hennagna nan anghelna ta impapto'a' ta mid nappuhih inat nan layon ay ha\"in ti mi'id ah numbahola' ay Apo Dios, ya mi'id goh numbahola' ay he\"an Ali!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("DN6_23","028_6_23","DAN","6","23","23","Ya nidugah di amlong nan ali, at inalina ta guyudondah Daniel hinan way nipu'u'an nan layon. Ya unat goh bimmuhu' ya tinnigda an mi'id ah naluh'ian hi odolna an dumalat nan pangulugnah nan Diosna. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("DN6_24","028_6_24","DAN","6","24","24","Ya inalin goh nan ali ta dapopondan amin din u'upihyal an nangidiklamun Daniel, ya nun'i'ipipa'bawna didah nan nipu'u'an nan layon an numpi'yiddumda din imbabaluyda ya a'ahawada. Ya agguyda nibona' hinan luta ya hene'mat nan layon dida ta nunggimu'da dida. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("DN6_25","028_6_25","DAN","6","25","25","Ya nuntudo' nan Alin hi Darius, ya impiyuynan amin hinan tataguh tun abablubabluy an numbino'ob'on di hapitdan alyonay: “Minaynayun ni' di amaphodyu! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("DN6_26","028_6_26","DAN","6","26","26","At ad ugwan ya nun'ammaa' hi uldin ta an amin nan tataguh nan abablubabluy an hinakup tun pumpapto'a' ya mahapul an ta'tanda ya e'gonanda nan Dios Daniel ti matattagu Hiya, ya minaynayun hi enggana. Ya nan pumpapto'ana ya adi ahan mapa'pa\"i, ya adi goh mapogpog di pumpapto'na, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("DN6_27","028_6_27","DAN","6","27","27","ya bumadang Hiya, ya bumaliw, ya atonay umipanoh'ah ad abuniyan ya tun luta, ya Hiyay namaliw ay Daniel ta agguy pinatoy nan atata'ot an layon.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("DN6_28","028_6_28","DAN","6","28","28","At hi Daniel ya ninaynayun di pinumhodan di nitaguanah din numpapto'an nan Alin hi Darius, ya umat hidin numpapto'an Cyrus an iPersia. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("DN7_1","028_7_1","DAN","7","1","1","Hidin agguy ni' nun'alian Darius ad Babylon ya hi Belshazzar di nun'ali. Ya heden hopap di tawon hi nun'aliana ya ha\"in an hi Daniel ya nun'enapa', ya waday nipattig ay ha\"in. Ya unat goh bimmangona' ya intudo\"u nan aat di tinnig'u. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("DN7_2","028_7_2","DAN","7","2","2","An hay intudo\"u ya inali' di, “Hay enenap'un nen nahdom ya tinnig'u han opat an puo' an nalpuh buhu'an di algaw, ya a'unugan di algaw, ya hinan appit di iggid ya agwan hi un hagangon di buhu'an di algaw an punhinnigionda nan danum hinan baybay. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("DN7_3","028_7_3","DAN","7","3","3","Ya waday opat an o\"ongol an animal an dimma'al an nalpuh nan baybay an numbino'ob'on di tigawda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("DN7_4","028_7_4","DAN","7","4","4","Hay tigaw den nahhun ya umat hi layon, mu waday paya'na an umat hi paya' di agila. Ya unat goh tinnig'u ya nun'abetadya din paya'na, ya timma'dog an ay tagu, ya nidatan goh hi nomnom di tagu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("DN7_5","028_7_5","DAN","7","5","5","Ya tinnig'u goh nan miyadwan ongol an animal an hay tigawna ya umat hinan bear. Ya inumbun an inyamelnay tulun tungal di palagpag. Ya waday nangalin hiyay, Aga ta pun'ihdam nan dotag ta nangamung un'a mahengla! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("DN7_6","028_7_6","DAN","7","6","6","Ya unat goh tinnig'u ya bimmuhu' di ohah umat hi lepard di tigawna, mu waday opat hi paya'nan umat hi paya' di hamuti. Ya wada goh di opat hi uluna, ya nidat ay hiyay abalinanan mumpapto'. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("DN7_7","028_7_7","DAN","7","7","7","Ya enenap'u goh han miyapat an animal an mabungot ya atata'ot ti nidugah an ma'abbi'ah. Ya o\"ongol di babanan ay gumo', at mun'agimu' di gag'alona, ya nun'u'muna, ya wada ay di ma'angang ya nun'igatina. Ya heden animal ya nat'on di aatna ya un din tinnig'un nun'ahhun ti waday himpuluh ha'gudna. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("DN7_8","028_7_8","DAN","7","8","8","Ya heden nangihamhamada' hidin ha'gud ya hin'alina ya bimmuhu' di it'ittang an ha'gud hinan numpumbattanan din ha'gud. Ya nun'ahu'nut nan tuluh nan ha'gud tuwali. Ya henen it'ittang an ha'gud ya waday matana ya timidnan umat hi tagun humapihapit an mumpahiya. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("DN7_9","028_7_9","DAN","7","9","9","Ya heden papanniga' ya wada han nihinan umbunan di ali, at han Adi Matmattoy an Wagwadah din Penghana ya inumbun hidi. Nan lubungna ya ma'appaha' an umat hinan dalallu, ya umat goh hinan buu'na an ma'appaha' an umat hi dutdut di kalnilu. Ya din umbunana ya dumaladalang, ya ta\"on nan pilidna ya umela'elat. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("DN7_10","028_7_10","DAN","7","10","10","Ya gun dumala'da' heden apuy, ya wah diday linibun a'anghel an baalnan numpangata'dog hinan way hinagangna. Ya ente\"ana mahkay an munhumalya, at wadaday libluh bene'lagna. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("DN7_11","028_7_11","DAN","7","11","11","Ya heden it'ittang an ha'gud di titinnig'u ti gun mumpahiyan humapit. Ya teten'ol'u goh ta nangamung un napatoy din miyapat an ongol an animal ya nipa'wah din odolnah nan dumaladalang an apuy. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("DN7_12","028_7_12","DAN","7","12","12","Ya manu ay na'abulut an mataguda din udum an o\"ongol an animal ti na'aan damdamay abalinanda ya nahnot nan gutud di ataguanda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("DN7_13","028_7_13","DAN","7","13","13","Ya enenap'u goh an waday umat hi lala'in imbaluy di tagun nali'mut hinan bunut an mun'ohop, ya inyuydah nan Adi Matmattoy an Wagwadah din Penghana. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("DN7_14","028_7_14","DAN","7","14","14","At nidat ay Hiya nan biyangna, ya nan a'e'gonana, ya nan haadnan mumpapto' ta Hiyay mangipapto' an amin hinan tataguh nan abablubabluy an numbino'ob'on di hapitda ta Hiyay unudonda. Ya nan biyangna ya minaynayun ta mi'id pogpog di pumpapto'ana.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("DN7_15","028_7_15","DAN","7","15","15","Ya intuluy'u an hi Daniel an nuntudo' an inali' di, “Impata'ota' hinan tinnig'u, at numanomnoma'! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("DN7_16","028_7_16","DAN","7","16","16","At immuya' neheggon hidin ohah nan numpangata'dog hidi, ya inal'alu\"u ta ibaagnay umatan di ibalinan an amin hana. At inulgudnay aatna an inalinay, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("DN7_17","028_7_17","DAN","7","17","17","Hay ibalinan nan opat an o\"ongol an animal ya waday opat an pumpapto'an hitun luta. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("DN7_18","028_7_18","DAN","7","18","18","Mu hay umangunuh ya ipaboltan nan nidugah di ana'abbagbagtunan Dios nan pumpapto'an hinan tataguna ta diday mumpapto' hi enggana. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("DN7_19","028_7_19","DAN","7","19","19","Ya penhod'u ahan an innilaon di aat nan miyapat an o\"ongol an animal an nat'on di tigawna, ya nidugah an atata'ot. Ya o\"ongol di babanan ay gumo', ya nan u\"ulungna ya ay gambang ti wa ay di dapopona ya nunggimu'na, ya wada ay di ma'angang ya nun'igatigatina. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("DN7_20","028_7_20","DAN","7","20","20","Ya penhod'u goh an innilaon di ibalinan din himpulun ha'gud hinan uluna. Ya din oha goh an ha'gud an bimmuhu' an waday matana ya timidnan gun humapit hi nappuhi, ya atata'ot ya un din udumna an hiyay dumalat hi nun'agahan din tulun ha'gud. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("DN7_21","028_7_21","DAN","7","21","21","Ya heden papanniga' eden ha'gud ya ginubatna din tatagun Apo Dios, ya inabakna dida, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("DN7_22","028_7_22","DAN","7","22","22","mu unat goh nidatong nan Adi Matmattoy an Wagwadah din Penghana at Hiyay nunhumalya ya nangabakona nan tataguna an hiyah ne gintudnah nangidatanah biyangda ta dida mahkay mumpapto'. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("DN7_23","028_7_23","DAN","7","23","23","Ya inalina goh ay ha\"in di, Mu henen miyapat an animal ya hiyah ne nan miyapat an pumpapto'an hitun luta, ya waday nun'abhiwanah nan udumnan pumpapto'an ti hakuponan amin nan abablubabluy hitun luta, ya nun'igatigatina ta mun'apa\"ida. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("DN7_24","028_7_24","DAN","7","24","24","Ya nan himpulun ha'gud ya didana nan himpulun a'alin mun'alin den pumpapto'an. Ya waday ohan alin mehnod ay dida, ya nat'on di pangatna ti gubatona nan tulun a'ali, ya abakona dida. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("DN7_25","028_7_25","DAN","7","25","25","Ya hapitonay na\"appuhih aat nan Nidugah an Na'abbagbagtu, ya pihupihulona nan tatagun Apo Dios, ya pohdonan hukatan nan Uldin ya nan algaw di behta. Ya ta\"on un nan tatagun Apo Dios ya inabulutna an hiyay okod an mumpapto' ay didah tuluy tawon ta han godwa. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("DN7_26","028_7_26","DAN","7","26","26","Mu madatngan ay nan punhumalyaan ya mapogpog di abalinanah enggana. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("DN7_27","028_7_27","DAN","7","27","27","At an amin nan abalinan ya nan anabagbagtun wah tun luta ya bonhon nan tatagun nan Nidugah an Na'abbagbagtu. Ya minaynayun an adi mapogpog nan pumpapto'an nen Nidugah an Na'abbagbagtu ta an amin nan a'ap'apu ya Hiyay unudonda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("DN7_28","028_7_28","DAN","7","28","28","At hiyah ne angunuh di enenap'un hi Daniel, ya nidugah di numanomnoma' ti timma'ota', at hiyaat unna' immuphat, mu agguy'u imbabbaag.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("DN8_1","028_8_1","DAN","8","1","1","Hidin miyatlun tawon hi numpapto'an nan Alin hi Belshazzar ya ha\"in an hi Daniel ya nun'enapa' goh. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("DN8_2","028_8_2","DAN","8","2","2","Ya enenap'u an wadaa' hinan na'alad an babluy hi ad Susa hidih nan Provinciad Elam an timmata'doga' hinan pingit di ala' an Ulai. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("DN8_3","028_8_3","DAN","8","3","3","Ya unat goh inta'wad'u, ya tinnig'u han buta'al an kalnilun wah nan hinagang'un timmata'dog hinan pingit di ala' an duway ha'gudnan adudu\"oy, mu du'du\"oy din oha, mu naladaw hi na'amtang an bimmuhu'. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("DN8_4","028_8_4","DAN","8","4","4","Ya tinnig'u din buta'al an kalnilun pun'ihawagina din ha'gudnah appit hi alimuhan di algaw, ya hi appit hi iggid hi un hagangon di buhu'an di algaw, ya hi appit hi agwan hi un hagangon di buhu'an di algaw. Ya mi'id ah ohah din animal hi way abalinanan mangipadinong ay hiya, ya mi'id goh di way abalinanan mamaliw hinan ha'gudona. Ya hiya ya nidugah di abalinana, at atonan amin di pohpohdona. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("DN8_5","028_8_5","DAN","8","5","5","Ya heden punnomnomnoma' eden tinnig'u ya hin'alina ya bimmuhu' hi appit hi alimuhan di algaw han buta'al an gandeng an hay ha'gudna ya wah nan numbattanan di matana. Ya mungwilit an manguy an ay adi megpa' hinan lutay hu'ina. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("DN8_6","028_8_6","DAN","8","6","6","Ya tinnig'un ma'abbungot din gandeng, ya immuy hidin kalnilun duway ha'gudna an din tinnig'un timmata'dog hinan pingit di ala'. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("DN8_7","028_8_7","DAN","8","7","7","Ya unat goh immatam din bimmubungot an gandeng hinan kalnilu ya hina'gudna ta nun'a'ipung din duwan ha'gud din kalnilu. Ya mi'id di olognan mi'pattoy, at tinu\"in din gandeng, ya nun'igatigatina. Ya mi'id di way olognan immuy an namaliw hinan kalnilu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("DN8_8","028_8_8","DAN","8","8","8","At na'ud'udman di abalinan din gandeng, ya hidin a'ud'udman di abalinan nan gandeng ya nun'aputulan din ha'gudna. Ya din naputulana ya timmubu goh di opat an ha'gud an numbino'ob'on di tinududa. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("DN8_9","028_8_9","DAN","8","9","9","Ya nan ohan daden opat an ha'gud ya waday timmubun it'ittang an ha'gud, mu gun umongo'ongol, ya immatam di abalinanah appit hi agwan hi un hagangon di buhu'an di algaw ya hi appit di buhu'an di algaw ta engganah nan babluy di tatagun Apo Dios. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("DN8_10","028_8_10","DAN","8","10","10","Ya immatam nan nidugah an abalinanad abuniyan ta ginubatna nan wah di. At nun'ogahnay udumnan didah tun luta, ya nun'igatigatina dida. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("DN8_11","028_8_11","DAN","8","11","11","Ya numpahiyah nan Ap'apud abuniyan. Ya impadinongna goh nan me'nong an e'nongdah abigabigat hinan Timplun Apo Dios, ya pinuhina din Timplu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("DN8_12","028_8_12","DAN","8","12","12","At dumalat nan na'at ya mi'id mahkay di mun'onong hidin tatagu, ya din'ugdah Apo Dios. Ya heden ma'alih ha'gud ya abalinanan amin di pohdona. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("DN8_13","028_8_13","DAN","8","13","13","Ya dengngol'u han duwan anghel an munhaphapit, ya inalin nan oha di, “Anuud nin di duminngan nan ma'ma'at an tinnig Daniel? Ya anuud nin di dumingan nan nappuhin ma'ma'at an mihukat hinan onong hi abigabigat? Ya anuud goh di duminngan nan pumuhian nan Timplu ya nan alpahan di pangubatan nan buhul hinan tatagun Apo Dios?” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("DN8_14","028_8_14","DAN","8","14","14","Ya dengngol'un tembal nan ohan inalinay, “Mabayag an engganay un magtud di hinlibu ta han hinggahut ya han nalemay algaw ya un mahkay mipabangngad an midawat goh nan Timplu ya un ma'at din gun ma'at hi hopapnah nan Timplu.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("DN8_15","028_8_15","DAN","8","15","15","Ya heden punnomnomnoma' hinan aat nan enenap'u ya nan pohdonan ipa'innila ya hin'alina ya waday tinnig'un umat hi lala'in timma'dog hinan hinagang'u. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("DN8_16","028_8_16","DAN","8","16","16","Ya waday dengngol'un mumbugaw an wah nan dammang di ala' an Ulai an inalinay, “Gabriel, ibaagmun nen lala'i nan pohdonan ipa'innila din enenapna.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("DN8_17","028_8_17","DAN","8","17","17","At immalin nedelloh ay ha\"in, ya nidugah di ta'ot'u, at nunluunga', ya inalinan ha\"in di, “Ta\"on un'a tagu ya mabalin an innilaom di ipa'innilan nan enenapmu an hay ma'at hi apogpogan tun luta.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("DN8_18","028_8_18","DAN","8","18","18","Ya heden pi'haphapitanan ha\"in ya ninayun an nolo'a', ya nunlu'buba', mu binangona', ya impata'doga'. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("DN8_19","028_8_19","DAN","8","19","19","At inalinan ha\"in mahkay di, “Ibaag'un he\"ay ma'at hi udum di algaw hi bumungtan Apo Dios ya nan ma'at hi gutud di apogpogan tun luta. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("DN8_20","028_8_20","DAN","8","20","20","Ti nan tinnigmun buta'al an kalnilun duway ha'gudna ya dida nan a'alid Media ya ad Persia. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("DN8_21","028_8_21","DAN","8","21","21","Ya nan buta'al an gandeng ya hiyah ne nan alid Greece, ya nan ongol an ha'gud an wah nan numbattanan di matana ya hiyah ne nan nahhun an alid Greece. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("DN8_22","028_8_22","DAN","8","22","22","Ya din ongol an ha'gud an naputulan ya waday timmubuh opat an ha'gud ya hay pohdonan ipa'innila ya mun'opat di pumpapto'an hinan babluy, mu agguy nipaddung di abalinandah nan nahhun an pumpapto'an. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("DN8_23","028_8_23","DAN","8","23","23","Ya heden umangunuh hi pumpapto'anda ya nidugah ahan an hay pumbaholan ato'atonda, ya waday mun'ali an atata'ot, ya nala'eng an bumalbali. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("DN8_24","028_8_24","DAN","8","24","24","Ya nidugah di abalinana an bo'on hiyay nalpuwana. Ya do'ol di pumpa\"ina an atonan amin di pohdona an ta\"on un hinan nidugah di abalinanan tatagu ya abakona, ya umat goh hinan tatagun Apo Dios. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("DN8_25","028_8_25","DAN","8","25","25","Ya dumalat nan abalinanan bumalbali ya hay inilana ya hiyay nabagbagtu ya un nan udumna. Ya dumalat nan maphod an ipattigna ya hiyay atayan nan tatagu, ya ta\"on un nan na'abbagbagtun Ali ya hanggaona, mu ma'abak an bo'on hay abalinan di taguy dumalat.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("DN8_26","028_8_26","DAN","8","26","26","Ya inalin goh nan anghel ay ha\"in an hi Daniel di, “Din enenapmuh aat nan hinlibu ta han hinggahut ta han nabonglen algaw ya makulug ahan hana. Mu adim ibabbaag ad ugwan ti mabayag di ipa'annungana.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("DN8_27","028_8_27","DAN","8","27","27","Ya ha\"in an hi Daniel ya nundogoha', at unna' nonollo' hi atnay algaw. Ya unat goh bimmangona' ya immuya' nuntamuh nan impatamun nan alin ha\"in, mu numanomnoma' hinan aat di enenap'u ti adi' ma'awatan. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("DN9_1","028_9_1","DAN","9","1","1","Ad Babylon di hopap di tawon hi nun'alian Darius an hina' Xerxes an iMedia ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("DN9_2","028_9_2","DAN","9","2","2","ya ha\"in an hi Daniel ya binaha' hinan liblun nitud'an nan Hapit Apo Dios an intudo' nan propetan hi Jeremiah nan ligat an holtapon di tatagud Jerusalem hi napituy tawon. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("DN9_3","028_9_3","DAN","9","3","3","At nunlangdua', ya nunlubunga' hi langgut, at inumbuna' hinan dapul ta nunluwalua' ay Apo Dios ta numpabadanga'. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("DN9_4","028_9_4","DAN","9","4","4","Ya umat hituy inali': “He\"a, Apo Dios, ya ongol di abalinam, ya mid nipaddung ay He\"a an manginaynayun hinan ongol an pamhodmuh nan mamamhod ay He\"a ya hinan mangunud hinan Tugunmu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("DN9_5","028_9_5","DAN","9","5","5","Immannung an numbahol ami, ya gunmi inat di nappuhin nan penpenhod di odolmi. Ya din'ugmi goh nan Tugunmu ya nan inyuldinmu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("DN9_6","028_9_6","DAN","9","6","6","Ya agguymi goh kinulug di hinapit nan baalmun propetan gun nangibaag hinan hinapitmuh nan a'alimi, ya nan numpumpapto' ay da'mi, ya din a'apumih din penghana, ya ta\"on un da'min amin an bimmabluy. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("DN9_7","028_9_7","DAN","9","7","7","At He\"a, Apo Dios, ya immannung an na'ahhamad'a, mu da'min tatagud Jerusalem ya an amin nan babluy ad Judah, ya an amin nan i'ibamin nun'iwa'atmuh nan abablubabluy, ya nidugah di bainmih engganad ugwan an dumalat nan agguymi nangunudan ay He\"a. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("DN9_8","028_9_8","DAN","9","8","8","At da'mi, Apo Dios, ya nan a'alimi, ya nan mumpumpapto', ya din a'apumih penghana ya bumain ami ti numbahol amin He\"a. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("DN9_9","028_9_9","DAN","9","9","9","Mu inila' an He\"a, Apo Dios an Diosmi, ya nidugah di homo'mu an gunmu aliwan di baholmi an ta\"on hi unmi din'ug He\"a ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("DN9_10","028_9_10","DAN","9","10","10","ti agguy da'a inunud an Dios an imbahhawmi din inyuldinmun da'mi an indatmuh nan baalmun propeta. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("DN9_11","028_9_11","DAN","9","11","11","At umat hinay na'at ti an amin ami an holag Israel ya agguymi inunud nan Uldinmu ti din'ug da'a an adimi pohdon an donglon nan Hapitmu. At dumalat nan numbaholanmin He\"a ya nunholtapon da'mi, ya minolta da'mi an miyunnudan hinan intudo' Moses an baalmu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("DN9_12","028_9_12","DAN","9","12","12","At ten impa'annungmun inat din inalim hi atom ay da'mi, ya umat goh hinan a'ap'apumi, mu heten punligatanmi ya nete\"ah din hopapna ta engganad ugwan, ya mi'id ah umat hinah na'at ad Jerusalem. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("DN9_13","028_9_13","DAN","9","13","13","Ya ta\"on hi un nitudo' nan moltah nan inyuldinmun Dios ay Moses mu engganad ugwan ya agguymi inat nan pun'amlongam an nan pan'uganmih nan pumbaholan ta unudonmi nan Makulug an Tudtudum. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("DN9_14","028_9_14","DAN","9","14","14","At hiyanan impiyalim, Apo Dios, din indadaanmun nappuhin ma'at ay da'mi ti an amin nan atom ya nahamad, mu unmi ginulat an agguymi inunud nan Hapitmu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("DN9_15","028_9_15","DAN","9","15","15","Ya impattigmu, Apo Dios an Diosmi, nan nidugah an abalinam hi nangekakam hinan tatagum hi ad Egypt, ya ten engganad ugwan ya ma'al'ali'a. Ya abulutonmi an numbahol amin He\"a. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("DN9_16","028_9_16","DAN","9","16","16","Ya nattig, Apo Dios, di homo'mun da'mih din hopapna, at pogpogom ni' ahan nan nidugah an bungotmun da'mid Jerusalem an awadan nan me'gonan an duntug. Ti nan baholmi ya ta\"on un din nun'appuhin ina'inat din o'ommodmih penghanay dumalat hi pamihupihulandan da'mid Jerusalem. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("DN9_17","028_9_17","DAN","9","17","17","At ad ugwan, He\"an Diosmi, ya donglom ni' ahan tun luwalu' an baalmu, ya atom tun iyal'alu\"un He\"a an ipabagtuam, at igohgoham nan Timplum an nun'apa\"i! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("DN9_18","028_9_18","DAN","9","18","18","At donglom ni' ahan, Apo Dios, ya tinnigmu tun nun'apa\"in babluy an bagim! Ya bo'on nan anahamadmiy dumalat hi punluwaluanmin He\"a, ti hay dumalat ya nan ama'ahhimo'mu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("DN9_19","028_9_19","DAN","9","19","19","At, O Apu, aliwam ni' di baholmi ta badangan da'mi. Ya adim ni' bayagon di pangatam, at ipabagtu da'a an Dios ti da'mi ya nan babluy ya bagim.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("DN9_20","028_9_20","DAN","9","20","20","Heden gun'u punluwaluan hi puntutuyua' hi bahol'u, ya nan bahol nan i'ibba' an holag Israel, ya nan pangibaga' ay Apo Dios hi ipaphodan nan me'gonan an Timpluna ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("DN9_21","028_9_21","DAN","9","21","21","ya nun'ohop din lala'in hi Gabriel eden nahdom an gutud di pun'onngan, ya inolyabana'. (Hiya din tinnig'uh nun'enapa'.) ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("DN9_22","028_9_22","DAN","9","22","22","Ya inalinan ha\"in di, “Daniel, manu ay immalia' ya ta idatan da'ah la'eng ya ananomnoman. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("DN9_23","028_9_23","DAN","9","23","23","Ti unat goh ente\"am an nunluwalun Apo Dios ya inabulutna nan imbagam, at ten immalia' an mangibaag ay he\"ah aatna ti hi Apo Dios ya nidugah di pamhodnan he\"a. At ad ugwan ya ihamadmun donglon ta innilaom di ipa'innilan nan enenapmu: ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("DN9_24","028_9_24","DAN","9","24","24","hay aatna ya mumpapituy napitu an tawon hi maluh ya un mapogpog nan ipaligligatanyun tatagu ya nan babluyyun nidawat ay Apo Dios. Ya nalpah ay ya ma'aliwan nan baholyu, ya nan maphod an pangatyu ya minaynayun hi enggana ta mipa'annung din nipa'enap ya nan impa'innilan Apo Dios hi ma\"at, ya idawatyu goh nan Timplun Apo Dios. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("DN9_25","028_9_25","DAN","9","25","25","Ya nomnomom hete ti mete\"ah din iyamman di uldin hi pangipaphodandah nan napa\"id Jerusalem ta engganah umalian nan Alin Pento' Apo Dios an mumpapto' ya malpah di mumpapituy pitun tawon. Ya mipaphod, at miyammay kulha ya nan kanal, at adi mapa'pa\"id Jerusalem hi mumpapitu di nanom ta han duway tawon, mu hiyah ne gutud di aguguluwan nan tatagu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("DN9_26","028_9_26","DAN","9","26","26","Ya henen apogpogana ya mapatoy nan Alin Pento' Apo Dios, mu mi'id di mihukat ay Hiyan mun'ali. Ya waday mangipapto' hinan tatagu an hiyay mumpama\"ih nan babluy ya nan Timplu. Ya henen apogpogana ya umat hinan mabi'ah an danum ti munggugubatda ta engganah un malpah nan mumpapitu an nanom ta han duwa an na'alih a'atana. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("DN9_27","028_9_27","DAN","9","27","27","Ya henen mun'ap'apu ya mi'tulag hinan do'ol an tatagu eden pituy tawon. Mu unat goh mun'aginagwah den pituy tawon ya ipadinongna nan Onong an Moghob ya nan mun'onong. Ya ihinanah nan Timplu han na\"appuhiy pangatnah engganah un madatngan nan gutud di pama\"ian Apo Dios hinan ap'apu.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("DN10_1","028_10_1","DAN","10","1","1","Hidin miyatlun tawon hi numpapto'an nan Alin hi Cyrus hi ad Persia ya wada goh di enenap'un hi Daniel (an mungngadan goh hi Belteshazzar). Henen nipa'innilan ha\"in ya makulug an hay aat di atata'ot an gubat an ma'at hi udum di algaw. Ya na'awata' nan enenap'u ti nipa'innilan ha\"in din nun'enpa'. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("DN10_2","028_10_2","DAN","10","2","2","At hidin nanginnilaa' ya nun'ulata' hi tuluy duminggu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("DN10_3","028_10_3","DAN","10","3","3","An agguy'u tinamtamtaman nan ma'an an mapolhat an umat hinan dotag ya nan bayah. Ya agguya' goh numbangbangluh engganay nalpah. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("DN10_4","028_10_4","DAN","10","4","4","Ya heden miyaba'inti ta han opat di algaw eden hopap di bulan hidin timmata'doga' hinan pingit di ongol an Wangwang an Tigris ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("DN10_5","028_10_5","DAN","10","5","5","ya intangad'u, ya tinnig'u han lala'in nunlubung hi linen, ya waday balikisna an nahamad an balitu'. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("DN10_6","028_10_6","DAN","10","6","6","Ya hay tigaw di odolna ya munhenel an umat hi chrysolite, ya nan angahna ya umat hinan ilat, ya nan matana ya umat hinan dumaladalang an apuy, ya nan ta'layna ya hu'ina ya lumetaletaa' an umat hinan na'ad'ad an gambang. Ya wa ay ta humapit ya umat hinan gehom di do'ol an tatagu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("DN10_7","028_10_7","DAN","10","7","7","Ya anggay ha\"in hi nannig enen nipattig an agguy tinnig din linala'in ni'yibba' ti undaat goh numpangalayaw an immuy nun'ipo\"oy. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("DN10_8","028_10_8","DAN","10","8","8","Ya anggay ha\"in hi nipattigan han nidugah an umipanoh'a. At limmungtuya', ya immuphata', ya mi'id ah abalina'. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("DN10_9","028_10_9","DAN","10","9","9","Ya unat goh dengngol'uy hapitna ya na'allo'ana', at nunlu'buba' hinan luta. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("DN10_10","028_10_10","DAN","10","10","10","Ya hin'alina ya wada han ngamay an nunla\"uy ay ha\"in, ya ahiwowogwog di ngamay'u ya lulug'u. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("DN10_11","028_10_11","DAN","10","11","11","Ya himmapit din lala'i, ya inalinan ha\"in di, “He\"a, Daniel an pa'appohpohdon Apo Dios, ya tuma'dog'a ta ihamadmun donglon tun ibaga' ti nahnaga' an mi'hapit ay he\"a.” At natana'doga' an wimmogwowogwog. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("DN10_12","028_10_12","DAN","10","12","12","Ya inalinan ha\"in di, “Adi'a tuma'ot, Daniel. Ti nete\"ah din hopap di algaw hi nunnomnomam an midatan'ah abalinan an manginnila ya din numpa'ampaam ay Apo Dios ya dengngolna, at hiyaat unna' immali ta ipa'annung'u nan luwalum. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("DN10_13","028_10_13","DAN","10","13","13","Mu unna' hinahawanan hinan adi mattig an ap'apud Persia hi tuluy duminggu. Mu immalih Michael ta binadangana' an ohah nan ap'apun di anghel ti unna' oh'ohha an na'angang hi ad Persia. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("DN10_14","028_10_14","DAN","10","14","14","Ya ten immalia' ta ulgudo' ay he\"a nan aat di ma'ma'at hinan tatagun ni'babluyam hi udum di algaw an miyunnudan hinan enenapmu.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("DN10_15","028_10_15","DAN","10","15","15","Ya heden pangul'ulgudanan ha\"in ya inyungyung'uh nan luta, ya mano\"ola'. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("DN10_16","028_10_16","DAN","10","16","16","Ya wada goh di oha an hay tigawna ya umat hi lala'i, ya denenehnay timid'u, ya himmapita' mahkay an inali' di, “Apu, nan enenap'u ya hiyay dumalat hi wumogwoga' hi ta'ot'u, ya ten limmungtuya'. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("DN10_17","028_10_17","DAN","10","17","17","At hay ato' mah an baalmun mi'hapit ay he\"a ti ten mi'id ah bi'ah'u an maligatana' an homodohda?” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("DN10_18","028_10_18","DAN","10","18","18","Ya dinapaa' goh eden umat hi taguy tigawna, at wada mahkay di bi'ah'u. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("DN10_19","028_10_19","DAN","10","19","19","Ya inalinay, “He\"an pa'appohpohdon Apo Dios ya adi'a tuma'ot, ya mid ni' di al'alin he\"a!” Ya unat goh hinapitna hanan ha\"in ya himbumagga ya pinumhod di punle'na', ya inali' ay hiyay, “Apu, mabalin an ibaagmu nan pohdom an ibagan ha\"in ti ten pinumhoda' mahkay.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("DN10_20","028_10_20","DAN","10","20","20","At inalinay, “Inilam nin hi un anaad ta immalia' ay he\"a? At ad ugwan ya mumbangngada' ta mi'pattoya' hinan adi mattig an ap'apud Persia. Ya nalpah ay ya mehnod nan adi mattig an ap'apud Greece an mi'pattoy ay ha\"in, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("DN10_21","028_10_21","DAN","10","21","21","ya mid ah mamadang ay ha\"in an anggay hi Michael an manalimun goh ay da'yu. Mu ten wada ni' di ibaag'un he\"a an nitudo' hinan Liblun Na'ahhamad ya unna' umuy.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("DN11_1","028_11_1","DAN","11","1","1","Ya intuluy din lala'in himmapit an inalinay, “Ha\"in damdamay gun bimmadang ay Michael an nete\"ah din hopap di nun'alian Darius an iMedia hi engganad ugwan. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("DN11_2","028_11_2","DAN","11","2","2","At ad ugwan ya pa'addonglom, Daniel, tun ibaag'u ti waday opat an aptan hinan mahayhaynod an mun'alid Persia, mu henen miyapat ya nidugah di abalinana ya un danen tulu an dumalat nan inadangyana, at abalinanan honogon nan tatagu ta umuyda gubaton ad Greece. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("DN11_3","028_11_3","DAN","11","3","3","Ya wada goh di ohan nidugah di abalinanah did Greece an mun'ali, at atonan amin di pohdona. Ya do'ol di hakuponah pumpapto'ana. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("DN11_4","028_11_4","DAN","11","4","4","Mu himbumagga ya ma'abak, at mun'opat an magogodwa nan pumpapto'ana. Mu bo'on nan holagnay mangipapto', ya adi goh umat hidin pumpapto'anay ma'at ti maploh nan pumpapto'ana ta midat hinan udumna. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("DN11_5","028_11_5","DAN","11","5","5","Ya nan alih appit hi agwan hi un hagangon di buhu'an di algaw hi ad Egypt ya ongol di abalinana mu nan ohan upihyalna, ya nidugdugah di abalinana ya un hiya, at umuy mumpapto' hinan udum an babluy. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("DN11_6","028_11_6","DAN","11","6","6","Mu unat goh maluh di atnay tawon ya ipiyahawan nan alid Egypt han babain imbaluynah nan lala'in imbaluy din upihyalna an nan alid Syria ta way atondan mun'unnudan. Mu la'tot ya mapogpog din pun'u'unnudanda, at mapatoy nan babai, ya nan ahawana, ya hi amana, ya ta\"on nan tagalada. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("DN11_7","028_11_7","DAN","11","7","7","Mu la'tot ya waday ohah nan tutulang din babaih mun'alid Egypt hi mangubat hinan titindalud Syria, at abakona dida. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("DN11_8","028_11_8","DAN","11","8","8","Ya pun'ibangngadnad Egypt nan numbino'ob'on an bululda, ya nan numbino'ob'on an miyammah nan nun'anginan gina'u, ya nan silver, ya balitu'. At adina mahkay gubaton ad Syria. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("DN11_9","028_11_9","DAN","11","9","9","Mu hin'alina ya nan alid Syria ya nomnomonan gubaton ad Egypt, mu adi dumatong, ya numbangngad. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("DN11_10","028_11_10","DAN","11","10","10","Mu nan imbabaluy den alid Syria ya mundadaandan umuy mangubat ad Egypt, at amungonday do'ol ahan an tindaluda, ya manapdapuhdan umuy hinan na'allup an babluy. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("DN11_11","028_11_11","DAN","11","11","11","Mu nidugah di bungot nan alid Egypt, at honogonay do'ol ahan an tindaluna, at abakona dida. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("DN11_12","028_11_12","DAN","11","12","12","Ya mumpahiya an dumalat nan pangabakana ya nan pamatayanah nan do'ol an tindalu. Mu adi minaynayun henen gunna pangabakan ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("DN11_13","028_11_13","DAN","11","13","13","ti nan alid Syria ya amungona goh di do'do\"ol an tindalu ya un din hopapna. Ya awni ta maluh di do'ol hi tawon at ipanguluna dida an way ohaan waday almasda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("DN11_14","028_11_14","DAN","11","14","14","Ya henen gutudna ya do'olday mamuhul hinan alid Egypt an ta\"on un nan adi umunud hi Uldin an nan i'ibbam an holag Israel an dumalat nan nomnomnomondan pumhodanda, mu adida damdama mangabak. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("DN11_15","028_11_15","DAN","11","15","15","Ya hi awni ya honogon nan alid Syria nan titindaluna ta li'ubonda nan na'allup an babluy. Ya nan titindalud Egypt ya mi'id di ologdan mangabak ay dida an ta\"on un nan mun'abi'ah an titindaluda ya ma'abakda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("DN11_16","028_11_16","DAN","11","16","16","At henen alid Syria ya atonan diday pohdona, ya mi'id ah way abalinanan mangipadinong ay hiya. Ya ta\"on nan babluy nan tatagun Apo Dios ya hakupona goh, at pa\"iona. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("DN11_17","028_11_17","DAN","11","17","17","Ya hay nomnomon goh nan alid Syria ya honogona nan titindaluna ta umuyda mi'tulag hinan alid Egypt ta way atondan mun'u'unnudan ta ipiyahawanay ohah nan babain imbaluynah nan alid Egypt, mu henen babain imbaluyna ya adina unudon hi amana ti nan ahawanay pangiyunnudana. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("DN11_18","028_11_18","DAN","11","18","18","At nan alid Syria ya hidih nan babluy hinan pingit di baybay di immuyda ginubat, ya hinakupday do'ol an babluy. Mu wada han ap'apun di tindalun mangabak ay dida, at mapogpog nan pumpahpahiyaana ti mumbangngad ay hiya nan ina'inatna. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("DN11_19","028_11_19","DAN","11","19","19","Ya heden pumbangngadanah nan na'allup an babluyna ya waday nappuhih ma'at ay hiya, at hiyah ne apogpogan di nitaguana. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("DN11_20","028_11_20","DAN","11","20","20","Ya heden alin mihukat ay hiya ya munhonag hinan tataguna ta mun'amungdah buwit ta middum hinan inadangyanah nan abungna. Mu adi madnoy ya waday mamatoy ay hiya.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("DN11_21","028_11_21","DAN","11","21","21","Ya intuluy nan anghel an himmapit an inalinay, “Waday mihukat ay hiyan mun'ali an nappuhiy pangatna, at hiyanan mid namnamanan mun'ali, mu himbumagga ya nun'ali an dumalat di layahna ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("DN11_22","028_11_22","DAN","11","22","22","ti pun'abakna nan do'ol an tindalun buhulna, ya nun'ipapatoyna dida an ta\"on nan Nabagtun Padi. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("DN11_23","028_11_23","DAN","11","23","23","Ya do'ol di babluy hi mi'lammung ay hiya ti pun'ilayahana didah nan puntutulaganda. At ta\"on un itang di mamhod ay hiya mu nidugah di abalinana. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("DN11_24","028_11_24","DAN","11","24","24","Ya nonongan hinakupna nan numbino'ob'on an adadangyan an provincia, mu din o'ommodnah din penghana ya mid ahan umat hinah inatda. Ya pun'ipiyapongnah nan mangiyunnud ay hiya nan nun'anginan gina'un hamhamona. Ya ta\"on un nan nun'ahamad di allupna an babluy ya nomnomonan gubaton ta abakona. Mu la'tot ya mapogpog hanan gunna ato'aton. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("DN11_25","028_11_25","DAN","11","25","25","Ya amungona nan do'ol an tindaluna ta umuyda gubaton ad Egypt. Mu nan alid Egypt ya nan do'ol an tindaluna ya nidadaandan mangubat ay dida, ya natultulidda, ya mun'abi'ahda. Mu ma'abakda ti mabalbaliyanda ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("DN11_26","028_11_26","DAN","11","26","26","ti ta\"on hanan gun me\"an ay hiyan ali ya patayonda hiya. Ya do'ol di mun'atoy hinan tindaluna, at ma'ubahda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("DN11_27","028_11_27","DAN","11","27","27","Ya daden duwan ali ya mangandan duwah nan ohan lamehaan, mu way ohaan nappuhiy nomnomnomona. Mu adi mipa'annung hanan ninomnomdan ma'at ti agguy nadatngan heden gutudnah a'atana. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("DN11_28","028_11_28","DAN","11","28","28","Ya mumbangngad heden alid Syria hinan babluyna an do'ol di pun'ita'inah nan nun'anginan gina'un hamhamonah nan gubat. Mu hay ninomnomnah mahhun ya e'wanad Jerusalem ta pa\"ionay pangulug di tatagun Apo Dios hidi ya un mahkay mumbangngad hinan babluyna. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("DN11_29","028_11_29","DAN","11","29","29","Ya awni ya madatngan nan umuyna goh gumubatan ad Egypt, ya nat'on di ma'at ay hiya an adi umat hi ma'at hi hopapna. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("DN11_30","028_11_30","DAN","11","30","30","Ti umuy nan iKittim an mumpunlugandah nan pupul ta diday mamuhul ay hiya, at tuma'ot ay dida. At mumbangngad an e'wana goh ad Jerusalem ta ipuhaynay bungotnan dida ta inaynayunan pa\"ion di pangulug nan tatagun Apo Dios, ya ipattignay pamhodnah nan tatagun man'ug hinan pangulugda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("DN11_31","028_11_31","DAN","11","31","31","Ya ta\"on un nan tindaluna ya adida e'gonan nan me'gonan an Timplu, ya ipadinongda nan onong an ma'at hi abigabigat ta ihukatda han nidugah an atata'ot an puma\"i. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("DN11_32","028_11_32","DAN","11","32","32","At umat hinay aton nen ali an balbaliyana nan tatagu, at du'gonda nan me'gonan an tulag ta middumdan hiya. Mu nan tatagun nahamad di pangulugdan Apo Dios ya adida ahan unudon hiya. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("DN11_33","028_11_33","DAN","11","33","33","Mu nan udum an paligaton nan alih na'amtang ya hanan nun'anomnoman an mumpangipangpangulu ya nan manugun hinan do'ol an tatagu. Mu mun'apatoyda nan udum hinan gubat, ya makaphul di udum, ya moghob di udum, ya mahamham di gina'un di udum, ya mibaludday udum. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("DN11_34","028_11_34","DAN","11","34","34","Ya un itang di bumadang ay dida, mu ta\"on hi un way do'ol hi mamhod an middum ay dida ya layahda ti unda pangal'ali. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("DN11_35","028_11_35","DAN","11","35","35","Ya danen nun'anomnoman ya mun'apatoyda ta hiyay dumalat hi ipaphodan di ugalida. Ya ma'at an amin hanan punligatan ta engganay magtud di ninomnom Apo Dios hi a'atana. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("DN11_36","028_11_36","DAN","11","36","36","Mu henen alid Syria ya umat hinay gunna aton an nan pohpohdonay atona. Ya mumpahpahiya ti alyonay un nidugdugah di abalinana ya un an amin nan madayaw an ta\"on nan na'abbagbagtun Dios. Ya inaynayunan aton hana ti hiyah ne inyabulut Apo Dios hi ma'at tuwali ta engganah un ma'udyaan di bungot Apo Dios hinan tataguna. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("DN11_37","028_11_37","DAN","11","37","37","Ya hene goh an alid Syria ya adina haghaggungon an e'gonan nan dinayaw din o'ommodna, ya adina kulugon nan malgom an ta\"on un nan binabaiy mangal'alu' ay hiya ti mumpahiya hiya. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("DN11_38","028_11_38","DAN","11","38","38","Mu un ohay kulugona an nan adi mattig anu an mun'adug hinan nun'ahamad an allup ta hiyay pange'nonganah nan balitu', ya silver, ya nan nanginan batu, ya nan nun'anginan gina'u. Mu hana ya agguy ahan dinayaw din o'ommodna. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("DN11_39","028_11_39","DAN","11","39","39","Mu henen kinulug nan udum an tataguh nan udum an babluy di pumpabadangana anu ta gubatona nan abablubabluy an nun'ahamad di allupna. Ya hanan mangiyunnud ay hiya ya pun'ap'apuona didah nan tatagu, ya idatana didah luta. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("DN11_40","028_11_40","DAN","11","40","40","Ya heden agadyuhan di apogpogan di pumpapto'an nen ali ya gubaton nan alid Egypt hiya. Mu amungon den alid Syria nan do'ol an tindalun mumpunlugan hinan gumo' an kalesan punluganan di mi'gubat, ya nan mumpungkabayu, ya nan mumpunlugan hi pupul ta pa\"ionday numbino'ob'on an abablubabluy an paddungnay unda pun'ilayud. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("DN11_41","028_11_41","DAN","11","41","41","Ya ta\"on un ad Israel ya gubatonda goh. Ya do'ol ahan di pumpatoyda, mu nan babluy ad Moab, ya ad Edom, ya nan na'angang an holag Ammon an mumpumpapto' ya diday adi ma'abak ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("DN11_42","028_11_42","DAN","11","42","42","ta hakuponan amin nan do'ol an babluy an umayana an ta\"on ad Egypt. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("DN11_43","028_11_43","DAN","11","43","43","Ya hamhamonan amin nan mun'apla'an an gina'ud Egypt an nan balitu', ya nan silver, ya nan udum an nabalul. Ya nan iLibya, ya nan iSudan ya humukuda ta mumbalindah baalna. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("DN11_44","028_11_44","DAN","11","44","44","Mu mipa'innilan hiyan waday hapit an malpuh appit hi buhu'an di algaw, ya appit hi iggid hi un hagangon di buhu'an di algaw an mangipata'ot ay hiya. At nidugah di bumungtana, ya umuydan mumpamatoy hinan do'ol an tatagu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("DN11_45","028_11_45","DAN","11","45","45","Ya iyammaday do'ol an tuldan abung hinan numbattanan nan Baybay an Mediterranean ya hinan awadan di Timplun Apo Dios ti adina ahan ta'tan hi Apo Dios. Mu heden adatngan di atayana ya mi'id ah ohah mamadang ay hiya.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("DN12_1","028_12_1","DAN","12","1","1","Intuluy nan anghel an himmapit an inalinay, “Heden gutudna ya umalih Michael an nabagbagtun anghel an mamaliw hinan tatagum. Ya mawaday nidugah an ligat an agguy na'na'at hidin te\"an di nalmuwan nan tataguh engganan nen gutudna. Mu henen gutudna ya an amin ayun Hudyun nitudo' di ngadanah nan liblun Apo Dios ya da'yuy mabaliwan. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("DN12_2","028_12_2","DAN","12","2","2","Ya an amin nan nun'atoy an nun'ilubu' ya mun'amahuanda. Ya nan udumnan dida ya mi'tagudah mi'id di pogpognan Apo Dios, mu nan udum ay dida ya minaynayun an mababainanda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("DN12_3","028_12_3","DAN","12","3","3","Ya nan nun'anomnoman an mumpanudtuduh nan maphod hinan tatagu ya diday humenehenel hi enggana an umatdah nan bittuan. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("DN12_4","028_12_4","DAN","12","4","4","Mu hay alyo' ay he\"a, Daniel, ya ti'lupom henen nitud'an nan hapit, ya tinimliam ta engganay un madatngan nan gutud di pogpogna. Ya olom ni' ya do'ol di tatagun umuy lumane'le'od ta anaponday atondan manginnilah nan ma'ma'at.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("DN12_5","028_12_5","DAN","12","5","5","Ya ha\"in an hi Daniel ya tinnig'u han duwan anghel, ya nundinammangdan timma'dog hinan pingit di wangwang. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("DN12_6","028_12_6","DAN","12","6","6","Ya himmapit nan ohan dida, ya inalinah nan ohan nunlubung hi linen an wah nan bagtunah nan pingit nan wangwang di, “Anuud mah nin di gutud di ipa'annungan ten umipanoh'a an ma'ma'at?” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("DN12_7","028_12_7","DAN","12","7","7","Ya inta'nang den anghel an nunlubung hi linen nan duwan ngamaynad abuniyan, ya dengngol'u an inhapatanah nan ngadan Apo Dios an matattaguh engganan inalinay, “Wa ay ta maluh di tulu ta han godway tawon ta malpah di punligligatan nan tatagun Apo Dios ya ma'at an amin hatu ta mipa'annung.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("DN12_8","028_12_8","DAN","12","8","8","Ya dengngol'u nan inalina, mu agguy'u inilay pohdonan ipa'innila, at hiyanan inali' ay hiyay, “Apu, hay pumbalinan mah daten ma'ma'at?” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("DN12_9","028_12_9","DAN","12","9","9","Ya tembalnan inalinay, “Umanamut'a, Daniel, ti hatun inali' ya mahapul an adi mipa'in'innila ti nati'lup an natimlian ta engganay un madatngan nan gutud di pogpogna. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("DN12_10","028_12_10","DAN","12","10","10","Ya do'olday tatagun pumhod di ugalida, mu nan mangamangat hi nappuhi ya inaynayunda. Ya mi'id ahan di ohan didan manginnilah aat di nahamad an pangat, mu nan nanomnoman ya diday manginnila. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("DN12_11","028_12_11","DAN","12","11","11","Ya mete\"an de han algaw an ipadinngan nan me'nong hi abigabigat ya mala\"uh ay di hinlibu ya han duway gahut ta han nahiyam di algaw ya un mahkay mipallog nan atata'ot an puma\"i. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("DN12_12","028_12_12","DAN","12","12","12","Ya mipadenol nan tatagun adi malumluman di pangulugda ta nangamung malpah heden hinlibu ta han tuluy gahut ta tulumpulu ta lemay algaw. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("DN12_13","028_12_13","DAN","12","13","13","At hiyanan he\"a, Daniel, ya inaynayunmu nan amakulug di aatmuh engganah nan gutud di pogpogna. Ya wa ay ta matoy'a mu hidin amahuan di tatagu ya mamahuan'a ta midat ay he\"a nan lagbum!”");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("HS1_1","029_1_1","HOS","1","1","1","Hiyah te impa'innilan Apo Dios ay ha\"in an hi Hosea an hina' Beeri hidin numpapto'an da Uzziah, ya un hi Jotham, ya un hi Ahaz, ya un hi Hezekiah hi ad Judah, ya hidin numpapto'an Jeroboam an hina' Joash hi ad Israel. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("HS1_2","029_1_2","HOS","1","2","2","Hay nahhun hi inalin Apo Dios ay ha\"in ya inalinay, “Malhin'a, mu nan babain iyahawam ya mahapul an adina iyohhan he\"ay namenhodna. At hiyanan nan udum an imbabaluyna ya imbabaluy di udum an linala'i. At hiyah te nipaddungan di aatyun tatagu' an holag Israel an agguyyu innaynayun di namhodyun Ha\"in ti nan udum an madayaw di dinaydayawyu.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("HS1_3","029_1_3","HOS","1","3","3","At inyahawa' hi Gomer an hina' Diblaim. At hidin nunhabi ta nuntungaw, ya lala'i. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("HS1_4","029_1_4","HOS","1","4","4","Ya inalin Apo Dios ay ha\"in di, “Ngadnam hi Jezreel nan imbaluyyu ti ag'aga ya moltao' nan alid Israel ta iballoh'u din pinatopatoy din hi apunan hi Jehu ad Jezreel. Ya pogpogo' goh nan pumpapto'an ad Israel. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("HS1_5","029_1_5","HOS","1","5","5","Ya henen algaw ya ubaho' nan mun'abi'ah an tindalun di i'Israel hinan Nundotal an Jezreel.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("HS1_6","029_1_6","HOS","1","6","6","Ya palpaliwan goh ya intungaw Gomer han babai. Ya inalin goh Apo Dios ay ha\"in di, “Ngadnam hi Lo-Ruhamah ti adi' mahkay hom'on ya aliwan di bahol nan i'Israel. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("HS1_7","029_1_7","HOS","1","7","7","Mu da'yu ay an iJudah ya hom'o' da'yu. Mu adia' mun'usal hi pana ya hanggap, ya adi' goh baalon nan tindalun numpuntakay hi kabayu ta umuyda gubaton nan buhulyu, mu dumalat nan ongol an abalina' ya baliwa' da'yu.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("HS1_8","029_1_8","HOS","1","8","8","Ya hidin naphuh Lo-Ruhamah ya nawada'an goh hi Gomer, ya nuntungaw goh, ya lala'i. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("HS1_9","029_1_9","HOS","1","9","9","Ya inalin goh Apo Dios ay ha\"in di, “Ngadnam hi Lo-Ami. Ti adi' mahkay ibilang nan i'Israel hi tatagu', ya bo'on mahkay Ha\"in di Diosda!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("HS1_10","029_1_10","HOS","1","10","10","Ya inalin Apo Dios ay ha\"in di, “Nan i'Israel ya gunda dumo'ol an umatdah nan panag hinan pingit di baybay an mi'id di bilangna. Ya manu ti inali' an adi' ibilang didah tatagu' mu awniat madatngan di pangalya' ay didan Ha\"in an Dios an wagwadah enggana di ad imbabaluy ay dida. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("HS1_11","029_1_11","HOS","1","11","11","At ma'ohha ayu mahkay an i'Israel ya iJudah ya unyu pot'on di ohah mun'ap'apun da'yu. Ya taynanyu nan babluy an immayanyu ta mumbangngad ayu mahkay hinan babluyyu, ya mun'am'amlong ayu ti ipaphod'uy nitaguanyu. At hiyah ne ma\"aphod hi ma'at hinan babluy ad Jezreel.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("HS2_1","029_2_1","HOS","2","1","1","Ya innayun goh Apo Dios an inali ay ha\"in ta ibaga' hinan i'ibba' an i'Israel di, “Ditu'uy tatagun Apo Dios an pa'appohpohdona.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("HS2_2","029_2_2","HOS","2","2","2","Ya inalin goh Apo Dios ay ha\"in di, “Umat hinan inatmu ay ahawam an inalim hi bo'on mahkay ahawam di ato' ay da'yun i'Israel. Ti mahapul an idinongyun mumpabadang hinan udum an madayaw. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("HS2_3","029_2_3","HOS","2","3","3","Ti gulat ta adi ipogpog ahawam an me'yengha at la'tot ya benladam ta umat hidin nitungawanan agguy nalubungan. At umat hinay ato' ay da'yuh unyu adi ipogpog an mundayaw hinan bulul. Ti pumbalino' tun lutayud Israel hi mapulun, at la'tot ya matoy ayuh inuwawyu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("HS2_4","029_2_4","HOS","2","4","4","Ya paddungnay imbabaluy da'yuh udum an lala'i, at hiyanan adi' da'yu hom'on. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("HS2_5","029_2_5","HOS","2","5","5","Undan adi ahan ababain an hiyah ne nawadaanyu. Ti paddungnay mitnud hi inayuh nan linala'in namhod ay hiya ti dida anuy mangidat hi onona, ya inumona, ya iyulohna, ya nan mun'aphod an ilubungna, ya bayah, ya lana. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("HS2_6","029_2_6","HOS","2","6","6","At hiyanan hawana' nan owonah hubit, ya ihamad'un dedengon di nunlene'woh ta mi'id mahkay di atonan lumahun. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("HS2_7","029_2_7","HOS","2","7","7","At ta\"on hi unna ilulud an mitnud hinan e'enghana ya mi'id di atona ta umuyna anapon dida, mu mi'id di abalinana. At la'tot mahkay ya alyonay, Unna' at mumbangngad hidin ahawa' tuwali ti od'odolnay nitagua' hidin hopapna ya un ad ugwan!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("HS2_8","029_2_8","HOS","2","8","8","Ya inalin goh Apo Dios di, “Mu engganad ugwan ya adina ahan abuluton an Ha\"in di nangidat ay hiyah paguy, ya bayah, ya lanan di olibo, ya ta\"on un nan silver ya balitu' an inyammadah nan bululdan hi Ba'al. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("HS2_9","029_2_9","HOS","2","9","9","At hiyanan bangngado' nan nun'idat'un paguy hidin ahiboto' ya nan pinahapah an bayah, ya ta\"on un nan mun'aphod an lo'ob ya lubung an indat'un panophopnah odolna. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("HS2_10","029_2_10","HOS","2","10","10","Ta paddungnay bolada' hi hinagang nan e'enghana an mi'id di mabalin hi mangipawan Ha\"in. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("HS2_11","029_2_11","HOS","2","11","11","Ya pogpogo' an amin nan pun'amlongana an umat hinan tinawon ya binulan an behta, ya ta\"on un nan Habadun ngilin. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("HS2_12","029_2_12","HOS","2","12","12","Ya pumpa\"i' nan intanomnan greyp ya nan ayiw an fig an alyonah imbayad nan linala'in nangelo' ay hiya. Ya pahangawo' di do'ol an holo' eden nuntammana ta panganan nan atap an animal.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("HS2_13","029_2_13","HOS","2","13","13","Ya inalin goh Apo Dios di, “Moltao' hiyan dumalat di nan'uganan Ha\"in ti nun'onong hi incense hinan do'ol an bulul an Ba'al ya hay nangusalanah nan nun'abalul an umat hi hengheng ta nangagay'aynah nan paddungnay e'enghana ta inaliwana' ay hiya.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("HS2_14","029_2_14","HOS","2","14","14","Ya inalin goh Apo Dios di, “Ta\"on un umat hinay nipaddunganyu mu awniat ihapita' da'yu ta itnud'u da'yuh nan mapulun ta ephod'un mi'hapit ay da'yu ta way atonyun mumbangngad ay Ha\"in. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("HS2_15","029_2_15","HOS","2","15","15","At ibangngad'u da'yuh babluyyu, ya pogpogo' mahkay di punligatanyu. At mun'am'amlong ayu an umat hidin o'ommodyuh nanaynandad Egypt. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("HS2_16","029_2_16","HOS","2","16","16","At hitun a'atan ne ya adiyu mahkay alyon hi un hi Ba'al di paddungnay ahawayu ti Ha\"in ya anggay di unudonyu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("HS2_17","029_2_17","HOS","2","17","17","At pogpogo' hi punnomnomanyuh Ba'al ta adi gun mahaphapit. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("HS2_18","029_2_18","HOS","2","18","18","At malenggop di pi'taguanyu ti mi'id di aguhanyu ti ta\"on un nan atap an animal, ya nan hamuti, ya nan mabuluh an dumalan ya mi'id di nappuhih atondan da'yu. Ya umat goh an mi'id di mangubat ay da'yu ti pa\"io' an amin nan ma'usal hi gubat an umat hi hanggap ya pana. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("HS2_19","029_2_19","HOS","2","19","19","Ya abuluto' da'yu ta ato' ay da'yuy maphod, ya ipa'dam'u nan pamhod ya homo\"un da'yuh enggana. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("HS2_20","029_2_20","HOS","2","20","20","Immannung an adi' ibahhaw tun inali' an da'yuy tatagu' ta wan abulutonyu an Ha\"in hi Apo Dios. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("HS2_21","029_2_21","HOS","2","21","21","Ya henen algaw ya donglo' mahkay di luwaluyu ta ipa'ali' di udan, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("HS2_22","029_2_22","HOS","2","22","22","at humangaw di itanomyun paguy, ya greyp, ya olibo. At hay pangalidah nan babluyyu ya ad Jezreel an dumalat di ado'ol di ipahangaw'u. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("HS2_23","029_2_23","HOS","2","23","23","At hitun pangibangngada' ay da'yuh nad Israel ya Ha\"in mahkay di okod ay da'yu. At da'yun nangalya' hi adi' pohdon di pangipattiga' hi pamhod'u, ya da'yun nangalya' hi bo'on'u tatagu di pangalya' hi tatagu' da'yu mahkay. Ya awniat alyonyu nongkay di Ha\"in hi Apo Dios.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("HS3_1","029_3_1","HOS","3","1","1","Palpaliwan ya inalin Apo Dios ay ha\"in di, “Eka bangngadon nan ahawam hinan ne'yenghaana. At ta\"on un umat hinan mi'linala'i ya ipattigmuy namhodmun hiya an umat hinan munnananong an namhod'un da'yun i'Israel ti ta\"on unna' din'ug ay da'yu ta dinayawyuy bulul, ya umat goh an pohpohdonyun onon nan ne'nong an raysin an niyammah tinapay ay danen bulul.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("HS3_2","029_3_2","HOS","3","2","2","At inunud'u din inalin Apo Dios ta binayada' nan ahawa' hinan ne'yenghaana hi himpulu ta leman silver ya pituy halub an barle. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("HS3_3","029_3_3","HOS","3","3","3","Ya inali' ay hiyay, “Mahapul an idinongmun mumputa, ya adi'a mahkay umuy me'yelo' hi udum an linala'i, ya mihina'ah tun abung'u an ta\"on un madnoy di adita pun'ohhaan an molo'.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("HS3_4","029_3_4","HOS","3","4","4","At umat hinay inalin Apo Dios hi ato' ti mipaddung ay ditu'un i'Israel an mabayag ya mi'id di mun'ali ay ditu'u. Ya mabayag goh an mi'id di mange'nong hinan e'nong tu'u, ya mi'id mahkay goh din bulul. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("HS3_5","029_3_5","HOS","3","5","5","Mu la'tot mahkay ya mumbangngad tu'un i'Israel an mundayaw ay Apo Dios ta unudon tu'u nan ali an holag David. At ta'tan tu'u mahkay hi Apo Dios, at hiyanan umunud tu'un Hiya ta wagahan ditu'u. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("HS4_1","029_4_1","HOS","4","1","1","Ya inali' an hi Hosea di, “Donglon tu'un holag Israel heten ipabahol Apo Dios ay ditu'u an mi'id anuy denol nan tatagun ditu'u, ya mi'id di pamhod tu'uh i'ibba tu'u, ya din'ug tu'u anuh Apo Dios. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("HS4_2","029_4_2","HOS","4","2","2","Ti un tu'uat goh mun'idut, ya kumuluk, ya pumatoy, ya mangakaw, ya me'yelo' hi bo'on ahawa, at paddungnay limmuwag nan adi maphod an ma'ma'at, at hiyanan minaynayun di mipapatoy ay ditu'u. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("HS4_3","029_4_3","HOS","4","3","3","At hiyanan mumbalin hi mapulun tun babluy tu'u ta mun'atoydan amin nan wah tu an ta\"on un nan animal, ya nan hamuti, ya ta\"on un nan wah nan baybay.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("HS4_4","029_4_4","HOS","4","4","4","Ya inalin goh Apo Dios di, “Mu adi ayu mumpipinnabahol ti hay pabaholo' ya da'yun papadi. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("HS4_5","029_4_5","HOS","4","5","5","Ti gun ayu bumahobahol hi abigabigat an da'yun amin hinan mumpunlayah an propeta, at hiyanan pa\"io' hinad Israel an nipaddung hi inayu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("HS4_6","029_4_6","HOS","4","6","6","Ubaho' nan tatagu' ti agguya' inunud ay dida, mu da'yun papadi di pabaholo' ti adiyu pohdon an unudon di Uldin'u. At hiyanan du'go' da'yu an ta\"on un nan imbabaluyyu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("HS4_7","029_4_7","HOS","4","7","7","Ti alyon at goh ta dumo'ol ayun papadi ya un at goh miyal'allay pumbahbaholanyu ti impalloga' an Dios hinan inyammayun dayawonyu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("HS4_8","029_4_8","HOS","4","8","8","Ti pohpohdonyuh un bumahobahol nan tatagu' ta dumo'ol di iyalidah e'nongdan dumalat di baholda ya wan da'yuat di umadangyan. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("HS4_9","029_4_9","HOS","4","9","9","At hiyanan moltao' nan tatagun dumalat nan baholda, ya umat goh hinay ato' ay da'yun papadi.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("HS4_10","029_4_10","HOS","4","10","10","Ya inalin goh Apo Dios di, “Ta\"on goh hi unyu gun anon di dagwayun e'nong nan tatagu mu mahinaangan ayu damdama. Ya ta\"on hi un ayu gun me'yelo' hinan binabain puta mu adi ayu mahlag ta mi'id di atonyun dumo'ol ti nginohoya' ay da'yu.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("HS4_11","029_4_11","HOS","4","11","11","Ya inalin goh Apo Dios ay ditu'uy, “Nen unyuat goh ilaputan an uminum hi bayah, an ta\"on un nan napgot ya iniddumyu ta mabutong ayu, ya mid poto' di punnomnomyu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("HS4_12","029_4_12","HOS","4","12","12","Ya nan goh udot bubulul an ayiw di ayyu pummahmahan hi un waday pohdonyun innilaon, ya usalonyuy pintung unu hul'ud an pumbuyun ta innilaonyuy aat di ma'at. Ya pohpohdonyun umuy me'yel'elo' hinan binabain puta, at hiyanay dimmalat hi nan'uganyun Ha\"in an Dios. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("HS4_13","029_4_13","HOS","4","13","13","Ya hidih nan tulid di duntug di ayyu pangidawatan hinan e'nongyu ya panghoban hinan incense hinan puun di atata'nang an ayiw an manaphapang an maphod hi punliduman. At mahawanan nan adi maphod an atonyu an ipabayad nan imbabaluyyuy odolda ya ilugtapan nan inapuyuy ahawada. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("HS4_14","029_4_14","HOS","4","14","14","Mu adi' moltaon nan binabain imbabaluyyu ya inapuyun nangat hi umat hina ti da'yun linala'iy gun umuy hinan mangila'uh odoldah nan way pun'onngan, ya innayunyun mun'onong hinan dayawonda. Mu undan agguyyu inilan henen gunyu aton di dumalat hi a'ubahanyu? ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("HS4_15","029_4_15","HOS","4","15","15","Da'yun i'Israel ya nipaddung ayu damdamah nan babain nangilugtap hi ahawana. Mu olom ni' ya adiyu talamon nan iJudah ta adida iyunnud ay da'yu. Ya idinongyun gun umuy mun'onong ad Gilgal ya ad Beth-Aven an napnuwan di adi maphod an ma'ma'at. Ya adi ayu gun munhapatah ngadan'u an Dios an wagwadah enggana. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("HS4_16","029_4_16","HOS","4","16","16","Da'yun i'Israel ya umat ayu goh hinan bakan nalot an maguyud. Pohdo' an ipapto' da'yun umat hinan aton nan mumpahtul an iyuyna nan kalniluh nan ambilog an pumpahtulan, mu nihimung an adiyu pohdon. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("HS4_17","029_4_17","HOS","4","17","17","Ti nunheglay namenhodyun i'Israel an mundayaw hinan bulul, at un ayu kaymu okod! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("HS4_18","029_4_18","HOS","4","18","18","Ya pohpohdonyun umin'inum ta wa ay ta nabutong ayu ya innayunyun umuy manganap hinan binabain puta ti pa'appopohdonyun gun mangat ay danen ababain. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("HS4_19","029_4_19","HOS","4","19","19","At hiyanan ma'ubah ayuh pangat han paddungnay alipugpug ta mabainan ayu ti mi'id di ibadang nan bubulul an gunyu onngan.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("HS5_1","029_5_1","HOS","5","1","1","Ya inalin goh Apo Dios di, “Donglonyuh ten alyo' an da'yun papadi, ya da'yun i'Israel, ya ta\"on un da'yun pamilyan di ali ti un gulat at ya da'yuy maphod di pangipanuhnah nan malgom, mu un ayuat goh numbalin hi hulun a'naan di tatagud Mizpah, ya tawang an nebe'lag hinan Duntug an Tabor ta omod unda do'ol di tatagun ma'na. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("HS5_2","029_5_2","HOS","5","2","2","Ti hanan pumbahbaholanyu ya paddungnay limmamut hi nitaguanyu, at hiyanan moltao' da'yuh udum di algaw. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("HS5_3","029_5_3","HOS","5","3","3","Ti i'innila' an amin nan ina'inatyun i'Israel. Ya hay pannig'un da'yu ya umat ayuh nan babain din'ugnay ahawana ya immuy ne'yengha, at hiyanan adi' da'yu abuluton. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("HS5_4","029_5_4","HOS","5","4","4","Ti hanan nun'appuhin ato'atonyuy adiyu namhodan an mumbangngad ay Ha\"in an Dios. Ti popohdonyu ahan an dayawon nan udum an dayawonyu, at hiyanan adia' abuluton an Ap'apun Diosyu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("HS5_5","029_5_5","HOS","5","5","5","Ya nan adiyu pumpa'ampaan an i'Israel di attiganan nibahhaw ayu. At hiyanan matoy ayu an ta\"on goh un da'yun iJudah. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("HS5_6","029_5_6","HOS","5","6","6","At ta\"on hi unyu e'nong di baka unu kalnilu ay Ha\"in ya mi'id di hulbina ti adi' abuluton ti din'ug'u nongkay da'yu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("HS5_7","029_5_7","HOS","5","7","7","Ti mi'id di denolyun Ha\"in an Dios an un at goh nan udum an madayaw di nundenlanyu. At hiyanan ta\"on un nan imbabaluyyu ya mi'id hulbidan Ha\"in, at ma'ubah ayun amin an ta\"on un nan pahtuyu.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("HS5_8","029_5_8","HOS","5","8","8","Hin'alina goh ya inalin Apo Dios di, “Mundadaan ayun holag Benjamin ta ipagangohyu nan talampet ta madngol ad Gibeah, ya ad Ramah, ya ad Beth Aven ta mipa'innilan waday gubat. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("HS5_9","029_5_9","HOS","5","9","9","Ti nadatngan mahkay di a'ubahanyun amin an i'Israel, at adi ayu dumenodenol ti umannung nan inali' an ubaho' nongkay da'yu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("HS5_10","029_5_10","HOS","5","10","10","Ya ta\"on un nan a'ap'apud Judah ya umatdah nan tagun unna gulaton an mangipahlig hi igad, at hiyanan nan bungot'u ya ay danum an ihiit'un dida. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("HS5_11","029_5_11","HOS","5","11","11","Ya da'yun i'Israel ya nidugah di punligatanyu ti hiyah ne lagbuyun nundayaw hinan mi'id di hulbinan bulul. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("HS5_12","029_5_12","HOS","5","12","12","At ad ugwan ya hay pummolta' ay da'yun i'Israel ya umat hi pangat di la'oy an mama\"ih nan lubung. Ya hay pangat'uh nan iJudah ya umat hi pangat di lu'lu' hinan ayiw. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("HS5_13","029_5_13","HOS","5","13","13","At hidin le'naonyun i'Israel an mid ologyu ya nan iJudah an dumalat di hugatda ya umuy ayu mumpabadang hinan alid Assyria. Mu mi'id di abalinandan bumadang ay da'yu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("HS5_14","029_5_14","HOS","5","14","14","At mi'id di mabalin an mamaliw ay da'yun i'Israel ya iJudah hinan pummolta' an umat hi pangat di layon an mangilayaw ay da'yu ta ma'ubah ayu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("HS5_15","029_5_15","HOS","5","15","15","At du'go' da'yun tatagu' ta engganah muntutuyu ayuh baholyu, at mumpahpahmo' ayun mumpabadang ay Ha\"in ti gapun nen holtaponyu ya hapulona' mahkay ay da'yu.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("HS6_1","029_6_1","HOS","6","1","1","Ya inali' an hi Hosea di, “La'tot man ya alyon tu'uy, Mumbangngad tu'u mahkay an mundayaw ay Apo Dios ti pina\"i ditu'u ni' ay Hiya, mu ipaphod ditu'u! Ya paddungnay hinugatan ditu'u, mu agahan ditu'un Hiya goh damdama! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("HS6_2","029_6_2","HOS","6","2","2","At ag'aga ya ipaphodnay niyatan tu'un Hiya ta minaynayun an ibbaan ditu'uh tun pi'taguan tu'u. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("HS6_3","029_6_3","HOS","6","3","3","At hiyanan mahapul an aton tu'uy abalinan tu'un manginnilah aatna. Ti nundadaan tuwalin bumadang ay ditu'u an umat hinan algaw an un tuwali mingemel hinan helhelong, ya umat goh hinan udan an un tuwali magah hitun luta ta humangaw ya pumhod di mitanom.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("HS6_4","029_6_4","HOS","6","4","4","Mu inalin Apo Dios di, “Unman mi'id di pangi'ata' ay da'yun i'Israel ya iJudah ti i'innila' an henen pamhodyun Ha\"in ya umat hinan bunut ya dulnuh nan mun'awawa'ah an ag'aga ya na'ubah. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("HS6_5","029_6_5","HOS","6","5","5","At hiyanan hennag'u nan propeta' an mangipa'innilan ubaho' da'yu. Ti hay ninomnom'un ten ato' ya ta ma'awatanyuh un madatngan nan a'ubahanyu an umat hi dumatngan di ilat. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("HS6_6","029_6_6","HOS","6","6","6","Ti hay pohdo' ya nan nahamad an pamhodyun Ha\"in an bo'on nan animal an e'nongyun Ha\"in. Ti nan pangunudanyun Ha\"in an Dios di nabalul ya un hanan gohbonyun e'nong ay Ha\"in.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("HS6_7","029_6_7","HOS","6","7","7","Ya inalin goh Apo Dios di, “Mu hay immannung ya umat ayu ay da Adam an imbahhawda nan nunhahappitananmi. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("HS6_8","029_6_8","HOS","6","8","8","Mu umat goh hidin i'ibbayud Gilead an adi ahan maphod di ina'inatda, ya do'ol di tatagun pinatopatoyda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("HS6_9","029_6_9","HOS","6","9","9","Ya ta\"on un da'yun papadi ya mumpangakaw ya mumpunhod'ap ayu ti matutunud ayun umuy mumbota' hinan kalatan miyuy ad Shechem hi maluh ta hod'aponyu ya pinatoyyu. At nidugah ahan an adi maphod hanan ato'atonyu! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("HS6_10","029_6_10","HOS","6","10","10","At hidin do'ol di gun'u tinnig an nappuhin ina'inatyud Israel ti umat ayu nongkay hinan babain din'ugnay ahawana ta immuy ne'ye'engha, ya hay pannig'un da'yu ya nalugit ayu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("HS6_11","029_6_11","HOS","6","11","11","Ya ta\"on un da'yun iJudah ya waday gintud'uh panumalyaa' ay da'yu ta miyunnudan hinan inatyuy pummolta' ay da'yu. Mu ongol di namhod'un bumadang ay da'yu ya mangipaphod hinan numbabluya'!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("HS7_1","029_7_1","HOS","7","1","1","Ya inalin Apo Dios di, “Mu nihimung an nappuhiy gunyu aton an namamad Samaria ti layahanyuy i'ibbayu, ya wada goh ay da'yuy mangakaw ya humod'ap. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("HS7_2","029_7_2","HOS","7","2","2","Ya hay punnomnomyu ya agguy'u inilan amin nan nun'appuhin gunyu aton, mu hay immannung ya i'innila' an nan pumbaholan gunyu aton. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("HS7_3","029_7_3","HOS","7","3","3","Ti ta\"on tuwalih un nan aliyu ya nan u'upihyalna ya pun'amlonganda nan layahyu ya nan nun'appuhin ato'atonyu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("HS7_4","029_7_4","HOS","7","4","4","Ya umat ayu goh hinan babain din'ugnay ahawana ta immuy ne'yengha. Ti dumalat nan namenhodanyun gun mumbahol ya niyummat hinan mabi'ah an apuy hinan punhaangan hi tinapay an adi dumoldolnat. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("HS7_5","029_7_5","HOS","7","5","5","Ya wa ay goh ta nadatngan nan behtan nan aliyu ya ni'bubutong hinan u'upihyalna an me'me'yat hinan gun aton nan tatagun mumpungngohoy. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("HS7_6","029_7_6","HOS","7","6","6","Ya nan bungotyu ya umat hinan apuy an bumalabalah nan mahdom ya wa ay ta yupyupan hinan helhelong ya madanalang. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("HS7_7","029_7_7","HOS","7","7","7","At dumalat enen nidugah an bungotyu ya mi'id di ogonyun mamatoy hinan a'ap'apuyu. Mu ta\"on un umat hinay na'na'at ya mi'id di ohah nan tataguh numpahmo' an mumpabadang ay Ha\"in.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("HS7_8","029_7_8","HOS","7","8","8","Inalin goh Apo Dios di, “Da'yun i'Israel ya nipaddung ayuh nan tinapay an nalutuy balina ya agguy di balina. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("HS7_9","029_7_9","HOS","7","9","9","Ti nan nidugah an nundenolanyuh nan tataguh nan nunlene'wohyu ya unyu pinalpaliwan ya mid mahkay ologyu ti nun'a'in'inna ayu unu nun'ala'ay ayu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("HS7_10","029_7_10","HOS","7","10","10","Mu ta\"on un ayu umat hina ya adi ayu mumpa'ampa ta mumbangngad ayun Ha\"in. At hiyah ne attiganan nibahhaw ayu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("HS7_11","029_7_11","HOS","7","11","11","At hiyanan umat ayuh nan kalapati an ag'agan mabaliyan ti mid poto' di punnomnomna. At mumbi\"ahan ayun umuy mumpabadang hinan i'Egypt ya i'Assyria. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("HS7_12","029_7_12","HOS","7","12","12","Mu alyo' ay da'yu an ta\"on un ngadan di ayanyu ya umata' hinan tagun manawang hi hamuti ta tawango' da'yu ta ipa'annung'u din inali' an moltao' da'yu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("HS7_13","029_7_13","HOS","7","13","13","At hiyanan mahmo' ayu ti hay ligat ya a'ubahanyuy lagbuyun nan'ug ay Ha\"in. Ti un gulat at ya baliwa' da'yu, mu adi ti inlayalayahana' ay da'yu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("HS7_14","029_7_14","HOS","7","14","14","Ya hinkilkilaonyun munluwalu, mu bo'on Ha\"in di punluwaluanyu ti hi Ba'al. Ya hugatonyuy odolyu ta olom ya donglona ya winagahana nan intanomyu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("HS7_15","029_7_15","HOS","7","15","15","Mu Ha\"in an nuntudtudu ya nangipabi'ah ay da'yu di pumbalinonyun mi'buhul. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("HS7_16","029_7_16","HOS","7","16","16","Ti ngohoyona' an na'abbagbagtun Dios, at hiyanan umat ayuh nan napikun panan adi mepto' hinan panaona. Ya manuy panapit nan a'ap'apuyu, mu patayon nan buhulyu dida. At awniat un da'yu ab'abatlan hinan i'Egypt.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("HS8_1","029_8_1","HOS","8","1","1","Ya inalin Apo Dios di, “Ipagangohyu nan talampet ta mangipa'innila an na'uyday umat hi agila an mangubat hitun numbabluya' ti agguyyu inat din nunhahappitanan tu'u, ya nginohoyyu nan Uldin'u. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("HS8_2","029_8_2","HOS","8","2","2","Manu ti munluwalu ayu ti inaliyuy inilaa' an Ha\"in hi Apo Dios. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("HS8_3","029_8_3","HOS","8","3","3","Mu layahyu ti agguyyu inunud nan Uldin'u, at hiyanan na'uyda mahkay di buhulyu ta pumpudug da'yu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("HS8_4","029_8_4","HOS","8","4","4","Ti hay oha goh ya numpili ayuh aliyu ya ap'apuyu an agguyyu inyal'alin Ha\"in. Ya inyammayu goh nan silver ya balitu' hi bulul ta dinayawyu, at hanay dumalat hi a'ubahanyu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("HS8_5","029_8_5","HOS","8","5","5","Da'yun iSamaria, adi' ahan pohdon nan inyammayun umat hi kilaw di baka ta dinayawyu! Nidugah di bungot'un da'yu! At anuud nin di pumhodan di ugaliyu? ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("HS8_6","029_8_6","HOS","8","6","6","Henen gunyu dayawon ya un hay inyamman di i'ibbayun holag Israel damdama! Mu Ha\"in ya anggay di immannung an Dios, at hiyanan henen gunyu dayawon ya mapa\"i ta mun'agimu'. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("HS8_7","029_8_7","HOS","8","7","7","Ya mi'id di hulbin nan ato'atonyu ti ta\"on hi un ayu munhabal ya ma'upohda. Ya wa ay goh di nalamhanan ya nan buhulyuy mangan. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("HS8_8","029_8_8","HOS","8","8","8","At napa\"i ayu mahkay an i'Israel ti ad ugwan ya hay pannig nan tataguh nan abablubabluy ya mi'id di hulbiyu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("HS8_9","029_8_9","HOS","8","9","9","Ti umat ayuh nan atap an dongki an un okod hi umay'ayana. At ta\"on un ad Assyria ya immuy ayun numpabadang, ya immuy ayu goh numbayad hi udum an babluy hi mangibaliw ay da'yu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("HS8_10","029_8_10","HOS","8","10","10","Mu ta\"on un ayu gun mumpabadang hi udum an babluy ya amungo' damdama da'yu ta iyabulut'u ta paligligaton da'yuh nan ali ya ap'apun di Assyria. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("HS8_11","029_8_11","HOS","8","11","11","Manu ti do'ol di inyammayuh pange'nonganyuh a'aliwan di baholyu, mu un at goh hay a'ud'udman di pumbahbaholanyu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("HS8_12","029_8_12","HOS","8","12","12","Ti nan me'nong ya nan aton an mange'nong ya impitudo\"u, mu agguyyu inunud. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("HS8_13","029_8_13","HOS","8","13","13","At hiyanan ta\"on hi unyu e'nong ay Ha\"in nan ma\"aphod an animalyu ya gunyu inan danen ene'nongyu mu adi' abuluton hana ti mipapanomnom ay Ha\"in nan baholyu. At hiyanan moltao' da'yu ta ipiyuy'u da'yu goh ad Egypt ta mumbalin ayuh himbut. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("HS8_14","029_8_14","HOS","8","14","14","Ya mahiw ayun i'Israel an gun mangiyammah a'abung nan aliyu, mu inaliwanyu nan nunlumun da'yu. Ya ta\"on un da'yun iJudah ya taganyuy paphod hinan nun'ihamad an allup nan numbabluyanyu, mu ipa'ali' di apuy ta moghob an amin nan gunyu inyamma.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("HS9_1","029_9_1","HOS","9","1","1","Ha\"in an hi Hosea ya alyo' di, “Da'yun i'ibba an holag Israel ya idinongyu nan behtan pundayawanyu ta adiyu iyunnud hinan udum an babluy. At adiyu pun'amlongan nan do'ol an bento'yu an hay punnomnomyu ya hiyanay bayad di pundayawanyun Ba'al. Ti umat ayuh nan babain din'ugnay ahawana ta immuy numpabayad hi odolna. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("HS9_2","029_9_2","HOS","9","2","2","Mu ta\"on un do'ol di ma'an ya ma'inum ya makudangan ayuh ma'an damdamah udum di algaw. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("HS9_3","029_9_3","HOS","9","3","3","Ti adi tu'u munnonong hitun babluy Apo Dios ta mumbangngad tu'u goh ad Egypt ya ad Assyria, at ta\"on un nan mapaniaw an ma'an hidi ya pe\"an tu'u. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("HS9_4","029_9_4","HOS","9","4","4","Ya ipawan nan tataguh di nan umuy tu'u pun'onngan hi ma'an ya bayah ay Apo Dios. Mu ta\"on ya adina damdama abuluton ti hay pannignah nan ma'an eden babluy ya nipaddung hinan ma'an hinan way natoy. At hanan mangan ay dane ya mibilangdah nalugit hi hinagang Apo Dios, ya adi mabalin an mehgop danen ma'an hinan Timplu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("HS9_5","029_9_5","HOS","9","5","5","Ya idinong tu'un ibehtaan nan behtan pundayaw ti numbalin tu'uh himbut, at mi'id di abalinan tu'un mangat hinan pohdon tu'u. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("HS9_6","029_9_6","HOS","9","6","6","Ya ta\"on hi un tu'u alyon di nabaliwan tu'uh nan ay tu'u atayan mu mah'u' tu'u damdamad Egypt, at hidiy atayan tu'u ya ilubu'an tu'u. At hanan nun'abalul an gina'u tu'u ya ma'utawda, ya nan a'abung tu'u ya mahu'munan hi wa'al. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("HS9_7","029_9_7","HOS","9","7","7","Ya ag'agay adatngan di pummoltaan Apo Dios ay ditu'un holag Israel, at ipa'innila tu'u tuwalih ne an dumalat nan nun'appuhin ina'inat tu'u. Ti ta\"on un da'min propeta ya inaliyuy nun'abongang ami, at adi da'mi ahan pohdon an dumalat nan nidugah an adi maphod an aatyu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("HS9_8","029_9_8","HOS","9","8","8","Ti hennaga' ay Apo Dios ta ipa'innila' ay da'yun i'ibban holag Israel di pumhodanyu, mu unna' at goh pahiwon ay da'yu an umata' hi hamutin unna' at goh huluwon an ta\"on un hinan Timplu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("HS9_9","029_9_9","HOS","9","9","9","Ya nidugah di anappuhiyu an umat ayu ahan hinan iGibeah, at hiyanan adi aliwan Apo Dios danen gunyu aton, at moltaon da'yun Hiya.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("HS9_10","029_9_10","HOS","9","10","10","Ti inalin Apo Dios di, “Hidin penghanah namto'a' hidin o'ommodyu ya nipaddung hi panganapan hinan bungan di greyp hinan mapulun ti hidin penghanah nanniga' ay dida ya umat hi pannigan hinan hopap di bungan di fig an umipa'amlong. Mu hidin immuydah nan Duntug an Peor ya ni'dayawda ay Ba'al an inyamman di tagu, at umipaboholda an umatdan danen gunda dayawon. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("HS9_11","029_9_11","HOS","9","11","11","At hiyanan nan nabalul ay da'yun i'Israel ya umahpuyaw an ay hamutin tumayap ti nan a'ahawayu ya adida mahkay mawadaan, at adi ayu mahlag. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("HS9_12","029_9_12","HOS","9","12","12","Mu ta\"on goh hi un alyon hi un way imbabaluyyu ya bangngado' di nitaguanda ta numanomnom ayu. Ya mahmo' ayu ti du'go' da'yu! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("HS9_13","029_9_13","HOS","9","13","13","Hidin hopapna ya maphod di nitaguanyun i'Israel an umat ayuh nan maphod an ayiw an himmangaw hinan ma'allumong an luta. Mu ad ugwan ya ma'ubah ayu ti patayon nan buhul nan imbabaluyyu.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("HS9_14","029_9_14","HOS","9","14","14","Ha\"in an hi Hosea ya alyo' di, “Hay odowo' ahan ay He\"a, Apo Dios, hi atom ya olom ni' ya adida munholag nan binabai.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("HS9_15","029_9_15","HOS","9","15","15","Ya inalin goh Apo Dios di, “Da'yun i'Israel ya nete\"a tuwalid Gilgal di bimmubungta' ay da'yu an dumalat nan nun'appuhin ina'inatyu. At hiyanan pumpakak'u da'yu ta makak ayuh nan babluy an indat'u. Ya mi'id mahkay di pamhod'un da'yu ti ta\"on un nan ap'apuyu ya ngohoyona'. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("HS9_16","029_9_16","HOS","9","16","16","Ti da'yun i'Israel ya umat ayuh nan wa'al an mi'id di bungana ti mamaganan nan lamutna. At umat hinay ma'at nongkay ay da'yun i'Israel an adi ayu mahlag ti ta\"on hi un alyon ta waday imbabaluyyu ta pa'appohpohdonyu dida mu bangngado' damdamay nitaguanda.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("HS9_17","029_9_17","HOS","9","17","17","Ya ha\"in an hi Hosea ya alyo' di, “Da'yun i'ibba' an holag Israel ya agguyyu inunud hi Apo Dios, at hiyanan du'gon da'yun Hiya ta umuy ayu lumane'le'od hinan abablubabluy hitun luta.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("HS10_1","029_10_1","HOS","10","1","1","Ya inali' goh di, “Ditu'un holag Israel ya umat tu'u ni' hinan greyp an nangimbubunga. At un tu'u umadangyan, mu unyuat goh tagan di ammah pun'onnganyu ya pundayawanyuh nan inyamman di tagu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("HS10_2","029_10_2","HOS","10","2","2","At nan impa'enghayun layah ya ngohoy di pummoltan Apo Dios ay da'yu, at ta\"on un nan pun'onnganyu ya nan dayawonyu ya pumpa\"ina. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("HS10_3","029_10_3","HOS","10","3","3","At la'tot ya alyonyuy, Din'ug tu'uh Apo Dios, at hiyanan din'ug ditu'u mahkay ay Hiya, at mi'id di ali tu'u. Mu ta\"on hi un wada ya adi ditu'u badangan damdama. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("HS10_4","029_10_4","HOS","10","4","4","Ti do'ol di inaliyun hinohha, mu agguyyu inat. At hiyanan mundidiklammuan ayu an umat ayuh nan puma\"i an holo' hinan payaw unu uma. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("HS10_5","029_10_5","HOS","10","5","5","Ya da'yud Samaria ya inyammayuy balitu' an baka hi bululyud Beth Aven, mu la'tot ya ilayaw nan buhulyu, at hiyanan kumila ayu ya tuma'ot ayun ta\"on un nan papadi ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("HS10_6","029_10_6","HOS","10","6","6","ti iyuydad Assyria heden bululyu ta idatdah nan nidugah an alida. At da'yun i'ibba' an holag Israel ya mabainan ayuh nan nundayawanyuh nan inyammayun bulul an hay ayiw di udum hi niyamma. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("HS10_7","029_10_7","HOS","10","7","7","Ya ta\"on goh nan aliyud Samaria ya miyuy hi udum an babluy an umat hinan it'ittang an hapang an gun miyanud hinan danum. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("HS10_8","029_10_8","HOS","10","8","8","Ya umat goh an mapa\"i nan pundayawanyuh nan duntug an Beth Aven ta mahu'munan hi wa'al ti didatuy dimmalat hi numbaholan tu'un holag Israel. Ya alyon tu'u mahkay di, Anaad ta adi matob nan duntug ta magabunan tu'u kaymu?” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("HS10_9","029_10_9","HOS","10","9","9","Ya inalin Apo Dios di, “Engganad ugwan ya gun ayu bumahobahol an umat ayuh din o'ommodyud Gibeah. At hiyanan mun'a'atoy ayuh nan gubat ad Gibeah. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("HS10_10","029_10_10","HOS","10","10","10","Ti iyal'allayun mangat hi adi maphod ya nginumhay ayu, at hiyanan iyabulut'u ta ma'amungday tatagun nalpuh udum hi babluy ta megobdan mangubat ay da'yu ta baludon da'yu ta mumbalin ayu goh hi himbut. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("HS10_11","029_10_11","HOS","10","11","11","Ya manuh din hopapna ti na'na'unnud ayu an umat ayuh nan na'na'unnud an baka an mahlun mun'ili'. Mu ad ugwan ya paddungnay ipaku' ay da'yu han madamot, at Ha\"in di manguyud ay da'yun i'Israel ya iJudah, ya da'yuy mun'aladuh nan paddungnay ma'ulhin luta. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("HS10_12","029_10_12","HOS","10","12","12","At uggoh mah tatagwa ta idinongyu nan nun'appuhin ato'atonyu ta mumbangngad ayun mundayaw ay Ha\"in ta way ato' an munwagah ay da'yu? Paddungnay umat ayuh nan na'aladun payaw an maphod di humangaw hi nitanom ta way atonyun mun'apit hinan munnananong an pamhod. Ya ibangngadyun mundayaw ay Ha\"in ta way ato' an mangipa'alih nan paddungnay udan an wagah'un da'yu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("HS10_13","029_10_13","HOS","10","13","13","Mu gapu ta nuntanom ayuh nan adi maphod at hiyanan umat goh hinay ma'at ay da'yu, at paddungnay inu'munyuy bungan di layahyu. Ya hay oha goh ya nundenolanyuy bi'ahyu ya nan ado'ol di tindaluyu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("HS10_14","029_10_14","HOS","10","14","14","Mu hay immannung ya abakon da'yuh nan buhulyu, at ta\"on un nan allupyu ya pumpa\"ida. At umat hi nama\"ian nan Alin hi Shalman ad Beth Arbel hi nangubatanan nen babluy an ta\"on un nan binabai ya ung'ungungnga ya nunhaplatda dida ta nun'a'atoyda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("HS10_15","029_10_15","HOS","10","15","15","At umat hinay ma'at ay da'yun i'Israel an nundayaw ad Bethel ti nidugah ahan di numbaholanyu. At hinan pangigib'anyuh nan helhelong ya patayonda nan aliyu, at hiyah ne pogpog di pun'alianyu.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("HS11_1","029_11_1","HOS","11","1","1","Ya inalin goh Apo Dios di, “Nidugah di namhod'un da'yun holag Israel an nete\"ah din penghanah namto'a' ay da'yu. Ya imbilang'u da'yuh imbabaluy'u, at hiyanan enekak'u da'yud Egypt. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("HS11_2","029_11_2","HOS","11","2","2","Mu ad ugwan ya wa ay ta ayagan da'yu ya unyuat goh iyal'allan umadagwin Ha\"in. Ti adiyu idinong an onngan nan Ba'al ya manghob hi incense hinan udum an bulul. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("HS11_3","029_11_3","HOS","11","3","3","Paddungnay Ha\"in di namdon ya nangipadalan ay da'yu, mu adiyu nomnomnomon an Ha\"in di gun nangipapto' ay da'yu, ya ta\"on un nan dogoh ya nelwang ayu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("HS11_4","029_11_4","HOS","11","4","4","Ma'ma'ullaya' ay da'yu ti nidugah di namhod'u nongkay ay da'yu, at ipaddung'uy odol'uh nan tagun inaanay pakuh nan bakana ta munluung ta panganona. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("HS11_5","029_11_5","HOS","11","5","5","Mu ta\"on un umat hinay nangat'u ya gagangayna an nan i'Egypt di pundenolanyu an mi'id di alyonyuan mumbangngad ayun Ha\"in. At hiyanan ad ugwan ya nan i'Assyria di mun'ap'apu ay da'yu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("HS11_6","029_11_6","HOS","11","6","6","Ti na'uyday buhulyun mangubat ay da'yu ta mun'apa\"i nan numbabluyanyu, at mi'id di mipa'annung hinan do'ol an ninomnomyun aton. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("HS11_7","029_11_7","HOS","11","7","7","Ti ta\"on at nundadaan ayu tuwalin man'ug ay Ha\"in ta ihukata' hinan mi'id di abalinanan bulul at hiyanan ta\"on un ayu mumpahmo' ay Ha\"in ya adi' da'yu badangan. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("HS11_8","029_11_8","HOS","11","8","8","Mu ta\"on un ayu umat hina ya adi ahan mabalin an du'go' da'yu. Ti adi mabalin an ato' ay da'yu nan na'at hinan i'Admah ya iZeboiim, ti ta\"on hi un nidugah di bungot'un da'yu mu mi'polloh nan nidugah an pamhod ya homo\"un da'yu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("HS11_9","029_11_9","HOS","11","9","9","Ya ta\"on un nidugah di bungot'u nongkay ya adi mabalin an ubaho' da'yun i'Israel. Ti adia' umat ay da'yun tatagu ti Ha\"in an Dios ya maphod di pangat'u an adi minaynayun di bungot'u. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("HS11_10","029_11_10","HOS","11","10","10","Udum hi algaw ya humapita' an umata' hi layon, at ta\"on un nan imbabaluy'u an wadah nan way alimuhan di algaw ya donglonda ay di hapit'u ya unudona'. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("HS11_11","029_11_11","HOS","11","11","11","At umat ayu mahkay hi hamutin tumayap an umi'ikay an umanamut an malpud Egypt ya ad Assyria ti ibangngad'u da'yuh nan numbabluyanyu tuwali. Ha\"in an Dios di nangalin te.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("HS11_12","029_11_12","HOS","11","12","12","Ya inalin Apo Dios di, “Da'yun i'Israel ya nidugah di layahyu ti nala'eng ayun bumalbali. Ya umat goh ay da'yun iJudah an ngohoyona' an ta\"on un ma\"aphod ahan di pangat'u.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("HS12_1","029_12_1","HOS","12","1","1","“At hiyanan mi'id di hulbin nan gunyu aton hi binigat ti anggay nan patoy ya layah di pun'amlonganyun aton. Ti mi'yunnudan ayu ihi\"ah nan i'Assyria, ya mi'ligwa ayu goh hinan i'Egypt an buhul di i'Assyria an gunyu idatan hi lanan di olibo.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("HS12_2","029_12_2","HOS","12","2","2","Ya inalin goh Apo Dios di, “Nidugah di adi' namhodan hinan gunyu aton an iJudah ya i'Israel, at hiyanan moltao' da'yu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("HS12_3","029_12_3","HOS","12","3","3","Ti ta\"on tuwalih din awadan da Jacob an hin'agih putun inada ya ni'pattoy ay aginan hi Esau. Ya hidi goh hidin a'ungana ya ni'pattoy ay Apo Dios ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("HS12_4","029_12_4","HOS","12","4","4","ti ni'yagwit hinan Anghel, ya nangabak. Mu hidin angunuhna damdama ya kimmila, at numpahmo' an numbagah wagah ay Apo Dios. At ad Bethel goh di ni'hapitan Apo Dios ay hiya ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("HS12_5","029_12_5","HOS","12","5","5","an inalinay, Ha\"in nan Dios an nidugah di abalinana. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("HS12_6","029_12_6","HOS","12","6","6","At hiyanan mumbangngad ayun Ha\"in ta Ha\"in an Dios di pundenolanyu, ya an amin di atonyu ya ipattigyuy pamhod ya nahamad an pangat. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("HS12_7","029_12_7","HOS","12","7","7","Ti da'yun mumpungkumildu ya pun'amlonganyun balibaliyan nan i'ibbayu ti ta\"on un nan atonyun mungkilu ya nibahhaw. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("HS12_8","029_12_8","HOS","12","8","8","Ya alyonyu goh udot di, Immadangyan ami ti mahlu ami, ya mi'id ahan di mangalih immadangyan amin dumalat di kuluk! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("HS12_9","029_12_9","HOS","12","9","9","Mu Ha\"in an hi Apo Dios an nangibaliw ay da'yuh din nihbutanyud Egypt ya i'innila' an amin di numbaholanyu, at hiyanan ipiyuy'u da'yuh nan mapulun ta umuy ayu goh mun'al'allung hidi an umat hinan gunyu aton hinan nagtud an pundayawanyun Ha\"in hinan mapulun. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("HS12_10","029_12_10","HOS","12","10","10","Ti uya'ay gun'u ni'hapitan hinan propeta ya nangipattiga' hinan penhod'un ipa'innila ta ibagadan da'yu, mu gagangaynan agguyyu inunud. At hiyanan ma'ubah ayu.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("HS12_11","029_12_11","HOS","12","11","11","Ya ha\"in an hi Hosea ya alyo' di, “Undan bo'on bahol nan gun aton nan i'ibbayud Gilead? Ya undan waday hulbin nan gunda pumbahbaholan? Ya undan abuluto' nan baka an gunda e'nong ad Gilgal? Adi'. At hiyanan mapa\"i nan na'allup an pun'onnganda ta matuputupugdan mepong hinan apayapayaw. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("HS12_12","029_12_12","HOS","12","12","12","Hidin ommod tu'un hi Jacob ya inlayawanah aginan hi Esau ta immuy ad Aram. At hidiy nangahawaana, mu gahin un numpahtul hi kalnilu ta imbo'lanay nangiyahawaanan den babai. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("HS12_13","029_12_13","HOS","12","13","13","Mu impapto' damdaman Apo Dios din o'ommod tu'u ti hidin awadandad Egypt ya hennag Apo Dios han propeta an nangipangulun dida ta tinaynandah den babluy. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("HS12_14","029_12_14","HOS","12","14","14","Mu ad ugwan ya moltaon da'yun i'Israel ay Apo Dios an dumalat di nabainanah nan adi maphod an ina'inatyu.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("HS13_1","029_13_1","HOS","13","1","1","Ya inalin Apo Dios di, “Hidi ni' ya mahnag nan ap'apuyu at hiyanan wa ay ta himmapitda ya unudon an amin nan i'ibbadan holag Israel. Mu la'tot ya ente'te\"an danen a'ap'apun nundayaw ay Ba'al, at hiyanan nun'a'atoyda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("HS13_2","029_13_2","HOS","13","2","2","Ti engganad ugwan ya inaynayunyun bumahobahol ti gun ayu mun'ammah silver hi kilaw an paddungnay baka ta diday onnganyu, ya pun'awalyu goh udot danen inyammayu. Ya e'nongyu anuy tatagu ay danen bulul, ya inungnguyu didan ay bakay tigawda! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("HS13_3","029_13_3","HOS","13","3","3","At hiyanan udum hi algaw ya umat ayuh nan bunut ya dulnuh nan helhelong an ag'agan ma'ubah, ya umat ayu goh hinan dugih nan pun'ili'an, ya ahu' an ag'aga ya niyaddib. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("HS13_4","029_13_4","HOS","13","4","4","Mu Ha\"in an Dios an ap'apuyu tuwali di nangibaliw ay da'yuh din nihbutanyud Egypt. Ya un gulat at ya Ha\"in di dayawonyu ya anggay ti undan way abalinan di udum an mangibaliw ay da'yu? ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("HS13_5","029_13_5","HOS","13","5","5","Ha\"in di gun nangipapto' ay da'yuh din awadanyuh nan mapulun an nidugah di mun'ohab. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("HS13_6","029_13_6","HOS","13","6","6","Mu hidin immuy ayuh nan ma\"aphod an babluy ta pinumhod di nitaguanyu ya nginumhay ayun Ha\"in, at inaliwana' ay da'yu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("HS13_7","029_13_7","HOS","13","7","7","At hiyanan umalia' an mangubah ay da'yu an umat hi pangat di layon unu lepard an mumbota' hi ononah nan pingit di dalan. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("HS13_8","029_13_8","HOS","13","8","8","At pumbu'li da'yun umat hi pangat di bear hi un way inlayawdah imbaluyna. Ya ipidwa' an alyon an hay pangat'u ya umat hi pangat di layon unu nan mun'abungot an animal hinan inalahan ta pun'a'an'u da'yu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("HS13_9","029_13_9","HOS","13","9","9","Ha\"in di gun bumadang ay da'yu, mu gulatonyun mi'buhul ay Ha\"in, at hiyanan mun'a'ubah ayu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("HS13_10","029_13_10","HOS","13","10","10","Din o'ommodyu ya inluluddan mumbagah mun'ali ay da'yu. At uggoh mah ta abalinan nan aliyu ya a'ap'apuyun mangibaliw ay da'yu? ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("HS13_11","029_13_11","HOS","13","11","11","At dumalat nan bungot'u ya inyabulut'un waday aliyu, mu dumalat damdama goh hi bungot'u ya bangngado' di nitaguana. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("HS13_12","029_13_12","HOS","13","12","12","At an amin nan numbaholanyun i'Israel ya adi ma'aliwan ti nitudo' ya nitalepon. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("HS13_13","029_13_13","HOS","13","13","13","Da'yun holag Israel ya inyabulut'uy pangipaphodanyuh nitaguanyu, mu adiyu pohdon. At umat ayuh nan ung'ungngan adina pohdon an bumuhu' hi putun inana ti nangohoy an agguy nanomnoman. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("HS13_14","029_13_14","HOS","13","14","14","Mu baliwa' da'yuh nan aligatanyu, ya hinan lubu'yu, ya hinan atayanyu. At adi ayu tuma'ot hi atoy ti adi mahkay mabalin an matoy ayu. Mu adi' damdama da'yu igohgohan ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("HS13_15","029_13_15","HOS","13","15","15","an ta\"on hi un da'yuy adangyan ya un nan udum. Mu Ha\"in an Dios ya ubaho' da'yu an umat hi pangat di addib an lumahu ta mamaganan an amin di obobyu, ya mi'addib an amin nan gina'uyu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("HS13_16","029_13_16","HOS","13","16","16","Ya ta\"on un nan i'ibbayun iSamaria ya mamoltada, at mun'a'atoydah nan gubat an dumalat hi nan'ugandan Ha\"in. Ya ta\"on un nan u'ungungan imbabaluyda ya a'ahawada ya punhaplat nan buhulda dida ta engganah unda mun'atoy, ya mun'abughiy putun nan numpunhabi.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("HS14_1","029_14_1","HOS","14","1","1","Ya ha\"in an hi Hosea ya alyo' di, “Da'yun i'ibba' an holag Israel, hay baholyuy dimmalat hi nungngohoyanyun Apo Dios! At uggoh mah ta mumbangngad ayuh nan Ap'apu tu'u tuwalin hi Apo Dios ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("HS14_2","029_14_2","HOS","14","2","2","ta alyonyun Hiyay, Aliwam ni' ahan di numbaholanmi, at abulutom tun pundayawmi. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("HS14_3","029_14_3","HOS","14","3","3","Ti ad ugwan ya nale'nami mahkay an mi'id di abalinan nan i'Assyria ya nan kabayumin mun'abi'ah an mi'gubat an mangibaliw ay da'mi. Ya idinongmi goh an dayawon nan gunmi inyamman alyonmih dayawonmi. At mumpahmo' ami mahkay ay He\"a, Apo Dios, ti inilamin He\"a ya anggay di mabalin an hummo' hi tagu.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("HS14_4","029_14_4","HOS","14","4","4","Ya inalin mahkay Apo Dios di, “Awniat ipaphod'u da'yun holag Israel ti ongol di namhod'un da'yu. Ya ma'aan mahkay nan bungot'un da'yu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("HS14_5","029_14_5","HOS","14","5","5","At umata' hi dulnu ay da'yun i'Israel an gun da'yu honngon ta umat ayuh nan habhabung an mapmaphod. Ya umat ayu goh hinan ayiw an cedar ad Lebanon an gun lumnod di lamutna, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("HS14_6","029_14_6","HOS","14","6","6","at manaphapang, ya na'abbanglu. At nan amaphodyu ya umat hinan ayiw an olibo. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("HS14_7","029_14_7","HOS","14","7","7","At mun'am'amlong ayu mahkay hinan pangipapto\"un da'yu, at umat hi un ayu mun'eblay hinan na'alliduman an puun di ayiw, ya pumhod di nitaguanyu an umat hinan pimmaguy an nilia'. Ya umat ayu goh hinan mamyog an greyp, at mundongol ayun umat hi nundongolan din ma\"aphod an ma'inum ad Lebanon. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("HS14_8","029_14_8","HOS","14","8","8","At hiyanan da'yun i'Israel ya idinongyun mundayaw hinan inyamman di tagun dayawonyu ta way ato' an mambal hi luwaluyu, ya ta ipapto\"u da'yu. Ti Ha\"in di umat hinan maphod an bolbol an alpuwan di ibungayu.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("HS14_9","029_14_9","HOS","14","9","9","Ya ha\"in an hi Hosea ya inali' di, “Gulat ta nomnomnomon tu'u, ya ma'awatan tu'u, ya unudon tu'u daten Tugun Apo Dios an makulug di pangatna at mibilang tu'uh nanomnoman. Mu nan nangohoy an tatagu ya adida donglon daten Tuguna, at hiyanan mun'a'ubahda.”");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JL1_1","030_1_1","JOL","1","1","1","Hiyah te hinapit Apo Dios an impa'innilanan ha\"in an hi Joel an hina' Pethuel. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JL1_2","030_1_2","JOL","1","2","2","Ya inali' di, “Da'yun mumpumpangipangpangulu ya an amin tu'un nunhitud Judah ya ihamad tu'un mundongol ti mi'id ah na'at hi umat eten alyo' ay ditu'u ya ta\"on un hidin o'ommod tu'uh umat eten na'at ay ditu'ud ugwan! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JL1_3","030_1_3","JOL","1","3","3","At mahapul an ulgudon tu'uh nan imbabaluy tu'u ta ibaag tu'un dida hatun na'at ta ibaagda goh hinan imbabaluyda, ya minaynayun an ma'ulgu'ulgud hinan holagdah pidwa. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JL1_4","030_1_4","JOL","1","4","4","Ti nidugah an nahonhonod di immalih nan do'ol ahan an dudun, at gunda hino'napan ya nun'a'an nan inhabal tu'u. Ya nan inangang nan nahhun an dudun ya nun'a'an nan nehnod an dudun. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JL1_5","030_1_5","JOL","1","5","5","At da'yun ma'abbutong ya ihi'alyu ta kilaanyu nan nun'apa\"i an intanomyun greyp ti mi'id mahkay di iyammayuh bayah! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JL1_6","030_1_6","JOL","1","6","6","Ti hadi din dudun ya nipaddungdah nan do'ol an titindalun di buhul an numpama\"ih tun numbabluyan tu'u. Nipaddungda goh hinan layon an mun'atadom di babada, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JL1_7","030_1_7","JOL","1","7","7","at nun'a'anday greyp tu'u, ya nun'a'anda nan gudah nan bungbungaan an fig an ayiw, at mun'attig an ahipapaha' ta engganah nan hapangda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JL1_8","030_1_8","JOL","1","8","8","Oltonyun mun'ebel an umat hinan aton nan babain balahang an mangebel hinan natoy an iyahawana. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JL1_9","030_1_9","JOL","1","9","9","Ya ta\"on un da'yun papadin munhulbin Apo Dios ya umebel ayu goh ti mi'id di Onong an Ma'an ya Onong an Ma'inum hi me'nong hinan Timplu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JL1_10","030_1_10","JOL","1","10","10","Ti nun'apa\"i nongkay din nitanom, at mi'id di mephod hi alena, ya ma'inum, ya lana, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JL1_11","030_1_11","JOL","1","11","11","at hiyanan munlungdaya tu'u nongkay an numpuntanom ti nun'apa\"in amin din intanom tu'un wheat ya barle. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JL1_12","030_1_12","JOL","1","12","12","Ya nun'a'leng nan greyp ya nan fig an ayiw, ya umat goh hinan pomegranate, ya nan palma, ya nan apple, ya an amin nan a'ayi'ayiw hinan punhabalan. At mi'id mahkay di amlong nan tatagu!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JL1_13","030_1_13","JOL","1","13","13","Ya inali' goh di, “At da'yun papadin ad tamuh nan me'nong ya munlubung ayuh langgut, ya immuy ayuh nan Timplu ta munlungdaya ayu an ilablabiyun kumila ti mi'id mahkay di alena ya ma'inum an e'nongyuh di. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JL1_14","030_1_14","JOL","1","14","14","Ya ipa'ayag tu'un amin nan tatagun ta\"on un nan a'ap'apu ta ma'amung tu'uh nan Timplu, ya munlangdu tu'un mumpahmo' ay Apu tu'un Dios. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JL1_15","030_1_15","JOL","1","15","15","Ti magadyuh an madatngan nan algaw an punhumalyaan Apo Dios an nidugah di abalinana ta moltaon ditu'u, ya henen a'atana ya atata'ot ahan! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JL1_16","030_1_16","JOL","1","16","16","Ya mi'id di abalinan tu'u ti hiyah ne tuwaliy ma'at an mapa\"i nan inhabal tu'u, at mi'id mahkay di iyuy tu'uh nan Timpluh pi'yam'amlongan tu'uh di! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JL1_17","030_1_17","JOL","1","17","17","Ya umat goh an mun'amaganan nan punhabalan tu'u, at adi tummol di itanom tu'u, at mun'abukawan ya mun'apa\"i nan alang tu'u. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JL1_18","030_1_18","JOL","1","18","18","Ya nan abakabaka ya humanagwanganda, ya umali'alida ti mi'id di ononda, ya umat goh hinan kalnilu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JL1_19","030_1_19","JOL","1","19","19","Apo Dios, mumpahpahmo'a' an mumpabadang ay He\"a ti ten mi'id ah pumpahtulanmi an ten nun'alyaw nan holo' ya ayiw an ay genhob di apuy! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JL1_20","030_1_20","JOL","1","20","20","Ya ta\"on nan a'animal hi inalahan ya paddungnay mumpahpahmo'da goh ay He\"a ti nun'atdu' nan giginginnaw, at mun'a'leng di holo'.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JL2_1","030_2_1","JOL","2","1","1","Ya inali' goh di, “Ipagangohyu nan talampetyuh nan nabagtun ad Zion an ma'alih Babluy Apo Dios ta wumogwog tu'un amin hi ta'ot tu'u ti magadyuh an madatngan nan punhumalyaan Apo Dios. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JL2_2","030_2_2","JOL","2","2","2","Ya henen a'atana ya mihinap nan titindaluh nan aduntuduntug an ayda dudun an humelong an ay mumbubunut. Ya humili nan armasdan umat hinan tumuluwan di algaw di tigawnah nan duntug, at mi'id di umat hinah na'at hidin penghana, ya mi'id goh di umat hinah ma'at hi udum di algaw. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JL2_3","030_2_3","JOL","2","3","3","Ya umatdah nan apuy an am'amungitanda nan nitanom. Ya ta\"on hi un maphod nan babluy an umat hi ad Eden ya mumbalin hi umat hinan mapulun hi umayandah di! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JL2_4","030_2_4","JOL","2","4","4","Ya umatdah kabayu an mun'abi'ahdan lumayaw, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JL2_5","030_2_5","JOL","2","5","5","ya danen mi'gubat an titindalu ya wa ay ta maluhdah nan duntug ya madngol di demogdan umat hinan demog nan kalesa. Ya umat goh hinan lumanilintii' hinan ma'apuyan an nalangun holo'. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JL2_6","030_2_6","JOL","2","6","6","Ya nidugah an atata'otda, at umuphatday mannig ay dida. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JL2_7","030_2_7","JOL","2","7","7","Ya umayo'ayot'otdan mi'gubat, ya nun'ala'engdan umayat hinan allup, Ya matutunuddan manguy, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JL2_8","030_2_8","JOL","2","8","8","ya adida mumpopolloh an umuy an un way ohaan inunudnay linyana, ya ta\"on hi unda hogpon nan allup ya adida damdama pa\"ion nan linyada. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JL2_9","030_2_9","JOL","2","9","9","Ya punnaudondan umuy hinan siudad, ya pun'awada nan allup, ya punhogopda goh nan a'abung an umatdah nan mangakaw an pun'e'wadah nan tawa. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JL2_10","030_2_10","JOL","2","10","10","Ya wa ay ta manguyda ya umalyog tun luta ya ad daya, ya homelong nan algaw, ya nan bulan, ya nan bittuan. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JL2_11","030_2_11","JOL","2","11","11","Ya ay idul nan hapit Apo Dios an mummandal ay daden nidugah an do'ol an mun'abi'ah an tindaluna, at nidugah an atata'ot di ma'at enen algaw an pumpapto'an Apo Dios, at mi'id ahan ah melwang.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JL2_12","030_2_12","JOL","2","12","12","Ya innayun'un inali goh di, “Inalin Apo Dios an agguy naladaw di ay tu'u puntutuyuan ta mumbangngad tu'un Hiya, at mahapul an ikila tu'un munlangdu! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JL2_13","030_2_13","JOL","2","13","13","At ipattig tu'u ni' an makulug nan puntutuyuan tu'u ti adi umda nan pami\"ian hi lubung tu'u! Hiya nongkay nan mumbangngad tu'un umunud ay Apo Dios an Apu tu'u ti Hiya ya hom'on ditu'u ti ma'ulay! Ya adi ag'agan bumungot, ya adi maluman di pamhodna, at nidadaan an mangaliw hi bahol tu'u ta adi tu'u mamolta! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JL2_14","030_2_14","JOL","2","14","14","At olom at ni' ya un ditu'u hom'on ta un ditu'uat wagahan ta way e'nong tu'un Hiyah Onong an Ma'an ya Onong an Ma'inum! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JL2_15","030_2_15","JOL","2","15","15","At ipagangoh tu'u nongkay nan talampet hidih Zion ta ma'amung tu'un amin ta munlangdu tu'u. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JL2_16","030_2_16","JOL","2","16","16","Ya ta\"on un nan a'am'ama, ya nan ungunga, ya nan ung'ungungnga, ya nan pumpa\"alhin ya mi'yamungdan mundayaw. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JL2_17","030_2_17","JOL","2","17","17","Ya ta\"on un nan papadin munhulbin Apo Dios ya mahapul an ikiladan munluwaluh nan way pun'onngan hinan Timplun alyonday, Elwang da'min tatagum, Apo Dios! Ya adim ni' iyabulut an pihupihulon ya baibainon da'mih nan tataguh nan udumnan babluy an alyonday, Hay wadan mah nan Diosda? Hiyah ne alyonda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JL2_18","030_2_18","JOL","2","18","18","Ya gulat ta ma'at hana ya immannung an hom'on ditu'un Apo Dios ta pumhod tun babluy tu'u!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JL2_19","030_2_19","JOL","2","19","19","At tembal Apo Dios di luwaludan inalinay, “Ta\"omman ya idat'uy mun'olog an mahapulyun ma'an, ya ma'inum, ya nan lanan olibo, ya adi da'yu mahkay pihupihulon hinan tataguh nan udumnan babluy! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JL2_20","030_2_20","JOL","2","20","20","Ya pun'ipipakak'u nan mi'gubat an malpuh appit hi iggid hi un hagangon di buhu'an di algaw ta payo' didah nan mapulun. Ya nan nammang an himpamulog ya payo' didah nan Natoy an Lobong, ya nan nehnod an himpamulog ya payo' didah nan Baybay an Mediterranean. At mun'atoydan amin, ya ahi'a'agubdah nan babluy an dumalat nan mun'abulu' an odolda ti nan na\"appuhin inatdan da'yu.” At ha\"in an hi Joel ya kulugo' an ma\"aphod nan aton Apo Dios ay ditu'u! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JL2_21","030_2_21","JOL","2","21","21","At inali' di, “Adi tu'u tuma'ot ta un tu'uat umamlong an dumalat nan do'ol an mun'aphod an ina'inat Apo Dios ay ditu'u! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JL2_22","030_2_22","JOL","2","22","22","Ya ta\"on un nan a'animal hi inalahan ya adida tuma'ot ti tumubu nan holo' hi ononda, ya umat goh hinan bungbungaan an mumpangabungada, ya umat goh hinan fig an ayiw ya nan greyp! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JL2_23","030_2_23","JOL","2","23","23","At umamlong tu'ud Zion ti ipa'alin Apo Dios di udan hi punhapulan tu'u, at munyaman tu'uh nan amaphodna! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JL2_24","030_2_24","JOL","2","24","24","At dumo'ol di ihabal tu'u, ya mun'ahawal di ma'inum ya nan lana. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JL2_25","030_2_25","JOL","2","25","25","Ti waday ipa'innilan Apo Dios an inalinay, Ipabangngad'u din inhabalyun nun'a'an din nahinhinukat an do'ol an dudun an hennag'un numpangan hidin inhabalyu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JL2_26","030_2_26","JOL","2","26","26","Ya ad ugwan ya do'ol mahkay di ononyu, at adi ayu mahinhinaangan. Ya Ha\"in an Diosyuy ipabagbagtuyu an dumalat nan inat'un umipanoh'an da'yu, at adi ayu mahkay mababbainan. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JL2_27","030_2_27","JOL","2","27","27","At hiyay panginnilaanyun holag Israel an wagwadaa' ay da'yu, ya Ha\"in hi Apo Dios an Diosyun mi'id ah udum. At hiyanan mi'id mahkay abainanyu.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JL2_28","030_2_28","JOL","2","28","28","Ya inalin goh Apo Dios ay ha\"in an hi Joel di, “Awniat honogo' nan Na'abuniyanan an Lennawa' ta miyo'odol hi an amin an tatagu ta nan a'apuyun linala'i ya binabai ya ibaagda nan ipa'innila' ay dida. Ya nan mina'ma'ilog an linala'i ya paddungnay ipa'enap'un dida nan immannung an ma'at, ya nan ungunga ya waday ipattig'u ay dida. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JL2_29","030_2_29","JOL","2","29","29","Ya umat goh hinah nan baal'un linala'i ya binabai an ipiyodol'u nan Na'abuniyanan an Lennawan dida. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JL2_30","030_2_30","JOL","2","30","30","Mu awniat waday umipanoh'a an ipattig'uh tun luta ya ad abuniyan ti hay mipattig ya dala, ya apuy, ya nan ma'ugtul an ahu'. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JL2_31","030_2_31","JOL","2","31","31","Ya humelong nan algaw, ya bumlah an ay dala nan bulan ya un madatngan nan punhumalyaan Apo Dios. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JL2_32","030_2_32","JOL","2","32","32","Mu an amin nan mumpabadang ay Ha\"in an hi Apo Dios ya diday mabaliwan. Ya ta\"on un nan wad Zion ya waday mi'tagun dida ti niddumdah nan pento'na.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JL3_1","030_3_1","JOL","3","1","1","Ya wada goh di impa'innilan Apo Dios ay ha\"in an inalinay, “Awni ta madatngan di gutudna at ipabangngad'un amin nan maphod an nitaguanyud Judah ya nan kapitulyu an ad Jerusalem. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JL3_2","030_3_2","JOL","3","2","2","Mu nan malpuh an amin hinan udum an babluy ya ma'amungdah nan Nundotal an Ma'alih Jehoshaphat an panumalyaa' ay dida an dumalat hinan nangiwa'atandan da'yun tatagu' an holag Israel hinan abablubabluy ta nunggogodwonda nan babluy'ud Israel. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JL3_3","030_3_3","JOL","3","3","3","At numbibinnunutda ta nangamung di mangngal hinan tatagu', ya nun'ihbutda nan ung'ungungnga ta way pumbayaddah nan putan binabai, ya ta way ila'uda goh hi inumonda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JL3_4","030_3_4","JOL","3","4","4","Ya da'yun tatagud Tyre, ya ad Sidon, ya da'yun amin hinan abablubabluy ad Philistia undan way iballohyun Ha\"in hi nappuhih inat'u? Gulat ta waday iballohyun Ha\"in ya elanyuat ti un himbumaggay ato' an mangiballoh an amin hinan inatyu! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JL3_5","030_3_5","JOL","3","5","5","Ti nun'alayuy silver'u ya balitu\"u, ya din udumnan mun'apla'an an inadangyan'u ta nun'iyuyyuh nan timplun di dayawonyu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JL3_6","030_3_6","JOL","3","6","6","Ya nun'ihbutyu nan iJudah hi ad Greece ta nun'iyadagwidah nan babluyda! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JL3_7","030_3_7","JOL","3","7","7","Mu ad ugwan ya bangngado' didah nan nangihbutanyun babluy, ya ato' ay da'yu nan umat hi inatyun dida! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JL3_8","030_3_8","JOL","3","8","8","At ipihbut'u nan imbabaluyyuh nan iJudah ta ahida goh ihbut didah nan tatagud Sheba an niyadagwin babluy. Hiyah ne inalin Apo Dios.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JL3_9","030_3_9","JOL","3","9","9","Ya ha\"in an hi Joel ya inali' di, “Ipa'innilayuh nan Hentil hinan abablubabluy ta mundadaanda ta amungondan amin nan nun'ala'eng an mi'gubat! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JL3_10","030_3_10","JOL","3","10","10","Ya alyonyu goh ta bohalonda nan aladudah ispadada, ya bohalonda goh nan pahuldah bangidda. Ya ta\"on un nan nalogoy ya alyonday, Mabalin an mi'gubat ami goh damdama! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JL3_11","030_3_11","JOL","3","11","11","At punnaudonyu an da'yun Hentil an wah nan nunlene'woh an abablubabluy ta ma'amung ayun amin hidih nan Nundotal an Ma'alih Jehoshaphat!” Ya inali' ay Apo Dios di, “Ipiyalim ni' nan tindalum ta gubatonda dida!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JL3_12","030_3_12","JOL","3","12","12","Ya inalin goh Apo Dios di, “Mahapul nongkay an umalidah nan Nundotal an Ma'alih Jehoshaphat nan nalpuh nan abablubabluy ta humalyao' dida ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JL3_13","030_3_13","JOL","3","13","13","ti adi ahan maphod nan ato'atonda! At hiyanan pumpalang'u dida ti nadatngan di pummoltaa' ay dida an umatdah nan paguy an natong, at mabto', ya umatda goh hinan greyp an ma'apal ta maheptan!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JL3_14","030_3_14","JOL","3","14","14","Ya ha\"in an hi Joel ya inali' di, “Linibuan linibuy tatagun umalih dih nan punhumalyaan Apo Dios ay dida! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JL3_15","030_3_15","JOL","3","15","15","Ya mipaddeh an adi bumnang di bulan, ya algaw, ya bittuan. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JL3_16","030_3_16","JOL","3","16","16","Ya umat hi alin di layon di alin Apo Dios hi ad Zion, ya umalyog di luta, ya miwogot ad abuniyan. Mu ditu'un holag Israel ya paddungnay mihi'ug tu'un Apo Dios an Apu tu'u!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JL3_17","030_3_17","JOL","3","17","17","Ya inalin goh Apo Dios di, “Dumalat ay daten ato' ya innilaonyun Ha\"in an Dios an Apuyu, ya wagwadaa' hinan nammagtud Zion an me'gonan, at nihakup ad Jerusalem ay Ha\"in. At hiyanan adi mahkay mabalin an hakupon nan tataguh udum an babluy. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JL3_18","030_3_18","JOL","3","18","18","Henen a'atana ya maho'napan nan duntug hi nitanom an greyp, at do'ol di ma'inum, ya do'ol di lumane'le'od hi baka, at do'ol di gatas. Ya waday malpuh nan Timplu' an Dios an danum hi mananum hinan namaganan an awadan nan a'ayiw an akasya, at do'ol di danum ad Judah. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JL3_19","030_3_19","JOL","3","19","19","Mu ad Egypt ya mumbalin hi mapulun, ya ad Edom ay ya minganuy ta matawan ti nidugah di nangatdan da'yun holag Judah an numpatoydan ta\"on un mi'id di baholyun dida. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JL3_20","030_3_20","JOL","3","20","20","Mu minaynayun mahkay hi engganay tatagun mumpunhituh nan kapitulyud Jerusalem ya an amin hinan babluyyud Judah. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JL3_21","030_3_21","JOL","3","21","21","Mu nan buhul an pimmatoy ya moltao' mahkay dida. Ya Ha\"in an Dios an Apuyu ya mi'hitua' ad Zion!”");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("AM1_1","031_1_1","AMO","1","1","1","Hiyatuy impa'innilan Apo Dios ay ha\"in an hi Amos an ohan mumpahtul hi kalniluh ad Tekoa. Impa'innilana nan ma'at ay da'min holag Israel hidin duway tawon di nalauh ya un mawada din alyog. Eden gutud ya hi Uzziah di alih ad Judah, ya hi Jeroboam an hina' Jehoash di alid Israel. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("AM1_2","031_1_2","AMO","1","2","2","At ha\"in an hi Amos ya inali' di, “Hidin himmapitan Apo Dios hidih nan Timpluh dih Zion hidid Jerusalem ya himbumagga ya nun'alangun amin din holo' hinan pahtu ya nan ayiw hinan Duntug an Carmel.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("AM1_3","031_1_3","AMO","1","3","3","Ya inalin Apo Dios ay ha\"in di, “Gun numbahol nan tatagud Damascus, at hiyanan moltao' dida an dumalat nan nidugah an bungot'u! Ti nidugah di nangatdah nan tatagu' ad Gilead an umat hi a'ili'an di paguy. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("AM1_4","031_1_4","AMO","1","4","4","At ipa'ali' nan apuy ta gohbona nan abung nan Alin hi Hazael, ya mapa\"i goh nan nun'ihamad an allup an impiyamman din hi Ben-Hadad. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("AM1_5","031_1_5","AMO","1","5","5","Ya pumpa\"i' goh nan atangotangob di pantaw nan siudad ad Damascus, ya ubaho' nan numpunhituh nan Nundotal an Aven. Ya nun'ipadpap'u nan tatagud Damascus ya nan alid Beth Eden ta miyuydad Kir ta mumbalindah balud hidi. Hiyah ne hinapit Apo Dios.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("AM1_6","031_1_6","AMO","1","6","6","Ya inalin goh Apo Dios ay ha\"in di, “Gun numbahol goh nan tatagud Gaza, at hiyanan nidugah an moltao' didan dumalat nan nunheglan bungot'u ti do'ol ahan hinan tatagu' di inihbutdah nan holag Edom. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("AM1_7","031_1_7","AMO","1","7","7","At hiyanan ta\"on un hidi ya ipa'ali' goh di apuy ta mun'oghob nan nun'ihamad an allupda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("AM1_8","031_1_8","AMO","1","8","8","Ya ubaho' nan a'ap'apud Philistia an nan wad Ashdod ya ad Ashkelon, ya ta\"on ad Ekron ta mi'id di ma'angang ay didan amin. Hiyah ne hinapit nan na'abbagbagtun Dios.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("AM1_9","031_1_9","AMO","1","9","9","Ya inalin goh Apo Dios ay ha\"in di, “Gun goh numbahol nan tatagud Tyre ti inihbutda nan holag Israel hinan holag Edom. Ya imbahhawda goh udot din nunhahapitandan himbabadangda, at hiyanan nidugah an moltao' didan dumalat nan nunheglan bungot'u. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("AM1_10","031_1_10","AMO","1","10","10","At hiyay dumalat hi pangipa'alia' hi apuy hidi ta moghob nan nun'ihamad an allupdad Tyre.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("AM1_11","031_1_11","AMO","1","11","11","Impa'innilan goh Apo Dios ay ha\"in di, “Gun numbahol nan holag Edom, at hiyanan nidugah an moltao' didan dumalat nan nunheglan bungot'u. Ti nidugah di nangatdan da'yun i'ibbadan holag Israel ti pinatoyday udum an agguyda enehmo'an. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("AM1_12","031_1_12","AMO","1","12","12","At hiyay dumalat hi pangipa'alia' hi apuy ta mapa\"in amin nan babluydad Teman ya ad Bozrah.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("AM1_13","031_1_13","AMO","1","13","13","Inalin goh Apo Dios ay ha\"in di, “Gun numbahol goh nan tatagud Ammon, at hiyanan nidugah an moltao' didan dumalat nan nunheglan bungot'u. Ti hidin ginubatda nan tutulangyun iGilead ta hakuponda nan babluy ya ta\"on un nan numpunhabi ya ginulatdan numbughiy putuda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("AM1_14","031_1_14","AMO","1","14","14","At hiyay dumalat goh hi pangipa'alia' hinan buhulda an ahitutu'u' an mumpanghob ad Rabbah ta mapa\"i an umat hi pangat di mabi'ah an puo'. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("AM1_15","031_1_15","AMO","1","15","15","Ya umat goh an alanda nan alida ya nan u'upihyal ta miyuydah nan udumnan babluy ta mumbalindah balud hidi. Hiyah ne hinapit Apo Dios.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("AM2_1","031_2_1","AMO","2","1","1","Umat hituy hinapit Apo Dios ay ha\"in hi aat nan holag Moab an inalinay, “Gun numbahol goh nan holag Moab an umat hinan nangngalandah nan tungal din alin nan holag Edom an do'ol di tawon hi naluh hi natayana ya genhobda ta numbalin hi dapul. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("AM2_2","031_2_2","AMO","2","2","2","At hiyanan ipa'ali' nan mi'gubat an ahitutu'u' ya nan muntalampet an manghob hinan nun'ihamad di allupna an ad Kerioth ya an amin hinan holag Moab. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("AM2_3","031_2_3","AMO","2","3","3","Ya ta\"on un nan a'ap'apuh di ya nan u'upihyal ya mun'a'atoyda. Hiyah ne hinapit Apo Dios.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("AM2_4","031_2_4","AMO","2","4","4","Umat goh hituy hinapit Apo Dios ay ha\"in hi aat tu'un holag Judah: “Ta\"on un da'yun holag Judah ya gun ayu goh numbahol, at hiyanan nunheglan moltao' da'yu an dumalat nan nidugah an bungot'u. Ti nabaliyan ayuh nan mundayaw hi bulul an umat hinan dinayaw din o'ommodyu ti unyuat goh din'ug nan tudtudu'. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("AM2_5","031_2_5","AMO","2","5","5","At hiyah ne dumalat ya ipa'ali' di apuy ad Jerusalem ya an amin hinan holag Judah ta moghob.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("AM2_6","031_2_6","AMO","2","6","6","Umat goh hituy hinapit Apo Dios ay ha\"in hi aat nan i'Israel an inalinay, “Gun ayu goh numbahol an i'Israel, at hiyanan nunheglan moltao' da'yu an dumalat nan nidugah an bungot'u. Ti inihbutyu nan mid baholnan tatagun dumalat nan pamhodyuh pihhu, ya inihbutyu goh nan nun'awotwot an dumalat di inutangdah hapatus ay da'yu an adida pa'abbayad. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("AM2_7","031_2_7","AMO","2","7","7","At paddungnay pun'igatinyu nan nun'awotwot ti ibahhawyuy nahamad an pamanuhyun dida, ya bainonyu goh nan ngadan'u ti nan nunhin'aman da'yu ya munhinukkatdan mangeyelo' hinan himbutyun babai. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("AM2_8","031_2_8","AMO","2","8","8","Ya an amin nan awadan di pun'onnganyun Ha\"in ya hidiy olo'anyu an ilulubungyu nan lubung nan nun'awotwot an namatangdah utangdan da'yu. Ya hidi goh di umin'inumanyuh nan ma'inum an innalyuh nan immutang ay da'yuh pihhu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("AM2_9","031_2_9","AMO","2","9","9","Undan adiyu manomnom an tatagud Israel an hidin immayan nan o'ommodyud Canaan ya inubah'u nan holag Amor an atata'nang ya mun'abi'ah an nipaddungdah nan ayiw an cedar ya oak? At paddungnay inubah'u nan bungada ya lamutda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("AM2_10","031_2_10","AMO","2","10","10","Ya ta\"on un hidin nanaynan nan o'ommodyud Egypt ya Ha\"in di nangekak ay dida ta impapto\"u didah nan mapulun hi napat di tawon ya un'u mahkay ipaboltan din babluy nan holag Amor ay dida. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("AM2_11","031_2_11","AMO","2","11","11","Ya pento\"uy udumnah nan linala'in imbabaluyyu ta diday propeta, ya nan udumnah nan ungunga ta diday ma'alih Nazirite Da'yun i'Israel ya inilayun immannung hatu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("AM2_12","031_2_12","AMO","2","12","12","Mu hay inatyu ya impa'inumanyuh bayah nan Nazirite, ya pinadananyu nan propeta ta adida ibabbaag di impa'innila' ay dida. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("AM2_13","031_2_13","AMO","2","13","13","At hiyah ne dumalat ya ubaho' da'yu an umat hi kalesa an napnuh paguy an mama\"ih nan dalanda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("AM2_14","031_2_14","AMO","2","14","14","At ta\"on un hanan mabi'ah an lumayaw ya mid ologdan lumayaw, ya ta\"on unda mun'abi'ah mu mami'id di bi'ahda, ya ta\"on un nan tindalu ya mid ologdan mamaliw hi odolda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("AM2_15","031_2_15","AMO","2","15","15","Ya ta\"on goh nan nun'ala'eng an pumana ya humunodda, ya nan mun'abi'ah nongkay an tumagtag ya mid ologda, ya ta\"on un nan nun'ala'eng an muntakay hinan kabayu ya mi'id goh di ologdan mamaliw hi odolda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("AM2_16","031_2_16","AMO","2","16","16","At eden a'atana ya ta\"on un nan nun'atulid an tindalun mi'gubat ya pun'iwallangday almasda ta lumayawda. Hiyah ne hinapit Apo Dios.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("AM3_1","031_3_1","AMO","3","1","1","Umat goh hituy hinapit Apo Dios ay ha\"in hi aat tu'un holag Israel an holag din enekaknad Egypt ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("AM3_2","031_3_2","AMO","3","2","2","an inalinay, “An amin nan tataguh tun luta ya da'yu ya anggay di pento\"uh tatagu', mu ta\"on un umat hina ya moltao' da'yun dumalat nan numbaholanyu.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("AM3_3","031_3_3","AMO","3","3","3","At ha\"in an hi Amos ya inali' di, “Undan namaag ya nuntunud di duwan taguh unda agguy nuntulag? ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("AM3_4","031_3_4","AMO","3","4","4","Ya undan namaag ya mun'ali nan layon hi bubulung hi un mi'id ah dempapnah onona? Ya undan mun'ali goh nan bu'tot an layon hi un mi'id ah dempapna? ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("AM3_5","031_3_5","AMO","3","5","5","Ya umat goh hinan hamuti an adi namaag ya na'nah un mi'id di tappang nan lengon, ya adi goh namaag ya nalad nan lengon hi un mi'id di ma'na. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("AM3_6","031_3_6","AMO","3","6","6","Ya gulat ta mipagangoh nan talampet an mangipa'innilan waday gubat ya undan udot adi tuma'ot nan tataguh nan siudad? Ya umat goh hinah un namaag ya waday ligat an undan bo'on hi Apo Dios di nangiyabulut? ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("AM3_7","031_3_7","AMO","3","7","7","Ya immannung an hi Apo Dios an na'abbagbagtu ya ipa'innilanah nan baalnan propeta an amin nan ninomnomnan aton ya un ma'at. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("AM3_8","031_3_8","AMO","3","8","8","Nan layon ya mun'ali ta way aton nan tatagun tuma'ot, ya umat goh an gahin un ipa'innilan nan propeta nan Hapit Apo Dios ta way aton nan adi mangunud an tuma'ot. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("AM3_9","031_3_9","AMO","3","9","9","At da'yun a'ap'apud Egypt ya ad Ashdod ya inalin Apo Dios ay da'yu ta ipa'innilayuh an amin hinan tatagu an mahapul an umuydan amin hinan aduntuduntug ad Samaria ta amangonda nan nidugah an pangatdah nan i'ibbadah di. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("AM3_10","031_3_10","AMO","3","10","10","Ti inalin Apo Dios di, Daden tataguy amangonyu an punuwonday a'abungdah nan inakawda, ya hinan penlohda, ya hinan nun'alada an dumalat nan inatdan nappuhi! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("AM3_11","031_3_11","AMO","3","11","11","At hiyanan awniat umali nan buhulyu ta li'ubonda nan babluyyu, ya pumpa\"ida nan nun'ihamad an allupyu ta punhamhamda nan nun'abalul an gina'uyu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("AM3_12","031_3_12","AMO","3","12","12","Ya inalin goh Apo Dios di, Nahnot hinan iSamaria di mabalin an lumayaw, mu ta\"on un umat hina ya hay ma'angang hi ilayawda ya un anggay di pungan ya hu'in di kama. At mi'id di hulbin hanan ilayawda an umat hinan mumpahtul hinan kalnilu an mi'id di hulbin di bumaliwana ti umu'uddum ya un anggay di inga unu hu'iy gunna' ah'upan an ma'angang.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("AM3_13","031_3_13","AMO","3","13","13","Ya inalin goh Apo Dios an nidugah di abalinana ay ha\"in di, “Donglom hete ta ibagam hinan i'ibbam hi ad Israel di, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("AM3_14","031_3_14","AMO","3","14","14","Nan gutud di pummoltaa' ay da'yud Israel an dumalat nan baholyu ya pumpa\"i' nan pun'onngan hi ad Bethel ta magahda nan paddungnay ingan nan pun'onngan. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("AM3_15","031_3_15","AMO","3","15","15","Ya pumpa\"i' goh nan mun'aphod an abungda an ihinandah un tungnin unu tiyalgaw an ta\"on hi un nun'a'al'altian hi ivory unu ongol an abung. Hiyah ne hinapit Apo Dios.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("AM4_1","031_4_1","AMO","4","1","1","Ya ha\"in an hi Amos ya intuluy'un himmapit an inali' di, “Da'yun mun'atataban binabaid Samaria ya donglonyu ti da'yuy umat hinan mamabhug an mun'ataban bakah ad Bashan, ya da'yu goh di mangipaligligat hinan tatagun mahmo' an nun'awotwot. Ya mannag hinan ahawayu ta umiyalih inumonyu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("AM4_2","031_4_2","AMO","4","2","2","Ya hi Apo Dios an na'abbagbagtu an na'ahhamad ya inalinay, Immannung an la'tot ya umat ayuh tilapia an bungwiton da'yu ta iyuy da'yuh nan udum an babluy. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("AM4_3","031_4_3","AMO","4","3","3","An hay ma'at ay da'yu ya pun'iguyud da'yu ta mun'iluhbut an mun'apa\"i nan allupyu ta iyuy da'yuh nangappit ad Harmon.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("AM4_4","031_4_4","AMO","4","4","4","Ya inalin goh Apo Dios di, “Agayun i'Israel ta pun'udmanyuy baholyuh nan umuyyu pun'onngan hi ad Bethel ya ad Gilgal, ya ta\"on hi un ayu gun mun'onong hi ahelhehelhelong ya iyuyyu nan miyapuluh nan bino'layuh un malauh di tuluy algaw, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("AM4_5","031_4_5","AMO","4","5","5","ya e'nongyu nan nabino'bo'an an tinapay hi Onong di Punyamananyun Ha\"in. Mu waat an un hay pumpahpahiyaanyuy pohpohdonyun ipattig. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("AM4_6","031_4_6","AMO","4","6","6","Ya ten alyo' ay da'yuy, Ha\"in di nangiyabulut hi batel hi an amin hinan abablubabluy ta mi'id ononyu, mu agguy ayu damdama nuntutuyu ta mumbangngad ayun Ha\"in. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("AM4_7","031_4_7","AMO","4","7","7","Ya agguy'u inyabulut di udan hidin panapulan nan inhabalyu, mu inyabulut'uy umudananah nan udum an babluy, ya agguy'uh nan udum. At nadanuman di udum an payaw, mu mamagah nan udum, at nun'atoy an amin di wah di. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("AM4_8","031_4_8","AMO","4","8","8","Ya dumalat di aid di danum ya himmanagwangan nan tataguh umuyda humaguban hi inumonda, mu adi mun'olog ti un itang di danum. Mu ta\"on un umat hinay na'at ya agguy ayu damdama nuntutuyu ta mumbangngad ayun Ha\"in! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("AM4_9","031_4_9","AMO","4","9","9","Ya impa'ali' goh di puma\"ih inhabalyu, at nun'alyaw ya nun'abegeh, ya impa'ali' goh di dudun ta nun'a'anda nan bungbungaan an ayiw an fig ya nan bungan di greyp. Mu ta\"on un umat hinay na'at ya agguy ayu damdama nuntutuyu ta mumbangngad ayun Ha\"in! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("AM4_10","031_4_10","AMO","4","10","10","Ya impa'ali' goh din nidugah an nunligatanyu an umat hidin inat'ud Egypt ti nun'ipapatoy'u din ungungan linala'in imbabaluyyuh din gubat an nun'iddum an nun'ahamham din kabayuda, at nidugah an ahi'a'agub an amin nan numpungkampuanyu. Mu ta\"on un umat hinay na'at ya agguy ayu damdama nuntutuyu ta mumbangngad ayun Ha\"in! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("AM4_11","031_4_11","AMO","4","11","11","Ya umat goh an inubah'uy udumnan da'yu an umat hidin inat'ud Sodom ya ad Gomorrah, ya nan nelwang ya umatdah nan gun mundalang an ayiw an nabaliwan hi apuy. Mu ta\"on un umat hinay na'at ya agguy ayu damdama nuntutuyu ta mumbangngad ayun Ha\"in! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("AM4_12","031_4_12","AMO","4","12","12","At hiyanan moltao' da'yun i'Israel, at mundadaan ayun mi'haggangan ay Ha\"in an Diosyu! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("AM4_13","031_4_13","AMO","4","13","13","Ha\"in di Dios ya nidugah di abalina', ya Ha\"in di mun'ap'apuh an amin hitun luta! Ti Ha\"in din nunlumuh nan aduntuduntug ya dibdib, ya ta\"on un nan patal ya helong, ya ipa'innila' nan ninomnom'un da'yun tatagu.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("AM5_1","031_5_1","AMO","5","1","1","Ya ha\"in an hi Amos ya inali' di, “Da'yun i'ibba ad Israel ya donglonyuh ten kantan mikantah nan way matoy an ikanta' ay da'yu: ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("AM5_2","031_5_2","AMO","5","2","2","Da'yun i'ibba' ad Israel an pohpohdo' ya mipaddung ayuh nan nagah ya nunnonong hinan nagahana ti mi'id di bumadang hi mamangon ay da'yu! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("AM5_3","031_5_3","AMO","5","3","3","Ya manu ay umat hinay ikanta' ti nan Dios an na'abbagbagtu ya inalinay, Nan i'Israel di mannag hinan hinlibun tindalun umuy mi'gubat mu un hinggahut di ma'angang hi mumbangngad. Ya honogonda ay goh di hinggahut an umuy mi'gubat ya un himpuluy ma'angang hi mumbangngad. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("AM5_4","031_5_4","AMO","5","4","4","At hiyanan mahapul an mumbangngad ayu ta Ha\"in di unudonyu, at matagu ayu! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("AM5_5","031_5_5","AMO","5","5","5","Mu adi mahapul an umuy ayud Bethel, ya ad Gilgal, unu ad Beersheba an umuy mundayaw ti ad Bethel ya mapa\"i, at mi'id hulbin nen babluy. Ya nan bimmabluy ay ad Gilgal ya miyuydah udumnan babluy!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("AM5_6","031_5_6","AMO","5","6","6","At ha\"in an hi Amos ya ten alyo' di, “At hiya nongkay an mahapul an mumbangngad tu'un Apo Dios, at matagu tu'u! Ti adi tu'u ay umunud ay Hiya at umali an ay apuy ta ubahon ditu'u, mu mi'id hinan dayawonyud Bethel di way olognan mangdop enen ay apuy! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("AM5_7","031_5_7","AMO","5","7","7","At da'yun nappuhiy pangatna an numbalinonyuy immannung hi layah ya adi maphod di pangatyuh nan nun'awotwot an mipaligligat! Ya nomnomnomonyu an hi ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("AM5_8","031_5_8","AMO","5","8","8","Apo Dios an nunlumuh nan bittuan an mungngadan hi Pleiades ya Orion ya Hiya goh di mangipapatal hinan hehellong, ya umat goh an Hiyay mangipahelong hinan mapatal. Ya ta\"on un nan danum ya akuponah baybay, ya enggahnah tun luta. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("AM5_9","031_5_9","AMO","5","9","9","At undan adi hin'emat di pumpama\"ianah nan nun'ihamad di allupna an babluy ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("AM5_10","031_5_10","AMO","5","10","10","ti da'yun i'ibban holag Israel ya abohlanyu nan tatagun makulug di pamanuhna ya nan mangibaag hi makulug. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("AM5_11","031_5_11","AMO","5","11","11","Ya hay oha goh ya paligatonyu nan nun'awotwot ti pilitonyu didan umidat hi inhabaldan da'yu. At hiyanan ta\"on hi un nihamad nan mun'aphod an binattun a'abungyu ya adi ahan miyabulut an munhitu ayun dane. Ya ta\"on hi un ayu nuntanom hi greyp an ma\"aphod di tigawna mu bo'on da'yuy manginum hinan miyamman ma'inum an malpun danen intanomyu ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("AM5_12","031_5_12","AMO","5","12","12","ti inila' an nidugah di baholyu ti nan do'ol an gunyu ina'inat an nun'appuhih nan i'ibbayu. Ya abohlanyu goh nan tatagun makulug di pangatda, ya abulutonyu nan mili\"ud an lagbuyu, ya pikuwonyuy makulug an pamanuhdah nan nun'awotwot. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("AM5_13","031_5_13","AMO","5","13","13","At hiyanan da'yun adi me'yat hinan nun'appuhi ya maphod un nonong ya didindinong ayu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("AM5_14","031_5_14","AMO","5","14","14","At hay itugun'un da'yu ya nan maphod di atonyu ta bo'on nan nun'appuhi ta way atonyun tumagu! At umannung an hi Apo Dios an nidugah di abalinana ya mimiddum ay da'yu an hiyah ne din gunyu inali! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("AM5_15","031_5_15","AMO","5","15","15","At pahiwonyu nan nun'appuhi ta nan maphod di pa'appohpohdonyu, ya nan makulug di pangabakonyuh nan punhumalyaan! At olom man ya hom'on ditu'un holag Israel an na'angang ay Apo Dios an nidugah di abalinana. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("AM5_16","031_5_16","AMO","5","16","16","Mu dumalat nan numbaholanyu ya umat goh hituy hinapit Apo Dios an inalinay, Do'olday nidugah an umanebel an kumanilah nan akalakalata ya hinan plasa, at ta\"on nan munhabal ya middumdan ahi'e'ebel. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("AM5_17","031_5_17","AMO","5","17","17","Ya umat goh hinan tatagun mumpuntamuh nan galden an ahipopokawda. An amin hatu ya ma'at hi pummoltaa' ay da'yu! Hiyah ne hinapit Apo Dios.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("AM5_18","031_5_18","AMO","5","18","18","Ya ha\"in an hi Amos ya inali' di, “Mahmo' ayun manahalimid hi adatngan di algaw an punhumalyaan Apo Dios! Ti henen gutud ya umipata'ot ahan an ay helong an adi mapatal! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("AM5_19","031_5_19","AMO","5","19","19","Ti henen gutud goh ya umat ayuh nan tagun lumayaw ta melwang hinan layon, mu unnaat damuwon goh nan mata'tan an bear! Ya ta\"on goh un hay abungnay lumayawana mu wa ay ta eh'anay ngamaynah nan da'lig ya inalat di ulog! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("AM5_20","031_5_20","AMO","5","20","20","Ya henen gutud goh an punhumalyaan Apo Dios ya nidugah an paddungnay pa'ahhelong nongkay an mi'id di amlong!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("AM5_21","031_5_21","AMO","5","21","21","Ya hay hinapit goh Apo Dios ya inalinay, “Ma'abbungota' hinan ngilinyun a'am'amunganyu an alyonyuh pundayawanyun Ha\"in! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("AM5_22","031_5_22","AMO","5","22","22","Ti wa ay ta onngana' hinan Onong an Moghob ya Onong an Ma'an ya adi' ahan abuluton, ya umat goh hinan animal an impatabayun e'nongyun Ha\"in hi Onong di Pi'lenggopan! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("AM5_23","031_5_23","AMO","5","23","23","At idinongyu nan malgom an kantayu, ya ta\"on un nan gangoh di bi'ungyu ti adi' pohdon an donglon! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("AM5_24","031_5_24","AMO","5","24","24","Mu hay pa'appohpohdo' ya nan nahamad ya ma'andong an pangat di inaynayunyu an umat hinan danum hinan wangwang an adi matmatdu'! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("AM5_25","031_5_25","AMO","5","25","25","Da'yun i'Israel, bo'on Ha\"in di nange'nongan din o'ommodyuh nan gunda ene'nong hidin awadandah nan mapulun an mid ah nunhituh din napat an tawon. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("AM5_26","031_5_26","AMO","5","26","26","Ti henen bulul an hi Molek di ngadanan nihinan nan balballuy an inta'ita'inyu di dinayawyu, ya dinayawyu goh nan umat hi bittuan an hi Rephan! Didanay bulul hi inyammayu ta dinayadayawyu an bo'on at goh Ha\"in! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("AM5_27","031_5_27","AMO","5","27","27","At agayu ta diday odnanyuh nan pangipa'aya' ay da'yuh nan niyadagwin babluy an malauhan ad Damascus. Hiyah ne hinapit Apo Dios an nidugah di abalinana.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("AM6_1","031_6_1","AMO","6","1","1","Ya ha\"in an hi Amos ya inali' di, “Mahmo' ayun malenggop an ma'al'alin tatagud Jerusalem ya ad Samaria an pumbagan di tataguh badang! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("AM6_2","031_6_2","AMO","6","2","2","Nomnomonyuy na'at hinan siudad ad Calneh, ya ad Hamath, ya ta\"on hi un ad Gath hidid Philistia. Ta\"on ahan unyu alyon di nidugdugah di abalinanyu ya un danen babluy mu undan adi ayu goh mapa\"i? ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("AM6_3","031_6_3","AMO","6","3","3","Ya manu ti adiyu pohdon an nomnomnomon nan umalin ligat ay da'yu, mu hay immannung ya ag'agan madatngan nan punhumalyaan Apo Dios ay da'yun dumalat nan nun'appuhin ato'atonyu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("AM6_4","031_6_4","AMO","6","4","4","At da'yun adadangyan an nun'angina ya mun'aphod di kamana an un hay mali'li'uh an mangih'ihdah nan mun'ataban kalnilu ya baka ya nidugah di ma'at ay da'yu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("AM6_5","031_6_5","AMO","6","5","5","Ya ta\"on goh un da'yun malgom di ikankantana ya pina'unudanah nan alpa, ya wa ayan nun'amma ayuh kantayun ay ayu nala'eng an umat hi anala'eng din Alin hi David. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("AM6_6","031_6_6","AMO","6","6","6","Ya inumonyun amin di ma'inum an pohdonyun inumon, ya mun'usal ayuh nan na'angnginan bangbanglu, mu awniat munlungdaya ayuh a'ubahanyun i'Israel. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("AM6_7","031_6_7","AMO","6","7","7","At hiyanan da'yuy mahhun an miyuy hinan adagwin babluy an ay ayu balud hidi, at mapogpog din gunyu umamlo'amlongan. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("AM6_8","031_6_8","AMO","6","8","8","Ti nan na'abbagbagtun Dios ya inalinay, Adi' ahan pohdon nan pumpahiyaan nan tatagu' an i'Israel ya an amin nan ipahiyada. At hiyanan idat'uh nan buhulda nan kapitulyuda ya an amin nan wah di.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("AM6_9","031_6_9","AMO","6","9","9","At ha\"in an hi Amos ya inali' di, “Gulat ta waday himpuluh nan tatagun na'angang hinan ohan abung ya matoyda goh. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("AM6_10","031_6_10","AMO","6","10","10","Ya gulat ta umuy nan tulang nan natoy an napto' an mangipapto' an manghob hi odolna ya hanhananah nan ohan na'angang an alyonay, Waday na'angang hi agguy natoy hi ibbam? ta alyonay, Mi'id! ya alyon nen ibanan hiyay, Dindinongta ta adita haphapiton nan ngadan Apu tu'u ta adina innilaon hi unta wah tu! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("AM6_11","031_6_11","AMO","6","11","11","Mu wa ay ta hi Apo Dios di humapit at umannung an mun'apa\"i nan o\"ongol unu i\"itang an a'abung! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("AM6_12","031_6_12","AMO","6","12","12","Ya nomnomonyu an undan mabalin an bumi'ah nan kabayuh nan mabinatu unu ma'aladu? Mi'id ahan di nomnom nan mangibagah umat hina! Mu umat hina ayu an mi'id di nomnomyun pumbalinonyuy nepto' an pangat hi umat hi bininu, ya pumbalinyu goh di maphod hi adi. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("AM6_13","031_6_13","AMO","6","13","13","Ya nidugah di pangiyamlonganyuh nan nanakupanyud Lo Debar ya inaliyu goh di mabi'ah ayu tuwalih din nanakupanyud Karnaim.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("AM6_14","031_6_14","AMO","6","14","14","Mu inalin Apo Dios an nidugah di abalinanay, “Da'yun i'Israel ya ag'aga mahkay at ipa'ali' di tindalun malpuh udum an babluy ta hakuponday babluyyud Lebo Hamath hi engganah nan Nundotal an Arabah hi appit hi agwan.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("AM7_1","031_7_1","AMO","7","1","1","Waday impattig Apo Dios an na'abbagbagtu ay ha\"in. Ya enen gutud ya na'ali tuwalin ipa'alinay do'ol ahan an dudun hi alpahan di boto' an midat di dagwan nan ali, ya wan na'uy goh an pumngol di mehnod. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("AM7_2","031_7_2","AMO","7","2","2","Ya unat goh tinnig'u an onon nan dudun an amin nan nitanom hinan babluy ya inali' di, “Apo Dios an na'abbagbagtu, aliwam ni' di numbaholanmin tatagum! Ti gulat ta adim at hay atonmin tumagu ya wan nahnot ami, ya mi'id di ologmi!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("AM7_3","031_7_3","AMO","7","3","3","At nun'innomnom hi Apo Dios ya inalinay, “Adi ma'at din tinnigmu.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("AM7_4","031_7_4","AMO","7","4","4","Hay oha goh hi impattig nan na'abbagbagtun Dios ay ha\"in ya nan pummoltana an nan pandu'anah danum hi bunol di luta an dumalat nan nidugah an lumahu ta ilagatna tun luta, at moghob. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("AM7_5","031_7_5","AMO","7","5","5","Ya inali' goh di, “Na'abbagbagtun Dios, adim ni' ahan ipa'annung an aton hana! Ti mahmo' ami nongkay ti un ami nahnot, ya mi'id ologmi!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("AM7_6","031_7_6","AMO","7","6","6","At nun'innomnom goh hi Apo Dios, ya inalinay, “Ta\"omman ya adi' ipa'annung.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("AM7_7","031_7_7","AMO","7","7","7","Mu wada goh di ohan impattig Apo Dios ay ha\"in. Ede ya tinnig'u Hiya an timma'dog hinan delloh di allup an inodnana han naga'dan an lukud ta tigonah un ma'andong di ammana. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("AM7_8","031_7_8","AMO","7","8","8","Ya inalinan ha\"in di, “Amos, ngadan di tinnigmu?” Ya tembal'u an inali' di, “Nan naga'dan an lukud.” Ya inalin Apo Dios goh di, “Hiyah te pangipattiga' an nan tatagu' ad Israel ya umatdah nan adi ma'andong an allup, at hiyanan adi ahan mibahhaw din ninomnom'un amoltaanda! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("AM7_9","031_7_9","AMO","7","9","9","At mapa\"in amin di pundayawanda, ya nan pamilyan nan Alin hi Jeroboam ya mipapatoyda ta mapogpog di pun'ap'apuwanda.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("AM7_10","031_7_10","AMO","7","10","10","Ya intuluy'un hi Amos an nun'ulgud an inali' di, “Wada han padin hi Amaziah hi ad Bethel an nuntudo' ay Jeroboam an alid Israel an inalinay, Un man waday ninomnom Amos hi atonah nappuhin he\"a ya hitun babluy! Ya nan gunna alyon ya puma\"ih an amin hi tataguh tun babluy! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("AM7_11","031_7_11","AMO","7","11","11","Ti inalinay, Mapatoy ayun pamilya anuh hanggap, ya pun'alada nan tatagud Israel ta iyuydah udum an babluy an ayda balud.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("AM7_12","031_7_12","AMO","7","12","12","Ya la'tot ya inalin Amaziah ay ha\"in di, “Onaynah un'a mumbangngad ad Judah ta hidiy pangibaagam hinan impa'innilan Apo Dios ay he\"a ta hidiy pi'bo'laam, at immannung an abuluton da'ah di! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("AM7_13","031_7_13","AMO","7","13","13","At bo'on hitud Bethel an pundayawan nan alih bulul di gunmu pangibaagan ay dane!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("AM7_14","031_7_14","AMO","7","14","14","At inali' di, “Bo'ona' propeta an mun'ulgud ta bayadana' ti unna' hay mumpahpahtul ya muntanom hi bungbungaan an fig ya anggay. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("AM7_15","031_7_15","AMO","7","15","15","Mu impadinonga' ay Apo Dios ay danen tamu' ta hennaga' an umalin mangipa'innilan da'yun i'ibba' an i'Israel hinan inalina. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("AM7_16","031_7_16","AMO","7","16","16","Ya alyom udot ay ha\"in di adi' ipa'innila nan nun'appuhin ina'inatyun i'Israel. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("AM7_17","031_7_17","AMO","7","17","17","Mu hay maphod ya donglom heten inalin Apo Dios ay he\"a, Amaziah, ti inalinay, Nan ahawam ya mumbalin hi putah nan babluy, ya mun'atoyda nan imbabaluymuh nan gubat! Ya he\"a ay goh ya matoy'a damdamah nan babluy di udum an tatagu, at hanan lutam ya punggogodwon di udum an tatagu! Ya an amin ayud Israel ya miyuy ayuh udum an babluy!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("AM8_1","031_8_1","AMO","8","1","1","Wada goh di impattig Apo Dios an na'abbagbagtun ha\"in. At hay tinnig'u ya han bahkit an napnuh din nun'alum an bunga. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("AM8_2","031_8_2","AMO","8","2","2","Ya inalinan ha\"in di, “Amos, ngadan di tinnigmu?” Ya inali' di, “Nan bahkit an napnuh nan nun'alum an bunga.” Ya inalin Apo Dios di, “Manu ay ya nadatngan mahkay di amoltaanyun tatagu' an holag Israel. Ti mipaddung ayuh nan nalum an bungan di ayiw an nadatngan nan amoltaanyu ti adi' mahkay bayagon an aton. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("AM8_3","031_8_3","AMO","8","3","3","At henen algaw an a'atana ya mumbalin nan kantah nan Timpluh kantan mikantah nan way matoy. Ti do'ol di tatagun matoy, at awakilatda an mi'id di al'ali!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("AM8_4","031_8_4","AMO","8","4","4","At inali' di, “Da'yun mangipaligligat hinan mahmo' an nun'awotwot ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("AM8_5","031_8_5","AMO","8","5","5","ya iyahupanyuy alpahan di Behtan di Akayangan nan Bulan ya nan udum an behta ta umuyyu goh lugion dida ti usalonyuy agguy immannung di lukudnan kiluan! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("AM8_6","031_8_6","AMO","8","6","6","Ya ta\"on un nan adi maphod an bogah ya ila'uyun dida, ya nan nawotwot an adi pa'alla'uh ohah palis hi hapatusna ya hubutonyu ta mumbalindah himbutyu!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("AM8_7","031_8_7","AMO","8","7","7","Mu hi Apo Dios ya inalinay, “Adi' ahan al'alliwan nan nun'appuhin inatda an ta\"on unda ipahiyay aatdan Ha\"in! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("AM8_8","031_8_8","AMO","8","8","8","At hiyanan waday mabi'ah an alyog ta tuma'otdan amin ti nidugah an miwogot tun lutan umat hinan Wangwang an Nile an nidugah di dalluyuna, ya wa adyaan na'geng. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("AM8_9","031_8_9","AMO","8","9","9","Ya henen algaw an gutud di pangipattiga' hi bohol'u, ya humelong di luta an ta\"on un hinan muntongay algaw, ya umanal'algaw di helong. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("AM8_10","031_8_10","AMO","8","10","10","Ya pumbalino' nan umamlonganyun mumbehtah lungdaya, at ta\"on un nan kantayu ya umipakila. At munlubung ayuh langgut, ya mumpamukmuk ayu an umat hinan aton di natoy di oh'ohhan imbaluyna ti nidugah ahan di ma'at enen algaw.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("AM8_11","031_8_11","AMO","8","11","11","Ya inalin goh Apo Dios an na'abbagbagtuy, “Henen agtudana ya ta\"on un ahan pohdon nan tatagun donglon nan Tugun'u ya nihimung an mi'id mahkay, an umatdah nan tagun na'uwaw ya nahinaangan ahan, mu mi'id di ah'upandah ma'an ya ma'inum. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("AM8_12","031_8_12","AMO","8","12","12","At humanagwangan nan tataguh abablubabluy an munhapul hi humapita', mu mi'id nongkay. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("AM8_13","031_8_13","AMO","8","13","13","At ta\"on un nan mina'ma'ilog ya mun'a'ulawda ya mun'a'uwawda an dumalat di panapulandah humapita'. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("AM8_14","031_8_14","AMO","8","14","14","Mu naladaw an bo'on Ha\"in di dinayawdah ad Samaria, ya ad Dan, ya ad Beersheba, at hiyanan nipaddungdah nan mihubag an mid olognan bumangon.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("AM9_1","031_9_1","AMO","9","1","1","Impattig goh Apo Dios ay ha\"in an timma'dog Hiyah awadan nan pun'onngan. Ya inalinan ha\"in di, “Masuom di ngamngam an amin nan tu'ud di Timplu ta mun'a'iwalda ta mun'agatnan nan tatagu, ya hanan ma'angang ya pun'ipapatoy'u didah nan gubat. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("AM9_2","031_9_2","AMO","9","2","2","Ti ta\"on hi unda munluhu' ta engganay atamanday awadan di nun'atoy unu ta\"on hi unda tumulud abuniyan ya anapo' damdama dida. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("AM9_3","031_9_3","AMO","9","3","3","Ya wa ay goh ta umuyda mipo\"oy hinan tulid di Duntug an Carmel ya anapo' goh damdama didah di. Ya ta\"on goh hi unda umuy mipo\"oy hinan dopon di baybay ya honogo' nan mata'tan an ulog ta patayona didah di. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("AM9_4","031_9_4","AMO","9","4","4","Ya ta\"on hi un inlayaw nan buhulda dida ya pun'ipapatoy'u didah di ti adi' badangan dida.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("AM9_5","031_9_5","AMO","9","5","5","Ya ha\"in an hi Amos ya alyo' di, “At hi Apo Dios an Ap'apu ya un ammunay panapaanah tun luta ya umalyog, at nidugah di ta'ot nan tatagu ti umatdah nan Wangwang an Nile an nidugah di dalluyuna, ya wa adyaan na'geng. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("AM9_6","031_9_6","AMO","9","6","6","Ya abalinana hana ti Hiya tuwaliy nangipaphod hi ad abuniyan ya tun luta, ya akupona nan danum hi baybay, ya enggahnah tun luta ta hiyah ne udan.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("AM9_7","031_9_7","AMO","9","7","7","Ya Hiya an Dios ya inalinay, “Da'yun holag Israel ya numpaddung di pangibilanga' ay da'yu ya nan tatagud Cush. Ya undan bo'on Ha\"in di nangilpu ay da'yud Egypt? Nan iPhilistia ya inilpu' didad Caphtor, ya nan i'Aram ya inilpu' didad Kir. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("AM9_8","031_9_8","AMO","9","8","8","Ha\"in an na'abbagbagtun Dios ya inila' di numbaholanyun holag Israel, at ubaho' da'yu. Mu adi' da'yu ubahon an amin! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("AM9_9","031_9_9","AMO","9","9","9","Ti paddungnay yakayako' da'yuh awadanyuh nan abablubabluy an ay ayu alena ta nan na'adyamu' ya ma'ala, at mi'id ah ohan da'yuh adi ma'ala. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("AM9_10","031_9_10","AMO","9","10","10","Mu an amin nan numbahol an ayda agguy na'adyamu' an alena ya paddungnay mitapalda ta matoydah nan gubat, ya umannung an ma'at an ta\"on unda alyon di, Adi man iyabulut Apo Dios an ma'at ay ditu'uy adi maphod!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("AM9_11","031_9_11","AMO","9","11","11","Ya innayun Apo Dios an himmapit ay ha\"in an inalinay, “Udum hi algaw ya mumbangngad ayu ta ma'ohha ayun umat hidin nun'ap'apuwan din hi David an mipaddung hinan nun'apa\"in abung an mipaphod ta umat hidin aatna tuwali. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("AM9_12","031_9_12","AMO","9","12","12","At hakuponyu goh nan babluy nan holag Edom ya an amin nan babluy an niddum hinan nun'ap'apuwan din hi David. Ti Ha\"in an hi Apo Dios di mangipa'at. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("AM9_13","031_9_13","AMO","9","13","13","Ya ma'at ay hana ya ag'agaan umong'ongngol di paguy ta do'ol di bot'onyu, at adi ayu pa\"abto'. Ya wan madatngan goh di pun'aladuanyu ya umat goh an adi maplag an amin di greyp, ya wan madatngan goh di puntanomanyu ta mahawal di ma'inum. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("AM9_14","031_9_14","AMO","9","14","14","At umat hinay ma'at an ibangngad'u nongkay nan tatagu' ta ipaphodda goh nan babluydan napa\"i ta pumbabluyanda. Ya muntanomdah greyp ta waday inumonda, ya munlia'da ta way itanudda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("AM9_15","031_9_15","AMO","9","15","15","At paddungnay itanom'u nan tatagu' hinan babluy an idat'un dida, ya mi'id mahkay di paddungnay mamu'nut ay dida. Hiyah ne inalin Apo Dios an Diosyu.”");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("OB1_1","032_1_1","OBA","1","1","1","Ha\"in an hi Obadiah ya hiyah te paddungnay enenap'uh inalin Apo Dios an ma'at ad Edom. An inali' di, “Dengngolmi nan impa'innilan Apo Dios an na'abbagbagtu an waday hennagnah baal ta umuydah nan abablubabluy ta ipa'inniladah nan tatagu ta mundadaandan amin an umuy mangubat ad Edom! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("OB1_2","032_1_2","OBA","1","2","2","Ti hiyah te inalin Apo Dios: Honto' nan nidugah an bi'ahyu ta mahngan di abalinanyu, at an amin nan tatagu ya pahalon da'yu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("OB1_3","032_1_3","OBA","1","3","3","Mumpahiya ayu ti inyammayuy abungyuh nan uddu' di duntug ya daplah di numpinpinangngel, at alyonyuy, Mi'id umalin mangubat ay da'mi! Mu nabaliyan ayu ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("OB1_4","032_1_4","OBA","1","4","4","ti ta\"on hi unyu iyammay punhituwanyuh nan nabagtu an umat hi anabagtun di pun'agabanan nan agila ta migoppong ayuh nan bittuan mu umalia' ta guyudo' da'yu ta ipa'ampa' da'yuh tun luta. Hiyah te inalin Apo Dios. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("OB1_5","032_1_5","OBA","1","5","5","Ya inalina goh di, Gulat ta nan mahdom ya umali nan mangakaw hinan abungyu ya ammuna nan pohdonday pun'alada, ya umat goh hinan mumpugah hi greyp an wada goh di ang'angonda. Mu da'yun i'Edom ya nidugah di aton nan binuhulyu ti am'amungitandan alan an amin nan gina'uyu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("OB1_6","032_1_6","OBA","1","6","6","Ya pun'anapday nipo\"oy an gina'uyu, ya nunhamhamdan amin. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("OB1_7","032_1_7","OBA","1","7","7","Nan tataguh nan udum an babluy an ehdolyun bumadang ay da'yu ya diday mamakak ay da'yuh nan babluyyu. Ya alyonda goh hi mi'id al'alin da'yu, mu undaat goh nomnomon di atondan mangubah ay da'yu. Ya din liligwayun gun me\"an ay da'yu ya diday mangibalbalin da'yu, mu agguyyu inilah nen atonda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("OB1_8","032_1_8","OBA","1","8","8","Henen algaw an pummoltaa' ad Edom ya pun'ipapatoy'un amin nan nun'ala'eng an tatagun numpunhitun nen babluy. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("OB1_9","032_1_9","OBA","1","9","9","At din nun'atulid an tindalud Teman ya nidugah di ta'otda ti mun'ahewat an amin nan tatagun wah nan aduntuduntug ad Edom.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("OB1_10","032_1_10","OBA","1","10","10","Ya impahapita' an hi Obadiah goh ay Apo Dios, at inalinay, “Ya manu ay ma'at henen da'yu ti dumalat nan na\"appuhin inatyuh nan tutulangyun holag Jacob, at mapa\"iy nitaguanyu, at nidugah di abainanyuh enggana. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("OB1_11","032_1_11","OBA","1","11","11","Ti unyu hintigtigon dida ya anggay, ya agguy ayu bimmadang hinan tutulangyuh din nanggopan nan tindaluh nan babluyda! Ya nun'ilayawda nan mun'apla'an an gina'uh di, ya ginodwagodwada, ya nipaddung ayun dida ti henen inatyu! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("OB1_12","032_1_12","OBA","1","12","12","Goh tuwali ta inyamlongyu nan nappuhin na'at hinan tutulangyu? Ya goh tuwali ta immamlong ayuh din agogohgohanda? Ya goh tuwali ta inabatlanyu nan nunholholtapanda? ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("OB1_13","032_1_13","OBA","1","13","13","At goh tuwali ta immuy ayuh nan abung nan tatagu', ya immabatol ayuh nan nunholholtapanda? Ya inam'amungitanyun nun'ala nan gina'uda ta hiyay nangipa'adangyan ay da'yu! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("OB1_14","032_1_14","OBA","1","14","14","Ya goh tuwali ta immuy ayuh nan nunhappangan di dalan, ya nundopapyu nan way limmayaw, ya numpatoyyu dida, ya inyuyyu goh din agguy nun'atoy hinan binuhulda eden nunholholtapanda?” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("OB1_15","032_1_15","OBA","1","15","15","Ya ha\"in an hi Obadiah ya ituluy'un himmapit an inali' di, “Impa'innilan Apo Dios an magadyuh di algaw hi panumalyaanah an amin hinan tataguh nan abablubabluy! At da'yun i'Edom ya nan inatyun nappuhiy hiya goh mibolloh an ma'at ay da'yu, at holholtaponyu goh nan umat hi impaholtapyu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("OB1_16","032_1_16","OBA","1","16","16","Immannung an nidugah di nunholholtapan nan tatagu', mu iyal'allanay punholholtapan di tataguh nan abablubabluy hinan nunlene'woh hi pummoltaa' ay dida ta la'tot ya nun'a'ubahda, at ma'aliwanda.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("OB1_17","032_1_17","OBA","1","17","17","Ya intuluy'u goh an hi Obadiah an inali' di, “Mu inalin Apo Dios an wadaday melwang an umuy mihi'ug hidih nan Duntug an Zion, at henen duntug ya milahhin ta ihinan nan tatagun Apo Dios. At danen tatagun holag Jacob an mumpumbangngad ya hakuponda goh henen lutan banohda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("OB1_18","032_1_18","OBA","1","18","18","Nan tatagud Israel ya umat hi apuy di atondan mumpama\"ih nan tatagud Edom ti pumpatoyda dida, at ayda nalangun dagamin mun'oghob. Ya mi'id ah ohah ma'angang ay didan tatagud Edom. Hiyah te hinapit Apo Dios. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("OB1_19","032_1_19","OBA","1","19","19","At nan tatagun numpunhituh ad Negev hidid Judah ya hakuponda nan aduntuduntug ad Edom, ya nan tatagun numpunhituh nan aluhadhad nan dudunduntug hinan appit di alimuhan di algaw ya hakuponda nan lutan di iPhilistia. Ya hakuponda goh nan lutad Ephraim ya ad Samaria, ya hakupon nan holag Benjamin nan lutad Gilead. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("OB1_20","032_1_20","OBA","1","20","20","Ya din nun'akaphul an holag Israel hidin hopapna ya mumpumbangngadda ta hakuponda nan lutad Canaan an wah nan pingit di baybay ta engganad Zarephath, ya din nakaphul goh an tatagud Jerusalem an wah did Sepharad ya hakuponda nan babluy ad Negev. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("OB1_21","032_1_21","OBA","1","21","21","Nan nun'atulid ya mun'abi'ah an linala'in malpuh nan Duntug an Zion ya gubatondad Edom, ya abakonda dida ta diday mumpapto'. At hi Apo Dios di mun'ali.”");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JH1_1","033_1_1","JON","1","1","1","Wa han ohay algaw ya himmapit hi Apo Dios ay Jonah an hina' Amittai ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JH1_2","033_1_2","JON","1","2","2","an inalinay, “Umuy'ad Nineveh an ongol an babluy ta padanam nan tataguh di ti nan gunda pangatan hinan nappuhi, ya inila' nan ina'inatda.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JH1_3","033_1_3","JON","1","3","3","Mu hi Jonah ya inlayawanah Apo Dios, at immuy ad Joppa, ya waday inah'upanah pupul an umuy ad Tarshish. Ya indatnay punlugana, at ni'lugan hinan pupul. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JH1_4","033_1_4","JON","1","4","4","Mu unat goh impadehda ta immuydah nan gagwan di baybay ya hennag Apo Dios nan mabi'ah an puo' an atata'ot an punhinnigiona din pupul an hi'ihi'itangan an mapa\"i. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JH1_5","033_1_5","JON","1","5","5","At daden muntamuh nan pupul ya ma'atta'otda, at way ohan didaan mumpabadangdah nan diosda. Ya nun'itapaldah nan baybay din udum an kalgada ta way aton nan pupul an yumapaw ta adi munlonong. Mu hi Jonah ya wah nan hiluk di pupul an na'allo'an. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JH1_6","033_1_6","JON","1","6","6","Ya immuy nan kapitan di pupul ay hiya, ya inalinan hiyay, “Anaad udot ta wah tu'an momollo'? Bumangon'a ta munluwalu'ah nan Dios an dayawom ta olom ni' ya elwang ditu'u ta adi tu'u mun'atoy!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JH1_7","033_1_7","JON","1","7","7","Nan muntamuh nan pupul ya inaliday, “Mumbubunnutan tu'u ta innilaon tu'uy ngadan ay ditu'uy dumalat eten holtapon tu'u.” At numbibinnunutda, ya nabunut di ngadan Jonah. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JH1_8","033_1_8","JON","1","8","8","Ya inalidan hiyay, “Ibaagmun da'mih un he\"ay dumalat hitun umat hitun atata'ot an ma'ma'at! Hay tamum? Ya ngadan di babluy hi nalpuwam? Ya hay ngadan di ad holag hi nalpuwam?” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JH1_9","033_1_9","JON","1","9","9","Ya tembalna an inalinay, “Ha\"in ya holaga' hi Hudyu an hay dayawo' ya hi Apo Dios an wad abuniyan an Hiyay nunlumuh nan baybay ya tun luta.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JH1_10","033_1_10","JON","1","10","10","At ma'atta'otda ahan, ya inalidan hiyay, “Hay inatmu tuwali?” (Mu inilada an unna ilayawan hi Apo Dios ti hiyah ne inalinan dida.) ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JH1_11","033_1_11","JON","1","11","11","Ya gunna iyal'alla din puo', ya gun umongol di dalluyun hinan baybay. At inalin daden mumpuntamuh nan pupul ay hiyay, “Hay atonmi mah ay he\"a ta way aton nan puo' an duminong?” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JH1_12","033_1_12","JON","1","12","12","Ya inalin Jonah di, “Itapala' hinan baybay ta way aton nan puo' an duminong, at mi'id di al'alih nan baybay. Ti inila' an ha\"in di dimmalat hi immalian ten mabi'ah an puo' an nilagatanyu.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JH1_13","033_1_13","JON","1","13","13","Ya ta\"on un umat hinay inalin Jonah ya impadah nan muntamuh pupul an gun munggaud ta pohdondan ipada'al nan pupul hinan pingit di baybay. Mu mi'id di abalinanda ti gun umal'alla din puo'. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JH1_14","033_1_14","JON","1","14","14","At hay inatda ya ingkiladan numpabadang ay Apo Dios an inaliday, “Hom'on ni' da'mi, O Apo Dios, ta adi ami mamolta an dumalat hi atayan ten tagu, ya adi da'mi goh pabaholon ti He\"ay nangipabi'ah eten puo'!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JH1_15","033_1_15","JON","1","15","15","At lina\"uydah Jonah, ya impa'bawdah nan baybay. Ya himbumagga ya maphod an mi'id al'alih nan baybay. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JH1_16","033_1_16","JON","1","16","16","Ya henen na'at ya nidugah ahan di ta'ot nan mumpuntamun Apo Dios, at nun'onongdan Hiya, ya inhapatadan Hiyay itamuanda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JH1_17","033_1_17","JON","1","17","17","Mu hi Apo Dios ya indadaanay ongol an ekan, at inu'munah Jonah. At hiya ya nihinah nan putun di ekan hi tuluy algaw ya tuluy labi. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JH2_1","033_2_1","JON","2","1","1","Ya hidin wadan Jonah hi putun nan ekan ya nunluwalun Apo Dios an dayawonan ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JH2_2","033_2_2","JON","2","2","2","inalinay, “Nan punligligata' ya wa ay ta munluwalua' ay He\"a, Apo Dios, ya dengngolmu, ya hidin paddungnay awada' hinan maluhung an lubu' ya dengngolmu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JH2_3","033_2_3","JON","2","3","3","Ya impipa'bawa' ay He\"ah nan maluhung, ya nunlononga' hi bunol nan baybay, ya gunna' punhinnigiyon hinan dalluyun. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JH2_4","033_2_4","JON","2","4","4","Ya alyo' hi unna' inyadagwin He\"a ta adi da'a tigon, mu hemmo'a' ay He\"a ta mabalin an tigo' goh nan me'gonan an Timplum. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JH2_5","033_2_5","JON","2","5","5","Ya hene'noba' hinan danum ta linumnonga' hi ad dolom, at linibutana' hi holo' hinan baybay. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JH2_6","033_2_6","JON","2","6","6","Ya immuya' hinan bunol di baybay hinan puun di aduntuduntug an nahe'nob, ya alyo' di mid mapto' ya munnanonga' hidih nan lugal an adi ahan mabalin an mibughul di pantawna! Mu He\"a, O Apo Dios an dayawo', di nummahun ha\"in ta timmagua'! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JH2_7","033_2_7","JON","2","7","7","Ya unat goh magadyuh an matoya' ya ninomnom'u He\"a, Apo Dios, at nunluwalua' ay He\"a, ya dengngolmuh nan way awadam hinan me'gonan an Timplum. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JH2_8","033_2_8","JON","2","8","8","Mu nan man'ug ay He\"a an nan mundayaw hi bulul an mi'id ahan di hulbina ya adida mumpahmo' ay He\"a an ta\"on hi unmu pa'ahhom'on dida. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JH2_9","033_2_9","JON","2","9","9","Mu ha\"in ya He\"ay pangikantaa' hinan pundayaw'u, ya pangiyalia' hi e'nong'u ta ipa'annung'u nan intulag'un He\"a ti He\"a ya anggay di alpuwan di pi'taguan.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JH2_10","033_2_10","JON","2","10","10","At hi Apo Dios ya minandalna din ongol an ekan ta umuyna utaon hi Jonah hinan pingit di baybay. At na'at. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JH3_1","033_3_1","JON","3","1","1","Ya impidwan goh Apo Dios an himmapit ay Jonah ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JH3_2","033_3_2","JON","3","2","2","an inalinay, “Umuy'ah nan ongol an babluy an ad Nineveh ta umuymu ipa'innilan dida din inali' ay he\"ah hopapna.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JH3_3","033_3_3","JON","3","3","3","At hi Jonah ya inunudna din inalin Apo Dios, at immuy ad Nineveh. Ya heden babluy ya pa\"ongol an babluy an tuluy algaw di panalanan. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JH3_4","033_3_4","JON","3","4","4","Ya heden hopap di algaw hi nanadalanan Jonah hinan babluy ya enlotnan himmapit an inalinay, “Awni ta maluh di napat hi algaw at mapa\"i tun ad Nineveh!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JH3_5","033_3_5","JON","3","5","5","Ya unat goh dengngol nan tatagud Nineveh ya kimmulugdan Apo Dios. At hinahapitday algaw hi punlungdayaandan munluwalu ya nan punlubungandah langgut an ta\"on un nan adadangyan unu nan nun'awotwot ta ipattigday aat di pangitutuyuandah nan baholda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JH3_6","033_3_6","JON","3","6","6","Ya unat goh dengngol nan alid Nineveh nan inulgud Jonah ya nala\"uy hinan umbunan di ali, ya inaana din lubungnan ali, ya nunlubung hi langgut, ya immuy nun'udu'ud hinan dapul ta ipattignay puntutuyuanah baholna. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JH3_7","033_3_7","JON","3","7","7","Ya unat goh nalpah henen inatna ya waday inyammanah uldin an alyonay: “Hiyah te inyuldin nan ali ya nan u'upihyalna an inaliday: An amin ayun tatagu ya mun'ulat ayu, ya ta\"on goh nan numbino'ob'on an a'animal. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JH3_8","033_3_8","JON","3","8","8","Ya mahapul an mumpunlubung nan tataguh langgut, ya hophopanyu goh nan animal. Ya mahapul an way ohaan iyulatanan munluwalun Apo Dios ta way ohaan din'ugna nan nappuhin ato'atona ya nan gunna dumaladalatan. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JH3_9","033_3_9","JON","3","9","9","Ta olom ni' ya hom'on ditu'un Apo Dios ta adina ituluy an mangubah ay ditu'u an dumalat nan bungotna!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JH3_10","033_3_10","JON","3","10","10","At heden nannigan Apo Dios hinan inatda an nan nan'ugandah nan nun'appuhin ugalida ya hemmo'na dida. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JH4_1","033_4_1","JON","4","1","1","Mu hi Jonah ya nidugah an mi'id amlongna, ya bimmubungot ti dimmalat nan na'at! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JH4_2","033_4_2","JON","4","2","2","At nunluwalun Apo Dios, ya inalinay, “He\"a, O Apo Dios, undan bo'on hete din inali' hidin wada' hinan babluymih adi' pohdon hi atom? At hiyaat un'u nunnaudon an limmayaw ad Tarshish! Ti inila' an He\"a ya nidugah di pamhodmu, ya ma'abbadang'a, ya ma'ahhimo\"a, ya gun'a mehodan an ma'ma'ullay'a, ya gun'a midadaan ta hiyanan adim ituluy an mummoltah nan tatagun ten babluy! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JH4_3","033_4_3","JON","4","3","3","At hay pohdo' ad ugwan, Apo Dios, ya onaynah unna' matoy ya un han matagu!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JH4_4","033_4_4","JON","4","4","4","Mu tembal Apo Dios an inalinay, “Undan way biyangmu ya abalinam an bumungot?” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JH4_5","033_4_5","JON","4","5","5","At hi Jonah ya nakak an tinaynana nan babluy ta bimmataan hinan appit di buhu'an nan algaw hinan babluy. At inyammanay allung hi punlidumanah di. Ya inumbun an nilidum ta a'ammangonay ma'at hinan babluy. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JH4_6","033_4_6","JON","4","6","6","Ya hi Apo Dios ya impahangawna han ayiw ta hiya goh di niliduman Jonah. Ya ma\"am'amlong hi Jonah an dumalat eden ayiw. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JH4_7","033_4_7","JON","4","7","7","Mu unat goh din nabiggat hi helhelong ya minandal Apo Dios nan begeh ta nun'im'imanda din himmangaw an ayiw, at nalyaw, ya natoy. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JH4_8","033_4_8","JON","4","8","8","Ya unat goh pinumtang di algaw hidin helhelong ya hennag Apo Dios nan lumahun tuyup an nalpuh nan buhu'an di algaw, ya hinohogta' din potang, at munha'it di ulun Jonah, ya hi'itangan an ma'ulaw. At penhodnan matoy ti inalinay, “Onaynah unna' matoy!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JH4_9","033_4_9","JON","4","9","9","Mu inalin Apo Dios ay hiyay, “Undan maphod hi un'a bumungot an dumalat hinan na'at enen ayiw?” Ya tembal Jonah an inalinay, “Oo, waday biyang'un bumungot ti pohdo' an matoy!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JH4_10","033_4_10","JON","4","10","10","Ya inalin Apo Dios di, “Anaad ta adyuwam nan ayiw an himmangaw ti undan hay na'unglam unu hay intanommu? Heten himmangaw ya un tumaguh ohay algaw, ya hi mabiggat ya na'ubah. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JH4_11","033_4_11","JON","4","11","11","Undan adi mapmaphod di pangadyuwa' hi ad Nineveh an ongol an babluy an didah di ya do'oldan hinggahut ta han duwampuluy libun tatagun agguy nanginnilah aat di maphod ya nappuhi, ya middum goh nan a'animal an do'ol?”");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MC1_1","034_1_1","MIC","1","1","1","Ha\"in an hi Micah an iMoresheth hidin nahayhaynod hi nun'alian da Jotham, ya hi Ahaz, ya hi Hezekiah hidid Judah ya umat hituy hinapit Apo Dios ay ha\"in hi aat di ma'at ad Samaria ya ad Jerusalem. At inali' di, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MC1_2","034_1_2","MIC","1","2","2","“Donglonyun amin an tatagu, ya ihamadyun ingaon ti nan nidugah di abalinanan Dios an wah nan me'gonan an Timplunay mangihtiguh nan baholyu.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MC1_3","034_1_3","MIC","1","3","3","Ya inali' goh di, “Tigonyu an umalih Apo Dios an taynana nan me'gonan an awadanad abuniyan ta mundadyu an e'wanah nan tulid di atata'nang an duntug. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MC1_4","034_1_4","MIC","1","4","4","Ya paddungnay mun'a'anang nan aduntuduntug an umat hinan lilin hi un meheggon hinan apuy, ya numpanga'ayuhda an umat hinan danum an nihiit hinan daplah, ya nan nundodottal ya munhiyan ta munduwa. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MC1_5","034_1_5","MIC","1","5","5","Ya ma'at hanan amin ti dumalat nan numbaholan nan holag Israel ya nan nan'ugandan Apo Dios. At hay ma'amuyuan hinan numbaholan nan holag Israel? Undan bo'on nan tatagud Samaria an kapitulyuda? Ya hay awadan nan nabagtun nundayawan nan tatagud Judah hinan bululda? Undan bo'on ad Jerusalem an kapitulyuda? ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MC1_6","034_1_6","MIC","1","6","6","At hiyanan inalin Apo Dios di, Ha\"in an Dios ya pa\"io' ad Samaria ta mumbalin hi galden an puntamman hi greyp, ya pumpulig'u nan batuh nan nundotal ta mun'abunhiyan nan nipabunana. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MC1_7","034_1_7","MIC","1","7","7","Ya an amin nan bululda ya mun'agimu', ya an amin di nipa'daw hinan timpluda ya mun'apuulan. Ti hanan adawda an innalda ya un hay nalpuh bayad di puta, ya hana goh an bayad nan puta ya hiya goh di ma'usal.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MC1_8","034_1_8","MIC","1","8","8","Ya inali' goh an hi Micah di, “Hiyanay dumalat ya numanomnoma' ya dumanaldallanana' an mi'id di hapatus'u ya numbobollada'. Ya kumilaa' an umata' hinan animal an jakal, ya mumpala'a' an umata' hinan kuup. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MC1_9","034_1_9","MIC","1","9","9","Ti paddungnay himmalom nan hugat di tatagud Samaria an adi ahan ma'agahan, ya umat goh hinay ma'at ad Judah, ya ta\"on goh ad Jerusalem an kapitulyu an numpunhituwan nan tatagu'. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MC1_10","034_1_10","MIC","1","10","10","Ya adiyu ibabbaag hinan buhulyun tatagud Gath nan na'abakan tu'u, ya adiyu ipattig di kumilaanyuh nan i'Acco, mu mumpulligan ayuh nan hupu' an tatagud Beth Ophrah ta ipattigyuy punlungdayaanyu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MC1_11","034_1_11","MIC","1","11","11","Ya da'yun tatagud Shaphir ya maluh ayu an numbobollad ya ababain di aatyu, ya mi'id ah pumitaw hinan himpangilih nan babluy ad Zaanan. Ya awniat donglonyu nan ahi'e'ebel ad Beth Ezel ti nan bumaliw ya nekak ay da'yu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MC1_12","034_1_12","MIC","1","12","12","Ya nan tatagud Maroth ya hehemmonday abaliwandah nan aton di buhulda, mu umod'o'od'odda ti mi'id bumadang ay dida ti inyabulut Apo Dios nan apa\"ianda an magadyuh hinan babluy ad Jerusalem. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MC1_13","034_1_13","MIC","1","13","13","Ya da'yun tatagun numpunhitud Lachish ya punnaudonyun pun'ipaku nan kabayuyuh nan kalesan di punluganan di mi'gubat ta lumayaw ayu. Ti da'yuy nahhun an nangitudtuduh nan numbaholan nan tatagud Zion, ya inyunnudyuh nan inat di tatagud Israel an gunda numbahol ti gunda nundayaw hi bulul. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MC1_14","034_1_14","MIC","1","14","14","At hiyanan da'yun tatagud Jerusalem ya idatyuy adawyun da'min iMoresheth Gath hinan ay tu'u punhihiyanan ti abakon da'mi mahkay hi buhul, ya inyuy da'mih udum an babluy. Ti mi'id di hohoddon nan ali tu'un holag Israel hi badang nan i'Aczib ti ilayahanda hiya.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MC1_15","034_1_15","MIC","1","15","15","Ya inalin goh Apo Dios di, “Ipa'abak da'yun iMareshah hinan buhulyu ta hakuponday babluyyu, at nan a'ap'apuyun holag Israel ya umuyda mun'ipo\"oy hinan lingab hi ad Adullam. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MC1_16","034_1_16","MIC","1","16","16","At da'yun Hudyu ya mumpamukmuk ayu ta hiyay mangipa'innilah nan punlungdayaanyu ti iyuyda nan imbabaluyuh udum an babluy. At mi'id mahkay tigonyun dida.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MC2_1","034_2_1","MIC","2","1","1","Ya ha\"in an hi Micah ya inali' goh di, “Nan tatagun tumu'al an mumplanuh atondah nappuhi ya mahmo'da! Ya hinan mabiggat hi bumangunanda ya inatda nan implanuda ti hiyah ne an implanuda ya abalinandan aton. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MC2_2","034_2_2","MIC","2","2","2","Ya wada ay di lutah amnawanda ya nonong ya hinakupda, ya wada ay goh di abung hi amnawanda ya un nonong ya penlohda. At un nonong ya nunhamhamda nan gina'u ya tawid nan i'ibbada!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MC2_3","034_2_3","MIC","2","3","3","At inalin Apo Dios di, “Idadaan'uy nidugah hi punligatanyun tatagu ta mi'id ah melwang ay da'yu, at mapogpog nan panaldalanyun mumpahiya ti hiyah ne gutud di punligligatan. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MC2_4","034_2_4","MIC","2","4","4","At henen a'atana ya ikankantan di buhulyuy paneldeladan da'yun alyonday, Nidugah ahan di nummoltan Apo Dios ay dida! Ya penlohnay lutada ta indatnah nan namalud ay dida. (Mu un hanulda.)” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MC2_5","034_2_5","MIC","2","5","5","Ya ha\"in an hi Micah ya inali' di, “Henen algaw hi pangipabangngadan Apo Dios hinan tatagunah nan babluyda ya mi'id di midat hi tawidyu an anggay nan tataguna.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MC2_6","034_2_6","MIC","2","6","6","Ya inalin nan mumpunlayah an propetan ha\"in di, “Ammunah nen gunmu ipa'innila! At adim hapiton hanan amin ay da'mi ti immannung an adi iyabulut Apo Dios di abainanmi!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MC2_7","034_2_7","MIC","2","7","7","Mu inali' ay diday, “Undan hi Apo Dios di numbalin hi buhul nan holag Israel ta iyabulutna hanan ma'at? Gadya an waday hapiton Apo Dios ay da'yun inalinay, Undan agguyyu inilan maphod di ato' hinan tagun mangat hi maphod? ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MC2_8","034_2_8","MIC","2","8","8","Da'yu ahan di numbalin hi buhul nan tatagu' an bo'on Ha\"in! Ti innalyu nan lubungdan pamatangdah nan bennohdan pihhun da'yu, ya umat ayuh nan mangakaw ti ini ya adiyu ibangngad nan innalyun lubungdah nan gutud di pangibangngadanyu! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MC2_9","034_2_9","MIC","2","9","9","Gadya an pumpakakyu goh nan binabain nan tatagu' hinan ma\"aphod an nunhituwanda, ya penlohyu nan imbabaluyda an nan wagah'un didah mid pogpogna! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MC2_10","034_2_10","MIC","2","10","10","At mala\"uy ayu ta makak ayu! Ti bo'on heten lugal di pun'eblayanyu ti paddungnay linugityu, at nun'apa\"i an dumalat nan baholyu! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MC2_11","034_2_11","MIC","2","11","11","Ya gulat ta umali nan munlayah an propetan bumalbali ta alyonan da'yuy, Ipa'innila' an mawaday do'ol hi bayahyu! Gadya an nan umat hina an propetay pohpohdonyu!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MC2_12","034_2_12","MIC","2","12","12","Ya inali' an hi Micah di wada pay di hinapit Apo Dios ay ditu'un inalinay, “Amungo' damdama da'yun amin an holag Israel an na'angang an din nipiyuy hi udum an babluy, ta umat hinan kalniluh nan kolal an malammung. At dumo'ol ayuh nan babluyyu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MC2_13","034_2_13","MIC","2","13","13","Ya paddungnay ibughul Apo Dios di pantaw nan babluy ta hiyay pange'wan tu'u. At Hiya an Ali tu'u ya ipangulu ditu'u ta mumbangngad tu'uh nan babluy tu'u.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MC3_1","034_3_1","MIC","3","1","1","Ya ha\"in an hi Micah ya inali' goh di, “Da'yun a'ap'apumin holag Israel an mumpumpapto' ya donglonyuy alyo': Undan agguyyu inilay aat di nahamad an pangat tu'un holag Israel? ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MC3_2","034_3_2","MIC","3","2","2","Ti un at goh hay penpenhodyu ya nan nappuhi an bo'on nan maphod! Ti paligatonyu nan i'ibba tu'un tatagun Apo Dios an paddungnay punlalatyuy up'upda an ta\"on unda matattagu, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MC3_3","034_3_3","MIC","3","3","3","ya paddungnay unyu punggunitan dida, ya numbongwahyuy tungalda, ya nuntadtadyu goh an umat hinan dotag an mihaang! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MC3_4","034_3_4","MIC","3","4","4","At wada ay di gutud hi pumpabadanganyun a'ap'apun Apo Dios ya adina ahan dongdonglon nan luwaluyu ti ipo\"oynay angahnan da'yu an dumalat nan nun'appuhin ina'inatyu.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MC3_5","034_3_5","MIC","3","5","5","Ya waday hinapit Apo Dios an inalinay, “Da'yun mumpunlangkak an propetan gun mamalbalih nan tatagu' ta omod unda mibahhaw ti wa ay di mamangan ay da'yuh ma\"aphod an ma'an ya alyonyuy, Mawaday lenggop ay da'yu! Mu wa ay ta adi da'yu panganon ya ente\"ayun bumohol ay dida! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MC3_6","034_3_6","MIC","3","6","6","At hiyanan da'yun ma'aladyah an propeta ya magadyuh di apogpoganyu an paddungnay mahelngan ayu, at mapogpog nan paddungnay gunyu enapon ti gunyu binalbaliyan nan tatagu' hinan gunyu impa'innilan dida. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MC3_7","034_3_7","MIC","3","7","7","At hanianyuy angahyu ti mabainan ayuh nan adi' pangipa'annungan hinan gunyu ibaag an ma'at hi udum di algaw ti immannung an adi' tabolon nan ibagayu!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MC3_8","034_3_8","MIC","3","8","8","Mu ha\"in an hi Micah ya propetan niyo'odolan nan Na'abuniyanan an Lennawa, at hiyanan waday abalina' an mangat hi nahamad, ya hiyaat goh un way tulid'un mumpangibaag hinan nun'appuhin inat nan ibba tu'un holag Israel ya nan baholda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MC3_9","034_3_9","MIC","3","9","9","At donglonyun a'ap'apumin holag Israel an namahiw hinan nahamad an pangat ya namikuh nan makulug! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MC3_10","034_3_10","MIC","3","10","10","Manu ay gun ayu numpa'ammah a'abung hinan siudad ad Jerusalem ti dumalat nan pimmatapatayanyu ya nan gunyu numbaholan an hiyay nalmuwan di pihhu ya abalinanyu! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MC3_11","034_3_11","MIC","3","11","11","Ti da'yun huhuwis ya malagbuan ayuh un way ipanuhyu, ya da'yun papadi ya gahin un way helduyu ya unyu itudtuduy Uldin, ya da'yun propeta ya ibaagyuy ma'at hi udum di algaw hi un da'yu lagbuan. Mu ta\"on un umat hinay aatyun amin ya inaliyu damdamay, “Edenol tu'un Apo Dios ti hiyaat un mi'id ah nappuhih ma'at ay ditu'u ti wagwadah Apo Dios ay ditu'u!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MC3_12","034_3_12","MIC","3","12","12","At hiyanan da'yuy dumalat ya paddungnay ma'aladud Jerusalem an umat hinan payaw, at mapa\"id Jerusalem, ya nan Timpluh nan nammagtun pundayawan ya mumbalin hi inalahan. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MC4_1","034_4_1","MIC","4","1","1","Ha\"in an hi Micah ya inali' goh di, “Udum di algaw ya nan duntug an awadan di Timplun Apo Dios ya miyal'allan ata'nang ya un nan udum an aduntuduntug. At do'olday tatagun malpuh nan abablubabluy an umuy hidi an umatdah nan danum hi wangwang an umayuh. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MC4_2","034_4_2","MIC","4","2","2","Ya do'olday Hentil hinan abablubabluy an mangalih, Umali ayu ta munti'id tu'un umuy hinan duntug Apu tu'uh nan Timpluna an Dios di holag Israel ta ituduna nan pohdonah aton tu'u ta nan pohdonay unudon tu'u! At immannung an heden algaw ya miwa'awa'at hi abablubabluy nan Hapit Apo Dios an mete\"ad Jerusalem. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MC4_3","034_4_3","MIC","4","3","3","Ya ipanuh Apo Dios an amin nan tataguh nan abablubabluy hinan adida pun'u'unnudan an ta\"on hi un nan way abalinanan babluy unu nan adadagwin babluy. At pumbohalda nan hanggapda ta iyammadah tadom di aladu, ya inyammadah kumpay nan gayangda. Ya mi'id mahkay di munggugubat hinan abablubabluy, ya mi'id mahkay di mundadaan ay didah gubat. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MC4_4","034_4_4","MIC","4","4","4","Ya an amin mahkay nan hinohha ya malenggopdah nan numpunhituwanda, ya malmuy bungan nan greyp ya nan ayiw an fig an inhabalda. Ya mi'id mahkay di mana'ta'atot ay dida ti hi Apo Dios an nidugah di abalinanay nanapit ete. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MC4_5","034_4_5","MIC","4","5","5","At an amin nan Hentil hinan nunlene'woh hitud Israel ya wadiyononan nundayaw hinan dayawonda. Mu ditu'un Hudyu ya hi Apo Dios di unudon tu'u ya dayawon tu'uh mi'id di pogpogna.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MC4_6","034_4_6","MIC","4","6","6","Ya inali' an hi Micah di, “Hi Apo Dios ya inalinay, Immannung an minolta' nan tatagu, ya numpakak'u dida an ayda balud hinan udumnan babluy ta hidiy nunholholtapanda. Mu magadyuh nan algaw an gutudnah pangamunga' mahkay ay dida. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MC4_7","034_4_7","MIC","4","7","7","Ya danen na'angang an din napakak an nipiyuy hi udum an babluy ya pumbalino' didah ma'abbi'ah an himpamabluy, ya Ha\"in an Dios di mumpapto' ay didad Jerusalem hi mi'id pogpogna. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MC4_8","034_4_8","MIC","4","8","8","At da'yun tatagud Jerusalem ya halimuna' da'yu an umata' hinan mumpahtul hinan way pun'aduga', ya pabangngado' din pumpapto'anyun babluy an ad Jerusalem an awada' an ali.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MC4_9","034_4_9","MIC","4","9","9","Mu alyo' goh di, “Anaad ta pumkaw ayun kumila? Undan mi'id di aliyu? Ya undan nun'atoy din gun manugun ay da'yu an umat ayuh nan babain dinumgoh di putunan muntungaw? ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MC4_10","034_4_10","MIC","4","10","10","Umannung an awniat nunheglay holholtaponyun iJerusalem ti umat ayu nongkay hinan babain nidugah di ha'it di putunan muntungaw! Ti mahapul an makak ayu ta taynanyuh ten babluyyu ta matiliw ayun mipiyuy ad Babylon! Mu ta\"on ya hidiy pamaliwan Apo Dios ay da'yuh nan nappuhin aton nan buhulyu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MC4_11","034_4_11","MIC","4","11","11","Mu ad ugwan ya do'ol di buhul an Hentil hinan abablubabluy an nunlalammung an mangubat ay da'yun alyonday, Gubaton tu'ud Jerusalem ta mun'apa\"i ya un tu'u mahkay alyon di awahyun iJerusalem! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MC4_12","034_4_12","MIC","4","12","12","Mu agguyda inilay ninomnom Apo Dios. Ti umannung an amungona dida ta mamoltada an umatdah nan paguy an miyuy hinan pun'elekan.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MC4_13","034_4_13","MIC","4","13","13","At inalin Apo Dios di, “Da'yun tatagud Jerusalem ya umuy ayu ta moltaonyu nan buhulyu! Ya pumbalino' da'yuh ma'abbi'ah an umat hinan manilhig an animal an paddungnay waday ha'gudyun gumo' ya u'ubyun gambang, at paddungnay punggimu'yu nan Hentil hinan abablubabluy!” At inali' an hi Micah ay da'yun iJerusalem di, “Pun'alayun amin din nappuhin nun'aladan inadangyanda ta idawatyun Apo Dios an mumpapto' hi an amin hitun luta.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MC5_1","034_5_1","MIC","5","1","1","Ya ha\"in an hi Micah ya alyo' ay da'yun i'ibba' an iJerusalem ta amungonyu nan tindaluyu ta mundadaan ayu ti awniat li'ubon ditu'uh nan buhul, at abakon ditu'u, ya ta\"on un nan ali tu'un mumpapto' hitud Israel ya nidugah di abainana. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MC5_2","034_5_2","MIC","5","2","2","Ya inalin Apo Dios di, “Ya ta\"on hi un umat hinay ma'at hinan aliyun iBethlehem ad Ephrathah hi ad ugwan mu awniat mipabagtuh nen babluy ti hidiy alpuwan nan Alin Pento\"un Dios an mumpapto' ad Israel an holag din alih penghana.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MC5_3","034_5_3","MIC","5","3","3","Ya ha\"in an Micah ya inali' goh di, “Mu hi Apo Dios ya awniat iyokod ditu'un holag Israel hinan buhul tu'u ta engganah un mitungaw heden ali. Ya hana ay mahkay an i'ibba tu'un inyuy di buhul hi udum an babluy ya umanamutda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MC5_4","034_5_4","MIC","5","4","4","Ya Hiyay mangipapto' ya manalimun hinan tataguna an umat hi pumpapto' di mumpahtul hi kalniluna, mu hay alpuwan di abalinanan mumpapto' ya hi Apo Dios an Diosna. Hiya goh di alpuwan di anahamad di pun'ap'apuwana, at malenggopda mahkay ti an amin nan tataguh nan abablubabluy ya e'gonanday anabagtun Apo Dios. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MC5_5","034_5_5","MIC","5","5","5","At immannung an Hiya mahkay di mangidat hi alenggopanda.” Ya inali' goh an hi Micah di, “Wa ay ta gubaton ditu'uh nan i'Assyria an pumpa\"ida nan nun'ihamad an a'abung tu'u ya inhangga tu'u nan mun'abi'ah an a'ap'apun mangipangulun ditu'u. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MC5_6","034_5_6","MIC","5","6","6","At abakon nan mun'abi'ah an tindalu tu'u dida ta diday mihukat an mumpapto' hi ad Assyria, ya ibaliw ditu'uh nan pangubatan nan i'Assyria ay ditu'u. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MC5_7","034_5_7","MIC","5","7","7","Ya nan na'angang an i'ibba tu'un holag Israel an niwa'at hinan abablubabluy an hakup di Hentil ya umatdah nan dulnun nalpun Apo Dios, ya umatda goh hinan apu' an udan an manebnah nan nitanom ya nan holo'. Ya bo'on mahkay nan taguy pangiyokodanda ti hi Apo Dios. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MC5_8","034_5_8","MIC","5","8","8","At middumdah nan tataguh tun luta, mu mun'abi'ahdan umatdah nan layon hinan inalahan. Ya paddungnay diday imbabaluy di layon hinan awadan di do'ol an kalnilu an namaag ya numpudugda dida, ya numpatoyda ti mi'id di mangibaliw ay dida. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MC5_9","034_5_9","MIC","5","9","9","At umatdah na nan i'ibba tu'un holag Israel an abakondan amin nan buhulda!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MC5_10","034_5_10","MIC","5","10","10","Ya inalin goh Apo Dios di, “Henen gutud ya ubaho' an amin nan kabayuyun puntakayanyun mi'gubat, ya pumpa\"i' goh nan kalesan punlugananyun mi'gubat. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MC5_11","034_5_11","MIC","5","11","11","Ya pumpa\"i' nan babluyyu an ta\"on un nan nun'ihamad di allupna, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MC5_12","034_5_12","MIC","5","12","12","ya ubaho' goh an amin nan mumpun'utung ya nan mumbabbaag hi ma'ma'at hi udum di algaw. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MC5_13","034_5_13","MIC","5","13","13","Ya pumpa\"i' nan pina'tanyun bulul ya nan batu ta mapogpog di pundayawanyuh nan inyammayu, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MC5_14","034_5_14","MIC","5","14","14","ya ta\"on un nan bululyu an hi Asherah. Ya pumpa\"i' nongkay goh nan babluyyu ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MC5_15","034_5_15","MIC","5","15","15","ti nidugah di bungot'u, at iballoh'uh an amin hinan tatagun agguy nangunud ay Ha\"in.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MC6_1","034_6_1","MIC","6","1","1","Ya ha\"in an hi Micah ya inali' di, “Donglon tu'u nan ipabahol Apo Dios ay ditu'un holag Israel ti inalinay, Mundadaan ayun holag Israel ta ipa'innilayuy pambalyun Ha\"in hi kulti ta paddungnay ihtiguan nan aduntuduntug ya nan dudunduntug nan alyonyu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MC6_2","034_6_2","MIC","6","2","2","At da'yun aduntuduntug ya donglonyu nan ipabahol'un Dios hinan holag Israel, ya middum ayun nipabunan tun lutan adi mapogpog ti idiklamu' nan tatagu'.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MC6_3","034_6_3","MIC","6","3","3","Ya inalin Apo Dios di, “Mahhuna' an humapit hi kulti, ya alyo' di, Da'yun tatagu', ngadan di inat'uh nappuhin da'yu? Undan pinaligat'u da'yu? Agayu ta tabolona'! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MC6_4","034_6_4","MIC","6","4","4","Ha\"in di nangekak ay da'yud Egypt, ya binaliwa' da'yuh din nahbutanyuh di. Ya la'tot ya hennag'u da Moses ay Aaron, ya hi Miriam goh ta impangulu da'yu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MC6_5","034_6_5","MIC","6","5","5","Da'yun tatagu' ya nomnomonyu din aat di ninomnom Balak an alid Moab hi atonan da'yu ya nan nambal Balaam an hina' Beor. Ya nomnomonyu goh din na'na'at hinan dalan an nete\"ah nan siudad ad Shittim ta engganad Gilgal ta innilaonyuy aat di nahamad an inat'un Dios an namaliw ay da'yu!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MC6_6","034_6_6","MIC","6","6","6","Ya nan holag Israel di mehnod an humapit hi kulti, ya inalidan Apo Dios di, “Hay e'nongmi mah ay He\"an wad abuniyan hinan umuymi pundayawan ay He\"a? Mabalin nin an hay uyaw an bakan ohay tawonay idatmih Onong an Moghob? ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MC6_7","034_6_7","MIC","6","7","7","Mu undan nin umamlong'ah unmi idat an e'nong di linibuh nan buta'al an kalnilu ya nan do'ol an lanan olibo an umat hinan do'do\"ol an wangwang? Ya umamlong'a mah hi unmi e'nong nan pangpangullun imbaluymi ta way a'aliwan di baholmi?” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MC6_8","034_6_8","MIC","6","8","8","Ya ha\"in an hi Micah di miyatlun humapit hi kulti, ya tabolo' nan i'ibba' an holag Israel an alyo' di, “Da'yu ya adi ahan umat hinay panapityu ti hi Apo Dios ya impa'innilanan ditu'un tatagu nan ma\"aphod hi aton tu'u! Ya umat hituy pohdonah aton tu'u: Mahapul an nan makulug di aton tu'u, ya mahapul an minaynayun di pamhod tu'un Apo Dios ya hinan tatagu, ya mahapul an impa'ampa tu'uy odol tu'u ta nan pohdon Apo Dios di aton tu'u!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MC6_9","034_6_9","MIC","6","9","9","Ya hi Apo Dios di mehnod an humapit hi kulti ta ituluynan idiklamu nan tatagunan alyonay, “Da'yun tatagud Jerusalem ya donglona' hi un ayu nanomnoman ti honogo' ay da'yu nan i'Assyria ta diday manuplit ay da'yu, at ihamadyu ta Ha\"in di ita'otyu! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MC6_10","034_6_10","MIC","6","10","10","Mu un'u dan aliwan nan nangatyun tatagu' an hay nalpuh nan kinulukyu ya nan nibahhaw an kiluanyuy immadangyananyu? ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MC6_11","034_6_11","MIC","6","11","11","Ti undan aliwa' di bahol nan tagun mungkumildun mangusal hinan adi makulug an halub ya nan kiluan? ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MC6_12","034_6_12","MIC","6","12","12","Ya mabubungot goh udot nan adadangyan ay da'yu, ya an amin ayun iJerusalem ya impa'enghayun munlayah! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MC6_13","034_6_13","MIC","6","13","13","At hiyanan ad ugwan ya ete\"a' an mummoltan da'yu ta mun'a'ubah ayu an dumalat nan baholyu! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MC6_14","034_6_14","MIC","6","14","14","Ya ta\"on hi un ayu mangamangan mu adi ayu mabmabhug, at huminahinaang ayu damdama. Ya ta\"on hi un way italeponyu mu mi'id an ma'u\"ubah damdama ti nan italeponyu ya hiyay hamhamon nan umalin mi'gubat ay da'yu! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MC6_15","034_6_15","MIC","6","15","15","Ya muntanom ayu ay mu bo'on da'yuy mangngal hi bungana, ya mumpugah ayu ay hinan olibo mu bo'on da'yuy mangusal hinan lana, ya mun'iwa' ayu ay hi greyp mu bo'on da'yuy manginum. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MC6_16","034_6_16","MIC","6","16","16","Ya manu ay ma'at hana ti inyunnudyuh din na\"appuhin ugalin din Alin hi Omri, ya nan imbaluyna an din Alin hi Ahab, ya din tutulangna goh. At hiyanan moltao' da'yu ta mabainan ayu an hinhannulon da'yu, ya ngohoyon da'yun amin hinan tatagu.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MC7_1","034_7_1","MIC","7","1","1","Ya ha\"in an hi Micah ya ipidwa' goh an humapit hi kulti an alyo' di, “Do'ol di umipalungdaya ahan ay ha\"in! Ti umata' hinan huminahinaang an tagun umuy mannig hi na'angang an bungan di a'ayiw ya greyp, mu mi'id di inah'upa' ti na'amin an nun'apugah nan pa'appohdo' an bungan di greyp ya figs! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MC7_2","034_7_2","MIC","7","2","2","Ti mi'id ah ohan da'yun tataguh ma'ah'upa' hi makulug di pangatnah nan babluy, ya mi'id ah nahamad hi mangunud ay Apo Dios! Ti an amin ayun tatagu ya mumpumbota' ayun munhood hi patayonyu, ya ta\"on un didan himpamabluy ya mumpipinnatoyda! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MC7_3","034_7_3","MIC","7","3","3","Ya nala'eng ayun mangat hi agaga\"ihaw ti mundehhan nan ngamayyun mangat hi nappuhi! Ya da'yun u'upihyal ya huhuwis ya mumpabayad ayuh nan pangatanyuh agaga\"ihaw, ya da'yun adadangyan ya mandalonyuy tatagun mangat hi pohpohdonyun ma'at, ya an amin ayu ya mumbabaddangan ayun mumplanun mangat hi agaga\"ihaw! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MC7_4","034_7_4","MIC","7","4","4","Mu ta\"on un waday mibilang ay da'yuh maphod ya umatda damdamah nan hubit. At umannung an magadyuh an madatngan nan algaw hi pummoltaan Apo Dios ay da'yu, at ad ugwan ya mid poto' di punnomnomanyu! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MC7_5","034_7_5","MIC","7","5","5","Ya adiyu goh kulugon nan heneggonyu, ya adi ayu mundenol hinan nahamad an ligwayu! Ya ta\"on goh hinan ahawayu ya mid mapto' ya mibahhaw di hapitonan da'yu! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MC7_6","034_7_6","MIC","7","6","6","Ya nan lala'in imbaluy ya mi'id pange'gonan amana, ya umat goh hinan babain imbaluy an boholonah inana! Ya nan babain na'apu ya boholona nan babain ommod ahawana, at hay buhulyu ya hanan tutulangyu! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MC7_7","034_7_7","MIC","7","7","7","Mu ha\"in ya hi Apo Dios di pange'koda', ya Hiyay hahalimido' hi mamaliw ay ha\"in! Ya kulugo' an hi Apo Dios an dayawo' ya donglonay luwalu'.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MC7_8","034_7_8","MIC","7","8","8","Ya nan tatagun Apo Dios ya ipidwadan humapit hi kulti an alyonday, “Da'yun buhul ya adi da'mi abatlan ti ta\"on hi paddungnay nun'atu\"in ami mu kulugonmin bumangon ami damdama, ya ta\"on hi paddungnay nahelngan ami mu kulugonmin hi Apo Dios di mangipapatal ay da'mi. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MC7_9","034_7_9","MIC","7","9","9","Immannung an numbahol amin Apo Dios, at ta\"on un nidugah di bimmungtanan da'mi ya abulutonmi ti awahmi. Mu hitun umangunuh at baliwan da'mi ta nahamad di ma'at ay da'mi, ya immannung an nan ipaligligatanmi ya mumbalin hi lenggop, at tigonmi nan anahamad di pamaliwanan da'mi. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MC7_10","034_7_10","MIC","7","10","10","At da'yun buhulmi ya innilaonyuh awni nan abaliwanmi, at nidugah di bumainanyuh nan ina'inatyu, ya hinapihapityu ti inaliyuy, Undan tuwali baliwan da'yuh nan Diosyu? Mu tigonmih awni an da'yuy ma'abak ti mun'amolta ayu an umat ayuh nan tatagun mun'igatin hinan kalata!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MC7_11","034_7_11","MIC","7","11","11","Ya ha\"in an hi Micah ya ipitlu' an humapit ti waday ipa'innila' an alyo' di, “Da'yun i'ibba an holag Israel ya magadyuh nan gutud di ipaphodan nan babluy tu'u, ya mipahlig nan igad ta umambilog nan lutan hakupon tu'u. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MC7_12","034_7_12","MIC","7","12","12","Ya henen gutud ya umalida nan malpud Assyria, ya hinan numbino'ob'on an siudad ad Egypt, ya hinan abablubabluy an neheggon hinan Wangwang an Euphrates, ya hinan udumnan adadagwin babluy an malauhan di baybay, ya hinan abulubuludna. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MC7_13","034_7_13","MIC","7","13","13","Mu hay mahhun an ma'at ya un mabalin an ma'at hana ya mun'atawan nan abablubabluy an nunhituwan tu'u an dumalat nan baholyun i'ibba' an numpunhituh tu.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MC7_14","034_7_14","MIC","7","14","14","Ya mi'hapita' ay Apo Dios hi kulti an alyo' di, “Apu, halimunan ni' anhan da'min pento'mun tatagum ta mihakup amin He\"a, at iyabulutmu ni' ta umuy ami munhituh nan lutan ma\"almuy mihabal hi ad Bashan ya ad Gilead an umat hidin inatdah din nadnoy!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MC7_15","034_7_15","MIC","7","15","15","Ya tobolona' ay Apo Dios an alyonay, “Umat hidin nangekaka' hidin o'ommodyud Egypt di ato' an mamadang ay da'yuh nan pangata' ay da'yuh nan do'ol an umipanoh'a.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MC7_16","034_7_16","MIC","7","16","16","Ya ha\"in tuwali an hi Micah di miyangunuh an humapit an alyo' di, “Nan Hentil ya wa ay ta tigonda hanan ma'at at mabainanda, ya madismayada, at ma'etotda an adida humapit, ya adi dumngol di ingada. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MC7_17","034_7_17","MIC","7","17","17","Ya mumpullu'bubdah nan hupu' an umatdah nan ulog, ya umatda goh hinan ahi'ad'addapan hinan luta, ya ahida wowogwog hinan numpunhituwandah ta'otda. Ya manu ay atonda ti nidugah di tuma'tandan Apo Dios an Dios tu'u, ya tuma'otda goh ay da'yu.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MC7_18","034_7_18","MIC","7","18","18","At inali' ay Apo Dios di, “Ngadan nen tagun umat ay He\"a an mangaliw hi bahol nan na'angang an tatagum? Mi'id! He\"a ya nidugah di pamhodmun da'mi! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MC7_19","034_7_19","MIC","7","19","19","Ya gunmu ipattig di pamhodmun da'mi ti paddungnay pun'igatinmu nan baholmi, ya intapalmuh nan baybay ta munlonong! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MC7_20","034_7_20","MIC","7","20","20","Ya inilami goh an ipattigmuy nahamad an pamhodmu ya homo'mun da'min tatagum ta mipa'annung din hinapitmuh din hi apumin da Abraham ay Jacob.”");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NM1_1","035_1_1","NAM","1","1","1","Hiyah te impa'innilan Apo Dios hi umatan ad Nineveh an paddungnay nipa'enap ay ha\"in an hi Nahum an propetan i'Elkosh. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NM1_2","035_1_2","NAM","1","2","2","Ya alyo' di, “Hi Apo Dios ya mabungot an adina pohdon an waday udum hi dios an madayaw an anggay Hiya. Moltaona nan bumuhul ay Hiya ta iballohna an pumpa\"i dida. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NM1_3","035_1_3","NAM","1","3","3","Hi Apo Dios ya adi mabanbannungot, ya nidugah di abalinana, mu adina iyulay ti mahapul an moltaona nan nun'abaholan. Nan abalinana ya umat hinan puo', ya nan bunut ya umat hinan hupu' an ipa'ahu' di hu'inah un dumalan. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NM1_4","035_1_4","NAM","1","4","4","Ya mandalona ay ta mamaganan an amin nan baybay ya nan ginnaw ya immannung an ma'at, at mun'alangu nan holo' hinan pahtuh ad Bashan ya ad Carmel, ya umat goh hinan habhabung hinan inalahan ad Lebanon. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NM1_5","035_1_5","NAM","1","5","5","Ya Hiya goh di mangipa'alyog ta mun'a'ubah nan aduntuduntug, at nan tataguh nan abablubabluy ya nidugah di tuma'tandan Apo Dios. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NM1_6","035_1_6","NAM","1","6","6","At undan way melwang hi un bumungot hi Apo Dios ti nan bungotna ya ay mundalang an apuy an punggimu'na nan batu ta mumbalin hi dapul! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NM1_7","035_1_7","NAM","1","7","7","Manu ay ti maphod hi Apo Dios an Hiyay ihi'ugan nan mangedenol ay Hiya, ya badangana didah nan punligatanda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NM1_8","035_1_8","NAM","1","8","8","Mu ta\"on hi un umat hina mu nidugah di atonan mamogpog hinan binuhulnan iNineveh an umat hi apa\"ian nan mahe'nob an lobong. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NM1_9","035_1_9","NAM","1","9","9","At din numplanuh nappuhi ay Apo Dios ya namengpenghan di namogpogan Apo Dios ay dida, at mi'id di nangipidwaanda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NM1_10","035_1_10","NAM","1","10","10","Ti didan iNineveh ya nun'abutongda, at umatdah nan nalangun ayiw an na'amung ta ma'apuyan ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NM1_11","035_1_11","NAM","1","11","11","ti din ohan ap'apud Nineveh di numplanuh nan nun'appuhin Apo Dios. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NM1_12","035_1_12","NAM","1","12","12","Hi Apo Dios ya hiyah te alyonah nan tatagud Judah an inalinay, Ta\"on hi un do'ol ahan di middum an bumadang hinan iNineveh, ya ta\"on hi un nidugah di amabi'ahda mu ma'abakda, ya mun'a'ubahda ta pamalloh'uh nan nidugah an inatdan da'yu. Ya manu ti inyabulut'u an ipaligligat da'yun tatagu', mu adi' mahkay ipidpidwan aton. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NM1_13","035_1_13","NAM","1","13","13","Ya paddungnay pumpogtang'u nan imbangkelengdan da'yu ta mapogpog nan punholholtapanyu.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NM1_14","035_1_14","NAM","1","14","14","Ya wada goh di alyon Apo Dios hinan i'Nineveh an alyonay, “Mapogpog di imbabaluyyu ta mi'id di mamunat ay da'yu. Ya paddungnay Ha\"in mangidadaan hi ilubu'anyu ti nidugah nan anappuhiyu, at hiyanan ubaho' da'yu, ya pumpa\"i' goh an amin nan inyammayun bulul an dayawonyun wah nan ihinanda.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NM1_15","035_1_15","NAM","1","15","15","Ya wada goh di hapiton Apo Dios hinan iJudah an alyonay, “Waday tigonyun umalin e'wanah nan buludnan mangibaag hinan maphod an ulgud hi alenggopanyu ti mapogpog mahkay din buhulyu. At mahapul an ipa'annungyu mahkay din inaliyun e'nongyuh un mapogpog nan iNineveh an mangipaligligat ay da'yu. Ya mabalin goh an mumbehta ayuh nan Timplu, at mid mahkay mangipawan da'yu.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NM2_1","035_2_1","NAM","2","1","1","Ya ha\"in an hi Nahum ya inali' goh di, “Da'yun iNineveh ya mundadaan ayun mi'gubat ti na'uyda nan mangubat ay da'yu! At mumpumbota' ayun amin hinan kalata ta hodonyuy umali, ya guwalyaanyu nan allupyu! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NM2_2","035_2_2","NAM","2","2","2","Ti hi Apo Dios ya ipabangngadnay a'e'gonan ad Judah ta umat hinan amaphod di Israel hidin hopapna ti ad ugwan ya pina\"iyuh din nunggugubatanyu, at ninganuy an numbalin hi mapulun an ay adi mababluyan. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NM2_3","035_2_3","NAM","2","3","3","Hanan buhulyun iNineveh ya ahibobollah di hapiawda, ya umat goh hinan lubungda. Ya malita' an omela'elat nan gumo' an kalesadan punluganan di mi'gubat, ya gunda eyela'elat goh din pahulda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NM2_4","035_2_4","NAM","2","4","4","Ya mumpupuddug nan kalesadah nan kalata an omela'elat nongkay an umat hinan dilag ya nan ilat. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NM2_5","035_2_5","NAM","2","5","5","At nun'ayagan din alid Nineveh nan u'upihyalna, mu nun'ihubagday udum ti nunnaudondan immuy hinan allup ta mun'ammadah pananggada. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NM2_6","035_2_6","NAM","2","6","6","Mu naladawda ti nan pantaw hi appit hi wangwang ya nibughul, at numpangahigupda din buhulda. At pina\"ida din palasyu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NM2_7","035_2_7","NAM","2","7","7","Ya niyuldin an miyuy nan iNineveh hinan udum an babluy ta mibaluddah di, at hiyanan din tatagalan binabai ya nun'ug'ugday boga'da, ya ma'angngugngugda an umat hi alin di balug. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NM2_8","035_2_8","NAM","2","8","8","At ad Nineveh ya umat hinan muntudun tangkin gun matdu' di danum hi nittu ti numpangalayaw din bimmabluy. Mu waday nun'ali an inalinay, Adi ayu lumayaw! Mu adida dongdonglon an undaat goh gun ipadeh. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NM2_9","035_2_9","NAM","2","9","9","Ya muntu'u' goh din titindalun nan buhul an inaliday, Adangyan heten babluy an do'ol di silver ya balitu', at punhamham tu'un amin! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NM2_10","035_2_10","NAM","2","10","10","At pimmuhid Nineveh ti mi'id mahkay din inadangyana, at hiyanan din tatagu ya wumogwogda, ya numpanga'uphatdah ta'otda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NM2_11","035_2_11","NAM","2","11","11","Daad mahkay din babluyda an nipaddung hinan layon an ta'tan din tataguh nan abablubaluy? ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NM2_12","035_2_12","NAM","2","12","12","Ti hidin hopapna ya umat hinan atata'ot an layon an wada ay di dapoponah nan animal ya pinatoyna, ya numbetadyana ta ipihdanah nan imbaluyna ya nan i'ibbana. Ti manu ay ya do'ol din impibaludda an nalpuh nan udumnan babluy, ya pinnuda goh nan babluydah din nahamham an gina'un nan udumnan tatagu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NM2_13","035_2_13","NAM","2","13","13","Mu hi Apo Dios an nidugah di abalinana ya alyonan da'yun iNineveh di, Ha\"in di buhulyu! At punggohob'u nan kalesayun punluganan di mi'gubat, ya numpatoy'u nan ungungan linala'in imbabaluyyuh nan way gubat! Ya ta\"on un din hinamhamyuh nan abablubabluy an ginubatyu ya ubaho', ya mapogpog mahkay nan abalinanyu ti adi da'yu unudon hinan tatagu!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NM3_1","035_3_1","NAM","3","1","1","Ya ha\"in an hi Nahum ya alyo' goh di, “Mahmo' nan tatagud Nineveh an pumatopatoy ya ma'allayah ti awniat pumpoloh nan udum an tataguy inadangyanyu! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NM3_2","035_3_2","NAM","3","2","2","Ya mahmo' ayu goh ti awniat waday donglonyuh humanupek, ya nan ahikakaludukud an kalesan punluganan di mi'gubat ya nan gumanitu' an kabayu an didanay umalin mangubat ay da'yu! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NM3_3","035_3_3","NAM","3","3","3","Ya mungwilit nan numpuntakay hinan kabayu, ya umanelat nan hanggapda ya nan pahulda, at do'olda ahan di mun'a'atoy an mun'ahalibdudan nan tatagun maluh! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NM3_4","035_3_4","NAM","3","4","4","Ya manu ay ma'at hanah nan iNineveh ti nipaddungdah nan puta an do'ol di balbaliyana. Umat hinay inat nan iNineveh ti do'ol di tataguh udum an babluy an binalbaliyanda ta niddumdan dida an ni'dayaw hinan bululda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NM3_5","035_3_5","NAM","3","5","5","At hi Apo Dios an nidugah di abalinana ya alyonan da'yuy, Ha\"in ya numbalina' hi buhulyu an iNineveh, at moltao' da'yu. Paddungnay pumbolado' da'yu ta panigtitigan da'yuh nan tataguh nan abablubabluy ta mabainan ayu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NM3_6","035_3_6","NAM","3","6","6","Pumbalino' da'yuh na'allugit an paddungnay pumpekla'a' da'yuh nan lugit ta panigtigan da'yuh nan tatagu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NM3_7","035_3_7","NAM","3","7","7","At an amin di mannig enen babluy ya pahiwonda an alyonday, Ninganuy mahkay nan iNineveh! At hiya dan un way mammo' ay dida?” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NM3_8","035_3_8","NAM","3","8","8","Ya ha\"in an hi Nahum ya alyo' di, “Da'yun iNineveh ya unyu dan alyon hi un da'yuy on'onaynan malenggop ya un nan tatagud Thebes an ohan siudad ad Egypt? Hay baliwda ya nan Wangwang an Nile an paddungnay hiyay allupda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NM3_9","035_3_9","NAM","3","9","9","Ya hinakupna goh ad Ethiopia ta middum ad Egypt, at nidugah di abalinana, ya nan tatagud Put ya ad Libya di bumadang ay dida. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NM3_10","035_3_10","NAM","3","10","10","Mu hinakup di udum an babluy ad Thebes, at niwa'at din tataguh nan udum an babluy, ya nun'ibaludda dida. Ya nun'iyuy din buhulda nan ung'ungungngah nan akalakalata, ya numpatoyda. Ya numbangkilinganda din a'ap'apud Thebes, ya imbibinnutday mangngal ay dida. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NM3_11","035_3_11","NAM","3","11","11","Umat hitu goh damdamay ma'at ay da'yun iNineveh an waday umalin mangubat ay da'yu, at mid poto' di punnomnomanyu an paddungnay un ayu nabutong ti ta\"on un ayu mipo\"oy mu adi ayu damdama mabaliwan! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NM3_12","035_3_12","NAM","3","12","12","Ya ta\"on un din nun'ihamad an ihanianyu ya mun'apa\"i an umatdah nan ayiw an ma'alih fig an wa ay ta nalum di bungana ya un pun'iwogot ya nun'a'agah. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NM3_13","035_3_13","NAM","3","13","13","Ya nan tindaluyu ya mid ologda an ayda binabai an agguyda immenghan mananggah nan buhulyu! Ya mun'apa\"i nan pantaw, at nalakah humgopan nan buhulyu ti noghob. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NM3_14","035_3_14","NAM","3","14","14","At agayu akkay tuwali ta idadaanyuy do'ol hi danum ta way inumonyuh nan pangubatandan da'yu! Ya ihamadyu nan ihanianyu, ya pilingonyu nan uklit ta way iyammayuh nan napa\"in allupyu! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NM3_15","035_3_15","NAM","3","15","15","Mu ta\"on hi ngadan di atonyun mundadaan ya ta\"on hi un atnay ado'olyu ya mun'atoy ayuh gubat unu apuy damdama ta ma'ubah ayu, at da'yuy umat hinan nitanom an ma'ubah ti pun'a'an di dudun. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NM3_16","035_3_16","NAM","3","16","16","Manu ti umatdah ado'ol di bittuan di adadangyan hitun babluyyu, mu taynan da'yu an umatda goh hinan dudun an pun'a'andan amin di nitanom ya unda taynan. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NM3_17","035_3_17","NAM","3","17","17","Ya manuman ti do'ol nan a'ap'apuyu an umatdah nan dudun an wa ay ta lawang ya ma'a'amungda. Mu wa ay ta pinumtang ya numpangalayawdan amin an mid poto' di numpangayanda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NM3_18","035_3_18","NAM","3","18","18","At he\"an alid Assyria, wa ay ta ma'at hatu ya mi'id mahkay din u'upihyalmu, at nan tatagu ya nun'iwa'atdah nan aduntuduntug ti mi'id ah mangipapto' ay dida. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("NM3_19","035_3_19","NAM","3","19","19","At da'yun i'Assyria ya paddungnay mun'ahugatan ayu, ya adi ma'agahan an hiyay iyatoyyu. At nan mangngol hinan ma'ma'at ay da'yu ya umamlongda ti dumalat nan nidugah an pangipaligligatanyun dida.”");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("HK1_1","036_1_1","HAB","1","1","1","Hiyah te impa'innilan Apo Dios ay ha\"in an hi Habakkuk an propeta. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("HK1_2","036_1_2","HAB","1","2","2","Ya inali' di, “O Apo Dios, anaad ahan ta uya'a ya adi da'mi badangan? Ti ta\"on ahan un'u ikiyol an mangali an nunheglay ato'atondan da'mi mu adi dami ahan baliwan? Ehwang ni' da'mi ta adi ami mapatoy! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("HK1_3","036_1_3","HAB","1","3","3","Anaad anhan ta iyabulutmun titiggo' hatun nun'appuhin ma'ma'at ta omod unda agogohgoh nan tatagu? Ya bo'on hana ya anggay di titiggo' hi ma'ma'at ti bumahibahda goh, ya numpapattoy di udumnah nan tatagu, at hiyanan munhahannuda ya mumbobohholda! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("HK1_4","036_1_4","HAB","1","4","4","At un mah mi'id di hulbin nan Uldin an adi ma'unud ti nan maphod an pamanuh ya adi mipa'annung? Ti paddungay inipit nan nun'appuhiy pangatdan tatagu nan makulug di pangatda, at hiyanan hunnionda nan maphod an pamanuh!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("HK1_5","036_1_5","HAB","1","5","5","Ya tembal Apo Dios an inalinan ha\"in di, “Tigonyu adya hanan abablubabluy hinan nunlene'woh hinan wadanyu, at manoh'a ayun mannig hinan ato' hi ad ugwan an ataguyu! Ya henen ato' ya ta\"on unda ipa'innilan da'yu ya adiyu damdama kulugon. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("HK1_6","036_1_6","HAB","1","6","6","Mu Ha\"in ya pundadaano' nan iBabylon ta pumbalino' an nidugah di abalinandan mangabak an amin hinan abablubabluy. Dida ya mun'abungotda, ya mid ogondan manakup an amin hinan babluy an bo'on lutada. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("HK1_7","036_1_7","HAB","1","7","7","Ya dumalat di amabungotda at hiyanan nidugah an ta'tan nan tatagu dida, ya nidugah an mumpahiyada ti an amin nan pohdonda ya hiyay ma'unud. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("HK1_8","036_1_8","HAB","1","8","8","Ya nan kabayuda ya mabi'bi'ah ya un nan lepard, ya nidugah goh an atata'otda ya un nan wolves an ayda ahuh inalahan hinan mahdom. Ya nan numpungkabayu ya malpuh nan adagwin babluy, ya umatdah nan tumayapan nan bannug an unda dag'uhon an dapopon nan ononda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("HK1_9","036_1_9","HAB","1","9","9","Ya umalidan mangat hinan na\"appuhi an un himbumagga ya nidatongda ta pungkaphulda nan tatagun ibaludda an umat hi ado'ol di panag an adida mabilang. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("HK1_10","036_1_10","HAB","1","10","10","Ya ngongohhoyondan hinhannulon nan a'ali ya nan u'upihyalda, ya ngongohhoyonda nan nihamad an allup nan abablubabluy ti tababondah luta nan puun di allup ta hiyay pange'wandan manggop hinan babluy ta kaphulonda nan tataguh di. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("HK1_11","036_1_11","HAB","1","11","11","Ya himbumaggaan nakakda an umat hi tuyup, at danen nappuhiy pangatdan tatagu ya nan amabi'ahday pangedenlanda an ay hiyay diosda.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("HK1_12","036_1_12","HAB","1","12","12","Ya himmapita' goh ay Apo Dios an inali' di, “O Apo Dios, wagwada'a tuwalih din penghana ta enggana! He\"ay Dios an na'ahhamad, ya adim iyabulut an mapogpog ami ti He\"ay umat hinan batun punhi'uganmi! Ya indatmuy biyang nan iBabylon ta diday manumalyan da'mi an dumalat hinan nidugah an numbaholanmi! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("HK1_13","036_1_13","HAB","1","13","13","Na'ahhamad ahan di aatmu ti adim pohdon nan nun'appuhi! At anaad udot ta iyabulutmu nan na\"appuhiy pangatdan gun bumalbalih nan tatagu ta diday mangabak ay da'min manghan di baholna ya un dida? ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("HK1_14","036_1_14","HAB","1","14","14","Unmu mah ibilang nan tatagum hi umat hinan ekan unu nan nalmuh nan baybay an mi'id ah ap'apudah mangipapto' ay dida? ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("HK1_15","036_1_15","HAB","1","15","15","Unmu mah iyabulut nan iBabylon ta pumbungwitan da'mi, ya nunhidu' da'min pundopap an ay ami ekan an pun'alada, ya ahida goh udot tum'u' hi umamlonganda? ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("HK1_16","036_1_16","HAB","1","16","16","Ya onnganda nan hidu'da an gohbonda nan maphod di hunghungna an incense ti heden hidu'day dimmalat hi nangidat hi inadangyanda, at mahawal di mun'aphod an ononda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("HK1_17","036_1_17","HAB","1","17","17","Ya unmu mah iyabulut an gunda iyal'allan mumpamatoy hinan tataguh nan abablubabluy an mi'id ah homo'da?” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("HK2_1","036_2_1","HAB","2","1","1","Ha\"in an hi Habakkuk ya umuya' hinan ata'nang an ihinan di mungguwalya ta hodo' nan alyon Apo Dios ay ha\"in ya hay pambalnah din inlili' ay Hiya! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("HK2_2","036_2_2","HAB","2","2","2","At hiyah te nambal Apo Dios ay ha\"in an inalinay, “Ipaphodmun itudo' hinan ikab an batu nan ipa'innila' ay he\"a ta madadawoh hi pamahaan nan umuy an mangipa'innilah nan udum an tatagu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("HK2_3","036_2_3","HAB","2","3","3","Ya manu ay alyo' di itudo'mu nan ipa'innila' ay he\"a ti madnoy di adatngan nan ipa'annungana ti hay pohdonan ipa'innila ya hay ma'ma'at hi angunuhna. Ya immannung an ma'at hana ti bo'on layah, at anuhanyun hodon an ta\"on un madnoy ti hay gutud di a'atana ya immannung an ma'at an adi mibahhaw. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("HK2_4","036_2_4","HAB","2","4","4","At itudo'mu hatu: Immannung an mumpahiya nan iBabylon, ya immannung goh an nappuhiy amnawanda, mu makulug damdama an nan tagun ibilang Apo Dios an nahamad di ugalida an dimmalat nan pangulugda ya diday mi'tagun Apo Dios hi munnononnong. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("HK2_5","036_2_5","HAB","2","5","5","Ya bo'on hene ya anggay di aton nan mumpabagtu ti adida mahenglah nan uminu'inumandah bayah, at punlayahona dida, at hiyanan adida ipogpog di pangipabagtuandah odolda. Ya pohdondan am'amon an amin nan abablubabluy ta kaphulondan amin nan tatagu an adida ipogpog nan ato'atondan nappuhi an umatdah lubu' an adi mapogpog di matoy hi gun milubu'. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("HK2_6","036_2_6","HAB","2","6","6","Mu danen tatagun makaphul ya hinhannulondan alyonday, Mahmo' ayun nangamung hi inadangyan di udum! Anuud nin di pangidinnganyun mangamangat hi umat hina ta omod un ayu umadangyan hinan pamalbaliyanyuh nan tatagu? Hiyah ne hanulda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("HK2_7","036_2_7","HAB","2","7","7","Undan adi la'tot ya ginubat da'yuh nan tatagu ti bumungotda, ya mipanomnom ay dida nan ina'inatyu? At ipata'ot da'yu, ya nunhamhamadan amin nan gina'uyu, at da'yu goh di tiliwonda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("HK2_8","036_2_8","HAB","2","8","8","Ya manu ay atondah ne ti nunhamhamyun amin di gina'un nan tataguh nan abablubabluy hitun luta, ya numpatoyyu nan tatagu, ya numpa\"iyuy babluyda. Mu nan na'angang an agguy natiliw ya diday mangiballoh ay da'yu ta hamhamonda nan gina'uyu! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("HK2_9","036_2_9","HAB","2","9","9","Mahmo' ayu ti ma'itudan ayun tatagun hay kuluk di immadangyananyu, ya henen inadangyanyuy dimmalat hinan immong'ongollanyu! Ya ipadahyuy abalinanyun mangiyammah abungyuh nan lugal an alyonyuh mi'id di al'alih ma'at. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("HK2_10","036_2_10","HAB","2","10","10","Mu dumalat nan inatyu an do'ol di numpa\"iyuh nan abablubabluy ya da'yun hina\"amay nabainan, at mi'id mahkay di namnamayun mi'tagu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("HK2_11","036_2_11","HAB","2","11","11","Ya ta\"on nan batun nidedeng hinan abungyu ya nan daladag hinan way atap ya diday paddungnay mangit'u' an mun'ihtiguh nan ina'inatyun nun'appuhi! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("HK2_12","036_2_12","HAB","2","12","12","Mahmo' ayun bumabluy hinan ohan lugal an dumalat di pumatayanyu ya nan kuluk an ato'atonyun nun'appuhi! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("HK2_13","036_2_13","HAB","2","13","13","Impa'annung'un Dios an nan aton nan nun'appuhin tatagu ya mi'id ahan di hulbina an umat hinan dapul! Mamablaydah nan puntamuanda, mu mi'id ahan di pumbalinanah maphod ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("HK2_14","036_2_14","HAB","2","14","14","ti udum di algaw ya mipa'innila an munhinap hinan tataguh nan abablubabluy nan anabagbagtu' an Dios an umat hinan danum an mane'nob hinan baybay. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("HK2_15","036_2_15","HAB","2","15","15","Mahmo' ayun tatagun nidugah di pangiholholtapanyuh nan i'ibayun tatagu an dumalat hinan punhinaggawanda an ayda nabutong, ya unyuat goh pun'am'amlongan an tigon nan ayda numbobolladan! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("HK2_16","036_2_16","HAB","2","16","16","Mu ma'at goh damdamay umat hina ay da'yu ta mabainan ayu! Ya nan pummolta' an Dios di paddungnay inumonyu, at munhinnigi ayu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("HK2_17","036_2_17","HAB","2","17","17","Da'yuy nangpuh hinan ayiw ad Lebanon ya numpatoyyu nan a'animal hidi, at hiyaat un hi awni ya nidugah di ta'otyu ti ma'at goh damdama ay da'yu hanan ina'inatyun dida ti numpatoyyu nan tataguh abablubabluy, ya pina\"iyuy babluydah punhituwanda an mi'id ah homo'yun dida. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("HK2_18","036_2_18","HAB","2","18","18","Mi'id di hulbin nan bulul ti nan tagu ya anggay di nangiyamma, at anaad udot ta dayawon di umat hina an umituduh layah? Ya anaad ta nan nangiyamman nen bulul ya hiyay pangedenolana an ta\"on un adi humapit? ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("HK2_19","036_2_19","HAB","2","19","19","At mahmo' ayun mumpabaliw hinan ayiw an bulul ya umat goh hinan mumbagah batuh atona! Ti undan hanan neyengngoh ya mi'hapitdan Ha\"in an Dios? Dida ya unda na'amyudan hi balitu' ya silver an adida humodohda! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("HK2_20","036_2_20","HAB","2","20","20","Mu Ha\"in an hi Apo Dios ya wagwadaa' hinan me'gonan an Timplu' at mahapul an Ha\"in pangedenolan an amin di tataguh tun alutaluta.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("HK3_1","036_3_1","HAB","3","1","1","(v 1, 19b) Ha\"in an hi Habakkuk an propeta ya hiyah te luwalu', ya hay intud'a' ya nan ap'apun di muntudtuduh kanta. Ya mahapul an hay aat di ma'alih shigionoth di usalonyuh unyu tukalon nan waday gadengnan umat hinan gitala. Ya inali' di: ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("HK3_2","036_3_2","HAB","3","2","2","“He\"an Apu an Dios, dengngol'uy aatmu, at manoh'aa' an amin hinan inatmu! Mu ta\"on ni' un'a bumobohhol ya hom'on da'mid ugwan ta atom nan umipanoh'a an umat hidin inatmuh hopapna ta ibaliw da'mi! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("HK3_3","036_3_3","HAB","3","3","3","He\"an Dios an na'ahhamad ya impattigmuy aatmun da'mid Teman, ya umat goh hinan Duntug an Paran, ya immannung an nan benang di anabagbagtum, ya hinophopanad abuniyan, ya He\"ay dinayaw an amin nan tataguh tun abablubabluy hitun alutaluta. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("HK3_4","036_3_4","HAB","3","4","4","Nunheglay benangmun humili an umat hinan ma\"aphod an benang nan algaw an bumuhu' hi helhelong, ya nan potang ya malpuh nan ta'laymu an hiyay awadan nan nidugah an abalinam. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("HK3_5","036_3_5","HAB","3","5","5","Impiyalim nan numbino'ob'on an dogoh, at nun'atoyda nan tatagu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("HK3_6","036_3_6","HAB","3","6","6","Ya wa ay ta tuma'dog'a ya umalyog tun luta, ya wa ay goh ta amangom nan babluy ya gumayonggong nan tatagu. Ya wa ay ta dumalan'ah nan aduntuduntug ya mun'egdayda, mu nan nidugah an abalinam ya adi kumapuy an un hihidyay aatna. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("HK3_7","036_3_7","HAB","3","7","7","At tinnig'u nan tatagud Cushan ya ad Midian an wumogwogdah ta'otda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("HK3_8","036_3_8","HAB","3","8","8","Apu an Dios, undan hay bungotmuy dimmalat hi nanaplatam hinan wangwang ta dimminong? Ya undan goh dimmalat hinan bungotmuy nanaplatam hinan baybay ya un matob'a'? Bo'on! Manu ay ti unmu impa'ali nan mangibaliw hinan tatagum! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("HK3_9","036_3_9","HAB","3","9","9","Nan nidugah an abalinam ya umat hinan pana an mepto' hinan luta ti paddungnay manga', at mawaday numbino'ob'on an wangwang. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("HK3_10","036_3_10","HAB","3","10","10","Ya wa ay ta tigon da'ah nan aduntuduntug ya wumogwogda, ya gun mumbungug nan dalluyun hinan baybay an hin'alinaan immongol an tumulu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("HK3_11","036_3_11","HAB","3","11","11","Ya nan bulan ya algaw ya dimminongda ti hinanian di benang nan nidugah an umanelat an panam ya nan gayangmuh nan egayanganda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("HK3_12","036_3_12","HAB","3","12","12","Hay nundalanam hitun luta ya nidugah di bungotmu, at hiyanan nun'igatigatinmu nan tataguh tun abablubabluy. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("HK3_13","036_3_13","HAB","3","13","13","Mu hay immaliam ya imbaliwmu nan tatagum an pento'mu, ya numpatoymuy a'ap'apun nan numbino'ob'on an tatagun nun'appuhiy pangatda, at inaanmuy abalinanda an ayda nabladan. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("HK3_14","036_3_14","HAB","3","14","14","Ya ginayangmu nan a'ap'apun nan tindalu an nan gayangday inusalmu, ya himbumaggay inatdan immalin nangubat hinan tatagum ta nun'iwa'at ami, ya undaat goh udot umamlong hi nangabakandah nan mi'id abalinanda. Mu agguy na'at ti pinanam nan a'ap'apun nan tindalu an nan panaday inusalmu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("HK3_15","036_3_15","HAB","3","15","15","He\"a ya impa'wam nan kabayum hinan baybay an nunheglay dalluyuna. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("HK3_16","036_3_16","HAB","3","16","16","Ya unat goh dengngol'un amin hana ya mumpagpag di puhu', ya pumalewpew di timid'uh ta'ot'u, ya limmungtuy di odol'u, ya ta\"on di hu'i' ya ahigagayonggong, at hiyaat un mi'id di olog'un tuma'dog. Mu un'u anuhan an hohoddon di pummoltaam, Apo Dios, hinan binuhulmin nangubat ay da'mi. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("HK3_17","036_3_17","HAB","3","17","17","Ya ta\"on hi un adi humabung nan ayiw an fig, ya ta\"on goh hi un adi bumunga nan greyp ya nan ayiw an olibo, ya nan mihabal ya ta\"on hi un napuh di paguy, ya mi'id ah kalnilu ya bakah nan kolal, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("HK3_18","036_3_18","HAB","3","18","18","mu mun'am'amlonga' damdama an mangidaydayaw ay Apo Dios an namaliw ay ha\"in! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("HK3_19","036_3_19","HAB","3","19","19","(v 19a) Immannung an nan na'abbagbagtun Dios ya Hiyay mangidat hi bi'ah'u, ya ihamadnay panalimunah nan pangigatina' an umat goh hinan pangigatinan nan ulha ta mabalin an ti'ido' nan duntug.”");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("ZP1_1","037_1_1","ZEP","1","1","1","Hiyah te hinapit Apo Dios hi impa'innilanan ha\"in an hi Zephaniah hidin gutud di nun'alian Josiah an hina' Amon hidid Judah. Ha\"in ya nalpua' hinan holag Cushi an hina' Gedaliah an imbaluy Amariah an hina' Hezekiah. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("ZP1_2","037_1_2","ZEP","1","2","2","Inalin Apo Dios ay ha\"in an hi Zephaniah di, “Ha\"in an hi Apo Dios ya ubaho' an amin nan wah tun luta ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("ZP1_3","037_1_3","ZEP","1","3","3","ti ubaho' an amin nan tatagu, ya nan animal, ya ta\"on nan do'ol an hamutid daya, ya nan wah baybay ta way aton nan adi umunud ay Ha\"in an mun'a'ubah.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("ZP1_4","037_1_4","ZEP","1","4","4","Ya innaynayun Apo Dios an himmapit ay ha\"in an hi Zephaniah an inalinay “Ha\"in an hi Apo Dios ya moltao' nan tatagud Judah ya ad Jerusalem an kapitulyuda, ya ubaho' goh nan way na'angang hinan mundayaw hi bulul an Ba'al eten babluy ta mi'id di gun umuy an mundayaw ya ta\"on hanan papadi. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("ZP1_5","037_1_5","ZEP","1","5","5","Ya ubaho' goh nan tagun umuy hi atap di abungdan mundayaw hinan abittubittuan ad daya, ya nan mundayaw an mangihapatah nan amakulugdan Apo Dios, ya nan munhapata goh hinan bulul an hi Molek. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("ZP1_6","037_1_6","ZEP","1","6","6","Ti ubaho' nan nangidinong an umunud ay Ha\"in ya nan adi mamhod an umalin mumpabaddang ay Ha\"in. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("ZP1_7","037_1_7","ZEP","1","7","7","Ha\"in an na'abbagbagtun Dios ya magadyuh an madatngan di gutud hi punhumalyaa' ay da'yu, at duminong ayu ti ay paddungnay e'nong'un da'yun iJudah ti ayaga' nan buhulyun iBabylon ta way atondan mamatoy ay da'yu an ayda me\"an hinan me'nong. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("ZP1_8","037_1_8","ZEP","1","8","8","Ya henen gutud an punhumalyaan ya moltao' an amin nan mumpangipangpangulu, ya nan linala'in imbabaluy nan ali, ya an amin nan mangiyengngoh hinan ugalin nan bunag. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("ZP1_9","037_1_9","ZEP","1","9","9","Makulug an moltao' nan middum an mi'dayaw hinan dayawon nan agguy kimmulug, ya nan lumayalayah, ya nan pumatopatoy ta punuwonda nan timplun nan diosdah nan hamhamonda.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("ZP1_10","037_1_10","ZEP","1","10","10","Ya inalin goh Apo Dios di, “Henen gutud ya donglonyu nan nidugah an kumanilah nan way Pantaw an Ekan hidid Jerusalem, ya ahi'e'ebel hinan Balbalun Barangay hidid Jerusalem, ya wada goh di ahingungulngul hinan nunlene'woh an dudunduntug. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("ZP1_11","037_1_11","ZEP","1","11","11","Da'yun numpunhituh neheggon hinan way palengke ya kumila ayu ti an amin nan mumpungkumildu ya mun'atoyda! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("ZP1_12","037_1_12","ZEP","1","12","12","Ya paddungnay tolga' di dilag ta pundilaga' ad Jerusalem ta moltao' nan u'umbun an hay nomnomonda ya malenggopdan inaliday, Hi Apo Dios ya mi'id maphod unu nappuhih atonan ditu'u! Hiyah ne inalida. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("ZP1_13","037_1_13","ZEP","1","13","13","Mu mun'ahamham damdama nan mun'apla'an an inadangyanda, ya mun'apa\"i nan a'abungda. Ya gunda munha\"ad hi abungda, mu bo'on diday munhitu. Ya muntanomdah greyp, mu bo'on diday manamtam.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("ZP1_14","037_1_14","ZEP","1","14","14","Ya inalin goh Apo Dios ay ha\"in an hi Zephaniah di, “Magadyuh ahan an madatngan di algaw hi pummoltaa' hinan tatagu, ya nidugah an atata'ot di ma'at, at ta\"on nan nun'atulid an tindalu ya kumilada. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("ZP1_15","037_1_15","ZEP","1","15","15","Ya henen pangipuhaya' hinan nidugah an bungot'u ya hiyah ne goh di punligatan nan tatagu, ya numanomnomanda, ya apa\"ianda, ya a'ubahanda, ya henen gutud goh ya nidugah an munhehellong. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("ZP1_16","037_1_16","ZEP","1","16","16","Ya henen timpu ya madngol di gangoh di talampet hi ipa'innilaan di gubat, ya madngol di bugaw nan titindalun manggop hinan nahamad an allupna an siudad ya nan ata'nang an abung an pungguwalyaan hinan babluy. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("ZP1_17","037_1_17","ZEP","1","17","17","Ya paligato' hi nidugah nan tatagu ta ayda nabulaw an ahi'ap'apu'ap ti numbaholdan Ha\"in, at hiyanan mun'ibu'yag di daladan ay danum, ya mabulu' di odoldah nan luta. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("ZP1_18","037_1_18","ZEP","1","18","18","Ya henen gutud an pangipattiga' hinan ay apuy an bungot'u ya hanan adadangyan ya adi ibaliw nan silver ya balitu'da dida ti mamengpenghan an pogpogo' an amin nan wah tun luta.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("ZP2_1","037_2_1","ZEP","2","1","1","Ya ha\"in an hi Zephaniah ya inali' di, “Ma'amung ayu an da'yun mi'id ah bainan tatagu ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("ZP2_2","037_2_2","ZEP","2","2","2","ti la'tot ya umat tu'u tatagwah nan dugin itayap di dibdib eden gutud an pangipattigan Apo Dios hi ongol an bungotnan ditu'u! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("ZP2_3","037_2_3","ZEP","2","3","3","At ditu'uh tun babluy an mumpa'ampa nongkay ya mangunud hinan mandal Apo Dios ya ma'ahhapul an dayawon tu'u Hiya, ya aton tu'uy maphod, ya ipa'ampa tu'u goh di odol tu'u ta olom ya melwang tu'un den timpun pangipuhayanah nan nidugah an bungotna!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("ZP2_4","037_2_4","ZEP","2","4","4","Ya ha\"in an hi Zephaniah ya inali' nan ma'at hinan babluy ad Philistia an inali' di, “Nan siudad ad Gaza ya mabukawan, ya mun'apa\"i goh ad Ashkelon, ya ma'amin an mun'apatoy nan tatagud Ashdod hi tongan di algaw, ya mun'akaphul an amin nan tataguh ad Ekron an babluyda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("ZP2_5","037_2_5","ZEP","2","5","5","Ti ma'idutan ayun numpunhituh nan pingit di baybay an da'yun holag Kereth ti da'yuy a'atan nan inalin Apo Dios an inalinay, Pumpatoy'u da'yu ta engganay un mi'id ah ma'angang! Hiyah ne inalina. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("ZP2_6","037_2_6","ZEP","2","6","6","At henen babluyyuh nan pingit di baybay ya mumbalin hi pumpahtulan ya pu'od di kalnilu, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("ZP2_7","037_2_7","ZEP","2","7","7","ya nan agguy natoy an holag Judah di ad bagih nan pumpahtulanyu. Ya wa ay ta mahdom ya umuyda molo' hinan a'abung ad Ashkelon ti hi Apo Dios an Diosda ya ipapto'na dida, at ipabangngadna dida ta hakuponda din babluyda.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("ZP2_8","037_2_8","ZEP","2","8","8","Hi Apo Dios ya inalinan ha\"in an hi Zephaniah di, “Dengngol'u nan munha'it an panaphapit nan iMoab ya nan i'Ammon hinan tatagu' ti mumpahiyada ahan an alyonday, Polhonmi nan babluyyu! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("ZP2_9","037_2_9","ZEP","2","9","9","Mu Ha\"in an matattagun Dios an Diosyun holag Israel ya ihapata' an mapatoy nan tatagud Moab an umatdad Sodom, ya nan tatagud Ammon an umatdad Gomorrah ti mumbalin danen babluy an adi tummol di mitanom hi enggana. Mu nan tatagu' hi pidwa ya hidiy pumbabluyanda!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("ZP2_10","037_2_10","ZEP","2","10","10","Ya ha\"in an hi Zephaniah ya inali' goh di, “Hiyah ne aat di pummoltan Apo Dios an nidugah di abalinanah nan tatagud Moab ya ad Ammon an dumalat nan pumpahiyaanda ya nan pamihupihulandah nan tataguna. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("ZP2_11","037_2_11","ZEP","2","11","11","At nidugah an atata'ot di ipaholtap Apo Dios ay dida, ya pumbalinona an amin nan abulubulul an inyamman di tataguh tun lutah mi'id di hulbida. At la'tot ya an amin di tataguh nan abablubabluy an awadan nan lutada tuwali ya hi Apo Dios di dayawonda.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("ZP2_12","037_2_12","ZEP","2","12","12","Ya alyo' goh an hi Zephaniah di, “Da'yun iCush ya ipa'alin goh Apo Dios nan titindalun nan buhulyu ta pumpatoy da'yu.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("ZP2_13","037_2_13","ZEP","2","13","13","Ya alyo' goh an hi Zephaniah di, “Usalon Apo Dios nan nidugah an abalinana an mama\"ih nan babluy ad Assyria an wah immapit hi iggid hi un hagangon di buhu'an di algaw, ya ta\"on ad Nineveh an kapitulyuda ta mumbalin hi mapulun an mi'id danum ta mun'amaganan nan luta. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("ZP2_14","037_2_14","ZEP","2","14","14","At hiyay a'amungan nan animal hi inalahan ya nan numbino'ob'on an animal, ya nan guup, ya tu\"u'an, ya akup ya mumpunhitudah nan nun'apa\"i an timpluda, ya ma\"adngol di alidah nan do'ol an tawa. Ya humelhelda goh hinan bunol di abung, ya mun'a'aan an amin nan ayiw an cedar an niyammah nan a'abung. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("ZP2_15","037_2_15","ZEP","2","15","15","Umat hinay ma'at hinan a'abung hinan siudad ti nan tatagu ya nidugah di pumpahiyaandah nan abalinanda ti hay ninomnomda ya malenggopda. Ya hay ninomnomda goh ya nan siudadday ma'abbi'ah hi an amin an asiudasiudad hitun luta, mu ad ugwan ya nun'apa\"i an hiyay punhituwan nongkay nan numbino'ob'on an animal hi inalahan. At an amin nan maluh an mannig hi aatna ya abatlanda ya mungwigiwigdan mannig.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("ZP3_1","037_3_1","ZEP","3","1","1","Ya alyo' goh an hi Zephaniah di, “Mahmo' tu'un iJerusalem ti nan babluy tu'u ya ma'idutan ya mapa\"i ti hiyay nido'lan nan nun'appuhiy pangatda ti ta\"on nan a'ap'apu tu'u ya paligaton ditu'u. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("ZP3_2","037_3_2","ZEP","3","2","2","Ya mi'id ahan denol tu'un Apo Dios, ya adi tu'u mumpabadang ay Apo Dios. Ya adi tu'u goh mumpatugun, ya adi tu'u ahan umunud. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("ZP3_3","037_3_3","ZEP","3","3","3","Ya nan u'upihyal hitu ya umatdah nan atata'ot an layon, ya nan huhuwis ya nipaddungdah nan wolves an nabukang an mid ah ang'angondah onondah nan mabiggat. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("ZP3_4","037_3_4","ZEP","3","4","4","Ya nan propetah tu ya mumpahiyada ya ahilalayahda, ya nan papadih tu ya agaga\"ihaw an umipabain di atondah nan Timplu an adida unudon nan Uldin Apo Dios. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("ZP3_5","037_3_5","ZEP","3","5","5","Mu wagwadah Apo Dios an niniddum ay ditu'u an na'ahhamad di gunna pangipapto' hinan tataguna an adina ipangngel. Mu adi damdama bumain hanan gun mangamangat hinan nun'appuhi.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("ZP3_6","037_3_6","ZEP","3","6","6","Ya inalin Apo Dios di, “Pumpatoy'u nan Hentil hi abablubabluy, ya pumpa\"i' nan nun'ihamad an allupda ya nan pungguwalyaanda, at mi'id ah ohah nan tataguh mundaldallanan hinan kalatada eden babluy. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("ZP3_7","037_3_7","ZEP","3","7","7","At hay ninomnom'u ya olom ya hiyah ne mangipata'ot ay da'yud Jerusalem ta abulutonyu nan itugun'un mipadan ay da'yu, ta way aton nan numbabluyanyun adi mun'apa\"i unu ta way ato' an adi mangituluy an mummoltan da'yu! Mu unyuat goh inyal'alla an gun nangat hinan nidugdugah an na\"appuhi! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("ZP3_8","037_3_8","ZEP","3","8","8","At hodonyu nan gutud di punhumalyaa' ti ninomnom'un amungon nan anasyonasyon hitun alutaluta ta ipuhay'un da'yu nan nidugah an bungot'u ti mamolta ayun amin, ya mapa\"in amin nan wah tun lutah nan ay apuy an bungot'u. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("ZP3_9","037_3_9","ZEP","3","9","9","Ya alpahan nen a'atana ya ipaphod'u mahkay nan panapit an amin nan tatagu ta an amindan hinohha ya ma'amungdan mundayaw ay Ha\"in, ya mundedehhanda goh an munhulbin Ha\"in. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("ZP3_10","037_3_10","ZEP","3","10","10","Ya ta\"on din nun'iwa'at an tatagu' an immuy numpunhituh nan dammang di pingit di numbino'ob'on an wangwang hidid Cush ya iyalida nan e'nongdan midat ay Ha\"in. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("ZP3_11","037_3_11","ZEP","3","11","11","Ya adida mahkay mabainan an dumalat nan nun'appuhin ina'inatda ti pogpogo' an amin eten babluy nan umamlong an mumpahpahiya ta adida munle'le'od hinan me'gonan an Timplu'. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("ZP3_12","037_3_12","ZEP","3","12","12","Mu waday ang'ango' hi middum ay da'yu an nan na'na'unnud ya mumpa'ampa an mange'kod hi nitaguanan Ha\"in. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("ZP3_13","037_3_13","ZEP","3","13","13","Ya nan ma'angang ay da'yun holag Israel ya adida mahkay aton di nappuhi, ya adida munlayah unu bumalbali. At unda mahkay mangmangan ya nolnolo' ti mi'id al'alin dida mahkay ti mi'id di mangipata'ot ay dida.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("ZP3_14","037_3_14","ZEP","3","14","14","At ha\"in an hi Zephaniah ya inali' di, “Ditu'un tatagud Zion ya umamlong tu'un mungkanta, ya olton tu'un mangit'u' hinan amlong tu'un tatagud Israel. Ya mundenol tu'u ya umamlong tu'u ahan an numpunhitud Jerusalem! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("ZP3_15","037_3_15","ZEP","3","15","15","Ti impadinong Apo Dios nan amoltaan tu'u ya nan mi'buhul ay ditu'u, ya hi Apo Dios mahkay di mun'alin ditu'un holag Israel, at mimiddum ay ditu'u. At badangan ditu'u ta adi tu'u mahkay tuma'ot. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("ZP3_16","037_3_16","ZEP","3","16","16","Ya awni ta madatngan henen gutud at alyon nan tatagun ditu'un iJerusalem di, Adi ayu tuma'ot an wad Zion, ya adi ayu munlungdaya. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("ZP3_17","037_3_17","ZEP","3","17","17","Ti mimiddum ay da'yuh Apo Dios an Diosyu, ya nidugah di abalinanan mamaliw ay da'yu, at umabak ayu! Ya nidugah di pangiyamlonganan da'yu, at idatnay baluh pi'taguanyu an dumalat nan nidugah an pamhodna ti dumalat nan pangipa'amlonganyun Hiya ya it'u'nan kumantah pun'am'amlongana!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("ZP3_18","037_3_18","ZEP","3","18","18","Ti inalin Apo Dios di, “Pogpogo' di punholholtapanyuh pangatanyuh behtayu ta adi ayu mahkay munlungdaya ya mabainan. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("ZP3_19","037_3_19","ZEP","3","19","19","Ti immannung an awni ta madatngan henen gutud at moltao' an amin nan mangipaligligat ay da'yu. Ya baliwa' an amin nan nun'apilay, ya amungo' an amin din nun'iwa'at hinan udumnan babluy, ya idat'uy ipabagbagtuanda ya nan a'e'gonandah nan babluy an din gunda nabainan. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("ZP3_20","037_3_20","ZEP","3","20","20","Ya hene goh an gutudna ya amungo' nongkay da'yu ta iyanamut'u da'yuh nan tono' an babluyyu. Ya idat'uy ipabagbagtuanyu ya a'e'gonanyuh an amin hinan tataguh tun luta ti ibangngad'uy pumhodanyu. Ha\"in an Dios di nanapit ete.”");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("HG1_1","038_1_1","HAG","1","1","1","Hidin miyadwan tawon hi nun'alian Darius ad Persia hidin hopap di algaw eden miyonom di bulan ya impa'innilan Apo Dios ay ha\"in an hi Haggai an propeta nan penhodnan ibaga' ay Zerubbabel an gobelnadol ad Judah an ap'apun Shealtiel ya hi Joshua an hina' Jehozadak an Nabagtun Padi. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("HG1_2","038_1_2","HAG","1","2","2","At inali' ay diday, “Inalin Apo Dios an nidugah di abalinanay, Ditu'un tatagu anuy mangalih bo'on ad ugwan di gutud hi pangiyamman hinan Timpluna. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("HG1_3","038_1_3","HAG","1","3","3","Ya inalina goh di, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("HG1_4","038_1_4","HAG","1","4","4","Anaad ta da'yun tatagu' ya nun'ihamad nan a'abungyu an hay mun'aphod an ayiw di da'ligyu, ya wan nunnanannong nan Timplu' an napa\"i an adi mipaphod? ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("HG1_5","038_1_5","HAG","1","5","5","Unyu mah adi nomnomon hi un anaad ta ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("HG1_6","038_1_6","HAG","1","6","6","do'ol nan inhabalyu, mu un itang di mabto'yu? Ya ta\"on hi un waday ononyu mu adi ayu mabhug. Ya waday bayahyu, mu ma'uwaw ayu damdama. Ya ta\"on hi un do'ol di gina'uyuh ilubungyu mu mah'aw ayu damdama. Ya gun ayu bumo'la, mu adi umda damdama. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("HG1_7","038_1_7","HAG","1","7","7","Unyu dan adi ma'immatunan hi un anaad ta umat hinay ma'ma'at? ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("HG1_8","038_1_8","HAG","1","8","8","At hiyanan hay atonyu ya umuy ayun ummal hi inalahan hi ayiw ta ipaphodyun iyamma nan Timplu' ta way atonyun mangat hinan nahamad an din atonyu tuwalin mundayaw ta way ato' an umamlong! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("HG1_9","038_1_9","HAG","1","9","9","Ti hay ninomnomyu ya do'ol di mabto'yu, mu tigonyu adya an hay gutud di pumbot'anyu ya un itang di ma'alayu! Ya wa ay goh ta iyanamutyuh abungyu ya un mi'id di poto'nah pangananyu ya napuh ti hinapuda'. Ya manu ay ato' di umat hina ti nan Timplu' ya nunnanannong an napapa\"i ti un way ohan da'yuan hay abungnay ipaphopaphodna an iyamma. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("HG1_10","038_1_10","HAG","1","10","10","Hiyah ne dumalat hi adina umudanan ta omod un adi tummol nan itanomyu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("HG1_11","038_1_11","HAG","1","11","11","At pumbalino' hi mamaga nan inalahanyuh nan aduntuduntug, ya nan apayapayaw, ya nan punhabalanyuh greyp, ya olibo, ya nan udumnan itanomyu ta mahinaangan ayu, ya ta\"on nan animalyu, ya mun'apa\"in amin nan tinamutamuanyun nabnablayanyu.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("HG1_12","038_1_12","HAG","1","12","12","La'tot ya an amin nan tatagu, ya ta\"on da Zerubbabel an hina' Shealtiel ya hi Joshua an ap'apun Jehozadak an Nabagtun Padi ya inunudmi nan inalin Apo Dios an Diosmi. Ya tina'tanmi, at an amin nan impa'innila' ya inunudda ti propetaa' ay Apo Dios. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("HG1_13","038_1_13","HAG","1","13","13","La'tot goh ya waday impa'innilan Apo Dios ay ha\"in an hi Haggai ta ipa'innila' hinan tatagu an inalin Apo Dios di, “Ten ihamad'un alyon an badanga' da'yu!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("HG1_14","038_1_14","HAG","1","14","14","At impa'amlong Apo Dios da Zerubbabel an gobelnadol ad Judah, ya hi Joshua an Nabagtun Padi, ya an amin din na'angang an numbangngad an nalpuh nan udum an babluy. Mu an amin ami ya immuy ami ta ete\"amin muntamuh nan Timplun Apo Dios an na'abbagbagtun Diosmi. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("HG1_15","038_1_15","HAG","1","15","15","Ya henen gutud ya miyaduwampulu ta opat an algaw hidin miyonom an bulan eden miyadwan tawon hi nun'alian Darius. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("HG2_1","038_2_1","HAG","2","1","1","Ya heden miyaduwampulu ta ohay algaw hidin miyapituy bulan eden tawon ya himmapit goh hi Apo Dios ay ha\"in an hi Haggai an inalinay, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("HG2_2","038_2_2","HAG","2","2","2","“Hanhanam ay da Zerubbabel an gobelnadol, ya hi Joshua an Nabagtun Padi, ya an amin nan tatagu an alyom ay diday, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("HG2_3","038_2_3","HAG","2","3","3","Wada dan ay da'yuy munnomnom hi aat di amaphod din Timpluh hopapna? Hay aat di umatan nan pannigyud ugwan? Hay tigawnad ugwan ya ay mi'id di hulbina. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("HG2_4","038_2_4","HAG","2","4","4","Mu ad ugwan ya pabi'ahonyuy punnomnomyu ti Ha\"in an nidugah di abalinanan Dios ya wagwadaa' an bumadang ay da'yu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("HG2_5","038_2_5","HAG","2","5","5","Ti hiyah ne din inali' tuwalih din o'ommodyuh din nangilpuwa' ay didad Egypt ta nakakda an inali' di inaynayun'uy pangipapto\"un da'yu. At hiyanan adi ayu tuma'ot, ya adi ayu mun'ogon an mangiyammah nan Timplu.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("HG2_6","038_2_6","HAG","2","6","6","Ya ha\"in an hi Haggai ya intuluy'un himmapit an inali' di, “Hi Apo Dios an nidugah di abalinana ya inalinay, Ag'aga ya iwogot'ud abuniyan, ya tun luta, ya nan baybay. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("HG2_7","038_2_7","HAG","2","7","7","Ta mapilitan nan tataguh nan abablubabluy at iyaliday inadangyanda ta mawadan amin di mahapul nan Timplu'. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("HG2_8","038_2_8","HAG","2","8","8","Ta bagi' an amin di inadangyan nan tataguh nan abablubabluy hitun luta an umat hinan silver ya balitu'. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("HG2_9","038_2_9","HAG","2","9","9","At nidugdugah di amaphod nan Timplu' an miyamma ya un nan aatnah din hopapna. Ya palenggopo' goh heten babluy.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("HG2_10","038_2_10","HAG","2","10","10","Hede goh an miyaduwampulu ta opat di algaw hidin miyahiyam di bulan eden miyadwan tawon hidin nun'alian Darius ya himmapit goh hi Apo Dios ay ha\"in an hi Haggai an propetan inalinay, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("HG2_11","038_2_11","HAG","2","11","11","“Ha\"in an nidugah di abalinanan Dios ya alyo' ta hanhanam hinan papadi di inalin nan Uldin hi ma'at. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("HG2_12","038_2_12","HAG","2","12","12","Ti gulat ta umala han taguh nan ne'nong an dotag, ya imbi'lugnah nan magayad an lubungna, ya gulat ta medeneh henen lubungnah nan tinapay, unu hinan ma'an, unu hinan bayah, unu hinan lanan olibo, unu hinan udum an ma'an ya henen me'gonan an dotag an nidawat ay Ha\"in ya pumbalinona mah nan nedenehanah me'gonan goh?” Ya tembaldan inalidan ha\"in di, “Adi ahan!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("HG2_13","038_2_13","HAG","2","13","13","Ya ha\"in an hi Haggai ya inali' goh di, “Gulat mah ta nan tagu ta nedeneh hi odol di natoy ya undan adi miyabulut an dapoona nan ma'an?” Ya tembal goh nan papadin inaliday, “Adi.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("HG2_14","038_2_14","HAG","2","14","14","At inali' di, “Hay inalin Apo Dios ya umat goh hinay ma'at hinan tatagun ten babluy ti an amin nan bot'onda ya nun'alugit, at adi ma'abulut an amin nan e'nongdah nan pun'onngan. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("HG2_15","038_2_15","HAG","2","15","15","At nomnomonyun amin nan hinolholtapyuh din hopapna ta engganah nangete\"aanyun nangipaphod hinan Timplu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("HG2_16","038_2_16","HAG","2","16","16","Ti hay gun na'at ya namnamaonyun waday duwampuluy langgut hi bot'onyu, mu numbalin hi un himpulu ya anggay. Ya namnamaonyu goh an nalemay alewahhangon tu'uh bayah, mu numbalin hi un duwampulu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("HG2_17","038_2_17","HAG","2","17","17","Ya impa'ali' di puma\"ih nan inhabalyu an umat hi begeh, ya dangaw, ya dalallu an nama\"in amin hinan way intanomyu, mu agguy ayu nuntutuyu ta mumbangngad ayun umunud ay Ha\"in. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("HG2_18","038_2_18","HAG","2","18","18","At ad ugwan an algaw nongkay an miyaduwampulu ta opat eten miyahiyam di bulan an nangiyammanyuh nan ipabunan di tu'ud nan Timplu ya ihamadyu ta innilaonyuy aatna: ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("HG2_19","038_2_19","HAG","2","19","19","Wada mah di nahawal hi paguy hinan alangyuh itanomyu? Ya nan intanomyun greyp, ya figs, ya pomegranate, ya olibo ya wada mah di pinugahyu? Wada, unu mi'id? Mu gapu ta abulutonyuy panginaynayunanyun mun'ammah nan Timplu' at mete\"ad ugwan ya immannung an wagaha' da'yu ta mawadada.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("HG2_20","038_2_20","HAG","2","20","20","Ya impidwan Apo Dios an himmapit ay ha\"in an hi Haggai eden miyaduwampulu ta opat an algaw eden bulan an inalinay, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("HG2_21","038_2_21","HAG","2","21","21","“Alyom ay Zerubbabel an gobelnadol ad Judah an iwogot'u nongkay ad abuniyan ya tun luta ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("HG2_22","038_2_22","HAG","2","22","22","ta mun'a'ubah nan a'alih nan pumpapto'anda ya pumpa\"i nan kalesada. Ya pumpapapattayo' nan tindaluda ta himungondaan numpipinnatoyda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("HG2_23","038_2_23","HAG","2","23","23","Mu he\"a, Zerubbabel an baal'u, ya hitun a'atan hatu ya he\"ay pumbalino' hi ap'apu ta mipaddung'ah nan hengheng an pummalka'. Ha\"in an nidugah di abalinanan Dios di nangalin te.”");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("ZC1_1","039_1_1","ZEC","1","1","1","Hidin miyawaluy bulan eden miyadwan tawon hi nun'alian Darius ad Persia ya umat hituy hinapit Apo Dios ay ha\"in an propeta an hi Zechariah an hina' Berekiah an ap'apun Iddo, an inalinay, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("ZC1_2","039_1_2","ZEC","1","2","2","“Nidugah di bimmungta' hinan a'apuyuh din penghana. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("ZC1_3","039_1_3","ZEC","1","3","3","Mu da'yu ay ya hay alyo' ya wa ay ta Ha\"in di unudonyu ya wagaha' da'yu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("ZC1_4","039_1_4","ZEC","1","4","4","At adiyu anungon din aat di a'apuyuh din penghana an din nangipa'innilaan din nun'ahhun an propetah nan hinapit'un inaliday, Umat hituy hinapit Apo Dios an inalinay, Ipogpogyu an gun mangat hi nappuhi, ya itutuyuyu nan baholyu! Mu agguya' ahan inunud. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("ZC1_5","039_1_5","ZEC","1","5","5","At hiyaat un nun'atoy din a'apuyuh din penghana ya din numbino'ob'on an propeta. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("ZC1_6","039_1_6","ZEC","1","6","6","Mu din Uldin ya din padan an immandal'uh din propeta ta imbaagdah din a'apuyu ya immannung an nipa'annung, mu tagwan an din a'apuyu ya agguyda ahan inabulut, at hiyay dumalat hi nunholtapanda.” Mu palpaliwan ya nuntutuyu nan tatagun inaliday, “Hi Apo Dios an nidugah di abalinanay nangat an niyunnud hidin nun'appuhin ina'inat tu'u an hiyah ne tuwali din inalinah atona!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("ZC1_7","039_1_7","ZEC","1","7","7","Ya hidin goh miyaduwampulu ta han opat di algaw eden miyapulu ta ohay bulan an ma'alih Shebat hidin miyadwan tawon hi nun'alian Darius ya himmapit goh hi Apo Dios ay ha\"in an paddungnay unna' nun'enap eden nahdom hi ma'ma'at hi udum an algaw ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("ZC1_8","039_1_8","ZEC","1","8","8","ti impattigna han anghel an nuntakay hidin mumbolah an kabayu, ya inta'dognah nan wadan din nido'lan di ayiw an myrtle hinan way nundotal. Ya wadaday udum an nitnud ay hiyan numpuntakay hinan kabayu an mumbolah, ya mangmangitit, ya mumpaha'. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("ZC1_9","039_1_9","ZEC","1","9","9","Ya wah di goh han ohan anghel an hennag Apo Dios, at inali' ay hiyay, “Anaad ta wah tuday kabayu?” Ya tembalnan inalinay, “Mipa'innila ay he\"ay aat di umatan hana.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("ZC1_10","039_1_10","ZEC","1","10","10","At tembal din anghel an timmata'dog hidin wadan di nido'lan di ayiw an myrtle, ya inalinay, “Dida hanay hennag Apo Dios hi umuy lumane'le'od an mannig hi an amin hitun luta ta innilaonday aat di ma'ma'at.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("ZC1_11","039_1_11","ZEC","1","11","11","At din numpuntakay hinan kabayu ya inalidah nan anghel di, “O immuy amih nan abablubabluy hitun luta, ya tinnigmi an mi'id mahkay gubat.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("ZC1_12","039_1_12","ZEC","1","12","12","Mu nan anghel ya nunluwalun inalinay, “He\"an nidugah di abalinanan Dios, anuud mah nin di adatngan nan pammo'am hinan iJudah an ten napituy tawon di bimmubungtam ay dida?” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("ZC1_13","039_1_13","ZEC","1","13","13","Ya ma'ma'ullay an umal'alu' di nambal Apo Dios hidin inalin nan anghel an din ni'hapit ay ha\"in. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("ZC1_14","039_1_14","ZEC","1","14","14","At inalin din anghel di, “Ibaagmuh ten hinapit'u an alyom di, Umat hituy hinapit Apo Dios an inalinay, Nidugah di pamhod'u ya panalimun'ud Jerusalem an babluy'u. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("ZC1_15","039_1_15","ZEC","1","15","15","Mu nidugah di bungot'uh nan tataguh nan abablubabluy an mumpahpahiya an malenggop ti nidugah di nangipaholholtapandah nan tatagu' ya un nan ninomnom'uh pummolta' ay dida. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("ZC1_16","039_1_16","ZEC","1","16","16","At hiyanan mumbangngada' ad Jerusalem ta ehmo'a' dida ta mipaphod an miyamma nan Timplu'. At mihamad an mipaphod an amin ad Jerusalem.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("ZC1_17","039_1_17","ZEC","1","17","17","Ya inalin goh nan anghel ay ha\"in ta ibaag'uh nan tataguh ten hinapit Apo Dios an nidugah di abalinanan inalinay, “Badanga' goh nan tatagu' ad Jerusalem ta mun'ahawal di inadangyanda, ya ibilang'u goh henen babluydah babluy'u.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("ZC1_18","039_1_18","ZEC","1","18","18","Palpaliwan ya wada goh di nipattig ay ha\"in an hi Zechariah hi opat an ha'gud! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("ZC1_19","039_1_19","ZEC","1","19","19","Ya imbaga' di aatnah din anghel an din ni'hapit ay ha\"in an inali' di, “Hay umatan di aat dane?” Ya tembalnan inalinay, “Hay ipa'innilan danen ha'gud ya abalinanda nan opat an nidugah di abalinandan numpapto' hitun luta an numpangiwa'at hinan tatagud Judah, ya ad Israel, ya ad Jerusalem an kapitulyud Judah.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("ZC1_20","039_1_20","ZEC","1","20","20","Ya impattig goh Apo Dios ay ha\"in din opat an mumbohal an nun'odnanday mattilyu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("ZC1_21","039_1_21","ZEC","1","21","21","Ya hinanhana' goh an inali' di, “Undan hay itamun daten immali?” Ya tembal nan anghel an inalinay, “Manu ay immali danen mumbohal ya ta atonday atata'ot ay danen opat an pumpapto'an an nangipaligligat ya numpangiwa'at hinan iJudah.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("ZC2_1","039_2_1","ZEC","2","1","1","Unat goh intigaw'u ya tinnig'u han lala'in waday inodnanah linulug an punlukud. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("ZC2_2","039_2_2","ZEC","2","2","2","Ya inali' ay hiyay, “Hay umayam?” Ya tembalnan inalinay, “Umuy'u lukudon ad Jerusalem ta innilao' nan aat di inabellogna.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("ZC2_3","039_2_3","ZEC","2","3","3","Ya unat goh tinnig'un nakak din anghel an din gun ni'hapit ay ha\"in ya wada goh han ohan anghel an immuy nanamun hiya. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("ZC2_4","039_2_4","ZEC","2","4","4","Ya inalinan hiyay, “Punnaudom ta umuymu alyon eden unga an lala'in nangdon hinan lukud di, Adi mahapul hi un ma'allup ad Jerusalem ti udum di algaw at dumo'ol di tatagu ya a'animal hidi. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("ZC2_5","039_2_5","ZEC","2","5","5","Ti intulag Apo Dios an Hiyay paddungnay apuy hinan allup nan nunlene'woh hinan siudad an mangibaliw ti mihinah di, at henen siudad ya na'abbagbagtu.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("ZC2_6","039_2_6","ZEC","2","6","6","Palpaliwan ya inalin goh Apo Dios hinan tatagunay, “Punnaudonyun makak hinan babluy ad Babylon ya hinan numbino'ob'on an babluy an numpangiwa'ata' ay da'yu ta umali ayuh tu! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("ZC2_7","039_2_7","ZEC","2","7","7","At da'yun iJerusalem an nipiyuy ad Babylon ya lumayaw ayun ne ta umanamut ayuh babluyyu! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("ZC2_8","039_2_8","ZEC","2","8","8","Ti immannung an nan mamaligat hinan tatagu' an pa'appohpohdo' ya paddungnay un Ha\"in nangatanda. At hiyaat un'u honogon ay da'yu nan Alin Pento\"u ta Hiyay mangipabagtun Ha\"in hinan abablubabluy. At wa ay ta malpah hene ya ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("ZC2_9","039_2_9","ZEC","2","9","9","Ha\"in di manimung an mangubat ay dida, at din himbutdah din penghana di mumpangngal hinan gina'uda. At innilaonyu mahkay an Ha\"in an nidugah di abalinanan Dios di nannag ay Hiya. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("ZC2_10","039_2_10","ZEC","2","10","10","At da'yun iJerusalem ya mungkanta ayuh umamlonganyu ti umalia' ta midduma' ay da'yu! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("ZC2_11","039_2_11","ZEC","2","11","11","Ya henen gutud ya do'ol di Hentil hinan abablubabluy an middum an mangunud ay Ha\"in ta mumbalindah tatagu'. Ya umannung an midduma' an mi'hitun da'yun tatagu', at ma'innilayu mahkay an Ha\"in di nannag hinan Alin Pento\"u ay da'yu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("ZC2_12","039_2_12","ZEC","2","12","12","Ya nan tatagud Judah di pa'appohdo' hi tatagu', ya ad Jerusalem an kapitulyuh diy pento\"uh ihina'. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("ZC2_13","039_2_13","ZEC","2","13","13","At an amin ayun hinohha ya dindinong ayuh nan wadan di hinagang'un hi Apo Dios ti umannung an umalia' an malpud abuniyan!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("ZC3_1","039_3_1","ZEC","3","1","1","Paddungnay nun'enapa' goh, ya impattig Apo Dios ay ha\"in nan Nabagtun Padin hi Joshua an timma'dog hinan hinagang nan Anghel Apo Dios. Ya wadah Satanas an timma'dog hinan appit hi agwan Joshua an nidadaan an mangipabahol ay Joshua. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("ZC3_2","039_3_2","ZEC","3","2","2","Ya inhingal nan Anghel Apo Dios hi Satanas an inalinay, “Satanas, duminong'a ti hi Apo Dios an mangalih babluynad Jerusalem di mummoltan he\"a! Ya Hiyay namaliw eten tagu an umat hinan ayiw an nalapdu' hinan gun mundalang an apuy!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("ZC3_3","039_3_3","ZEC","3","3","3","Ya wagwah dih Joshua an timmata'dog an na'aluggit di lubungna. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("ZC3_4","039_3_4","ZEC","3","4","4","Ya inalin nan Anghel hidin baalnay, “Luh'uponyu nan nalugit an lubung ten tagu.” Ya unat goh nalpah hene ya inalin nen Anghel ay Joshua di, “Tigom an inaliwa' di baholmu ta nan mun'aphod an lubung di padi di ipilubung'un he\"a!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("ZC3_5","039_3_5","ZEC","3","5","5","Ya ha\"in an hi Zechariah ya himmapita' an inali' di, “Iyammayu goh nan turban hi ulun Joshua! At inatdah din awawaddan din Anghel Apo Dios an impilubung din baal nan ma\"aphod an lubung, ya inyammana din turban hi ulun Joshua.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("ZC3_6","039_3_6","ZEC","3","6","6","Ya inhamad nan Anghel Apo Dios an inalin Joshua di, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("ZC3_7","039_3_7","ZEC","3","7","7","“Umat hituy hinapit Apo Dios an inalinay, Gulat ta unudom nan Tugun'u ya atom an amin nan ipatamu' ay he\"a at he\"ay mangipapto' hinan Timplu' ya nan gettawna. Ya idat'u goh di haadmun mi'hapit ay Ha\"in an umat hi pi'hapitan daten a'anghel ay Ha\"in. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("ZC3_8","039_3_8","ZEC","3","8","8","At donglom hi nahamad tun alyo', Joshua an Nabagtun Padi, ya ta\"on un da'yun udum an i'ibbanan papadi ti da'yuy pangitigan hinan pangipa'alia' hinan oha goh an padin ma'alih Hapang an baal'u. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("ZC3_9","039_3_9","ZEC","3","9","9","Ya tigonyu ti ihina' nan ma\"aphod an Batuh nan hinagang Joshua, ya henen Batu ya un oha an waday pituh matana. Ya waday ihelhel'un itudo' ene, ya un ohay algaw di pangaana' hi bahol di tataguh tun babluy ti Ha\"in nan way nidugah di abalinanan Dios. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("ZC3_10","039_3_10","ZEC","3","10","10","Ya madatngan henen algaw ya an amin ayu ya ayaganyu nan heneggonyu ta middumdan mi'yam'amlong ay da'yuh nan alenggopanyu ya nan maphod an itaguanyu.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("ZC4_1","039_4_1","ZEC","4","1","1","Din anghel an gun ni'hapit ay ha\"in ya immali an namangon ay ha\"in an paddungnay unna' nonollo'. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("ZC4_2","039_4_2","ZEC","4","2","2","Ya inalinan ha\"in di, “Ngadan di mattigmu?” Ya tembal'un inali' di, “Hay tinnig'u ya nan namahmah an balitu' an ipattu'an di hilaw, ya wadaday malukung an duyun nipattu' an ittuwan di lanah punhilaw, ya an amindan hinohha ya waday himpiptu an ipattu'an di kandila. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("ZC4_3","039_4_3","ZEC","4","3","3","Ya daden pangipattu'an hi hilaw ya nibattan hinan duwan ayiw an olibo.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("ZC4_4","039_4_4","ZEC","4","4","4","Ya hinanhana' hidin anghel an din ni'hapit ay ha\"in an inali' di, “Hay pohdon nin hana an ipa'innila, Apu?” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("ZC4_5","039_4_5","ZEC","4","5","5","Ya tembalnan inalinay, “Undan mi'id inilam hi aat hana?” Ya tembal'un inali' di, “Mi'id inila', Apu.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("ZC4_6","039_4_6","ZEC","4","6","6","At inalinan ha\"in di, “Umat hituy hinapit Apo Dios ay Zerubbabel an inalinay, Hay umabakan ya bo'on hay bi'ah unu abalinan di taguy dumalat, mu dumalat hinan abalinan nan Lennawa', ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("ZC4_7","039_4_7","ZEC","4","7","7","at ta\"on un nan nidugah an humewol an umat hi a'ongol di duntug ya ma'ubah ay he\"a. Ya ha\"adom goh nan Timplu'. Ya heden pangiyammam hinan angunuh an Batu ya it'u' nan tataguy, Wagahan ni' Apo Dios! Wagahan ni' Apo Dios!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("ZC4_8","039_4_8","ZEC","4","8","8","At himmapit goh hi Apo Dios ay ha\"in an inalinay, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("ZC4_9","039_4_9","ZEC","4","9","9","“Hi Zerubbabel di nangiyammah nipabunan di tu'ud ten Timplu, ya hiya goh di munlopah. At hiyay panginnilaanyu mahkay an Ha\"in an Dios an nidugah di abalinanay nannag ay he\"a. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("ZC4_10","039_4_10","ZEC","4","10","10","Ya immannung an munlungdaya nan tatagu ti un itang di natamuan, mu ma\"am'amlongdah unda tigon nan naga'dan an lukud an o'ognan Zerubbabel ti itudunay ituluyan nan a'ammaan nan Timplu.” (Ya ma'innila ta'wa an henen pitun hilaw ya hay ipa'innilada ya nan matan Apo Dios an pannignan amin hinan ato'aton nan tataguh nan abablubabluy hitun luta.) ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("ZC4_11","039_4_11","ZEC","4","11","11","Inali' goh hinan anghel di, “Hay pohdonan ipa'innila nan ayiw an olibo an wah nan appit hi agwan ya iggid di ipattu'an di hilaw?” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("ZC4_12","039_4_12","ZEC","4","12","12","Mu mid nambalna. At impidwa' an inaliy, “Hay pohdonan ipa'innila nan duwan hapang di ayiw an olibo an wah nan pangngel di balitu' an galipu an muntidtid hi lanan di olibo?” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("ZC4_13","039_4_13","ZEC","4","13","13","Ya inalin nan anghel di, “Dan agguymu inilay aat date?” Ya tembal'un inali' di, “Mi'id inila', Apu.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("ZC4_14","039_4_14","ZEC","4","14","14","At inalina goh ay ha\"in di, “Dida hana din duwan pento' Apo Dios ta itamuanda Hiyah tun luta.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("ZC5_1","039_5_1","ZEC","5","1","1","Ha\"in an hi Zechariah ya wada goh di paddungnay enenap'u ti tinnig'u han nali'up an puntud'an an gun muntadyapan. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("ZC5_2","039_5_2","ZEC","5","2","2","Ya inalin goh nan anghel ay ha\"in di, “Ngadan di tinnigmu?” Ya tembal'un inali' di, “Tinnig'u han muntadyapan an nali'up an puntud'an an tulumpuluy umpiy inadu\"oyna, ya himpulu ta lemay umpih inabellogna.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("ZC5_3","039_5_3","ZEC","5","3","3","Ya inalinan ha\"in di, “Hay nitudo' enen nali'up an puntud'an ya idut hi an amin hinan tataguh nan abablubabluy hitun luta. Ti hay nitudo' ya inalinay, An amin nan mumpangakaw ya mapatoy ta mapogpog hinan babluy, ya hay nitudo' hinan pangngelna ya inalinay, An amin nan mumpunlayah ya mapatoy goh ta mapogpog. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("ZC5_4","039_5_4","ZEC","5","4","4","Ti inalin nan nidugah di abalinanan Dios di, Payo' nan idut hinan a'abung nan mumpangakaw ya nan mangihapatah layah hinan ngadan'u, ya munnonong nan idut hinan a'abungda an hay niyamma ya nan tabla ya batu ta mun'apa\"i.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("ZC5_5","039_5_5","ZEC","5","5","5","Ya neheggon goh din anghel an din gun ni'hapit ay ha\"in ya inalinan ha\"in di, “Itangadmud daya ta tigom han bumuhu'.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("ZC5_6","039_5_6","ZEC","5","6","6","Ya inali' di, “Hay umatan ne?” Ya tembalnan inalinay, “Hene ya dram an punlukud hi bahol ta mipattig an tun luta ya napnuh bahol di tatagu.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("ZC5_7","039_5_7","ZEC","5","7","7","Ya unat goh nalo'wab din madamot an alub din dram ya wah di han babain inu'umbun hi bunolna. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("ZC5_8","039_5_8","ZEC","5","8","8","Ya inalin nan anghel di, “Hay nipaddungan ten babai ya nan nidugah an nappuhin aat di tatagu.” At inyalubna din dram. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("ZC5_9","039_5_9","ZEC","5","9","9","Ya intangad'u goh, ya tinnig'u han duwan binabai an umatdah nan ongol ahan an hamuti an adudu\"oy di paya'da an gunda muntaytadyapan an umalih nan wada', ya inla\"uyda din dram ya intayapda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("ZC5_10","039_5_10","ZEC","5","10","10","Ya hinanhana' hinan anghel an inali' di, “Hay pangiyayandan den dram?” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("ZC5_11","039_5_11","ZEC","5","11","11","Ya tembalnan inalinay, “Iyuydad Babylon ta hidiy pangiyammandah nan abung hi pangihinana. Ya wa ay ta nalpah ya inhinada mahkay hidi.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("ZC6_1","039_6_1","ZEC","6","1","1","Wada goh di nipattig ay ha\"in an hi Zechariah an opat an kalesan punluganan di mi'gubat an ginuyud di hindudwa an kabayu an na'uydan malpuh nan numbattanan nan duwan gambang an duntug. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("ZC6_2","039_6_2","ZEC","6","2","2","Ya ginuyud nan mumbolah an kabayu nan nahhun an kalesa, ya din miyadwa ya ginuyud nan ahi'ang'angitit an kabayu, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("ZC6_3","039_6_3","ZEC","6","3","3","ya din miyatlu ya ginuyud nan mumpumpaha' an kabayu, ya din miyapat ya ginuyud din nun'alabangan an kabayu. Ya mun'abi'ahdan amin. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("ZC6_4","039_6_4","ZEC","6","4","4","Ya hinanhana' goh hidin anghel di ngadan di ibalinan dane. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("ZC6_5","039_6_5","ZEC","6","5","5","Ya tembalnan inalinay, “Dida hanay opat an lennawad abuniyan an timmata'dog hinan hinagang Apo Dios an Ap'apun an amin nan abablubabluy hitun luta. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("ZC6_6","039_6_6","ZEC","6","6","6","Ya nan kalesan ginuyud nan ahi'ang'angitit an kabayu ya hiyay mangipluy hi appit hi iggid hi un hagangon di buhu'an di algaw, ya nan ginuyud nan mumpumpaha' an kabayu ya hiyay mangipluy hi appit hi a'unugan di algaw, ya nan ginuyud nan nun'alabangan an kabayu ya diday mangipluy hi appit hi agwan hi un hagangon di buhu'an di algaw.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("ZC6_7","039_6_7","ZEC","6","7","7","Ya unat goh limmahun danen mun'abi'ah an kabayu ya umi'ikaydan umuy an munwanwan hitun luta. At inalin nan anghel ay diday, “Umuyyu wanwanon nan luta ta tigonyuy ngadan di ato'aton nan numpunhituh di.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("ZC6_8","039_6_8","ZEC","6","8","8","Ya hidin nakakda ya mun'ali nan anghel ay ha\"in an inalinay, “Tigom hadin immuy hinan babluy hi appit hi iggid an impadinongda nan bungot Apo Dios.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("ZC6_9","039_6_9","ZEC","6","9","9","Ya himmapit goh hi Apo Dios ay ha\"in an inalinay, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("ZC6_10","039_6_10","ZEC","6","10","10","“Amungom nan silver ya balitu' an inyalin nan nalpud Babylon an da Heldai, ya hi Tobijah, ya hi Jedaiah an idat nan holag Israel an din niyuy ad Babylon ta inayunmun iyuy hi abung da Josiah an hina' Zephaniah ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("ZC6_11","039_6_11","ZEC","6","11","11","ta iyammam hi koronan di ali, ya impiyuklupmuh nan Nabagtun Padin hi Joshua an hina' Jehozadak. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("ZC6_12","039_6_12","ZEC","6","12","12","Ya ulgudom ay hiya an alyom di, Umat hituy hinapit Apo Dios an inalinay, Nan tagun ma'alih Hapang ya paddungnay manaphapang an Hiyay mangipiyammah nan Timplu'. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("ZC6_13","039_6_13","ZEC","6","13","13","Ti immannung an hiya ya anggay di mangitalemaan hinan Timplun Apo Dios, ya hiyay idatan di haad di alih mumpapto'. At wada mahkay di padih nan pumpapto'ana an waday pun'u'unnudandan duwa. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("ZC6_14","039_6_14","ZEC","6","14","14","Ya nan korona ya mihinah nan Timplu ta way panginomnoman ay da Heldai, ya hi Tobijah, ya hi Jedaiah, ya hi Hen an hina' Zephaniah. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("ZC6_15","039_6_15","ZEC","6","15","15","Ya waday umalin malpuh nan adadagwin babluy an mangiyammah nan Timplun Apo Dios. Ya ma'at an amin hanah unyu ihamad an unudon nan mandal Apo Dios an Diosyu, at hiya mahkay panginnilaanyu an hi Apo Dios an nidugah di abalinanay nannag ay ha\"in an propetan hi Zechariah.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("ZC7_1","039_7_1","ZEC","7","1","1","Hidin miyapat an algaw hinan miyahiyam an bulan an ma'alih Kisleb an miyapat hi tawon hi nun'alian Darius ya himmapit goh hi Apo Dios ay ha\"in. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("ZC7_2","039_7_2","ZEC","7","2","2","Ya manu ay himmapit hi Apo Dios ya ta tabolona nan hennag nan iBethel an da Sharezer, ya hi Regem-Melech, ya nan baalda ta umuydah nan Timplun Apo Dios an mumpahmo', ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("ZC7_3","039_7_3","ZEC","7","3","3","ya ta wada goh di hanhanandah nan papadi ya nan numbino'ob'on an propetan alyonday, “Unmi dan inaynayun an munlungdaya ya munlangduh un madatngan nan miyaleman bulan hi atawotawon hi panginomnomanmih napa\"ian nan Timplu an umat hidin gunmi inat hi atawotawon?” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("ZC7_4","039_7_4","ZEC","7","4","4","At hiyanan inalin nan nidugah di abalinanan Dios ay ha\"in di, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("ZC7_5","039_7_5","ZEC","7","5","5","“Ibagam an amin hinan tataguh nan abablubabluy ya hinan papadi di, Manu ti gun ayu nunlungdaya ya nunlangduh din gun miyalema ya miyapitu an bulan hi atawotawon hidin naluh an napitun tawon. Mu undan immannung an Ha\"in di dumalat hi nangatanyu? ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("ZC7_6","039_7_6","ZEC","7","6","6","Ya hinan gunyu goh anganan ya uminuman ya undan bo'on hay odolyuy impa'amlongyu? ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("ZC7_7","039_7_7","ZEC","7","7","7","Ya undan agguy'u tuwali ina'alli hatuh din nun'ahhun an propeta' hidin gutud di immadangyanan ya ado'lan di tatagud Jerusalem, ya nan udum an babluy ad Judah, ya ad Negev, ya nan babluy hinan aluhadhad di duntug ad Judah?” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("ZC7_8","039_7_8","ZEC","7","8","8","Ya innayun Apo Dios an ni'hapit ay ha\"in an inalinay, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("ZC7_9","039_7_9","ZEC","7","9","9","“Mahapul an nahamad di atonyun munhumalya, ya ipattigyuy ama'ahhimo'yu ya nan ama'ma'ullayyun hinohha. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("ZC7_10","039_7_10","ZEC","7","10","10","Ya adiyu abohlan nan umu'utun, ya nan nguhu, ya nan bunag an ni'babluy ay da'yu, unu nan nun'awotwot, ya adi ayu munnomnom hi apa\"ian di i'ibbayu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("ZC7_11","039_7_11","ZEC","7","11","11","Ya ta\"on hi un umat hinay inali'ali' hidin o'ommodyuh din penghana mu nginohoyda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("ZC7_12","039_7_12","ZEC","7","12","12","Ya paddungnay unda impa'odhol di puhuda an umat hinan moheng an batu ta adida ahan donglon nan mitudtudun impehnag nan Lennawa' hidin numbino'ob'on an nun'ahhun an propeta. At hiyanan nidugah di bimmungta' ay dida. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("ZC7_13","039_7_13","ZEC","7","13","13","At dumalat nan agguyda nangunudan hinan inali' at Ha\"in an Dios ya adi' goh donglon di luwaluda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("ZC7_14","039_7_14","ZEC","7","14","14","Ya umata' goh hinan mabi'ah an puo' an nun'iwa'at'u didah nan adadagwin babluy an agguyda inila, at umatdah nan mangili. Ya din tinaynandan babluyda ya natawan, at mi'id ah umuy munle'le'od unu mundaldalan ti numbalin hi mapulun.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("ZC8_1","039_8_1","ZEC","8","1","1","Ya himmapit goh hi Apo Dios an nidugah di abalinanan ha\"in an hi Zechariah ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("ZC8_2","039_8_2","ZEC","8","2","2","an inalinay, “Halimuna' ahan ad Jerusalem ti nidugah di pamhod'uh nan tataguh di, at hiyanan nidugah di bohol'uh nan buhulda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("ZC8_3","039_8_3","ZEC","8","3","3","At mumbangngada' ad Jerusalem an babluy'u ta hidiy punhituwa'. Ya maluman nan ngadan ten babluy ta hiyay ma'alih Babluy an Awadan nan Amakulug, ya maluman goh nan ngadan di duntug an awadan di Timplu' ta mangadnan hi Me'gonan an Duntug.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("ZC8_4","039_8_4","ZEC","8","4","4","Ya inalina goh di, “Henen gutud ya dumo'ol di mumpangabun an nun'a'in'inna ya nan nun'ala'ay hinan kalata an mumpunhul'ud ti dumalat di anala'ayan ya ana'in'innaanda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("ZC8_5","039_8_5","ZEC","8","5","5","Ya do'olday ung'ungungnga an umanin'innanguh nan kalatah di.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("ZC8_6","039_8_6","ZEC","8","6","6","Ya inalin goh Apo Dios di, “Mid mapto' ya hay nomnomon nan na'angang an tatagu ya naligat an mipa'annung hanan amin. Mu undan way adi' abalinan an aton? ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("ZC8_7","039_8_7","ZEC","8","7","7","Ti ibaliw'u nan tatagu' an nipiyuy hinan udumnan babluy hi appit hi buhu'an di algaw ya hinan appit hi a'unugan di algaw ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("ZC8_8","039_8_8","ZEC","8","8","8","ta ibangngad'u didah nan tono' an babluyda tuwali. At diday tatagu', ya Ha\"in di Diosda, ya nahamad di pangipapto'a' an adi mipangngel. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("ZC8_9","039_8_9","ZEC","8","9","9","At hiyanan pabi'ahonyuy punnomnomanyu an da'yun nangngol hidin hinapit'uh din propetah penghana an wagwagdah din niyammaan di nipabunan di tu'ud nan Timplu'. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("ZC8_10","039_8_10","ZEC","8","10","10","Ya henen gutud ya mi'id di way olognan mumpabo'lah puntamuonah tagu unu animal, ya atata'ot di lumane'le'od unu mungkumildu an dumalat nan buhul ti numbalino' an mumbubuhul an amin nan tatagu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("ZC8_11","039_8_11","ZEC","8","11","11","Mu ad ugwan ya Ha\"in an Dios ya itulag'u an adi' aton di umat hina ay daten na'angang an tatagu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("ZC8_12","039_8_12","ZEC","8","12","12","Ta malenggopdan munhabal, ya pabungao' an amin nan itanomdan greyp ya nan udum an itanomda. Ya adida makudangan hi danum ti gun'u ipa'udan, ya idat'un amin hana ta hiyay paddungnay banoh nan na'angang an tatagu'. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("ZC8_13","039_8_13","ZEC","8","13","13","At umat hina an din hopapna ya na'idutan ayun iJudah ya i'Israel hinan tataguh nan abablubabluy. Mu ad ugwan ya baliwa' da'yu ta da'yuy dumalat hi awagahan nan udum. At hiyanan adi ayu tuma'ot ta un ayuat tumulid!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("ZC8_14","039_8_14","ZEC","8","14","14","Ya inalin goh Apo Dios di, “Hidin nangipabungtan din a'apuyuh penghanan Ha\"in ya ninomnom'un moltaon dida, at nipa'annung. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("ZC8_15","039_8_15","ZEC","8","15","15","Mu ad ugwan ya waday ninomnom'uh maphod hi ato' hinan iJudah. At hiyanan adi ayu tuma'ot! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("ZC8_16","039_8_16","ZEC","8","16","16","Mu hay pohdo' hi atonyu ya nan makulug di hapitonyuh i'ibbayu, ya ihamadyu ta ma'andong di pamanuhyuh nan way mundiklammuan, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("ZC8_17","039_8_17","ZEC","8","17","17","ya adi ayu munnomnom hi nappuhih pama\"iyuh nan i'ibbayu, ya adiyu ihapatay layah ti adi' ahan pohdon di umat hina.” Hiyah ne hinapit Apo Dios. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("ZC8_18","039_8_18","ZEC","8","18","18","Ya inalin goh Apo Dios an nidugah di abalinanan ha\"in di, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("ZC8_19","039_8_19","ZEC","8","19","19","“Da'yun iJudah ya pumbalinonyu nan punlangduanyuh hi pundayawanyun Ha\"in hinan miyapat, ya miyalema, ya miyapitu, ya hinan miyapulun bulan hi pun'am'amlonganyu. Mu tigonyu ta mi'id di dumalat hi pumpapattayanyu ta minaynayun an maphod di punhina\"agianyu.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("ZC8_20","039_8_20","ZEC","8","20","20","Ya inalin goh Apo Dios di, “Udum di algaw at do'ol di tatagun malpuh nan udumnan abablubabluy an umalih tud Jerusalem. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("ZC8_21","039_8_21","ZEC","8","21","21","Ti nan tataguh nan hinohhan babluy ya mumbabaggaandan alyonday, Umuy tu'ud Jerusalem an mundayaw ya munluwalun Apo Dios an nidugah di abalinana ta wagahan ditu'u, at umali ayu ta umuy tu'u! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("ZC8_22","039_8_22","ZEC","8","22","22","At do'ol di Hentil an nalpuh nan abablubabluy an ta\"on un nan tataguh nan ma'al'alin babluy ya umalidad Jerusalem ta mundayawdan Ha\"in an nidugah di abalinanan Dios ta wagaha' dida. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("ZC8_23","039_8_23","ZEC","8","23","23","Ya way oha ay da'yun Hudyu ya wadaday himpulun umalin numbino'ob'on di nalpuwanda ya hapitda ta alyonday, Anaad mah ta adi ami mi'hitu an amin ay da'yu ti dengngolmin pa'abbadangan da'yun Apo Dios. Ha\"in nan nidugah di abalinan Dios di nangalin te.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("ZC9_1","039_9_1","ZEC","9","1","1","Ya inalin goh Apo Dios an titiggonan amin di hinohha an inyal'allanan ditu'un holag Israel, ya impa'innilanay amoltaan nan tataguh nan siudad ad Hadrak ya ad Damascus. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("ZC9_2","039_9_2","ZEC","9","2","2","Ya ta\"on goh nan iHamath an wah nan pingit din duwan siudad, ya mi'molta goh nan iTyre ya nan iSidon an ta\"on unda nun'ala'eng. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("ZC9_3","039_9_3","ZEC","9","3","3","Ya ta\"on hidid Tyre ya nun'ihamad nan ata'ta'nang an allupda, ya do'ol goh hidiy silver an umat hinan hupu', ya do'ol goh di balitu'da an gumalut hinan kalata. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("ZC9_4","039_9_4","ZEC","9","4","4","Mu umahon Apo Dios an amin nan inadangyanda ti pun'itapalnah nan baybay, ya nunggohobnah nan babluyda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("ZC9_5","039_9_5","ZEC","9","5","5","At nan tatagud Ashkelon, ya ad Gaza, ya ad Ekron ya wumogwogdah ta'otdan mannig hi a'atan hana ti mi'id mahkay namnamada. Ya awniat mipapatoy mahkay nan alidad Gaza, ya ad Ashkelon ay ya la'tot ya mi'id di mumbabluy hidi. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("ZC9_6","039_9_6","ZEC","9","6","6","Ya hakupon nan bunag nan babluy ad Ashdod an diday mumpunhituh di, at hiyah ne pamogpog Apo Dios hinan pumpahiyaan nan iPhilistia. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("ZC9_7","039_9_7","ZEC","9","7","7","Ti alyon Apo Dios di, “Nan ma'angang an iPhilistia an umat hinan i'Ekron ya mibilangda mahkay hi tatagu' an umatdah nan holag Judah, ya adida mahkay ihda nan dotag an agguy na'aan di dalana, ya adida onon nan ma'an an mapaniaw. At abuluto' nongkay dida an tatagu' an umatdah nan iJebus. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("ZC9_8","039_9_8","ZEC","9","8","8","Mu ihamad'un iyadug tun babluy'u ta adi hogpon nan mangubat, at mi'id mahkay di mangipaholholtap hinan tatagu' ti iyadug'u nongkay dida, ya ini\"ila' di ma'ma'at.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("ZC9_9","039_9_9","ZEC","9","9","9","At inalin goh Apo Dios ay ha\"in an hi Zechariah di, “At an amin ayun iJerusalem ya it'u'yuy umamlonganyu ti na'uy nan Aliyu! Hiya ya makulug, ya abalinanan bumaliw, ya ma'ma'ullay, ya mumpa'ampa ti nuntakay hinan uyaw an dongki.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("ZC9_10","039_9_10","ZEC","9","10","10","Ya inalin goh Apo Dios ay ha\"in di, “Pogpogo' ad Israel ya ad Jerusalem nan ma'usal hi gubat an umat hi kalesa ya kabayu. Ya pa\"io' goh nan papanada. At henen ali ya mun'ap'apuh abablubabluy an mete\"ah nan pingit nan baybay ta engganah nan pogpog tun luta. Hiya ya wadaona nongkay di lenggop hi abablubabluy hitun luta. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("ZC9_11","039_9_11","ZEC","9","11","11","Ya ipabangngad'u nan i'ibbayun tatagun nipiyuy hinan udum an babluy an ayda balud an dumalat nan ni'tulaga' ay da'yun tatagu' ya nan dalan nan animal an gunyu ene'nong. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("ZC9_12","039_9_12","ZEC","9","12","12","Ya da'yun paddungnay balud hinan udum an babluy an gun manahalimid ay Ha\"in an Dios ya mumpumbangngad ayu mahkay hinan babluyyu, ya mumpidway ado'ol di pungwagah'un da'yu an umat hinan ado'ol di tatagu an dumalat nan nunholholtapanyu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("ZC9_13","039_9_13","ZEC","9","13","13","At da'yun linala'id Judah ya ad Israel di paddungnay pana' ya spada' an pangubat'ud Greece.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("ZC9_14","039_9_14","ZEC","9","14","14","Ya ha\"in an hi Zechariah ya inali' di, “Hi Apo Dios ya ay bunut an mumpattig hinan bagtun di tataguna, ya umelat di panana an umat hinan ilat. Hiya an na'abbagbagtun Dios ya ipipagangohna nan talampetna, ya wa ay ta gumubat ya umat hinan mabi'ah an alipugpug an malpuh appit di buhu'an di algaw. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("ZC9_15","039_9_15","ZEC","9","15","15","Ya ibaliw ditu'un tatagun Apo Dios an nidugah di abalinana ta abakon tu'u nan buhul tu'u an nan paldi'it di pumpamatoy tu'un didan amin. At dumalat di pangabakan tu'u ya it'u' tu'u mahkay di pun'am'amlongan tu'u. Ya munggotad tu'u ta ma\"abhug tu'u ta umat tu'uh nan ma\"apnu an duyun ma'usal hinan pun'onngan hi moghob. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("ZC9_16","039_9_16","ZEC","9","16","16","At henen gutud ya ibaliw ditu'u nongkay ay Apo Dios an tataguna an umat hinan mumpahtul an ipapto'nay kalniluna ta mi'id di ma'at ay didah nappuhi. At mumbalin tu'un nabalul ay Hiya an paddungnay munletaa' an balitu' an mihinah nan koronan di ali ti ma'al'ali tu'u. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("ZC9_17","039_9_17","ZEC","9","17","17","At nidugah di pumhodan tu'u an namamah nan ungunga ti do'ol di ma'an ya ma'inum.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("ZC10_1","039_10_1","ZEC","10","1","1","Ha\"in an hi Zechariah ya inali' di, “Hinan puntamman tu'u ya mahapul tu'uy udan. At hiyanan ibaga tu'un Apo Dios ta pa'alionay udan ti Hiyay nunlumuh bunut an alpuwan di udan. Ti pumhod ay di itanom tu'u ya pumhod tu'un amin. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("ZC10_2","039_10_2","ZEC","10","2","2","At adiyu edenol hinan bulul ya nan mangibaag hi aat di en'enap ti layah an amin nan ibagadan mi'id ipatukana, ya nan pangal'alu'da ya mid hulbina. At hiyanan mid poto' di ayanyu an umat ayuh nan na'utaw an kalnilun maligligatan ti mi'id di manalimun ay da'yu.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("ZC10_3","039_10_3","ZEC","10","3","3","Ya inalin Apo Dios di, “Nidugah ahan di bungot'uh nan paddungnay mangipahtul ay da'yun tatagu', at moltao' didan amin ti da'yun tatagud Judah ya bagi', ya halimuna' da'yu, at da'yuy mumbalin hi umat hinan mun'abi'ah an kabayun mi'gubat. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("ZC10_4","039_10_4","ZEC","10","4","4","Ya hay alpuwan nan paddungnay Batu an miyammah nan dugun di abung ya hinad Judah, ya hina goh di alpuwan nan paddungnay Pado' di tuldan abung, ya alpuwan goh nan Panan mangipa'wah hinan ayiw an mipana, ya hina goh di alpuwan nan mun'ap'apu an numbino'ob'on di ipapto'da. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("ZC10_5","039_10_5","ZEC","10","5","5","Ya awniat da'yuy mangab'abak an umat ayuh nan nun'atulid an tindalun pun'amehyu nan buhulyu an ta\"on nan mumpungkabayu ti wagwadaa' ay da'yu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("ZC10_6","039_10_6","ZEC","10","6","6","Idat'uy bi'ahyun tatagud Judah ya ad Israel, ya ibaliw'u goh da'yu ti hom'o' da'yu ta pa'anamuto' da'yuh nan babluyyu ti nidugah di pammo'a' ay da'yu. At paddungnay agguy'u ingnganuy da'yuh din hopapna ti Ha\"in an Apu an Diosyu ya donglo' mahkay di luwaluyu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("ZC10_7","039_10_7","ZEC","10","7","7","At da'yun holag Israel ya nun'atulid ayu an umat ayuh nan titindalu, ya umamlong ayu an umat ayuh nan imminum hi bayah. Ya wa ay ta tigon nan imbabaluyyuy umamlonganyun o'ommodda at nidugah di umamlongandah nan inat'un Diosyu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("ZC10_8","039_10_8","ZEC","10","8","8","Ya amungo' nongkay da'yun tatagu', ya ibaliw'u da'yu ta dumo'ol ayu an umat hidin ado'olyuh din hopapna. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("ZC10_9","039_10_9","ZEC","10","9","9","Ti ta\"on hi un'u nun'iwa'at da'yuh nan numbino'ob'on an abablubabluy mu nonomnomona' damdama ay da'yu an ta\"on hi un ayu wah nan adagwin babluy. At baliwa' da'yu nongkay ya nan imbabaluyyu ta mumpumbangngad ayuh nan babluyyu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("ZC10_10","039_10_10","ZEC","10","10","10","At ekak'u da'yud Egypt ya ad Assyria ta iyanamut'u nongkay da'yu, ya ipado'ol'u da'yu ta umuy di udum an mi'hitud Gilead ya ad Lebanon. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("ZC10_11","039_10_11","ZEC","10","11","11","Ya melwang ayuh nan nidugah an punligatan an paddungnay baybay an bad'angonyu ti padinngo' nan dalluyun, ya tud'o' nan Wangwang an Nile an ta\"on un ma'alluhung. Ya pogpogo' di pumpapto'an di i'Assyria ya nan i'Egypt ay da'yun tatagu' ta adida mahkay mumpahpahiya. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("ZC10_12","039_10_12","ZEC","10","12","12","Ya Ha\"in an Dios di dumalat hi bumi'ahanyun tatagu', at un'unnud ayu mahkay ay Ha\"in, at nan immandal'uy atonyu.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("ZC11_1","039_11_1","ZEC","11","1","1","Inalin goh Apo Dios di, “Da'yun iLebanon ya adiyu hawanan nan buhhu'an di inalahanyu ta umali nan apuy an mumpanghob hinan a'ayiwyu an cedar! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("ZC11_2","039_11_2","ZEC","11","2","2","Ya kumila ayun bolbol ti nun'atu\"in mahkay nan mun'aphod an ayiw an cedar! Ya ta\"on goh da'yun a'ayiw an oak ad Bashan ya kumila ayu ti nan tatagu ya punlongohda nan a'ayiw hinan inalahan! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("ZC11_3","039_11_3","ZEC","11","3","3","Ya nidugah di lumugwaan nan mumpumpahtul ti mi'id mahkay pumpahtulanda, ya ta\"on goh nan layon ti nun'apa\"i nan a'ayiw hinan pingit di Wangwang an Jordan an punhituwanda!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("ZC11_4","039_11_4","ZEC","11","4","4","Ya inalin goh Apo Dios an Dios'u di, “Ipapto'mu nan tatagu' an umat'ah nan mumpahtul hinan kalnilun nadedennan an mapalti. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("ZC11_5","039_11_5","ZEC","11","5","5","Ti ini ya nan luma'u ay dida ya paltionda dida, mu adida mamolta. Ya inalin goh nan nangila'un diday, Madayaw hi Apo Dios ti immadangyan tu'u mahkay! At danen mumpahtul ay dida ya mi'id ahan di homo'dan dida! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("ZC11_6","039_11_6","ZEC","11","6","6","At hiyanan idinong'un mammo' hinan tatagun numpunhitun nen babluy, at pun'ipapatoy'u didah nan heneggonda ya hinan mumpumpapto' ay dida. Ya nidugah an mipaligligatda, mu adi' damdama baliwan dida. Ha\"in an Dios di nanapit ete.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("ZC11_7","039_11_7","ZEC","11","7","7","At inunud'un hi Zechariah nan intudun Apo Dios ay ha\"in ta impahtul'uy kalnilun nidadaan an mapalti. Ya innal'u han duwan hul'ud, ya nginadna' nan oha ta hi Mahmo', ya nan oha ya nginadna' ta hi Pun'u'unnudan. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("ZC11_8","039_11_8","ZEC","11","8","8","Ya un himbulan di naluh ya impa'aan'u din udum an tulun mumpahtul an namohol ay ha\"in. Mu nan kalnilu' ya palpaliwan ya binohola' ay dida, ya nidugah goh an impahigaa'. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("ZC11_9","039_11_9","ZEC","11","9","9","At inali' ay diday, “Bo'on mahkay ha\"in di mumpahtul ay da'yu! At wada ay di magadyuh an matoy ya hene ta awahyu, ya hanan ma'angang ya awahyun mangihdah nan odol di ibbayun tagu!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("ZC11_10","039_11_10","ZEC","11","10","10","At innal'u din hul'ud an nipa\"elan di ulay'u an din nangadnan hi Mahmo', ya inipung'u ta ipattig'un pinogpog Apo Dios nan ni'tulaganan da'min holag Israel. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("ZC11_11","039_11_11","ZEC","11","11","11","At henen algaw di napogpogan nan intulag'un dida, at din ay nun'aligatan an kalnilun nanannig ay ha\"in ya inninnilada mahkay an nan ato'ato' ya hiyah ne penhod Apo Dios an mipa'innilan dida. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("ZC11_12","039_11_12","ZEC","11","12","12","Ya inali' ay diday, “Gulat ta pohdonyu ya idatyuy bino'la'. Mu adiyu ay ya ta\"ongkay.” At indatday bino'la' an tulumpuluy palatan silver. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("ZC11_13","039_11_13","ZEC","11","13","13","At inalin Apo Dios ay ha\"in di, “Ipa'wahmu hanah nan munduwin ti na'ampaa' ahan anun tagu!” At inah'upa' han munduwin an wah nan gettaw di Timplun Apo Dios, ya impa'wah'un hiya din silver. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("ZC11_14","039_11_14","ZEC","11","14","14","Ya inipung'u goh din miyadwan hul'ud an din nangadnan hi Pun'u'unnudan. Ta mipa'innila an mi'id mahkay di pun'u'unnudan nan iJudah ya nan i'Israel. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("ZC11_15","039_11_15","ZEC","11","15","15","Ya inalin goh Apo Dios ay ha\"in di, “He\"a goh di mumpahtul, mu ad ugwan ya umat'ah nan nakudang di nomnomna an mumpahtul. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("ZC11_16","039_11_16","ZEC","11","16","16","Ti ad ugwan ya pot'o' di ohan mangipahtul hinan kalnilu eten babluy an manginganuy hinan kalnilu an magadyuh an matoy, unu adi manganap hinan way ma'utaw, unu adi mangagah hinan way mahugatan, unu adi mamangan hinan na'angang an wah di. Mu unnaat goh pun'ihda nan lamoh di mun'ataban kalnilu, ya nunluh'ubna nan u'ubda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("ZC11_17","039_11_17","ZEC","11","17","17","At mamolta ahan nan nappuhiy ugalinan mumpahtul an manginganuy hinan kalnilu ta omod un mapatoy! Ya olom ni' ya mami'id di bi'ah di ngamayna ya nan amaptag di matana an dumalat nan gubat ta madahay ya mabulaw goh nan agwan an matana!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("ZC12_1","039_12_1","ZEC","12","1","1","Hiyah te goh impa'innilan Apo Dios an nabagtun Dios an nangebe'lag ad daya, ya nunlumuh nan nipabunan tun luta, ya nangidat hi ataguan di tagun inalinay, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("ZC12_2","039_12_2","ZEC","12","2","2","“Pumbalino' ad Jerusalem an hakup ad Judah hi umat hinan bahu an napnuh bayah. Ya an amin nan tatagun wah nan nunlene'woh ya uminumdan ne, ya ta\"on un da'yun iJudah ya uminum ayu goh ta omod un ayu me'deggop hinan buhul an munli'ub hi ad Jerusalem. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("ZC12_3","039_12_3","ZEC","12","3","3","Ya hene goh damdaman gutud ya pumbalino' ad Jerusalem hi umat hinan ma'addamot an batu ta mid olog nan tatagun manlig. At wa ay di manlig ya mahugatanda.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("ZC12_4","039_12_4","ZEC","12","4","4","Ya inalin goh Apo Dios di, “Hene goh an gutud ya iyadug'u ta baliwa' da'yun iJudah, mu bulawo' ya ipata'ot'u nan kabayun nan buhulyu, at mid poto' di punnomnoman nan mumpuntakay. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("ZC12_5","039_12_5","ZEC","12","5","5","At nan mumpangipangpanguluh nad Judah ya alyondah nomnomday, Da'min tatagud Jerusalem ya mun'abi'ah ami an dumalat ay Apo Dios an nidugah di abalinanan Diosmi! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("ZC12_6","039_12_6","ZEC","12","6","6","Ti henen gutud goh ya pumbalino' nan mumpangipangpanguluh nad Judah ta umatdah nan gun mundalang an kawalih nan way natpun an ayiw unu umatdah nan gun mundalang an dagamih nan punhabalan an pun'ehelatdan amin nan abablubabluy an wah nan nunlene'woh. Mu nan tatagud Jerusalem ya malenggopda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("ZC12_7","039_12_7","ZEC","12","7","7","At umat hinay ma'at an mangabak ayun amin an bimmabluy ad Judah ta bo'on nan ma'alih babluy David an ad Jerusalem ya anggay di ma'al'ali. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("ZC12_8","039_12_8","ZEC","12","8","8","Ya henen gutud goh ya baliwa' nan tatagud Jerusalem, at nan i'ibbadan mi'id di ologda ya bumi'ahda an umatdah nan nidugah an amabi'ah David. At da'yun holag David ya umat hi pumpapto\"un Dios di atonyu, ya umat ayu goh hinan Anghel'u an mangituduh owonda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("ZC12_9","039_12_9","ZEC","12","9","9","Ya henen algaw ya pumpa\"i' an amin nan abablubabluy an mangubat ad Jerusalem. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("ZC12_10","039_12_10","ZEC","12","10","10","Ya pawadao' ay da'yun holag David di hummo'anyu ya nan punluwaluanyu. At wa ay ta tigona' an tinudlu'yu ya nidugah di punlungdayaanyu an umat ayuh nan ommod an munlungdayan dumalat hi natayan nan oh'ohhan imbaluyna unu pangpangullun imbaluynan lala'i. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("ZC12_11","039_12_11","ZEC","12","11","11","At henen a'atana ya nidugah di ahikikilad Jerusalem an umat hi kilan din numpunhitud Hadad Rimmon hinan nundotal an babluy ad Megiddo. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("ZC12_12","039_12_12","ZEC","12","12","12","Umannung an kumilada an numpunhina\"ama, mu nan binabai ya milahhindan kumilah nan a'ahawada. Ya hay kumila ya an amin nan numpunhina\"ama an nan holag David, ya hi Nathan di ohah imbaluyna, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("ZC12_13","039_12_13","ZEC","12","13","13","ya nan holag Levi, ya hi Shimei an ohah nan ap'apuna, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("ZC12_14","039_12_14","ZEC","12","14","14","ya an amin nan udum an numpunhina\"ama ya nan a'ahawada.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("ZC13_1","039_13_1","ZEC","13","1","1","Inalin goh Apo Dios an na'abbagbagtuy, “Mawaday bumuhu' an paddungnay obob an pun'ulahanyun holag David ya an amin nan numpunhitud Jerusalem hi baholda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("ZC13_2","039_13_2","ZEC","13","2","2","At ubaho' an amin nan bulul ad Jerusalem ta mapogpog an mi'id ah munnomnom ay dida. Ya pogpogo' goh nan annabin an propeta an waday abalinanda an nalpuh nan nappuhin spirituh tun luta. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("ZC13_3","039_13_3","ZEC","13","3","3","Ya gulat ta waday manginaynayun an mangeng'engoh hinan aton nan immannung an propeta ya alyon da amana ay inanay mahapul an mapatoy ti bimmalbali an alyonay un hay inalin Apo Dios di gunna ibaag, mu bo'on ti langkak nan imbagana. At da amana ay inanay manudlu' an mamatoy ay hiya.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("ZC13_4","039_13_4","ZEC","13","4","4","Ya inalin goh Apo Dios an henen gutud ya nan hinohhan agguy immannung an propeta ya bumainda. Ya adida ipahiyay nipa'en'enap ay dida, ya adida ilubung di lubung nan immannung an propeta an way dutdutna. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("ZC13_5","039_13_5","ZEC","13","5","5","Ya hay hapitondaat tuwali ya alyonday, “Bo'ona' propeta an unna' mumpayaw an nete\"ah din a'unga' ta enggana!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("ZC13_6","039_13_6","ZEC","13","6","6","Ya gulat ta way munhanhan ay hiyan alyonay, “Anaad hana nan beklat hi odolmu?” ya hay pambalna ya alyonay, “Nahugatana' hi abung nan liligwa'.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("ZC13_7","039_13_7","ZEC","13","7","7","Ya inalin goh Apo Dios an nidugah di abalinanay, “He\"a an paddungnay hanggap'u ya mala\"uy'a ta paligatom nan pumpahtulo' an nan pi'yib'ibba'! Ya guniham, at mun'iwa'atda nan paddungnay kalnilu ti himungo' an mummoltah nan tatagu' ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("ZC13_8","039_13_8","ZEC","13","8","8","ta mapogpog ya mapatoy di nahuluk hi ingkatluh nan tataguh nan babluy, mu waday ingkatluh ma'angang. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("ZC13_9","039_13_9","ZEC","13","9","9","Ya paddungnay iyuy'uh nan apuy danen himpampun an ingkatlu ta hibugo' dida an umatdah nan silver ya balitu' an mamahmahan. At abuluto' nan iluwaluda, ya alyo' di, Diday tatagu'! ya alyonday, Ha\"in di Diosda!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("ZC14_1","039_14_1","ZEC","14","1","1","Ya inalin goh Zechariah di, “Inalin goh Apo Dios di ag'aga ya madatngan di punhumalyaana ay ditu'un iJerusalem, at gogodwon nan buhul tu'uy inadangyan tu'uh nan hinagang tu'u. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("ZC14_2","039_14_2","ZEC","14","2","2","At amungonan amin nan tataguh nan abablubabluy ta gubatondad Jerusalem, ya abakonda, ya hinakupda ta hamhamonda nan mahamham hinan a'abung, ya nun'elo'da nan binabai. Ya nan godwan di tatagu ya miyuydah udum an babluy, mu nan udum an tatagu ya ma'angangdah nan babluy. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("ZC14_3","039_14_3","ZEC","14","3","3","At umalih Apo Dios ta gubatona hanan tataguh nan abablubabluy an umat hidin inatnah din nabayag. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("ZC14_4","039_14_4","ZEC","14","4","4","At henen gutud goh ya tuma'dog hi Apo Dios hinan Duntug an Olibo hidih appit di buhu'an di algaw ad Jerusalem, ya munhiyan henen duntug ta magodwa an mete\"ah appit hi buhu'an di algaw ta engganah appit hi a'unugan di algaw ta mumbalin hi abellog an nundotal. Ya mahlig nan godwan di duntug hi appit hi iggid hi un hagangon di buhu'an di algaw, ya nan godwana ya mahlig hinan appit hi agwan. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("ZC14_5","039_14_5","ZEC","14","5","5","Ya lumayaw tu'u ta e'wa tu'un nen nundotal an lutan numbattanan nan nagodwan duntug ti abellog an nidatong ad Azel. Ya lumayaw tu'u nongkay an umat hidin inat din a'apu tu'uh din a'ongol di alyog hi nun'alian Uzziah hi ad Judah. At umalih Apo Dios an Dios tu'u an itnudnan amin nan a'anghelna. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("ZC14_6","039_14_6","ZEC","14","6","6","Ya henen algaw goh ya mi'id di patal, ya mi'id goh di tungnin ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("ZC14_7","039_14_7","ZEC","14","7","7","ti malmu nan balbalu an kalahin di algaw, ya un anggay hi Apo Dios di nanginnilan nen aat di ma'at hi un anuud di adatngan di mapatal ya mahdom. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("ZC14_8","039_14_8","ZEC","14","8","8","Ya munnonong an waday danum hinan ginnaw an malpud Jerusalem an ta\"on un hinan tiyalgaw ya hinan lawang. Ya munggodwa nan danum an mipluy di udum hinan Natoy an Lobong, ya mipluy di godwanah nan Baybay an Mediterranean hi appit hi a'unugan di algaw. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("ZC14_9","039_14_9","ZEC","14","9","9","Ya hi Apo Dios di mun'ali an mangipapto' an amin hinan abablubabluy hitun luta, ya un oh'ohha Hiya an Dios, at Hiyay Dios an dayawon an amin di tatagu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("ZC14_10","039_14_10","ZEC","14","10","10","Ya nundotal nan luta an hakup ad Judah an mete\"ah nan babluy ad Geba ta engganad Rimmon. Mu ad Jerusalem ya hihidya an nammagtu, ya hakupona nan mete\"ah nan Pantaw Benjamin ta engganah nan way Pantaw di Allup hinan Nuntikkuana an awadan din Nahhun an Pantaw di Allup, ya mete\"a goh hinan Ata'nang an Baluy Hananel ta engganah nan way pumpogohan hi greyp nan ali. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("ZC14_11","039_14_11","ZEC","14","11","11","At malenggop mahkay nan tatagun mumpunhituh did Jerusalem ti mi'id mahkay di umuy mangubat hi mama\"ih nan babluyda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("ZC14_12","039_14_12","ZEC","14","12","12","Ti idat Apo Dios di atata'ot an dogoh hinan tatagun mangubat ad Jerusalem ta mun'apitay di lamohda, ya nan matada, ya dilada an ta\"on hi unda matattagu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("ZC14_13","039_14_13","ZEC","14","13","13","Ya idat goh Apo Dios di punhinnumnongan di punnomnomda ta mid poto' di atonda, at un didaan numpapattoyda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("ZC14_14","039_14_14","ZEC","14","14","14","Ya ta\"on nan iJudah ya mi'gubatda ta ibaliwdad Jerusalem an kapitulyuda. Ya ta punhamhamdan amin nan nidugah an do'ol an balitu', ya silver, ya nan do'ol ahan an lubung, ya nan mun'apla'an an gina'un nan tataguh nan abablubabluy hinan nunlene'woh an neheggon hinan babluyda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("ZC14_15","039_14_15","ZEC","14","15","15","Ya idat goh Apo Dios di atata'ot an dogoh di a'animal ta mun'apihti nan kabayu, ya muls, ya kamilu, ya nan dongki, ya an amin nan udumnan animal an wah nan nungkampuan nan buhulda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("ZC14_16","039_14_16","ZEC","14","16","16","At la'tot ya an amin nan nelwang an agguy natoy an tatagun amin hinan abablubabluy an buhul ad Jerusalem ya umuyda mahkay hi atawotawon an mundayaw ay Apo Dios an nidugah di abalinana an alin amin hitun matigaw. Ya mi'yam'amlongda goh hinan Behtan di A'ab'abbung. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("ZC14_17","039_14_17","ZEC","14","17","17","Ya wa ay di tatagun adi umuy ad Jerusalem an mundayaw ay Apo Dios ya mapogpog di udan hinan babluyda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("ZC14_18","039_14_18","ZEC","14","18","18","Ya wa ay di i'Egypt an adi umuy me'behtah nan Behtan di A'ab'abbung ya mapogpog goh di udan ay dida, ya payon damdama Apo Dios ay dida nan atata'ot an dogoh an umat hidin na'at hinan udumnan tatagu an agguy ni'yuy an ne'behta. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("ZC14_19","039_14_19","ZEC","14","19","19","At hiyah ne aat di moltan an amin nan i'Egypt ya nan tatagun adi umuy me'behta. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("ZC14_20","039_14_20","ZEC","14","20","20","Ya hene goh an a'atana ya ta\"on un nan kengkeng an nitayun hinan kabayu ya matud'an hi hapit an alyonay, MEꞋGONAN HI APO DIOS. Ya nan babangah nan Timplun Apo Dios ya milahhin ti me'gonan an umat hinan duyun malukung an wah nan hinagang nan pun'onngan. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("ZC14_21","039_14_21","ZEC","14","21","21","Ya an amin nan babangah ad Jerusalem ya hi an amin an abablubabluy ad Judah ya milahhin an me'gonan ti ma'usal hi pundayawan hinan me'gonan an Dios, ya an amin nan umuy an mundayaw ya mabalin an usalondah nan way ihaangdah nan e'nongda. At henen gutud ya mi'id mahkay di mungkumilduh nan Timplun Apo Dios.”");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("ML1_1","040_1_1","MAL","1","1","1","Hiyah te inalin Apo Dios ay ha\"in an hi Malachi ta ipa'innila' hinan i'Israel. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("ML1_2","040_1_2","MAL","1","2","2","At inali' hinan i'Israel di, “Hi Apo Dios ya inalinan da'yuy, Pepenhod'u tuwali da'yu!” Mu inalidan Hiyay, “Hay aat di umatan nan namhodmun da'mi?” Ya tembal Apo Dios an inalinan diday, “Da Esau ay Jacob ya hin'agida, mu da Jacob ya nan tutulangnay pa'appohdo'. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("ML1_3","040_1_3","MAL","1","3","3","Mu hi Esau ya nan tutulangna ya binohol'u, ya numbalino' nan numbabluyandah mi'id di hulbinan luta, ya ingnganuy'u nan lutan banohda ta numbalin an hiyay punhituwan nan agguy na'amu an animal an umat hi jakal. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("ML1_4","040_1_4","MAL","1","4","4","Ya mid mapto' ya nan tatagud Edom an holag Esau ya alyonday, Ta\"on un napa\"i tun babluymi mu ipaphodmi damdama! Mu Ha\"in an nan nidugah di abalinanan Dios ya alyo' ay diday, Ta\"on hi unda ipabangngad an ipaphod mu pa\"io' goh damdama! Nangadnan nan babluydah Babluy an Na\"appuhiy Pangatda ti diday tatagun ibungobungot'uh enggana. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("ML1_5","040_1_5","MAL","1","5","5","At da'yun i'Israel ya tigonyu, at alyonyuy, Ta\"on hinan udumnan babluy an bo'on hitud Israel ya ipattig Apo Dios nan nidugah an abalinana!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("ML1_6","040_1_6","MAL","1","6","6","Ya ha\"in an hi Malachi ya inali' hinan papadi ta donglonday ipa'innilan Apo Dios ay dida ti inalinay, “Nan imbaluy an lala'i ya e'gonanah amana, ya nan baal ya e'gonana nan ad baal ay hiya. Ya gulat ta Ha\"in di hi amayu ya anaad ta adia' e'gonan? Ya gulat ta Ha\"in di ad baal ay da'yu mu anaad ta adia' e'gonan goh? Da'yun papadi ya pinahiwa'!” Mu ini an inalidan Hiyay, “Anuud di namahiwanmin He\"a?” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("ML1_7","040_1_7","MAL","1","7","7","Ya inalin Apo Dios ay diday, “Hay namahiwanyun Ha\"in ya dumalat nan nappuhin ma'an an ene'nongyu!” Mu inalida goh di, “Hay inatmin namuhin nen ma'an?” Ya inalin Apo Dios di, “Pinuhiyu ti hay ninomnomyu ya alyonyuy, Ta\"omman hi un malgom an ma'an di e'nongmi! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("ML1_8","040_1_8","MAL","1","8","8","Mu gulat ta iyaliyuy waday ganitnan animal an umat hinan nabulaw, ya nan napilay, unu nan waday dogohna ta e'nongyun Ha\"in ya undan adi nappuhih ne aton? Gulat ta ipadahyun umidat hinan umat hinah nan gobelnadolyu ya unna dan nin abuluton ta umamlong ay da'yu? ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("ML1_9","040_1_9","MAL","1","9","9","At da'yun papadi ya agayu ta munluwalu ayun Ha\"in ta olom ya hom'o' da'yu! Mu nan umat hina an aat di e'nongyun Ha\"in ya alyo' an adi' ahan abuluton nan ibagayu! Ha\"in an nabagtun Dios di nanapit ene.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("ML1_10","040_1_10","MAL","1","10","10","Ya intuluy Apo Dios an inalinay, “Maphod un waday ohan da'yuh umuy mangitangob hinan apantapantaw nan Timplu ta mi'id ah umuy mun'apuy hinan pun'onngan ay Ha\"in! Ti Ha\"in ya adia' umamlong hinan ato'atonyu, at hiyanan adi' ahan abuluton nan e'nongyun Ha\"in! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("ML1_11","040_1_11","MAL","1","11","11","Nan ngadan'u ya mahapul an e'gonan an amin nan Hentil hitun abablubabluy an mete\"ah nan buhu'an di algaw ta engganah nan alimuhana! Ya an amin hinan lugal ya nan incense ya nan mi'id ganitnay iyalidan epe'nong hi pange'gonandan Ha\"in. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("ML1_12","040_1_12","MAL","1","12","12","Mu da'yu ya agguya' ene'gonan ti pinuhiyu nan pun'onngan ti inaliyuy ta\"omman un malgom di e'nongyun midat ay Ha\"in. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("ML1_13","040_1_13","MAL","1","13","13","Ya inaliyu goh an nidugah an bumlay di umat hinan tamu, ya mundu'ug ayun Ha\"in. Ti hay inyaliyu ya nan napilay, ya nan napilok, ya nan nahugatan, ya nan way dogohna an animal hi empe'nongyu, at hay ninomnomyu nin ya abuluto'. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("ML1_14","040_1_14","MAL","1","14","14","Mu ma'idutan nan munlayah an nangalih waday animalna an mi'id ganitna an enetbalnan idat, mu hinukatana ta nan waday ganitnan animal di ene'nongnan Ha\"in an hi Apo Dios! Ha\"in ya nidugah di anabagtu' an ali, at an amin nan tataguh tun luta ya ma'ahhapul an e'gonana'!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("ML2_1","040_2_1","MAL","2","1","1","Ya ha\"in an hi Malachi ya inali' goh hinan papadiy, “Donglonyu nan ipadan Apo Dios ay da'yun inalinay, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("ML2_2","040_2_2","MAL","2","2","2","Bo'on Ha\"in ay di donglonyuh e'gonanyu at iduta' da'yu, ya ta\"on nan wagah nan tatagun da'yu ya ma'idutan goh! Immannung an ini'idduta' da'yu ti bo'on Ha\"in di ene'gonanyu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("ML2_3","040_2_3","MAL","2","3","3","Ya dumalat nan aatyu ya moltao' nan holagyu, ya idahidah'u nan ta\"in di a'animal hinan angahyu an epe'nongyu, ya iddum'u da'yun pi'tapal an ay ta\"i. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("ML2_4","040_2_4","MAL","2","4","4","At innilaonyu mahkay an Ha\"in di nangipiyalih nan mandal'un da'yu ta adi mabahbah nan nuntulaganmin Levi. Ti Ha\"in an na'abbagbagtu di nanapit ene.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("ML2_5","040_2_5","MAL","2","5","5","Ya innayun goh Apo Dios an inaliy, “Hay ninomnom'uh nangidata' ay hiya ya ta way atonan mange'gon ya mundayaw ay Ha\"in. Ya henen algaw an gutud ya immannung an Ha\"in di ene'gonana ya inta'otna. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("ML2_6","040_2_6","MAL","2","6","6","Ti nan makulug an nalpun Ha\"in di intudtuduna an bo'on hay layah, ya nan pangatna ya niyunnudan ay Ha\"in, ya maphod di aatna an mi'id al'ali, ya dumalat nan nuntudtuduwanah makulug ya do'ol di nan'ug hi pumbaholanda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("ML2_7","040_2_7","MAL","2","7","7","Ti nan padi ya mahapul an nan makulug di inaynayunan itudtudu ta hiyay umayan nan tatagu ta adalonda nan ituduna ti hiyay baal Apo Dios. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("ML2_8","040_2_8","MAL","2","8","8","Mu da'yun papadi ya inhingngiyuh nan paddungnay ma'andong an dalan, ya nan panudtuduyuy dimmalat hi nangatan nan tataguh nappuhi, ya pina\"iyu din nuntulaganmin Levi! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("ML2_9","040_2_9","MAL","2","9","9","At ipapahiw'u ya baino' da'yun amin hinan tatagu ti nan agguyyu nangunudan hinan immandal'u, ti agguyyu numpapaddungon nan inatyun didah inalin di Uldin.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("ML2_10","040_2_10","MAL","2","10","10","Ya ha\"in an hi Malachi ya inali' di, “Undan bo'on un ohay Ama tu'u? Undan bo'on Hiyay Dios an nunlumun ditu'u? Anaad ta adi tu'u unudon nan tulag tu'uh nan i'ibba tu'u ya adi tu'u e'gonan nan nuntutullagan din o'ommod tu'u ti ten adi tu'u ipa'annung? ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("ML2_11","040_2_11","MAL","2","11","11","Nan tatagun holag Judah ya imbahhawda nan ni'tulagandan Apo Dios ti inatda nan na\"appuhih ad Jerusalem ya nan udumnan babluy. Ti pinuhida nan ma\"e'gonan an Timplun Apo Dios an pa'appohpohdona ti hay nangahawaandah nan binabain mundayaw hinan bulul. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("ML2_12","040_2_12","MAL","2","12","12","Ya danen linala'in nangat hi umat hina an ta\"on un ngadan di aatda ya olom man ya pogpogon Apo Dios di niddumandah nan holag Judah an ta\"on unda iyuy di onongdan Apo Dios, ya adina damdama abuluton! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("ML2_13","040_2_13","MAL","2","13","13","Ya hay oha goh hi atonyu ya kumilakila ayu, ya lumugwalugwa ayu ta mabla' nan pun'onngan hinan lugwayu ti pohdonyun abuluton Apo Dios di onongyu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("ML2_14","040_2_14","MAL","2","14","14","Mu alyonyuy, Anaad nin ta din'ug da'mi? Manu ay ya inihtiguan Apo Dios din intulagyuh nun'ahawaanyuh a'ungungayu an inaynayunyun hinhahalimun, mu imbahhawyu din intulagyun Apo Dios an minaynayun di pumpohhodanyu! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("ML2_15","040_2_15","MAL","2","15","15","Undan agguy da'yu nun'addumon ay Apo Dios ta ma'ohha ayuh odol ya lennawa? Ya anaad ta ma'ohha ayu? Ta way atonyun umimbaluy ta hi Apo Dios kulugonda! At ihamadyuy aatyu ta adiyu ibahhaw nan intulagyuh din a'ungungayuh din nun'ahawaanyu! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("ML2_16","040_2_16","MAL","2","16","16","Ti hi Apo Dios an dayawon tu'un i'Israel ya inalinay, Boholo' ahan di hiyan! Adi' goh pohdon nan lala'in abohlanay ahawana! At alyo' ta ihamadyu ta adiyu ibahhaw nan intulagyuh nan a'ahawayu!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("ML2_17","040_2_17","MAL","2","17","17","Ya intuluy'un himmapit an hi Malachi an inali' di, “Impahigayuh Apo Dios hinan hapihapitonyu!” Mu inaliyuy, “Hay inatmin nangipahigan Hiya?” At inali' di, “Manu ay ti nan nangalyanyu an hi Apo Dios ya an amin ayun mangat hi nappuhi ya maphod di pannigna an mun'am'amlong ay da'yu! Ya inaliyu goh di, Adi tu'u mamolta ti adi damdama haggungon Apo Dios nan nahamad!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("ML3_1","040_3_1","MAL","3","1","1","Ya inali' goh di, “Tabolon da'yun Apo Dios an nidugah di abalinana ti alyonay, Tigonyu! At honogo' nan baal'u ta pundadaano' hi owo'. Ya Ha\"in an Dios an hapuhapulonyu ya himbumagga ya immalia' hinan Timplu'. Ya nan hohoddonyun iyahupanyun mangipa'innilah nan Tulag ya magadyuh an umali.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("ML3_2","040_3_2","MAL","3","2","2","Ya inali' goh di, “Mu hay mangedpol nin eden algaw an umaliana? Ya hay melwang nin enen gutud di pumpattigana? Ti Hiya ya umat hinan mabi'ah an apuy an umanang hi gumo', ya umat Hiya goh hi hobon an humobon. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("ML3_3","040_3_3","MAL","3","3","3","Ti andongona nan pangat di papadin holag Levi ti nihamad di ugalidah nan pangiyayandah nan e'nongdan Apo Dios an umat hinan aton nan mun'anang an hinhinona nan bo'on balitu' unu silver ta mamahmah nan balitu' unu silver. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("ML3_4","040_3_4","MAL","3","4","4","At henen onong nan iJudah ya nan wad Jerusalem an kapitulyuh di ya ipa'amlongnah Apo Dios an umat hidin inatdah din penghana. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("ML3_5","040_3_5","MAL","3","5","5","Ti alyon Apo Dios an nidugah di abalinanay, Umalia' ta humalyao' danen mumpun'utung, ya umilugtap, ya nan layah di pangihtiguda, ya nan mamalbalih nan bunag, ya an amin nan adi mange'gon ay Ha\"in, ya nan mangipaligligat hinan puntamuonda, ya nan umu'utun, ya nan nguhu.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("ML3_6","040_3_6","MAL","3","6","7","Waday impa'innilan Apo Dios ay ha\"in an hi Malachi an inalinay, “Ha\"in an nidugah di abalinanan Dios ya adia' malumluman. At hiyanan da'yun holag Jacob ya agguy ayu na'ubah. Ti nete\"ah din a'apuyuh penghana ya da'yun amin ya imbahhabahhawyu nan Uldin'u an agguyyu inunud! Mu haggungona' ay ya haggungo' da'yu goh.” Mu inalin nan tatagun Hiyay, “Hay atonmi mah an managgung ay He\"a?” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("ML3_8","040_3_8","MAL","3","8","8","Ya inalin Apo Dios ay diday, “Undan mabalin an ma'akawana'? Mu da'yu ya paddungnay inakawana'!” Mu inalin goh nan tatagun Hiyay, “Hay inatmin nangakaw ay He\"a?” Ya hay nambal Apo Dios ay dida ya inalinay, “Nan adiyu pangidatan hinan mun'iyapuluh bino'layu ya nan adaw'u! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("ML3_9","040_3_9","MAL","3","9","9","Na'idutan ayun amin an himpamabluy ti inakawana'! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("ML3_10","040_3_10","MAL","3","10","10","At hay atonyu ya iyaliyun amin nan mun'iyapulun intamuanyuh nan Timplu' ta dumo'ol di ma'an hidi, at tigonyu adyay ato' ti ibu'yag'un da'yu nan numbino'ob'on an do'ol ahan an wagah'u. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("ML3_11","040_3_11","MAL","3","11","11","Ya halimuna' an amin nan inhabalyu ta adi mabegeh, ya pumhod an bumungan amin nan eho'yuh nan payaw unu uma. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("ML3_12","040_3_12","MAL","3","12","12","At an amin nan Hentil hi abablubabluy ya hapitonday aat di inat'un nangipa'amlong ay da'yu ya hay aat di ama\"aphod di babluyyu. Ha\"in an Dios an nidugah di abalinanay nanapit ene.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("ML3_13","040_3_13","MAL","3","13","13","Ya inalin goh Apo Dios di, “Nun'appuhi din hinapihapityuh aat'u!” Mu inalidan Hiyay, “Undan way nappuhih hinapitmih aatmu?” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("ML3_14","040_3_14","MAL","3","14","14","Ya tembal Apo Dios an inalinay, “Inaliyu goh udot di, Nan pangitamuanmin Apo Dios ya mi'id di hulbina! Ya undan way lagbumih pangunudanmih nan immandalna unu nan pangipattiganmin Hiya an nidugah di abalinanah puntutuyuanmih nan baholmi? ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("ML3_15","040_3_15","MAL","3","15","15","Ya mattig an nan mumpahiyan tataguy mun'am'amlong! Ya alyonyu goh di, Nan mangat hi nappuhi ya diday umadangyan, ya ta\"on nan tatagun mampomampong ay Apo Dios ya mi'id ma'at ay dida!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("ML3_16","040_3_16","MAL","3","16","16","At ha\"in an hi Malachi ya ulgudo' di inat date ti din tatagun nange'gon ay Apo Dios ya nunhahapitdah aat di amaphodna, at dengngol Apo Dios, at hiyanan impitudo'na nan ngadandah nan itud'an di ngadan di mange'gon ya mundayaw ay Hiya. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("ML3_17","040_3_17","MAL","3","17","17","Ya inalin Apo Dios an nidugah di abalinanay, “Diday nahamad hi tatagu' eden algaw an pangamunga' ay dida, ya diday igohgoha' an umat hinan ommod an pohpohdonay imbaluynan nunhulbin hiya. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("ML3_18","040_3_18","MAL","3","18","18","At mabalin an tigonyu goh nan nun'abhiwan di aat nan nahamad di pangatda ya nan mangunud ay Apo Dios, ya nan nappuhiy pangatda an nan adi umunud.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("ML4_1","040_4_1","MAL","4","1","1","Hi Apo Dios an nidugah di abalinana ya inalinan ha\"in goh di, “Immannung an madatngan heden algaw at an amin nan nappuhiy pangatda ya nan mumpumpahiyan tagu ya ubaho' dida an umatdah ulut an maganohob. Ya umat hi aghoban di ayiw an mi'id ah ma'angang an ta\"on ah lamutda ya hapangda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("ML4_2","040_4_2","MAL","4","2","2","Mu da'yun mange'gon ay Ha\"in ya nan abalina' an nahamad ya bumuhu' an umat hinan algaw an bumuhu', ya ipaphod da'yun umat hinan potang an ipaphodna goh an amin di patalana. Ya mun'am'amlong ayu an umat hinan bu'tot an bakan pa'abbuhu' hinan kolalna an munlatlattu'. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("ML4_3","040_4_3","MAL","4","3","3","Ya heden algaw an pangata' ene ya amehonyu nan mangamangat hi nappuhi, ya umatdah nan hupu' an mipuyut hinan dapanyu.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("ML4_4","040_4_4","MAL","4","4","4","Ya inalin goh Apo Dios an nidugah di abalinanay, “Nomnomonyu din intudun din baal'un hi Moses an din indat'un hiyah nan Duntug an Horeb an Uldin ta way unudon nan holag Israel. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("ML4_5","040_4_5","MAL","4","5","5","Ya honogo' nan propetan hi Elijah ya un madatngan nan nidugah ya atata'ot an algaw hi punhumalyaanah nan tatagu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("ML4_6","040_4_6","MAL","4","6","6","Ta pumpopohhodona nan o'ommod ya nan imbabaluyda, ti adida ay aton hana at hay umalia' ya puhio' nan numbabluyanda.”");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MT1_1","070_1_1","MAT","1","1","1","Hiyah te napatad hi napu'agan Jesu Kristu an himpangapu ti hi Jesus di holag David hidin nahup an dana' Abraham: ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MT1_2","070_1_2","MAT","1","2","2","Hi Abraham ya nunholag ta hi Isaac, ya nunholag hi Isaac ta hi Jacob, ya nunholag hi Jacob ta da Judah ya nan a'aginan linala'i. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MT1_3","070_1_3","MAT","1","3","3","Ya nunholag hi Judah ta da Perez ay Zerah an hi inadah Tamar, ya nunholag hi Perez ta hi Hezron, ya nunholag hi Hezron ta hi Ram. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MT1_4","070_1_4","MAT","1","4","4","Ya nunholag hi Ram ta hi Amminadab, ya nunholag hi Amminadab ta hi Nahshon, ya nunholag hi Nahshon ta hi Salmon. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MT1_5","070_1_5","MAT","1","5","5","Ya nunholag hi Salmon ta hi Boaz an hi inanah Rahab, ya nunholag hi Boaz ta hi Obed an hi inana ya hi Ruth, ya nunholag hi Obed ta hi Jesse, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MT1_6","070_1_6","MAT","1","6","6","ya nunholag hi Jesse ta hi David an din ali. Ya nunholag hi David ta hi Solomon an hi inana ya ahawan Uriah hidin hopapna. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MT1_7","070_1_7","MAT","1","7","7","Ya nunholag hi Solomon ta hi Rehoboam, ya nunholag hi Rehoboam ta hi Abijah, ya nunholag hi Abijah ta hi Asa. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MT1_8","070_1_8","MAT","1","8","8","Ya nunholag hi Asa ta hi Jehoshaphat, ya nunholag hi Jehoshaphat ta hi Joram, ya nunholag hi Joram ta hi Uzziah. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MT1_9","070_1_9","MAT","1","9","9","Ya nunholag hi Uzziah ta hi Jotham, ya nunholag hi Jotham ta hi Ahaz, ya nunholag hi Ahaz ta hi Hezekiah. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MT1_10","070_1_10","MAT","1","10","10","Ya nunholag hi Hezekiah ta hi Manasseh, ya nunholag hi Manasseh ta hi Amon, ya nunholag hi Amon ta hi Josiah. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MT1_11","070_1_11","MAT","1","11","11","Ya nunholag hi Josiah ta da Jehoiachin ya nan a'aginan linala'i. Hidin atagun Jehoiachin di nangabakan nan iBabylon hinan Hudyu, at inyuyda didad Babylon. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MT1_12","070_1_12","MAT","1","12","12","Ya nunholag hidid Babylon hi Jehoiachin ta hi Shealtiel, ya nunholag hi Shealtiel ta hi Zerubbabel. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MT1_13","070_1_13","MAT","1","13","13","Ya nunholag hi Zerubbabel ta hi Abiud, ya nunholag hi Abiud ta hi Eliakim, ya nunholag hi Eliakim ta hi Azor. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MT1_14","070_1_14","MAT","1","14","14","Ya nunholag hi Azor ta hi Zadok, ya nunholag hi Zadok ta hi Akim, ya nunholag hi Akim ta hi Eliud. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MT1_15","070_1_15","MAT","1","15","15","Ya nunholag hi Eliud ta hi Eleazar, ya nunholag hi Eleazar ta hi Matthan, ya nunholag hi Matthan ta hi Jacob. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MT1_16","070_1_16","MAT","1","16","16","Ya nunholag hi Jacob ta hi Joseph an ahawan Mary an hi inan Jesus an Hiyay ma'alih Alin Pento' Apo Dios (unu Kristuh nan hapit di iGreece). ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MT1_17","070_1_17","MAT","1","17","17","Mipalpu ay Abraham ta nangamung ay David ya himpulu ta opat di napatad hi nahlanahlagan di Hudyu, ya nete\"an David goh ta nangamung din nahbutandad Babylon ya himpulu ta opat di napatad hi nahlaganda, ya nete\"an den nahbutandad Babylon ya un mitungaw hi Kristu ya himpulu ta opat goh di napatad hi nahlaganda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MT1_18","070_1_18","MAT","1","18","18","Hiyah te ulgud hi aat di nitungawan Jesu Kristu: hi Mary ya niyali ay Joseph ta mun'ahawada, mu agguyda nun'addum. Ya palpaliwan ya i'innilan Mary an nawadaan, mu nan Na'abuniyanan an Lennaway nunlumun ne han inhabina. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MT1_19","070_1_19","MAT","1","19","19","Mu na'ahhamad di ugalin Joseph, ya adina pohdon an mabainan hi Mary, at hay ninomnomna ya ihiyana hiya an adina ipa'pa'innila. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MT1_20","070_1_20","MAT","1","20","20","Ya otog di punnomnomanah aatna ya nolo', ya nun'enap, ya tinnigna han anghel Apu tu'u an inalinan hiyay, “He\"a, Joseph an holag David, ya adi'a bumain an mangahawan Mary ti henen inhabina ya hay limmun nan Na'abuniyanan an Lennawa. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MT1_21","070_1_21","MAT","1","21","21","At itungawna, ya lala'i, ya hay ingadanyu ya hi Jesus ti Hiyay mamaliw hinan bahol di tatagu.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MT1_22","070_1_22","MAT","1","22","22","Ya na'at hana ta mipa'annung din inalin Apo Dios hidin propetana ti inalinay, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MT1_23","070_1_23","MAT","1","23","23","“Munhabi han babain mid ah lala'ih nangelo' ay hiya, ya muntungaw, at lala'i, ya hay ipingadanda ya hi Emmanuel an hay pohdonan ibaga ya wah Apo Dios ay ditu'u.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MT1_24","070_1_24","MAT","1","24","24","Ya unat goh bimmangon hi Joseph ya inunudna din inalin di anghel, at inahawanah Mary. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MT1_25","070_1_25","MAT","1","25","25","Mu agguyda nundelloh an nolo' ta nangamung unna intungaw han lala'in imbaluyna. Ya nginadnan Joseph ta hi Jesus. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MT2_1","070_2_1","MAT","2","1","1","Nepto' hi nun'alian Herod di nitungawan Jesus ad Bethlehem hidih nan Provinciad Judea ya waday linala'ih nanginnilan mangimmatun hinan bittuan. Ya agguy nadnoy hi nitungawan Jesus ya nakakdah nan babluydan buhu'an di algaw ta immuydad Jerusalem. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MT2_2","070_2_2","MAT","2","2","2","Ya ni'hapitdah din tatagun inaliday, “Goh di wadan ne han pa'ittungaw an mun'alih nan Hudyuh awni? Tinnigmi han bittuan an bimmuhu' hinan buhu'an di algaw hinan babluymi an hiyay nangimmatunanmih nitungawana, at hiyaat un ami immalih tu ta dayawonmi Hiya.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MT2_3","070_2_3","MAT","2","3","3","Ya unat goh dengngol nan Alin hi Herod hene han inalin din linala'i ya ma\"od'od, ya umat goh hinan tatagud Jerusalem. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MT2_4","070_2_4","MAT","2","4","4","Ya inayagan Herod an amin din a'ap'apun di papadi ya din muntudtuduh nan Uldinda ta na'amungda, ya inalinan diday, “Hay itungawan nan dedennonyun Hudyun ma'alih Alin Pento' Apo Dios an ap'apuyu?” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MT2_5","070_2_5","MAT","2","5","5","Ya tembaldan inaliday, “Hidid Judea hinan babluy ad Bethlehem, ti hay intudo' din propeta ya inalinay: ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MT2_6","070_2_6","MAT","2","6","6","Da'yun iBethlehem hinan Provinciad Judea ya wadan da'yu han ap'apu an na'abbagbagtu ya un an amin nan a'ap'apud Judea. Ti waday ohan da'yun mumbalin hi mumpapto', ya Hiyay manalimun hinan tatagu' an i'Israel.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MT2_7","070_2_7","MAT","2","7","7","At inayagan Herod danen nun'anomnoman an linala'in mangili ta mahmahanay anuud di hopap di nipattigan ne han bittuan, mu agguyna impa'innilah nan tataguy nangipa'ayaganan dida. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MT2_8","070_2_8","MAT","2","8","8","Ya hennagna dida ta umuydad Bethlehem, ya pinadana didan inalinay, “Ihamhamadyun manama' enen ung'ungngan nitungaw, mu adya inah'upanyu ya impaadyu ta umalia' an mi'dayaw.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MT2_9","070_2_9","MAT","2","9","9","Ya unat goh dengngoldah nen inalin Herod ya nakakda. Ya hidin nundaldallananda ya tinnigda goh din bittuan an hiyah de goh din bimmuhu' hi buhu'an di algaw an inyun'unnanan umuy ta itudunay owonda. Ya unat goh nitungul hinan wadan de han ung'ungnga ya inta'dogna. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MT2_10","070_2_10","MAT","2","10","10","At ma\"am'amlongda! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MT2_11","070_2_11","MAT","2","11","11","Ya unat goh himmigupdan de han abung ya tinnigdah de han ung'ungnga ya hi inanan hi Mary. Ya nunhippidan nundayaw ay Hiya, ya inong'alday adaw de han ung'ungnga, ya indatdan Hiya nan balitu', ya incense, ya myrrh. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MT2_12","070_2_12","MAT","2","12","12","Ya unat goh nolo'da ya nun'enapda, ya pinadanan Apo Dios dida ta adida mumbangngad ay Herod, at hiyanan ene'wadah udum an dalan hidin numbangngadandah babluyda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MT2_13","070_2_13","MAT","2","13","13","Unat goh nakak din nun'anomnoman an linala'i ya nolo' hi Joseph, ya nun'enap, ya tinnigna han anghel Apu tu'un inalinay, “Bumangon'a ta ekakmu han ung'ungnga ya hi inana ta lumayaw ayu ta umuy ayud Egypt. Ya mihina ayuh di ta nangamung di alyo' hi akakanyu ti henen ung'ungnga ya ipahama' Herod ta ipapatoyna.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MT2_14","070_2_14","MAT","2","14","14","At bimmangon hi Joseph eden labi, ya enekakna daden hin'ina ta immuydad Egypt, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MT2_15","070_2_15","MAT","2","15","15","at nihihinnadah dih engganay un natoy hi Herod. Heten na'at di nipa'annungan din impitudo' Apo Dios hidin propetan inalinay, “Ayaga' han Imbaluy'u ta taynanad Egypt.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MT2_16","070_2_16","MAT","2","16","16","Unat goh inilan Herod an imbahhaw din mangiliy inalina ya bimmungot. At inyuldina ta patayondan amin di ung'ungungngan linala'id Bethlehem ya nan neheggon an babluy ad Bethlehem an mete\"ah di an pa'ittungaw ta nangamung megpong hi duway tawona ti inalin din mangilin hiyay duway tawonah hopap di nannigandah din bittuan. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MT2_17","070_2_17","MAT","2","17","17","Ya heden inat Herod ya hiyay nangipa'annung hidin inalin din propetan hi Jeremiah an inalinay, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MT2_18","070_2_18","MAT","2","18","18","“Waday madngol hidid Ramah ti wadaday mango\"ongol an umanebel an nan holag Rachel ti lugwalugwaanda nan imbabaluyda. Ya lumugwalugwada an adida ma'al'alu' ti natoydan amin din imbabaluyda.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MT2_19","070_2_19","MAT","2","19","19","Unat goh nalpah an natoy hi Herod ya nun'enap goh hi Joseph hidid Egypt, ya tinnigna han anghel Apu tu'un ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MT2_20","070_2_20","MAT","2","20","20","inalinay, “Bumangon'a ta ekakmu han ung'ungnga ya hi inana ta mumbangngad ayud Israel ti nun'atoy din nangalih mamatoy enen ung'ungnga.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MT2_21","070_2_21","MAT","2","21","21","At bimmangon hi Joseph, ya enekakna din hin'ina ta numbangngaddad Israel. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MT2_22","070_2_22","MAT","2","22","22","Ya unat goh dimmatongdad Israel ya dengngol Joseph an nipallog hi Archelaus ay amanan hi Herod ta hiyay nun'ali goh hinan Provinciad Judea, at tuma'ot hi Joseph an mihinah di. Ya nun'enap goh, ya pinadanan Apo Dios, at immuydah nan Provinciad Galilee. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MT2_23","070_2_23","MAT","2","23","23","Ya immuyda nunhituh nan babluy an ngadanay Nazareth. Ya heden inatday nangipa'annung hidin inalin han propetah din penghanan inalinay Hiya ya ma'alih nan ay hapang. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MT3_1","070_3_1","MAT","3","1","1","Heden gutud ya wadah John an Mumbonyag an muntudtuduh nan mapulun hinan Provinciad Judea, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MT3_2","070_3_2","MAT","3","2","2","ya umat hituy intudunan inalinay, “Hay mahapul ya muntutuyu ayuh nan ina'inatyun nappuhi ta du'gonyu ti hi Apo Dios an mumpapto' ad abuniyan ya magadyuh di pumpapto'ana goh hitun luta!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MT3_3","070_3_3","MAT","3","3","3","Ya hi John heden inulgud nan propetan hi Isaiah an inalinay, “Wada han mumbugaw an muntudtuduh nan mapulun an alyonay, Idadaanyu ta ipaphodyuy owon Apu tu'u!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MT3_4","070_3_4","MAT","3","4","4","Nan lubung John ya na\"abol an nalpuh dutdut di kamilu, ya hay imbalikisna ya lalat, ya hay onona ya dudun ya nan danum di iyu'an. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MT3_5","070_3_5","MAT","3","5","5","Ya immuydan hiya nan tatagun nalpud Jerusalem, ya ni'yuyda goh din do'ol an tatagun nalpuh nan abablubabluy ad Judea ya hinan neheggon hinan Wangwang an Jordan. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MT3_6","070_3_6","MAT","3","6","6","Ya waday numpangitutuyuh baholda, at numbonyagan John didah nan Wangwang an Jordan. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MT3_7","070_3_7","MAT","3","7","7","Unat goh tinnig John an do'olday Pharisees ya nan Sadducees an immuy ay hiya ya inalinan diday, “Umat ayuh ha'u'u ti hay ugaliyu ya nala'eng ayun mangat hi nappuhi! Anaad ta umali ayuh tu? Undan alyonyuy un ayu mabonyagan at mabaliwan ayuh nan agadyuhan di bumungtan Apo Dios? ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MT3_8","070_3_8","MAT","3","8","8","Mu bo'on, ti mahapul an atonyuy maphod ta hiyay pangimmatunan hi un makulug an nuntutuyu ayuh baholyu! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MT3_9","070_3_9","MAT","3","9","9","Alyonyu nin di mabaliwan ayu ti ditu'uy holag Abraham, mu bo'on hene abaliwan di tagu! At adiyu ehdol hi un ditu'uy holag Abraham, ti gulat ta pohdon Apo Dios at hatun batu ya pumbalinona ta diday holag Abraham ta mihukat ay da'yu, at hay mamaliw mah ay da'yu? ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MT3_10","070_3_10","MAT","3","10","10","Ti ta\"on un ad ugwan ya ten nadedennan nan nangdon hi wahay an munlongoh hinan ayiw an adi bumunga, at gulat ta da'yuy umat hinan ayiw at mipa'wah ayuh nan apuy! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MT3_11","070_3_11","MAT","3","11","11","Ha\"in ya hay pamonyag'u ya danum ta hiyay panginnilaan hi nuntutuyuanyuh baholyu. Mu waday umalin nabagbagtu ya un ha\"in an paddungnay adia' umdah himbutna, ya hay pamonyagnan da'yu ya nan Na'abuniyanan an Lennawa ya nan ay apuy. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MT3_12","070_3_12","MAT","3","12","12","Ya paddungnay ino'odnanay pallungan hi panaapnah bogah ta nan bogah ya amungona ta iyalangna, mu nan dugi ya gohbon nan apuy an adi mabmabba!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MT3_13","070_3_13","MAT","3","13","13","Palpaliwan ya immalih Jesus an nalpud Galilee, at immuy hinan Wangwang an Jordan an awadan John ta mumpabonyag. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MT3_14","070_3_14","MAT","3","14","14","Ya inal'alu' John hi Jesus an inalinay, “Hay maphod ya He\"ay mamonyag ay ha\"in ta bo'on ha\"in di mamonyag ay He\"a!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MT3_15","070_3_15","MAT","3","15","15","Ya tembal Jesus an inalinay, “Manu ti umat hina mu ad ugwan ya maphod hi unta unudon an amin di penhod Apo Dios hi ma'at.” At inabulut John mahkay. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MT3_16","070_3_16","MAT","3","16","16","Unat goh nabonyagan hi Jesus ya intadunan dimma'al hinan pingit di wangwang. Ya niluwat ad abuniyan, ya tinnigna nan Na'abuniyanan an Lennawan mun'ohop an umat hinan kalapatiy tigawna, ya numpattu' ay Hiya. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MT3_17","070_3_17","MAT","3","17","17","Ya wada han himmapit ad abuniyan an inalinay, “Hiyah ne Imbaluy'un pa'appohpohdo' an mangipa'amlong ahan ay Ha\"in!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MT4_1","070_4_1","MAT","4","1","1","Initnud nan Na'abuniyanan an Lennawah Jesus ta immuydah nan mapulun ta way aton nan diyablun mampong ay Hiya. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MT4_2","070_4_2","MAT","4","2","2","Ya napat di algaw hi agguy nanganan Jesus, at ma'ahhinnaang. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MT4_3","070_4_3","MAT","4","3","3","Ya immuy ay Hiya nan diyablu, ya inalinay, “Un ay He\"ay Imbaluy Apo Dios at alyom ay danen batu ta mumbalindah tinapay.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MT4_4","070_4_4","MAT","4","4","4","Mu agguy inunud Jesus henen inalina, mu tembalnan inalinay, “Hay impitudo' Apo Dios ya inalinay, Bo'on hay ma'an ya anggay di aptan hi itaguan di tagu ti mahapul an edenol hi an amin hinan Hapit Apo Dios.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MT4_5","070_4_5","MAT","4","5","5","Ya initnud nan diyabluh Jesus hi ad Jerusalem an nan me'gonan an babluy, ya impattu'nah nan na'abbagbagtun tulid nan Timplu, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MT4_6","070_4_6","MAT","4","6","6","ya inalinay, “Un ay He\"ay Imbaluy Apo Dios ya iyugpahmu ti mi'id ma'at ay He\"a! Ti inalin di impitudo' Apo Dios di, Mandalon Apo Dios nan a'anghelna ta diday manalimun ay he\"a. At he'maton da'ah nan agaham ta adi mihuplit di hu'im hinan batu.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MT4_7","070_4_7","MAT","4","7","7","Ya tembal Jesus an inalinay, “Adi' unudon nan inalim ti paddungnay un'u tapngan hi Apo Dios. Ti hay impitudo'na goh ya inalinay, Adiyu tapngan hi Apuyun hi Apo Dios.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MT4_8","070_4_8","MAT","4","8","8","Ya initnud nan diyabluh Jesus ta immuydah nan ata'nang ahan an duntug ta impa'amang nan diyablun amin di numbino'ob'on an pumpapto'an hitun luta an mun'aphod ya ma'amnawan. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MT4_9","070_4_9","MAT","4","9","9","Ya inalin nan diyablun Hiyay, “Un adya munhippi'ah inayunga' ta dayawona' at an amin hadi ya idat'un He\"a.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MT4_10","070_4_10","MAT","4","10","10","Ya tembal Jesus an inalinay, “He\"a, Satanas, ya taynana'! Adi' unudon henen inalim! Ti hay impitudo' Apo Dios ya inalinay, Hay mahapul ya Ha\"in an Apuyun hi Apo Dios di dayawonyu ya anggay, ya Ha\"in ya anggay di itamuanyu.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MT4_11","070_4_11","MAT","4","11","11","At tinaynan nan diyabluh Jesus, ya nidatong nan a'anghel ta hinalimunanda Hiya. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MT4_12","070_4_12","MAT","4","12","12","Unat goh dengngol Jesus an nibalud hi John hidih nan Provinciad Judea ya tinaynanah den babluy ta numbangngad hinan Provinciad Galilee. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MT4_13","070_4_13","MAT","4","13","13","Ya immuy hi abungdad Nazareth, mu agguy nunhituh di ti immuy ad Capernaum an ni'hitu. Ya henen babluy ya wah nan pingit di Lobong an Galilee, ya henen lutan nunhituwana ya hiyay nunhituwan nan holag Zebulun ya nan holag Naphtali. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MT4_14","070_4_14","MAT","4","14","14","Hay nunhituwan Jesus hidi ya hiyay nipa'annungan din inalin di propetan hi Isaiah an inalinay, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MT4_15","070_4_15","MAT","4","15","15","“Nan babluy an nunhituwan nan holag Zebulun ya nan holag Naphtali ya neheggon hinan baybay, ya nan tataguh nan neheggon hinan Wangwang an Jordan, ya nan babluy goh di bo'on Hudyud Galilee, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MT4_16","070_4_16","MAT","4","16","16","ya hanan babluy ya paddungnay nahelngan nan numpunhituh di ti nun'abaholanda, ya henen helong ya pumatoy ay dida. Mu awniat paddungnay waday Ongol an Potang, at maptangandan ne han Potang!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MT4_17","070_4_17","MAT","4","17","17","Hay ni'hituwan Jesus hidid Capernaum di nangete\"anan nuntudtudu an inalinay, “Muntutuyu ayuh nan inatyun nappuhi ta du'gonyu ti hi Apo Dios an mumpapto' ad abuniyan ya magadyuh di pumpapto'ana goh hitun luta.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MT4_18","070_4_18","MAT","4","18","18","Unat goh mundaldallanan hi Jesus hinan pingit di Lobong an Galilee ya tinnigna han hin'agin hi Simon (an mungngadan hi Peter) ya han aginan hi Andrew an manidu'da. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MT4_19","070_4_19","MAT","4","19","19","Ya inalin Jesus ay diday, “Mitnud ayun Ha\"in ta puntamuo' hi paddungnay manidu' hinan tatagu ta kulugona'.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MT4_20","070_4_20","MAT","4","20","20","Ya nonong ya tinaynanda din hidu'da ta inunudda Hiya. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MT4_21","070_4_21","MAT","4","21","21","Ya unat goh bimmataanda ya tinnig Jesus goh han hin'agin dana' Zebedee an da Jacob ay John an didan amin ay da amadan wah didah nan bangkan idadaanday hidu'da. At inayagana goh dida. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MT4_22","070_4_22","MAT","4","22","22","Ya nonong ya tinaynanda nan bangkada ya hi amada, ya inunudda goh hi Jesus. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MT4_23","070_4_23","MAT","4","23","23","Ya lene'od Jesus nan abablubabluy ad Galilee ta muntudtuduh nan ahimbahimba'an di Hudyu ta imbabbaagnay Maphod an Ulgud an hay aat di Pumpapto'an Apo Dios ad abuniyan, ya nun'ipa'adaogna nan numbino'ob'on an dogoh din tatagu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MT4_24","070_4_24","MAT","4","24","24","Ya nundongol hinan abablubabluy hinan Provinciad Syria hanan ina'inatna, at hiyanan nun'iyuydan Hiya din tatagun numbino'ob'on di dogohda, ya din mun'oldah, ya din nun'adahay. At impa'adaogna didan amin. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MT4_25","070_4_25","MAT","4","25","25","Ya do'olda ahan di tataguh mangunud ay Hiya an nalpud Galilee, ya ad Decapolis, ya ad Jerusalem an kapitulyud Judea, ya nan udum goh an babluy ad Judea, ya nan numpunhituh nan babluy hi dammang di Wangwang an Jordan. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MT5_1","070_5_1","MAT","5","1","1","Tinnig Jesus an do'ol di tatagu, at nunti'id hinan duntug, ya inumbun. Ya unat goh lini'ub nan himpulu ta duwan intudtuduwana Hiya ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MT5_2","070_5_2","MAT","5","2","2","ya ente\"anan nuntudtudun dida. Ya inalin Jesus di, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MT5_3","070_5_3","MAT","5","3","3","“Mawagahan nan tatagun iniladan adida abalinan hi un mid badang Apo Dios ti diday middum hinan Pumpapto'an Apo Dios ad abuniyan! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MT5_4","070_5_4","MAT","5","4","4","Mawagahan nan munlungdaya ti al'alu'on Apo Dios dida! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MT5_5","070_5_5","MAT","5","5","5","Mawagahan nan ma'uya ti ipahakup Apo Dios ay dida tun luta! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MT5_6","070_5_6","MAT","5","6","6","Mawagahan nan tatagun ma\"amnaw an mangat hi pohdon Apo Dios ti ihamad Apo Dios an mangipa'annung hinan ato'atonda! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MT5_7","070_5_7","MAT","5","7","7","Mawagahan nan mammo' hi ibbada ti hom'on goh Apo Dios dida! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MT5_8","070_5_8","MAT","5","8","8","Mawagahan nan tatagun hi Apo Dios ya anggay di nomnomondah unudonda ti diday mannig ay Apo Dios! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MT5_9","070_5_9","MAT","5","9","9","Mawagahan nan mangipapanuh hinan mumbobohhol ti ibilang Apo Dios didah imbabaluyna! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MT5_10","070_5_10","MAT","5","10","10","Mawagahan nan mipaligligat an dumalat nan pangatandah nan pohdon Apo Dios ti diday middum hinan pumpapto'anad abuniyan! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MT5_11","070_5_11","MAT","5","11","11","Immannung an mawagahan ayuh un da'yu hiwihiwitan hinan tatagu, ya impaligligat da'yu, ya ipabahobahol da'yu an dumalat di pangunudanyun Ha\"in. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MT5_12","070_5_12","MAT","5","12","12","Dumenodenol ayu ti do'ol di lagbuyuh matalepon ad abuniyan. Ya hiyah ne umat hinan ina'inat din tataguh nan do'ol an propetah din penghana.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MT5_13","070_5_13","MAT","5","13","13","Ya intuluy Jesus an inalinay, “Da'yun kumulug ya umat ayuh ahin ta ahinanyun amin di tataguh tun luta. Mu pinumhaw ay nan ahin ya adi mabalin an mipabangngad di tamtamna, at mitapal, ya enegpa' nan tatagu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MT5_14","070_5_14","MAT","5","14","14","Ya umat ayu goh hinan hilaw ta hilawanyuy nomnom an amin nan tataguh tun luta. Ya umat ayu goh hinan babluy an nipattu' hinan buludnan mamallag di hilawda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MT5_15","070_5_15","MAT","5","15","15","Tolganyu ay nan hilaw ya adiyu hanian hinan pamahan, mu unyuat ipattu' hinan nabagtu ta way aton nan tataguh nan abung an mabnangan. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MT5_16","070_5_16","MAT","5","16","16","Ya umat goh ay da'yu ti paddungnay benenanganyuy tatagu. At mahapul an atonyu ta way atondan mannig hinan maphod an ugaliyu, at hapitonday amaphodan Ama tu'ud abuniyan.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MT5_17","070_5_17","MAT","5","17","17","Ya intuluy Jesus an inalinay, “Adiyu nomnomon an manu ay immalia' ya ta mi'ido' din inyuldin Moses ya din intudtudun din propetah din penghana, ti hay aat di inalia' ya ta itudtudu' di pohdondan ibaga. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MT5_18","070_5_18","MAT","5","18","18","Heten alyo' ya adiyu al'aliwan ti adi mapogpog di inyuldin Moses ta nangamung di pogpog tun luta ya ad abuniyan, ti ta\"on ah ohah kulit an pa\"it'ittang ya adi magahgahnian! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MT5_19","070_5_19","MAT","5","19","19","At hiyaat un nan tagun adi mangunud hi ta\"on un itang hinan Uldin ya ituduwanay udum ta adida goh unudon ya henen tagu di na'ampa ahan hinan Pumpapto'an Apo Dios ad abuniyan. Mu nan tagun mangunud hinan Uldin ya ituduna goh hinan udum an tatagu ta unudonda ya hiyay nabagtuh nan Pumpapto'an Apo Dios ad abuniyan. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MT5_20","070_5_20","MAT","5","20","20","At padana' da'yu ta mahapul an nahamad di atonyun mangunud hinan pohdon Apo Dios ya un hay aton nan mangitudtuduh nan Uldin ya nan Pharisees, ti adiyu ay aton at adi ayu middum hinan Pumpapto'an Apo Dios ad abuniyan.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MT5_21","070_5_21","MAT","5","21","21","Ya intuluy Jesus an inalinay, “Hay intugundah din tataguh penghana ya inaliday, Adi ayu pumatoy hi tagu ti nan pumatoy ya humalyaon di huis, ya impapatoyna. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MT5_22","070_5_22","MAT","5","22","22","Mu hay alyo' ya ta\"on nan tagun mabungot hi ibbana ya miyuy goh hinan huis. Ya gulat goh ta nan tagun mi'hapit hinan ibbana ta hiwitana ya miyuy hinan Konsehal ta diday mangipanuh. Ya nan tagun mangalih nan ibbanay, Mid hulbim! ya moltaon Apo Dios hiyah nan apuy ad imbelnu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MT5_23","070_5_23","MAT","5","23","23","Gulat ta iyuyyuy onong Apo Dios hi epe'nongyu, ya henen pangiyayanyu ya nipaddeh an ninomnomyun waday umi'ingol ay da'yu, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MT5_24","070_5_24","MAT","5","24","24","at hay mahapul ya umuy ayuh nan numbaholanyu ta muntutuyu ayu ta aliwana ya unyu mahkay epe'nong nan onongyun Apo Dios. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MT5_25","070_5_25","MAT","5","25","25","Gulat ta waday mangidiklamun da'yu ya mahapul an mi'hapit ayun hiya, ti adiyu ay at idiklamu da'yuh nan huis ta nan huwis di mangipiyuy ay da'yuh nan pulis, at mibalud ayu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MT5_26","070_5_26","MAT","5","26","26","Mu ten alyo' ay da'yu an hay mahapul hi atonyuh un ayu mibo'tan hinan baludan ya idatyun amin di bayad di moltayu an ta\"on un ah hepeng.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MT5_27","070_5_27","MAT","5","27","27","Ya intuluy Jesus an inalinay, “Dengngolyu goh nan tugun an alyonay, Adi ayu umilugtap. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MT5_28","070_5_28","MAT","5","28","28","Mu alyo' ay da'yuy, Ta\"on un wah nomnom di lala'iy umamnawanah nan babai ta penhodnan elo' ya paddungna damdamay unna enelo'. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MT5_29","070_5_29","MAT","5","29","29","At hiyanan gulat ta nan amnawan di matayu ta hiyay dumalat hi abaholanyu ya odolnah unyu ukiton ya intapalyu, ti onaynah un ohah nen matah mitapal ya un henen mitapal an amin di odol hi ad imbelnu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MT5_30","070_5_30","MAT","5","30","30","Ya umat goh hinan amnawan di ngamay ti gulat ta hiyay dumalat hi abaholanyu ya onaynah unyu putulon ya intapalyu, ti onaynah un ohah nen ngamay hi mitapal ya un henen mitapal an amin di odol hi ad imbelnu.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MT5_31","070_5_31","MAT","5","31","31","Ya intuluy Jesus an inalinay, “Hay intugunda goh hidin penghana ya inaliday, Gulat ta ihiyan nan lala'iy ahawana ya mahapul an waday permaanah nitud'an di nunhiyananda ta idatnah nan ahawana. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MT5_32","070_5_32","MAT","5","32","32","Mu ten alyo' ay da'yuy, Nan lala'in mangihiyan hi ahawana an bo'on hay nangilugtapanan hiyay dumalat ya mabaholan hi un hiyay dumalat hi umilugtapan nan babai. Ya mabaholan goh nan lala'in mamentan hinan babain nihiyan.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MT5_33","070_5_33","MAT","5","33","33","Ya intuluy Jesus an inalinay, “Dengngolyu goh din intugundah din penghanan inaliday, Adiyu ibahhaw di itulagyuh unyu ihapatan Apu tu'u. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MT5_34","070_5_34","MAT","5","34","34","Mu ten alyo' ay da'yuy, Wada ay di itulagyu ya adiyu ihapata. At adiyu ihapatad abuniyan ti hiyay umbunan Apo Dios an mumpapto'. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MT5_35","070_5_35","MAT","5","35","35","Ya adiyu goh ihapatah tun luta ti paddungnay hiyay pangidah'ayanah hu'ina. Ya adiyu goh ihapatad Jerusalem ti hiyay babluy nan na'abbagbagtun Ali. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MT5_36","070_5_36","MAT","5","36","36","Ya ta\"on nan odolyu ya adiyu ihapata ti hiyay limmun Apo Dios, at hi Apo Dios di okod ya bo'on da'yu. Ti ta\"on un ah ohah uban unu bo'on uban ya mid ologyun munlumu ti Hiyay okod. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MT5_37","070_5_37","MAT","5","37","37","Hay maphod hi alyonyuh un ayu mi'tulag ya alyonyuan, Oo, ato'! ya un ay adiyu ya alyonyuan, Adi' aton! ya ammuna. Adi ayu munlayah, at adi mahapul hi unyu ihapatay itulagyu ti nan layah ya nalpuh nan diyablu.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MT5_38","070_5_38","MAT","5","38","38","Ya intuluy Jesus an inalinay, “Dengngolyu ya inilayu din tugun an alyonay, Pilukon ay nan taguy matan di ibbana ya mahapul an mapilok goh di matan nan pimmilok, ya pengawan ay goh nan taguy baban di ibbana ya mahapul an mapengawan goh nan pimmengaw. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MT5_39","070_5_39","MAT","5","39","39","Mu ten alyo' ay da'yuy, Wa ay di aton di ibbayun da'yuh nappuhi ya adiyu iballoh. Ya gulat ta waday manapa' hi apengyu ya adiyu iballoh. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MT5_40","070_5_40","MAT","5","40","40","Ya gulat ta waday mangidiklamun da'yu ta alanday inlubungyu ya iddumyun idat nan jacketyu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MT5_41","070_5_41","MAT","5","41","41","Ya gulat ta ipilit nan tindalun mangipadon hinan makutudan da'yuh ohay kilomitlu ya ta\"on ya inodnanyuh duway kilomitlu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MT5_42","070_5_42","MAT","5","42","42","Ya an amin di mun'adaw ya adi ayu na'ekkotan, at idatanyu. Ya un ay pohdondan bonhon di gina'uyu ya ipabnohyu.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MT5_43","070_5_43","MAT","5","43","43","Ya intuluy Jesus an inalinay, “Dengngolyu din tugun an alyonay, Pohdonyu nan mamhod ay da'yu, mu abohlanyu nan mi'bohhol ay da'yu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MT5_44","070_5_44","MAT","5","44","44","Mu ten alyo' ay da'yuy, Ta\"on un nan mamohol ay da'yu ya pohdonyu goh. Ya nan mamaligat ay da'yu ya iluwaluanyu dida ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MT5_45","070_5_45","MAT","5","45","45","ta hiyay attigana an imbabaluy da'yun Ama tu'ud abuniyan. Ti limmun Apo Dios di potang ta way pun'algawan nan tatagun nahamad di ugalina ya nan nappuhiy pangatna, ya limmuna goh di udan hi pananum an amin nan tatagun un'unnud ya nan adi umunud hinan Uldina. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MT5_46","070_5_46","MAT","5","46","46","Gulat ta nan mamhod ay da'yuy pohdonyu ya anggay ya mid ahan lagbuyun ne, ti ta\"on un nan mapihul an tatagun mun'amung hi buwit ya umat goh hinay atonda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MT5_47","070_5_47","MAT","5","47","47","Ya gulat ta nan liligwayu ya anggay di apngaonyu ya umat ayu damdamah nan agguy kimmulug ti umat hinay atonda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MT5_48","070_5_48","MAT","5","48","48","At hay mahapul ya na'ahhamad di ugaliyu ta umat hi ugalin Ama tu'ud abuniyan an na'ahhamad.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MT6_1","070_6_1","MAT","6","1","1","Innayun goh Jesus an nuntudtuduh din himpulu ta duwan intudtuduwanan inalinay, “Da'yun mangunud ya emayaanyu ta bo'on hay pannigan di do'ol an tataguy pangatanyuh maphod hinan tatagu. Ti atonyu ay hina ya mid lagbuyun Ama tu'ud abuniyan ene. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MT6_2","070_6_2","MAT","6","2","2","At wa ay ta ehmo'anyu nan nun'awotwot ya adiyu ipatpattig hinan tatagu ta adi ayu umat hinan tatagun unda ipatpattig di pun'idatandah nan a'abung an a'amungan di tatagu ya hinan kulha ta way aton di tatagun mangiting'in dida. Mu umannung heten alyo' ay da'yu ti mi'id ahan di midat hi lagbuda ti nannalpah an nidat ay diday lagbuda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MT6_3","070_6_3","MAT","6","3","3","At gulat ta way ipa'dawyuh nan nun'awotwot ya adiyu ipa'pa'innilah i'ibbayu ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MT6_4","070_6_4","MAT","6","4","4","ta mid ah manginnila ti hi Ama tu'un nanginnilan amin an ta\"on un hanan agguy nipa'innila ya idatnay lagbuyu.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MT6_5","070_6_5","MAT","6","5","5","Ya intuluy Jesus an inalinay, “Gulat ta munluwalu ayun Apo Dios ya adi ayu umat hinan aton nan tatagun balbaliy atonda. Ti popohdondan tuma'dog an munluwaluh nan himba'an di Hudyu ya hinan way pundittuman di kulha ta pangintitigan nan tatagu. Mu umannung heten alyo' ti nan pangiyamlaan nan tataguh atonda ya hiyay lagbuda ya anggay. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MT6_6","070_6_6","MAT","6","6","6","Mu hay atonyu ya humigup ayuh nan kuwaltuyu, ya intangobyuy pantaw ya un ayu munluwalun Ama tu'un adi matmattig. Ti hi Ama tu'un mannig ene han agguy na'innilan inatyu ya idatnay lagbuyu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MT6_7","070_6_7","MAT","6","7","7","Gulat ta munluwalu ayu ya bo'on nan mid hulbinay gunyu lupiton an alyon an umat hi aton nan adi kumulug. Ti hay inilada ya donglon Apo Dios di luwaluda ti inadu'adu\"oyda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MT6_8","070_6_8","MAT","6","8","8","At adiyu iyunnud hinan atonda ti i'innilan Ama tu'uy mahapulyu ya unyu ibagan Hiya. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MT6_9","070_6_9","MAT","6","9","9","At umat hituy atonyuh un ayu munluwalu: Amamin wad abuniyan, e'gonan da'a ni' ahan an Dios hinan tatagu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MT6_10","070_6_10","MAT","6","10","10","Ya He\"ay mumpapto' goh hitun luta ti nan pohdom an ma'at hitun luta ya umat goh hi ad abuniyan. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MT6_11","070_6_11","MAT","6","11","11","Idatmu ni' di itanudmih a'alga'algaw, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MT6_12","070_6_12","MAT","6","12","12","ya aliwam ni' di baholmi ti ten aliwanmi goh di numbaholan di i'ibbamin da'mi. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MT6_13","070_6_13","MAT","6","13","13","Ya adi ni' da'mi tapngan, ya baliwan da'mi ta adi da'mi itudul hinan diyablu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MT6_14","070_6_14","MAT","6","14","14","Aliwanyu ay di bahol nan tagun numbahol ay da'yu at aliwan goh Ama tu'ud abuniyan di baholyu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MT6_15","070_6_15","MAT","6","15","15","Mu adiyu ay aliwan di numbaholan di i'ibbayun da'yu ya adi goh aliwan Ama tu'ud abuniyan di baholyu.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MT6_16","070_6_16","MAT","6","16","16","Ya intuluy Jesus an inalinay, “Gulat ta munlangdu ayu ya ipaphodyuy angahyu ta adi mattig di punlangduanyu an umat hi aton nan munlayah an tagu ti ipattigdah angahda ta innilaon nan tatagu an dida ya munlangduda. Mu donglonyuh ten alyo' ti nan pangiyamlaan nan tatagun dida ya hiyay lagbuda ya ammuna. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MT6_17","070_6_17","MAT","6","17","17","Hay atonyun munlangdu ya munhugud ayu, ya ipaphodyuy angahyu ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MT6_18","070_6_18","MAT","6","18","18","ta adi ma'innilah un ayu munlangdu, at hi Ama tu'un hi Apo Dios an nanginnilan amin an ta\"on nan agguy nipa'innila ya idatnay lagbuyu.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MT6_19","070_6_19","MAT","6","19","19","Ya intuluy Jesus an inalinay, “Adiyu hayupon di umadangyananyuh tun luta ti malu'lu', ya lumati, ya akawon di mangakaw. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MT6_20","070_6_20","MAT","6","20","20","Mu hay hayuponyu ya nan nun'abalul an pumhodanyud abuniyan ti hidi ya mi'id di lu'lu', ya lati, ya mangakaw. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MT6_21","070_6_21","MAT","6","21","21","Ti hay awadan di inadangyanyu ya hiyay nonomnomonyu!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MT6_22","070_6_22","MAT","6","22","22","Innaynayun Jesus an nun'ulgud an inalinay, “Hay matay panigaw di odol. Maphod ay di mata ya ma\"aphod goh di pannig di odol, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MT6_23","070_6_23","MAT","6","23","23","mu mabulaw ay di mata ya pa'ahhelong di pannig di odol. Mu gulat ta nibahhaw di pannig di matayu at iyal'allan di odolyun pa'ahhelong di pannigna ya un nan nabulaw.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MT6_24","070_6_24","MAT","6","24","24","Ya intuluy Jesus an inalinay, “Gulat ta han himbut ya adina olog an unudon di duwah apuna ti pahipahiwonay oha, ya pohpohdonay oha. Ya umat goh ay da'yu ti adiyu olog hi un mundehhan di pangamnawanyun Apo Dios ya nan inadangyan hitun luta. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MT6_25","070_6_25","MAT","6","25","25","At hiyanan alyo' ay da'yuy, Adi ayu numanomnom hi tanudyu ya nan gina'uh manophop hi odolyu. Nan odol ya nan ataguan ya bo'on hay gina'u ya tanud ya anggay di aptan hi mahapulda ti limmun Apo Dios di odol, ya indatnay ataguana, at idatna goh di gina'una ya tanudna. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MT6_26","070_6_26","MAT","6","26","26","Nan hamuti ya adida mun'oho', ya adida goh mumboto', mu idat Ama tu'uy ononda damdama! At iyal'allanan da'yu an da'yuy pa'annomnomon Ama tu'uh halimunana ya un nan hamuti, at idatnay mahapulyu! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MT6_27","070_6_27","MAT","6","27","27","Adi ayu goh numanomnom hi atayanyu ti mid ologyu damdaman mangdum hi pi'taguanyu an ta\"on ah ohay olas! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MT6_28","070_6_28","MAT","6","28","28","Anaad tuwali ta numanomnom ayuh nan gina'uyu? Tigonyuy aat di habhabung hinan payaw an umongolda, mu adida muntamu, ya adida goh mun'abol hi gina'uda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MT6_29","070_6_29","MAT","6","29","29","At ten alyo' ay da'yuy, Ta\"on un adangyan ahan nan Alin hi Solomon an mun'aphod di gina'una mu adi damdama mipaddung hinan ama\"aphod di tigaw nan habhabung! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MT6_30","070_6_30","MAT","6","30","30","Gulat ta umat hinay panalimun Apo Dios ay danen habhabung hi inalahan ad ugwan ya un na'amtang at moghob, at inyal'allanay panalimunanan da'yu. Un nin ahan itang di pangulugyu! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MT6_31","070_6_31","MAT","6","31","31","At hiyanan adi ayu numanomnom an alyonyuy, Hay ononmi? Ya hay inumonmi? Ya hay ilubungmi? ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MT6_32","070_6_32","MAT","6","32","32","Ti hanan gina'uy nonomnomon nan adi umunud hi hapulonda, mu da'yu ya i'innilan Amayud abuniyan di mahapulyu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MT6_33","070_6_33","MAT","6","33","33","Mu hay aptan ahan ya nan iddumanyuh nan Pumpapto'an Apo Dios ya nan pangatanyuh pohdona, at idatnan amin di mahapulyu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MT6_34","070_6_34","MAT","6","34","34","At hiyanan adi ayu numanomnom hi punligatanyuh udum hi algaw ti mid damdamay ma'atyu ya ta adi mun'i'iddum hinan ligatyud ugwan.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MT7_1","070_7_1","MAT","7","1","1","Innaynayun goh Jesus an nuntudtudun inalinay, “Adiyu ipanuh di aton di i'ibbayuh un bahol unu bo'on ta adi da'yu humalyaon ay Apo Dios hi awni ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MT7_2","070_7_2","MAT","7","2","2","ti hanan atonyuh nan i'ibbayu ya hiya goh di ma'at ay da'yu.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MT7_3","070_7_3","MAT","7","3","3","Ya inalin goh Jesus di, “Anaad ta tigonyuy paddungnay bino'neh an immuy hi matan di ibbayu, ya adiyu nomnomon di paddungnay ongol an tablan wah matayu? ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MT7_4","070_7_4","MAT","7","4","4","At hiyanan adiyu alyon hinan agiyuy, Ma'a ta ano' han paddungnay bino'neh hi matam! Ti ihna goh di immuy hi paddungnay ongol an tablah matayu, at mi'id tigonyu! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MT7_5","070_7_5","MAT","7","5","5","Munlayah ayu! Hay mahhun ya anonyu nan ongol an tablan immuy hi matayu, at mapatal hi panniganyuh nan bino'neh an immuy hi matan di ibbayu an anonyu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MT7_6","070_7_6","MAT","7","6","6","Alyo' goh ay da'yuy, Adiyu idat di mapla'an hinan ahu, ya adiyu goh idat di nabalul an buung hinan babuy ti inganuyda, at pun'egpa'dah nan pito', ya nun'alat da'yu.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MT7_7","070_7_7","MAT","7","7","7","Ya intuluy Jesus an inalinay, “Ibagayu at midat, ya anaponyu at ma'ah'upan, ya kulkugonyu at mibughul. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MT7_8","070_7_8","MAT","7","8","8","Ti nan mangibaga ya hiyay midatan, ya nan manganap ya hiyay mangah'up, ya nan mangulkug ya hiyay mibughulan. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MT7_9","070_7_9","MAT","7","9","9","Da'yun o'ommod, gulat ta mumbaga nan imbaluyyuh tinapay ya mi'id nin ahan di mangidat hi batu! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MT7_10","070_7_10","MAT","7","10","10","Unu gulat ta mumbagah ekan ya unyu dan idat di ulog? ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MT7_11","070_7_11","MAT","7","11","11","Ta\"on ahan hi un ayu nabaholan mu inilayun mangidat hi maphod hinan imbabaluyyu. At inyal'allanan Ama tu'ud abuniyan an idatna nan ma\"aphod hinan mumbagan Hiya! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MT7_12","070_7_12","MAT","7","12","12","Nan pohdonyuh aton di i'ibbayun da'yu ya umat goh hinay pangatyun dida. Heten tugun ya inakamnan amin din inyuldin Apo Dios ay Moses ya din intudtudun din propeta.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MT7_13","070_7_13","MAT","7","13","13","Ya intuluy Jesus an inalinay, “Paddungnay na'ullipit nan pantaw an humigupan hinan wadan di pi'taguan ay Apo Dios hi mid pogpogna. Ya paddungnay ambilog nan pantaw an humigupan hi ad imbelnu, at do'ol di umuy. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MT7_14","070_7_14","MAT","7","14","14","Mu nidugah an na'ullipit nan pantaw an humigupan hinan wadan di pi'taguan ay Apo Dios hi mi'id pogpogna, at manghan di umuy hidi.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MT7_15","070_7_15","MAT","7","15","15","Ya intuluy Jesus an inalinay, “Elanyuh un waday mangibalbalih mangalih unda propeta. Ibalbaliday odolda ti hay tigawda ya ma'ma\"uyadan tagun umat hi kalnilu, mu nappuhiy wah nomnomdan umat hinan atata'ot an ahuh inalahan an pumatoy ti amhanday nahamad hi nitugun ay da'yu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MT7_16","070_7_16","MAT","7","16","16","Ya hay pangimmatunanyuh unda immannung an propeta ya nan aatda ya nan pangatda goh. Ti undan ibungan nan pagal di munlameeh an ma'an an umat hi greyp, ya undan goh ibungan nan beeng di bungan di fig? Adi ahan! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MT7_17","070_7_17","MAT","7","17","17","At nan munlutbun ayiw ya mun'aphod di bungana, mu nan munhagutin ayiw ya nappuhiy bungana. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MT7_18","070_7_18","MAT","7","18","18","At adi mabalin an pumuhi nan bungan di munlutbu an ayiw, ya adi goh mabalin an pumhod di bungan nan munhagutin ayiw. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MT7_19","070_7_19","MAT","7","19","19","At nan ayiw an madangaw di bungana ya malngoh ta mitapal hinan apuy. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MT7_20","070_7_20","MAT","7","20","20","Ya umat hina goh di pangimmatunanyuh aat nan mangibalbalih un diday propeta ti nan pangatda.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MT7_21","070_7_21","MAT","7","21","21","Ya intuluy Jesus an inalinay, “Adi an amin di mangalih un Ha\"in di Apuda ya middumdah nan Pumpapto'an Apo Dios ad abuniyan ti ammuna nan mangunud hinan pohdon Amad abuniyan di middum. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MT7_22","070_7_22","MAT","7","22","22","Ya heden algaw hi punhumalyaan Apo Dios ya do'olday mangalih, He\"a Jesus di Apumi, ya He\"ay nangidat hi haadmi ta way inatmin nangulgud hinan Ulgud Apo Dios! Ya He\"ay nangidat hi abalinanmi ta way inatmin nunla'ah hinan do'ol an dimunyun nun'ihu'lung hinan tatagu, ya ta way inatmin nangat hinan umipanoh'a! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MT7_23","070_7_23","MAT","7","23","23","Mu layahda, at alyo' ay diday, Agguy'u ahan da'yu inila! At makak ayun Ha\"in ti da'yu din nanganangat hi nappuhi!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MT7_24","070_7_24","MAT","7","24","24","Ya intuluy Jesus an inalinay, “An amin nan mangngol hitun hapito' ta unudonda ya nipaddung hinan nanomnoman an lala'in hay gungit di pangiha\"adanah abungna. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MT7_25","070_7_25","MAT","7","25","25","Ya unat goh dimmolodoloh, ya nundatong nan wangwang, ya pimmuopuo', mu agguy natu\"in din abung ti nihamad di nipabunan nan tu'ud. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MT7_26","070_7_26","MAT","7","26","26","Mu nan mangngol hitun hapito' ta adina unudon ya nipaddung hinan lala'in manangpah an hay panag di pangiha\"adanah abungna. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MT7_27","070_7_27","MAT","7","27","27","Ya unat goh dimmolodoloh, ya nundatong nan wangwang, ya pimmuopuo', ya natu\"in din abung ya nunnaud an nun'apa\"i!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MT7_28","070_7_28","MAT","7","28","28","Unat goh impada'puh Jesus heden inulgudna ya manoh'a din do'ol an tatagun na'amung ti dumalat nan nanudtuduna ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MT7_29","070_7_29","MAT","7","29","29","ti nan panudtuduna ya mattigda an nabagtuy haadna an adi umat hinan aton nan muntudtuduh nan Uldin an indat Apo Dios ay Moses. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MT8_1","070_8_1","MAT","8","1","1","Unat goh nundadyuh Jesus hinan duntug an nuntudtuduwana ya do'olday tatagun nitnud ay Hiya. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MT8_2","070_8_2","MAT","8","2","2","Ya wada han napalla' an lala'in immuy ay Hiya, ya nunhippih inayungana, ya inalinay, “Apu, pohdom ay ni' ya ipa'adaogmu tun lewoho'!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MT8_3","070_8_3","MAT","8","3","3","At dinapan Jesus heden lala'i, ya inalinay, “Oo, pohdo' an umadaog'a!” Ya himbumagga ya immadaog din lewohona. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MT8_4","070_8_4","MAT","8","4","4","Ya inalin Jesus ay hiyay, “Adim ibaag heten na'at ay he\"ah nan udumnan tagu, at eka ipattig di odolmuh nan padi an immadaog'a, ya empe'nongmuy onongmun Apo Dios ti hiyah ne Uldin an indatnan Moses hi aton tu'u ta way panginnilaan nan tatagun immadaog din lewohom.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MT8_5","070_8_5","MAT","8","5","5","Immuy da Jesus ad Capernaum. Ya unat goh dimmatongdah di ya wada han ap'apun di tindalun iRome an immuy nanamun Jesus, ya inyal'alu'nan mumpabadang ay Jesus an inalinay, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MT8_6","070_8_6","MAT","8","6","6","“Apu, wah abungmi han himbut'un nadahay an nidugah di punholholtapana!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MT8_7","070_8_7","MAT","8","7","7","Ya inalin Jesus di, “Umuyta ta iyadaog'uy lewohona.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MT8_8","070_8_8","MAT","8","8","8","Ya tembal din ap'apun di tindalun inalinay, “Apu, adi'a ni' mi'yalih abungmi ti bumaina' ahan. Mu unmu hapiton at umadaog han himbut'u. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MT8_9","070_8_9","MAT","8","9","9","Ti umat ay ha\"in an waday apu' hi puntamua'. Mu wada goh di haad'u ti waday tindalu' hi mangunud hinan alyo'. At wa ay ta alyo' hinan ohay, Umuy'a! ya umuy. Ya alyo' goh ay hinan ohay, Umali'a! ya umali. Ya alyo' ay goh hinan himbut'uy, Atom hene! ya atona. At iyal'allanan He\"an ma'unud di hapitom, at umipa'adaog!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MT8_10","070_8_10","MAT","8","10","10","Ya unat goh dengngol Jesus hene han inalina ya manoh'a, ya inalinah nan tatagun nitnud di, “Donglonyuh te, ti ta\"on un ditu'un Hudyu ya mi'id dengdengngol'uh umat eten nidugah di pangulugna! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MT8_11","070_8_11","MAT","8","11","11","Adiyu al'alliwan heten alyo' ti do'olday tatagun Hentil an malpuh nan numbino'ob'on an babluy an umuy hinan Pumpapto'an Apo Dios ad abuniyan, ya mi'yamlongda ay da Abraham, ya hi Isaac, ya hi Jacob. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MT8_12","070_8_12","MAT","8","12","12","Mu do'olday holag Israel an nan pento' Apo Dios hi tatagunay mipa'wah hinan nahelngan an wadan di ahikikila ya ahingongolot.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MT8_13","070_8_13","MAT","8","13","13","At inalin Jesus hinan ap'apun di tindaluy, “Umanamut'a ti dumalat nan pangulugmu ya umadaog han himbutmu.” At immannung an henen gutud hi nangalyan Jesus ya immadaog din lewohon han himbut nan ap'apun di tindalu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MT8_14","070_8_14","MAT","8","14","14","Immuy da Jesus hi abung da Peter, ya tinnignah inan han ahawan Peter an nolo' ti lumahuy odolna. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MT8_15","070_8_15","MAT","8","15","15","Ya dinapanay ngamayna, ya himbumagga ya immadaog din lewohona, at bimmangon, ya indadaananah Jesus hi onona. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MT8_16","070_8_16","MAT","8","16","16","Unat goh napuyaw ya nun'inyuydan Jesus din do'ol an nun'ahe'pan hi nun'appuhin lennawa, mu unna minandal din nun'appuhin lennawa ya nun'ala'ahda. Ya an amin din way lewohona ya nun'ipa'adaogna. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MT8_17","070_8_17","MAT","8","17","17","Ya henen inatnay nipa'annungan din inalin nan propetan hi Isaiah an inalinay, “Impa'adaognan amin di dogoh tu'u.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MT8_18","070_8_18","MAT","8","18","18","Tinnig Jesus an do'olday tatagun na'amung hi awadana, ya inalinah din intudtuduwanay, “Mumbangka tu'u ta bumad'ang tu'uh tun Lobong an Galilee ta umuy tu'uh dammangna.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MT8_19","070_8_19","MAT","8","19","19","Ya immuy ay Jesus han muntudtuduh nan Uldin, ya inalinan Hiyay, “Apu, an amin di umayam ya mitnuda' ay He\"a!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MT8_20","070_8_20","MAT","8","20","20","Mu inalin Jesus ay hiyay, “Oo, mu nan ma'alih fox ya waday hawongda, ya nan hamuti goh ya waday agabanda, mu Ha\"in an Napto' an Imbaluy di Tagu ya mi'id anhan di olo'a', at umungal.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MT8_21","070_8_21","MAT","8","21","21","Ya wada goh di ohan kimmulug an immuy ay Jesus, ya inalinan Hiyay, “Apu, an amin di umayam ya mitnuda' ay He\"a! Mu payona' hi mahhun ta umuy'u ilubu' hi ama.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MT8_22","070_8_22","MAT","8","22","22","Ya inalin Jesus ay hiyay, “Hay maphod ya unudona' ad ugwan. Nan adi mangunud ay Ha\"in ya nanattoyda damdama, at ta\"on hi un diday mangilubu' hinan natoy.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MT8_23","070_8_23","MAT","8","23","23","Nunlugan da Jesus ya nan himpulu ta duwan intudtuduwanah nan bangka. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MT8_24","070_8_24","MAT","8","24","24","Ya unat goh impadehda ya himbumagga ya enlotnan pimmuo', ya nahuyatan din bangka, at na'uy an malbong. Mu nolo' hi Jesus. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MT8_25","070_8_25","MAT","8","25","25","At immuy din intudtuduwana ta binangonda Hiya, ya inaliday, “Apu, baliwan da'mi ti ten munlonong tu'u!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MT8_26","070_8_26","MAT","8","26","26","Ya inalin Jesus di, “Uya'anah ta'otyu? Hiyah ne a'itang di pangulugyu!” At bimmangon, ya inhingalna nan puo' ya nan ongol an dalluyun ta dimminong an mid al'ali. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MT8_27","070_8_27","MAT","8","27","27","Ya manoh'adan amin an alyonday, “Anagoh udot heten tagun ta\"on un nan puo' ya nan ongol an dalluyun ya unudonday alyona?” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MT8_28","070_8_28","MAT","8","28","28","Unat goh nidatong da Jesus hinan dammangnah nan babluy di iGadera. Ya wada han duwan linala'in nanamun didan nalpudah nan lubu'. Ya hanan linala'i ya nahe'pandah dimunyu, at atata'otda ahan, at hiyanan tuma'ot nan tatagun mange'wah di. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MT8_29","070_8_29","MAT","8","29","29","Ya bimmugaw daden duwan linala'in inaliday, “He\"an Imbaluy Apo Dios, hay atom ay da'mi? Un'a dan immali ta moltaon da'mi ya wan bo'on gutudnad ugwan hi amoltaanmi?” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MT8_30","070_8_30","MAT","8","30","30","Ya hidih nan way nibataan hi awadanda ya do'ol di babuy an mangmangan. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MT8_31","070_8_31","MAT","8","31","31","Ya inal'alu' nan dimunyuh Jesus an inaliday, “Un ay la'ahon da'mi ya ipihu'lung da'mi ni' hidih nan babuy!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MT8_32","070_8_32","MAT","8","32","32","Ya inalin Jesus di, “At umuy ayu mah.” At immuyda nun'ihu'lung hidin do'ol an babuy, ya numpunyapyappahandan immuy hidin lobong, ya nun'iloblobda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MT8_33","070_8_33","MAT","8","33","33","Ya numpangalayawda din linala'in manalimun hinan babuy, ya immuydah nan babluy, ya inulguddan amin din tinnigdan na'at, ya din na'at goh hidin duwan nahe'pan an linala'i. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MT8_34","070_8_34","MAT","8","34","34","At an amin din numpunhitun den babluy ya immuydan amin an nanamun Jesus. Ya unat goh tinnigda Hiya ya inal'alu'da ta taynana nan babluyda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MT9_1","070_9_1","MAT","9","1","1","Numbangka da Jesus ta bimmad'angda goh hinan Lobong an Galilee ta immanamut hinan ni'babluyanad Capernaum. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MT9_2","070_9_2","MAT","9","2","2","Ya unat goh nidatongdah di ya inyuydan Jesus han nidayun an nadahay. Ya unat goh inilan Jesus an nidugah di pangulugda ya inalinah din nadahay di, “Mundenol'a, agi', ti na'aliwan di baholmu!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MT9_3","070_9_3","MAT","9","3","3","Ya wah diday muntudtuduh nan Uldin an alyondah nomnomday, “Hay ninomnom ten tagu nin ya Dios Hiya!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MT9_4","070_9_4","MAT","9","4","4","Ya i'innilan Jesus din ninomnomda, at inalinan diday, “Goh ta umat hinay nomnomyun nappuhi? ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MT9_5","070_9_5","MAT","9","5","5","Mid olog di tagun mangaliw hi bahol, ya mid ologda goh an mangipa'adaog hi dogoh ten nadahay. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MT9_6","070_9_6","MAT","9","6","6","Mu Ha\"in an Imbaluy di Tagu ya ipa'adaog'uy dogohna ta panginnilaanyuh anabagtun di haad'uh tun lutan mangaliw hi bahol.” Ya inalinah nan nadahay di, “Tuma'dog'a, ya impi'ugmu nan dayunmu ta umanamut'a.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MT9_7","070_9_7","MAT","9","7","7","Ya timma'dog, ya immanamut. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MT9_8","070_9_8","MAT","9","8","8","Ya unat goh tinnig din tatagu ya manoh'ada, ya hinapitday anabagtun Apo Dios ti indatnay nabagtun haad hinan tagu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MT9_9","070_9_9","MAT","9","9","9","Ya unat goh nakak da Jesus ya heden pundaldallananda ya tinnigna han ohan tagun mungngadan hi Matthew an inum'umbun hinan pun'am'amungandah buwit. Ya inalin Jesus ay hiyay, “Mitnud'an Ha\"in.” At nitnud hi Matthew. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MT9_10","070_9_10","MAT","9","10","10","Ya heden pangpanganan da Jesus hinan ohan abung ya numpangadatong din do'ol an mun'amung hi buwit ya din udumnan nun'abaholan an tagu, ya ni'yibundan da Jesus ya din himpulu ta duwan intudtuduwana ta me\"anda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MT9_11","070_9_11","MAT","9","11","11","Ya tinnig din udumnan Pharisees din inat Jesus, ya inalidah din intudtuduwanay, “Anaad ta me\"an han muntudtudun da'yuh nan mun'amung hi buwit ya nan nun'abaholan an tagu?” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MT9_12","070_9_12","MAT","9","12","12","Ya dengngol Jesus heden inalida, at inalinan diday, “Nan mi'id dogohna ya adina mahapul di duktul ti nan way dogohnay manapul. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MT9_13","070_9_13","MAT","9","13","13","Ya umat ay Ha\"in an immalia' ta ayaga' nan nabaholan an tatagu, ya bo'on nan nahamad di ugalida. At un adya innilaonyuy pohdon an ibaga nan impitudo' Apo Dios an inalinay, Nan homo'yuh nan ibbayuy potog hi pohpohdo' ya un nan moghob an e'nongyu.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MT9_14","070_9_14","MAT","9","14","14","Waday intudtuduwan John an Mumbonyag an immuy ay Jesus, ya inalidan Hiyay, “Da'mi ya unudonmiy ugali tu'u ti hin'umu'uddum ya munlangdu ami an umat goh hinan aton di Pharisees. Mu nan intudtuduwam ya anaad ta adida unudon?” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MT9_15","070_9_15","MAT","9","15","15","Ya tembal Jesus an inalinay, “Gulat ta waday mungkasal ya undan adi mangan nan ni'yamung an inayagan nan malhin an lala'i? Immannung an mangamanganda. Mu udum hi algaw ya heden lala'in nalhin ya mipabataan ay dida, at hin'uma\"algawan munlangduda ta hiyay panginnilaan hi unda munlungdaya. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MT9_16","070_9_16","MAT","9","16","16","Adiyu itakup nan balbalun lo'ob an agguy nun'ohon hinan dadan an lubung, ti takupanyu ay ya mun'ohon, at pa\"iona nan nitakupanan lubung, ya ipadamunanay mapa\"i. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MT9_17","070_9_17","MAT","9","17","17","Adiyu goh elhag nan tanaw hinan dadan an lalat an ittuwan di bayah, ti atonyu ay at mabughi nan lalat, ya mitapal nan bayah. At hay pangelhaganyuh nan tanaw ya nan pa'idyamman lalat an ittuwan di bayah.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MT9_18","070_9_18","MAT","9","18","18","Otog di punhaphapitan Jesus ya immuy nan ohan ap'apun di Hudyun Hiya, ya nunhippih inayungana, ya inalinay, “Apu, igohgohan da'mi ti pa'attoy han imbaluymi! Adya umali'a ta dapoom hiya at tumagu.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MT9_19","070_9_19","MAT","9","19","19","At timma'dog hi Jesus, ya nuntunuddan immuy, ya nitnud goh din intudtuduwana. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MT9_20","070_9_20","MAT","9","20","20","Ya heden pundaldallandan umuy ya immuy nebnog ay Jesus han babain himpulu ta duway tawon di adi atdu'an di dalah bumuhu' hi odolna. Ya dinapanay lupit di lubung Jesus an magayad ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MT9_21","070_9_21","MAT","9","21","21","ti inalinah nomnomnay, “Ammunay lubungnah dapoo' at umadaoga'.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MT9_22","070_9_22","MAT","9","22","22","Ya nunhiggung hi Jesus, ya tinnigna hiya, ya inalinay, “Agi', mundenol'a ti dimminong nan lewohom an dumalat nan pangulugmu!” At himbumagga ya immadaog din lewohona. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MT9_23","070_9_23","MAT","9","23","23","Ya unat goh nidatong da Jesus hi abung din ap'apun di Hudyu ya tinnigna din manungngali ya din tatagun humelhelda, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MT9_24","070_9_24","MAT","9","24","24","ya inalinan diday, “Pumitaw ayun amin! Heten ung'ungngan babai ya un nolo' an agguy natoy.” Ya inabatlanda Hiya. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MT9_25","070_9_25","MAT","9","25","25","Ya unat goh pimmitawdan amin ya immuy hi Jesus hinan kuwaltun awadan den babai, ya inodnan Jesus di ngamayna, ya timma'dog. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MT9_26","070_9_26","MAT","9","26","26","Ya heden inat Jesus ya nundongol hinan abablubabluy. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MT9_27","070_9_27","MAT","9","27","27","Tinaynan da Jesus heden abung din ap'apun di Hudyu. Ya heden nundaldallananda ya inah'upanday duwah nabulaw an linala'in mangun'unud ay didan gunda mumbugaw an inaliday, “He\"an Ap'apun David ya igohgohan da'mi!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MT9_28","070_9_28","MAT","9","28","28","Ya unat goh himmigup hi Jesus hinan abung ya ni'higupda goh, ya inalin Jesus ay diday, “Undan kulugonyun waday olog'un mangipa'adaog ay da'yu?” Ya tembaldan inaliday, “Oo, Apu, kulugonmi.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MT9_29","070_9_29","MAT","9","29","29","Ya dinapan Jesus di matada, ya inalinay, “Ma'at nan penhodyu an dumalat nan pangulugyu!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MT9_30","070_9_30","MAT","9","30","30","At mittig mahkay di matada. Ya inhamad Jesus an nanugun ay didan inalinay, “Adiyu iyal'alih nan tatagu tun na'at!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MT9_31","070_9_31","MAT","9","31","31","Mu unat goh nakakda ya nun'iyalida damdamay aat Jesus hidih nan abablubabluy an wadanda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MT9_32","070_9_32","MAT","9","32","32","Ya unat goh nakak da Jesus ya inyunudda goh ay Hiya din lala'in natumum an nahe'pan. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MT9_33","070_9_33","MAT","9","33","33","Ya lina'ah Jesus din nihu'lung, at humapit mahkay din lala'i. Ya manoh'adan amin, ya inaliday, “An amin nan tataguh tud Israel ya mid tintinnig tu'uh umat hitu!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MT9_34","070_9_34","MAT","9","34","34","Mu nan Pharisees an nannig ya inaliday, “Nan ap'apun di nappuhin lennaway nangidat hi haadna, at hiyanan abalinanan munla'ah.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MT9_35","070_9_35","MAT","9","35","35","Immuy da Jesus an nunle'le'od hinan o\"ongol ya i\"ikuy an babluy. Ya immu'immuy nuntudtuduh nan himba'an di Hudyuh aat di Maphod an Ulgud an hay aat di Pumpapto'an Apo Dios. Ya nun'ipa'adaog Jesus goh din tatagun numbino'ob'on di lewohonda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MT9_36","070_9_36","MAT","9","36","36","Ya unat goh tinnigna din do'ol an tatagu ya nidugah di homo'nan dida ti numanomnomda, ya mid papuutandah unudondan umatdah nan kalnilun mi'id mangipahtul ay dida. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MT9_37","070_9_37","MAT","9","37","37","Ya inalinah din intudtuduwanay, “Nan tatagu ya ay ihunay unda nun'atong an paguy, mu nahnot di mumboto'. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MT9_38","070_9_38","MAT","9","38","38","At hiyanan munluwalu ayun Apo Dios an mipaddung an ad payaw ta wadaday umuy muntudtuduh Hapit'u.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MT10_1","070_10_1","MAT","10","1","1","Inayagan Jesus din himpulu ta duwan intudtuduwana ta na'amungda. Ya indatnay haadda ta abalinandan munla'ah hinan nun'appuhin lennawa, ya abalinanda goh an mangipa'adaog hinan dogoh nan tatagu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MT10_2","070_10_2","MAT","10","2","2","Hiyatuy ngadan nan himpulu ta duwan intudtuduwan Jesus an numbalin hi a'apostoles: hi Simon an mum-Peter, ya hi Andrew an pogtangna, ya da Jacob ay John an hin'agi an imbabaluy Zebedee, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MT10_3","070_10_3","MAT","10","3","3","ya hi Philip, ya hi Bartholomew, ya hi Thomas, ya hi Matthew an din nun'am'amung hi buwit hidin hopapna, ya hi Jacob an hina' Alphaeus, ya hi Thaddaeus, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MT10_4","070_10_4","MAT","10","4","4","ya hi Simon an niddum hinan himpampun an ma'alih Zealot, ya hi Judas Iscariot an mangitudun Jesus hi udum hi algaw ta dapoponda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MT10_5","070_10_5","MAT","10","5","5","Hennag Jesus daten himpulu ta duwan intudtuduwana ta umuyda muntudtudu, ya tinuguna dida ya unda makak an inalinay, “Adi ayu ahan umuy hinan babluy di Hentil ya hinan babluy di iSamaria. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MT10_6","070_10_6","MAT","10","6","6","Mu hay umayanyu ya nan babluy nan i'ibba tu'un holag Israel an nan Hudyun agguy nabaliwan ti umatdah nan kalnilun mid ah mumpapto' ay dida. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MT10_7","070_10_7","MAT","10","7","7","Ya hay ulgudonyuh nan umayanyu ya alyonyuy, Hi Apo Dios an mumpapto' ad abuniyan ya magadyuh di pumpapto'ana goh hitun luta! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MT10_8","070_10_8","MAT","10","8","8","Ya ipa'adaogyu nan way dogohna, ya taguonyu nan nun'atoy, ya ipa'adaogyu nan nun'apalla', ya la'ahonyu nan nun'eh'op an nun'appuhin lennawa. Ya adiyu ipabayad ti agguy impabayad Apo Dios ay da'yu nan indatnan abalinanyu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MT10_9","070_10_9","MAT","10","9","9","Ya adi ayu mun'odon hi pihhu, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MT10_10","070_10_10","MAT","10","10","10","ya adiyu odnan di makutuyu, ya nan punhukatanyuh lubungyu, ya hapatusyu, ya hul'udyu ti nan baal ya mahapul an midatan hi mahapulnah nan umayana. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MT10_11","070_10_11","MAT","10","11","11","At wa ay ta umuy ayuh nan ongol ya i\"ikuy an babluy ya umuyyu hama'on nan ma'ammangili ta hiyay ihinanyu ta nangamung un ayu goh himmumbaat. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MT10_12","070_10_12","MAT","10","12","12","Ya wa ay ta dinatnganyu nan abung ya apngaonyu didan hina\"ama! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MT10_13","070_10_13","MAT","10","13","13","Ya wa ay ta mundenol danen hina\"amah dimmatnganyu ya alyonyun diday, Mid al'alin da'yuh tu! Mu adida ay ya adi mipa'annung, mu da'yuy ipa'annungana! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MT10_14","070_10_14","MAT","10","14","14","Ya gulat ta adida abuluton unu donglon nan ituduyu ya taynanyu dida. Ya hay akakanyu ya punyagyagyuy hupu' hinan hu'iyu ta way panginnilaandan du'gonyu dida. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MT10_15","070_10_15","MAT","10","15","15","Immannung heten alyo' ti heden algaw an punhumalyaan Apo Dios hinan tataguh tun luta ya nidugdugah di pummoltanan danen tatagun nen babluy ya un nan pummoltanad Sodom ya ad Gomorrah.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MT10_16","070_10_16","MAT","10","16","16","Ya intuluy Jesus an inalinay, “Donglonyuh ten alyo'! Heten pannaga' ay da'yu ya umat ayuh kalnilun ma'ma\"uyan honogo' ta umuy ayuh nan awadan di do'ol ya atata'ot an ahuh inalahan an umihdah kalnilu. At hay mahapul ya manomnoman ayun umat hi ulog, ya umat ayu goh hinan balug an ma'ma'ullay. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MT10_17","070_10_17","MAT","10","17","17","Emayaanyu ti waday mamhod an mampap ay da'yuh nan Hudyu, ya ipiyuy da'yuh nan punhumalyaanda, ya ipahaplat da'yu goh hinan himba'an di Hudyu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MT10_18","070_10_18","MAT","10","18","18","Ya ipiyuy da'yu goh hinan a'ap'apuda ya hinan a'alida, at humalyaon da'yu ti Ha\"in dumalat. At hiyah ne gutudnah pangul'ulgudanyun dida ya nan Hentil hinan Maphod an Ulgud. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MT10_19","070_10_19","MAT","10","19","19","At wa ay ta iyuy da'yu goh hinan punhumalyaan ya adi ayu mun'od'od hi pambalyu. Ti hay gutud di humapitanyu ya tuntunon Apo Dios di alyonyu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MT10_20","070_10_20","MAT","10","20","20","Ya henen hapitonyu ya bo'on da'yuy ad hapit ti nan Lennawan Ama tu'un nan Na'abuniyanan an Lennawa. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MT10_21","070_10_21","MAT","10","21","21","Nan udumnan mangunud ya ta\"on un nan a'agida ya dapoponda ta iyuyda ipapatoy hinan upihyal, ya nan udumna ya umat hina goh di aton amadan dida, ya aton goh di udumnah nan o'ommodda ti iyuyda ipapatoy. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MT10_22","070_10_22","MAT","10","22","22","Ya do'do\"olday tatagun mamohol ay da'yu ti Ha\"in dumalat. Mu nan mange'edpol ta nangamung di angunuhna ya diday mabaliwan. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MT10_23","070_10_23","MAT","10","23","23","Adya paligaton da'yuh nan ohan babluy ya lumayaw ayu ta umuy ayu goh hinan udumnan babluy. Immannung an adiyu aminon an ba'ilon nan abablubabluy hitud Israel ya mumbangngada' an Imbaluy di Tagu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MT10_24","070_10_24","MAT","10","24","24","Nabagbagtu nan muntudtudu ya un nan intudtuduwana, ya nabagbagtu nan apun di himbut ya un nan himbutna. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MT10_25","070_10_25","MAT","10","25","25","Ya ma'abohlan ay nan muntudtudu at maphod hi un abuluton goh nan intudtuduwanay a'abohlanda, ya ma'abohlan ay nan apun di tagala at maphod goh hi un abuluton nan tagalay a'abohlanda. Ha\"in an ommod nan Himpampun an Tagu' ya ma'abohlana' ti alyonday Ha\"in hi Beelzebub an hi Satanas an ap'apun di dimunyu. At iyal'alladan mamohol ay da'yun tagu'!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MT10_26","070_10_26","MAT","10","26","26","Ya intuluy Jesus an inalinay, “Adi ayu tuma'ot hinan mangipaligligat ay da'yu ti udum hi algaw at an amin tu'un tatagu ya ma'innila mahkay di ina'inat tu'u an ta\"on un nipo\"oy ad ugwan. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MT10_27","070_10_27","MAT","10","27","27","Nan inulgud'un da'yu ya agguy dengngol nan tatagud ugwan, mu udum hi algaw at ulgudonyu ta donglondan amin. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MT10_28","070_10_28","MAT","10","28","28","Adi ayu tuma'ot hinan pumatoy an mid ologdan mangat hi nappuhih nan lennawa tu'u. Mu hi Apo Dios di tuma'tanyu ti olognan pumatoy, ya ologna goh an mangipiyuy hinan lennawad imbelnu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MT10_29","070_10_29","MAT","10","29","29","Duwa unu tulun pihhu nin di pallog nan duwan uhhili, mu ta\"on un nahnot di nginada mu adi al'alliwan Ama tu'u dida ti mahapul an iyabulutnah unda magah an matoy. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MT10_30","070_10_30","MAT","10","30","30","At iyal'allanan da'yu an i'innilanay aatyu ti ta\"on un nan buu'yu ya inilanay uyapna. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MT10_31","070_10_31","MAT","10","31","31","At adi ayu numanomnom ti nabalbalul di punnomnoman Apo Dios ay da'yu ya un nan uhhili!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MT10_32","070_10_32","MAT","10","32","32","Ya intuluy Jesus an inalinay, “Nan tagun makulug di ibaagnah nan ibbanan tatagun alyonay, Ha\"in di tagun Jesus! ya ibaag'u goh ta alyo' ay Amad abuniyan di, Hiyah te tagu'! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MT10_33","070_10_33","MAT","10","33","33","Mu wada ay di mangihaut an mangalih nan tataguy, Bo'ona' tagun Jesus! ya inhaut'u goh ta alyo' ay Amad abuniyan di, Bo'on hete tagu'!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MT10_34","070_10_34","MAT","10","34","34","Ya intuluy Jesus an inalinay, “Mid mapto' ya alyonyuy malenggopday tataguh tun luta ti nan inalia', mu adida ti undaat goh mumbobohhol. Ti nan udum ya unudona', ya nan udum ya adida umunud. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MT10_35","070_10_35","MAT","10","35","35","Dumalat di inalia' ya mi'bohhol di linala'in amada, ya umat goh hinan binabai ti mi'bohholdan inada ya hinan inan di ahawada, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MT10_36","070_10_36","MAT","10","36","36","at hay pi'bohholan nan ohan tagu ya nan pamilyana. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MT10_37","070_10_37","MAT","10","37","37","Nan tagun ong'ongngol di pamhodnah nan o'ommodna ya un Ha\"in ya agguy nidadaan hi tagu', ya nan ong'ongngol di pamhodnah nan imbabaluyna ya un Ha\"in ya agguy nidadaan hi tagu'. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MT10_38","070_10_38","MAT","10","38","38","Hay mahapul ya e'edpolyuy ligatyu an ta\"on hi un ayu mapatoy ta iluludyun mangunud ay Ha\"in, ti adiyu ay ya adi ayu mibilang hi tagu'. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MT10_39","070_10_39","MAT","10","39","39","Ya nan tagun hay nitaguanay pahhunonan halimunan ya din umangunuh ya milahhin ay Apo Dios hi mid pogpogna. Mu nan mipaligligat unu mapatoy ti nan pangunudandan Ha\"in ya hay umangunuh ya mi'tagudan Apo Dios hi mid pogpogna.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MT10_40","070_10_40","MAT","10","40","40","Ya intuluy Jesus an inalinay, “Nan mundenol an mangabulut ay da'yuh nunhituwanda ya hiyay pangimmatunan hi unda abuluton an diday tagu'. Ya nan mangabulut an diday tagu' ya dida goh di mangabulut an diday tagun di nannag ay Ha\"in. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MT10_41","070_10_41","MAT","10","41","41","Ya nan mangabulut hinan propeta ti ininnilanan propetan Apo Dios ya pi'yidat Apo Dios goh di lagbunan umat hinan midat hi lagbun nan propeta. Ya nan mangabulut ay da'yun nahamad di ugalina ti inilanan immannung an nahamad di ugaliyu ya pi'yidat Apo Dios goh di lagbunan umat hinan midat an lagbun di nahamad di ugalina. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MT10_42","070_10_42","MAT","10","42","42","At adiyu aliwan heten alyo' ti nan tagun bumadang hinan baal'u an ta\"on hi unda na'ampa ya umannung an waday lagbuda an ta\"on hi un danum di idatda.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MT11_1","070_11_1","MAT","11","1","1","Unat goh lempah Jesus an tinugun nan himpulu ta duwan intudtuduwana ya tinaynandah den babluy ta immuy nunle'le'od hinan neheggon an abablubabluy, ya nuntudtuduh di. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MT11_2","070_11_2","MAT","11","2","2","Ya hi John an Mumbonyag ya nibalud enen gutud. Ya unat goh dengngolna nan ina'inat Kristu ya hennagnay udumnah nan baalnah awadan Jesus ta umuyda ibagay impaadna. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MT11_3","070_11_3","MAT","11","3","3","At unat goh immatamdah wadan Jesus ya imbaagda din impaad John an inalidan Hiyay, “Undan He\"ay Alin Pento' Apo Dios an honogona, unu waday ohah hodon tu'u?” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MT11_4","070_11_4","MAT","11","4","4","Ya inalin Jesus di, “Mumbangngad ayu ta ul'ulgudonyun John tun dengngolyu ya tinnigyu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MT11_5","070_11_5","MAT","11","5","5","Ti ten mittig mahkay di matan di nabulaw, ya dumalan nan napiklud, ya pinumhod di napalla', ya dumngol di napu'it, ya timmaguy natoy, ya miyulgudan nan nawotwot hinan Maphod an Ulgud. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MT11_6","070_11_6","MAT","11","6","6","Ya alyonyun hiyay, Mundenol nan tagun adi munhinnumnong hinan aat'u!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MT11_7","070_11_7","MAT","11","7","7","Ya unat goh wan nakak din hennag John ya inulgud Jesus di aat John hinan tatagun inalinay, “Han tagun mibmiblun ya umat hinan bilau an mumbigwabiw hi un matuyupan, mu bo'on umat hinay ekayu tinnig hinan mapulun hidin inayanyun John. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MT11_8","070_11_8","MAT","11","8","8","Ya bo'on goh han tagun nunlubung hi mundongngol an lubung an nanginay immuyyu tinnig ti nan umat hinan tagu ya diday mihinah nan palasyu! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MT11_9","070_11_9","MAT","11","9","9","Hay inila' hi ekayu tinnig hidih nan mapulun ya nan propeta. Nepto' ahan an hay propeta di tinnigyu, mu ipa'innila' ay da'yu an na'abbagbagtuh John an Mumbonyag ya un nan udumnan propeta. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MT11_10","070_11_10","MAT","11","10","10","Ti hi John di inulgud nan impitudo' Apo Dios hidin penghanan inalinay, Hiyah te pumbabbaago', ya honago' ta mangun'unna ya un He\"a. Ya idadaanay tatagu ta abulutonday aliam. Hiyah ne hinapit Apo Dios.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MT11_11","070_11_11","MAT","11","11","11","Ya inalin goh Jesus di, “Immannung heten alyo' ti mi'id ah taguh tun lutan nabagbagtu ya un hi John an Mumbonyag. Mu nan tagun mannig an middum hinan Pumpapto'an Apo Dios ad abuniyan ya ta\"on hi un na'am'ampay udumna mu onayna dida ya un hi John. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MT11_12","070_11_12","MAT","11","12","12","Ya nete\"ah din nuntuduwan John ta nangamung ad ugwan ya mipaligligat nan tagun middum hinan Pumpapto'an Apo Dios ad abuniyan ti nan mamhod an middum ya ma'ahhapul an ihihi'alda ta nangamung hi unda ah'upan. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MT11_13","070_11_13","MAT","11","13","13","Ya nete\"ah din penghana ya ina'allin tuwali din Propropeta ya nan Uldin Apo Dios an indatnan Moses hi aat di Pumpapto'an Apo Dios ta engganan den gutud di nun'ulgudan John. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MT11_14","070_11_14","MAT","11","14","14","At abulutonyu ay henen inulgudda ya kulugonyu an hi John henen hi Elijah an inalida. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MT11_15","070_11_15","MAT","11","15","15","At da'yun nangngol ete ya ihamadyun nomnomon henen inali'!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MT11_16","070_11_16","MAT","11","16","16","Ya inalin goh Jesus di, “Hay pangipaddunga' nin hinan aat di tataguh tun lutad ugwan? Dida ya umatdah nan pumilupiluh an ung'ungungngan um'umbun hinan malkadu! Ti nan ohan himpampun ya tu'u'anda nan ibbadan himpampun an alyonday, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MT11_17","070_11_17","MAT","11","17","17","Nanungngali ami an umat hinan aton tu'uh nan kasal, mu agguy ayu nanayaw! Ya nun'ebel ami an umat hinan aton tu'uh un way matoy, mu agguy ayu ni'kilan da'mi! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MT11_18","070_11_18","MAT","11","18","18","Hi John an Mumbonyag ya hin'umu'uddum ya nunlangdu ya agguy goh imminum hi bayah an umat hi aton di mun'ebel hinan gutud di matoy, ya inaliyu goh di un mun'angaw! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MT11_19","070_11_19","MAT","11","19","19","Mu Ha\"in an Imbaluy di Tagu ya gunna' mangamangan, ya gunna' uminu'inum an umat hinan ma'at hi kasal, ya alyonyuy, Tigonyuh nen tagun ma'alom ya mabubutong, at nappuhin tagun ibban di mun'amung hi buwit ya nan udumna goh an nabaholan! Mu henen ina'inatmin duwa ya hiyah ne impatamun Apo Dios hi atonmi, mu agguy damdama da'mi inabulut. At makulug din gunda hapiton an alyonday, Hay pangimmatunanyuh un nepto' nan ipatamun Apo Dios hinan baalna ya mattig hinan pangatda.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MT11_20","070_11_20","MAT","11","20","20","Henen gutud ya ente\"an Jesus an bimmohol hinan tataguh nan abablubabluy an nannig hinan ina'inatnan umipanoh'a ti agguyda din'ug din ina'inatdan nappuhi. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MT11_21","070_11_21","MAT","11","21","21","At inalinay, “Mahmo' ayun iKorazin ya iBethsaida! Ti ina'inat'uy umipanoh'ah nan babluyyu, mu agguy ayu damdama nuntutuyu! Mu gulat ta ad Tyre ya ad Sidon di na'atan nan umipanoh'a at immannung an numpunlubung nan tataguh langgut, ya nun'iloglogday dapul hi pangipattigandah nuntutuyuanda! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MT11_22","070_11_22","MAT","11","22","22","Mu immannung heten alyo' ay da'yu ti heden algaw an punhumalyaan Apo Dios hinan tataguh tun luta ya nidugah di pummoltanah nan nun'appuhiy pangatdan tataguh di ad Tyre ya ad Sidon, mu nidugdugah ahan di pummoltanan da'yun iKorazin ya iBethsaida. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MT11_23","070_11_23","MAT","11","23","23","Ya da'yun iCapernaum ya mid mapto' ya alyonyuy na'abbagbagtu ayu an da'yuy meheggon ad abuniyan ya un nan udum! Mu adi, ti mahnag ayud dolom! Gulat ta nan tatagud Sodom di nipattigan din ina'inat'un umipanoh'ah nan babluyyuat immannung an nuntutuyudah baholda, at agguy inubah Apo Dios dida, at wagwadadad ugwan! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MT11_24","070_11_24","MAT","11","24","24","Nomnomonyuh te ti heden algaw an punhumalyaan Apo Dios hinan tataguh tun luta ya nidugah di pummoltanah nan nun'appuhiy pangatdan tataguh did Sodom, mu nidugdugah di pummoltanan da'yun iCapernaum!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MT11_25","070_11_25","MAT","11","25","25","Unat goh lempah Jesus an nun'ulgud ya nunluwalun Apo Dios an inalinay, “Ama, He\"ay Ap'apud abuniyan ya tun luta, ya edenol da'a ti lini\"udam heden intudtudu' hinan mangalih unda nanomnoman ya nan nabagtuy adalda, mu impa'innilam hinan mid adalda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MT11_26","070_11_26","MAT","11","26","26","Mundenola' hinan inatmu, Ama, ti hiyah ne penhodmuh ma'at.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MT11_27","070_11_27","MAT","11","27","27","Ya ni'hapit hi Jesus hinan tatagun inalinay, “Ha\"in di okod an amin ti hiyah ne endenol Aman Ha\"in hi tamu'. Mid nanginnilan amin hi aat'u an anggay hi Ama. Ya mid nanginnilan amin goh hi aat Ama an anggay Ha\"in an Imbaluyna ya nan udumnan pilio' ti ipa'innila' ay dida. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MT11_28","070_11_28","MAT","11","28","28","Da'yun do'ol di baholna ya nidugah di ligatna ya middum ayun Ha\"in, at ipalenggop'u da'yu! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MT11_29","070_11_29","MAT","11","29","29","Abulutonyuy ipatamu' ay da'yu an paddungnay un ayu mi'pakun Ha\"in hinan pakun waday duwah bakan mundehhan an manguyud hinan aladu unu kalesa. Ya hay atonyu ya titiggona' ta ada'adalonyuy aat'u ti ma'ma'uyaa' ya na'ampaa' an ibbayu, at malenggop ayu mahkay. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MT11_30","070_11_30","MAT","11","30","30","Ti nan ipatamu' ay da'yu ya madadawoh.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MT12_1","070_12_1","MAT","12","1","1","Agguy nadnoy ya immuy da Jesus an nunle'le'od hinan apayapayaw, ya henen algaw ya Habadu an ngilin di Hudyu. Ya munhinaang din intudtuduwan Jesus, at nangultudda ta linu\"ibanda ta inanda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MT12_2","070_12_2","MAT","12","2","2","Ya waday Pharisees an nannig eden inatda, ya inalidan Jesus di, “Tigom danen intudtuduwam an atonday mapaniaw ti ngilin an Habadu!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MT12_3","070_12_3","MAT","12","3","3","Ya tembal Jesus an inalinay, “Dan agguyyu binaha din inat David hidin penghanah nunhinaangandah nan ni'yibbana? ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MT12_4","070_12_4","MAT","12","4","4","At himmigup hinan Tabernacle Apo Dios, ya innalna din tinapay an ne'nong ay Apo Dios, ya inana, ya ne\"onona din ni'yibbana an ta\"on un paniaw ti ammunay papadih mangan. Mu agguyyu pinahiw henen inatda, at anaad ta pahiwon da'mi? ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MT12_5","070_12_5","MAT","12","5","5","Ya dan agguyyu goh binahah din Uldin Apo Dios an indatnan Moses an nan papadi ya muntamudah nan Timplun Apo Dios ad Jerusalem an ta\"on hi un Habadun ngilin, mu agguyda numbahol enen inatda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MT12_6","070_12_6","MAT","12","6","6","Ya waday nabagbagtud ugwan ya un nan Timplun Apo Dios ad Jerusalem! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MT12_7","070_12_7","MAT","12","7","7","Hay impitudo' goh Apo Dios ya inalinay, Nan homo'yuh nan ibbayuy pohpohdo' ya un nan e'nongyu. Ya adya inilayuy itudun nan nitudo', at adiyu alyon hi un nabaholan nan tagun mid inatdah nappuhi. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MT12_8","070_12_8","MAT","12","8","8","Ya Ha\"in an Imbaluy di Tagu ya ta\"on un Habadu ya Ha\"in di ad hakup hi mangalih ma'at enen algaw.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MT12_9","070_12_9","MAT","12","9","9","Tinaynan da Jesus heden babluy ta immuydah nan himba'an di Hudyu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MT12_10","070_12_10","MAT","12","10","10","Ya wah di han na'akke' di ngamayna, ya inalidan Jesus di, “Undan paniaw an mumpa'adaog hi dogoh hi un ngilin an Habadu, unu adi?” Inaliday umat hina ta pangidalatandah abaholan Jesus. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MT12_11","070_12_11","MAT","12","11","11","Ya tembalnan inalinay, “Gulatna ta hinan ngilin an Habadu ya nagah di kalniluyuh nan bitu ya undan adiyu umuy alan ti paniaw? ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MT12_12","070_12_12","MAT","12","12","12","At iyal'allanah nan tagun hiyay nahamad hi mabadangan, at adi paniaw hinan ngilin an Habaduh pangipa'adaogan hi dogohna.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MT12_13","070_12_13","MAT","12","13","13","Ya inalinah din na'akke' di ngamaynay, “Uyadom nan ngamaymu.” At inuyadna, ya pinumhod an nipaddung hidin oha! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MT12_14","070_12_14","MAT","12","14","14","Ya nun'akakda din Pharisees ta hahapitonday atondan mamatoy ay Jesus. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MT12_15","070_12_15","MAT","12","15","15","I'innilan Jesus heden ninomnom nan Pharisees an hay pamatayandan Hiya, at nakak eden babluy. Ya do'olday tataguh nitnud ay Hiya, ya impa'adaognan amin di way dogohna. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MT12_16","070_12_16","MAT","12","16","16","Ya immandalnan dida ta adida ibabbaag di aatnah nan udumna. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MT12_17","070_12_17","MAT","12","17","17","Ya hanan inatnay nangipa'annung hidin impitudo' Apo Dios hinan propetan hi Isaiah an inalinay, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MT12_18","070_12_18","MAT","12","18","18","“Tayay baal'un pento\"u, ya Hiyay pohpohdo' ya mangipadenol ay Ha\"in. Ya honogo' nan Lennawa' ay Hiya ta Hiyay mangibaag hinan panumalya' hi an amin hinan tatagu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MT12_19","070_12_19","MAT","12","19","19","Mu Hiya ya adi mi'hongngel, ya adi goh umuy hinan kulhan tumu'utu'u'. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MT12_20","070_12_20","MAT","12","20","20","Ya badangana nan mahmo' an manghan di pangulugda an ayda bilaun ma'ipu'ipung, ya adina goh inganuy nan tagun mid ah namnamada an ayda hilaw an mun'ud'udimit ta nangamung un umameh di Tuguna. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MT12_21","070_12_21","MAT","12","21","21","Ya an amin di tatagu ya namnamaonda Hiya.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MT12_22","070_12_22","MAT","12","22","22","Inyuy nan tatagun Jesus han nabulaw ya nawe'we' ti nahe'pan hi dimunyu. Ya lina'ah Jesus, at humapit mahkay, ya mittig goh din matana. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MT12_23","070_12_23","MAT","12","23","23","Ya manoh'ada din tatagu, ya inaliday, “Mid mapto' ya Hiyay Alin Pento' Apo Dios an ap'apun David an nan hohoddon tu'uh umali!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MT12_24","070_12_24","MAT","12","24","24","Ya unat goh dengngol din Pharisees heden inalida ya inaliday, “Hi Beelzebub an ap'apun di nun'appuhin lennaway nangidat hi abalinan Jesus ta way atonan munla'ah hinan nihu'lung an dimunyu!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MT12_25","070_12_25","MAT","12","25","25","Ya unat goh inilan Jesus henen ninomnomda ya inalinan diday, “Gulat ta han himpangili ta madughayda at mumpapattoyda, ya la'tot ya na'ubahda. Ya umat goh hinan babluy ya hinan hina\"ama, ti gulat ta madughayda at mumpapattoyda, ya umat goh hinah nan hina\"ama. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MT12_26","070_12_26","MAT","12","26","26","Ya umat goh ay Satanas ya hinan baalna ti gulat ta la'ahon Satanas di baalna at mumpapattoyda, at hiyah ne panginnilaan hi unda nadughay, ya la'tot ya ma'ubah nan hakup Satanas. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MT12_27","070_12_27","MAT","12","27","27","Ya gulat ta hi Beelzebub di nangidat hi abalina' an munla'ah hinan dimunyu ya hay alyonyu mah hi nangidat hi abalinan nan intudtuduwanyun munla'ah hinan nun'appuhin lennawa? At nan aton di intudtuduwanyuy mangipattig an nibahhaw nan inaliyuh aat'u. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MT12_28","070_12_28","MAT","12","28","28","At gulat ta nan abalinan di Na'abuniyanan an Lennawan Apo Dios an nidat ay Ha\"in di punla'ah'uh nan dimunyu at hiyay pangimmatunan an wah tuh tun lutay Pumpapto'an Apo Dios.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MT12_29","070_12_29","MAT","12","29","29","Ya inalina goh di, “Undan nonong ya henggop nan mangakaw di abung nan mabi'ah an lala'i ta akawonay gina'una? Mahapul an hawidonah mahhun ya unna akawon nan gina'un pohdona. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MT12_30","070_12_30","MAT","12","30","30","Nan tagun adi middum ay Ha\"in ya hiyay panginnilaan an unna' adi pohdon. Ya nan adi bumadang hi idduman di tatagun Ha\"in ya hiyay paddungnay mangabul ay dida. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MT12_31","070_12_31","MAT","12","31","31","At hiyanan alyo' ay da'yuy, An amin di bahol ya nan pamihupihulan hi ibbah tagu ya aliwan Apo Dios. Mu nan tagun mamihul hinan Na'abuniyanan an Lennawa ya adi ahan al'alliwan Apo Dios ta nangamung. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MT12_32","070_12_32","MAT","12","32","32","Ya aliwan goh Apo Dios di pamilupiluh nan tagun Ha\"in an Imbaluy di Tagu, mu nan tagun mamihul hinan Na'abuniyanan an Lennawa ya adina ahan al'alliwan hi enggana.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MT12_33","070_12_33","MAT","12","33","33","Ya inalina goh di, “Mahapul an munlutbu nan ayiw ya un maphod di bungana ti munhaguti ay ya nappuhiy bungana. Hay bunganay panginnilaan hi un munhaguti unu munlutbu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MT12_34","070_12_34","MAT","12","34","34","At da'yun mangamangat hi nappuhi, mid ahan maphod hi hapitonyu an un hay nappuhiy hapihapitonyu ti hay nun'appuhiy nomnomnomonyu, at hiyaat un nan adi maphod di hapihapitonyu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MT12_35","070_12_35","MAT","12","35","35","Nahamad ay di ugalin di tagu ya maphod di hapitona, mu nappuhi ay di ugalina ya nappuhi goh di hapitona. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MT12_36","070_12_36","MAT","12","36","36","Mu umat hituy alyo' ay da'yu ti heden algaw an punhumalyaan Apo Dios ya an amin di tatagun mid upid di hinapihapitna ya mamolta, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MT12_37","070_12_37","MAT","12","37","37","ya hanan nanapityuy ihumalyan Apo Dios ay da'yu, at Hiyay mangipanuh hi un nappuhi unu adi.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MT12_38","070_12_38","MAT","12","38","38","Waday udum hinan muntudtuduh nan Uldin di Hudyu ya hinan Pharisees an nangalin Jesus di, “Apu, pohdonmin tigon di atom hi umipanoh'a.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MT12_39","070_12_39","MAT","12","39","39","Ya tembal Jesus an inalinay, “Nappuhi ayu ahan an tatagud ugwan ti mid pangulugyu! Ya mumbaga ayuh umipanoh'ah pangimmatunanyu, mu un ohay mipattig ay da'yu an umat hidin nangimmatunan din tataguh penghanah na'at hinan propetan hi Jonah. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MT12_40","070_12_40","MAT","12","40","40","Hiya ya inaminul din ongol an ekan, ya nihinah putunah tuluy algaw ya tuluy labi. Ya umat goh ay Ha\"in an Imbaluy di Tagu ti tuluy algaw ya tuluy labih ilubu'a', at hiyay pangimmatunan. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MT12_41","070_12_41","MAT","12","41","41","At heden algaw an agtudan di ahumalyaan di tatagu ya mahumalya ayu, ya umat goh hinan tatagud Nineveh. Ya tuma'dogdah ahumalyaanyu ta amuyuan da'yu ta mamolta ayu. Ti hidin nangituduwan Jonah hidin Tugun ay didad Nineveh ya kinulugda, ya din'ugday baholda. Mu ad ugwan an wan da'yu han tagun nabagbagtu ya un hi Jonah, mu adiyu damdama du'gon di baholyu! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MT12_42","070_12_42","MAT","12","42","42","Ya umat goh hidin queen ad Sheba hidin penghana ya tuma'dog goh ta amuyuan da'yu ta mamolta ayu. Ti hiya ya nalpuh adagwin babluy ta donglonay nahamad an tugun Solomon. Mu ad ugwan ya wan da'yu han tagun nabagbagtu ya un hi Solomon, mu adiyu donglon damdama!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MT12_43","070_12_43","MAT","12","43","43","Ya inalina goh di, “Gulat ta mala'ah han dimunyuh nan niyo'odolanan tagu at umuy munle'le'od hinan mapulun ta manama' hi ihinana. Mu gulat ta mid ah'upana ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MT12_44","070_12_44","MAT","12","44","44","ya alyonah nomnomnay, Mumbangngada' hidin niyodola' tuwali! Ya unat goh numbangngad ya tinnignan mi'id ah niyodol an paddungnay baun abung an nahigidan ya nidadaan. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MT12_45","070_12_45","MAT","12","45","45","At umuy mun'ayag di pituh na\"appuhin lennawa ya un hiya ta meh'opdan amin enen tagu. Ya inyal'allan nen tagun pimmuhi ya un din hopapna! Ya umat hinay ma'at hinan tatagud ugwan an nun'appuhiy ugalida.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MT12_46","070_12_46","MAT","12","46","46","Otog di punhaphapitan Jesus hinan tatagu ya immuy da inana ya din a'aginah wadana ti pohdondan mi'hapit ay Hiya. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MT12_47","070_12_47","MAT","12","47","47","Ya impa'innilan di ohan Hiyay, “Tigom an wah di da inam ya nan a'agim an pohdondan mi'hapit ay He\"a.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MT12_48","070_12_48","MAT","12","48","48","Ya tembal Jesus an inalinay, “Hay immannung hi ina' ya a'agi ya nan tatagun mangat hinan pohdon Ama an wad abuniyan. Ya tun intudtuduwa' di immannung hi ina' ya a'agi'.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MT12_49","070_12_49","MAT","12","49","49","Ya tinuduna din intudtuduwana, ya inalinay, “Didanay hi ina' ya a'agi'! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MT12_50","070_12_50","MAT","12","50","50","Ti nan mangat hi pohdon Ama an wad abuniyan di hiyay ina' ya agi'.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MT13_1","070_13_1","MAT","13","1","1","Unat goh nalpah hanan na'at eden algaw an dimmatngan inana ya tinaynan da Jesus heden abung, ya immuydah nan pingit di Lobong an Galilee, ya inumbun hi Jesus ta muntudtudu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MT13_2","070_13_2","MAT","13","2","2","Ya do\"ol ahan di tatagun na'amung an mangngol ay Hiya, at immuy nunlugan hinan bangka ta inumbun hidi. Ya din tatagu ya wadadah nan pingit di baybay. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MT13_3","070_13_3","MAT","13","3","3","Ya do'ol di inulgudnan nipa\"el an waday ibalinana. Ya inalinay, “Wa han immuy hi umanan munhabuag hi oho'. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MT13_4","070_13_4","MAT","13","4","4","Ya unat goh inhabuagna ya waday nagah hinan dalan, at immali nan hamuti, ya nunhobatda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MT13_5","070_13_5","MAT","13","5","5","Ya din udum ya nagah hinan way lutan nipa'pa' hi batu, ya ag'aga ya himmangaw ti mayapit nan luta. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MT13_6","070_13_6","MAT","13","6","6","Mu unat goh naptangan ya nalyaw, at nalangu ti mid aton di lamutnan lumhod. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MT13_7","070_13_7","MAT","13","7","7","Ya din udumna ya nagah hinan way lamut, at ni'hangawdah nan holo', ya na'ipit, at agguy pinumhod. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MT13_8","070_13_8","MAT","13","8","8","Mu din udumnan oho' ya nagah hinan way lo'eh an luta, at himmangawda, ya do'ol di bungada. At waday hinggahut hi bungan di udum, ya nanom di bungan di udum, ya tulumpuluy bungan di udum.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MT13_9","070_13_9","MAT","13","9","9","Ya inyangunuh Jesus an nangaliy, “Da'yun nangngol eten inulgud'u ya ihamadyun innilaon di pohdonan ibaga!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MT13_10","070_13_10","MAT","13","10","10","Immuy ay Jesus nan intudtuduwana, ya inalidan Hiyay, “Anaad ta hay nipa\"el di ulgudom ay dida?” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MT13_11","070_13_11","MAT","13","11","11","Ya inalin Jesus di, “Manu ay hay nipa\"el di ulgudo' ya ta da'yun mangunud ya anggay di manginnilah aat di Pumpapto'an Apo Dios ad abuniyan an agguy nipa'innilah din penghana ta nan udum an tatagu ya adi mipa'innilan dida. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MT13_12","070_13_12","MAT","13","12","12","Ti nan tagun mangunud hi mitudun dida ya ma'udman di mitudun dida, at do'do\"ol di inilada. Mu nan tagun adi mangunud hi mitudun didan ta\"on hi un way itang hi mitudu ya henen nitudun dida ya mipa'aliw, at mid iniladah aat di mitudu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MT13_13","070_13_13","MAT","13","13","13","Manu ay ulgudo' di nipa\"el ti nan itudu' ay dida ya adida damdama innilaon. Ya ta\"on unda donglon mu paddungnay agguyda dengngol ti mid iniladah aatna. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MT13_14","070_13_14","MAT","13","14","14","Ya heten aatday ipa'annungan din inalin nan propetan hi Isaiah hidin penghana an inalinay, Donglodonglonyu, mu adiyu ma'awatan, ya tigotigonyu, mu adiyu immatunan. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MT13_15","070_13_15","MAT","13","15","15","Ya umatdah na danen tatagu ti immodhol di nomnomda, at adida hukatan di nomnomda. Adida dongdonglon di mitugun an paddungnay unda empop di ingada ta omod unda adi donglon. Ya paddungnay imi'imitonday matadah nan makulug an ma'ma'at ta omod unda adi immatunan di anahamad di ma'ma'at. Ti gulat ta adida umat hina danen tatagu ta innilaonday immannung hi aatna at baliwa' dida.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MT13_16","070_13_16","MAT","13","16","16","Ya inaynayun Jesus an himmapit, ya inalinah din intudtuduwanay, “Odolnan da'yu ti inilayuy aat di tigotigonyu ya nan donglodonglonyu! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MT13_17","070_13_17","MAT","13","17","17","Adiyu al'alliwan heten alyo' ti do'ol di propeta ya nan udumnan tatagun nahamad di ugalidan mamhod an mannig eten tigotigonyu, mu agguyda tinnig, ya penhodda goh an donglon nan donglodonglonyu, mu agguyda dengngol.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MT13_18","070_13_18","MAT","13","18","18","Ya inalina goh di, “Hiyah te ibalinan nan ulgud an hay aat di munhabuag hi oho': ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MT13_19","070_13_19","MAT","13","19","19","nan oho' an nagah hinan dalan ya hiyah ne nan Tugun Apo Dios. Ya nan dalan an natoptop ya umat hi nomnom di tagun mangngol hi ulgud hi aat di Pumpapto'an Apo Dios ad abuniyan, mu adida ma'awatan. Ya nan hamutin nambat hinan oho' ya umat hinan na\"appuhiy atonan hi Satanas ti ipa'aliwnay Tugun Apo Dios ay dida. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MT13_20","070_13_20","MAT","13","20","20","Ya nan nihabuag hinan mabatun luta ya ay ihunay un nomnom di tagun nangabulut hinan Tugun Apo Dios, ti unat goh dengngolna ya mun'am'amlong, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MT13_21","070_13_21","MAT","13","21","21","mu agguy himmalatom ti un na'amtang di nangunudana, ti unat goh naligatan unu nipadildilah ya idinongnan umunud. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MT13_22","070_13_22","MAT","13","22","22","Ya nan holo' an ni'hangawan nan oho' ya umat hi ligat ya amnaw di tagun umadangyan ti amehonay Tugun Apo Dios, at adi pumhod nan tagu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MT13_23","070_13_23","MAT","13","23","23","Ya nan lo'eh an luta ya ay ihunay un nomnom di tagun mangngol hinan Tugun Apo Dios ya ma'awatana. At maphod di gunna aton an paddungnay un bungan den neho' ti nan udum ya hinggahut di bungana, ya nan udum ya nanom di bungana, ya nan udum ya tulumpulu.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MT13_24","070_13_24","MAT","13","24","24","Inulgud Jesus di oha goh an nipa\"el an inalinay, “Hay aat di Pumpapto'an Apo Dios ad abuniyan ya umat hi punhabalan di ohan tagun natamman hi maphod an oho'. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MT13_25","070_13_25","MAT","13","25","25","Mu unat goh nahdom ta nun'olo'dan amin di tatagu ya immuy han buhulna ta hinabuaganah bugwan di holo' ta niddum hinan nitanom an paguy, ya nakak. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MT13_26","070_13_26","MAT","13","26","26","At unat goh himmangaw din paguy ta mumbuhug ya ni'hangaw din holo'. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MT13_27","070_13_27","MAT","13","27","27","Ya immuyda din baal den ad uma, ya inalidan hiyay, Apu, maphod din eneho'muh nan umam, mu hay nalpuwan nan do'ol an holo' an ni'hangaw? ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MT13_28","070_13_28","MAT","13","28","28","Ya inalinan diday, Inila' an un nan mi'bohhol ay ha\"in di immuy an nangihabuag hinan bugwan di holo'! Ya inalin din baalnay, Pohdom ay ya umuymi gabutan nan holo'. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MT13_29","070_13_29","MAT","13","29","29","Mu inalinay, Adiyu ti ini ya pi'gabutyuy udumnah nan paguy! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MT13_30","070_13_30","MAT","13","30","30","At ta\"on un mi'yongol nan holo' ta nangamung un ma'ala, ya ibaga' hinan mun'ala ta hunnondan anon nan holo', ya bento'da ta ipa'wahdah nan apuy ya unda alan nan paguy, ya inamungdah nan alang'u.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MT13_31","070_13_31","MAT","13","31","31","Inulgud Jesus goh di ohah nipa\"el an inalinay, “Hay aat di Pumpapto'an Apo Dios ad abuniyan ya umat hinan oho' an ma'alih mustard an inyuy han lala'ih nan galdenan eneho'. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MT13_32","070_13_32","MAT","13","32","32","Ya ta\"on un hiyay pa\"it'itang hi an amin hinan a'oho'oho' hitud Israel mu unat goh himmangaw ya nidugah an ongol ya un nan udum an nitanom hinan galdena. Ya immuy nan hamuti, ya nun'agabandah nan hapangna.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MT13_33","070_13_33","MAT","13","33","33","Inulgud Jesus goh di ohah nipa\"el an inalinay, “Hay aat goh di Pumpapto'an Apo Dios ad abuniyan ya umat hinan bino'bo'. Ya innal han babai, ya inlamutnah nan tuluy halub an alena ta mun'ammah tinapay ta hiyay nangipa'ongol hinan tinapay.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MT13_34","070_13_34","MAT","13","34","34","Hay nanudtudun Jesus hinan tatagu ya hay nipa\"el an ulgud, ya agguy nun'ulgud ay didah un bo'on hay nipa\"el. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MT13_35","070_13_35","MAT","13","35","35","Ya hanan inatnay nangipa'annung hidin inalin din ohan propetah din penghanan inalinay, “Hay nipa\"el an ulgud di panudtudu' ay dida, ya din agguy na'innilah nete\"ah nalmuwan tun luta ta nangamung ad ugwan ya ibaag'un dida.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MT13_36","070_13_36","MAT","13","36","36","Tinaynan Jesus nan do'ol an tatagun na'amung, ya immuy himmigup hinan ohan abung. Ya nitnud nan intudtuduwana, ya inalidan Hiyay, “Itudum ni' di ibalinan ne han aat di holo' hinan uma an inulgudmu.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MT13_37","070_13_37","MAT","13","37","37","Ya inalin Jesus di, “Henen lala'in nun'oho' hi maphod an oho' ya Ha\"in an Imbaluy di Tagu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MT13_38","070_13_38","MAT","13","38","38","Ya nan punhabalan ya hiyah ten luta, ya nan maphod an oho' an paguy ya didanay middum hinan Pumpapto'an Apo Dios ad abuniyan. Ya nan holo' ya didanay tatagun middum ay Satanas. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MT13_39","070_13_39","MAT","13","39","39","Ya nan ni'bohhol ay Ha\"in an nangihabuag hi holo' ya hiyah neh Satanas. Ya henen gutudnah pumbot'andah nan paguy ya hiyah ne pogpog tun ma'ama'at ad ugwan. Ya nan mumboto' hi paguy ya didanay a'anghel. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MT13_40","070_13_40","MAT","13","40","40","Ya din nabu'nut an holo' ta na'uyun ya ma'apuyan ya hiyah ne goh di ma'at hinan nun'appuhiy ugalidan tataguh din pogpog tun ma'ama'at ad ugwan. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MT13_41","070_13_41","MAT","13","41","41","Ti Ha\"in an Imbaluy di Tagu ya honogo' nan a'anghel'u ta umuydan amin hinan lutan Pumpapto'a' ta amungondan amin nan tatagun immitudul hi ibbadan mangat hi nappuhi ya nan udumna goh an nappuhiy pangatda ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MT13_42","070_13_42","MAT","13","42","42","ta ipa'wahda didah nan ongol an apuy an awadan di ahikikila ya ahi'itti'ittib di babada an dumalat hi punholholtapanda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MT13_43","070_13_43","MAT","13","43","43","Ya hanan tatagun nahamad di ugalida ya ma'amungdah nan Pumpapto'an Ama tu'u, ya umatdah nan algaw an humili. At pa'annomnomonyuh ten inulgud'u!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MT13_44","070_13_44","MAT","13","44","44","Ya inalina goh di, “Hay aat di Pumpapto'an Apo Dios ad abuniyan ya umat hinan nabalul an gina'un nilubu' hinan uma an mi'id nanginnila. Ya wada han lala'in munggabut, ya otog di punggabutana ya inah'upanah den nilubu', ya imbangngadnan ginabunan goh. Ya mun'am'amlong, at immanamut ta inla'unan amin din gina'una ta penla'na din lutan awadan di balitu'.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MT13_45","070_13_45","MAT","13","45","45","Ya inalina goh di, “Hay aat goh di Pumpapto'an Apo Dios ad abuniyan ya umat hinan buung an mapla'an. Ya wada han mungkumildu, ya immuy nunle'le'od ta manama' hi mapla'an an buung. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MT13_46","070_13_46","MAT","13","46","46","Ya unat goh inah'upana nan na'angnginan buung ya immanamut ta inla'unan amin di gina'una ta penla'na din buung an tinnigna.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MT13_47","070_13_47","MAT","13","47","47","Ya inalina goh di, “Hay aat goh di Pumpapto'an Apo Dios ad abuniyan ya umat hinan hidu' an nitamol hinan baybay, ya numbino'ob'on di mahidu'. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MT13_48","070_13_48","MAT","13","48","48","Ya unat goh napnuh den hidu' ya daden manidu' ya ginuyudda ta inda'aldah nan pingit di baybay. Ya inumbunda ta pinilida din nahidu' an mihda. Ya nan maphod ya hiyay inittudah nan bahkitda, ya nan nappuhi ya intapalda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MT13_49","070_13_49","MAT","13","49","49","Ya umat hinay ma'at hi apogpogan tun ma'ama'at ad ugwan ti nan a'anghel ya umuyda amungon di tatagu ta ilahhinda nan tatagun nappuhiy ugalidah nan tatagun nahamad di ugalida. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MT13_50","070_13_50","MAT","13","50","50","Ti nan nun'appuhiy ugalida ya mipa'wahdah nan apuy an awadan di ahikikila ya ahi'itti'ittib di babada an dumalat di punholholtapanda.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MT13_51","070_13_51","MAT","13","51","51","Inalin Jesus hinan intudtuduwanay, “Dan inilayuy aat hatu tun intudu'?” Ya tembaldan inaliday, “Oo, inilami.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MT13_52","070_13_52","MAT","13","52","52","Ya inalin goh Jesus ay diday, “Nan udumnan muntudtuduh Uldin di Hudyu an nitudtuduwan hi aat di Pumpapto'an Apo Dios ad abuniyan ya nipaddungdah nan tagun ap'apuh nan ohan abung an mumpangibuhu' hinan nun'italepona an gina'un pa'angnginana ya nan dadan.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MT13_53","070_13_53","MAT","13","53","53","Unat goh lempah Jesus an nangulgud hinan nipa\"el di aatna ya tinaynanah den babluy ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MT13_54","070_13_54","MAT","13","54","54","ta numbangngad hinan ni'babluyanad Nazareth. Ya immuy nuntudtuduh nan himba'an nan Hudyu. Ya nan mangngol hinan hapitna ya manoh'adah din nanudtuduna, ya inaliday, “Hay nangadalanah nan anala'engna nin ya nan umipanoh'an gunna aton? ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MT13_55","070_13_55","MAT","13","55","55","Undan bo'on Hiyay imbaluy din mun'am'ammah abung? Ya undan bo'on hi Mary hi inana? Ya undan bo'on goh da Jacob ay Joseph, ya hi Simon, ya hi Judas di a'agina? ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MT13_56","070_13_56","MAT","13","56","56","Ya undan bo'on hituy ni'hituwan nan a'aginan binabai? Ya hay nangadalanah an amin ay dane?” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MT13_57","070_13_57","MAT","13","57","57","At binohol nan ni'babluyana, ya agguyda penhod Hiyan unudon. Mu inalin Jesus ay diday, “An amin di ayan nan propetan munle'le'od ya e'gonan nan tatagu hiya, mu anggay nan ni'babluyana ya didan hina\"amay adi mange'gon ay hiya.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MT13_58","070_13_58","MAT","13","58","58","Ya adi do'ol di inatnah umipanoh'ah di ti mi'id pangulug nan tatagun Hiya. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MT14_1","070_14_1","MAT","14","1","1","Hidin nuntudtuduwan Jesus ya dengngol nan Alin hi Herod Tetrarch an numpapto' hinan Provinciad Galilee nan ina'inatna ti nundongol di aat Jesus hinan himpapangili. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MT14_2","070_14_2","MAT","14","2","2","Ya inalinah nan baalnay, “Henen hi Jesus ya hiyah ne din hi John an Mumbonyag an un namahuan, at hiyanan waday abalinanan mangat hi umipanoh'a!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MT14_3","070_14_3","MAT","14","3","4","Manu ay impapatoy Herod hi John ti nan namentanan Herod ay Herodias an ahawan din aginan hi Philip. Ti inali'alin John an Mumbonyag di, “Adi maphod hi un boltanon di ahawan di agi!” At ben'on Herod, ya hennagnay nampap ay John, ya impabobodna, ya impibaludna. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MT14_5","070_14_5","MAT","14","5","5","Ya penhon Herod an ipapatoy hi John, mu timma'ot hinan Hudyu ti ibilangdan propetah John. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MT14_6","070_14_6","MAT","14","6","6","Mu unat goh nadatngan di algaw hi punnomnomandah nan nitungawan Herod ya nanayaw nan babain imbaluy Herodias hi hinagang nan do'ol an tatagun na'amung, ya nidugah di nangipadenolanan Herod. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MT14_7","070_14_7","MAT","14","7","7","At intulagnan hiya an idatnay malgom hi ibagan nen babai. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MT14_8","070_14_8","MAT","14","8","8","Ya henen babai ya intutuddun inanay pambalnan Herod, at inalinay, “Hay odowo' ya nan ulun John an Mumbonyag an mittuh duyu.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MT14_9","070_14_9","MAT","14","9","9","Mu nuntutuyu nan alih nan intulagna, mu mahapul an atona ti dengngol din do'ol an tatagu. At nunhonag hi umuy mamutul hi ulun John an Mumbonyag hinan baludan. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MT14_10","070_14_10","MAT","14","10","10","At immuyda, ya pinutulanda din ulun John hinan baludan, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MT14_11","070_14_11","MAT","14","11","11","ya inittu'dah nan duyu, ya indatdan nen babai, ya inyuynan inanan hi Herodias. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MT14_12","070_14_12","MAT","14","12","12","Ya innal din intudtuduwan John di odolna ta inyuyda inlubu'. Ya unat goh inlubu'da ya immuydan nangibaag ay Jesus. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MT14_13","070_14_13","MAT","14","13","13","Unat goh dengngol Jesus an pinatoydah John ya tinaynandah nen babluy an wadanda, at numbangkada ta immuydah nan babluy an mid ah tatagu. Unat goh dengngol nan tatagu an nakak da Jesus ya din intudtuduwana ya nakakda goh hinan babluyda, ya dinalandan nangunud ay Hiya. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MT14_14","070_14_14","MAT","14","14","14","Unat goh wan dimmatong da Jesus hinan babluy ya tinnigna din do'ol an tatagun mamanod ay Hiya ti diday nahhun ya un dida, ya nidugah di homo'nan dida, at impa'adaogna nan way dogohna. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MT14_15","070_14_15","MAT","14","15","15","Unat goh napuyaw ya immuy din intudtuduwanan Hiya, ya inaliday, “Mi'id nunhituh tu, at akkay mahdoman nan tatagun ninitnud ay ditu'u! At payom dida ta umuydah nan neheggon an bababbabluy ta umuyda luma'uh ononda ti ten mi'id luma'uan hitu.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MT14_16","070_14_16","MAT","14","16","16","Ya inalin Jesus di, “Adi mahapul an makakda ti da'yuy mangidat hi ononda.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MT14_17","070_14_17","MAT","14","17","17","Ya tembaldan inaliday, “Mu adi umanay heten tinapay ti un lema ya un duway ekan!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MT14_18","070_14_18","MAT","14","18","18","Ya inalinay, “Iyaliyuh tu.” At inyuydan Hiya. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MT14_19","070_14_19","MAT","14","19","19","Ya impabuna din tataguh nan way holo', ya innalna din leman tinapay ya din duwan ekan, ya intangadnad daya, ya endenolnan Apo Dios. Ya inupe'upengnah den tinapay, ya indatnah nan intudtuduwana ta impiyapongdah din tatagu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MT14_20","070_14_20","MAT","14","20","20","Ya nangandan amin, at nun'abhugda. Ya inamung din intudtuduwana din na'angang, ya himpulu ta duway bahkit hi napnu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MT14_21","070_14_21","MAT","14","21","21","Ya mid mapto' ya lemay libuy linala'ih nangan an agguy ni'bilang din binabai ya ung'ungungnga. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MT14_22","070_14_22","MAT","14","22","22","Unat goh nalpah hene ya impapilit Jesus hinan intudtuduwana ta mumbangkada ta ipangpang'udan bumad'ang hinan dammang di Lobong an Galilee. Ya nataynan hi Jesus ta nun'ipa'anamutna din tatagu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MT14_23","070_14_23","MAT","14","23","23","Ya unat goh nun'akakda ya immuy hinan way buludna ta nunluwalun Apo Dios, ya nun'o'ohha Hiyah di ta engganah nahdom. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MT14_24","070_14_24","MAT","14","24","24","Ya wah nan gagwan di lobong din bangka, ya wan gun malupilupig din dalluyun ya gun mi'dammu din puo' ay dida. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MT14_25","070_14_25","MAT","14","25","25","Ya unat goh wan mun'awawa'ah ya immuy hi Jesus hi wadanda an mundaldalan hinan tu'yap di danum. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MT14_26","070_14_26","MAT","14","26","26","Unat goh tinnig din intudtuduwana Hiyan mundaldallanan hinan tu'yap di danum ya timma'otdan inaliday, “Na'uy han banig!” Ya nidugah ahan di ta'otda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MT14_27","070_14_27","MAT","14","27","27","Ya himmapit hi Jesus an inalinan diday, “Adi ayu tuma'ot ti Ha\"in!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MT14_28","070_14_28","MAT","14","28","28","Ya himmapit hi Peter an inalinay, “Apu, un adya He\"a ya ayagana' ta dumalana' goh hinan tu'yap di danum an umalin He\"a!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MT14_29","070_14_29","MAT","14","29","29","Ya inalin Jesus di, “Kan oo, umali'a.” At gimmawah Peter hinan danum ta dalanona nan tu'yapna an umuy ay Jesus. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MT14_30","070_14_30","MAT","14","30","30","Mu unat goh tinnigna din mabi'ah an puo' ya timma'ot, ya na'uy an munlonong, ya inalinay, “Apu, baliwana'!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MT14_31","070_14_31","MAT","14","31","31","At himbumagga ya ginuyud Jesus hiya, ya inalinay, “Anaad ta munduwaduwa'a an adia' kulugon?” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MT14_32","070_14_32","MAT","14","32","32","Ya immuydah nan bangkan nunlugan, ya namahngan din puo'. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MT14_33","070_14_33","MAT","14","33","33","Ya numpunhippida din wah nan bangkah inayungan Jesus ta dayawonda Hiya an inaliday, “Immannung an He\"ay Imbaluy Apo Dios!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MT14_34","070_14_34","MAT","14","34","34","Unat goh bimmad'angdah dammang din Lobong an Galilee ya nidatongdah nan babluy ad Gennesaret. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MT14_35","070_14_35","MAT","14","35","35","Ya inimmatunan din tataguh dih Jesus, ya nun'ipa'ayagdan amin din way dogohnan numpunhituh nan neheggon hinan babluy ta inyuydan Jesus. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MT14_36","070_14_36","MAT","14","36","36","Ya inal'alu'da Hiya ta iyabulutna an dapoon nan numpundogoh di lupit di lubungna. At an amin din nanapa ya immadaogda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MT15_1","070_15_1","MAT","15","1","1","Waday udumnan Pharisees ya nan muntudtuduh nan Uldin di Hudyun nalpud Jerusalem, ya immuydan Jesus, ya inalidan Hiyay, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MT15_2","070_15_2","MAT","15","2","2","“Anaad ta nan intudtuduwam ya adida unudon din intudun din a'apu tu'uh penghana an mahapul mun'ihu ya un mangan?” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MT15_3","070_15_3","MAT","15","3","3","Ya tembal Jesus an inalinay, “Anaad mah ta da'yu ya ngohoyonyuy Uldin Apo Dios ta din intudun din a'apuh penghanay unudonyu? ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MT15_4","070_15_4","MAT","15","4","4","Hay intugun Apo Dios, ya inalinay, Mahapul an e'gonanyu nan ommodyu.” Ya inalina goh di, “Adya hapitonyuy anappuhin di aat di ommodyu ya mahapul an mapatoy ayu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MT15_5","070_15_5","MAT","15","5","5","Mu da'yun Pharisees ya nob'on di itudtuduyu ti alyonyuy, An amin nan ibadang hi ommod ya ta\"on hi un adi idat ta hi Apo Dios di idatana ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MT15_6","070_15_6","MAT","15","6","6","an adi mahapul e'gonanay o'ommodna. At hiyah ne attigana an din'ugyuy Uldin Apo Dios an dumalat nan tudtudun din a'apuh penghana. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MT15_7","070_15_7","MAT","15","7","7","Munlayah ayu! Immannung din inalin Isaiah hidin penghana ti da'yuy nibaaganan inalinay, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MT15_8","070_15_8","MAT","15","8","8","Da'yun tatagu ya alyonyuy un Ha\"in an Dios di e'gonanyu, mu bo'on ti unyu hinapit ya anggay an bo'on Ha\"in di wah nomnomyu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MT15_9","070_15_9","MAT","15","9","9","At mid hulbin di pundayawandan Ha\"in ti malpuh nomnom di tagu nan tugun an itudtududa.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MT15_10","070_15_10","MAT","15","10","10","Inayagan Jesus nan tatagu ta meheggondan Hiya, ya inalinan diday, “Donglonyuh ten alyo' ta innilaonyuy aatna! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MT15_11","070_15_11","MAT","15","11","11","Bo'on hay u'munon di taguy mamuhih ugalina ti nan hapit an bumuhu' hinan timidna.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MT15_12","070_15_12","MAT","15","12","12","Ya immuy din intudtuduwanan Hiya, ya inaliday, “Henen inalim ya umipabohol hinan nangngol an Pharisees!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MT15_13","070_15_13","MAT","15","13","13","Ya tembal Jesus didan inalinay, “An amin di nitanom an bo'on hi Amad abuniyan di nangitanom ya mabu'nut. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MT15_14","070_15_14","MAT","15","14","14","At okod danen Pharisees ti didanay muntuduh owon nan nabulaw! At gulat ta nan nabulaw di mangituduh owon di nabulaw goh at la'tot ya nagahdan duwah nan bitu.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MT15_15","070_15_15","MAT","15","15","15","Ya inalin Peter di, “Ibaagmu ni' di aat nen inulgudmun nipa\"el.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MT15_16","070_15_16","MAT","15","16","16","Ya tembal Jesus an inalinay, “Da'yu nan intudtuduwa' ya uya'a ya adiyu ma'awatan! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MT15_17","070_15_17","MAT","15","17","17","Undan agguyyu innilay aatna? Gulat ta nan ma'u'mun ta umuy hi putu at bumuhu'. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MT15_18","070_15_18","MAT","15","18","18","Mu nan bumuhu' hi timid ya nalpuh nomnom at hiyah ne mamuhih ugalin di tagu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MT15_19","070_15_19","MAT","15","19","19","Ti hay nomnom di alpuwan di nun'appuhi an umat hi punnomnoman an pumatoy, ya umilugtap, ya lumihog, ya mangakaw, ya layah, ya nan pangulgudan hi layah hi aat di i'ibba. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MT15_20","070_15_20","MAT","15","20","20","Hiyanay pumuhih ugalin di tagu an bo'on nan adi pangihuan hi ngamay ya un mangan.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MT15_21","070_15_21","MAT","15","21","21","Tinaynan da Jesus henen babluy, at immuydah nan abablubabluy an neheggon ad Tyre ya ad Sidon. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MT15_22","070_15_22","MAT","15","22","22","Ya wah di han babain iCanaan an Hentil an immuy ay Jesus, ya inalinay, “Apu, He\"an Ap'apun David, ya igohgohan da'mi ni'! Nan imbaluy'un babai ya nahe'pan an paligaton nan dimunyu hiya!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MT15_23","070_15_23","MAT","15","23","23","Mu agguy tembal Jesus. At immuy nan intudtuduwanan Hiya, ya inal'alu'dan inaliday, “Pakakom henen babai ti te an mangun'unud ay ditu'u, ya nen un tumungog!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MT15_24","070_15_24","MAT","15","24","24","Ya inalin Jesus di, “Hay nahnaga' ya anggay ya nan agguy nabaliwan hinan holag Israel an Hudyu, ya bo'on di udumnan tatagun bo'onda Hudyun umat enen babai.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MT15_25","070_15_25","MAT","15","25","25","Mu immuy damdama din babai, ya nunhippih inayungan Jesus, ya inalinay, “Apu, badangan da'mi ni'!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MT15_26","070_15_26","MAT","15","26","26","Ya tembal Jesus an inalinay, “Adi maphod hi un alan di onon di ung'ungungnga ya impa'wah ta onon di ahu.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MT15_27","070_15_27","MAT","15","27","27","Mu tembal nen babai an inalinay, “Immannung henen inalim, Apu, mu ta\"on un nan ukkon ya ononday ogohon den ad ukkon hi unda mangan.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MT15_28","070_15_28","MAT","15","28","28","Ya inalin goh Jesus di, “Inila' an ongol di pangulugmu! At henen pohdom ya ma'at.” Ya unat goh inalin Jesus hene ya himbumagga ya immadaog din imbaluy nen babai. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MT15_29","070_15_29","MAT","15","29","29","Nakak da Jesus goh enen babluy, ya numbangngaddah dih nan Lobong an Galilee. Ya ene'wadah nan pingitna, ya nunti'idda ta immuydah nan buludna, ya inumbun hi Jesus. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MT15_30","070_15_30","MAT","15","30","30","Ya do'olday tataguh immuy ay Hiya, ya nun'itnudda nan nun'apilay, ya nan nun'abulaw, ya nan nun'awe'we', ya nan nun'adahay, ya nan udum an way dogohna. Ya enheggondah nan inayungan Jesus, ya nun'ipa'adaogna dida. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MT15_31","070_15_31","MAT","15","31","31","Ya manoh'ada din tatagu ti din nun'awe'we' ya humapitda, ya din nun'adahay ya immadaogda, ya din nun'apilay ya pinumhodda at dumalanda, ya din nun'abulaw ya mittig di matada, at impabagbagtudah Apo Dios an dayawon di i'Israel. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MT15_32","070_15_32","MAT","15","32","32","Inayagan Jesus din intudtuduwana ta immuydan Hiya, ya inalinay, “Igohgoha' tun tatagu ti tuluy algaw di ni'hinandan ditu'u, at napuh di balunda. Ya adi' pohdon an ipa'anamut dida ta nangamung un'u dida panganon ti ini ya mahinaanganda, at ma'ulawdah nan owondan mumbangngad hi abungda.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MT15_33","070_15_33","MAT","15","33","33","Ya inalin din intudtuduwanay, “Oo, mu mapulun hitu, at hay pangngalan tu'u mah hi ipa'an tu'un dida an den do'olda ahan?” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MT15_34","070_15_34","MAT","15","34","34","Ya inalin Jesus di, “Atnay tinapay hi wan da'yu?” Ya inaliday, “Un pituy tinapay hi wah tu, ya tuttulun i\"itang an ekan.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MT15_35","070_15_35","MAT","15","35","35","Ya pinabun Jesus nan tatagu, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MT15_36","070_15_36","MAT","15","36","36","ya innalna din pitun tinapay ya din ekan ta endenolnan Apo Dios, ya inupe'upengna, ya indatnah din intudtuduwana ta umuyda ipiyapong hinan tatagu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MT15_37","070_15_37","MAT","15","37","37","At nangandan amin ta nun'abhugda. Ya inamung din intudtuduwana din na'angang, ya pituy bahkit di napnu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MT15_38","070_15_38","MAT","15","38","38","Ya mid mapto' ya opat di libuy linala'ih nangan an agguy ni'yuyap din binabai ya ung'ungungngan niddum an ne\"an. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MT15_39","070_15_39","MAT","15","39","39","Ya unat goh nalpah ya impa'anamut Jesus din tatagu. Ya nunlugan da Jesus hinan bangka ta immuydad Magadan. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MT16_1","070_16_1","MAT","16","1","1","Immuy din udumnan Pharisees ya din Sadducees ay Jesus, ya tinapnganda Hiya, at inaliday atonay umipanoh'ah un makulug an indat Apo Dios di haadna. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MT16_2","070_16_2","MAT","16","2","2","Mu agguy inabulut Jesus, at inalinan diday, “Gulat ta ma'unug han algaw ta munlattigad daya ya hiyah ne panginnilaanyuh un hi maweet ya ma'ugaw. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MT16_3","070_16_3","MAT","16","3","3","Ya gulat goh ta nan helhelong ta munlattiga ta mungngongolbot ya hiyah ne panginnilaanyuh un lumomlom. Inilayun mangimmatun hi itudun nan wad daya an hay aat di maphod an algaw ya nappuhin algaw, mu adi ayu pa\"immatun hinan ma'ma'at ad ugwan! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MT16_4","070_16_4","MAT","16","4","4","Nidugah ahan di anappuhiyun tatagud ugwan ti mid ah pangulugyu! Pohdonyun tigon di ohah pangimmatunan, mu un ohay mipattig ay da'yu an umat hidin nangimmatunan din tataguh penghanah na'at ay Jonah.” At nala\"uy hi Jesus ta tinaynana dida. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MT16_5","070_16_5","MAT","16","5","5","Numbangka da Jesus ya nan intudtuduwana ta binad'angda nan lobong. Ya inaliwan nan intudtuduwana din tinapay an balunda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MT16_6","070_16_6","MAT","16","6","6","Ya inalin Jesus ay diday, “Emayaanyu nan bino'bo' di Pharisees ya nan Sadducees.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MT16_7","070_16_7","MAT","16","7","7","Ya nunhahapit din intudtuduwana, ya way ohaan inaliday, “Mid mapto' ya nan nangaliwan tu'uh nan tinapay di nangalyah umat hina.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MT16_8","070_16_8","MAT","16","8","8","Ya inilan Jesus henen hinahapitda, at inalinan diday, “Goh ta hay nangaliwanyuh din tinapay di hahapitonyu? Kayah an un itang di pangulugyu! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MT16_9","070_16_9","MAT","16","9","9","Dan agguyyu inilay aat di abalina'? Dan inaliwanyu din inat'uh din leman tinapay an inupe'upeng'u ta nidat hinan lemay libun linala'i? Atnay bahkit hi pinnuyuh din na'angang? ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MT16_10","070_16_10","MAT","16","10","10","Ya mid mapto' ya inaliwanyu goh din inat'uh din pitun tinapay an inan din opat di libun linala'i. Atnay bahkit hi pinnuyuh nan na'angang? ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MT16_11","070_16_11","MAT","16","11","11","Anaad ta adiyu ma'awatan an bo'on nan tinapay di inali' ay da'yuh nangalya' hi emayaanyu nan bino'bo' di Pharisees ya nan Sadducees?” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MT16_12","070_16_12","MAT","16","12","12","At na'awatan mahkay din intudtuduwanay aatna ti bo'on nan tinapay an nabino'bo'an di inalin Jesus hi emayaanda, ti hay ibalinan nen bino'bo' ya hay itudtudun nan Pharisees ya nan Sadducees di hiyay emayaanda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MT16_13","070_16_13","MAT","16","13","13","Unat goh nidatong da Jesus hi ad Caesarea Philippi ya binagana din intudtuduwanan inalinay, “Hay ma'alin nin nan tataguh aat'un Imbaluy di Tagu?” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MT16_14","070_16_14","MAT","16","14","14","Ya tembaldan inaliday, “Nan udumna ya alyonday He\"ah John an Mumbonyag, ya din udum goh ya alyonday un He\"ah Elijah, ya umat goh hinan udum an alyonday He\"ah Jeremiah unu oha'ah nan propetah din penghana.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MT16_15","070_16_15","MAT","16","15","15","Ya inalin Jesus di, “Oya da'yu mah, hay alyonyuh aat'u?” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MT16_16","070_16_16","MAT","16","16","16","Ya tembal Simon Peter an inalinay, “He\"ah Kristu an nan Imbaluy Apo Dios an adi matmattoy!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MT16_17","070_16_17","MAT","16","17","17","Ya inalin Jesus ay Peter di, “Mawagahan'a, Simon an imbaluy Jonah, ti nan inalim ya bo'on hay ninomnommu an hay impanomnom Apo Dios an wad abuniyan! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MT16_18","070_16_18","MAT","16","18","18","At alyo' ay he\"a an he\"ah Peter (an hay ibalinana ya batu). Ya he\"ay paddungnay pognad hi pangulugan nan tatagun Ha\"in an dumalat hinan inalim hi aat'u. Ya henen pangulugdan Ha\"in ya mi'id di abalinan Satanas an mangameh an ta\"on un nan atoy. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MT16_19","070_16_19","MAT","16","19","19","Ya idat'un he\"a, Peter, di nabagtun haadmun paddungnay tulbu' di Pumpapto'an Apo Dios ad abuniyan, at nan iyadim hitun luta ya iyadin goh Apo Dios ad abuniyan, ya nan iyabulutmuh tun luta ya iyabulut goh Apo Dios ad abuniyan.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MT16_20","070_16_20","MAT","16","20","20","Ya tinugun Jesus nan intudtuduwana ta adida mangupid hi ibaagdah nan tataguh un Hiyah Kristu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MT16_21","070_16_21","MAT","16","21","21","Ente\"an Jesus an nangipa'innilah din intudtuduwana an mahapul an umuy Hiyad Jerusalem ta holtapona nan do'ol an ligat hi aton nan a'ap'apun di Hudyu ya nan a'ap'apun di papadi, ya nan muntudtuduh nan Uldin. Ya mahapul an mapatoy, mu maluh di tuluy algaw at mamahuan. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MT16_22","070_16_22","MAT","16","22","22","Ya inyohhan Peter hi Jesus, ya inhingalnan inalinay, “Adi ahan umat hina, Apu! Adi mabalin an ma'at ay He\"ah ne!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MT16_23","070_16_23","MAT","16","23","23","Ya nunligguh hi Jesus, ya inalinan Peter di, “Taynana', Satanas! Hay pohdom ya ipawam di mahapul an ato'! Heten ninomnommun inalim ya bo'on hi Apo Dios di nalpuwana ti nalpuh nomnom di tagu!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MT16_24","070_16_24","MAT","16","24","24","Inalin Jesus hinan intudtuduwanay, “Pohdon ay han tagun umunud ay Ha\"in ya mahapul an adina hunnon di itaguanah tun luta, ya edpolnay punholholtapanan gapuh pangunudanan Ha\"in an ta\"on un hiyay dumalat hi iyatoyna. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MT16_25","070_16_25","MAT","16","25","25","Nan adi umunud ti adina abuluton di ipaligligatana unu nan apatayana, mu hidin angunuhna ya milahhin ay Apo Dios hi mid pogpogna. Mu nan mipaligligat unu nan mapatoy ti dumalat di pangunudandan Ha\"in ya hay umangunuh ya mi'tagun Apo Dios hi mid pogpogna. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MT16_26","070_16_26","MAT","16","26","26","Ta\"on un alan di tagun amin di wah tun luta ya mid hulbina damdama ti adi ay kumulug at hay umangunuhna ya milahhin ay Apo Dios hi mid pogpogna. Ti nan tagun milahhin ay Apo Dios hi mid pogpogna ya mid di abalinana. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MT16_27","070_16_27","MAT","16","27","27","Mu mumbangngada' an Imbaluy di Tagu an impabagbagtun Ama an mitnuda' hinan a'anghel'u. Ta hana din nangat hi nappuhi ya hay nappuhi goh di idat'uh lagbuna, ya din nangat hi maphod ya hay maphod goh di idat'uh lagbuna. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MT16_28","070_16_28","MAT","16","28","28","Immannung heten alyo' ti nan udumnan da'yuh tu ya adi ayu matoy ta nangamung unyu tigon di gutud hi Pumpapto'a' an Imbaluy di Tagu.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MT17_1","070_17_1","MAT","17","1","1","Unat goh naluh di onom hi algaw ya immuy hi Jesus hinan ata'nang an duntug. Ya ni'yalionah Peter, ya da Jacob ay John an hin'agi ta miyohhada. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MT17_2","070_17_2","MAT","17","2","2","Ya heden wadandah di ya numbo'on di angah Jesus an humili an umat hinan algaw, ya hay lubungna ya ma'appaha' an umat hinan humilin potang. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MT17_3","070_17_3","MAT","17","3","3","Ya himbumagga ya wah di da Moses ay Elijah an ni'hapit ay Jesus. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MT17_4","070_17_4","MAT","17","4","4","Ya himmapit hi Peter an inalinan Jesus di, “Apu, maphod ta wada tu'uh tu! At pohdom ay ya iyamma' di tuluh allung ta hinohhonyun da Moses ya hi Elijah!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MT17_5","070_17_5","MAT","17","5","5","Ya otog di punhaphapitan Peter ya hin'alina ya wada han humilin bunut, ya nahlig, at nitungul ay dida. Ya waday himmapit hinan bunut an inalinay, “Hiyah ne Imbaluy'un pohpohdo' ya mangipa'amlong ay Ha\"in, at unudonyuy alyona!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MT17_6","070_17_6","MAT","17","6","6","Ya unat goh dengngol din intudtuduwanah den himmapit ya ma'atta'otda, ya numpunlu'bubda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MT17_7","070_17_7","MAT","17","7","7","Ya immuy hi Jesus, ya dinapana dida, ya inalinay, “Adi ayu tuma'ot ta un ayuat tuma'dog!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MT17_8","070_17_8","MAT","17","8","8","Ya unat goh inta'wadda ya anggay hi Jesus hi wah di. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MT17_9","070_17_9","MAT","17","9","9","Ya hidin nundadyuanda ya tinugun Jesus didan inalinay, “Henen tinnigyu ya adiyu iyal'alih nan tatagu ta nangamung unna' mamahuan an Imbaluy di Tagu.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MT17_10","070_17_10","MAT","17","10","10","Ya inalin din intudtuduwanan Hiyay, “Anaad ta nan muntudtuduh Uldin ya alyonday mahhun an mumbangngad hi Elijah ya un umali nan Alin Pento' Apo Dios?” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MT17_11","070_17_11","MAT","17","11","11","Ya tembal Jesus an inalinay, “Immannung an hay mahapul ya mahhun an mumbangngad hi Elijah ta idadaanay ma'ma'at. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MT17_12","070_17_12","MAT","17","12","12","Mu imma'ali an agguy inimmatunan di tatagu, at pinaligligatda hiya. Ya Ha\"in an Imbaluy di Tagu ya umat goh an paligatona' ay dida.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MT17_13","070_17_13","MAT","17","13","13","Ya unat goh inalin Jesus hene ya inilada mahkay an hi John an Mumbonyag heden inalina. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MT17_14","070_17_14","MAT","17","14","14","Numbangngad da Jesus hinan wadan di tatagu, ya immuy han lala'in Hiya, ya nunhippih inayungana, ya inalinay, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MT17_15","070_17_15","MAT","17","15","15","“Apu, igohgoham ni' han mun'oldah an imbaluy'u ti nidugah di punholholtapana! Ya gun niga\"ab hi apuy, ya gun nitabunno' hi danum! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MT17_16","070_17_16","MAT","17","16","16","Ya inyuy'u hiyah nan intudtuduwam, mu mid ologdan mangipa'adaog.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MT17_17","070_17_17","MAT","17","17","17","Ya inalin Jesus ay diday, “Uya'a ya adi mihamad di pangulugyun tatagu ya nan ugaliyu, ti unna' dan mimiddum ay da'yuh enggana? Ya uya'ah pange'edpola' ay da'yu? Iyaliyuh tu han ung'ungnga!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MT17_18","070_17_18","MAT","17","18","18","Ya minandal Jesus din dimunyun neh'op ay hiya, at nala'ah, ya himbumagga ya immadaog din ung'ungnga. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MT17_19","070_17_19","MAT","17","19","19","Hidin niyohhah Jesus ya immuy nan intudtuduwanan Hiya, ya inaliday, “Goh ta mid ologmin munla'ah hinan dimunyun neh'op hinan mun'oldah an ung'ungnga?” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MT17_20","070_17_20","MAT","17","20","20","Ya tembal Jesus an inalinay, “Manu ay ya un agguy nihamad di pangulugyu. Nomnomonyuh te, ti ta\"on hi un itang di pangulugyun umat hinan a'ongol di oho' an mustard ya abalinanyun mangalih nan duntug hi mahlig, at mahlig. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MT17_21","070_17_21","MAT","17","21","21","Mu nan umat hinan dimunyu ya mahapul an ilangduanyun munluwalun Apo Dios ya un mabalin an la'ahonyu.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MT17_22","070_17_22","MAT","17","22","22","Hidin nunle'le'dan da Jesus hidid Galilee ya inalinah din intudtuduwanay, “Ha\"in an Imbaluy di Tagu ya magadyuh an itudua' ta dapopona' hinan linala'i. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MT17_23","070_17_23","MAT","17","23","23","At patayona' ay dida, mu maluh di tuluy algaw ya mamahuana'.” Ya unat goh dengngol din intudtuduwanah ne ya ma'allungdayada. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MT17_24","070_17_24","MAT","17","24","24","Immuy da Jesus ya nan intudtuduwanad Capernaum. Ya immuy din mun'amung hi buwit hinan Timplun Apo Dios ay Peter, ya inaliday, “Henen muntudtudun da'yu ya unna dan palgan di buwitna an opat di gramos an pihhuh nan Timplu, unu adi?” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MT17_25","070_17_25","MAT","17","25","25","Ya tembal Peter an inalinay, “Kan oo an palgana.” Ya unat goh himmigup hi Peter hinan abung an awadan Jesus ya nahhun hi Jesus an himmapit, ya inalinay, “Simon, hay punnomnommuh aat ten alyo'? Undan hay mamallog hinan buwit di a'alih tun luta? Nan tono' an tagu, unu nan bunag?” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MT17_26","070_17_26","MAT","17","26","26","Ya inalin Peter di, “Hay bunag di mamallog.” Ya inalin Jesus di, “Umat ay mah hina at adi mahapul an bayadan nan tono' di buwitda, ya paddungnay ditu'uy tono' hinan Timplun Apo Dios, at adi mahapul an bayadantay buwitta. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MT17_27","070_17_27","MAT","17","27","27","Mu ta\"on un umat hinay aatna ya ta mid di alyondan ditu'u ya umuy'ah nan lobong, ya impa'wahmu din bungwitmu. Ya wa ay di ma'nah ekan ya tina'angmuy timidna, at waday pihhuh di. Ya innalmu ta ibayadtah buwitta.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MT18_1","070_18_1","MAT","18","1","1","Hidin wadandah di ya immuy nan intudtuduwan Jesus ay Hiya, ya waday imbagadan Hiyan inaliday, “Hay nabagbagtu nin an taguh nan Pumpapto'an Apo Dios ad abuniyan?” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MT18_2","070_18_2","MAT","18","2","2","Ya inayagan Jesus han ung'ungnga, ya impata'dognah nan hinagangda, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MT18_3","070_18_3","MAT","18","3","3","ya inalinay, “Heten alyo' ya adiyu al'aliwan, ti hay mahapul ya hukatanyuy nomnomyu ta umat hi nomnom di ung'ungnga, ti adiyu ay ya adi ayu middum hinan Pumpapto'an Apo Dios ad abuniyan. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MT18_4","070_18_4","MAT","18","4","4","At nan nabagbagtuh nan Pumpapto'an Apo Dios ad abuniyan ya didanay mangipa'ampah odolda ta mipaddungdan ten ung'ungnga. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MT18_5","070_18_5","MAT","18","5","5","Ya nan mamhod hinan umat hitun ung'ungnga ti nan pangunudandan Ha\"in ya dida goh di mamhod ay Ha\"in.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MT18_6","070_18_6","MAT","18","6","6","Ya inalina goh di, “Gulat ta waday mangitudul hinan umat hitun ung'ungngan mangunud ay Ha\"in ya onaynah un meg'od di ongol an batuh bagangna ta mipa'wah hinan baybay ta munlonong, ti nidugdugah di ma'at ay hiya. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MT18_7","070_18_7","MAT","18","7","7","Agogohgoh nan tatagun wah tun luta ti mitudutudulda ta omod unda mumbahol! Hitun luta ya gagangayna an mitudulda, mu nidugah di ma'at hinan ahitutudul! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MT18_8","070_18_8","MAT","18","8","8","At gulat ta nan ngamay unu hu'iy dumalat hi pumbaholanyu ya onaynah unyu putulan, ya intapalyu. Ti onaynah un maputulan mu ta wadaat di pi'taguanyun Apo Dios ya un henen waday duwan ngamay unu duwan hu'i, mu ad imbelnun awadan di apuy an adi mabmabbay ayan. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MT18_9","070_18_9","MAT","18","9","9","Ya umat goh hinan amnawan di matayu ti gulat ta hiyay dumalat hi pumbaholanyu ya onaynah unyu ukiton, ya intapalyu. Ti onaynah un ohay matah ma'angang mu ta wadaat di pi'taguanyun Apo Dios ya un henen waday duwah mata, mu ad imbelnuy ayan.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MT18_10","070_18_10","MAT","18","10","10","Ya inalina goh di, “Tigonyu ta adiyu pahiwon di umat hitun ung'ungnga. Ti halimunan Ama dida, ya waday a'anghel di ung'ungungngan mangihapit ay Amad abuniyan hi aatda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MT18_11","070_18_11","MAT","18","11","11","Ya umat goh ay Ha\"in ti immalia' hitun luta ta way ato' an mamaliw hinan nibataan ay Apo Dios an paddungnay na'utawda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MT18_12","070_18_12","MAT","18","12","12","Gulat ta waday lala'in hinggahut di kalniluna ya bimmataan ay di oha ta na'utaw ya hay nomnomonyuh aton nen ad kalnilu? Hay atona ya taynana nan nahiyam ta hiyam hinan duntug ta umuyna anapon din ohan nilahhin. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MT18_13","070_18_13","MAT","18","13","13","Ya unat goh inah'upana ya immannung an nidugah di pangiyamlonganan nen kalnilu ya un din nahiyam ta hiyam an agguy na'utaw. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MT18_14","070_18_14","MAT","18","14","14","Ya umat hinay aat di ung'ungungnga ti adi pohdon Ama tu'ud abuniyan an ta\"on un oha ay dida ya paddungnay ma'utaw.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MT18_15","070_18_15","MAT","18","15","15","Ya inalina goh di, “Gulat ta waday inat han agiyun da'yuh nappuhi ya maphod un'a umuy, ya inyohham an mi'hapit ay hiya ta ipa'innilam di inatnan he\"a. Ya abulutona ay an numbahol ay he\"a at mipabangngad din maphod an pun'unnudanyun munhin'agi. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MT18_16","070_18_16","MAT","18","16","16","Mu gulat ta adina abuluton di panugunmu ya ayagam di oha unu duwa ta mumbangngad ayu ta ipidwayun tugunon ta unudonyu din impitudo' Apo Dios hidin penghanan inalinay, Adya mibaag di bahol nan nangat hi nappuhi ya mahapul an duwa unu tuluy mangibaag hi aatna ta ipa'annungdan amin di inatna. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MT18_17","070_18_17","MAT","18","17","17","Ya gulat ta adina goh donglon di panugunyu ya ipa'innilayuy aatnah nan himba'an an a'amungan di kimmulug. Ya gulat ta adina goh donglon di panugun nan mangunud ay Ha\"in at okod hiya, ya adiyu piddumon ay da'yu ta ibilangyu hiyah adi umunud unu umat hinan mun'amung hi buwit.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MT18_18","070_18_18","MAT","18","18","18","Ya inalinay, “Hay alyo' ay da'yun amin ya nan iyadiyuh tun luta ya iyadin goh Apo Dios ad abuniyan, ya nan iyabulutyuh tun luta ya iyabulut goh Apo Dios ad abuniyan.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MT18_19","070_18_19","MAT","18","19","19","Ya inalin goh Jesus di, “Adya waday ibagayuh badang Amad abuniyan an ta\"on hi un ayu dudduwa mu mun'unnudan ayu at idat Amad abuniyan henen ibagayu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MT18_20","070_18_20","MAT","18","20","20","Ti ta\"on hi un dudduwa unu tuttuluy ma'amung an dumalat di pangulugandan Ha\"in ya wadaa' an middum ay dida.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MT18_21","070_18_21","MAT","18","21","21","Immuy hi Peter ay Jesus, ya inalinay, “Apu, gulat ta han ibba' ya itugtuganan mangat hi nappuhin ha\"in ya bumangngabangngad an mangibaga ta aliwa' di inatnah nappuhi. Mu la'tot akkay ya humigaa', at adi' aliwan, ya atna mah di alyom hi pumbinnangngadana ya un'u ipogpog an mangaliw hinan inatnan ha\"in? Undan engganay miyapitu ya un'u adi aliwan?” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MT18_22","070_18_22","MAT","18","22","22","Ya inalin Jesus di, “Bo'on miyapitu, ti ta\"on un mumpapituy napituh umaliana! Mu maphod hi unmu aliwan damdamay atonah nappuhin he\"a. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MT18_23","070_18_23","MAT","18","23","23","Ulgudo' di nipa\"el an hay aat di Pumpapto'an Apo Dios ad abuniyan ta hiyay mangituduh aat di pangaliwan. Ti wada han ali an ninomnomna an bayadan nan baalnay utangdan hiya. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MT18_24","070_18_24","MAT","18","24","24","Ya unat goh ente\"anan munhengel ya inyuydan hiya han baalnan ohay milyon di pihhuh utangna. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MT18_25","070_18_25","MAT","18","25","25","Ya mi'id ahan abalinanan mamayad, at inalin nan apuna ta mihbutdan hina\"ama ta nan hubutdan pihhu ya hiyay pamayadna eden utangna. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MT18_26","070_18_26","MAT","18","26","26","Mu nunhippih den baalnah inayungan di apuna, ya pimagmagoh ay hiyan inalinay, Hodom ni' ahan, ya adi'a umiyahup, at la'tot ya pinalga' an amin heten utang'u! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MT18_27","070_18_27","MAT","18","27","27","At enehmo'an din apuna hiya, ya inalinay, Aliwa' heten utangmu, at adim nonomnomon, at umanamut'a. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MT18_28","070_18_28","MAT","18","28","28","Ya unat goh nakak din baal ya dinamuna din ibbanan baal an impa'utangana, mu un nin nabongley pihhuh inutangna. Ya hen'olna, ya inalinay, Bayadam din inutangmun ha\"in! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MT18_29","070_18_29","MAT","18","29","29","Ya nunhippih den ibbanan baal an immutang ay hiyah inayungana, ya pimagmagoh an inalinay, Hodom ni' ta adi'a umiyahup, at la'tot ya pinalga' din utang'un he\"a! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MT18_30","070_18_30","MAT","18","30","30","Mu agguyna inggohgohan din ibbanan baal, at immuyna impibalud ti gahin ahan unna bayadan din utangna. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MT18_31","070_18_31","MAT","18","31","31","Ya unat goh tinnig din ibbadan baal heden na'at at munha'it di punnomnomanda ti igohgohandah den nabalud, at immuydah nan alin apuda, ya inulguddan amin di inat din ohan baalna. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MT18_32","070_18_32","MAT","18","32","32","Ya impa'ayag den ali din baalna, ya inalinan hiyay, Mid hulbim an baal! Inaliwa' di utangmun ha\"in ti pimagmagoh'a, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MT18_33","070_18_33","MAT","18","33","33","at hay maphod ya enehmo'am goh henen impa'utangam an ibbam an baal an umat hinan inat'un he\"a! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MT18_34","070_18_34","MAT","18","34","34","At dumalat di bungot nen alin apuna ya impabaludna goh hiya ta engganay unna binayadan an amin din utangna.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MT18_35","070_18_35","MAT","18","35","35","Ya inalin Jesus ay diday, “Umat hinan inat di alih nan nappuhin baalnay aton Amad abuniyan ay da'yun amin hi unyu adi aliwan di aton di i'ibbayuh nappuhi ti mahapul an aliwanyu ta adiyu u'unnungon.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MT19_1","070_19_1","MAT","19","1","1","Unat goh lempah Jesus an inulgud an amin hana ya nakak hinan Provinciad Galilee ta immuy hinan abablubabluy hinan Provinciad Judea an wah nan dammang di Wangwang an Jordan. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MT19_2","070_19_2","MAT","19","2","2","Ya do'olday tataguh nangunud ay Hiya, ya nun'ipa'adaognan amin di way dogohnah di. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MT19_3","070_19_3","MAT","19","3","3","Ya wadaday Pharisees an immuy ay Jesus ta tapnganda Hiya, ya inaliday, “Iyabulut nin di Uldin an nonong ya inhiyan nan lala'iy ahawana an dumalat nan malgom an aton nen babai?” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MT19_4","070_19_4","MAT","19","4","4","Ya inalin Jesus di, “Dan agguyyu binaha din impitudo' Apo Dios hidin penghanan inalinay, Din nalmuwan tun luta ya ni'lumun Apo Dios di tagu ta lala'i oha ya babai oha? ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MT19_5","070_19_5","MAT","19","5","5","Ya impitudo' goh Apo Dios di, Taynan nan lala'i ommodna ta way atonan mi'yaddum hinan ahawana, at danen duwa ya paddungnay ma'ohhadah odol. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MT19_6","070_19_6","MAT","19","6","6","At mun'addum ay danen duwa ya adi duway odol ti paddungnay ohadah odol. At nan nun'addumon Apo Dios ya adi punhiyanon di tagu.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MT19_7","070_19_7","MAT","19","7","7","Ya inalin goh di Pharisees ay Hiyay, “Oo, mu anaad mah ta inyuldin Moses hidin penghana an idat nan lala'ih nan ahawanay pepel an nitud'an di punhiyananda ya unna hiya pakakon? Ya goh ta He\"a ya alyom di unda adi munhiyan?” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MT19_8","070_19_8","MAT","19","8","8","Ya tembal Jesus an inalinay, “Manu ay inyabulut Moses di pangihiyananyuh nan ahawayu ti un ayu ngumhay hi mituduwan. Mu din nunlumuwan Apo Dios hinan tatagu ya adi umat hinay na'at. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MT19_9","070_19_9","MAT","19","9","9","Ya hay alyo' ay da'yu ya gulat ta nan lala'in mangihiyan hi ahawana an ta\"on un agguy immilugtap nan babai ya ihiyana damdama ta mumbentan at mumbahol ti umilugtap. Ya nan mangahawah nan babain nihiyan ya mumbahol goh ti umilugtap.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MT19_10","070_19_10","MAT","19","10","10","Ya inalin di intudtuduwanan Hiyay, “Adya umat hinay aatna ya naligat hi unudon, at onaynah un mid ah malhin!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MT19_11","070_19_11","MAT","19","11","11","Ya inalin Jesus di, “Immannung an naligat heten itugun'u, at mid olog di udum an mangunud. Mu wa ay ta idat Apo Dios di abalinanda at matugunda, at unudonda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MT19_12","070_19_12","MAT","19","12","12","Adi malhin di udumna ti nitungawda an napa\"i tuwaliy bagida, ya nan udumna goh ya un binahigan di ibbadan tagu. Mu nan udum ya adida malhin ti inyohhaday puntamuandan Apo Dios, at nan tatagun mangabulut eten tugun ya maphod hi unda abuluton.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MT19_13","070_19_13","MAT","19","13","13","Waday inyuydah ung'ungungngan Jesus ta way atonan manapah uluda ta iluwaluana dida. Mu inhingal din intudtuduwana din tatagun nangiyuy ay dida. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MT19_14","070_19_14","MAT","19","14","14","Mu inalin Jesus di, “Adiyu ipaway ung'ungungngan umalin Ha\"in ti nan tagun middum hinan Pumpapto'an Apo Dios ad abuniyan ya umatdah aat di ung'ungungnga.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MT19_15","070_19_15","MAT","19","15","15","At dinapana dida, ya inalinay, “Adaog ayu, at pumhod ayu!” Ya unat goh nalpah ya tinaynanda dida. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MT19_16","070_19_16","MAT","19","16","16","Wa han ohan algaw ya immuy han lala'in Jesus, ya inalinay, “Apu, hay maphod hi ato' ta mi'tagua' ay Apo Dios hi mid pogpogna?” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MT19_17","070_19_17","MAT","19","17","17","Ya tembal Jesus an inalinay, “Anaad ta hay maphod di ibagam? Un oha ya anggay di maphod an hi Apo Dios! Mu gapu ta pohdom an innilaon di atom ta mi'tagu'an Apo Dios hi munnononnong ya hay alyo' ya mahapul an unudom nan niyuldin.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MT19_18","070_19_18","MAT","19","18","18","Ya inalin din lala'i, “Ngadan nen niyuldin hi unudo'?” Ya inalin Jesus di, “Adi ayu pumatoy, ya adi ayu umilugtap, ya adi ayu mangakaw, ya adi ayu munlayah, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MT19_19","070_19_19","MAT","19","19","19","ya e'gonanyuy ommodyu, ya nan pamhodyuh odolyu ya umat goh hinay pamhodyuh i'ibbayu.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MT19_20","070_19_20","MAT","19","20","20","Ya tembal din ungan lala'in inalinay, “Inunud'un amin hana nan inalim, at hay udumna mah hi ato'?” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MT19_21","070_19_21","MAT","19","21","21","Ya inalin Jesus ay hiyay, “Adya pohdom an na'ahhamad di ugalim at umuy'a ta eka ila'un amin di gina'um ta nan pola'na ya ipiyapongmuh nan nun'awotwot ti hidid abuniyan di umadangyanam. Ya immali'a ta unudona'.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MT19_22","070_19_22","MAT","19","22","22","Ya unat goh dengngol din ungan lala'ih ne ya ma'allungdaya ti adangyan ahan an tagu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MT19_23","070_19_23","MAT","19","23","23","Ya inalin Jesus hinan intudtuduwanay, “Umannung heten alyo' an adi ag'agay adangyan an taguh middum hinan Pumpapto'an Apo Dios ad abuniyan! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MT19_24","070_19_24","MAT","19","24","24","Ya ten alyo' goh ay da'yuy, Nalaklakay humgopan di kamiluh nan Puntalunayan hinan Tantan ya un nan pumpa'ampaan nan adangyan ta middumdah nan Pumpapto'an Apo Dios.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MT19_25","070_19_25","MAT","19","25","25","Ya unat goh dengngol din intudtuduwanah ne ya ma'annoh'ada, ya inaliday, “Oot, hay mabaliwan mah?” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MT19_26","070_19_26","MAT","19","26","26","Ya teten'ol Jesus dida, ya inalinay, “Nan adi olog di tagun mangat ya olog Apo Dios ti abalinanan amin.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MT19_27","070_19_27","MAT","19","27","27","Ya tembal Peter an inalinay, “Tigom an tinaynanmin amin di logom ta nitnud amin He\"a! At hay lagbumi mah hinan inatmi?” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MT19_28","070_19_28","MAT","19","28","28","Ya inalin Jesus ay diday, “Umannung heten alyo' an hi awnih pumhodan tun luta ya Ha\"in an Imbaluy di Tagu ya umbuna' hinan trono, at mumpapto'a'. Ya da'yun himpulu ta duwan mangunud ay Ha\"in ya mi'yibun ayuh nan trono ta ipapto'yu nan himpulu ta duwan himpampun an nahlagan nan holag Israel. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MT19_29","070_19_29","MAT","19","29","29","Nan tagun taynanay abungna, unu a'agina, unu ommodna, unu imbabaluyna, unu lutana ti Ha\"in dumalat hi unudona ya do'do\"ol di midat ay hiyah ataguanah tun luta, ya mi'tagun Apo Dios hi mid pogpogna. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MT19_30","070_19_30","MAT","19","30","30","At do'olday miyangunuh, mu awniat onaynan dida ya un din udumnan nahhun.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MT20_1","070_20_1","MAT","20","1","1","Nun'ulgud hi Jesus, ya inalinay, “Hay pangipaddunga' hinan aat di Pumpapto'an Apo Dios ad abuniyan ya umat hinan galden. Immuy han ad galden hi helhelong ta ayaganay linala'i ta umuyda muntamuh galdena. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MT20_2","070_20_2","MAT","20","2","2","Ya hinahapitda ta hay mabo'lah ohay algaw di idatnan dida, at hennagna dida ta immuyda nuntamuh nan galdena. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MT20_3","070_20_3","MAT","20","3","3","Ya unat goh nahoyang hi alas nuebe ya immuy heden ad galden hinan pummalkaduan, ya tinnignay linala'in tuma'ta'dog an mid tamuda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MT20_4","070_20_4","MAT","20","4","4","Ya inalinan diday, Umuy ayu muntamuh nan galden'u ta idat'uy mun'olog hi bo'laonyu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MT20_5","070_20_5","MAT","20","5","5","At immuyda nuntamu. Ya unat goh nuntonga an alas dose ya immuy goh hinan malkadun mun'ayag, ya immat goh hinan noyob an alas tres an immuy nun'ayag. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MT20_6","070_20_6","MAT","20","6","6","Ya unat goh na'uy an mapuyaw an alas singko ya immuy goh hi malkadu ta ayaganay linala'in tuma'ta'dog an agguy nakak. Ya inalinan diday, Anaad ta iyal'algawyun tuma'ta'dog hitun malkadu an adi ayu muntamu? ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MT20_7","070_20_7","MAT","20","7","7","Ya inaliday, Oo, ti mid mumpabo'la. Ya inalinay, At umuy ayu mah mi'tamuh nan galden'u. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MT20_8","070_20_8","MAT","20","8","8","Ya unat goh munhinag an alas sais ya inalin nan ad galden hinan mun'endog di, Ayagam nan bimmo'la ta idatmuy bino'lada, mu din angunuh an nuntamu di mahhun hi idatam ta engganah din nahhun. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MT20_9","070_20_9","MAT","20","9","9","At immuyda din nangete\"an nuntamuh napuyaw ay hiya, ya indatana didah bino'ladah ohay algaw. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MT20_10","070_20_10","MAT","20","10","10","Ya unat goh immatam hidin nahhun an nangete\"an nuntamuh din helhelong ya hay ninomnomda ya mid mapto' ya do'do\"ol di midat ay dida. Mu nipaddung di nidat hi bino'lada an nan mabo'lah ohay algaw. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MT20_11","070_20_11","MAT","20","11","11","Ya unat goh innalda ya amuyuanda nan mumpabo'la, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MT20_12","070_20_12","MAT","20","12","12","ya inaliday, Date ya un na'amtang di nuntamuanda, mu da'mi ya immanal'algaw amin nuntamu, ya nanaptangan amih ohay algaw, ya anaad ta ni'papaddung di bino'ladan da'mi? ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MT20_13","070_20_13","MAT","20","13","13","Ya tembal nan ad galden, ya inalinah nan ohan diday, Agi', agguy da'a binalbaliyan ti hiyah ne din hinahapit tu'un hay mabo'lah ohay algaw di idat'u. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MT20_14","070_20_14","MAT","20","14","14","At alam nan bino'lam, ya inyanamutmu ti okoda' hi ato' hi un'u pohdon an ipaddung di bino'lan din niyangunuh an nuntamu ay da'yun nahhun. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MT20_15","070_20_15","MAT","20","15","15","Ha\"in di okod hi ato' hinan pihhu'. Mid mapto' ya umamoh'ah nan niyangunuh ti ma'an'aniddata'!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MT20_16","070_20_16","MAT","20","16","16","Ya inalin Jesus goh di, “Nan miyangunuh ya diday mahhun, ya din nahhun ya diday miyangunuh.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MT20_17","070_20_17","MAT","20","17","17","Heden nunti'idan da Jesus hi immayandad Jerusalem ya inyohhana din himpulu ta duwan intudtuduwana, ya inalinan diday, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MT20_18","070_20_18","MAT","20","18","18","“Donglonyuh ten alyo': Hay umataman tu'ud Jerusalem ya Ha\"in an Imbaluy di Tagu ya itudua' ta dapopona', at iyuya' hinan a'ap'apun di papadi ya hinan muntudtuduh nan Uldin ta humalyaona' ay dida, at ipapatoya'. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MT20_19","070_20_19","MAT","20","19","19","Mu hay mahhun ya idawata' hinan Hentil ta ilayalayahana', ya haplahaplatona', ya ilanhaa' hinan krus. Mu nan miyatluh algaw ya mamahuana'.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MT20_20","070_20_20","MAT","20","20","20","Immuy ay Jesus din ahawan Zebedee ya din duwan imbabaluyna an din niniddum ay Jesus, ya nunhippih nen babaih inayungana ta ibaganay badang Jesus. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MT20_21","070_20_21","MAT","20","21","21","Ya inalin Jesus ay hiyay, “Hay pohdom hi ato'?” Ya tembalnan inalinay, “Iyabulutmu ni' an hi awnih pun'aliam ya mi'yibun di ohah tun duwan imbaluy'uh appit hi agwanmu, ya nan ohah appit hi iggidmu ta mi'papto'dan He\"a.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MT20_22","070_20_22","MAT","20","22","22","Ya inalin Jesus ay daden linala'iy, “Mid inilayuh aat nen pohdon inayun odowon. Undan hiya dan unyu olog an holtapon nan holtapo' hi pangipaligligatandan Ha\"in?” Ya inaliday, “Oo, ologmi.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MT20_23","070_20_23","MAT","20","23","23","Ya inalin goh Jesus di, “Umannung an mipaligligat ayun umat ay Ha\"in! Mu bo'on Ha\"in di mamto' hi umbun hi appit hi agwan'u unu iggid'u ti okod hi Aman munnomnom hi pot'onan mi'yibun ay Ha\"in.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MT20_24","070_20_24","MAT","20","24","24","Ya unat goh dengngol din himpulun intudtuduwan Jesus din inalin danen duwan hin'agi ya bimmungotdan dida. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MT20_25","070_20_25","MAT","20","25","25","Ya inayagan Jesus didan amin ta ma'amungda, ya inalinay, “Inilayu an nan a'ap'apun di tataguh tun luta ya mandalonday tatagu, ya hay pohdonday ma'unud ti diday ap'apu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MT20_26","070_20_26","MAT","20","26","26","Mu adi maphod un hiyah ne atonyu! Ti gulat ta waday mamhod an mun'ap'apu ya ma'ahhapul an hiyay baal di i'ibbana. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MT20_27","070_20_27","MAT","20","27","27","Ya gulat goh ta han mamhod an bumagbagtu ya un nan ibbana ya ma'ahhapul an ibilangnay odolnah tagalan di i'ibbanan ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MT20_28","070_20_28","MAT","20","28","28","umat ay Ha\"in an Imbaluy di Tagu. Ti bo'on hay ahalimuna' di immalia' hitun luta ti hay panalimuna' hitun tatagu ta mihandia' hinan atayan di do'ol an tataguh baholda ti Ha\"in di pallogna.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MT20_29","070_20_29","MAT","20","29","29","Tinaynan da Jesus ad Jericho, ya do'olday tatagun nangunud ay dida. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MT20_30","070_20_30","MAT","20","30","30","Ya hidih nan pingit di kulha ya waday duwan linala'in nabulaw an inum'umbun. Ya unat goh dengngoldan hi Jesus di maluh at nuntu'u'dan inaliday, “He\"an Ap'apun David, igohgohan da'mi ni'!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MT20_31","070_20_31","MAT","20","31","31","Ya inhingal din tatagu didan inaliday, “Dindinong ayu!” Mu inyal'alladan nuntu'u' damdaman inaliday, “Apu, He\"an Ap'apun David ya igohgohan da'mi!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MT20_32","070_20_32","MAT","20","32","32","Ya inta'dog Jesus, ya inayagana dida, ya inalinay, “Hay pohdonyuh ato' ay da'yu?” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MT20_33","070_20_33","MAT","20","33","33","Ya inaliday, “Apu, pohdonmin mittig tun matami!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MT20_34","070_20_34","MAT","20","34","34","Ya inggohgohan Jesus dida, at dinapana nan matada, ya himbumagga ya mittig, at inunudda Hiya. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MT21_1","070_21_1","MAT","21","1","1","Wan neheggon da Jesus ad Jerusalem an immatamdad Bethphage an ohan babluy an wah nan aluhadhad di Duntug an Olibo. Ya hennag Jesus din duwah nan intudtuduwana, ya inalinan diday, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MT21_2","070_21_2","MAT","21","2","2","“Umuy ayuh nan mehnod an higib hinan dammangna, ya heden umatamanyu ya ah'upanyu han dongki an nehebod ya ne'hebod goh han uyaw an imbaluyna. Ya ubadonyuy go'odda, ya inyaliyuh tu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MT21_3","070_21_3","MAT","21","3","3","Ya wa ay di mangalih, Anaad ta alanyuh ne? ya alyonyuy, Mahapul Apu tu'u! at abulutonan ekakyu.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MT21_4","070_21_4","MAT","21","4","4","Ya hanan inatday nangipa'annung hidin inalin din propetah din penghanan inalinay, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MT21_5","070_21_5","MAT","21","5","5","“Alyonyuh nan tatagud Jerusalem di, Na'uy di aliyu an ma'ma'uyan tagun muntakay hinan uyaw an imbaluy di dongki.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MT21_6","070_21_6","MAT","21","6","6","Ya immuy din intudtuduwana, ya inunudda din inalin Jesus hi atonda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MT21_7","070_21_7","MAT","21","7","7","At inyuydan Jesus din dongki ya din imbaluyna, ya innalday ma'ugtul hi lubungda ta enedpondah bonog din uyaw, ya nuntakay hi Jesus. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MT21_8","070_21_8","MAT","21","8","8","Ya impadehdan immuy ad Jerusalem, ya do'olday tatagun nitnud, ya nun'aanday ma'ugtul an lubungda, ya inyannapdah nan owon din uyaw an nuntakayan Jesus. Ya din udumnan tatagu ya innalda goh di tubun di palman umat hi liyug, ya inyannapda goh hinan dalan. Ya manu ay inatday umat hina ya ta pangipattigandan e'gonandah Jesus an alida. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MT21_9","070_21_9","MAT","21","9","9","Ya din tatagun nangipangpang'u ya un hi Jesus ya din tatagun nangun'unud ay Hiya ya nundedehhandan nuntu'u' an inaliday, “Nabagbagtu'an Ap'apun David! Nabagtu nan Pento' Apo Dios hi Ali tu'u! Na'abbagbagtuh Apo Dios! Ya ta\"on nan wad abuniyan ya ipabagbagtu da'a.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MT21_10","070_21_10","MAT","21","10","10","Unat goh dimmatongdad Jerusalem ya immogyatda din tatagun numpunhituh di, ya inaliday, “Hay ngadan nen tagu?” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MT21_11","070_21_11","MAT","21","11","11","Ya tembal din do'ol an tatagun nitnud ay Hiyan inaliday, “Hiyah teh Jesus an propetan iNazareth hidid Galilee!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MT21_12","070_21_12","MAT","21","12","12","Immuy hi Jesus hinan Timplun Apo Dios, ya numpakakna din munla'u ya din ngumina. Ya nuntu\"ina din lamehaan din munhukhukat hi pihhun di iRome hinan pihhun di Hudyu ya din umbunan di munla'uh balug. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MT21_13","070_21_13","MAT","21","13","13","Ya inalinan diday, “Hay nitudo' hinan Hapit Apo Dios ya inalinay, Nan Abung'u ya hiyay punluwaluanyun Ha\"in. Ya makulug nan oha goh an nitudo' hidi an inalinay, Pumbalinonyuh malkadu ta way pangakawanyuh pihhun di umalin mi'miha! Immannung an hiyah ne inatyu!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MT21_14","070_21_14","MAT","21","14","14","Ya immuy din nun'abulaw ya din nun'apilay ay Jesus hinan Timplun Apo Dios, ya impa'adaogna dida. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MT21_15","070_21_15","MAT","21","15","15","Ya tinnig din a'ap'apun di papadi ya din udumnan muntudtuduh nan Uldin nan inat Jesus an umipanoh'a, ya dengngolda goh di tim'u'an din ung'ungungngah nan Timplun inaliday, “He\"an Ap'apun David ya nabagbagtu'a!” ya bimmungotda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MT21_16","070_21_16","MAT","21","16","16","Ya inalidan Jesus di, “Goh ta adim ihingal nan ung'ungungnga? Dan adim donglon nan it'u'it'u'da?” Ya inalin Jesus di, “Dengngol'uy inalida, mu mahapul an mipa'annung nan impitudo' Apo Dios. Dan agguyyu binaha din nitudo' an inalinay, Intudtuduwam din ung'ungungnga ya din e'eppola' ta nahamad di pangipabagtuandan He\"a?” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MT21_17","070_21_17","MAT","21","17","17","Ya nakak da Jesus ta immuydad Bethany ta hidiy immiyananda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MT21_18","070_21_18","MAT","21","18","18","Unat goh nabiggat hi numbangngad da Jesus ad Jerusalem ya nahinaangan. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MT21_19","070_21_19","MAT","21","19","19","Ya tinnigna han ayiw an fig hinan pingit di kalata, ya immuy an nannig hi bungana, mu mi'id an anggay di tubuna. Ya inalinah nan ayiw di, “Adi'a bumungbunga!” Ya himbumagga ya nalyaw. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MT21_20","070_21_20","MAT","21","20","20","Ya unat goh tinnig din intudtuduwanah ne han na'at ya manoh'ada, ya inalidan Jesus di, “Hay na'at enen ayiw ta himbumagga ya nalyaw?” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MT21_21","070_21_21","MAT","21","21","21","Ya tembal Jesus didan inalinay, “Immanung heten alyo' ti wada ay di pangulugyu ta adi ayu goh munduwaduwa at atonyu goh heten inat'uh nan ayiw. Ya bo'on hene ya anggay di abalinanyun aton ti alyonyu ay goh eten duntug di, Mitapal'ah nan baybay! at ma'at. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MT21_22","070_21_22","MAT","21","22","22","Ti ma'at an amin di ibagayun Apo Dios hi unyu kulugon an abalinana.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MT21_23","070_21_23","MAT","21","23","23","Unat goh numbangngad hi Jesus hinan gettaw di Timplun Apo Dios ad Jerusalem ya immuy goh nuntudtudu. Ya heden puntudtuduwana ya immuy ay Hiya din a'ap'apun di padi ya din mumpumpapto' hinan Hudyu, ya inalidan Hiyay, “Dan hay haadmu ta ato'atom hana? Ya hay nangidat hi haadmu?” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MT21_24","070_21_24","MAT","21","24","24","Ya tembal Jesus an inalinay, “Wada goh di ibaga' ay da'yu ta tobalonyu ay ya ibaag'uy nalpuwan di haad'u. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MT21_25","070_21_25","MAT","21","25","25","Hay nangidat hi haad John ta numbonyag? Indat Apo Dios, unu hay tagu?” Ya himmanohongngelda din a'ap'apuh aat di pambalda, ya inaliday, “Hay pambal tu'u nin? Ti gulat ta alyon tu'uy, Hi Apo Dios di nangidat, at alyonay, Anaad mah ta agguyyu kinulug hi John? ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MT21_26","070_21_26","MAT","21","26","26","Ya gulat ta alyon tu'u goh di, Hay taguy nangidat hi haad John, at bumungot nan tatagu, at ini ya waday atondan ditu'u ti alyonday hi John di propeta.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MT21_27","070_21_27","MAT","21","27","27","At hay nambaldan Jesus, ya inaliday, “Mid inilamih nalpuwan di haad John.” Ya inalin Jesus ay diday, “Ooat adi' goh ibaag di nalpuwan di haad'un mangamangat hitun ato'ato'.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MT21_28","070_21_28","MAT","21","28","28","Inalin Jesus goh hidin a'ap'apuy, “Nomnomonyu adyay aat te han ulgudo'. Ti wada han lala'i, ya duway imbaluynah linala'i goh. Ya immuy hi amadah din pangpangullu, ya inalinan hiyay, Umuy'a muntamuh galden tu'u. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MT21_29","070_21_29","MAT","21","29","29","Ya tembal din pangpangullun inalinay, Adi' pohdon! Mu unat goh nun'innomnom ya immuy nuntamuh nan galden damdama. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MT21_30","070_21_30","MAT","21","30","30","Ya immuy goh hi amadah din netob, ya hennagna goh ta umuy muntamu. Ya inalin den netob di, Oo ama, umuya' muntamu! Mu agguy immuy.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MT21_31","070_21_31","MAT","21","31","31","Ya inalin Jesus hinan a'ap'apuy, “Hay inilayun daden duwan imbaluy di nangunud ay amana?” Ya inaliday, “Han pangpangullu.” Ya inalin goh Jesus ay diday, “Da'yuy umat hinan netob! Nan nun'appuhin tatagun umat hinan mun'amung hi buwit ya nan puta ya diday umat hinan pangpangullu ti hay umangunuh ya inunudda, ti od'odolnada ya un da'yu ti nalaklakadan middum hinan Pumpapto'an Apo Dios. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MT21_32","070_21_32","MAT","21","32","32","Immannung an intudun John an Mumbonyag di makulug hi unudonyu, mu agguyyu kinulug. Mu nan umat hinan mun'amung hi buwit ya nan puta ya didaat goh di nangunud. Ya ta\"on unyu tinnig mu agguyyu damdama hinukatan di nomnomyu, at agguyyu kinulug din intudun John.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MT21_33","070_21_33","MAT","21","33","33","Inalin goh Jesus di, “Ulgudo' goh di ohah nipa\"el. Wada han munggalden an intanomnay greyp hinan lutana, ya inallupnay nunlene'woh. Ya inyammanay maluhung hi pumpoghan hinan greyp, ya inyammana goh di ata'nang an abung ta waday ihinan di mun'adug. Ya impalia'nah nan udumnan tatagu, ya numbaat hi adagwin babluy. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MT21_34","070_21_34","MAT","21","34","34","Ya unat goh nadatngan di pamugahandan de han impalia'na ya hennagnay himbutna ta umuydah nan numpangipalia'ana ta alanday dagwana. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MT21_35","070_21_35","MAT","21","35","35","Mu dempap din numpunlia' din himbutna, ya hinuplitday oha, ya pinatoyday oha, ya nundotnaydah batuy oha. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MT21_36","070_21_36","MAT","21","36","36","Ya impidwan nan ad galden an nunhonag goh hi do'do\"ol ya un dade han nahhun an nahnag. Ya nan numpunlia' ya hiyah de inatda goh an umat hi inatdah din nahhun. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MT21_37","070_21_37","MAT","21","37","37","Ya la'tot ya hennagna han lala'in imbaluynan dida ti alyonay, Olom ya e'gonanda hiya! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MT21_38","070_21_38","MAT","21","38","38","Mu unat goh tinnig nan numpunlia' han imbaluyna ya nunhahapitdan inaliday, Hiyah te mamnoh hitun galden! At umuy tu'u patayon ta bagi tu'uh te han galdena! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MT21_39","070_21_39","MAT","21","39","39","At dempapda hiya, ya enekakdah nan galden, ya pinatoyda.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MT21_40","070_21_40","MAT","21","40","40","Ya inalin goh Jesus di, “Umali ay nan ad galden ya hay atona nin hinan numpunlia'?” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MT21_41","070_21_41","MAT","21","41","41","Ya tembaldan inaliday, “Pumpatoyna dane han nun'appuhin linala'i, ya impalia'na goh hinan udumnan tatagun nan mangidat hi dagwana.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MT21_42","070_21_42","MAT","21","42","42","Ya inalin goh Jesus hinan a'ap'apuy, “Undan agguyyu binaha din impitudo' Apo Dios hidin penghanan inalinay, Nan batun namlinan di mun'ammah abung di hiyay na'alah niyammah pognad di niha\"adan di abung. Ya hi Apu tu'uy nangat ete, ya mapmaphod di pannigan tu'uh inatna.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MT21_43","070_21_43","MAT","21","43","43","Ya inalin goh Jesus hinan a'ap'apuy, “Danen nunlia' ya nan mun'ammah abung ya nan Hudyuy nipa\"ilanda. Bangngadon Apo Dios nan indatnan da'yu an biyangyun ma'alih tataguna ta ipaboltanah nan tatagun mangunud hinan immandalna. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MT21_44","070_21_44","MAT","21","44","44","An amin di midungpup enen batun namlinanda ya mun'a'ipung di tungalda. Ya gulat goh ta magah henen batu ya mangupung nan tagun epto'ana.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MT21_45","070_21_45","MAT","21","45","45","Ya unat goh dengngol din a'ap'apun di papadi ya din Pharisees hana nan inulgud Jesus an nipa\"el ya inilada mahkay an diday alyona. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MT21_46","070_21_46","MAT","21","46","46","At penhoddan dapopon Hiya, mu timma'otdah din tatagu ti inalin nan tatagun hi Jesus goh di ohan propeta. At nakakda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MT22_1","070_22_1","MAT","22","1","1","Nun'ul'ulgud hi Jesus hinan tatagu, ya hay nipa\"el goh di inulgudna. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MT22_2","070_22_2","MAT","22","2","2","Ya inalinay, “Heten ulgudo' ya itudunay aat di Pumpapto'an Apo Dios ad abuniyan. Ti umat hinan ali an malhin han imbaluynan lala'i, at impidadaan nan aliy gotad. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MT22_3","070_22_3","MAT","22","3","3","Ya impa'innilan nan alih den gotad hinan pohdonan ayagan. Ya unat goh nidadaan ya hennagnay baalna ta ayaganda mahkay dida, mu nan na'ayagan ya adida pohdon an me'egtad. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MT22_4","070_22_4","MAT","22","4","4","At hennagna goh di udumnah baalna, ya inalinan diday, Alyonyuh nan inayaga' di, Nidadaan nan do'ol an ma'an ti pinalti' nan manilhig ya nan uyaw an baka, at umali ayun me'egtad ti ten malhin han imbaluy'u! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MT22_5","070_22_5","MAT","22","5","5","Mu adi haghaggungon nan na'ayagan heden inalin nan baal, at innayunayundah de han tamuda ti han oha ya immuy muntamuh nan payawna, ya nan oha ya immuy hinan punla'uana, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MT22_6","070_22_6","MAT","22","6","6","mu nan udum ya dempapda nan baal di ali, ya hinuplitda, ya pinatoyda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MT22_7","070_22_7","MAT","22","7","7","Ya unat goh dengngol han alih de han inatda ya ma'ama'abbungot, at hennagnay tindaluna ta pinatoyda nan namatoy hidin baalna, ya genhobda nan babluyda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MT22_8","070_22_8","MAT","22","8","8","Ya inayagana goh di udumnah baalna, ya inalinan diday, Nidadaan di kasal hi pangahawaan ten imbaluy'u, mu din nahhun an inayaga' ya adida ahan mabalin an umali ti nappuhida! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MT22_9","070_22_9","MAT","22","9","9","At umuy ayuh nan akalakalata ta ayaganyun amin nan ah'upanyuh di. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MT22_10","070_22_10","MAT","22","10","10","At immuyda nan baalnah nan akalakalata, ya inamungdan amin din tatagun inah'upanda an ta\"on hi unda nun'appuhi unu mun'aphod ta inyuyda didah nan kasal. At do'ol ahan di tatagun ni'kasal. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MT22_11","070_22_11","MAT","22","11","11","Ya immuy heden ali ta tigona dida, ya tinnigna han lala'in agguy nunlubung hi lubung di umuy mi'kasal. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MT22_12","070_22_12","MAT","22","12","12","Ya inalin han alin hiyay, Agi', anaad ta agguy'a nunlubung hi lubung di mi'kasal? Mu agguy tembal den lala'i. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MT22_13","070_22_13","MAT","22","13","13","Ya inalin nan alih nan baalnay, Hawidonyuy ngamayna ya hu'ina, ya impa'wahyu hiyah nan way helong an awadan di ahikikila ya ahingengelot di babada.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MT22_14","070_22_14","MAT","22","14","14","Ya inalin goh Jesus di, “Do'ol di ma'ayagan, mu manghanday mapili.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MT22_15","070_22_15","MAT","22","15","15","Tinaynan din Pharisees hi Jesus ta immuyda hinahapit di ibagadan Jesus ta wada ay di mibahhaw hi pambalna ya hiyay pangidalatandan mummoltan Hiya. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MT22_16","070_22_16","MAT","22","16","16","At hennagday udumnan intudtuduwanda an Pharisees, ya initnudda goh din udumnah nan Herodians ta umuydan Jesus. Ya inalidan Jesus di, “Apu, inilamin nahamad di nomnommu, ya nahamad di puntudtudum hinan Tugun Apo Dios ti ta\"on un nan pahiwon di tatagu ya itudum damdama ti bo'on hay taguy nomnomom hi ipadenolmu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MT22_17","070_22_17","MAT","22","17","17","Ya wada han ibagamin He\"a. Hay punnomnommuh aat nan buwit ti undan ipawan di Uldin tu'un Hudyuy buwit an midat hinan alid Rome, unu adi?” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MT22_18","070_22_18","MAT","22","18","18","Mu inilan Jesus an nappuhiy wah nomnomda, at inalinan diday, “Layahyu! Anaad ta padahonyun mamalbalin Ha\"in? ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MT22_19","070_22_19","MAT","22","19","19","Ipattigyun Ha\"in nan palatan pihhun midat hi buwit!” Ya impattigda han palatan Hiya. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MT22_20","070_22_20","MAT","22","20","20","Ya inalinan diday, “Ad latlatu ya ad ngadan enen nitudo'?” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MT22_21","070_22_21","MAT","22","21","21","Ya tembaldan inaliday, “Han alid Rome an hi Caesar.” Ya inalin Jesus ay diday, “Nan bagin Caesar ya idatyun hiya, ya nan bagin Apo Dios ya idatyu goh ay Hiya.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MT22_22","070_22_22","MAT","22","22","22","Unat goh dengngoldah nen nambalna ya manoh'ada, ya tinaynanda Hiya. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MT22_23","070_22_23","MAT","22","23","23","Wada han himpampun an Sadducees di ngadanda, ya diday muntudtudun mangalih un adi mamahuan di tagu. Ya heden algaw di inayan din intudtuduwan di Pharisees ay Jesus ya immuy goh di udumnah nan Sadducees ay Hiya. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MT22_24","070_22_24","MAT","22","24","24","Ya inaliday, “Apu, hay intudun Moses hidin penghana ya gulat ta matoy nan lala'i ta waday ahawana mu mi'id imbaluyda ya mahapul an ahawaon han agin di natoy henen babai ta waday hanat de din natoy. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MT22_25","070_22_25","MAT","22","25","25","Ya din hopapna ya waday pitun linala'in hina\"agin nunhituh tu. Ya nalhin heden pangpangullu, mu natoy, ya mid ah imbaluyna, at numbentanan din aginan netob ay hiya din babai. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MT22_26","070_22_26","MAT","22","26","26","Mu la'tot ya natoy goh, ya mid imbaluyna. Ya numbentanan goh din miyatlu, ya na'at hete ta nangamung hidin miyapitun udidian. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MT22_27","070_22_27","MAT","22","27","27","Ya la'tot goh ya natoy heden babai. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MT22_28","070_22_28","MAT","22","28","28","Ya heden algaw an amahuan di nun'atoy ya hay ad ahawa mah eden babai ti an amindan pitu ya inahawada hiya?” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MT22_29","070_22_29","MAT","22","29","29","Ya inalin Jesus ay diday, “Nahihinnuh ne han inaliyu ti mi'id inilayuh aat di impitudo' Apo Dios, ya mi'id inilayu goh hi aat di abalinan Apo Dios. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MT22_30","070_22_30","MAT","22","30","30","Ti hay amahuan di tatagu ya umatdah nan a'anghel ad abuniyan an adida mangahawa. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MT22_31","070_22_31","MAT","22","31","31","Mu anaad ta adi ayu pa\"innilah un mamahuan di tagu? Dan agguyyu na'awatan din impitudo' Apo Dios an inalinay, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MT22_32","070_22_32","MAT","22","32","32","Ha\"in hi Apo Dios an dayawon da Abraham, ya hi Isaac, ya hi Jacob? Ya hay itudun te ya Hiyay Dios di matagu an bo'on hay natoy.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MT22_33","070_22_33","MAT","22","33","33","Ya unat goh dengngol din tataguh den inalina ya manoh'adan de han panudtuduna. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MT22_34","070_22_34","MAT","22","34","34","Dengngol nan Pharisees an mi'id pambal nan Sadducees ay Jesus, at na'amungda ta hinahapitday atonda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MT22_35","070_22_35","MAT","22","35","35","Ya waday ohan didan abugadu, ya immuy ay Jesus ta tinapngana Hiya, at inalinan Hiyay, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MT22_36","070_22_36","MAT","22","36","36","“Apu, hay aptan nin an Uldin hi unudon ya un nan udumnan Uldin?” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MT22_37","070_22_37","MAT","22","37","37","Ya tembal Jesus an inalinay, “Mahapul an pa'appohpohdonyuh Apuyun hi Apo Dios ya un nan pamhodyuh nan udumnan numbino'ob'on ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MT22_38","070_22_38","MAT","22","38","38","ti heten Uldin ya hiyay ma'ahhapul ya un nan udumnan ma'unud. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MT22_39","070_22_39","MAT","22","39","39","Ya hay miyadwa ya, Pohdonyuy ibbayun tagu an umat hi pamhodyuh odolyu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MT22_40","070_22_40","MAT","22","40","40","Ya daten duwan Uldin di puun an amin din inyuldin Moses ya nan intudtudun din propetah din penghana.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MT22_41","070_22_41","MAT","22","41","41","Unat goh na'amung din Pharisees ya inalin Jesus ay diday, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MT22_42","070_22_42","MAT","22","42","42","“Hay inilayuh aat Kristu, ya hay ad holag?” Ya inaliday, “Henen Alin Pento' Apo Dios an hodon tu'u ya ap'apun David.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MT22_43","070_22_43","MAT","22","43","43","Ya tembal Jesus an inalinay, “Oo, immannung hene, mu intudun nan Na'abuniyanan an Lennaway hapiton David, at hiyanan inalinay Apunah nen Alin Pento' Apo Dios. Ti immannung an inalin David di, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MT22_44","070_22_44","MAT","22","44","44","Hi Apo Dios ya inalinah nan Apu' di, Umbun'ah appit hi agwan'u ta engganay ameho' an amin nan buhulmu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MT22_45","070_22_45","MAT","22","45","45","Ya gulat ta alyon David di Apuna Hiya at undan mabalin ta alyon tu'uy imbaluy David Hiya?” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MT22_46","070_22_46","MAT","22","46","46","Ya mid ah ohan didah nambal hinan inalin Jesus, at nete\"an den algaw ya mi'id mangitulid an mamagbagan Hiya. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MT23_1","070_23_1","MAT","23","1","1","Unat goh nalpah hene ya himmapit hi Jesus hinan do'ol an tatagu ya hinan intudtuduwana, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MT23_2","070_23_2","MAT","23","2","2","ya inalinan diday, “Nan muntudtuduh nan Uldin ya nan Pharisees di way haaddan muntudtuduh din inyuldin Moses hidin penghana. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MT23_3","070_23_3","MAT","23","3","3","At hay mahapul ya unudonyun amin din intudtududan da'yu, mu adiyu enghon nan pangatda ti adida aton nan itududan da'yu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MT23_4","070_23_4","MAT","23","4","4","Ya do'londay itududah nan uldindah nan tatagu ta ma'ungaldan mangunud, mu ta\"on un dida ya adida ahan pa\"unud, ya wan mid homo'dah nan tatagu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MT23_5","070_23_5","MAT","23","5","5","Ya unda hay ipatpattig hinan tataguy atonda, ti hay atonda ya o\"ongolonday iyammadah nan uppig an ittuwan di nitudo' an Hapit Apo Dios an mepngot hi ulu ya ngamay ta ma\"attig, ya adukkayonday ngumay di magayad an lubungda ta ma\"attig goh. Ya manu ay atondah na ya ta way aton di tatagun mangalih nabagtudan tatagu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MT23_6","070_23_6","MAT","23","6","6","Ya hay pohdondah umbunan ya nan umbunan di nabagtun taguh nan way gotad ya hinan ma\"aphod an umbunan hinan himba'an di Hudyu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MT23_7","070_23_7","MAT","23","7","7","Ya pohdonda goh hi un e'gonan nan tatagu didah nan pummalkaduan an nido'lan di tatagu, ya pohdonda goh an ngadnan nan tatagu didah Apu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MT23_8","070_23_8","MAT","23","8","8","Mu da'yu ya adi maphod hi un mingadan ay da'yuy Apu ti da'yun amin ya munhina\"agi ayu ya un ohay Apuyu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MT23_9","070_23_9","MAT","23","9","9","Ya adi maphod hi un way ngadanonyuh tun lutah amayu, ti un ohay hi Ama tu'un wad abuniyan. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MT23_10","070_23_10","MAT","23","10","10","Ya adi goh maphod hi mingadan ay da'yuy Apu ti un oha ya anggay hi Apuyun hi Kristu an pento' Apo Dios an mangipapto' hi an amin hi tagu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MT23_11","070_23_11","MAT","23","11","11","Ya nan tagun mamhod an mun'ap'apu ay da'yu ya mahapul an ibilangnay odolnah baal nan i'ibbana. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MT23_12","070_23_12","MAT","23","12","12","Ya nan mumpahiya ya hiyay mipa'ampah awni, mu nan mumpa'ampa ya hiyay mipabagtuh awni.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MT23_13","070_23_13","MAT","23","13","13","Inalin goh Jesus di, “Mahmo' ayun muntudtuduh nan Uldin ya da'yun Pharisees ti un balbaliy ato'atonyu! Nan itudtuduyuh nan tatagu ya nibahhaw, at nan mangunud enen ituduyu ya adida middum hinan Pumpapto'an Apo Dios ad abuniyan. Ya ta\"on un da'yu ya adi ayu goh middum! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MT23_14","070_23_14","MAT","23","14","14","Mahmo' ayun muntudtuduh nan Uldin ya da'yun Pharisees ti un balbaliy ato'atonyu! Adukkayonyuy luwaluyun Apo Dios ta ay ihunay un ayu maphod, ya wan balbaliyanyu damdama nan binabain umu'utun ta way atonyun mangngal hinan gina'uda. At iyal'allanay amoltaanyu ti dumalat nan pangatyun umat hina! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MT23_15","070_23_15","MAT","23","15","15","Mahmo' ayun muntudtuduh nan Uldin ya da'yun Pharisees ti un balbaliy ato'atonyu! Gun ayu mumbaat hinan adadagwin luta ya hinan baybay an umuy muntudtudu ta wa ay di tinudduwanyuh mangunud hinan intudtuduyu ya unyuat goh mamaon didan umuy ad imbelnu! Ta\"on un da'yu ya nidadaan ayu goh, mu namaman dida ti unudonday ituduyu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MT23_16","070_23_16","MAT","23","16","16","Mahmo' ayu! Ti umat ayuh nan nabulaw an mangituduh owon di nabulaw! Ti itudtuduyuy, Gulat ta waday itulag nan taguh dih nan Timplun Apo Dios ya ta\"on unna adi ipa'annung at mid baholna. Mu gulat anu ta nan balitu' an wah nan Timplun Apo Dios di pangihapataana ya ma'ahhapul an ipa'annungna nan tulagna, ti adina ay ya mabaholan. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MT23_17","070_23_17","MAT","23","17","17","Ay ayu ahan nun'abulaw ya mun'anangpah! Hay nabalbalul nin? Nan balitu', unu nan Timplun nihinan nen balitu'? ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MT23_18","070_23_18","MAT","23","18","18","Ya hay ituduyu goh ya alyonyuy, Gulat ta waday itulag nan tagu ta nan pun'onngan ya anggay di pangihapataana, ya ta\"on unna adi ipa'annung at mid baholna. Mu gulat ta nan me'nong an wah nan pun'onngan di pangihapataana ya ma'ahhapul di ipa'annungna nan tulagna, ti adi ay ya mabaholan. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MT23_19","070_23_19","MAT","23","19","19","Nun'abulaw ayu ahan! Hay nabalbalul tuwali? Nan ne'nong, unu nan pun'onngan an nihinan nan me'nong? ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MT23_20","070_23_20","MAT","23","20","20","Ya gulat ta nan pun'onngan di pangihapataan nan tagu, mu an amin nan me'nong an wah nan pun'onngan ya middumda damdamah nan pangihapataan. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MT23_21","070_23_21","MAT","23","21","21","Ya umat goh hinan Timplun Apo Dios ti gulat ta hiyay pangihapataan nan tagu mu middum goh hi Apo Dios damdamah nan pangihapataan ti heden Timplu ya Abungna. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MT23_22","070_23_22","MAT","23","22","22","Ya gulat ta ad abuniyan di pangihapataan han tagu ya ihapatanah nan Pumpapto'an Apo Dios ya middum goh hi Apo Dios ti hidiy awadan di trononan mumpapto'. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MT23_23","070_23_23","MAT","23","23","23","Mahmo' ayun muntudtuduh nan Uldin ya da'yun Pharisees ti un balbaliy ato'atonyu! Ti idatyuy miyamiyapuluh nan inhabalyun mangipapolhat hi ma'an an ma'alih mint, ya dill, ya cumin. Mu naliwanyun aton nan ma'ahhapul an atonyun itudun di Uldin an hay atonyun munhumalyah nahamad ti adiyu hom'on di ibbayu, at hay adiyu punlayahan? Hiyah te Uldin hi ma'ahhapul hi unudonyu, mu maphod goh hi unyu adi inganuy di udum an tamuyu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MT23_24","070_23_24","MAT","23","24","24","Nun'abulaw ayu ahan an mangituduh owon di tatagu! Ti nan Uldin an ma'ahhapul ya din'ugyu ta nan adi ma'ahhapul an Uldin di hinaggungyu an paddungnay umat hinan langaw an wadah nan inumonyu ti hiyay gunyu anon, mu adiyu haghaggungon nan kamilu ya ininumyu! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MT23_25","070_23_25","MAT","23","25","25","Mahmo' ayun muntudtuduh nan Uldin ya da'yun Pharisees ti un balbaliy ato'atonyu! Hay aatyu ya umat ayuh nan howo' an pun'inumanyu ti ulahanyu nan mattig, mu adiyu ulahan di bunolna, at numbino'ob'on di galut hi wah di an umat hinan pangakawanyu ya nan ana'ekkotanyu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MT23_26","070_23_26","MAT","23","26","26","Nun'abulaw ayun Pharisees! Hay mahapulyu ya ulahanyuy bunol di howo'yu, at mi'yulah goh di luwal! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MT23_27","070_23_27","MAT","23","27","27","Mahmo' ayun muntudtuduh nan Uldin ya da'yun Pharisees ti un balbaliy ato'atonyu! Hay aatyu goh ya umat ayuh nan batun lubu' an hay mattig ya maphod an mumpaha' ti napentolan, mu hay bunolna ya nappuhi ti waday tungal ya nan napitay an lamoh di tagu! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MT23_28","070_23_28","MAT","23","28","28","Hiyah ne umatanyu goh ti hay ipattigyuh nan tatagu ya maphod, mu layah ya nan numbino'ob'on an bahol di wah nomnomyu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MT23_29","070_23_29","MAT","23","29","29","Mahmo' ayun muntudtuduh nan Uldin ya da'yun Pharisees ti un balbaliy ato'atonyu! Iyammayuy ma\"aphod hi lubu' di propeta, ya inal'altianyuy lubu' di udumnan tatagun nahamad di ugalida, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MT23_30","070_23_30","MAT","23","30","30","ya inaliyuy, Gulat ta ni'tagu amih din atagun din o'ommodmih penghana at agguy ami niddum ay didah din ina'inatdan namatoy hinan propeta! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MT23_31","070_23_31","MAT","23","31","31","Mu henen inaliyuy panginnilaan hi un din o'ommodyuy namatoy ay didan propeta! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MT23_32","070_23_32","MAT","23","32","32","At itagayu ta inayunyu din ina'inat din o'ommodyuh din penghana ta mi'id ma'angang hi propeta! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MT23_33","070_23_33","MAT","23","33","33","Umat ayuh ha'u'u ya nan ap'apun di ha'u'u! Hay atonyu mah an mabaliwan hinan amoltaanyuh ad imbelnu? ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MT23_34","070_23_34","MAT","23","34","34","Hay alyo' ay da'yu ya ten honogo' ay da'yuy udumnan propeta, ya nan nanginnilan tagu, ya nan muntudtudun da'yu. Mu hay atonyun dida ya patayonyuy udumna, ya ilanhayuy udumnah nan krus, ya punhuplityuy udumnah nan himba'an di Hudyu, ya nan udumna ya ipa'anapyu didah nan aya'ayandan babluy ta paligatonyu dida. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MT23_35","070_23_35","MAT","23","35","35","At hiyah ne dumalat ya da'yuy mamoltah nan nun'atayan din tatagun nun'ahamad di ugalidah tun alutaluta an nete\"ah nan maphod an tagun hi Abel ta nangamung ay Zechariah an imbaluy Berakiah an din pinatoydah din numbattanan di pun'onngan ya din Timplu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MT23_36","070_23_36","MAT","23","36","36","At immanung heten alyo' ay da'yu ti da'yun tatagud ugwan di manoltap hinan moltan din o'ommodyuh penghana!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MT23_37","070_23_37","MAT","23","37","37","Ya inalina goh di, “Da'yun o'ommod ya i'ibbah tud Jerusalem ya pinatopatoyyu din propeta, ya nunggayangyuh batu din hennag Apo Dios ay da'yu. Uya'an intugtuga' an nangiddum ay da'yu an umat hi ubuan an obobanay imbabaluyna, mu agguya' inabulut! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MT23_38","070_23_38","MAT","23","38","38","At inganuy Apo Dios tun babluyyu! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MT23_39","070_23_39","MAT","23","39","39","Ya umannung heten alyo' ti adia' tigtiggon ay da'yu ta nangamung un madatngan nan algaw an pangalyanyuh, Mapmaphod di umalian ten Alin Pento' Apo Dios!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MT24_1","070_24_1","MAT","24","1","1","Unat goh wan makak da Jesus hinan Timplun Apo Dios ad Jerusalem ya immuy din intudtuduwanan Hiya ti penhoddan ipattig ay Hiya nan a'abung an numbino'ob'on an niddum hinan Timplu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MT24_2","070_24_2","MAT","24","2","2","Ya inalin Jesus ay diday, “Tigonyu hatu tun a'abung. Umannung an udum di algaw at an amin tun tigonyu ya mun'apa\"i, at mi'id ah ohah batuh adi magah.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MT24_3","070_24_3","MAT","24","3","3","Nunti'id da Jesus hinan Duntug an Olibo, ya inumbun hi Jesus. Ya immuy din intudtuduwanan Hiya ta unda anggay, ya inalidan Hiyay, “Anuud nin di apa\"ian den Timplun Apo Dios, ya hay panginnilaan hi gutud di pumbangngadam ya hay pogpog tun ma'ama'at ad ugwan?” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MT24_4","070_24_4","MAT","24","4","4","Ya inalin Jesus ay diday, “Emay'anyu ta adi ayu mabalbaliyan hinan malgom an tagu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MT24_5","070_24_5","MAT","24","5","5","Ti awniat do'ol di mangalih un dida Ha\"in an hi Kristu, at balbaliyanday do'ol hi tatagu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MT24_6","070_24_6","MAT","24","6","6","Ya donglonyun waday gubat ya nan punhahapitandah atondan munggugubat, mu adi ayu numanomnom ene ti mahapul an ma'at hana, mu bo'on hiyay apogpogan tun luta. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MT24_7","070_24_7","MAT","24","7","7","Ti nan ohan himpangili ya didaan nunggugubatda, ya nan ohan himpamabluy ya didaan nunggugubatda goh, ya waday babatel, ya umalyo'alyog hinan numbino'ob'on an babluy. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MT24_8","070_24_8","MAT","24","8","8","Hiyah ne ete\"an di ligat. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MT24_9","070_24_9","MAT","24","9","9","Ya henen a'atan hana ya dapopon da'yu, ya ipaligligat da'yu, ya patayon goh da'yu. Ya an amin di tataguh tun luta ya boholon da'yu ti Ha\"in dumalat. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MT24_10","070_24_10","MAT","24","10","10","Ya henen gutud ya do'olday mangipogpog an mangunud ay Ha\"in, ya way ohaan idiklamunay ibbana, ya way ohaan boholona goh di ibbana. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MT24_11","070_24_11","MAT","24","11","11","Ya do'olday mangalih un diday propetan Apo Dios ta balbaliyanday do'ol hi tatagu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MT24_12","070_24_12","MAT","24","12","12","Ya mun'itolman hinan tatagu nan nun'appuhin ugali, at mabauy pamhod di do'ol an mangunud ay Ha\"in hinan i'ibbada. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MT24_13","070_24_13","MAT","24","13","13","Mu nan mange'edpol an manginaynayun hi pangulugda ta nangamung di angunuhna ya diday mabaliwan. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MT24_14","070_24_14","MAT","24","14","14","Ya heten Maphod an Ulgud an ulgudo' an hay aat di Pumpapto'an Apo Dios ya ma'ulgud an amin hinan alutaluta ta donglondan amin. Ya unat goh malpah hana ya hiyah de mahkay di apogpogan tun luta.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MT24_15","070_24_15","MAT","24","15","15","Ya intuluyna goh an inalinay, “At wa ay ta tigonyuh nan way Timplu han tuma'ta'dog an nidugah an umipabain at inilayun hiyay mamuhih nan Timplun Apo Dios an din intudo' nan propetan hi Daniel. At da'yun mamahan te ya pohdo' an innilaonyuy aatna! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MT24_16","070_24_16","MAT","24","16","16","Unat goh ma'at hana ya nan wad Judea ya mahapul an mumpangalayawda ta umuydah nan duntug. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MT24_17","070_24_17","MAT","24","17","17","Ya nan tatagun wah nan balkon di abungda ya mahapul an adida humgop hi abung an mangngal hi gina'uda ti nonong ya unda lumayaw. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MT24_18","070_24_18","MAT","24","18","18","Ya umat goh hinan wah payawda an adida umeet an mangngal hi gina'uda an umat hi jacketda ti nonong ya unda lumayaw. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MT24_19","070_24_19","MAT","24","19","19","Hede han a'atana ya mahmo'day binabaih mumpunhabi ya nan mumpumpa'inum! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MT24_20","070_24_20","MAT","24","20","20","At munluwalu ayun Apo Dios ta hay epto'an di pumpangalayawanyu ya bo'on ni' hay lawang unu nan Habadu an pumpaniawanyun mangat hi logom! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MT24_21","070_24_21","MAT","24","21","21","Ti hede han a'atana ya nidugah di ligat ya un din ligat hi nete\"ah din nalmuwan tun luta ta nangamung ad ugwan. Ya ta\"on hi udum di algaw ya mi'id umat hinah na'alligat. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MT24_22","070_24_22","MAT","24","22","22","Ya gulat ta agguy ninonomnom Apo Dios an honton nan algaw an aatan hana at mid ah melwang hinan tatagu. Mu dumalat nan homo'nah nan pento'nan tataguna ya hennotnay algaw an punligligatanda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MT24_23","070_24_23","MAT","24","23","23","Ya heden a'atana ya gulat ta waday mangalih, Ihnah tuy Alin Pento' Apo Dios! unu alyonday, Wah dih Kristu! ya adiyu kulugon. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MT24_24","070_24_24","MAT","24","24","24","Ti wadaday bumalbalin alyonday diday Alin Pento' Apo Dios, ya nan udumna goh ya alyonday propetada. Ya abalinandan mangat hi umipanoh'a ta way atondan mangipattig an nunheglay abalinanda ta hiyay pamalbalidah nan tatagu. Ya ta\"on nan tagun pento' Apo Dios hi taguna ya balbaliyanda goh hi unda abalinan. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MT24_25","070_24_25","MAT","24","25","25","At nomnomonyu ahan ti te an imbaag'un amin hi mahhun ya un ma'at. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MT24_26","070_24_26","MAT","24","26","26","Ya gulat ta way mangalih, Numbangngad hi Kristun wah dih nan mapulun! ya adiyu umuy tigon. Ya gulat ta alyonda goh di, Wah tun nipo\"oy! ya adiyu goh kulugon. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MT24_27","070_24_27","MAT","24","27","27","Ti Ha\"in an Imbaluy di Tagu ya hay aat di pumbangngada' ya umat hinan ilat an himbumagga ya mumbenang hi bumuhu'an di algaw ta nangamung di alimuhana. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MT24_28","070_24_28","MAT","24","28","28","Ya hay awadan di odol nan natoy ya hiyay a'amungan di bannug.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MT24_29","070_24_29","MAT","24","29","29","Ya intuluyna goh an inalinay, “Wa ay ta malpah hana nan ligat an inali' ya homelong nan algaw, ya homelong goh nan bulan, at adi dumilag. Ya nan bibittuan ya ayda duhduhnug an mun'agah, ya an amin di dumilag an wad daya ya mid poto' di dalanonda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MT24_30","070_24_30","MAT","24","30","30","Ya unat goh ma'at hana ya waday pangimmatunan ad dayah gutud di pumbangngada' an Imbaluy di Tagu. Ya an amin nan tataguh tun alutaluta ya lumugwadah pannigandan Ha\"in an Imbaluy di Tagun na'uya' an midduma' hinan bunut, ya nidugah di abalina' ti na'abbagbagtua'. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MT24_31","070_24_31","MAT","24","31","31","Ya waday ongol an mun'alumium an talampet, ya honogo' di a'anghel'uh tun luta ta nangamung di pingitna, ya amungondan amin di tatagun pento\"uh tagu' an wah tun alutaluta.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MT24_32","070_24_32","MAT","24","32","32","Ya intuluy Jesus goh an inalinay, “Innilaonyuy itudun nan ayiw an fig. Ti unat goh bumallu nan tubuna ya hiyay panginnilaan hi un na'uy an tumiyalgaw. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MT24_33","070_24_33","MAT","24","33","33","Ya umat goh hinay aat di pumbangngada', ti wa ay ta ma'at hana nan inali' ya hiyah ne panginnilaan hi gutudnah pumbangngada' hitun luta. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MT24_34","070_24_34","MAT","24","34","34","At adiyu al'alliwan hete ti waday udumnah nan tatagud ugwan an adida matoy ta nangamung ma'at hanan amin nan inali'. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MT24_35","070_24_35","MAT","24","35","35","Ya ma'ubah tun luta ya ad daya, mu nan Hapit'u ya adi ma'ma\"ubah.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MT24_36","070_24_36","MAT","24","36","36","Ya inalin goh Jesus di, “Mid manginnilah nan algaw ya nan olas an a'atan hana an ta\"on nan a'anghel ad abuniyan ya Ha\"in goh an Imbaluy Apo Dios, ti anggay hi Amah nanginnila. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MT24_37","070_24_37","MAT","24","37","37","At hay pumbangngada' an Imbaluy di Tagu ya umat hidin na'na'at hi atagun Noah. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MT24_38","070_24_38","MAT","24","38","38","Ti hidin agguy nalbongan tun luta ya nanganangan nan tatagu, ya imminu'inumda, ya numpun'ah'ahawada ta nangamung nadatngan heden algaw an himmigupan da Noah hinan pupul, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MT24_39","070_24_39","MAT","24","39","39","ya agguyda ahan inilah un way umat hinah ma'at ta engganah un himbumagga ya nalbong tun luta, at nun'iyanudna din tatagu. At umat goh hinay ma'at hi unna' mumbangngad. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MT24_40","070_24_40","MAT","24","40","40","Ti gulat ta waday duwan linala'in muntamuh nan payaw ya ma'alay oha, ya mataynan di oha. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MT24_41","070_24_41","MAT","24","41","41","Ya waday duwan binabain mun'ahhud an mumbayu ya ma'ala goh di oha, ya mataynan di oha. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MT24_42","070_24_42","MAT","24","42","42","At elanyuat ti mi'id inilayuh algaw ya olas hi pumbangngada' an hi apuyu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MT24_43","070_24_43","MAT","24","43","43","At adiyu al'alliwan hete an gulatna ta inilan han ad abung di gutudnah umalian di mangakaw at tumu'al ta iyadugnay abungna ta mid aton nan mangakaw an humgup. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MT24_44","070_24_44","MAT","24","44","44","Ya umat goh hinay umalia' an adiyu amtan, at mahapul di umat ayuh nan ad abung an midadaan.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MT24_45","070_24_45","MAT","24","45","45","Inulgud Jesus di oha goh an nipa\"el an inalinay, “Ulgudo' di aat di un'unnud ya nan nanginnilan tagala. Nan umat hinan tagala ya hiyay pento' han apunah mangipapto' hinan i'ibbanan tagalah nan abungna ta hiyay mangipiyapong hi onondah nan gutudnah pangananda. At numbaat han apuda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MT24_46","070_24_46","MAT","24","46","46","Ya gulat ta un'unnud henen tagalan pento'na at mipadenol ahan hi pumbangngadan nan apuna ti ah'upana hiyan tumamutamu! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MT24_47","070_24_47","MAT","24","47","47","Ya umannung ahan hete han alyo' ti idat han apunay nabagtuh haadna ta hiyay manalimun an amin hinan gina'una. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MT24_48","070_24_48","MAT","24","48","48","Mu gulat ta nappuhiy nomnom nan tagala ti alyonay, Ahup di pumbangngadan di apumi! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MT24_49","070_24_49","MAT","24","49","49","at punhuplitnay i'ibbanan tagala, ya umuy me\"ame\"an ya ni'yinu'inum hinan mabubutong. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MT24_50","070_24_50","MAT","24","50","50","Ya wada han algaw an adina amtan ya numbangngad han apuna, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MT24_51","070_24_51","MAT","24","51","51","ya moltaona hiyah ongol, at middum hinan ahilalayah an tatagu ta mi'moltan dida an hidiy awadan di ahikikila ya ahingengelot di babada.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MT25_1","070_25_1","MAT","25","1","1","Innayun goh Jesus an nun'ulgud an inalinay, “Hay aat di Pumpapto'an Apo Dios ad abuniyan ya umat eten ulgudo': Wada han himpulun babalahang an innalday dilagda ta umuydan mi'hood hinan lala'in mungkasal. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MT25_2","070_25_2","MAT","25","2","2","Ya nanomnoman nan lema, mu nan lema ya manangpahda ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MT25_3","070_25_3","MAT","25","3","3","ti nan leman manangpah ya agguyda inta'in di pangdumdah pitulyu, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MT25_4","070_25_4","MAT","25","4","4","mu nan leman nanomnoman ya nunta'indah pangdumda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MT25_5","070_25_5","MAT","25","5","5","Ya heden lala'in mungkasal ya nataktak, at munyungyungot danen binabain mamannod ay hiya, at nolo'da. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MT25_6","070_25_6","MAT","25","6","6","Ya hidin limmabi ya waday nuntu'u' an inaliday, Na'uy nan lala'in mungkasal! At umali ayu ta damuwon tu'u hiya! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MT25_7","070_25_7","MAT","25","7","7","Ya bimmangon danen himpulun babalahang, ya impaphodday dilagda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MT25_8","070_25_8","MAT","25","8","8","Ya inalin din leman manangpah hidin lema goh an binabain nanomnoman di, Idatan da'mi ni' ahan hi udumnah nan pitulyuyu ti gadya an madop tun dilagmi! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MT25_9","070_25_9","MAT","25","9","9","Ya inalin din nanomnoman an binabaiy, Adimi ahan idat ti natpong tun dilagmi! At umuy ayu luma'uh nan tendaan! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MT25_10","070_25_10","MAT","25","10","10","At immuy din manangpah an binabain ngimminah pitulyuda. Mu unat goh nakakda ya dimmatong din lala'in mungkasal at din leman binabain nidadaan ya nitnuddan hiya ta ne'ehgopdah nan abung an pungkasalana. Ya intangobday pantaw. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MT25_11","070_25_11","MAT","25","11","11","Ya palpaliwan ya dimmatong din leman binabain manangpah, mu nitangob din pantaw, at nuntu'u'dan inaliday, Apu, pahigupon da'mi ni'! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MT25_12","070_25_12","MAT","25","12","12","Ya tembal din lala'in mungkasal an inalinay, Mid inila' ay da'yu, at adi' ibughul nan pantaw!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MT25_13","070_25_13","MAT","25","13","13","Ya inalin goh Jesus di, “Elanyuat ti mid inilayuh gutud di pumbangngada'.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MT25_14","070_25_14","MAT","25","14","14","Innayun goh Jesus an nangulud hi nipa\"el an inalinay, “Nan aat di Pumpapto'an Apo Dios ad abuniyan ya umat hinan lala'in mangidadaan hi pumbaatanah nan adagwin babluy. At inayagana nan tulun tagalana, ya ene'kodnan diday gina'una. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MT25_15","070_25_15","MAT","25","15","15","Ya hay indatnan dida ya hay miyunnudan hinan abalinandan hinohha. At nan oha ya indatnay lemay libuh pihhu, ya nan oha goh ya indatnay duway libuh pihhu, ya nan miyatlun tagala ya indatnay hinlibuh pihhu. Ya nakak an numbaat. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MT25_16","070_25_16","MAT","25","16","16","Ya nan tagalan nidatan di lemay libun pihhu ya nunnaudonan immuy ingkumildu, ya nuntakap heden lemay libu ta nunhimpuluy libu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MT25_17","070_25_17","MAT","25","17","17","Ya immat goh eden tagalan nidatan hi duway libu ti nuntakap goh heden duway libu ta nun'opat hi libu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MT25_18","070_25_18","MAT","25","18","18","Mu din tagalan nidatan hi hinlibu ya immuyna inlubu' ta impo\"oynah de han pihhun di apuna. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MT25_19","070_25_19","MAT","25","19","19","Ya unat goh nadnoy ya numbangngad din apuda, ya inayagana dida ta uyaponday intu'un den pihhun indatnan dida. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MT25_20","070_25_20","MAT","25","20","20","Ya himmigup din tagalan nidatan hi lemay libuh pihhu, ya indatnah den himpuluy libun pihhu, ya inalinah din apunay, Apu, indatmun ha\"in di lemay libuh pihhu, at te an ingkumildu' ta nuntakap hi lemay libu goh. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MT25_21","070_25_21","MAT","25","21","21","Ya inalin din apunan hiyay, Ma\"aphod henen inatmu! He\"ay maphod ya un'unnud an tagala! Mahmahlu'an nangikumildun te han itang an pihhu, at ipabagtu' di haadmu ta he\"ay nangamung hi do'do\"ol an gina'u'. At ma'a ta me'ehgop'an Ha\"in ta mi'yamlong'ah nan wada'! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MT25_22","070_25_22","MAT","25","22","22","Ya himmigup goh heden tagalan nidatan din duway libuh pihhu, ya inalina goh hinan apunay, Apu, indatmun ha\"in di duway libuh pihhu, at te an ingkumildu' ta nuntakap hi duway libu goh. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MT25_23","070_25_23","MAT","25","23","23","Ya inalin din apunan hiyay, Ma\"aphod henen inatmu! He\"ay maphod ya un'unnud an tagala! Mahmahlu'an nangikumildun te han itang an pihhu, at ipabagtu' di haadmu ta he\"ay nangamung hi do'do\"ol an gina'u'. At ma'a ta me'ehgop'an Ha\"in ta mi'yamlong'ah nan wada'! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MT25_24","070_25_24","MAT","25","24","24","Ya himmigup goh heden tagalan nidatan din hinlibun pihhu, ya inalinah nan apunay, Apu, inila' an mahmahingal'an tagu ti nunhulbiam din udumnan taguh nan tinamuanda, at hay tamun di taguy immadangyanam. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MT25_25","070_25_25","MAT","25","25","25","At timma'ota' ay he\"a ti ini ya mibahhaw di ato' enen pihhum, at immuy'u inlubu'. At tayay pihhum an mi'id di na'utaw. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MT25_26","070_25_26","MAT","25","26","26","Ya inalin de han apunan hiyay, Nappuhi'a an tagala ti mahmahiga'a! Hay nanginnilaam hi un'u nunhulbian di udumnan tagu ta hiyay immadangyana'? ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MT25_27","070_25_27","MAT","25","27","27","Inilam ay hene ya anaad ta agguymu inyuy henen pihhuh nan bangko ta hay pumbangngada' ya waday takapna? ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MT25_28","070_25_28","MAT","25","28","28","Ya inalin din apudah din udumnan tagalanay, Alanyuh nen hinlibun pihhun imbangngad ten nappuhin tagala', ya indatyun ne han tagala' an nangikumilduh din pihhu' ta himmimpuluy libu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MT25_29","070_25_29","MAT","25","29","29","Ya inalina goh di, Nan tagun mangipapto' hinan wadan hiya ya ma'udman ta dumo'ol, mu nan tagun adi mangipapto' hinan wan hiya ya ta\"on un ah itang ya mami'id ay hiya. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MT25_30","070_25_30","MAT","25","30","30","At dapoponyuh te han mi'id hulbinan tagala', ya intapalyuh nan hehellong hi awadan di ahikikiyol ya ahingengelot di babada.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MT25_31","070_25_31","MAT","25","31","31","Inalin goh Jesus di, “Ha\"in an Imbaluy di Tagu ya wa adya ta mumbangngada' hitun luta an mun'ali ya mitnuddan amin nan a'anghel an wad abuniyan, ya umbuna' hinan tronon di mumpapto'. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MT25_32","070_25_32","MAT","25","32","32","Ya an amin di tataguh tun alutaluta ya ma'amungda ta hagangona'. Ya godwo' dida an umat hinan aton di mumpahtul hinan kalnilu ya nan gandeng an godwona goh dida ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MT25_33","070_25_33","MAT","25","33","33","ti nan umat hi kalnilu ya diday mihinah appit hi agwan'u, ya nan umat hinan gandeng ya diday mihinah appit hi iggid'u. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MT25_34","070_25_34","MAT","25","34","34","Ya Ha\"in an ali ya alyo' hinan tatagun wah appit hi agwan'uy, Umali ayun tatagun winagahan Ama ta mihina ayuh nan midat an banohyu an nan iddumanyuh nan Pumpapto'an Apo Dios ay da'yu an indadaanah din nete\"an di nalmuwan tun luta. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MT25_35","070_25_35","MAT","25","35","35","Ti hidin nunhinaanga' ya indatyuy inan'u, ya hidin na'uwawa' ya indatyuy ininum'u, ya hidin numpamangilia' hinan babluyyu ya impahi'uma' hi abungyu, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MT25_36","070_25_36","MAT","25","36","36","ya hidin mid lubung'u ya linubungana', ya hidin nundogha' ya hinalimunana', ya hidin nibaluda' ya immali ayun nannig ay Ha\"in. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MT25_37","070_25_37","MAT","25","37","37","Ya hana nan tatagun ibilang Apo Dios hi nahamad ya inaliday, Apu, anuud di nunhinaangam hi nangidatanmih inanmu, ya hay na'uwawam hi nangidatanmih ininummu, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MT25_38","070_25_38","MAT","25","38","38","ya hay numpamangiliam hinan babluymi ya impahi'um da'a, ya hay ami'idan di lubungmu ya linubungan da'a, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MT25_39","070_25_39","MAT","25","39","39","ya hay nundogham ya hay nibaludam hi immalianmin nannig ay He\"a? ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MT25_40","070_25_40","MAT","25","40","40","Ya Ha\"in an ali ya tobalo' an alyo' di, Immannung an din namadanganyuh din i'ibba' an ta\"on hi unda na'ampan tagu ya paddungnay Ha\"in di binadanganyu! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MT25_41","070_25_41","MAT","25","41","41","Ya alyo' goh hinan tatagun wah appit di iggid'uy, Da'yun inidutan Apo Dios ya makak ayun Ha\"in ta umuy ayuh nan awadan di apuy an adi mabmabba an nidadaan hi ihinan Satanas ya nan i'ibbanan dimunyu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MT25_42","070_25_42","MAT","25","42","42","Ti hidin nunhinaanga' ya agguyyu indat di inan'u, ya hidin na'uwawa' ya agguyyu indat di ininum'u, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MT25_43","070_25_43","MAT","25","43","43","ya hidin numpamangilia' hinan babluyyu ya agguya' impahi'um hi abungyu, ya hidin mid lubung'u ya agguya' indatan hi lubung, ya hidin nundogha' ya din nibaluda' ya agguya' hinalimunan. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MT25_44","070_25_44","MAT","25","44","44","Ya tobalondan alyonday, Apu, anuud nin di nanniganmin He\"ah nunhinaangam ya na'uwawam, ya hay numpamangiliam ya ami'idan di lubungmu, ya hay nundogham ya nibaludam ya agguymi He\"a binadangan? ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MT25_45","070_25_45","MAT","25","45","45","Ya Ha\"in an ali ya tobalo' an alyo' di, Immannung an din agguyyu namadangan hidin tagun umat hituh tun inali' ya paddungnay Ha\"in di agguyyu binadangan. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MT25_46","070_25_46","MAT","25","46","46","At mapakak hana ta umuydad imbelnun ilahhinandan Apo Dios hi mid pogpogna, mu nan tatagun ibilang Apo Dios hi nahamad ya umuydah nan pi'taguandan Apo Dios hi munnononnong.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MT26_1","070_26_1","MAT","26","1","1","Unat goh nalpah an inulgud Jesus hanan amin ya inalinah din intudtuduwanay, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MT26_2","070_26_2","MAT","26","2","2","“Inilayu an un duway algaw di maluh at madatngan di gutud hi Punnomnoman tu'uh nan Namaliwan di Anghel Apo Dios hidin Tatagu, ya Ha\"in an Imbaluy di Tagu ya hiyah ne goh di gutudnah adpapa' ta ilanhaa' hinan krus.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MT26_3","070_26_3","MAT","26","3","3","Ya na'amung din a'ap'apun di papadi ya din udumnah nan a'ap'apun di Hudyuh nan ongol an abung di Nabagtun Padin hi Caiaphas, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MT26_4","070_26_4","MAT","26","4","4","ya inyohhadan nunhahapit hi atondan mampap an mamatoy ay Jesus ta mid ah ohah manginnila. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MT26_5","070_26_5","MAT","26","5","5","Ya inaliday, “Adi tu'u epto' hinan gotad di pampapan tu'un Hiya ti ini ya gumuluda nan tatagu!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MT26_6","070_26_6","MAT","26","6","6","Immuy da Jesus hidid Bethany hi abung Simon an din napalla' hidin hopapna. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MT26_7","070_26_7","MAT","26","7","7","Ya wada han babain immuy ay Hiya, ya inodnana han mumpaha' an alewahhang an ngadanay alabaster an nittuy lanan nabangluy hunghungnan na'angngina. Ya unat goh din angananda ya inhiitnah ulun Jesus. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MT26_8","070_26_8","MAT","26","8","8","Ya tinnig din intudtuduwan Jesus heden inatna, ya ma'ahhingaldan inaliday, “Adyu'a goh an unmu inam'amhan! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MT26_9","070_26_9","MAT","26","9","9","Ya gulat ta mila'uh ne at ongol di pihhuh la'unah mibadang hinan nun'awotwot!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MT26_10","070_26_10","MAT","26","10","10","Ya ininnilan Jesus henen inalida, at inalinan diday, “Goh ta amuyuanyuh nen babai? Ti ma\"aphod henen inatnan Ha\"in ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MT26_11","070_26_11","MAT","26","11","11","ti nan nun'awotwot ya wagwadadan da'yu damdama, mu Ha\"in ya awniat mi'ida' ay da'yu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MT26_12","070_26_12","MAT","26","12","12","Ya manu ay inhiitnah nen bangbanglun Ha\"in ya ta idadaanay odol'uh ilubu'a'. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MT26_13","070_26_13","MAT","26","13","13","At adiyu al'alliwan heten alyo' ay da'yu, ti wa ay ta ma'ulgud nan Tugun'uh an amin hi alutaluta ya heten inat te han babai ya ma'ulgud goh ta adi ma'aliwan henen inatna.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MT26_14","070_26_14","MAT","26","14","14","Immuy din ohah nan himpulu ta duwan intudtuduwan Jesus an hi Judas Iscariot hinan a'ap'apun di papadi, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MT26_15","070_26_15","MAT","26","15","15","ya inalinan diday, “Gulat ta ibaag'uy awadan Jesus ta way atonyun mampap ay Hiya ya hay idatyuh lagbu'?” At indatandah tulumpuluy palatan silver. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MT26_16","070_26_16","MAT","26","16","16","Ya nete\"an den algaw ya tigotigonay mid do'ol hi tatagu ta hiyay pangituduwanan Jesus ta dapoponda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MT26_17","070_26_17","MAT","26","17","17","Nadatngan di hopap di algaw hi Behtan di Agguy Nabino'bo'an an Tinapay ya immuy din intudtuduwan Jesus ay Hiya, ya inaliday, “Hay pangidadaananmih panganan tu'uh tun Punnomnoman tu'uh din Namaliwan di Anghel Apo Dios hinan Tatagu?” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MT26_18","070_26_18","MAT","26","18","18","Ya inalinan diday, “Umuy ayud Jerusalem ta alyonyuh nan lala'ih di, Hay inalin nan Apu tu'u ya magadyuh di gutudna, at waday ma'at ay Ha\"in. At hiyanan umali amih nan intudtuduwa' an mangan hituh abungyu eten gutud di Punnomnomanmih din Namaliwan di Anghel Apo Dios hinan Tatagu.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MT26_19","070_26_19","MAT","26","19","19","At immuyda din intudtuduwana an inunuddah den inalin Jesus ta indadaanday onondan de han gutud di Punnomnomandah din Namaliwan di Anghel Apo Dios hinan Tatagu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MT26_20","070_26_20","MAT","26","20","20","Ya unat goh napuyaw ya na'ubung da Jesus ya din himpulu ta duwan intudtuduwanah din lamehaan ta nanganda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MT26_21","070_26_21","MAT","26","21","21","At heden nangananda ya inalin Jesus di, “Umannung an waday ohan da'yuh mangitudun Ha\"in ta dapopona'.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MT26_22","070_26_22","MAT","26","22","22","Ya ma'allungdayada din intudtuduwana, ya way ohan didaan inaliday, “Apu, bo'on ahan ha\"in!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MT26_23","070_26_23","MAT","26","23","23","Ya inalinan diday, “Ihnay mi'hiwhiw ay Ha\"in hinan duyu' an hiyay mangitudun Ha\"in ta dapopona'. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MT26_24","070_26_24","MAT","26","24","24","At Ha\"in an Imbaluy di Tagu ya umannung an patayona' ti hiyah ne inalin din impitudo' Apo Dios hidin penghana. Mu mahmo' henen tagun mangitudun Ha\"in! Od'odolnay un agguy nitungaw!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MT26_25","070_26_25","MAT","26","25","25","Ya himmapit hi Judas an nan mangitudun Hiya, ya inalinay, “Apu, undan ha\"in di mangitudun He\"a?” Ya tembal Jesus an inalinay, “Oo, he\"a.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MT26_26","070_26_26","MAT","26","26","26","Ya heden nangananda ya innal Jesus din tinapay, ya nunluwalun Apo Dios ta endenolnan Hiya, ya inupe'upengna, ya impiyapongnah din intudtuduwana, ya inalinan diday, “Ononyuh te ti hiyah te umat hinan odol'u.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MT26_27","070_26_27","MAT","26","27","27","Ya unat goh inandah den tinapay ya innalnay ohay howo' hi bayah, ya nunluwalu goh ay Apo Dios ta endenolnan Hiya, ya indatnah din intudtuduwana ta inib'ibbanhandan ininum. Ya inalinan diday, “An amin ayu ya inumonyu ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MT26_28","070_26_28","MAT","26","28","28","ti hiyah te umat hinan dala', ya hay dala' di mangipa'annung hinan ni'tulagan Apo Dios hinan tataguna ti umayuh di dala' ta way aton di bahol nan do'ol an tatagun ma'aliwan. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MT26_29","070_26_29","MAT","26","29","29","Hay alyo' ay da'yu ya adi' ipidpidwan uminum hi bayah ta nangamung eden algaw hi iddumanyun Ha\"in hinan Pumpapto'an Ama, ya henen algaw ya umannung an mi'yinuma' ay da'yu.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MT26_30","070_26_30","MAT","26","30","30","Ya ingkantaday pangedenolandan Apo Dios, at pimmitawda ta immuydah nan Duntug an Olibo. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MT26_31","070_26_31","MAT","26","31","31","Inalin Jesus hinan intudtuduwanay, “Ad ugwan an mahdom ya taynana' ti lumayaw ayun amin, ti hay impitudo' Apo Dios ya inalinay, Ha\"in an hi Apo Dios ya patayo' nan mumpahtul ta miwa'at an amin nan kalniluna. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MT26_32","070_26_32","MAT","26","32","32","Mu hidin amahua' ya mahhuna' an umuy ad Galilee ta hidiy panoda' ay da'yu.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MT26_33","070_26_33","MAT","26","33","33","Ya tembal Peter an inalinay, “Ta\"on hi un da'a taynan hitun udumnan i'ibba' hi un way ma'at ay He\"a mu ha\"in ya adi da'a ahan taytaynan!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MT26_34","070_26_34","MAT","26","34","34","Ya inalin Jesus ay hiyay, “Umannung an ihautana' hi mumpitlu ti alyom di agguya' inilan he\"a ya un tumalanu nan awitan ad ugwan an mahdom.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MT26_35","070_26_35","MAT","26","35","35","Mu tembal Peter an inalinay, “Ta\"on hi unna' mi'yatoy ay He\"a mu adi' damdama He\"a ihautan, at adi' alyon di agguy da'a inila!” Ya an amindan intudtuduwana ya umat hina goh di nangalida. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MT26_36","070_26_36","MAT","26","36","36","Immuy da Jesus ya din intudtuduwanah nan lugal an ngadanay Gethsemane, ya inalinan diday, “Umbun ayuh tu ta bumataana' an munluwalun Apo Dios.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MT26_37","070_26_37","MAT","26","37","37","Ya initnudna da Peter ya din duwan imbaluy Zebedee. Ya unat goh nahligda ya ente\"anan munlungdaya ti munha'it hi punnomnomana. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MT26_38","070_26_38","MAT","26","38","38","Ya inalinan diday, “Ma'allungdayaa', ya paddungnay iyatoy'uh te han nomnomo', at mihina ayuh tu ta mi'tu'al ayun Ha\"in.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MT26_39","070_26_39","MAT","26","39","39","Ya immuy hinan pangngelna, ya inluppulupnah nan lutan nunluwalun Apo Dios an inalinay, “Ama, un ay ni' mabalin ya adim iyabulut han ipaligligata'. Mu hay pohdom di ma'at an bo'on hay pohdo'.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MT26_40","070_26_40","MAT","26","40","40","Unat goh numbangngad hidin awadan din tulun intudtuduwana ya nonollo'da. Ya inalinan da Peter di, “Undan adi ayu pa\"edpol an mi'tu'al ay Ha\"in hi ta\"on un ohay olas? ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MT26_41","070_26_41","MAT","26","41","41","At mi'tu'al ayu ta munluwalu ayun Apo Dios ta way atonyun adi mitudul! Inila' an pohdonyun unudon nan inali', mu ma'ameh di odolyu.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MT26_42","070_26_42","MAT","26","42","42","Ya numbangngad goh an nibataan, ya nunluwalun Apo Dios an inalinay, “Ama, wa ay ta mahapul an ma'at henen punligligata' ya nangamung'a ta hay pohdom di ma'unud.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MT26_43","070_26_43","MAT","26","43","43","Ya unat goh numbangngad ya nonollo'da goh din intudtuduwana ti ma\"ama\"aliy enlo'da. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MT26_44","070_26_44","MAT","26","44","44","At tinaynana goh dida ta immuy nunluwaluh pitluna, ya din inalinah hopapnay impidwanah inali. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MT26_45","070_26_45","MAT","26","45","45","Ya numbangngad goh hidin awadan din intudtuduwana, ya inalinan diday, “Un ayu dan hay momollo'? Te an Ha\"in an Imbaluy di Tagu ya ad ugwan di gutud hi pampapan nan linala'in nun'appuhiy nomnomdan Ha\"in. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MT26_46","070_26_46","MAT","26","46","46","At tuma'dog ayu ta umuy tu'u ti na'uy han mangitudun Ha\"in ta dapopona'.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MT26_47","070_26_47","MAT","26","47","47","Otog di punhaphapitan Jesus ya nidatong da Judas an ohah nan himpulu ta duwan intudtuduwana. Ya nitnudda din do'ol an tatagun numpunhanggap ya numpumpang'ul an hennag din a'ap'apun di papadi ya din udumna goh an a'ap'apun di Hudyu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MT26_48","070_26_48","MAT","26","48","48","Mu hinunnan Judas an nangalih atona ta panginnilaandah nan tagun dapopondan inalinay, “Nan ungnguo' di Hiyay dapoponyu.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MT26_49","070_26_49","MAT","26","49","49","Ya neheggon hi Judas ay Jesus, ya inalinay, “Maphod an nahdom ay He\"a, Apu!” Ya inungnguna Hiya. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MT26_50","070_26_50","MAT","26","50","50","Ya inalin Jesus di, “Ibba', atom nan pohdom an aton.” At immuy din ni'yibban Judas, ya dempapdah Jesus. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MT26_51","070_26_51","MAT","26","51","51","Ya ay mannu'nut din ohah nan ni'yibban Jesus hi hanggapna, ya impalangna, ya hay ingan din himbut nan Nabagtun Padiy napalang. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MT26_52","070_26_52","MAT","26","52","52","Ya inalin Jesus ay hiyay, “Eh'otmuy hanggapmu ti hay pumatoy hi hanggap ya hiya goh pamatoydan hiya. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MT26_53","070_26_53","MAT","26","53","53","Undan alyom hi un mahapul an he\"ay mamaliw ay Ha\"in? Gulat ta pohdo' an mumpabadang at ibaga' ay Ama ta honogonay himpulu ta duway pampun hi a'anghelnan bumadang ay Ha\"in. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MT26_54","070_26_54","MAT","26","54","54","Mu hay aton mah din impitudo' Apo Dios hidin penghanan mipa'annung hi un'u aton hina?” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MT26_55","070_26_55","MAT","26","55","55","Ya ni'hapit hi Jesus goh hinan do'ol an tatagun immali an inalinay, “Mid mapto' ya alyonyuan unna' adi mangngol ti hiyaat unyu pun'odnan di hanggap ya pang'ulyun umalin mampap ay Ha\"in. Mu abigabigat ya ni'yibuna' ay da'yu an muntudtuduh nan Timplun Apo Dios ad Jerusalem, ya agguya' dempap. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MT26_56","070_26_56","MAT","26","56","56","Mu ma'at hanan amin ta mipa'annung din intudo' nan propetah din penghana.” Ya tinaynan din intudtuduwana Hiya ti numpangalayawda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MT26_57","070_26_57","MAT","26","57","57","Din nampap ay Jesus ya inyuydah abung din Nabagtun Padin hi Caiaphas di ngadana ti hidiy na'amungan din muntudtuduh nan Uldin ya din udumna goh an a'ap'apun di Hudyu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MT26_58","070_26_58","MAT","26","58","58","Ya nibabataan hi Peter an nangun'unud ay dida ta nangamung hi un immatam hinan gettaw di abung din Nabagtun Padi, ya himmigup, ya ni'yibun ay daden mun'ad'adug ta innilaonay ma'ma'at. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MT26_59","070_26_59","MAT","26","59","59","Ya manama' din a'ap'apun di papadi ya an amin din Konsehal hi layah an ulgudon nan tatagu ta way pangidalatandan mamatoy ay Hiya. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MT26_60","070_26_60","MAT","26","60","60","Ya do'olday immalin mumpunlayah, mu agguy damdama inumday inulguddah layah hi pangidalatandah pamatayandan Hiya. Ya la'tot ya wa din duwan munlayah an immali, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MT26_61","070_26_61","MAT","26","61","61","ya inaliday, “Heten tagu ya inalinay, Olog'un mama'ah hinan Timplun Apo Dios an pundayawan tu'u, mu un tuluy algaw at ha\"ado' goh.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MT26_62","070_26_62","MAT","26","62","62","Ya timma'dog din Nabagtun Padi, ya inalinan Jesus di, “Undan adim tobalon henen inalin daten duwan ihtigu? Hay pambalmuh aatna?” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MT26_63","070_26_63","MAT","26","63","63","Mu immu'ugong hi Jesus. Ya inalin goh din Nabagtun Padiy, “Mandalo' He\"a ta ibaagmuy un He\"ay Alin Pento' Apo Dios an Imbaluyna, ya adi'a munlayah ti donglon Apo Dios an adi matmattoy.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MT26_64","070_26_64","MAT","26","64","64","Ya inalin Jesus di, “Immannung nan inalim.” Ya intuluy Jesus an himmapit ta imbaagnay intudo' din ohan propetan inalinay, “Mu adi madnoy at Ha\"in an Imbaluy di Tagu ya tigona' an umbun hinan tronon di nabagtun mumpapto' hi appit di agwan Apo Dios an me'gonan, at mumbangngada' an middum hinan bunut ad daya.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MT26_65","070_26_65","MAT","26","65","65","Ya henekhek din Nabagtun Padiy lubungna ti alyonay un nappuhih nen inalin Jesus. Ya inalinah din tataguy, “Ten un umipabohol nan nangalinan adina e'gonan hi Apo Dios ti inalinay un Hiyay Imbaluy Apo Dios! Ammunana mahkay hi ihtigu ti ten dengngolyuy inalina! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MT26_66","070_26_66","MAT","26","66","66","At hay nomnomonyu mah?” Ya inaliday, “Mapatoy ti nabaholan!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MT26_67","070_26_67","MAT","26","67","67","Ya tinukpaanday angahna, ya nunhuntukda Hiya, ya tinapa' di udumna goh, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MT26_68","070_26_68","MAT","26","68","68","ya inaliday, “Hay ngadan di nanapa' ay He\"ah un immannung an Ali'an Pento' Apo Dios?” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MT26_69","070_26_69","MAT","26","69","69","Inumbun hi Peter hinan gettaw. Ya immuy han tagalan babain hiya, ya inalinay, “He\"ay ohah ibban Jesus an iGalilee!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MT26_70","070_26_70","MAT","26","70","70","Mu inhaut Peter an dengngol an amin din tatagun wah din neheggon ay hiya, ya inalinay, “Mid inila' enen alyom!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MT26_71","070_26_71","MAT","26","71","71","Ya immuy hi Peter hinan pantaw, ya wah di goh han ohan babai. Ya unat goh tinnigna hiya ya inalinah nan tatagun wah di, “Heten tagu ya ibban Jesus an iNazareth!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MT26_72","070_26_72","MAT","26","72","72","Ya inhautna goh an inalinay, “Ihapata' hinan ngadan Apo Dios an agguy'u inilah nen tagu!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MT26_73","070_26_73","MAT","26","73","73","Ya un na'amtang ya immuy din udumnan tatagun Peter, ya inalidan hiyay, “Immannung kan an oha'ah din niddum ay Jesus ti ma'immatunan hinan panaphapityu!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MT26_74","070_26_74","MAT","26","74","74","At inalin Peter di, “Ta\"on un'u patayon di odol'u mu umannung an agguy'u innilah nen tagu!” Ya otog di punhaphapitana ya timmalanu din awitan. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MT26_75","070_26_75","MAT","26","75","75","Ya ninomnom Peter din inalin Jesus an inalinay, “Ihauta' hi mumpitlun he\"a ya un tumalanuy awitan.” Ya nakak hi Peter, ya limmugwalugwa. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MT27_1","070_27_1","MAT","27","1","1","Unat goh nabiggat hidin mun'awawa'ah ya nunhahapit din a'ap'apun di papadi ya din udumna goh an a'ap'apun di Hudyu, ya inabulutdan ipapatoydah Jesus. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MT27_2","070_27_2","MAT","27","2","2","At impahawidda Hiya, ya impiyuydah nan Gobelnadol an hi Pilate. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MT27_3","070_27_3","MAT","27","3","3","Unat goh dengngol Judas an nangitudun Jesus ta dempapda an nahumalyah Jesus ya mipapatoy ya nun'innomnom, ya inyuyna impabangngad din tulumpulun palatan silver hidin a'ap'apun papadi ya hidin udumna goh an a'ap'apu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MT27_4","070_27_4","MAT","27","4","4","Ya inalinan diday, “Nabaholana' ti intudu' ta dempapyuy taguh mid baholna ta omod un mipapatoy!” Ya inaliday, “He\"aat ti undan way inilamin ne!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MT27_5","070_27_5","MAT","27","5","5","Ya impa'wahna din palatah nan dotal di Timplun Apo Dios, ya pimmitaw, ya immuy numbet'ol. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MT27_6","070_27_6","MAT","27","6","6","Ya numpidit din a'ap'apun di papadi din palata, ya inaliday, “Adi mabalin an middum heten palatah nan pihhun na'amung hitun Timplun Apo Dios ti hiyah ne inyatoy di tagu.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MT27_7","070_27_7","MAT","27","7","7","Ya hinahapitday atonda, at inla'uda din palatah nan lutan di munduwin ta hiyay punlubu'andah nan mangilin matoy, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MT27_8","070_27_8","MAT","27","8","8","at hiyaat unda nginadnan nan luta ta Nibugha'an di Dala, ya hiyah ne ngadana ta nangamung ad ugwan. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MT27_9","070_27_9","MAT","27","9","9","Ya hanan na'at ya hiyay nangipa'annung hidin inalin din propetan hi Jeremiah an inalinay, “Innalday tulumpuluy palatan silver an hiyah ne nunhahapitan di udumnah nan Hudyuh nginana. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MT27_10","070_27_10","MAT","27","10","10","Ya henen pihhuy nunla'udah nan lutan han munduwin ti hiyah ne intudun Apu tu'un ha\"in.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MT27_11","070_27_11","MAT","27","11","11","Timma'dog hi Jesus an ni'haggangan hinan Gobelnadol an hi Pilate, ya binaganah Jesus an inalinay, “Undan He\"ay Alin di Hudyu?” Ya tembal Jesus an inalinay, “Immannung nan inalim.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MT27_12","070_27_12","MAT","27","12","12","Ya do'ol di impa'leh din a'ap'apun di papadi ya din udumna goh an a'ap'apun Hiya, mu agguyna tembal an un dimmidinnong. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MT27_13","070_27_13","MAT","27","13","13","Ya inalin Pilate ay Hiyay, “Undan adim donglon heten immihtigun namiluh ay He\"a?” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MT27_14","070_27_14","MAT","27","14","14","Mu agguyna ahan tembal an ta\"on un ohah nan bahol an impabaholdan Hiya, at manoh'a nan Gobelnadol. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MT27_15","070_27_15","MAT","27","15","15","Wa ay ta gutud di gotad di Punnomnomandah din Namaliwan di Anghel Apo Dios hinan Tatagu ya hay gun aton den Gobelnadol an hi Pilate ya ibo'tanay ohah nabalud hi pot'on nan tatagu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MT27_16","070_27_16","MAT","27","16","16","Ya heden gutud ya nabalud han na\"appuhin adi mangngol an ngadanah Barabbas. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MT27_17","070_27_17","MAT","27","17","17","Ya hidin na'amungda din tatagu ya inalin Pilate ay diday, “Hay pohdonyuh ibo'tan'u, hi Barabbas, unu hi Jesus an ma'alih Alin Pento' Apo Dios?” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MT27_18","070_27_18","MAT","27","18","18","Ya manu ay penhod Pilate an ibo'tan hi Jesus ti inilanan un hay amoh ya anggay di nangiyayandan Jesus ay hiya. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MT27_19","070_27_19","MAT","27","19","19","Ya inumbun hi Pilate hidin punhumalyaan, ya impaad din ahawanan inalinay, “Adi'a mange'el hi atom enen tagun mid baholna ti enenap'u Hiyad a\"u, ya atata'ot di na'at, ya unna' immod'o'od'od.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MT27_20","070_27_20","MAT","27","20","20","Mu inal'alu' din a'ap'apun di papadi ya din udumna goh an a'ap'apun nan Hudyu ta umuyda alyon di, “Hi Barabbas di ibo'tanmu ta hi Jesus di mapatoy.” At immuyda din tatagun nangali. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MT27_21","070_27_21","MAT","27","21","21","Ya impidwan goh din Gobelnadol an namagah din tatagun inalinay, “Hay pohdonyuh ibo'tan'un daten duwa?” Ya inaliday, “Hi Barabbas!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MT27_22","070_27_22","MAT","27","22","22","Ya inalina goh di, “Mu hay ato' mah ay Jesus an ma'alih Kristu?” Ya inaliday, “Ipilanham!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MT27_23","070_27_23","MAT","27","23","23","Ya tembal Pilate an inalinay, “Anaad? Undan way inatnah nappuhi?” Mu enlotdan nangit'u' an inaliday, “Ipilanham!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MT27_24","070_27_24","MAT","27","24","24","Ya inilan Pilate an adi pa\"al'alu' hidin tatagu ti undaat goh inyal'allan gumulu, at innalnay danum, ya inhagangnah din tatagu, ya nun'ihu, ya inalinay, “Mid bahol'uh atayan tun tagu. At okod ayu.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MT27_25","070_27_25","MAT","27","25","25","Ya denedehhan din tatagun immingal an inaliday, “Ta\"ongkay un da'mi ya nan holagmi goh di mamolta!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MT27_26","070_27_26","MAT","27","26","26","At imbo'tanah Barabbas, mu hi Jesus ya impahaplatna, ya impa'alana ta ilanhadah nan krus. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MT27_27","070_27_27","MAT","27","27","27","Initnud nan tindalun nan Gobelnadol hi Jesus ta inyuydah gettaw di abung nan Gobelnadol an ma'alih Praetorium, ya inamungda din udumnan titindalun ibbada ta lini'ubda Hiya. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MT27_28","070_27_28","MAT","27","28","28","Ya nun'aanday lubungna ta impilubungdan Hiya han magayad an lubung di ali an ma\"ablah di kololna, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MT27_29","070_27_29","MAT","27","29","29","ya inapidda din pagal ta pinali'uda ta impihu'lubdah uluna, ya impagamalday bilauh agwana. Ya nunhippidah inayungana ta laylayahanda Hiyan inaliday, “He\"ay Alin di Hudyu!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MT27_30","070_27_30","MAT","27","30","30","Ya nuntukpaanda Hiya, ya innalda din bilau, ya nun'ipaguhdah uluna. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MT27_31","070_27_31","MAT","27","31","31","Ya nalpah an linayalayahanda Hiya ya inaanda din magayad an impilubungda, ya impilubungda din lubungna tuwali, ya enekakda ta inyuyda Hiyan ilanha. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MT27_32","070_27_32","MAT","27","32","32","Hidin nangipitawan nan titindalun Jesus hinan allup den babluy ya dinamuda han tagun iCyrene an ngadanah Simon, ya inluluddan nangipapi'ug hidin krus an ilanhaan Jesus. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MT27_33","070_27_33","MAT","27","33","33","Ya unat goh dimmatongdah nan ma'alin Golgotha (an hay ibalinana ya Tungal di Ulu) ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MT27_34","070_27_34","MAT","27","34","34","ya indatandah Jesus hi bayah an na'udman hi mun'aklit ta inumona ay ya ta mamanghan di elanah munha'it. Ya indawdawdan Hiya, mu unat goh tinamtamana ya agguyna penhod, at agguyna ininum. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MT27_35","070_27_35","MAT","27","35","35","Ya inlanhada Hiyah nan krus, ya numbibinnunutda ta way inatdan nangiyapong hidin lubungna. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MT27_36","070_27_36","MAT","27","36","36","Ya unat goh nalpah hana ya inumbunda ta iyadugda Hiya. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MT27_37","070_27_37","MAT","27","37","37","Ya inhinadah tangad di uluna han nitudo' an hiyah ne diklamudan inaliday, “Hiyah teh Jesus an Alin di Hudyun Pento' Apo Dios.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MT27_38","070_27_38","MAT","27","38","38","Ya wada goh di duwah linala'in adi mangngol an ni'lanhadan Hiya, ya inhinaday ohah immapit hi agwan Jesus, ya hay immapit hi iggidnay oha. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MT27_39","070_27_39","MAT","27","39","39","Ya piniwipiwitan din tatagun nalunaluh hi Jesus, ya numpadngolanda Hiyan ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MT27_40","070_27_40","MAT","27","40","40","inaliday, “Goh din inalim an pumba'ahmu nan Timplun Apo Dios ad Jerusalem ya un tuluy algaw ya hina\"admu goh? At un adya He\"ay Imbaluy Apo Dios at lumahun'an ne han nilanhaam ta baliwam di odolmu!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MT27_41","070_27_41","MAT","27","41","41","Ya umat hina goh di namiluh din a'ap'apun di papadi, ya din muntudtuduh nan Uldin, ya din udumna goh an a'ap'apun di Hudyu ti inaliday, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MT27_42","070_27_42","MAT","27","42","42","“Binaliwanay udumnah tatagu, mu mi'id olognan mamaliw hi odolna! Dan tuwali Hiyay ali tu'un i'Israel? Ya gulat ta lumahun ad ugwan hinan nilanhaana at kulugonmi mahkay an Hiyay Ali tu'u! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MT27_43","070_27_43","MAT","27","43","43","Hi Apo Dios di pangehdolana, at gapu ta inalinay Hiyay Imbaluyna at tigon tu'uh un hi Amanay mamaliw ay Hiyad ugwan!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MT27_44","070_27_44","MAT","27","44","44","Ya ta\"on un nan adi mangngol an ni'lanhan Hiya ya umat goh hinay nangalida ti piniluhda goh Hiya. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MT27_45","070_27_45","MAT","27","45","45","Nete\"an den tongan di algaw ya hemmelong an amin tun luta ta nangamung napuyaw hi alas tres. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MT27_46","070_27_46","MAT","27","46","46","Ya unat goh noyob ya enlot Jesus an numtu'u' an inalinay, “Eli, Eli, lema sabachthani?” ya hay ibalinana ya “He\"a, Apo Dios an dayawo', anaad ta inganuya'?” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MT27_47","070_27_47","MAT","27","47","47","Ya waday tatagun neheggon an timma'dog, ya dengngolda Hiyan himmapit, ya inaliday, “Nen ayaganah Elijah ta baliwana Hiya!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MT27_48","070_27_48","MAT","27","48","48","Mu din ohan dida ya timmagtag ta innalnay itang hi natpih lo'ob, ya inhiitnay limminun bayah, ya imbobodnah din utdu' di bilau, ya indawdawnah timid Jesus ta ipa'inumna. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MT27_49","070_27_49","MAT","27","49","49","Mu inalin din udumnay, “Adim idat ta awni ta tigon tu'uh un umalih Elijah an mamadang ay Hiya ti hiyay inayagana!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MT27_50","070_27_50","MAT","27","50","50","Ya impidwan Jesus an nuntu'u', ya natoy. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MT27_51","070_27_51","MAT","27","51","51","Ya henen gutud di natayana ya himbumagga ya nahekhek din kultinah nan Timplun Apo Dios hi ad Jerusalem an nete\"ah dih nan nitayun ta nundadyuh puuna. Ya immalyog goh, at nun'aphal di udum hinan batu, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MT27_52","070_27_52","MAT","27","52","52","ya nun'abhi din luta, at nun'ibo'tan di udumnah nan lubu', ya do'olday nun'amahuan hinan tatagun Apo Dios an nanattoy, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MT27_53","070_27_53","MAT","27","53","53","ya numpangabuhu'dan nalpuh nan nilubu'anda. Ya unat goh namahuan hi Jesus ya immuydad Jerusalem, ya do'olday tatagun nannig ay dida. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MT27_54","070_27_54","MAT","27","54","54","Ya unat goh tinnig daden tindalun mun'adug ay Jesus din alyog ya din udumnan na'na'at ya ma'atta'otda, ya inalin din apuday, “Immannung an Hiyay Imbaluy Apo Dios!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MT27_55","070_27_55","MAT","27","55","55","Ya wah di goh di do'ol an binabain gun ninitnud ay Jesus an nipalpuh nan Provinciad Galilee an manalimun hinan mahapulna, ya timma'ta'dogdah nan nibataan ta unda am'amangon di ma'ma'at. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MT27_56","070_27_56","MAT","27","56","56","Ya hay ngadan din udumnan dida ya da Mary an iMagdala, ya hi Mary an hi inan da Jacob ay Joseph, ya hi inan da Jacob ay John an din imbabaluy Zebedee. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MT27_57","070_27_57","MAT","27","57","57","Wan na'uy an mahdom ya dimmatong han adangyan an tagun i'Arimathea an mungngadan hi Joseph an hiya goh di ohah nangulug hidin intudtudun Jesus. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MT27_58","070_27_58","MAT","27","58","58","Ya immuyna inalin Pilate hi un mabalin an alana din odol Jesus, ya inabulut Pilate. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MT27_59","070_27_59","MAT","27","59","59","At innal Joseph din odol Jesus, ya teneplaganah nan mapmaphod an mumpaha' an uloh, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MT27_60","070_27_60","MAT","27","60","60","ya immuyna inlubu' hinan lubu'nan pa'aggungat an dulmug. Ya inulinay ongol an batu ta hiyay intanglibnah nan lubu', ya nakak. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MT27_61","070_27_61","MAT","27","61","61","Ya wah di goh hi Mary an iMagdala ya din ibbana goh an hi Mary an inum'umbunda an hinahagangday pantaw di lubu'. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MT27_62","070_27_62","MAT","27","62","62","Heden nabiggat an Habadun ngilin ya na'amung din a'ap'apun di papadi ya din Pharisees, ya immuyda ay Pilate, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MT27_63","070_27_63","MAT","27","63","63","ya inaliday, “Apu, ninomnommi nan inalin nan munlayah an hi Jesus hidin ataguna an inalinay, Matoya', mu un tuluy algaw at mamahuana'. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MT27_64","070_27_64","MAT","27","64","64","At ipiyadugmu ni' nan lubu'na ta nangamung un tuluy algaw di maluh ti mid mapto' ya umuy din intudtuduwana, ya binu'aday odolna ta ipo\"oyda, ya inalida kud hinan tataguy un namahuan an nalpuh nan wadan di nun'atoy. At iyal'allanan kulugon di tataguh ten layahnan nidugdugah ya un nan udum an layahnan inalinay un hiyay Pento' Apo Dios!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MT27_65","070_27_65","MAT","27","65","65","Ya inalin Pilate ay diday, “Itnudyuy tindalu' ta diday mun'adug, at umuy ayuat ta iyadugyuh ma\"aphod.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MT27_66","070_27_66","MAT","27","66","66","At immuyda ta pinunitanda din tanglibna, ya minalkaanda goh ya unda taynan din titindalun mun'adug. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MT28_1","070_28_1","MAT","28","1","1","Nalpah heden Habadu. Ya heden helhelong hi Duminggu ya immuy da Mary an iMagdala ya nan ibbana goh an hi Mary ta umuyda tigon din lubu'. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MT28_2","070_28_2","MAT","28","2","2","Ya hin'alina ya inongolnan immalyog ti nun'ohop an nalpud abuniyan han anghel Apo Dios, ya immuy hinan lubu', ya inulina din tanglib, ya inumbunana. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MT28_3","070_28_3","MAT","28","3","3","Ya ma'appaha' di angahnan ay ilat, ya din lubungna ya ma'appaha' an umat hi apaha' di dalallu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MT28_4","070_28_4","MAT","28","4","4","Ya nunheglay ta'ot din nun'adug, ya munggagalewgewdah ta'otda, ya nun'alngatda, at nun'atu\"inda an ay ihunay unda nun'atoy. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MT28_5","070_28_5","MAT","28","5","5","Ya inalin din anghel hinan binabaiy, “Adi ayu tuma'ot ti inila' an hi Jesus an nilanhay pohdonyun tigon. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MT28_6","070_28_6","MAT","28","6","6","Mu mi'id hitu ti namahuan ti hiyah ne din inalinah atona! At ma ayu ta umuy tu'u tigon din nangipali'uhanda.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MT28_7","070_28_7","MAT","28","7","7","Ya inalin goh din anghel di, “Ginalonyun umuy mangalih din intudtuduwanay, Namahuan hi Jesus an nalpuh nan wadan di nun'atoy! Ya mahhun an umuy ad Galilee ta hidiy panniganyun Hiya. At adiyu aliwan heten inali' ay da'yu.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MT28_8","070_28_8","MAT","28","8","8","Ya timma'otda, mu ma\"am'amlongda goh, ya gininalondan immuy nangipa'innilah din intudtuduwan Jesus hidin inalin din anghel. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MT28_9","070_28_9","MAT","28","9","9","Ya himbumagga ya dinamudah Jesus, ya inalinan diday, “Mid al'alin da'yu.” At immuydan Hiya, ya nunhippida, ya inyawaldah hu'ina, ya dinayawda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MT28_10","070_28_10","MAT","28","10","10","Ya inalin Jesus ay diday, “Adi ayu tuma'ot, mu umuyyu alyon hinan i'ibba' an linala'in intudtuduwa' ta umuydad Galilee ta hidiy pannigandan Ha\"in.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MT28_11","070_28_11","MAT","28","11","11","Unat goh tinaynan din binabai din lubu' ya nakak goh din udumnan mun'adug ta immuyda inulgud hinan a'ap'apun di papadiy aat din tinnigdan na'at. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MT28_12","070_28_12","MAT","28","12","12","At na'amung din a'ap'apun di papadi ya din udumna goh an a'ap'apun di Hudyu ta nunhahapitdah atonda, ya hay inatda ya linagbuandah do'ol an pihhu din titindalun nun'adug ta alyonday, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MT28_13","070_28_13","MAT","28","13","13","“Hay alyonyuh nan tatagu ya un ayu nolo' ya immali din intudtuduwan Jesus, ya inakawday odolna.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MT28_14","070_28_14","MAT","28","14","14","Ya inalida goh ay diday, “Gulat ta donglon nan Gobelnadol henen na'na'at ya da'miy nangamung an mangihudhud eten hinahapit tu'u, at adi ayu numanomnom ti adi ayu ma'amuyuan.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MT28_15","070_28_15","MAT","28","15","15","Ya innal din titindalun nun'adug heden pihhu, ya inatdah de din inalin din a'ap'apuh atonda. Ya hiyah ne inulgu'ulgud din Hudyu ta nangamung ad ugwan. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MT28_16","070_28_16","MAT","28","16","16","Immuy din himpulu ta ohan intudtuduwan Jesus hinan duntug ad Galilee an nan inalin Jesus hi panodandan Hiya. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MT28_17","070_28_17","MAT","28","17","17","Ya unat goh tinnigdah Jesus ya nunhippidah inayungana ta dinayawda Hiya. Mu din udum ya nunduwaduwada. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MT28_18","070_28_18","MAT","28","18","18","Ya immuy hi Jesus ay didan inalinay, “Indatana' hi nabagtuh haad'u ta Ha\"in nangamung an amin ad abuniyan ya tun luta. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MT28_19","070_28_19","MAT","28","19","19","At umuy ayu ta intudtuduwanyun amin nan tataguh tun luta ta unudona', ya bonyaganyu didah ngadan Ama, ya nan Imbaluyna, ya nan Na'abuniyanan an Lennawa. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MT28_20","070_28_20","MAT","28","20","20","Ya intudtuduwanyu dida ta an amin din intudu' ay da'yu ya kulugonda. Ya umannung an wadawadaa' ay da'yu ta nangamung di pogpog tun ma'ama'at ad ugwan.”");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MK1_1","071_1_1","MRK","1","1","1","Heten tudo' ya hiyah te nan Maphod an Ulgud an hay aat Jesu Kristun Imbaluy Apo Dios. Ya nan te\"an ten ulgud ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MK1_2","071_1_2","MRK","1","2","2","ya nan propetan hi Isaiah di nangitudo', an hay intudo'na ya nan inalin Apo Dios hinan Imbaluyna, ti inalinay, “Waday ohah baal'uh pun'ulgudo', ya honogo' hiya ta mangun'unna ya un'a mangunud ta idadaanay tatagu ta abulutonday ayam ay dida. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MK1_3","071_1_3","MRK","1","3","3","Hiyay mumbugaw an muntudtuduh nan mapulun an alyonay, Ipaphodyuy owon Apu tu'u, mu hay aatyuy mipaphod. Ya punlintigonyuy dalanona, mu hay aatyuy malintig!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MK1_4","071_1_4","MRK","1","4","4","At nipa'annung din nitudo' ti immuy hi John hinan mapulun, ya binonyaganay tatagu, ya inulgudnay mahapul an itutuyuday baholda ya mabonyaganda ta panginnilaan an inaliwan Apo Dios di baholda ta adina u'unnungon. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MK1_5","071_1_5","MRK","1","5","5","Ya do'ol di tataguh nan abablubabluy hinan Provinciad Judea ya ad Jerusalem an kapitulyunan immuy hidih wadan John ta donglonday ituduna. Ya waday numpangitutuyuh baholda, at numbonyagan John didah nan Wangwang an Jordan. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MK1_6","071_1_6","MRK","1","6","6","Ya hay inlubung John ya nan na'abol an nalpuh dutdut di kamilu, ya hay imbalikisna ya nan up'up, ya hay gunna onon ya nan alig ya nan dudun. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MK1_7","071_1_7","MRK","1","7","7","Ya inulgudnah nan tatagun inalinay, “Waday mehnod ay ha\"in an muntudtudu, mu nabagbagtu ya un ha\"in an paddungnay adia' umdah himbutna. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MK1_8","071_1_8","MRK","1","8","8","Hay pamonyag'un da'yu ya hay danum, mu hay pamonyagnan da'yu ya nan Na'abuniyanan an Lennawa.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MK1_9","071_1_9","MRK","1","9","9","Heden gutud di nuntudtuduwan John ya nalpuh Jesus ad Nazareth hidih nan Provinciad Galilee, ya immuy hi wadan John ta numpabonyag hinan Wangwang an Jordan. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MK1_10","071_1_10","MRK","1","10","10","Ya unat goh nalpah hi Jesus an nabonyagan ya dimma'al hinan pingit di wangwang, ya intadunan de, ya tinangadnad abuniyan. Ya niluwat, ya nun'ohop din Na'abuniyanan an Lennawan ay balug di tigawna, ya numpattu' ay Hiya. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MK1_11","071_1_11","MRK","1","11","11","Ya wada din himmapit ad abuniyan an inalinay, “He\"ay Imbaluy'un pohpohdo', at pa'idyamlao' He\"a.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MK1_12","071_1_12","MRK","1","12","12","Ya nunnaudon din Na'abuniyanan an Lennawan nannag ay Jesus ta umuy hinan mapulun. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MK1_13","071_1_13","MRK","1","13","13","Ya napat di algaw di nihinanah di, at hiyay nanapngatapngan Satanas ay Hiya. Ya wah di goh di atap an animal an nunhituh nan mapulun, mu immuy nan a'anghel ta hinalimunandah Jesus. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MK1_14","071_1_14","MRK","1","14","14","Unat goh imbaluddah John hidid Judea ya tinaynan Jesus heden babluy ta numbangngad hinan Provinciad Galilee. Ya inul'ulgudnay aat di Maphod an Ulgud an nalpun Apo Dios, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MK1_15","071_1_15","MRK","1","15","15","ya inalinay, “Ad ugwan di gutud di pangipa'annungan Apo Dios hidin intulagna ti magadyuh di pumpapto'anah nan tatagu! At muntutuyu ayuh nan inatyun nappuhi ta du'gonyu ta adiyu ipidpidwa, ya kulugonyu nan Maphod an Ulgud an ul'ulgudo'!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MK1_16","071_1_16","MRK","1","16","16","Ya unat goh mundaldallanan hi Jesus hinan pingit di Lobong an Galilee ya tinnigna han munhin'agin hi Simon ya han aginan hi Andrew an manidu'da. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MK1_17","071_1_17","MRK","1","17","17","Ya inalin Jesus ay diday, “Ma ayu ta mitnud ayun Ha\"in ta puntamuo' da'yu ta umat hi nangamunganyuh nan ekan hinan lobong di pangamunganyuh nan tatagu ta kulugona'!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MK1_18","071_1_18","MRK","1","18","18","Ya himbumagga ya tinaynanda din hidu'da ta inunudda Hiya. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MK1_19","071_1_19","MRK","1","19","19","Ya innayunan nundaldallanan hi na'amtang, ya tinnig Jesus goh han munhin'agin dana' Zebedee an da Jacob ay John an didan amin ay da amadan wah nan bangkan ep'ephodday hidu'da. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MK1_20","071_1_20","MRK","1","20","20","Ya unat goh tinnig Jesus dida ya inayagana dida goh, at tinaynanday udumnan linala'in wah nan bangkadan da amadan hi Zebedee ya nan linala'in bumo'la, ya inunuddah Jesus. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MK1_21","071_1_21","MRK","1","21","21","Immuy da Jesus ad Capernaum. Ya hinan mehnod an Habadu an ngilin di Hudyu ya immuy hi Jesus hinan himba'an di Hudyu, ya ente\"anan nuntudtudu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MK1_22","071_1_22","MRK","1","22","22","Ya manoh'adah din panudtuduna ti heden inatnan nuntudun dida ya adi umat hinan panudtudun nan mangitudtuduh nan Uldin di Hudyu ti ay ihunay un nabagtuy haadnan muntudu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MK1_23","071_1_23","MRK","1","23","23","Ya hin'alina ya nuntu'u' din lala'in nahehe'pan an wah di, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MK1_24","071_1_24","MRK","1","24","24","ya inalinay, “Hay atom ay da'mi, Jesus an iNazareth? Dan immali'an mangubah ay da'mi? Inila' He\"a ti He\"ay na'ahhamad di ugalinan hennag Apo Dios!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MK1_25","071_1_25","MRK","1","25","25","Ya inhingal Jesus an inalinay, “Dindinong'a, ya mala'ah'a enen tagu!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MK1_26","071_1_26","MRK","1","26","26","Ya impagalewgew nan nappuhin lennawa din lala'i. Ya unat goh enlotnan nuntu'u' ya nala'ah. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MK1_27","071_1_27","MRK","1","27","27","Ya manoh'ada din tatagu, ya numbabaggaandan inaliday, “Goh nin di aat te? Un nin balbalu nan itudtudun ten tagu? Ay ihunay un nabagtuy haadna ti ta\"on un nan dimunyu ya mandalona ay ya unudonday alyona, at mala'ahda!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MK1_28","071_1_28","MRK","1","28","28","Ya nunnaud an niwa'at hinan abablubabluy hidid Galilee nan inulgud nan tataguh aat Jesus. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MK1_29","071_1_29","MRK","1","29","29","Unat goh nakak da Jesus hinan himba'an di Hudyu ya immuydah abung da Simon ay Andrew. Ya nitnud goh ay Hiya da Jacob ay John. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MK1_30","071_1_30","MRK","1","30","30","Ya wah dih nan kamanah inan ahawan Simon an lumahuy odolna, at inhudhudoldan Jesus di aatna ta okod Hiyah atona. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MK1_31","071_1_31","MRK","1","31","31","At immuy hi Jesus ay hiya, ya inodnanay ngamayna, ya binangona. Ya immadaog din dogohna, at induulana nan wan den abung. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MK1_32","071_1_32","MRK","1","32","32","Ya unat goh nahdom ya nun'iyuydan Jesus an amin din numpundogoh ya din nun'ahu'lungan hi dimunyu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MK1_33","071_1_33","MRK","1","33","33","At na'amung an amin din tatagun den gettaw di abung hi awadan Jesus. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MK1_34","071_1_34","MRK","1","34","34","At impa'adaog Jesus din do'ol an numbino'ob'on di dogohda, ya nunla'ahna nan do'ol an nun'eh'op an dimunyu. Mu inhingalna ta adina pahapiton din dimunyu ti iniladan Hiyay Alin Pento' Apo Dios, ti adina pohdon un diday mangibaag. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MK1_35","071_1_35","MRK","1","35","35","Hidin nabiggat an Dumingguh timmalanu ya bimmangon hi Jesus, ya nakak enen abung, ya immuy an bimmataan hinan mid tagu ta nunluwalun Apo Dios. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MK1_36","071_1_36","MRK","1","36","36","Mu la'tot ya immuy da Simon ya nan i'ibbanan nanama' ay Hiya. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MK1_37","071_1_37","MRK","1","37","37","Ya unat goh inah'upanda ya inaliday, “An amin nan tatagu ya hamahama'on da'a!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MK1_38","071_1_38","MRK","1","38","38","Mu tembal Jesus an inalinay, “Mahapul an umuy tu'u goh hinan nehegheggon an bababbabluy ti mahapul an mun'ul'ulguda' goh ay dida ti hiyaat unna' immali.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MK1_39","071_1_39","MRK","1","39","39","Ya lene'od Jesus nan abablubabluy ad Galilee ta nuntudtuduh nan ahimbahimba'an di Hudyu, ya nunla'ahna din dimunyun nun'eh'op hinan tatagu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MK1_40","071_1_40","MRK","1","40","40","Wada han napalla' an lala'in immuy ay Jesus, ya nunhippih inayungana, ya inal'alu'nan inalinay, “Abulutom ay ni' ya iyadaogmu tun dogoh'u.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MK1_41","071_1_41","MRK","1","41","41","Ya inggohgohan Jesus hiya, at dinapana, ya inalinay, “Oo, pohdo', at umadaog'a!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MK1_42","071_1_42","MRK","1","42","42","Ya himbumagga ya immadaog din dogohna. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MK1_43","071_1_43","MRK","1","43","43","Ya nunnaudon Jesus an nangipa'anamut ay hiya, mu inhamad inalin hiyay, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MK1_44","071_1_44","MRK","1","44","44","“Adim ahan ibaag heten na'at ay he\"ah nan udumnan tatagu, mu eka ipattig nan odolmuh nan padi, ya empe'nongmuy onong an din intudun Moses hi aton ta panginnilaan di tatagu an immadaog din dogohmu.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MK1_45","071_1_45","MRK","1","45","45","Mu immuy henen lala'in nangulgu'ulgud hi aat Jesus, at nunnaud an niwa'at, ya la'tot ya mid ah ohah babluy hi mabalin hi umayanah adi pannigan di tatagun Hiya ti gunda alulungan Hiyah unda tigon. At immuy nihinah nan lutan mid nunhitu, mu immuyda damdama ay Hiya din tatagun nalpuh nan numbino'ob'on an babluy. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MK2_1","071_2_1","MRK","2","1","1","Naluh nin di hinduminggu ya numbangngad hi Jesus ad Capernaum. Ya nundongol di dimmatngan Jesus hinan abung an gunna ihinan. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MK2_2","071_2_2","MRK","2","2","2","Ya do'ol di tatagun immuy hidi, at na\"apnu din abung, ya ta\"on hinan way luwal di pantaw ya na\"apnu goh. Ya otog di pun'ul'ulgudan Jesus hi Hapit Apo Dios ay dida ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MK2_3","071_2_3","MRK","2","3","3","ya waday linala'in nangiyuy hinan nadahay ay Jesus, ya opatdan nangidayun ay Hiya. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MK2_4","071_2_4","MRK","2","4","4","Mu na\"apnu nan abung hi tagu, at mid inatdan nangihigup hinan wadan Jesus, at ginuhngawda din atap hinan tungul Jesus. Ya unat goh naguhngaw nan atap ya hiyay nangipa'wandan nanguy'uy hidin nadahay. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MK2_5","071_2_5","MRK","2","5","5","Ya unat goh tinnig Jesus henen inatda ya inilanan nidugah di pangulugda, at inalinah din nadahay di, “Mundenol'a, agi', ti na'aliwan di baholmu!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MK2_6","071_2_6","MRK","2","6","6","Ya wah diday muntudtuduh nan Uldin di Hudyu, ya alyondah nomnomday, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MK2_7","071_2_7","MRK","2","7","7","“Goh heten tagun umat hinay hapitona? Ti na\"appuhih nen inatnan adina e'gonan hi Apo Dios ti un anggay hi Apo Dios di mangaliw hi bahol!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MK2_8","071_2_8","MRK","2","8","8","Ya i'innilan Jesus heden ninomnomda, at hiyanan inalinay, “Goh ta umat hinay nomnomonyu? ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MK2_9","071_2_9","MRK","2","9","9","Hay inilayuh madadawoh? Nan pangalyan hi, Na'aliwan di baholmu! unu hay pangalyan hi, Tuma'dog'a, ya innalmu nan dayunmu ta umanamut'a!? ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MK2_10","071_2_10","MRK","2","10","10","Mu Ha\"in an Imbaluy di Tagu ya ipa'adaog'uy dogohna ta panginnilaanyuh anabagtun di haad'uh tun lutan mangaliw hi bahol.” At inalinah nan nadahay di, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MK2_11","071_2_11","MRK","2","11","11","“Tuma'dog'a, ya innalmu nan dayunmu ta umanamut'a.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MK2_12","071_2_12","MRK","2","12","12","Ya otog di papannigan din tatagun hiya ya natana'dog, ya innalna din dayuna, ya nakak. Ya manoh'adan amin, at impabagbagtudah Apo Dios an inaliday, “Mid ah tintinnigmih umat hina!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MK2_13","071_2_13","MRK","2","13","13","Ya pimmitaw hi Jesus, ya immuy hinan pingit di Lobong an Galilee. Ya na'amungday do'ol hi tatagu, ya intuduwana dida. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MK2_14","071_2_14","MRK","2","14","14","Ya unat goh nalpah an nuntudu ya innaynayuna goh an nundaldallanan, ya tinnignah Levi an imbaluy Alphaeus an inumbun hinan way upihhinanah pumbayadan hi buwit. Ya inalin Jesus ay hiyay, “Mitnud'an Ha\"in.” At timma'dog hi Levi, ya nitnud. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MK2_15","071_2_15","MRK","2","15","15","Ya la'tot ya immuy da Jesus an ne\"an hi abung Levi. Ya do'olday mun'amung hi buwit ya din nun'abaholan an tagu an mangun'unud ay Jesus. Ya immuyda ni'yibun ay da Jesus ya din intudtuduwana. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MK2_16","071_2_16","MRK","2","16","16","Ya wah di goh di udumnah din Pharisees an muntudtuduh nan Uldin. Ya unat goh tinnigdan ne\"an hi Jesus hidin nabaholan an tatagu ya hidin mun'amung hi buwit ya inalidah nan intudtuduwan Jesus di, “Anaad ta me\"an hi Jesus hinan mun'amung hi buwit ya nan udumna goh an nabaholan an tatagu?” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MK2_17","071_2_17","MRK","2","17","17","Ya dengngol Jesus henen inalida, at tembalnan inalinay, “Nan mi'id dogohna ya adina mahapul di duktul ti nan way dogohnay munhapul. Ya Ha\"in di umat hinan duktul ti agguya' immalin umal'alu' hinan tagun nahamad di ugalina ti nan nabaholan an paddungnay diday mundogoh.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MK2_18","071_2_18","MRK","2","18","18","Wada han ohan algaw ya nunlangdu din intudtuduwan John an Mumbonyag ya din udumnah nan Pharisees. Ya immuy din udumnah nan tatagun Jesus, ya inaliday, “Din intudtuduwan John ya din Pharisees ya unudonday ugali tu'u ti hin'umu'udduman adida mangan ta unda munluwalun Apo Dios. Mu nan intudtuduwam ya anaad ta adida unudon di ugali tu'u ti mangamangandah abigabigat?” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MK2_19","071_2_19","MRK","2","19","19","Ya tembal Jesus an inalinay, “Gulat ta waday mungkasal ya undan munlangdu nan ni'yamung un wan dida nan lala'in malhin? Immannung an mangamangandah un wan dida. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MK2_20","071_2_20","MRK","2","20","20","Mu udum di algaw ya heden lala'in nalhin ya mipabataan ay dida, at hin'uma\"algawan adida mangan ta hiyay panginnilaan hi unda munlungdaya.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MK2_21","071_2_21","MRK","2","21","21","Inalin goh Jesus di, “Ulgudo' goh di ohah nipa\"el: adiyu itakup di balu an lo'ob hinan dadan an lubung ti itakupyu ay ya mun'ohon, at pa\"iona nan nitakupanan lubung, at madoldol nan napa\"i. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MK2_22","071_2_22","MRK","2","22","22","Adiyu goh elhag nan tanaw hinan dadan an lalat an ittuwan di bayah ti atonyu ay at mabughi nan lalat, ya mitapal nan bayah. At hay pangelhaganyuh nan tanaw ya nan pa'idyamman lalat an ittuwan di bayah.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MK2_23","071_2_23","MRK","2","23","23","Wa han ohan algaw ya ene'wan da Jesus hinan apayapayaw, ya henen algaw ya Habadu an ngilin di Hudyu. Ya otog di pundaldallananda ya nangultud din udumnah nan intudtuduwana ta linu\"ibanda, ya inanda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MK2_24","071_2_24","MRK","2","24","24","Ya waday udumnah din Pharisees an inaliday, “Anaad ta nan intudtuduwam ya atondah na an un paniaw ay ditu'u ti ngilin an Habadu?” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MK2_25","071_2_25","MRK","2","25","25","Ya inalin Jesus ay diday, “Dan agguyyu binaha din inat apu tu'un hi David hidin penghana? Ti nunhinaang, ya umat goh hidin ni'yibbana, mu mid ah ononda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MK2_26","071_2_26","MRK","2","26","26","At himmigup hi David hidin Tuldan Abung Apo Dios, ya nangan hidin ne'nong ay Apo Dios, ya indatana goh din ni'yibbana, ya wan paniaw hi onon ti ammuna nan padiy mangan hinan ne'nong. Na'at heteh din hi Abiathar di Nabagtun Padi.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MK2_27","071_2_27","MRK","2","27","27","Ya inalin Jesus goh ay diday, “Manu ay nginilin Apo Dios nan Habadu ya ta way pumhodan nan tatagu, ya bo'on gapu ta algaw an pun'eblayan. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MK2_28","071_2_28","MRK","2","28","28","At Ha\"in an Imbaluy di Tagu ya ta\"on un nan ngilin an Habadu ya Ha\"in ad poto'.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MK3_1","071_3_1","MRK","3","1","1","Wa goh han ngilin an Habadu ya himmigup hi Jesus hinan himba'an di Hudyu. Ya wah di han tagun na'akke' di ngamayna. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MK3_2","071_3_2","MRK","3","2","2","Ya toto'lon din udumnan tatagu Hiyah unna iyadaog hinan ngilin an Habadu ta hiyay pangidalatandah pangidiklamuandan Hiya. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MK3_3","071_3_3","MRK","3","3","3","Mu inilanay ninomnomda, at inalinah din na'akke' di ngamaynay, “Umali'a ta tuma'dog'ah tu.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MK3_4","071_3_4","MRK","3","4","4","Ya inalin Jesus hinan tataguy, “Wa han alyo' ay da'yu ta tobalonyu. Hay inilayuh abuluton di Uldin tu'uh aton hi ngilin an Habadu? Hay maphod di aton, unu hay nappuhi? Ya baliwan di tagu, unu patayon?” Mu agguyda tembal. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MK3_5","071_3_5","MRK","3","5","5","Ya mabungot hi Jesus hi nanniganah din tatagu, ya munha'it di punnomnomanah aatda ti ngumhaydah mituduwan. Ya nunligguh eden na'akke' di ngamayna, ya inalinay, “Uyadom nan ngamaymu!” Ya unat goh inuyadna ya immadaog an nipaddung hidin oha. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MK3_6","071_3_6","MRK","3","6","6","Ya nakakda din Pharisees enen abung, ya nundapuhdan immuy ni'yamung hidin udumnah nan Herodians an ngadan di oha goh an himpampun, ya hinahapitday atondan mamatoy ay Jesus. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MK3_7","071_3_7","MRK","3","7","7","Nakak da Jesus ya din intudtuduwanan nen babluy ta immuydah nan pingit di Lobong an Galilee. Ya do'olday tatagun nitnud ay Hiya an nalpudah nan Provinciad Galilee, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MK3_8","071_3_8","MRK","3","8","8","ya hinan Provinciad Judea, ya ad Jerusalem an kapitulyuda, ya hinan Provinciad Idumea, ya hinan abablubabluy hi dammang nan Wangwang an Jordan, ya hinan abablubabluy ad Tyre ya ad Sidon. Ya manu ay immuy nan tatagun Jesus ti dengngolday aat di ina'inatnan umipanoh'a. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MK3_9","071_3_9","MRK","3","9","9","Ya nunheglan do'olday tataguh nunli'ub ay Jesus. At inalinah din intudtuduwana ta idadaanday bangkah ihinana ta adi ipiton nan tatagu Hiya ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MK3_10","071_3_10","MRK","3","10","10","ti do'ol di impa'adaogna, at hiyaat un an amin din way dogohna ya indulitday odoldan immuy ay Jesus ta way inatdan nanapan Hiya ta umadaogda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MK3_11","071_3_11","MRK","3","11","11","Ya wa ay ta tinnig nan nappuhin lennawan nun'eh'op hinan tatagu ya numpunhippidah inayungan Jesus, ya nuntu'u'dan inaliday, “He\"ay Imbaluy Apo Dios!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MK3_12","071_3_12","MRK","3","12","12","Ya inhamad Jesus an nummandal ay dida ta adida ibaag di aatna. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MK3_13","071_3_13","MRK","3","13","13","Wada han ohan algaw ya nunti'id hi Jesus hinan duntug, ya inayagana nan penhodnan mangunud ay Hiya. Ya unat goh na'amungdah din wadana ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MK3_14","071_3_14","MRK","3","14","14","ya pento'nay himpulu ta duwan nginadananah apostoles. Didanay pi'yibbana ta honogona didan umuy muntudtudu, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MK3_15","071_3_15","MRK","3","15","15","ya indatnay abalinandan munla'ah hinan dimunyu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MK3_16","071_3_16","MRK","3","16","16","Ya hiya hatuy ngadan nan pento'na: hi Simon (an nginadnana ta hi Peter), ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MK3_17","071_3_17","MRK","3","17","17","ya dana' Zebedee an da Jacob ay John (an nginadnan Jesus didah Boanerges an hay ibalinana ya Imbabaluy nan Idul), ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MK3_18","071_3_18","MRK","3","18","18","ya pento'na goh hi Andrew, ya hi Philip, ya hi Bartholomew, ya hi Matthew, ya hi Thomas, ya hi Jacob (an hina' Alphaeus), ya hi Thaddaeus, ya hi Simon (an niddum hinan himpampun an ma'alih Zealot), ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MK3_19","071_3_19","MRK","3","19","19","ya hi Judas Iscariot (an mangitudun Jesus ta dapopondah udum di algaw). ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MK3_20","071_3_20","MRK","3","20","20","Himmigup da Jesus hinan abung, mu do'ol goh di tatagun immuy ay Hiya, at mid aton da Jesus ya din intudtuduwanan mangan. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MK3_21","071_3_21","MRK","3","21","21","Ya unat goh dengngol din tutulang Jesus an inalin din udum an tataguy un mun'angaw hi Jesus at immuydan mangawit ay Hiya. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MK3_22","071_3_22","MRK","3","22","22","Ya din muntudtuduh nan Uldin an nalpud Jerusalem ya inaliday, “Neh'op ay Jesus hi Beelzebub an nan ap'apun di dimunyu, at hiyanan abalinanan munla'ah hinan neh'op!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MK3_23","071_3_23","MRK","3","23","23","Mu i'innilan Jesus henen inalida, at inayagana din tatagu, ya inulgudnay nipa\"el ta panginnilaandah aatna, ya inalinay, “Undan la'ahon Satanas di dimunyuna goh? Ti diday nilammung hi hakupna! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MK3_24","071_3_24","MRK","3","24","24","Ya gulat ta nan himpangili ta mumpapatoyda nan tataguh di at mapa\"i danen himpangili! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MK3_25","071_3_25","MRK","3","25","25","Ya umat goh hinan hina\"ama ti gulat ta mumpapattoyda at la'tot ya madughayda, ya nunhihiyan danen hina\"ama! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MK3_26","071_3_26","MRK","3","26","26","Ya umat goh hinay aat di hakup Satanas ti gulat ta la'ahon Satanas di dimunyuna goh at la'tot ya numpapattoyda, ya mapa\"i nan hakup Satanas! Mu adida ahan aton di umat hina. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MK3_27","071_3_27","MRK","3","27","27","Gulat ta waday mamhod an mangakaw hi gina'un nan mabi'ah an lala'i ya hay mahhun hi aton nan mangakaw ya bobodonah mahhun henen mabi'ah an lala'i ta way atonan mangngal hinan gina'una. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MK3_28","071_3_28","MRK","3","28","28","Nomnomonyuh te: an amin di bahol di tatagu ya nan pamihulandan Apo Dios ya aliwan Apo Dios hanah unda muntutuyu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MK3_29","071_3_29","MRK","3","29","29","Mu nan mamihul hinan Na'abuniyanan an Lennawa ya adi al'alliwan Apo Dios ti nan umat hinan bahol ya adi ahan ma'al'alliwan ta nangamung.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MK3_30","071_3_30","MRK","3","30","30","Ya manu ay inalin Jesus hene ti nan nangalyandah un waday nihu'lung hi nappuhin lennawan Hiya. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MK3_31","071_3_31","MRK","3","31","31","Otog di pun'ul'ulgudan Jesus ya nidatong hi inana ya din a'aginan linala'ih nan wadana, ya timma'dogdah nan gettaw, ya hennagday umuy mangayag ay Hiya. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MK3_32","071_3_32","MRK","3","32","32","Ya inalin din tatagun numpangabun an nunli'ub ay Hiyay, “Wah dih inam ya nan a'agim an pa'ayag da'a!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MK3_33","071_3_33","MRK","3","33","33","Ya inalinay, “Undan anggay didah a'agi' ya hi ina?” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MK3_34","071_3_34","MRK","3","34","34","Ya intigawnah din tatagun nali'ub, ya inalinay, “Dida hatu goh di a'agi' ya o'ommod'u! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MK3_35","071_3_35","MRK","3","35","35","Ti nan mangat hi pohdon Apo Dios ya diday a'agi', ya diday ommod'u!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MK4_1","071_4_1","MRK","4","1","1","Wa goh han ohan algaw ya nuntudtudu goh hi Jesus hinan pingit di Lobong an Galilee. Ya do'odo'ol ahan di tatagun na'amung an nunle'woh ay Hiyan mamhod an mundongol hinan ulgudona, at immuy hi Jesus hinan bangka, ya inumbun hidi. Ya timma'dog din tataguh nan pingit di lobong. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MK4_2","071_4_2","MRK","4","2","2","Ya do'ol di inulgudnah nipa\"el, ya hana nan ulgud di nanudtudunah nan tatagu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MK4_3","071_4_3","MRK","4","3","3","At inalinay, “Donglonyuh ten ulgudo': Waday immuy an nunhabuag hinan oho'. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MK4_4","071_4_4","MRK","4","4","4","Ya hidin nangihabuagnah din oho' ya waday nagah hinan dalan, ya immuy din hamuti, ya nunhobatdah den oho'. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MK4_5","071_4_5","MRK","4","5","5","Ya din udum ya nagah hinan lutan nipa'pa' hinan batu, at ag'aga ya himmangaw. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MK4_6","071_4_6","MRK","4","6","6","Mu unat goh naptangan ya nalyaw ti mid aton di lamutnan lumhod. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MK4_7","071_4_7","MRK","4","7","7","Ya din udum ya nagah hinan way himmangawan di hubit, at na'ipit, ya mi'id bungada. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MK4_8","071_4_8","MRK","4","8","8","Mu din udum ya nagahdah nan way lo'eh an luta. Ya unat goh himmangawda ya malubongda, ya maphod di bimmungaanda. At waday niyoh'ohay bungana, ya waday do'do'ol di bungana, ya waday mamyog di bungana.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MK4_9","071_4_9","MRK","4","9","9","Ya inalin goh Jesus di, “Hay mahapul ya ihamadyun nomnomon henen inulgud'u!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MK4_10","071_4_10","MRK","4","10","10","Ya unat goh nun'akak din do'ol an tatagu ya hinanhanan din intudtuduwana ya din udum an na'angang ay Hiyay ibalinan nan inulgudnan nipa\"el. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MK4_11","071_4_11","MRK","4","11","11","Ya inalin Jesus ay diday, “Manu ay hay nipa\"el panudtudu' ya ta da'yun mangunud ya anggay di manginnilah aat di Pumpapto'an Apo Dios an agguy nipa'in'innilah engganad ugwan. Mu hanan udumnan tatagu ya hay panudtudu' ya nan nipa\"el ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MK4_12","071_4_12","MRK","4","12","12","ti ta\"on hi unda tigotigon di ato'ato' mu adida ma'awatan, ya ta\"on hi unda donglodonglon mu adida pa\"innilah aatna. Ti gulat ta innilaonda at mid mapto' ya muntutuyuda, at mahapul an aliwan Apo Dios nan ina'inatdan nun'appuhi.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MK4_13","071_4_13","MRK","4","13","13","Inalin Jesus hinan ni'hapit ay Hiyay, “Undan agguyyu na'awatan nan inulgud'un aat di mun'oho'? At hay atonyu mah an manginnilah udumnan ul'ulgudo' an nipa\"el? ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MK4_14","071_4_14","MRK","4","14","14","Hay nipa\"elan nan nunhabuag hi oho' ya hiyah ne nan umuy mangipa'innilah nan Hapit Apo Dios. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MK4_15","071_4_15","MRK","4","15","15","Ya nan dalan an natoptop an nagahan di udumnah nan oho' ya ay ihunay un nomnom di tagu. Ti unat goh donglonda nan Hapit Apo Dios mu umuy hi Satanas ta ipa'aliwna nan dengngolda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MK4_16","071_4_16","MRK","4","16","16","Ya nan lutan nipa'pa' hinan batu an nagahan di udumnan oho' ya ay ihunay un nomnom di tagun nangngol hi Hapit Apo Dios ti unat goh dengngolda ya mun'am'amlongda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MK4_17","071_4_17","MRK","4","17","17","Mu agguy nihamad di pangulugda ti unat goh waday itang hi ligatda an dumalat nan kimmuluganda ya din'ugdaat goh. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MK4_18","071_4_18","MRK","4","18","18","Ya din udumnan nagah hinan way nun'ahlo'an hi hubit ya ay ihunay didana nan nangngol hinan Hapit Apo Dios, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MK4_19","071_4_19","MRK","4","19","19","mu inganuyda ti dumalat nan numanomnomnomandah tun ma'ma'at hitun luta an nan uma'amnawandan umadangyan, ya nan uma'amnawandah nan udum an gina'uh tun luta, ya na'ameh din Hapit an dengngolda, at paddungnay mi'id di bungada. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MK4_20","071_4_20","MRK","4","20","20","Mu din oho' an nagah hinan lo'eh an luta ya ay ihunay un nomnom di tagun nangngol hinan Hapit Apo Dios ti abulutonda, ya inunudda. At waday nahamad di pangatna, ya na'ahhamad hi udum, ya nidugah an na'ahhamad hi udum.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MK4_21","071_4_21","MRK","4","21","21","Intuluy Jesus an nun'ulgud hi nipa\"el an inalinay, “Tolgan ay nan taguy dilag ya adina hanian unu ipa'ayudu' hinan kama ti unna ipattu'. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MK4_22","071_4_22","MRK","4","22","22","Ya umat goh hinay aat tu'un amin an tatagu ti awni ta udum hi algaw at ma'innila mahkay di ina'inat tu'u an ta\"on un nipo\"oy ad ugwan. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MK4_23","071_4_23","MRK","4","23","23","At hay mahapul ya ihamadyun nomnomon heten inulgud'u!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MK4_24","071_4_24","MRK","4","24","24","Ya inalin goh Jesus ay diday, “Ihamadyun donglon ya unudon heten itudu' ay da'yu, ti umat ay hinay atonyu at ma'ud'udman di inilayu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MK4_25","071_4_25","MRK","4","25","25","Ti nan tagun mangunud hinan maphod an nitudun hiya ya ma'udman di inilana, mu nan tagun adi mangunud hinan maphod an nitudun hiya at ta\"on un nan itang an inilana ya mipa'aliw ay hiya.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MK4_26","071_4_26","MRK","4","26","26","Nun'ulgud goh hi Jesus hi ohah nipa\"el an inalinay, “Hay aat di Pumpapto'an Apo Dios ya umat hinan tagun immuy nuntanom. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MK4_27","071_4_27","MRK","4","27","27","Ya palpaliwan ya naluh di atnay algaw ya himmangaw din intanomna. Mu agguy inilan nen nangitanom di aat di himmangawana. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MK4_28","071_4_28","MRK","4","28","28","Mu nan lutay mangipatubu ya mangipabungah nan nitanom. Hay mahhun ya pumngol, ya un bumuhbuh, ya un mahkay matong. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MK4_29","071_4_29","MRK","4","29","29","Ya unat goh natong ya hiyah ne gutudnah pangngalan nan tagu.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MK4_30","071_4_30","MRK","4","30","30","Inalin goh Jesus di, “Hay udum hi pangipaddungan tu'uh nan Pumpapto'an Apo Dios? ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MK4_31","071_4_31","MRK","4","31","31","Hay ipaddungana ya nan pa\"it'ittang ahan an oho' an ma'alih mustard an itanomyuh nan galdenyu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MK4_32","071_4_32","MRK","4","32","32","Mu itanomyu ay ya humangaw, ya ongol ahan ya un nan udumnan nitanom hinan galdenyu. Ya manalhalegagay hapangna an hiyay pun'agabanan nan hamuti.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MK4_33","071_4_33","MRK","4","33","33","Nan numbino'ob'on an ulgud an nipa\"el di hiyay nanudtudun Jesus hinan tatagu an nan inilanan ma'awatanda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MK4_34","071_4_34","MRK","4","34","34","Ya agguy nun'ul'ulgud hi un bo'on hay nipa\"el di ulgudona, ya wa ay ta un anggay da Jesus ya nan intudtuduwana ya imbaagnay ibalinan din numbino'ob'on an ulgud an inulgudna. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MK4_35","071_4_35","MRK","4","35","35","Heden algaw hi napuyaw ya inalin Jesus hinan intudtuduwanay, “Mumbangka tu'u ta umuy tu'uh dammang tun lobong.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MK4_36","071_4_36","MRK","4","36","36","At nunlugandah din inumbunanan bangka ta tinaynanda din tatagu. Mu nangunud goh din udumnan tatagun nunlugandah din udumnan bangka. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MK4_37","071_4_37","MRK","4","37","37","Ya himbumagga ya enlotnan pimmuo', ya nahuyatan din bangka, at na'uy an mapnu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MK4_38","071_4_38","MRK","4","38","38","Mu wah Jesus hinan utdu' din bangkan numpupungan an nonollo'. Ya immuy din intudtuduwanan Hiya ta binangonda an inaliday, “Apu, undan mid elam an ten munlonong tu'u?” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MK4_39","071_4_39","MRK","4","39","39","Ya bimmangon, ya inhingalna nan puo' ya dalluyun an inalinay, “Duminong ayu!” At dimminongda an mi'id al'ali. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MK4_40","071_4_40","MRK","4","40","40","Ya inalin Jesus ay diday, “Anaad ta tuma'ot ayu? Undan mi'id ah pangulugyu?” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MK4_41","071_4_41","MRK","4","41","41","Ya nidugah an manoh'adan amin, ya way ohaan inaliday, “Ngadan di atagun te udot han tagun ta\"on un nan puo' ya dalluyun ya unudonday alyona?” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MK5_1","071_5_1","MRK","5","1","1","Dimmatong da Jesus hinan dammang nan lobong hinan babluy ad Gadera. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MK5_2","071_5_2","MRK","5","2","2","Ya unat goh limmahun hi Jesus hinan bangka ya dinamuna han lala'in nalpuh nan lubu'. Ya waday nihu'lung hi nappuhin lennawan hiya, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MK5_3","071_5_3","MRK","5","3","3","ya hidih nan wadan di lubu' di ihihinnana, ya adida pa'abbobod ay hiya an ta\"on hi unda bangkilingan. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MK5_4","071_5_4","MRK","5","4","4","Ti hin'umu'udduman binangkilinganday ngamayna ya hu'ina, mu pumpogtangna damdama, at mi'id di abalinandan mangipa'ud ay hiya ti nidugah di amabi'ahna. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MK5_5","071_5_5","MRK","5","5","5","Ya abigabigat ya amahdomahdoman limmane'le'od hinan way lubu' ya hinan aduntuduntug, ya timmu'utu'u', ya gunna alan di batuan inyuge'ugehnah odolna. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MK5_6","071_5_6","MRK","5","6","6","Ya unat goh inamangnah Jesus ya timmagtag an immuy ay Hiya, ya nunhippih inayungana. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MK5_7","071_5_7","MRK","5","7","8","Ya inalin Jesus ay hiyay, “He\"an neh'op ya mala'ah'ah nan lala'in neh'opam!” Ya init'u'nan nangalih, “He\"a, Jesus an Imbaluy Apo Dios an na'abbagbagtu, hay atom ay ha\"in? Ihapatam ay Apo Dios ta adia' paligaton!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MK5_9","071_5_9","MRK","5","9","9","Ya inalin Jesus ay hiyay, “Ibaagmuy ngadanmu.” Ya inalinay, “Hay ngadan'u ya hi Do'ol ti do'ol amin nihu'lung!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MK5_10","071_5_10","MRK","5","10","10","Ya intugtugan nen lala'in nangal'alu' ay Jesus ta adina pakakon didan nun'appuhin lennawan den babluy. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MK5_11","071_5_11","MRK","5","11","11","Ya wah diday do'ol hi babuy an munhu'ay hinan duntug ta manganapdah ononda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MK5_12","071_5_12","MRK","5","12","12","At inal'alu' nan nun'appuhin lennawah Jesus ta ipihu'lungna didah nan babuy. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MK5_13","071_5_13","MRK","5","13","13","Ya inabulutna, at nun'ala'ahda din nun'appuhin lennawa enen lala'i, ya hennagna didah din babuy. Ya numpunyapyappahanda din duway libu nin an babuy ta immuydah nan lobong, at nun'iloblobda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MK5_14","071_5_14","MRK","5","14","14","Ya unat goh tinnig din mun'adug hi babuy henen na'at ya limmayawda, ya immuydah nan abablubabluy an mangulgud enen na'at. Ya numpapanguy din tatagun mannig eden na'at. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MK5_15","071_5_15","MRK","5","15","15","Ya unat goh dimmatongda din tataguh din wadan da Jesus ya tinnigdan inum'umbun heden tagun nala'ahan din nappuhin lennawa, ya nalubungan, ya pinumhod di nomnomna. At timma'otda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MK5_16","071_5_16","MRK","5","16","16","Ya inulgud din nannig enen na'at hinan tataguy aat di na'at enen lala'in nahe'pan ya din na'at hidin do'ol an babuy. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MK5_17","071_5_17","MRK","5","17","17","Ya inal'alu' nan tataguh Jesus ta taynana nan babluyda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MK5_18","071_5_18","MRK","5","18","18","At nunlugan da Jesus hinan bangka ta makakda, ya inal'alu' din tagun nala'ahan di nappuhin lennawah Jesus ta mi'yuy ay Hiya. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MK5_19","071_5_19","MRK","5","19","19","Mu inalin Jesus ay hiyay, “Adi'a mitnud ta un'aat mumbangngad hi abungyu ta ulgudom ay da'yun hina\"aman amin din inat Apo Dios ay he\"a ya nan aat di gohgohna.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MK5_20","071_5_20","MRK","5","20","20","At immuy mah heden lala'ih nan babluy ad Decapolis an mangul'ulgud an amin hinan inat Jesus ay hiya, ya manoh'an amin din nangngol eden inulgudna. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MK5_21","071_5_21","MRK","5","21","21","Unat goh bimmad'ang da Jesus hinan dammang den lobong ya dimma'aldah nan pingitna, ya do'olday tatagun na'amung an nunli'ub ay Hiya. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MK5_22","071_5_22","MRK","5","22","22","Ya immuy ay Jesus han tagun hi Jairus di ngadana an ap'apuh nan himba'an di Hudyu. Ya nunhippih inayungana, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MK5_23","071_5_23","MRK","5","23","23","ya inhamadna ahan an nangal'alu' ay Hiyan inalinay, “Han imbaluy'un ung'ungngan babai ya magadyuh an matoy! Adya ni' umuyta ta dapoom at inila' an umadaog!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MK5_24","071_5_24","MRK","5","24","24","At inabulut Jesus ta nuntunuddan immuy. Ya do'ol goh di tatagun nangunud ay dida an alulunganda Hiya. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MK5_25","071_5_25","MRK","5","25","25","Ya wah di goh ay dida han babain himpulu ta duway tawon hi adi atdu'an di dalah bumuhu' hi odolna. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MK5_26","071_5_26","MRK","5","26","26","Ya impuhnan amin di pihhunah numpa'agahanah nan do'ol an duktul, mu mi'id ah ohah nangipa'adaog ti un at goh namama. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MK5_27","071_5_27","MRK","5","27","27","Ya dengngolnan do'ol di abalinan Jesus, at immuy nebnog ay Hiyah nan way do'ol an tatagu, ya dinapanay lupit di lubungna ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MK5_28","071_5_28","MRK","5","28","28","ti inalinah nomnomnay, “Ammunay lubungnah dapoo', at umadaog tun dogoh'u.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MK5_29","071_5_29","MRK","5","29","29","Ya himbumagga ya inilanan immadaog din dogohna ti natdu' din dalan bumuhu' hi odolna. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MK5_30","071_5_30","MRK","5","30","30","Ya enelan Jesus an waday badang an nalpuh odolna, at nunhiggung hinan do'ol an tatagu, ya inalinay, “Goh henen nanapah lubung'u?” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MK5_31","071_5_31","MRK","5","31","31","Ya inalin din intudtuduwanan Hiyay, “Alulungan da'ah nan do'ol an tatagu, at gun da'a dapoon, at goh ta ibagam hi un way nanapan He\"a?” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MK5_32","071_5_32","MRK","5","32","32","Mu limmanigguligguh damdamah Jesus ta tigona din nanapan Hiya. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MK5_33","071_5_33","MRK","5","33","33","Ya unat goh inilan den babain immadaog din dogohna ya immuy hi wadan Jesus, ya wimmogwowogwog, ya nunhippih inayungana, ya imbaagnan amin di na'at ay hiya. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MK5_34","071_5_34","MRK","5","34","34","Ya inalin Jesus ay hiyay, “Agi', immadaog nan dogohmu ti dumalat nan pangulugmu! At umanamut'a an malenggop ti adi mipidpidwa din dogohmu.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MK5_35","071_5_35","MRK","5","35","35","Ya otog di punhaphapitan Jesus ya waday nidatong an linala'in nalpuh abung Jairus. Ya inalidan Jairus di, “Adim itnud han Muntudtudu ti natoy din imbaluymu.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MK5_36","071_5_36","MRK","5","36","36","Mu agguy inabulut Jesus henen inalida, at inalinan Jairus di, “Adim nomnomon henen na'at enen imbaluymu, mu unmuat kulugon an tumagu.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MK5_37","071_5_37","MRK","5","37","37","Ya agguy inabulut Jesus din udumnan tatagun mitnud ay Hiya, an anggay da Peter, ya hi Jacob, ya nan agin Jacob an hi John. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MK5_38","071_5_38","MRK","5","38","38","Ya unat goh immatamdah abung nen upihyal an hi Jairus ya tinnig Jesus an mid poto' di aton din tatagu ti waday ahikikila ya ahi'e'ebel. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MK5_39","071_5_39","MRK","5","39","39","Ya unat goh himmigup da Jesus ya inalinan diday, “Anaad ta humelhel ayu ya ahikikila ayu? Henen ung'ungnga ya agguy natoy ti un nolo'!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MK5_40","071_5_40","MRK","5","40","40","Ya ma'akikkidan nen inalina ti iniladan natoy. Mu nun'ipapitaw Jesus dida, ya initnudnay o'ommod nen ung'ungnga ya din tulun intudtuduwana ta himmigupdah nan kuwaltun awadan din unga. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MK5_41","071_5_41","MRK","5","41","41","Ya inodnan Jesus di ngamayna, ya inalinay, “Talitha koum!” (ya hay ibalinan neh hapit tu'u ya, “Ingngi, bumangon'a!”) ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MK5_42","071_5_42","MRK","5","42","42","Ya himbumagga ya timmagu, at natana'dog, ya dimmalan. Henen unga ya himpulu ta duway tawona nin. Ya nunheglay amanoh'aandah din tinnigdan na'at. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MK5_43","071_5_43","MRK","5","43","43","Ya minandalna dida ta adida ibabbaag hinan udumnan tataguh nen na'at, ya inalina goh di, “Panganonyuh ten ung'ungnga.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MK6_1","071_6_1","MRK","6","1","1","Nakak da Jesus ya din intudtuduwana ta numbangngaddah nan ni'babluyanad Nazareth. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MK6_2","071_6_2","MRK","6","2","2","Ya unat goh ngilin an Habadu ya immuy nuntudtuduh din himba'an di Hudyu. Ya do'olday tatagun wah di an nangngol hidin inulgudna, ya manoh'adah nan panudtuduna, ya inaliday, “Hay nangitudun Hiya udot enen inilana? Anaad ta nala'eng ya abalinanan mangat hi umipanoh'a? ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MK6_3","071_6_3","MRK","6","3","3","Undan bo'on Hiya din imbaluy di karpentero an imbaluy Mary, ya hi agin da Jacob ay Joseph, ya hi Judas, ya hi Simon? Kan ya wah tu goh nan a'aginan binabain ni'hituh tu!” Ya binohol nan ni'babluyana Hiya ti agguyda kinulug hi un waday haadna. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MK6_4","071_6_4","MRK","6","4","4","Ya inalin Jesus ay diday, “Nan propeta ya an amin di umuyna punle'le'dan ya e'gonan nan tatagu hiya, mu anggay di ni'babluyana, ya nan tutulangna, ya didan hina\"amay adi mange'gon ay hiya.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MK6_5","071_6_5","MRK","6","5","5","At hiyah ne dumalat ya agguyna mahkay inat di do'ol an umipanoh'ah di ti hay inatna ya anggay ya unna dinapay udumnah nan way dogohna ta impa'adaogna dida, mu nahnotda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MK6_6","071_6_6","MRK","6","6","6","Ya manoh'ah Jesus hinan aatda ti mi'id pangulugda. Immuy da Jesus an nunle'le'od hinan bababbabluy an gun nuntudtudu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MK6_7","071_6_7","MRK","6","7","7","Ya wada han hin'algaw ya inayagan Jesus din himpulu ta duwan intudtuduwana, ya hinindudwana didan hennag an immuy nuntudtudu, ya indatnay haadda ta ologdan munla'ah hinan nun'eh'op an nun'appuhin lennawa. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MK6_8","071_6_8","MRK","6","8","8","Ya inalinan diday, “Mangiw'iwadya ayun mumbaat, at adiyu odnan di gina'uyu, ya ononyu, ya pihhuyu an ammunay hul'udyuh odnanyu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MK6_9","071_6_9","MRK","6","9","9","Ya munhapatus ayu, ya un ohay ilubungyu ya ammuna. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MK6_10","071_6_10","MRK","6","10","10","Ya wa ay ta umuy ayuh nan babluy ya mihina ayuh abung di mangayag ay da'yu ta engganay unyu taynan henen babluy. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MK6_11","071_6_11","MRK","6","11","11","Ya wa ay ta umuy ayuh nan ohan babluy ta adi da'yu ayagan ya adi da'yu donglon ya pu'pu'onyuy hupu' hi hu'iyuh nan akakanyun nen babluy ta panginnilaanda an hiyah ne padan ay dida.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MK6_12","071_6_12","MRK","6","12","12","At tinaynandah Jesus ta immuydan nuntudtuduh nan tatagu, ya hay intududa ya mahapul an du'gon nan tataguy baholda ta way atondan mabaliwan. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MK6_13","071_6_13","MRK","6","13","13","Ya nunla'ahday do'ol an neh'op hinan tatagu, ya innalday danum an lana, ya nun'ilamuhdah nan way dogohna, at numpanga'adaogda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MK6_14","071_6_14","MRK","6","14","14","Dengngol Herod an alid Galilee an amin din ina'inat Jesus ti nundongol di aatnah nan himpapangili. Inalin din udum an tataguy, “Manu ay abalinan Jesus an mangat hi umipanoh'a ti Hiyah John an Mumbonyag an un namahuan.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MK6_15","071_6_15","MRK","6","15","15","Ya din udumna ya inaliday, “Hiyah Elijah.” Ya din udum ya inaliday, “Hiya ya propeta an umat hidin propetah din penghana.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MK6_16","071_6_16","MRK","6","16","16","Ya unat goh dengngol Herod nan inulgudda ya inalinay, “Hiyah John an Mumbonyag an din impaputul'uy uluna!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MK6_17","071_6_17","MRK","6","17","18","Ya manu ay inat Herod ti nan gun nangalyan John ay hiya an adi abuluton Apo Dios di pangiyahawaanan Herodias an ahawan han aginan hi Philip! At hiyanan binum'on hi Herod, ya nunhonag hi immuy an nangngal ay John, ya impabobodna, ya impibaludna. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MK6_19","071_6_19","MRK","6","19","19","Ya ta\"on hi Herodias ya waday boholnan John, at hiyanan pepenhodnan mapatoy hiya. Mu mid inatnan nangipapatoy ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MK6_20","071_6_20","MRK","6","20","20","ti ene'gonan Herod hi John, ya inilanan maphod di ugalina, ya hiya ya tagun Apo Dios, at hiyanan binaliwana hiya. Ya gunna dengngol din itudtudun John an ta\"on un hin'umu'udduman hiyay dumalat hi pun'od'oddana, mu pohpohdona damdaman donglon nan itudtuduna. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MK6_21","071_6_21","MRK","6","21","21","Ya la'tot ya nadatngan nan algaw an hohoddon Herodias ti heden algaw ya gutudnah punnomnoman Herod hinan nitungawana, at nundadaandah do'ol an ma'an ta na'amungda din nun'abagtuy haaddan u'upihyalna, ya din a'ap'apun di tindaluna, ya din udumna goh an ma'al'alin tatagud Galilee ta mi'yamlongdan hiya. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MK6_22","071_6_22","MRK","6","22","22","Ya unat goh nanayaw din mumbalbalahang an imbaluy Herodias ya impadenolnah Herod ya din bihhitan na'amung. At inalin din Alin hi Herod hinan balahang di, “Ibagam di malgom hi pohdom, at idat'un he\"a.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MK6_23","071_6_23","MRK","6","23","23","Ya intulagnan nen nanayaw an inalinay, “Malgom di alyom hi pohdom at idat'u an ta\"on hi un nan godwan di hakup tun pumpapto'a'!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MK6_24","071_6_24","MRK","6","24","24","Ya immuy henen balahang ay inanan hi Herodias, ya inalinay, “Ngadan nin di ibaga' ay Herod hi pohdo' hi idatna?” Ya inalin inanay, “Hay ulun John an Mumbonyag!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MK6_25","071_6_25","MRK","6","25","25","Ya nabanangngad hinan Alin hi Herod, ya inalinay, “Hay ulun John an Mumbonyag di pohdo' hi idatmun ha\"in ad ugwan an mittuh nan duyu.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MK6_26","071_6_26","MRK","6","26","26","Ya nunheglay tutuyun nan alih din inalina, mu mahapul an unudona ti intulagnah din ado'ol di tatagun na'amung. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MK6_27","071_6_27","MRK","6","27","27","At nunnaudonan minandal nan baalna ta putulanday ulun John ya inyuyda. At immuy din baalnah nan baludan, ya pinutulanay ulun John, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MK6_28","071_6_28","MRK","6","28","28","ya inyuynan nittuh nan duyu. Ya unat goh indat Herod hinan balahang ya inyuyna indat ay inanan hi Herodias. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MK6_29","071_6_29","MRK","6","29","29","Ya unat goh dengngol din intudtuduwan John din na'at ya immuyda innal din odol John ta inyuyda inlubu'. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MK6_30","071_6_30","MRK","6","30","30","Numbangngad din nahnag an ma'alih a'apostoles ay Jesus an nalpudah nan immuyda nuntudtuduwan ta middumda goh ay Hiya, ya inulguddan amin ay Hiyay aat di ina'inatda ya nan intudtududa. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MK6_31","071_6_31","MRK","6","31","31","Ya do'olday tatagun pumanopolloh an pumitawday udumna ya humigupday udumna, at mid inat da Jesus an nangat hinan pohdonda an ta\"on nan angananda. At inalin Jesus hinan intudtuduwanay, “Ma ayu ta umuy tu'u miyohha ta way aton tu'un mun'eblay hi na'amtang.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MK6_32","071_6_32","MRK","6","32","32","At immuydah nan way lobong an nunlugandah nan bangka, ya immuyda niyohhah nan lugal an mid di tagu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MK6_33","071_6_33","MRK","6","33","33","Mu unat goh tinnig din do'ol an tataguy nakakan da Jesus ya inimmatunanda dida, at an amin din tataguh nan abablubabluy ya nakakda ta inunuddah Jesus. Mu inlikawda ti nan lutay nange'wanda, at bimmani'bi\"ahanda, at hiyaat un diday nahhun an dimmatong ya un da Jesus. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MK6_34","071_6_34","MRK","6","34","34","Ya unat goh dimmatong da Jesus ya limmahundah din bangka, ya tinnigna din tatagun na'amung, ya ongol di homo'nan dida ti umatdah nan kalnilun mid mangipahtul ay dida. Ya numbino'ob'on di intudtudunan dida. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MK6_35","071_6_35","MRK","6","35","35","Ya unat goh napuyaw ya immuy din intudtuduwanan Hiya, ya inaliday, “Mi'id nunhituh tu, at akkay mahdoman tun tatagun ninitnud ay ditu'u! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MK6_36","071_6_36","MRK","6","36","36","At payom dida ta adida maladaw an umuy hinan nun'eheggon an bababbabluy ta way luma'uandah ononda.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MK6_37","071_6_37","MRK","6","37","37","Mu inalin Jesus ay diday, “Adi mahapul an makakda ti da'yuy mangidat hi ononda.” Ya inalin din intudtuduwanay, “Oo, mu hay pangngalanmi mah? Ti gulat ta la'uanmi at do'ol di pihhuh mahapul hi mila'uh mun'olog hi ononda!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MK6_38","071_6_38","MRK","6","38","38","Ya inalin Jesus ay diday, “Atnay tinapay hi wah nan tatagu? Ekayu tigon.” Ya unat goh tinnigda nan wah di ya numbangngadda, ya inaliday, “Waday lemah tinapay ya han duwan ekan.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MK6_39","071_6_39","MRK","6","39","39","Ya inalinah din intudtuduwanay, “Alyonyu ta malahhilahhindan umbun hinan way holo'.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MK6_40","071_6_40","MRK","6","40","40","At inumbunda din tatagu ta waday hinggagahut di ohay pampun, ya hinnanabongleda goh di udumnan nalammung an inumbun. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MK6_41","071_6_41","MRK","6","41","41","Ya innal Jesus din leman tinapay ya din duwan ekan, ya intangadnad abuniyan, ya endenolnan Apo Dios, ya inupe'upengna, ya indatnah din intudtuduwana ta impiyapongdah din tatagu. Ya ginogodwana goh din duwan ekan, ya impiwanahnan amin ay dida. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MK6_42","071_6_42","MRK","6","42","42","At nangandan amin, ya nun'abhugda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MK6_43","071_6_43","MRK","6","43","43","Ya inamungday na'angang, ya himpulu ta duway bahkit hi napnuh tinapay ya nan ekan. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MK6_44","071_6_44","MRK","6","44","44","Ya hay uyap di linala'in nangan ya lemay libu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MK6_45","071_6_45","MRK","6","45","45","Un ahan nalpah hanan na'at ya nunhonag Jesus din intudtuduwana ta munlugandah nan bangka ta mahhundan umuy ad Bethsaida. Ya nataynan hi Jesus ta nun'ipa'anamutna din tatagu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MK6_46","071_6_46","MRK","6","46","46","Ya unat goh nakak din tatagu ya immuy hi Jesus an nun'ohhah buludnan nunluwalun Apo Dios. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MK6_47","071_6_47","MRK","6","47","47","Ya unat goh wan na'uy an mahdom ya wah dih nan gagwan di lobong din intudtuduwana, mu wagwah dih Jesus hinan buludnan nun'ohha. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MK6_48","071_6_48","MRK","6","48","48","Ya tinnig Jesus din intudtuduwanan mid ologdan mangipa'uy hidin bangka ti waday puo' an ibangngabangngadna dida. Ya unat goh timmalanu ya dinalan Jesus nan tu'yap di danum ta umuy hi wadanda. Ya unat goh wan lauhana dida ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MK6_49","071_6_49","MRK","6","49","49","ya tinnigda Hiyan mundaldallanan hinan tu'yap di danum, ya timma'otda, at pinumkawda ti inaliday un banig ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MK6_50","071_6_50","MRK","6","50","50","ti wimmogwogdah ta'otdan amin hinan tinnigda. Ya nahannapit hi Jesus ay didan inalinay, “Adi ayu tuma'ot ti Ha\"in, at mid al'alin da'yu!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MK6_51","071_6_51","MRK","6","51","51","Ya immuy hi Jesus an ni'lugan hinan bangkan nunluganan nan intudtuduwana, ya namahngan din puo' mahkay. Ya nidugah di amanoh'aandah nan na'at, ya mid poto' di punnomnomandah aatna ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MK6_52","071_6_52","MRK","6","52","52","ti ta\"on un nan nangipado'olan Jesus hinan tinapay mu mid inilada damdamah aat Jesus an paddungnay immodhol di nomnomda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MK6_53","071_6_53","MRK","6","53","53","Unat goh dimmatong da Jesus hinan dammangnad Gennesaret ya inhebodda din bangka. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MK6_54","071_6_54","MRK","6","54","54","Ya unat goh limmahunda ya inimmatunan din tataguh Jesus. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MK6_55","071_6_55","MRK","6","55","56","At intagtagdan immuy an amin hinan abablubabluy ta inayaganda din way dogohna ta nun'iyattangdan inyuy ay Jesus. Ya an amin din inaya'ayan Jesus ya wa ay ta dengngol nan tataguan Hiyay pangiyayandah nan way dogohna. Ya ta\"on un din it'ittang an babluy unu din ongol an babluy ya inyuyda din way dogohna ta impalo'dah nan pummalkaduan. Ya inal'alu'da Hiya ta abulutonay umadaoganda an ta\"on hi unda dapoon di lupit di lubungna ya anggay. At an amin din nanapan Hiya ya immadaogda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MK7_1","071_7_1","MRK","7","1","1","Nalpud Jerusalem din udumnan Pharisees ya din muntudtuduh nan Uldin di Hudyu ta immuydan Jesus. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MK7_2","071_7_2","MRK","7","2","2","Ya tinnigday inat di udumnah din intudtuduwana an agguyda inunud din ugalin di Hudyu an hay aat di atondan mun'ihu ya unda mangan. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MK7_3","071_7_3","MRK","7","3","3","(Ti nan Pharisees ya an amin din udumna goh an Hudyu ya unudonday intudun din o'ommoddah din penghana, at hay atonda ya unda mangan ya unudonday ugalidah aat di pun'ihuan. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MK7_4","071_7_4","MRK","7","4","4","Ya gulat goh ta umanamutdan malpuh nan malkadu ya mun'ihudah mahhun ya unda mangan. Ya unudonda goh di niyuldin an hay aat di pangulahan hi howo', ya banga, ya duyun gumo'. Ya ihna goh di udumnah numbino'ob'on an uldindah umat hina.) ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MK7_5","071_7_5","MRK","7","5","5","Ya inalin din Pharisees ya din muntudtuduh nan Uldin ay Jesus di, “Anaad ta nan intudtuduwam ya adida unudon din intudun din a'apu tu'uh penghana an aat di aton tu'un mun'ihu ya un tu'u mangan?” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MK7_6","071_7_6","MRK","7","6","6","Ya inalin Jesus ay diday, “Immannung din impa'innilan din propetan hi Isaiah hi aatyu ti munlayah ayu! Ti inalinay, Un hay hapit daten tatagu' ya anggay di pange'gonandan Ha\"in, mu bo'on Ha\"in di makulug hi nomnomondah unudonda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MK7_7","071_7_7","MRK","7","7","7","Mid hulbin di pundayawandan Ha\"in ti malpuh nomnomday imandaldah nan tatagu, ya alyonday un Ha\"in di ad tugun, mu bo'on!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MK7_8","071_7_8","MRK","7","8","8","Ya inalin goh Jesus ay diday, “Unyuat goh du'gon nan Tugun Apo Dios ta nan itudun di tagun impaboltan din a'apuyuh penghanay hiyaat goh di ihamhamadyun unudon!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MK7_9","071_7_9","MRK","7","9","9","Ya innaynayun Jesus an himmapit an inalinan diday, “Nala'eng ayun man'ug hinan Uldin Apo Dios ta way atonyun mangat hinan itudtuduyun impaboltan din a'apuyuh penghana! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MK7_10","071_7_10","MRK","7","10","10","Ti hay intugun Moses ya inalinay, Mahapul an e'gonanyu nan o'ommodyu, ya inalina goh di, Adya hapitonyuy anappuhin di aat di o'ommodyu ya hay mahapul ya mapatoy ayu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MK7_11","071_7_11","MRK","7","11","11","Mu da'yu ya nob'on di ituduyu ti alyonyuy, Ta\"on hi un adi idat hinan o'ommod di ibaddang ay didah un hi Apo Dios di nangetbalan! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MK7_12","071_7_12","MRK","7","12","12","Ti hay pohdonyu ya ta adida badangan nan o'ommodda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MK7_13","071_7_13","MRK","7","13","13","Mu hay immannung ya din'ugyuy Hapit Apo Dios an dumalat enen tudtuduyun binoltanyuh din a'apuyuh penghana. Ya do'ol di numbino'ob'on goh hi umat hinah nan ato'atonyu.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MK7_14","071_7_14","MRK","7","14","14","Inayagan Jesus goh din tatagu ta immuydan Hiya, ya inalinan diday, “Da'yun amin ya donglonyuh te ta ma'awatanyu! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MK7_15","071_7_15","MRK","7","15","15","Bo'on hay ma'u'mun hi timid di pumuhih ugali ti hay malpuh nomnom. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MK7_16","071_7_16","MRK","7","16","16","At mahapul an ihamadyun nomnomon nan inali'!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MK7_17","071_7_17","MRK","7","17","17","Ya unat goh tinaynan Jesus din tatagu ya immuy hinan abung. Ya nangunud din intudtuduwana, ya hinanhanandan Jesus di aat din inulgudnan nipa\"el. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MK7_18","071_7_18","MRK","7","18","18","Ya tembal Jesus an inalinay, “Uya'a ya adiyu ma'awatan di aatna an un ayu umat hinan udumnan mid inilada? Undan agguyyu inila an nan ma'u'mun hi timid ya bo'on hiyay pumuhih ugali ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MK7_19","071_7_19","MRK","7","19","19","ti bo'on hay nomnom di umayana ti hay putu, at la'tot ya bimmuhu'.” (Hay itudun nen inalin Jesus ya an amin di numbino'ob'on an ma'an ya adi mapaniaw.) ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MK7_20","071_7_20","MRK","7","20","20","Ya inalina goh di, “Hay malpuh nomnom di pumuhih ugali. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MK7_21","071_7_21","MRK","7","21","21","Ti hay nomnom di alpuwan di pangatan hinan numbino'ob'on an nappuhi an nan lumihog, ya mangakaw, ya pumatoy, ya umilugtap, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MK7_22","071_7_22","MRK","7","22","22","ya umam'am, ya aton di malgom an nun'appuhi, ya munlayah, ya mi'haluhalud, ya umamoh hi gina'un di udumna, ya pumihul, ya mumpahpahiya, ya nonongan inat di pohpohdon. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MK7_23","071_7_23","MRK","7","23","23","Ya an amin hanan pumuhian di tagu ya malpuh nomnom.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MK7_24","071_7_24","MRK","7","24","24","Nakak da Jesus enen babluy ta immuydah nan neheggon ad Tyre. Ya immuy hi Jesus hinan ohan abung ti penhodnan adi innilaon nan tataguy wadana. Mu ininnilan din tataguy wadana damdama. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MK7_25","071_7_25","MRK","7","25","26","Ya heden babluy ya wada han babain iGreece an ad Phoenicia hinan Provinciad Syria di nitungawana an nahe'pan hi nappuhin lennaway imbaluynan ung'ungnga. Ya unat goh dengngolna nan na'ulgud an aat Jesus at nunnaudonan immuy ay Hiya, ya nunhippih inayungana, ya inal'alu'na ta la'ahona nan nihu'lung hinan imbaluyna. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MK7_27","071_7_27","MRK","7","27","27","Mu inulgud Jesus di nipa\"el an inalinay, “Hay mahapul hi mahhun an midatan hi ma'an ya nan ung'ungungnga ta way atondan mabhug, ti adi maphod hi un alan di onon di ung'ungungnga, ya impa'wah ta onon di ahu.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MK7_28","071_7_28","MRK","7","28","28","Ya tembal nen babain inalinay, “Immannung henen inalim, Apu, mu ta\"on hi un nan ahu an umat ay da'mi ya onon nan ukkon di ogohon nan ung'ungungngah unda mangan!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MK7_29","071_7_29","MRK","7","29","29","Ya inalin Jesus ay hiyay, “Maphod henen nambalmu! At umanamut'a ti nala'ah din nihu'lung hinan imbaluymu!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MK7_30","071_7_30","MRK","7","30","30","Ya immanamut din babai, ya wah di han imbaluynan nolnollo', ya immannung an nala'ah din nihu'lung. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MK7_31","071_7_31","MRK","7","31","31","Nakak da Jesus hinan babluy an neheggon ad Tyre, ya nundadyudah nan Lobong an Galilee. Ya hidin numbangngadanda ya ene'wadad Sidon ya hinan abablubabluy ad Decapolis. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MK7_32","071_7_32","MRK","7","32","32","Ya inyuy nan tatagu han napu'it ya nawe'we' an lala'in Jesus. Ya inal'alu'dah Jesus ta dapoona ta way aton nan dogohnan umadaog. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MK7_33","071_7_33","MRK","7","33","33","Ya inyohhan Jesus hiyah nan mi'id di tagu, ya inlukiluk Jesus nan galaygaynah din ingan nan lala'i. Ya unat goh nalpah ya tinukpaana goh di ngamayna, ya dinapanay dilan den lala'i. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MK7_34","071_7_34","MRK","7","34","34","Ya tinangad Jesus ad daya, ya himmodohda ta panginnilaan hi ado'ol di gohgohnan den lala'i, ya inalinan hiyay, “Ephphatha!” (unu Umadaog'a!). ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MK7_35","071_7_35","MRK","7","35","35","Ya himbumagga ya medngol di ingana, ya pinumhod mahkay di panapitna. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MK7_36","071_7_36","MRK","7","36","36","Ya minandal Jesus din tatagun nanginnilan ne han na'at ta adida ulgudon heden tinnigda. Mu ta\"on hi unna gun iyadiy pangulgudanda mu undaat goh inyal'allan gun mangulgud. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MK7_37","071_7_37","MRK","7","37","37","At an amin din nangngol enen na'at ya nidugah di amanoh'aanda. Ya inaliday, “Uya'anan maphod ahan nan ato'atona! Ti ta\"on un nan napu'it ya nan nawe'we' ya nun'ipa'adaogna!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MK8_1","071_8_1","MRK","8","1","1","Heden na'atan hana ya na'amungda goh di do'ol an tataguh wadan Jesus, ya la'tot ya napuh di ononda. Ya inayagan Jesus din intudtuduwana, ya inalinay, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MK8_2","071_8_2","MRK","8","2","2","“Igohgoha' tun tatagu ti tuluy algaw di nihihinnandah tu, at napuh di ononda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MK8_3","071_8_3","MRK","8","3","3","Ya adi' pohdon an ipa'anamut dida ta nangamung unda mangan ti ini ya ma'ulawdah nan owon ti munhinaangda ti adagwiy nalpuwan di udumna.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MK8_4","071_8_4","MRK","8","4","4","Ya inalin din intudtuduwanay, “Oo, mu mapulun heten wadan tu'u, at hay pangngalan tu'u mah hi mun'olog hi ipa'an tu'un dida ti do'odo'olda?” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MK8_5","071_8_5","MRK","8","5","5","Ya inalin Jesus di, “Atnay ma'an hi wan da'yu?” Ya inaliday, “Un pituy tinapay.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MK8_6","071_8_6","MRK","8","6","6","Ya nun'ipabun Jesus din tatagu, ya innalna din pitun tinapay, ya nunluwalu ta endenolnan Apo Dios, ya inupe'upengna, ya indatnah din intudtuduwana ta immuyda impiyapong hinan tatagu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MK8_7","071_8_7","MRK","8","7","7","Ya wada goh di tuttuluh i'itang an ekan, at endenolna goh ay Apo Dios, ya inalinah din intudtuduwana ta ipiyapongda goh hinan tatagu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MK8_8","071_8_8","MRK","8","8","8","At nangandan amin, ya nabhugda. Ya inamung din intudtuduwana din na'angang, ya pituy bahkit di napnu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MK8_9","071_8_9","MRK","8","9","9","Ya mid mapto' ya opat di libuy linala'in nangan. Ya unat goh nalpah an nun'ipa'anamut Jesus din tatagu ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MK8_10","071_8_10","MRK","8","10","10","ya immuy ni'lugan hidin intudtuduwanah nan bangka ta immuydad Dalmanutha. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MK8_11","071_8_11","MRK","8","11","11","Immuy din udumnan Pharisees ta ni'hongeldan Jesus ta tapnganda Hiya, at inaliday atonay umipanoh'a ta panginnilaandah un makulug an hi Apo Dios di nangidat hi haadna. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MK8_12","071_8_12","MRK","8","12","12","Ya munha'it di punnomnoman Jesus hinan aatda, at inalinay, “Anaad ta nan tatagud ugwan ya mahapul hi unda tigon di umipanoh'a ya unda kumulug? Mu hay alyo' ay da'yu ya adi' ahan aton di umipanoh'ah panginnilaandah aat'u!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MK8_13","071_8_13","MRK","8","13","13","At tinaynan da Jesus din Pharisees an nunluganda goh hidin bangka ta bimmad'angdah dammang den lobong. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MK8_14","071_8_14","MRK","8","14","14","Inaliwan din intudtuduwan Jesus an mun'odon hi udumnah tinapay hi mun'olog hi balunda ti un oh'ohhan tinapay di wan dida ya anggay hinan bangka. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MK8_15","071_8_15","MRK","8","15","15","Ya pinadanan Jesus didan inalinay, “Emayaanyu nan bino'bo' di Pharisees ya nan bino'bo' Herod.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MK8_16","071_8_16","MRK","8","16","16","Ya hinahapit din intudtuduwanay aat nen inalina an inaliday, “Mid mapto' ya hay nangaliwan tu'uh din tinapay di alyona.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MK8_17","071_8_17","MRK","8","17","17","Ya inilan Jesus henen hinahapitda, at inalinan diday, “Goh ta hay nangaliwanyuh nan tinapay di hahapitonyu? Uya'a ya adiyu innilaon di abalina'! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MK8_18","071_8_18","MRK","8","18","18","Ihnay matayu, mu paddungnay unyu agguy tinnig nan inat'u! Ya ihnay ingayu, mu paddungnay unyu agguy dengngol nan inali'! Dan inaliwanyu din inat'uh ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MK8_19","071_8_19","MRK","8","19","19","din leman tinapay an inupe'upeng'u ta indatyuh din lemay libun tatagu? Ya atnay bahkit hi pinnuyuh nan na'angang?” Ya tembaldan inaliday, “Himpulu ta duwa.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MK8_20","071_8_20","MRK","8","20","20","Ya inalin goh Jesus di, “Heden na'amungan din opat di libun tatagu ya inupe'upeng'uy pituh tinapay ta nangandan amin ya atnay bahkit hi pinnuyuh nan na'angang?” Ya inaliday, “Pitu.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MK8_21","071_8_21","MRK","8","21","21","Ya inalinan diday, “Uya'ay ina'inat'u, ya goh ta hay aid di tinapay di wah nomnomyu? Undan agguyyu pay na'awatan nan inali'?” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MK8_22","071_8_22","MRK","8","22","22","Nidatong da Jesus ad Bethsaida, ya inyuy nan udum an tatagun Jesus han lala'in nabulaw, ya inal'alu'da Hiya ta dapoona ta umadaog. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MK8_23","071_8_23","MRK","8","23","23","Ya pendong Jesus nan nabulaw ta initnudna hiya ta bimmataandah nan higib. Ya tinukpaan Jesus di matan nan nabulaw, ya dinapana goh di matana, ya inalinay, “Olom ya mittig di matam?” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MK8_24","071_8_24","MRK","8","24","24","Ya unat goh intigawna ya inalinay, “Oo, tigo' di tagu, mu paddungnay unda ayiw an dumalan.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MK8_25","071_8_25","MRK","8","25","25","Ya impidwan goh Jesus an nanapah matana. Ya inhamhamad nan lala'in inittig, ya pinumhod mahkay di pannigna, at ma\"attig mahkay an amin di tigona. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MK8_26","071_8_26","MRK","8","26","26","Ya inalin Jesus ay hiyay, “Mundapuh'an umanamut, ya adim e'wah nan higib.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MK8_27","071_8_27","MRK","8","27","27","Immuy da Jesus ya din intudtuduwanah nan bababbabluy an neheggon ad Caesarea Philippi. Ya hidin pundaldallananda ya binagana didan inalinay, “Hay pangimmatunan nan tatagun Ha\"in nin?” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MK8_28","071_8_28","MRK","8","28","28","Ya tembaldan inaliday, “Din udumna ya inaliday un He\"ah John an Mumbonyag an un namahuan, ya din udumna goh ya inaliday un He\"ah Elijah an propetah din penghana, ya umat goh hidin udumna ti inaliday He\"ay ohah din propeta.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MK8_29","071_8_29","MRK","8","29","29","Ya inalin Jesus di, “Ya da'yu mah—hay alyonyuh aat'u?” Ya tembal Peter an inalinay, “He\"ay Alin Pento' Apo Dios.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MK8_30","071_8_30","MRK","8","30","30","Ya tinugun Jesus dida ta adida mangupid hi alyondah nan tataguh un Hiyah Kristu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MK8_31","071_8_31","MRK","8","31","31","Ente\"an Jesus an nangibaag hidin intudtuduwanay ma'at ay Hiya an inalinay, “Hay mahapul ya Ha\"in an Imbaluy di Tagu ya nidugah di ipaligligatana' ti pahalona' hinan a'ap'apun di tatagu, ya nan a'ap'apun di papadi, ya nan muntudtuduh nan Uldin. Ya patayona', mu maluh di tuluy algaw at mamahuana'.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MK8_32","071_8_32","MRK","8","32","32","Ya inhamadnan nangulgud ta panginnilaandah aatna. Ya inyohhan Peter Hiya, ya inhingalnan inalinay, “Adaogna, ya adi ahan umat hinay ma'at!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MK8_33","071_8_33","MRK","8","33","33","Mu nunligguh hi Jesus, ya intigawnah din intudtuduwana, ya inhingalnah Peter an inalinay, “Taynana', Satanas! Ti henen ninomnommun inalim ya bo'on hi Apo Dios di ad nomnom ti hay tagu!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MK8_34","071_8_34","MRK","8","34","34","Ya inayagan Jesus din do'ol an tatagu ya din intudtuduwana ta na'amungda, ya inalinay, “Pohdon ay nan tagun mangunud ay Ha\"in ya mahapul an adina hunnon di itaguana. Mu ta\"on hi un mapahiw unu mapatoy mu mahapul an Ha\"in unudona damdama. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MK8_35","071_8_35","MRK","8","35","35","Nan adi umunud ti adina abuluton di ipaligligatana unu nan apatayana ya hay umangunuh ya milahhin ay Apo Dios hi mid pogpogna. Mu nan mipaligligat unu nan mapatoy ti nan pangunudandan Ha\"in ya nan Tugun'u ya hay umangunuh ya mi'tagun Apo Dios hi mid pogpogna. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MK8_36","071_8_36","MRK","8","36","36","Ta\"on un alan di tagun amin hi mun'aphod an gina'uh tun luta ya mi'id hulbin hana damdama ti adi ay kumulug at hay umangunuhna ya milahhin damdaman Apo Dios hi mid pogpogna. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MK8_37","071_8_37","MRK","8","37","37","At hanan alana ya adi pa'appallog hi pi'taguanan Apo Dios. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MK8_38","071_8_38","MRK","8","38","38","Ad ugwan ya do'olday tatagun adi umunud ya nun'abaholan, at nan tagun mangiyabain an mangunud hinan Tugun'u ya Ha\"in an Imbaluy di Tagu ya adi' goh ibilang hi tagu' hidin pumbangngada' an da'mih nan a'anghel hi pangipattiga' hi ipabagbagtuanmin Ama.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MK9_1","071_9_1","MRK","9","1","1","Ya inalina goh di, “Adiyu aliwan heten alyo'! Ti waday udumnan da'yuh tu an adi matoy ta nangamung unda tigon di gutud di Pumpapto'an Apo Dios ya nan anidugah di abalinanan mumpapto'.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MK9_2","071_9_2","MRK","9","2","2","Naluh di onom hi algaw ya initnud Jesus hi Peter ya da Jacob ay John ta nunti'iddah nan ata'nang an duntug ta unda anggay. Ya heden papannigandan Jesus ya numbo'on di tigawna ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MK9_3","071_9_3","MRK","9","3","3","ti nan lubungna ya ma'appaha' an humili, mu mi'id hitun lutay umipapaha' hi lubung hi umat hina. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MK9_4","071_9_4","MRK","9","4","4","Ya himbumagga ya tinnig din intudtuduwana da Moses ay Elijah an mi'hapitdan Jesus. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MK9_5","071_9_5","MRK","9","5","5","Ya himmapit hi Peter, ya inalinan Jesus di, “Apu, maphod ta wada tu'uh tu! At pohdom ay ya iyammamiy tuluh allung ta hinohhonyun da Moses ya hi Elijah!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MK9_6","071_9_6","MRK","9","6","6","Mu mid poto' di hinapitna ti timma'otdah din tinnigda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MK9_7","071_9_7","MRK","9","7","7","Ya waday bunut an nepto' ay dida, at nalidumanda. Ya wada han hapit an nalpuh nan bunut an inalinay, “Hiyah te Imbaluy'un pepenhod'u, at donglonyuy alyona!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MK9_8","071_9_8","MRK","9","8","8","Ya mungwingngiwingngida, ya mid udum an anggay hi Jesus hi wah di. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MK9_9","071_9_9","MRK","9","9","9","Ya heden pundadyuanda ya tinugun Jesus didan inalinay, “Adiyu iyal'alih nen tinnigyuh nan tatagu ta nangamung di amahua' an Imbaluy di Tagu.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MK9_10","071_9_10","MRK","9","10","10","Ya inunuddah nen inalina, mu numbabaggaandan tulun inaliday, “Hay aat nin di amahuan an inalina?” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MK9_11","071_9_11","MRK","9","11","11","Ya wada han mahmahandan Jesus, at inalidan Hiyay, “Anaad ta inalin nan muntudtuduh nan Uldin an mahhun an umalih Elijah ya un umali nan Alin Pento' Apo Dios?” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MK9_12","071_9_12","MRK","9","12","13","Ya tembal Jesus an inalinay, “Immannung an hay mahapul ya mahhun an mumbangngad hi Elijah ta idadaanay tatagu. Ya wada goh di impitudo' Apo Dios an inalinay, Nan Imbaluy di Tagu ya mahapul an nidugah di ipaligligatana, ya adi abuluton di tatagu Hiya. Mu hay alyo' ay da'yu ya nalpah an immalih Elijah, at nunholholtapun din tatagu an hiyah ne nipa'annungan din impitudo' Apo Dios.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MK9_14","071_9_14","MRK","9","14","14","Unat goh numbangngad da Jesus hi awadan din udumnan intudtuduwana ya tinnigdan wah di do'ol an tatagun nunli'ub ay dida. Ya wah di din udumnah nan muntudtuduh nan Uldin an mi'hahannudah din intudtuduwan Jesus. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MK9_15","071_9_15","MRK","9","15","15","Ya unat goh tinnig din tataguh Jesus ya nidugah di amanoh'aanda, ya timmagtagdan immuy ay Hiya, ya inaliday, “Maphod ta immali ayu!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MK9_16","071_9_16","MRK","9","16","16","Ya inalin Jesus hidin intudtuduwanay, “Ngadan di punhahannuanyuh nan muntudtuduh nan Uldin?” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MK9_17","071_9_17","MRK","9","17","17","Ya wada han lala'in niddum hinan tatagu, ya hiyay nambal an inalinay, “Apu, inyali' han imbaluy'u ta ipa'adaogmu ti waday nappuhin lennawan nihuhu'lung an nangipawe'we' ay hiya. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MK9_18","071_9_18","MRK","9","18","18","Ya wa ay ta mahe'pan ya matu\"in, ya umupag di timidna, ya ngumelongelot di babana, ya umodhol. Ya inali' hinan intudtuduwam ta la'ahonda, mu mid ologda.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MK9_19","071_9_19","MRK","9","19","19","Ya inalin Jesus di, “Uya'a ya adi mihamad di pangulugyun tatagu! Gah'in unna' mihihinnan da'yu ta e'edpol'uy aatyu ya un waday pangulugyu! Iyaliyuh tu han ungan lala'i!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MK9_20","071_9_20","MRK","9","20","20","At inyuydan Jesus. Ya unat goh tinnig nen nappuhin lennawah Jesus ya impagalewgewna han unga, ya natu\"in, ya bimmanalliballin, ya immupag di timidna. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MK9_21","071_9_21","MRK","9","21","21","Ya inalin Jesus ay amanay, “Anuud di nangete\"anah umatanah na?” Ya inalinay, “Nete\"ah din a'ung'ungngana. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MK9_22","071_9_22","MRK","9","22","22","Ya gun tu\"inon nan nappuhin lennawa hiyah nan apuy ya hinan way danum ta patayona. At igohgohan da'mi ni' ta badangan da'mih un gulat ta abalinam!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MK9_23","071_9_23","MRK","9","23","23","Ya inalin Jesus ay hiyay, “Anaad ta alyom henen gulat? Mabalin an ma'at an amin di logom hi un way pangulug nan tagu!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MK9_24","071_9_24","MRK","9","24","24","Ya nahannapit heden ommod den unga, ya enlotnan mangalih, “Waday pangulug'u, mu adi umda, at badangana' ni' ta ma'udman!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MK9_25","071_9_25","MRK","9","25","25","Ya unat goh tinnig Jesus an na'amung nan tatagu ta alulunganda Hiya at minandalna nan nappuhin lennawan inalinay, “He\"an lennawan umipawe'we' ya pumu'it ya mandalo' he\"a ta mala'ah'an nen unga, ya adim ipidpidwan mihu'lung ay hiya!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MK9_26","071_9_26","MRK","9","26","26","Ya pinumkaw nan lennawa, ya atata'ot di inatnan nangipagalewgew eden unga, ya nala'ah. Ya ay natoy di tigaw den unga, at inaliday un natoy! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MK9_27","071_9_27","MRK","9","27","27","Mu inodnan Jesus di ngamayna, ya binangonah den unga, at timma'dog, ya pinumhod. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MK9_28","071_9_28","MRK","9","28","28","Ya immuy da Jesus hinan abung, ya inalin din intudtuduwanan Hiyay, “Anaad ta mid ologmin munla'ah hinan nappuhin lennawan niyo'odol enen unga?” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MK9_29","071_9_29","MRK","9","29","29","Ya tembal Jesus an inalinay, “Nan umat hinan lennawa ya mahapul an ilangduan an munluwalun Apo Dios ya un mabalin an mala'ah.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MK9_30","071_9_30","MRK","9","30","30","Nakak da Jesus enen babluy, ya nun'awadah nan Provinciad Galilee. Ya adi pohdon Jesus an innilaon nan tataguy awadana ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MK9_31","071_9_31","MRK","9","31","31","ta way inatnan nuntudtuduh nan himpulu ta duwan intudtuduwana. Ya inalinan diday, “Ha\"in an Imbaluy di Tagu ya idawata' hinan buhul'u. Ya patayona' ay dida, mu maluh di tuluy algaw at mamahuana'.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MK9_32","071_9_32","MRK","9","32","32","Mu mi'id inilan din intudtuduwanah aat nen hinapitna, ya timma'otdan munhanhan ay Hiyah aatna. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MK9_33","071_9_33","MRK","9","33","33","Dimmatong da Jesus ad Capernaum, ya himmigupdah nan ohan abung. Ya inalin Jesus hinan intudtuduwanay, “Anaad ta nunhohongngel ayuh nan dalan?” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MK9_34","071_9_34","MRK","9","34","34","Mu bumaindan mambal ti hay dimmalat hi nunhohongngilanda ya way ohan didaan alyonay hiyay nabagbagtu ya un nan udumnan ibbana. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MK9_35","071_9_35","MRK","9","35","35","Ya inumbun hi Jesus, ya inayagana din himpulu ta duwan intudtuduwana, ya inalinan diday, “Nan mamhod an nabagtu ya un nan ibbana ya mahapul an ibilangnay odolnah na'am'ampa ya un nan i'ibbana ta paddungnay hiyay tagaladan amin.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MK9_36","071_9_36","MRK","9","36","36","Ya inawit Jesus han ung'ungnga, ya impata'dognah nan hinagang din intudtuduwana ya unna ha'lion, ya inalinan diday, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MK9_37","071_9_37","MRK","9","37","37","“Nan mamadang hi umat hituh ung'ungnga ti dumalat nan pangunudandan Ha\"in ya Ha\"in di badanganda. Ya badangana' ay ya bo'on Ha\"in ya anggay di badanganda ti nan nannag goh ay Ha\"in.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MK9_38","071_9_38","MRK","9","38","38","Inalin John ay Jesus di, “Apu, tinnigmi han lala'in hay abalinam di punla'ahnah nan nappuhin lennawa, ya inyadimi hiya ti agguy niddum ay ditu'un himpampun.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MK9_39","071_9_39","MRK","9","39","39","Mu inalin Jesus di, “Adiyu iyadi ti nan mangat hi umipanoh'a an dumalat di ngadan'u ya adina hapiton di nappuhih aat'u. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MK9_40","071_9_40","MRK","9","40","40","Ti nan tagun adi mi'bohhol ay ditu'u ya hiya damdamay bumadang ay ditu'u. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MK9_41","071_9_41","MRK","9","41","41","Immannung heten alyo' ti nan tagun bumadang ay da'yu an ta\"on hi un hinhowo' hi danum di idatnah inumonyu an dumalat di kimmuluganyun Ha\"in an hi Kristu ya waday lagbunan nen atona.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MK9_42","071_9_42","MRK","9","42","42","Ya inalin Jesus di, “Gulat ta waday taguh mangitudul ay daten ung'ungungngan mangunud ay Ha\"in ta mumbaholda ya onaynah un meg'od di ongol an batun luhung hi bagangna ya intapal hinan baybay. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MK9_43","071_9_43","MRK","9","43","43","Gulat ta hay ngamayyuy dumalat hi pumbaholanyu ya onaynah unyu putulan. Ti onaynah un mi'id di ohah ngamayyu mu ta wadaat di pi'taguanyu ya un henen waday duwah ngamayyu, mu ad imbelnuy umayanyu an awadan di apuy an adi madmaddop. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MK9_44","071_9_44","MRK","9","44","44","Ti hay aatnah di ya mun'abigihan di odol di tagu an adida matmattoy, ya adi goh madmaddop nan apuy. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MK9_45","071_9_45","MRK","9","45","45","Ya gulat goh ta nan hu'iyuy dumalat hi pumbaholanyu ya onaynah unyu putulan. Ti onaynah un mi'id di ohah hu'iyu mu ta waday miyadwah pi'taguanyu ya un henen waday duwah hu'iyu mu ad imbelnuy umayanyu an awadan di apuy an adi madmaddop. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MK9_46","071_9_46","MRK","9","46","46","Ya hay aatnah di ya mun'abigihan di odol di tagu ya adi madmaddop nan apuy. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MK9_47","071_9_47","MRK","9","47","47","Ya gulat goh ta nan matayuy dumalat hi pumbaholanyu ya onaynah unyu ukiton. Ti onaynah un mi'id di ohah matayu mu ta munnanannong di pi'taguanyuh nan pumpapto'an Apo Dios ya un henen duway matayu mu ad imbelnuy umayanyu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MK9_48","071_9_48","MRK","9","48","48","Ya hay aatnah di ya mun'abigihan di odol di tagu ya adi madmaddop nan apuy. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MK9_49","071_9_49","MRK","9","49","49","An amin di tatagu ya paddungnay ma'ahinandah apuy. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MK9_50","071_9_50","MRK","9","50","50","Maphod di ahin, mu pinumhaw ay ya hay atonyun mangipabangngad hinan aklitna ta umahin goh? At hay maphod ya paddungnay ahin ayun maphod di tamtamna ta mundedeggop ayu.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MK10_1","071_10_1","MRK","10","1","1","Nakak da Jesus ad Capernaum, ya ene'wadah nan Provinciad Judea. Ya binad'angday Wangwang an Jordan ta immuyda goh hinan abablubabluy hidi. Ya do'olday tatagun immuy ay Hiya, ya intudtuduwana didan umat hinan ina'inatnah din hopapna. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MK10_2","071_10_2","MRK","10","2","2","Ya wadaday Pharisees an immuy ay Jesus ta tapnganda Hiya, ya inaliday, “Undan iyabulut di Uldin tu'u an ihiyan di lala'iy ahawana?” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MK10_3","071_10_3","MRK","10","3","3","Ya inalin Jesus ay diday, “Ngadan di inyuldin Apo Dios ay Moses hi aat di punhiyanan di nunhimbaluy?” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MK10_4","071_10_4","MRK","10","4","4","Ya inaliday, “Hay inyuldinan Moses ya mabalin an ihiyan nan lala'iy ahawana, mu mahapul an waday tudo' an mangibaag hi nunhiyananda ta idatnan nen ahawana.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MK10_5","071_10_5","MRK","10","5","5","Ya inalin Jesus ay diday, “Manu ay intudo' Moses henen uldin ti un ayu ngumhay hi mituduwan! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MK10_6","071_10_6","MRK","10","6","6","Mu din nalmuwan tun luta ya ni'lumun Apo Dios di tagu ta lala'iy oha ya babaiy oha. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MK10_7","071_10_7","MRK","10","7","7","At hiyaat un taynan nan lala'iy o'ommodna ta way atonan mi'yaddum hinan ahawana, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MK10_8","071_10_8","MRK","10","8","8","at paddungnay ohay odol an adi duwa. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MK10_9","071_10_9","MRK","10","9","9","At adi maphod hi un pakakon nan lala'iy ahawana ti hi Apo Dios di nangaddum ay dida.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MK10_10","071_10_10","MRK","10","10","10","Ya unat goh himmigup da Jesus hinan abung ya hinanhanan din intudtuduwana goh di aat di punhiyanan nan nunhimbaluy. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MK10_11","071_10_11","MRK","10","11","11","Ya inalin Jesus ay diday, “Gulat ta ihiyan nan lalaiy ahawana ta mumbentan at inlugtapnah den babain ahawanah hopapna. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MK10_12","071_10_12","MRK","10","12","12","Ya umat goh hinan babai, ti gulat ta ihiyanay ahawana ta mumbentan at inlugtapnah den lala'in ahawanah hopapna.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MK10_13","071_10_13","MRK","10","13","13","Inyuy nan tatagun Jesus din ung'ungungnga ta ipadapadan Hiya. Mu unat goh tinnig din intudtuduwana ya inhingalda dida. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MK10_14","071_10_14","MRK","10","14","14","Mu unat goh tinnig Jesus henen inat din intudtuduwana ya ma'ahhingal ay didan inalinay, “Abulutonyu nan ung'ungungngan umalin Ha\"in! Ya adiyu ipawa dida ti nan tagun middum hinan Pumpapto'an Apo Dios ya umatdah aat di ung'ungungnga. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MK10_15","071_10_15","MRK","10","15","15","Ya umannung heten alyo' ay da'yu ti adi ay mumpa'ampa nan tagu ta adi umat hi ung'ungnga ya adi middum hinan Pumpapto'an Apo Dios.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MK10_16","071_10_16","MRK","10","16","16","Ya inawitna nan ung'ungungnga ta hina'lina dida, ya dinapana didan amin an hinohha, ya inluwaluana dida. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MK10_17","071_10_17","MRK","10","17","17","Nala\"uy da Jesus ta bimmataanda, ya otog di pundaldallananda ya timmagtag han lala'in immuy ay Jesus, ya nunhippih inayungana, ya inalinan Jesus di, “Maphod'a, Apu! Hay ato' nin an mi'tagun Apo Dios hi munnanannong?” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MK10_18","071_10_18","MRK","10","18","18","Ya inalin Jesus ay hiyay, “Anaad ta alyom di maphoda'? Ti hi Apo Dios ya anggay di maphod! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MK10_19","071_10_19","MRK","10","19","19","Ya hay pambal'uh nan inalim ya unudom di Uldin Apo Dios an inilam: adi'a pumatoy, ya adi'a umilugtap, ya adi'a mangakaw, ya adi'a munlayah, ya adim balbaliyan nan ibbam, ya e'gonam nan o'ommodyu.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MK10_20","071_10_20","MRK","10","20","20","Ya inalin den lala'in Hiyay, “Apu, an amin hana ya inunud'un nete\"ah din a'ung'ungnga'.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MK10_21","071_10_21","MRK","10","21","21","Ya penpenhod Jesus hiya, at teten'olna hiya, ya inalinay, “Wada goh di ohah mahapul hi atom. At umuy'a ta eka ila'un amin di gina'um, ya impiyapongmuh nan nun'awotwot, at hidid abuniyan di umadangyanam. Umat hinay atom ya un'a umunud ay Ha\"in.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MK10_22","071_10_22","MRK","10","22","22","Ya unat goh dengngolnah nen inalin Jesus ya ma'allungdayan nakak ti adangyan ahan an tagu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MK10_23","071_10_23","MRK","10","23","23","Ya inwingin Jesus hidin intudtuduwana, ya inalinan diday, “Na'alligat di adangyan an umuy hinan Pumpapto'an Apo Dios!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MK10_24","071_10_24","MRK","10","24","24","Ya ma'annoh'a din intudtuduwanan nen inalina. Mu innayun Jesus an himmapit an inalina goh di, “Da'yun ungunga, immannung an na'alligat tuwaliy middum hinan Pumpapto'an Apo Dios! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MK10_25","071_10_25","MRK","10","25","25","Madadawoh nan kamilu an humgop hinan Puntalunayan hi Tantan ya un nan idduman di adangyan hinan pumpapto'an Apo Dios.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MK10_26","071_10_26","MRK","10","26","26","Ya unat goh dengngol din intudtuduwanah ne ya nidugah di amanoh'aanda, ya nunhahapitdan inaliday, “Ooat hay mabaliwan mah?” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MK10_27","071_10_27","MRK","10","27","27","Ya teten'ol Jesus dida, ya inalinay, “Mid olog di tagun mamaliw hi odolna, mu olog Apo Dios an mangat hi an amin di logom.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MK10_28","071_10_28","MRK","10","28","28","Ya himmapit hi Peter, ya inalinay, “Tigom an tinaynanmin amin di gina'umi ya pamilyami ta nitnud amin He\"a!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MK10_29","071_10_29","MRK","10","29","29","Ya inalin Jesus ay diday, “Umannung heten alyo' ti nan tagun taynanay abungna, unu a'agina, unu o'ommodna, unu imbabaluyna, unu lutana ti Ha\"in ya nan Tugun'uy dumalat hi unudona ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MK10_30","071_10_30","MRK","10","30","30","ya do'do\"ol di midat ay hiyah ataguanah tun luta an paddungnay midat di hinggahut hi abungna, ya a'agina, ya o'ommodna, ya imbabaluyna, ya payawna. Ya middum goh di ipaligligatana. Mu hay amahuana ya hiyay mi'tagun Apo Dios hi mid pogpogna. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MK10_31","071_10_31","MRK","10","31","31","At do'olday mumpahiya an mangalih un diday mahhun hinan tatagu, mu la'tot ya diday miyangunuh, ya nan na'ampad ugwan ya diday mipabagtuh udum di algaw.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MK10_32","071_10_32","MRK","10","32","32","Hidin awadan da Jesus hinan dalan hi immayandad Jerusalem ya Hiyay nammang. Ya manoh'ada din intudtuduwana ya din tatagun nangun'unud, ya timmata'otda goh. Ya inyohhan goh Jesus din himpulu ta duwan intudtuduwana, ya inulgudnan diday aat di ma'ma'at ay Hiyah awni. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MK10_33","071_10_33","MRK","10","33","33","Ya inalinan diday, “Ten magadyuh tu'un umatam ad Jerusalem, at hay dumatngan tu'uh di ya Ha\"in an Imbaluy di Tagu ya madpapa', ya iyuya' hinan a'ap'apun di papadi ya nan muntudtuduh nan Uldin ta humalyaona' ay dida ta ipapatoya'. Ya midata' hinan Hentil ta diday mamatoy ay Ha\"in. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MK10_34","071_10_34","MRK","10","34","34","Ya layalayahana' ay dida, ya puntukpaana', ya haplatona', ya patayona'. Mu hinan miyatluh algaw ya mamahuana'.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MK10_35","071_10_35","MRK","10","35","35","Immuy ay Jesus da Jacob ay John an imbabaluy Zebedee, ya inalidan Hiyay, “Apu, waday pohdonmih atom ay da'mi.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MK10_36","071_10_36","MRK","10","36","36","Ya inalin Jesus ay diday, “Ngadan ne han pohdonyuh ato'?” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MK10_37","071_10_37","MRK","10","37","37","Ya tembaldan inaliday, “Hitun pumpapto'am ni' ya hay pohdonmi ya abulutom ni' an ipabunmuy ohan da'mih immapit hi agwanmu, ya ipabunmuy ohah immapit hi iggidmu ta mi'papto' amin He\"a.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MK10_38","071_10_38","MRK","10","38","38","Ya inalin Jesus ay diday, “Mid inilayuh aat nen ibagayu ti undan abalinanyun mi'yinum hinan ipa'inumdan Ha\"in an paddungnay ipaligligata', unu undan goh abalinanyu nan ipadildilaha' an ay ibonyagdan Ha\"in?” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MK10_39","071_10_39","MRK","10","39","39","Ya inaliday, “Ologmin aton hana.” Ya inalin Jesus ay dida goh di, “Umannung an paddungnay mi'yinum ayuh nan mun'aklit an inumo' ti mipaligligat ayun umat ay Ha\"in. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MK10_40","071_10_40","MRK","10","40","40","Mu bo'on Ha\"in ad poto' an mamto' hi umbun hi immapit hi agwan'u ya iggid'u ti pepento' Apo Dios di pohdonan mi'yibun ay Ha\"in.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MK10_41","071_10_41","MRK","10","41","41","Ya unat goh dengngol din himpulun intudtuduwan Jesus heden inalin da Jacob ay John ya ma'abbungotda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MK10_42","071_10_42","MRK","10","42","42","Ya inayagan Jesus didan amin ta na'amungda, ya inalinan diday, “Inilayu an nan ma'alih a'ap'apun di Hentil ya pohdondan babbaalon nan tatagu ta way mandalonda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MK10_43","071_10_43","MRK","10","43","43","Mu da'yu ya adi maphod heneh aton, ti gulat ta han mamhod an mun'ap'apu ya hay mahapul ya ibilangnay odolnah baal di i'ibbana. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MK10_44","071_10_44","MRK","10","44","44","Ya nan mamhod an mipabagbagtu ya un nan ibbana ya mahapul an ibilangnay odolnah tagalan di i'ibbana. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MK10_45","071_10_45","MRK","10","45","45","Ti ta\"on un Ha\"in an Imbaluy di Tagu ya bo'on hay pamaala' hinan tataguy dimmalat hi immalia' hitun luta, ti manu ay immalia' ya ta baalona' hinan tatagu, ya ta mihandia' hinan atayan di do'ol an tataguh baholda ta Ha\"in di pallogna.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MK10_46","071_10_46","MRK","10","46","46","Ene'wan da Jesus ya din intudtuduwanad Jericho. Ya unat goh nakakdan den babluy ya nitnud goh din do'ol an tatagu. Ya wada han lala'in nabulaw an hay ngadana ya hi Bartimaeus an hina' Timaeus, ya inum'umbun hinan pingit di kalata ta mun'adaw hinan maluh. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MK10_47","071_10_47","MRK","10","47","47","Ya unat goh dengngolnan maluh hi Jesus an iNazareth at nuntu'u' an inalinay, “He\"a, Jesus an Ap'apun David, igohgohana' ni'!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MK10_48","071_10_48","MRK","10","48","48","Ya inhingal din do'ol an tatagu hiyan inaliday, “Dindinong'a!” Mu inyal'allanan nuntu'u' an inalinay, “He\"an Ap'apun David, igohgohana' ni'!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MK10_49","071_10_49","MRK","10","49","49","Ya inta'dog Jesus, ya inalinay, “Ayaganyu hiya.” Ya inayaganda din nabulaw, ya inalidan hiyay, “Mundenol'a, at tuma'dog'a ti awiton da'a.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MK10_50","071_10_50","MRK","10","50","50","Ya inaanay jacketna, ya natana'dog, ya immuy ay Jesus. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MK10_51","071_10_51","MRK","10","51","51","Ya inalin Jesus ay hiyay, “Hay pohdom hi ato' ay he\"a?” Ya inalin din nabulaw ay Hiyay, “Apu, pohdo' an mittig tun mata'!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MK10_52","071_10_52","MRK","10","52","52","Ya inalin Jesus ay hiyay, “Umuy'a ti mittig nan matam ti hay pangulugmuy dumalat hi immadaogam.” Ya himbumagga ya mittig di matana, at nitnud ay Jesus hinan kalata. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MK11_1","071_11_1","MRK","11","1","1","Magadyuh umatam da Jesus ad Bethphage ya ad Bethany an neheggon ad Jerusalem an inayungan nan Duntug an Olibo. Ya hennag Jesus din duwan intudtuduwana, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MK11_2","071_11_2","MRK","11","2","2","ya inalinan diday, “Umuy ayun den higib hidih dammangna, ya heden umatamanyu ya mattigyuh di han uyaw an dongki an nigo'od an mi'id ah nitaktakay, ya inubadyuy go'odna ta iyaliyuh tu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MK11_3","071_11_3","MRK","11","3","3","Ya wa ay di mangalih, Anaad ta ubadonyu? ya alyonyuy, Mahapul Apu tu'u, mu malpah ay ya punnaudonan ipibangngad. At abulutona.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MK11_4","071_11_4","MRK","11","4","4","Ya unat goh immuyda ya inah'upanda din uyaw an dongki an wah nan kalatah nan pantaw di abung an nigo'od. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MK11_5","071_11_5","MRK","11","5","5","Ya unat goh wan ubadonda din go'od di uyaw ya inalin din tatagun timma'dog hidiy, “Goh ta ubadonyuh nen uyaw?” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MK11_6","071_11_6","MRK","11","6","6","Ya inalida din inalin Jesus hi alyonda, at inabulutda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MK11_7","071_11_7","MRK","11","7","7","Ya inyuydan Jesus din uyaw, ya enedpondah bonognay lubungda, ya nuntakay hi Jesus. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MK11_8","071_11_8","MRK","11","8","8","Ya do'olday tatagun nitnud, ya innalday lubungda, ya inyannapdah din dalanon di uyaw an nuntakayan Jesus. Ya din udumnan tatagu ya innalda goh di tubun di palman umat hi liyug, ya inyap'apda goh hinan dalan. Ya manu ay inatday umat hina ta panginnilaan hi unda e'gonan hi Jesus an alida. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MK11_9","071_11_9","MRK","11","9","9","Ya inyun'unnan din udumnan tatagu ya un hi Jesus, ya wada goh di nangunud ay Hiya. Ya ente\"adan amin an nuntu'u' an inaliday, “Nabagbagtuh ten ali tu'u! Mapmaphod heten Pento' Apo Dios hi ali tu'u! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MK11_10","071_11_10","MRK","11","10","10","Mipabagbagtu'an immali ti magadyuh an madatngan di pumpapto'am ta mihukat'ah din numpapto'an apu tu'un hi David! Mipabagbagtuh Apo Dios!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MK11_11","071_11_11","MRK","11","11","11","Ya unat goh inataman da Jesus ad Jerusalem ya himmigupdah nan Timplun Apo Dios, ya tinnignan amin di wah di. Mu na'uy an mahdom, at immuydad Bethany an ibbana din intudtuduwana. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MK11_12","071_11_12","MRK","11","12","12","Nabiggat ya nakak da Jesus ad Bethany ta mumbangngaddad Jerusalem. Ya hidin pundaldallananda ya nahinaangan hi Jesus. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MK11_13","071_11_13","MRK","11","13","13","Ya inamangna han ayiw an fig an do'ol di tubuna, at immuy an mannig hi bungana, mu mi'id ti bo'on hiyay gutud di bumungaana. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MK11_14","071_11_14","MRK","11","14","14","Ya inalin Jesus hinan ayiw di, “Mi'id ah mangal'alah bungam ta nangamung ti adi'a bumungbunga!” Ya dengngol din intudtuduwanah nen inalina. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MK11_15","071_11_15","MRK","11","15","15","Unat goh immatam da Jesus ad Jerusalem ya immuy hinan gettaw di Timplun Apo Dios. Ya numpakakna din munla'u, ya din ngumina, ya din munhukhukat hi pihhun di iRome ta hukatandah pihhudan Hudyu, ya nun'ibukallunay lamehaanda, ya nuntu\"ina din umbunan di munla'uh balug hi me'nong hinan Timplun Apo Dios, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MK11_16","071_11_16","MRK","11","16","16","ya impawana nan tatagun mange'wah nan gettaw di Timpluh un way inodnandah ila'uda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MK11_17","071_11_17","MRK","11","17","17","Ya intudtuduwana din tatagu an inalinan diday, “Hay impitudo' Apo Dios ya inalinay, Nan Abung'u ya hiyay punluwaluan an amin di tatagun Ha\"in. Mu unyuat goh numbalinon hi punla'uanyuh pangakawanyuh pihhun di umalin mi'miha!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MK11_18","071_11_18","MRK","11","18","18","Ya unat goh dengngol din a'ap'apun di papadi ya din muntudtuduh nan Uldin din inalin Jesus ya ente\"adan manama' hi pangidalatandan mamatoy ay Hiya ti timma'otdan Hiya. Ya manu ay timma'otda ti pigaygayabandan amin di tatagun mangngol hinan intudtuduna. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MK11_19","071_11_19","MRK","11","19","19","Ya unat goh napuyaw ya nakak da Jesus goh hi ad Jerusalem. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MK11_20","071_11_20","MRK","11","20","20","Unat goh nabiggat ya imbangngaddan enye'wah din dalan an nange'wanda, ya tinnigda din fig an nalyaw. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MK11_21","071_11_21","MRK","11","21","21","Ya ninomnom Peter din inat Jesus eden ayiw, at inalinan Jesus di, “Apu, tigom an nalyaw henen ayiw an inidutam!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MK11_22","071_11_22","MRK","11","22","22","Ya inalin Jesus di, “Mahapul an waday pangulugyun Apo Dios ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MK11_23","071_11_23","MRK","11","23","23","ti immannung heten alyo' ay da'yu an gulat ta alyonyuh nan duntug di, Mitapal'ah nan baybay! at ma'at hi un ayu adi munduwaduwa ta kulugonyun immannung an ma'at henen inaliyu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MK11_24","071_11_24","MRK","11","24","24","At hiyanan alyo' ay da'yuy, Gulat ta waday pohdonyuh ma'at at hay mahapul ya munluwalu ayun Apo Dios ta ibaagyun Hiya, ya kulugonyu ay an aton Apo Dios nan ibagayu at immannung an ma'at. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MK11_25","071_11_25","MRK","11","25","25","Mu wa ay ta munluwalu ayun Apo Dios ya aliwanyu nan nonomnomonyun nappuhin inat nan tatagun da'yu ta way aton goh Ama tu'ud abuniyan an mangaliw hi baholyu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MK11_26","071_11_26","MRK","11","26","26","Mu adiyu ay aliwan din inatda ya adi goh aliwan Ama tu'ud abuniyan di baholyu.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MK11_27","071_11_27","MRK","11","27","27","Numbangngad goh da Jesus ad Jerusalem, ya immuy nunle'le'od hinan gettaw di Timplun Apo Dios. Ya immuydan Hiya din udumnah nan a'ap'apun di papadi, ya din muntudtuduh nan Uldin, ya din udumna goh an a'ap'apun di Hudyu, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MK11_28","071_11_28","MRK","11","28","28","ya inalidan Hiyay, “Dan hay haadmu ta umat hinay ato'atom hinan Timplun Apo Dios? Ya hay nangidat enen haadmu?” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MK11_29","071_11_29","MRK","11","29","29","Ya tembal Jesus an inalinay, “Waday mahhun hi ohah hanhana' ay da'yu ya un'u ibaag di haad'u. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MK11_30","071_11_30","MRK","11","30","30","Ibaagyuy nalpuwan di haad John ta numbonyag—hi Apo Dios, unu hay tagu ya anggay?” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MK11_31","071_11_31","MRK","11","31","31","Ya nunhahapitda nan a'ap'apu an inaliday, “Hay pambal tu'u nin? Ti gulat ta alyon tu'uy, Hi Apo Dios di nangidat, at alyonaan, Anaad mah ta agguyyu kinulug hi John? ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MK11_32","071_11_32","MRK","11","32","32","Mu gulat ta alyon tu'uy, Nan tataguy nangidat hi haad John, at bumungotda nan tatagu, ya ini ya waday atondan ditu'u ti kulugondan amin an hi John ya oha goh an propeta!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MK11_33","071_11_33","MRK","11","33","33","At hay nambaldan Jesus, ya inaliday, “Mid inilami.” Ya inalin Jesus ay diday, “Ooat adi' goh ibaag di nangidat hi haad'un mangamangat hituh tun ato'ato'.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MK12_1","071_12_1","MRK","12","1","1","Ente\"an Jesus an nun'ulgud hi nipa\"el hinan tatagun inalinay, “Wada han lala'in nangitanom hi greyp hinan galdena. Ya inallupna, ya bino\"ana nan lutah ipata'dogan di pun'apalan, ya inyammanay ittuwan di danum di greyp hi un mabayu, ya inyammana goh di ata'nang hi abung hi ihinan di mun'adug. Ya impalia'na nan galdenah nan udumnan tatagu, ya numbaat hi adagwin babluy. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MK12_2","071_12_2","MRK","12","2","2","Ya unat goh nadatngan di apugahan de han impalia'na ya hennagnay ohah nan himbutna ta umuy hinan numpunlia' an mangngal hi dagwana. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MK12_3","071_12_3","MRK","12","3","3","Mu dempap din numpunlia' din himbut, ya hinuplitda, ya pinakakda an mi'id am'amungit hi indatdah dagwan nan ad galden. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MK12_4","071_12_4","MRK","12","4","4","Ya hennag goh han ad galden di ohah nan himbutna, mu pinaguhday uluna, ya pinaligatda hiya. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MK12_5","071_12_5","MRK","12","5","5","Ya hennag damdama nan ad galden goh di oha, mu pinatoyda, ya hiyah ne ina'inatdah din udum goh an nahnag an nunhuplitda, ya pinatoyday udumna. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MK12_6","071_12_6","MRK","12","6","6","Ya hidin angunuhna ya un ohay lala'ih na'angang hi mahnag an han oh'ohhan pohpohdonan imbaluyna. Mu la'tot ya hennagna hiya ti alyonay, Olom ya e'gonanda hiya! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MK12_7","071_12_7","MRK","12","7","7","Mu unat goh tinnig nan numpunlia' din imbaluy nan ad galden at nunhahapitdan inaliday, Hiyah te imbaluynan mamoltan hitun galden! At umuy tu'u patayon ta bagi tu'uh te han galdena! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MK12_8","071_12_8","MRK","12","8","8","At dempapda hiya, ya pinatoyda, ya inyuyda intapal hi pingit den galden.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MK12_9","071_12_9","MRK","12","9","9","Ya inalin Jesus goh ay didan nangngol di, “Hay aton nin han ad galden hinan numpunlia'? Hay atona ya umuyna pumpatoy nan nangipalia'ana, ya impalia'na nan galdenah nan udumnah tagu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MK12_10","071_12_10","MRK","12","10","10","At anaad mah ta adiyu ma'awatan di aat di impitudo' Apo Dios hidin penghanan inalinay, Nan batun namlinan di mun'ammah abung di hiyaat goh di niyammah pognad di abung? ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MK12_11","071_12_11","MRK","12","11","11","Ti hi Apu tu'uy nangat ene, ya mapmaphod di pannigan tu'uh nan inatna!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MK12_12","071_12_12","MRK","12","12","12","Ya iniladan diday nipa\"elan nen inulgudna, at penhoddan dapopon Hiyan den punhaphapitana, mu timma'otdah din tatagu ti inaliday un hi Jesus di ohan propeta, at nakakda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MK12_13","071_12_13","MRK","12","13","13","Waday nahnag hi udumnan Pharisees ya nan udumnan Herodians hi mamalbalin Jesus. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MK12_14","071_12_14","MRK","12","14","14","Ya heden inayandan Hiya ya inaliday, “Apu, inilamin nahamad nan itudutudum, ya ta\"on un pahiwon di tatagu ya itudum damdamay pohdon Apo Dios hi aton tu'u ti bo'on hay taguy nomnomom hi ipadenolmu. At hay pohdonmin innilaon ya ma'ahhapul an idat tu'un Hudyuh nan alid Rome di buwit, unu adi tu'u? ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MK12_15","071_12_15","MRK","12","15","15","Mumbayad tu'u mah, unu adi tu'u?” Mu inilan Jesus an unda Hiya balbaliyan, at inalinan diday, “Anaad ta padpadahona' an balbaliyan? Iyaliyu nan palatan pihhun Ha\"in ta tigo'.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MK12_16","071_12_16","MRK","12","16","16","Ya unat goh indatda nan palatan Hiya ya inalinan diday, “Ad angah ene han nitalatlatu, ya ad ngadan enen nitudo'?” Ya tembaldan inaliday, “Hi Caesar.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MK12_17","071_12_17","MRK","12","17","17","Ya inalin Jesus ay diday, “Nan bagin nan alid Rome ya ibangngadyun hiya, ya nan bagin Apo Dios ya idatyu goh ay Hiya.” Ya unat goh dengngoldah nen nambalna ya manoh'ada. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MK12_18","071_12_18","MRK","12","18","18","Wada han himpampun an Sadducees di ngadanda, ya diday mangitudtudun adi mamahuan di tagu. Ya waday udumnan didan immuy ay Jesus, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MK12_19","071_12_19","MRK","12","19","19","ya inaliday, “Apu, hay inyuldin Moses hidin penghana ya inalinay, Gulat ta matoy han lala'i ta waday ahawana ta mi'id imbaluyda ya mahapul an ahawaon han agina ta waday hanat de han natoy. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MK12_20","071_12_20","MRK","12","20","20","Ya hidin penghana ya waday pitun linala'in hina\"agi. Ya nangahawa din pangpangullu, ya la'tot ya natoy an mid ah imbaluyna. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MK12_21","071_12_21","MRK","12","21","21","At numbentanan din aginan netob ay hiya nan babai, mu la'tot ya natoy goh an mid imbaluyna. Ya nihukat heden miyatlu. Ya na'at hete goh eden miyatlu ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MK12_22","071_12_22","MRK","12","22","22","ta nangamung hidin miyapitun udidian, at natoy daden pitun hina\"agi an mi'id ah imbaluyda. Ya la'tot goh ya natoy heden babai. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MK12_23","071_12_23","MRK","12","23","23","Ya hidin algaw an amahuan di tagu ya hay ad ahawan den babai ti inahawadan pitu?” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MK12_24","071_12_24","MRK","12","24","24","Ya inalin Jesus ay diday, “Nibahhaw ahan hene han imbagayu ti mi'id inilayuh aat di impitudo' Apo Dios, ya mi'id goh inilayuh aat di abalinana! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MK12_25","071_12_25","MRK","12","25","25","Ti nan tagun mamahuan ya umatdah nan anghel ad abuniyan an adida mangahawa. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MK12_26","071_12_26","MRK","12","26","26","Mu anaad ta adiyu ma'awatan hi unda mamahuan di tagu? Undan agguyyu binaha din nitudo' hinan Liblun Moses? Ti heden ulgud an hay aat din namo'gong an ayiw an intudo' Moses ya inulgudna goh din inalin Apo Dios ay Moses an inalinay, Ha\"in hi Apo Dios an dayawon Abraham, ya hi Isaac, ya hi Jacob goh. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MK12_27","071_12_27","MRK","12","27","27","Mu nanattoy da Abraham ya un ahin itudo' Moses heden inalin Apo Dios. Ya gulat ta agguy timmagu da Abraham at hi Apo Dios mah di dayawon di nun'atoy an adi mamahuan? Bo'on, ti Hiyay dayawon di matagu! At hay itudun te ya mamahuan nan nun'atoy. At nidugah di nibahhawan di panudtuduyu!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MK12_28","071_12_28","MRK","12","28","28","Wadah di han lala'in muntudtuduh nan Uldin, ya dengngolnah den nunhahapitan da Jesus. Ya dengngolnan maphod nan nambal Jesus eden inalin di Sadducees, at inalinan Hiyay, “Hay aptan nin ahan hinan Uldin?” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MK12_29","071_12_29","MRK","12","29","29","Ya inalin Jesus di, “Hay aptan hinan Uldin ya umat hituy aatna: Da'yun i'Israel an Hudyu ya donglonyu ti hi Apo Dios an Apu tu'u ya un oha Hiyah Apu tu'u. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MK12_30","071_12_30","MRK","12","30","30","Ya mahapul an pa'appohpohdon tu'uh Apu tu'un hi Apo Dios ya un nan pamhod tu'uh nan udumnan numbino'ob'on. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MK12_31","071_12_31","MRK","12","31","31","Ya wada goh di miyadwan ma'ahhapul an ma'unud: Hay pamhod hinan odol ya maphod un umat hinay pamhod hinan i'ibba. Ti daten duwan Uldin ya diday ma'ahhapul ya un nan udumnan Uldin.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MK12_32","071_12_32","MRK","12","32","32","Ya inalin nan muntudtuduh nan Uldin di, “Maphod henen inalim, Apu! Ti immannung an anggay hi Apu tu'un hi Apo Dios di dayawon tu'u, ya mid ah ohah nahamad an anggay Hiya. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MK12_33","071_12_33","MRK","12","33","33","At hay mahapul ya pa'appohpohdon tu'uh Apu tu'un hi Apo Dios ya un nan udumna, ya hay pamhod hinan odol ya maphod un umat goh hinay pamhod hinan i'ibba. Ya gulat ta gohbon tu'uy animal hinan pun'onngan ta e'nong tu'un Apo Dios unu hinan udumnan me'nong mu ma\"aphod di pangunudan tu'un den duwan Uldin an inalim ya un hanan ma'at.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MK12_34","071_12_34","MRK","12","34","34","Ya unat goh dengngol Jesus din nambalna ya inilanan nala'eng hiyan tagu, at inalin Jesus ay hiyay, “Magadyuh an midadaan di iddumam hinan Pumpapto'an Apo Dios.” Ya unat goh dengngol nan tataguy aat di nambal Jesus ya mid mahkay udumnah hanhanandan Hiya ti mun'ogonda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MK12_35","071_12_35","MRK","12","35","35","Hidin nuntudtuduh Jesus hidih nan Timplun Apo Dios ad Jerusalem ya inalinay, “Nan muntudtuduh nan Uldin ya inaliday un holag David henen Alin Pento' Apo Dios hi mumpapto'. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MK12_36","071_12_36","MRK","12","36","36","Mu immannung an Hiya goh di Apun David ti intudun nan Na'abuniyanan an Lennaway hapiton David an inalinay, Nan Apu tu'un hi Apo Dios ya inalinah nan Apu tu'u goh di: Umbun'ah immapit hi agwan'u ta engganay un'u amehon an amin nan buhulmu.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MK12_37","071_12_37","MRK","12","37","37","Ya inalin goh Jesus hinan tataguy, “Gadya an inalin David di hi Apunah Kristu, mu anaad ta alyonyuy un holagna goh?” Nan do'ol an tatagun nangngol hinan inul'ulgud Jesus ya pohpohdonda nan itudtuduna. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MK12_38","071_12_38","MRK","12","38","38","Ya heden nuntudtuduwana ya inalinay, “Emayaanyu nan muntudtuduh nan Uldin! Ti hay pohdonda ya munlubungdah magayad an lubung ya unda umuy munle'le'od, ya pohdonda goh hi un e'gonan di tatagu didah nan pummalkaduan, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MK12_39","071_12_39","MRK","12","39","39","ya pohdonda nan ma\"aphod an umbunan hinan himba'an di Hudyu ya nan umbunan di nabagbagtun taguh nan gotad, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MK12_40","071_12_40","MRK","12","40","40","ya adukkayonday luwaluda ta way aton di tatagun mangiyamlan dida. Ya wan gunda balbaliyan nan binabain umu'utun ta way atondan mangngal hinan gina'uda! At nidugah di moltada ti dumalat nan gunda aton an umat hina!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MK12_41","071_12_41","MRK","12","41","41","Inumbun hi Jesus hinan dammang di kahon an pangiyamungan di tataguh pihhudan midat hinan Timplu. Ya a'ammangona nan tatagun pun'ittuday pihhudah di, ya do'olday adadangyan an nangittuh nan do'ol an pihhuda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MK12_42","071_12_42","MRK","12","42","42","Ya tinnig Jesus han babain nawotwot an nabalu an immuyna ni'yittuy dudduwan hepeng. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MK12_43","071_12_43","MRK","12","43","43","At inayagan Jesus din intudtuduwana, ya inalinan diday, “Umannung heten alyo' ti do'do\"ol di inittun nen nawotwot an balu ya un din udumna! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MK12_44","071_12_44","MRK","12","44","44","Ti nan indat nan udum ya pihhudan adida mahapul, mu nan nabalu ya na'agwotwot, mu ta\"on ya inunghiwnay pihhuna.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MK13_1","071_13_1","MRK","13","1","1","Unat goh wan mala\"uy da Jesus hinan Timplu ya inalin di ohah din intudtuduwanan Hiyay, “Tigom adya, Apu, an nidugah di ama\"aphod nan Timplu ya nan o\"ongol an batu an nun'iyammada!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MK13_2","071_13_2","MRK","13","2","2","Ya inalin Jesus ay diday, “Immannung an maphod hatu, mu hi udum hi algaw ya an amin hatu ya mun'apa\"ida, at mi'id di ohan batuh mundododdah nan niha\"adana.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MK13_3","071_13_3","MRK","13","3","3","Wah Jesus an inum'umbun hinan Duntug an Olibo an nedmang hinan Timplu, ya immuy da Peter, ya hi Jacob, ya hi John, ya hi Andrew hinan wadana, at unda anggay hidi, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MK13_4","071_13_4","MRK","13","4","4","ya inalidan Hiyay, “Ibaagmun da'mih un anuud di a'atan hatun inalim? Ya hay panginnilaan hi agadyuhan di a'atanan amin?” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MK13_5","071_13_5","MRK","13","5","5","Ya inalin Jesus ay diday, “Emayaanyu ta adi ayu mabalbaliyan hinan malgom an tagu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MK13_6","071_13_6","MRK","13","6","6","Ti awniat do'ol di mangalih un didah Ha\"in an Alin Pento' Apo Dios, at balbaliyanday do'ol hi tatagu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MK13_7","071_13_7","MRK","13","7","7","Ya donglonyuy gubat hinan abablubabluy an neheggon ya hinan adagwi, ya adi ayu numanomnom. Ti mahapul an ma'at hana, mu bo'on hiyay pogpogna ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MK13_8","071_13_8","MRK","13","8","8","ti an amin di tataguh nan abablubabluy ya awniat munggugubatda, ya mawaday alyog ya batel hinan numbino'ob'on an babluy. Ya hiyanay ete\"an di ligat. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MK13_9","071_13_9","MRK","13","9","9","At mahapul an mundadaan ayu ti dapopon da'yu ta iyuy da'yuh nan a'ap'apuh nan abablubabluy ta humalyaon da'yu. Ya iyuy da'yuh nan abung an ahayupan di Hudyu ta hupliton da'yu, ya iyuy da'yu goh hinan a'ali ya hinan gogobelnadol an dumalat di pangulugyun Ha\"in. Ya hiyay gutud di pangibaaganyun didah nan Tugun'u. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MK13_10","071_13_10","MRK","13","10","10","At hay mahapul ya mibaag nan Maphod an Ulgud hi an amin hinan tataguh nan abablubabluy hitun luta ya un madatngan di apogpogan tun luta. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MK13_11","071_13_11","MRK","13","11","11","Ya wa ay ta dapopon da'yu ta iyuy da'yuh nan punhumalyaan ya adi ayu numanomnom hi pambalyun dida, ti wa ay ta madatngan di gutudnah humapitanyu at itudun nan Na'abuniyanan an Lennaway pambalyu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MK13_12","071_13_12","MRK","13","12","12","Ya umat hinan munhin'agi an ipadpap nan ohay agina ta ipapatoyna. Ya nan ommod ya ipadpapnay imbaluyna ta ipapatoyna, ya nan imbabaluy di udumnan da'yu ya diday mangipadpap hinan o'ommodda ta ipapatoyda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MK13_13","071_13_13","MRK","13","13","13","Ya boholon da'yun amin hinan tataguh tun luta ti Ha\"in dumalat. Mu nan mange'edpol ta nangamung di angunuhna ya diday mabaliwan.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MK13_14","071_13_14","MRK","13","14","14","Ya inalin Jesus di, “Gulat ta tigonyu nan mapaniaw an dumalat hi pumuhianyu an ihinadah nan malgom an lugal an bo'on hene tuwaliy ihinana ya lumayaw ayun iJudea ta umuy ayuh nan aduntuduntug. At da'yun mamahan te ya hamadonyun innilaon di aatna! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MK13_15","071_13_15","MRK","13","15","15","Ya nan tatagun wah nan atap di abungda ya mahapul an adida humgop hi abung an mangngal hi gina'uda ti nonong ya limmayawda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MK13_16","071_13_16","MRK","13","16","16","Ya umat goh hinan wah payawda an mahapul di adida umanamut an mangngal hi jacketda ti nonong ya limmayawda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MK13_17","071_13_17","MRK","13","17","17","Ya heden a'atana ya mahmo'day binabaih numpunhabi ya nan mumpumpa'inum! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MK13_18","071_13_18","MRK","13","18","18","At munluwalu ayun Apo Dios ta hidin gutud ne han lumayawanyu ya bo'on ni' hay lawang! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MK13_19","071_13_19","MRK","13","19","19","Ti heden a'atan hana ya nidugah di ligat ya un din ligat hi nete\"an di nunlumuwan Apo Dios hitun luta ta nangamung ad ugwan. Mu adi mahkay mipidpidwa hana. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MK13_20","071_13_20","MRK","13","20","20","Mu dumalat nan tatagun pento' Apo Dios ya hennotnay algaw hi punligligatan di tagu ti gulat ta agguyna inat hina at matoy an amin di tagu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MK13_21","071_13_21","MRK","13","21","21","Ya hede ay han gutud ta waday mangalin da'yuy, Wah tuh Kristu! unu, Wah dih Kristu! ya adiyu kulugon ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MK13_22","071_13_22","MRK","13","22","22","ti wadaday bumalbalin alyonday un didah Kristu, ya nan udum goh ya alyonday diday propeta. Ya abalinandan mangat hi umipanoh'a ta way atondan mangipattig an waday abalinanda ta hiyay pamalbalidah nan tatagun Apo Dios hi unda abalinan. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MK13_23","071_13_23","MRK","13","23","23","At hiyanan ihamadyun mundadaan ti ten imbaag'un da'yun amin hi nahhun ya un ma'at.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MK13_24","071_13_24","MRK","13","24","24","Inalin Jesus di, “Wa ay ta malpah hana nan ligat an inali' ya ma'at hatun nitudo' hinan Hapit Apo Dios: Adi bumnang nan algaw, ya umat goh hinan bulan. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MK13_25","071_13_25","MRK","13","25","25","Ya mun'agah nan abittubittuan ad daya, at an amin di dumilag hi wad daya ya mid poto' di dalanonda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MK13_26","071_13_26","MRK","13","26","26","Ya heden gutud ya Ha\"in an Imbaluy di Tagu ya tigona' hinan tatagu ti hay umalia' ya midduma' hinan bunut, ya ongol di abalina' ya anabagtu'. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MK13_27","071_13_27","MRK","13","27","27","Ya honogo' nan a'anghel'uh tun luta ta umuyda amungon an amin di tagun pento\"uh tagu'.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MK13_28","071_13_28","MRK","13","28","28","Ya inalin Jesus di, “Waday nipa\"el hi itudun nan ayiw an fig ti hay aatna ya unat goh bumalu nan tubuna ya hiyay panginnilaan hi un na'uy an tumiyalgaw. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MK13_29","071_13_29","MRK","13","29","29","Ya umat goh hinay aat di pumbangngada' ti wa ay ta ma'at hana nan inali' ya hiyah ne panginnilaanyuh gutudnah pumbangngada' hitun luta. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MK13_30","071_13_30","MRK","13","30","30","At adiyu al'alliwan hete ti waday udumnah nan tatagud ugwan an adida matoy ta nangamung un ma'at an amin hana nan inali'. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MK13_31","071_13_31","MRK","13","31","31","Ya ma'ubah tun luta ya ad daya, mu nan Hapit'u ya adi ahan ma'ma\"ubah.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MK13_32","071_13_32","MRK","13","32","32","Inalin goh Jesus di, “Mid nanginnilah nan algaw ya nan olas hi pumbangngada' an ta\"on un nan a'anghel ad abuniyan ya Ha\"in an Imbaluy Apo Dios, ti anggay hi Amah nanginnila. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MK13_33","071_13_33","MRK","13","33","33","At elanyuat ta mundadaan ayu ti agguyyu inilay gutud di pumbangngada'. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MK13_34","071_13_34","MRK","13","34","34","Umat hinan lala'in mumbaat an e'kodnay abungnah nan puntamuona ya an amin nan numbino'ob'on an tamuda. Ya inalinah nan mun'adug hinan pantaw ta ihamadnan mun'adug. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MK13_35","071_13_35","MRK","13","35","35","At hiyanan ihihi'alyu ti agguyna innilay gutud di pumbangngadan nan ad abung hi un hay mahdom, unu hay lumabi, unu hay tumalanu, unu hay helhelong. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MK13_36","071_13_36","MRK","13","36","36","Ya umat goh ay Ha\"in an mi'id mapto' hi pumbangngada', ya ini ya agguy ayu nidadaan hi umalia'! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MK13_37","071_13_37","MRK","13","37","37","Ya hatun alyo' ay da'yu ya bo'on da'yu ya anggay di pangalya' mu an amin di tagu, at hiyanan ihihi'alyu.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MK14_1","071_14_1","MRK","14","1","1","Un duway algaw at madatngan heden gotad hi Punnomnoman di Hudyuh nan Namaliwan di Anghel Apo Dios hinan Tatagu ya nan gotad hi Panganandah Tinapay an Mi'id di Bino'bo'na. Ya nunhahapit din a'ap'apun di papadi ya din muntudtuduh nan Uldin hi atondan mampap ay Jesus ta mid ah ohah manginnila ta way atondan mamatoy ay Hiya. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MK14_2","071_14_2","MRK","14","2","2","Mu inaliday, “Adi tu'u epto' hinan gotad di pampapan tu'un Hiya ti ini ya innilaon di tatagu, ya mabungotda, at gumuluda!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MK14_3","071_14_3","MRK","14","3","3","Wah di da Jesus ad Bethany hi abung Simon an din napalla' hidin hopapna. Ya heden nangananda ya himmigup han babai, ya inodnana han batun tibung an ma'alih alabaster an napnuh na'angnginan bangbanglun danum an hay ngadana ya nard. Ya penhalnay alubna, ya inhiitnah ulun Jesus. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MK14_4","071_14_4","MRK","14","4","4","Ya ma'abohhol ay hiya din udumnan tatagun wah di, ya way ohan didaan inaliday, “Hay hulbin nen inatnan unna inam'amhan henen nanginan bangbanglu? ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MK14_5","071_14_5","MRK","14","5","5","Gulat hi un mingina at do'ol an pihhu ta way midat hinan nun'awotwot!” At inamuyuandah den babai. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MK14_6","071_14_6","MRK","14","6","6","Mu inalin Jesus ay diday, “Anaad ta amuyuanyu? Okod hiyah pohdona ti ma\"aphod henen inatnan Ha\"in! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MK14_7","071_14_7","MRK","14","7","7","Ti nan nun'awotwot ya mabalin an malgom hi algaw di pangidatanyuh badangyun dida ti wagwadadan da'yu. Mu Ha\"in ya hi awniat mi'ida' ay da'yu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MK14_8","071_14_8","MRK","14","8","8","At heten babai ya inatnay abalinana, ti manu ay inhiitnay bangbanglu ya ta idadaanay odol'u ta maphod di hunghung'uh ilubu'a'. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MK14_9","071_14_9","MRK","14","9","9","Ya umannung heten alyo' ti wa ay ta ma'ulgud nan Tugun'uh tun alutaluta ya ma'ulgud goh heten inat te han babaih panginomnoman ay hiya.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MK14_10","071_14_10","MRK","14","10","10","Immuy di ohah din himpulu ta duwan intudtuduwan Jesus an hi Judas Iscariot hinan a'ap'apun di papadi ta ni'hapit hi aat di pampapandan Jesus. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MK14_11","071_14_11","MRK","14","11","11","Ya hidin dengngoldah nen inalina ya nun'am'amlongda, ya intulagdan idatday lagbunah pihhu. At nete\"an de ya hahalepatanay pangipadpapanan Jesus. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MK14_12","071_14_12","MRK","14","12","12","Heden hopap di algaw nan Behtan di Agguy Nabino'bo'an an Tinapay ya hiyah ne algaw hi pange'nongandah nan kalniluh Panginomnomandah din Namaliwan nan Anghel Apo Dios hinan i'Israel. Ya immuy din intudtuduwan Jesus ay Hiya, ya inaliday, “Hay pohdom hi pangidadaananmih umuy tu'u anganan ad ugwan an behta?” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MK14_13","071_14_13","MRK","14","13","13","Ya inalin Jesus hidin duwah nan intudtuduwanay, “Umuy ayud Jerusalem, ya wada han lala'in mi'dammun da'yun ino'odnanay pannuman, ya inunudyu hiya. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MK14_14","071_14_14","MRK","14","14","14","Ya wa ay ta humgop hinan abung ya ne'ehgop ayu goh. Ya alyonyuh nan ad abung di, Impaad Apu tu'un hi Jesus an inalinay, Hay wadan di kuwaltuh pangananmih nan intudtuduwa' hi ad ugwan an behta? ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MK14_15","071_14_15","MRK","14","15","15","At itudunan da'yuy ongol an kuwaltun wah nan miyadwan galadun nidadaan hi panganan, ya hiyay pangidadaananyuh onon tu'u.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MK14_16","071_14_16","MRK","14","16","16","At immuydah nan babluy, ya immannung an amin din inalin Jesus ay dida. At denenanday onondan den behta. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MK14_17","071_14_17","MRK","14","17","17","Ya unat goh napuyaw ya nidatong da Jesus ya din himpulu ta duwan intudtuduwanan den abung. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MK14_18","071_14_18","MRK","14","18","18","Ya heden nangananda ya inalin Jesus di, “Umannung heten alyo' an waday ohan da'yuh mangitudun Ha\"in ta dapopona', ya wah tun me\"an ay ditu'ud ugwan.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MK14_19","071_14_19","MRK","14","19","19","Ya ma'allungdayada din intudtuduwana, ya way ohaan inalinay, “Bo'on ahan ha\"in Apu!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MK14_20","071_14_20","MRK","14","20","20","Ya inalin Jesus di, “Hiya ya ohan da'yun himpulu ta duwan intudtuduwa' an mi'hiwhiw ay Ha\"in hi tinapay eten duyu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MK14_21","071_14_21","MRK","14","21","21","Ha\"in an Imbaluy di Tagu ya umannung an patayona' ti hiyah ne inalin din impitudo' Apo Dios hidin penghana, mu mahmo' henen tagun mangitudun Ha\"in ta dapopona' ti odolnah un agguy nitungaw!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MK14_22","071_14_22","MRK","14","22","22","Heden nangananda ya innal Jesus di tinapay, ya nunluwalu ta endenolnan Apo Dios, ya inupe'upengna, ya impiyapongnah din intudtuduwana. Ya inalinan diday, “Alanyuh te, ya inanyu ti hiyah te ay odol'u.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MK14_23","071_14_23","MRK","14","23","23","Ya innalna goh din howo' an nittuwan di bayah, ya nunluwalu ta endenolna goh ay Apo Dios, ya indatnah din intudtuduwana ta inib'ibbanhandan ininum. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MK14_24","071_14_24","MRK","14","24","24","Ya inalin Jesus ay diday, “Hiyah te ay dala' an tumidtid ta way ipa'annungan nan balun ni'tulagan Apo Dios hi ipaphodan di tagu.” Ya inalina goh ay diday, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MK14_25","071_14_25","MRK","14","25","25","“Ummannung heten alyo' ay da'yu an adi' ipidpidwan uminum hi bayah ta nangamung hidin algaw an iddumanyun Ha\"in hitun Pumpapto'an Ama di hiyay pi'yinuma'.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MK14_26","071_14_26","MRK","14","26","26","Ya unat goh nalpah hana ya ingkantaday pangedenolandan Apo Dios. Ya pimmitawda ta immuydah nan Duntug an Olibo. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MK14_27","071_14_27","MRK","14","27","27","Inalin Jesus hidin intudtuduwanay, “Inganuya' ti lumayaw ayun amin. Ti hay inalin din impitudo' Apo Dios hidin penghanan nipa\"el ya: Patayo' nan mumpahtul, at mid poto' di lumayawan nan kalniluna. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MK14_28","071_14_28","MRK","14","28","28","Mu hidin amahua' ya mahhuna' an umuy ad Galilee ta hidiy panoda' hi umalianyu.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MK14_29","071_14_29","MRK","14","29","29","Ya inalin Peter di, “Ta\"on hi un da'a inganuy hinan udumnan intudtuduwam mu adi' He\"a ahan inganuy!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MK14_30","071_14_30","MRK","14","30","30","Ya inalin Jesus ay hiyay, “Umannung heten alyo' ti ad ugwan an mahdom ya mumpitluy pangihautam an alyom di, Agguya' inilan He\"a! ya un ipidwan nan awitan an tumalanu.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MK14_31","071_14_31","MRK","14","31","31","Mu gun impilit Peter an nangalih, “Ta\"on unna' mi'yatoy ay He\"a mu adi' damdama He\"a ihautan, at adi' alyon hi un da'a agguy inila!” Ya an amindan intudtuduwana ya umat goh hinay nangalida. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MK14_32","071_14_32","MRK","14","32","32","Immuy da Jesus ya din intudtuduwanah nan galden an ngadanay Gethsemane. Ya inalinah din intudtuduwanay, “Umbun ayuh tu ta bumataana' an munluwalun Apo Dios.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MK14_33","071_14_33","MRK","14","33","33","Ya initnudna da Peter ay Jacob, ya hi John. Hiya ya nidugah di punlungdayaana, ya munha'it di punnomnomana, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MK14_34","071_14_34","MRK","14","34","34","at inalinan diday, “Ma'allungdayaa' ahan an ten paddungnay iyatoy'u! At mihina ayuh tu ta mi'tu'al ayun Ha\"in.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MK14_35","071_14_35","MRK","14","35","35","Ya immuy hinan pangngelna, ya inluppulupnah nan lutan nunluwalu ta adi ma'at nan punholholtapana. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MK14_36","071_14_36","MRK","14","36","36","Ya intuluynan nunluwalun Apo Dios an inalinay, “Ama, He\"a ya nidugah di abalinam ti abalinam an aton an amin. At adim ni' iyabulut nan na'uy an ipaligligata'! Mu adim ay pohdon ya okod'a, ti bo'on hay pohdo' di aptan, mu nan pohdom.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MK14_37","071_14_37","MRK","14","37","37","Unat goh numbangngad hidin intudtuduwana ya nonollo'da. Ya inalinan Peter di, “Simon, undan nolo' ayu? Dan adi ayu pa\"edpol an mi'tu'al ay Ha\"in hi na'amtang?” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MK14_38","071_14_38","MRK","14","38","38","Ya inalina goh ay diday, “Ihihi'alyu ya munluwalu ayu ta adi ayu mitudul! Inila' an pohdonyun tumu'al, mu ma'ameh ayu.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MK14_39","071_14_39","MRK","14","39","39","Ya numbangngad goh hi Jesus an nunluwalu, ya din inluwalunah din hopapnay impidwana. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MK14_40","071_14_40","MRK","14","40","40","Ya numbangngad goh hi wadan din tulun intudtuduwana, ya wah din nonollo'da goh ti nidugah di enlo'da. Ya mid iniladah pambaldah anaad ta nolo'da goh. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MK14_41","071_14_41","MRK","14","41","41","Ya numbangngad goh an nunluwalun Apo Dios. Ya unat goh numbangngad hi pitlunah nan intudtuduwana ya inalinay, “Un ayu dan hay momollo'? Ammunana ti te an nadatngan di pamatayan nan nun'abaholan an tatagun Ha\"in an Imbaluy di Tagu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MK14_42","071_14_42","MRK","14","42","42","At ma ayu ta umuy tu'u ti den na'uy nan mangitudun Ha\"in ta dapopona'.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MK14_43","071_14_43","MRK","14","43","43","Otog di punhaphapitan Jesus ya nidatong da Judas an ohah din himpulu ta duwan intudtuduwana. Ya nitnuddan hiya din do'ol an tatagun numpunhanggap ya numpumpang'ul ti diday hennag din a'ap'apun di papadi, ya din muntudtuduh nan Uldin, ya din udumna goh an a'ap'apun di Hudyu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MK14_44","071_14_44","MRK","14","44","44","Mu hinunnan Judas an hinapit di atonan mangitudun Jesus ta dapoponda ya unda mahkay umuy hinan galden ti inalinan diday, “Nan ungnguo' ya Hiyah neh Jesus. At Hiyay dapoponyu, ya ihamadyun mangiyadug hinan umayanyu.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MK14_45","071_14_45","MRK","14","45","45","Ya nundapuh hi Judas an immuy ay Jesus, ya inalinay, “Immali ami, Apu!” Ya inungnguna. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MK14_46","071_14_46","MRK","14","46","46","Ya immuy din ni'yibban Judas ta dempapda, ya inhamaddan nangipa'ud. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MK14_47","071_14_47","MRK","14","47","47","Ya din ohah nan ni'yibban Jesus ya hinu'nutnay hanggapna, ya pinalangna din himbut di Nabagtun Padi an hay inganay napalang. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MK14_48","071_14_48","MRK","14","48","48","Ya inalin goh Jesus hidin do'ol an tataguy, “Mid mapto' ya alyonyuan unna' adi mangngol, at hiyaat unyu pun'ognan di hanggap ya pang'ul an umalin mampap ay Ha\"in! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MK14_49","071_14_49","MRK","14","49","49","Mu abigabigat ya niddunidduma' ay da'yu an muntudtuduh dih nan Timplud Jerusalem, ya agguya' dempap. Mu ma'at hana ta mipa'annung din impitudo' Apo Dios hidin penghana.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MK14_50","071_14_50","MRK","14","50","50","Ya tinaynan din intudtuduwana Hiya, ya limmayawda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MK14_51","071_14_51","MRK","14","51","51","Ya wada han ungan lala'in nitnud an mid ah lubungnan anggay han uloh hi inhe'langna. At ne'edpapda hiya, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MK14_52","071_14_52","MRK","14","52","52","mu yinagyagna din uloh an enhe'langna, at limmayaw an nangiw'iwadya. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MK14_53","071_14_53","MRK","14","53","53","Unat goh nadpap hi Jesus ya inyuydah abung din Nabagtun Padi ti na'amung hidi an amin din a'ap'apun nan papadi, ya din muntudtuduh nan Uldin, ya din udumna goh an a'ap'apun di Hudyu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MK14_54","071_14_54","MRK","14","54","54","Ya nibabataan hi Peter an mangun'unud ay dida ta nangamung immatam hinan gettaw di abung nan Nabagtun Padi. Ya immuy ni'yibun hidin mumpun'adug ta mi'yanidu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MK14_55","071_14_55","MRK","14","55","55","Ya din a'ap'apun di papadi ya an amin din a'ap'apun di Hudyu ya gunda minahmahan hinan tataguy ipabaholdan Jesus ta pangidalatandan mamatoy ay Hiya, mu mi'id. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MK14_56","071_14_56","MRK","14","56","56","Ya do'olday nun'ihtiguh layah hi aat di inat Jesus, mu agguy nun'u'unnud di nangalida. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MK14_57","071_14_57","MRK","14","57","57","Ya la'tot ya waday udumnah linala'in nunlayah an timma'dog, ya inaliday, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MK14_58","071_14_58","MRK","14","58","58","“Dengngolmiy inalin Jesus an inalinay, Pa\"io' nan Timplu, mu un tuluy algaw ya inyamma' di oha an bo'on hay taguy nangiyamma.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MK14_59","071_14_59","MRK","14","59","59","Mu ta\"on un dida ya agguy nun'u'unnud di nangalida. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MK14_60","071_14_60","MRK","14","60","60","Ya timma'dog din Nabagtun Padih nan gagwan di tatagu, ya inalinan Jesus di, “Undan adim tobolon hanan nangalin nan nun'ihtigu?” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MK14_61","071_14_61","MRK","14","61","61","Mu immu'ugong hi Jesus an agguyna temtembal. Ya inalin goh din Nabagtun Padiy, “Undan He\"ah Kristu an Imbaluy Apo Dios?” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MK14_62","071_14_62","MRK","14","62","62","Ya inalin Jesus di, “Immannung nan inalim, ya an amin ayu ya awniat tigona' an Imbaluy di Tagu an umbun hi appit di agwan Apo Dios an nidugah di abalinana. Ya tigona' goh hinan bunut hidin pumbangngada'.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MK14_63","071_14_63","MRK","14","63","63","Ya henekhek din Nabagtun Padiy lubungnah bungotna, at inalinah din tataguy, “Adi mahapul an waday udum an mun'ihtigu ti dengngol tu'uy inalina! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MK14_64","071_14_64","MRK","14","64","64","Dengngolyuy nangalinan na\"appuhin adina e'gonan hi Apo Dios! At hay pohdonyu mah?” Ya inalidan amin di, “Mapatoy ti nabaholan!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MK14_65","071_14_65","MRK","14","65","65","Ya nuntukpaan din udumnay angahna, ya lini'dupanday matanah lo'ob, ya hinuntukda, ya inaliday, “Ngadan nan nanuntuk ay He\"a!” Ya inyuy nan mun'adug, ya nunhaplatda Hiya. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MK14_66","071_14_66","MRK","14","66","66","Wadah Peter hi ampan nan gettaw. Ya naluh han babain tagalan nan Nabagtun Padih wadana, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MK14_67","071_14_67","MRK","14","67","67","ya unat goh tinnigna hiyan mun'anidu ya inhahammadna hiya, ya inalinay, “Tinnig'un he\"a goh di ohan niddum ay Jesus an iNazareth!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MK14_68","071_14_68","MRK","14","68","68","Mu inhaut Peter an inalinay, “Mid ahan inila' enen inalim!” At nakak hi Peter an bimmahhel hinan allup, ya timmalanu din awitan. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MK14_69","071_14_69","MRK","14","69","69","Ya hin'alina ya tinnig goh din tagalan babaih Peter, at inalinah din tataguy, “Heten tagu ya hiyay ohah niddum ay Jesus!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MK14_70","071_14_70","MRK","14","70","70","Ya inhaut goh Peter. Ya unat goh na'amtang ya inalin nan tatagun ni'ta'dog ay hiyay, “Adim ahan ihaut ti he\"ay ohah niddum ay dida ti ma'immatunan an iGalilee'a goh!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MK14_71","071_14_71","MRK","14","71","71","At inalin Peter di, “Ta\"on ahan unna' moltaon ay Apo Dios hi un layah heten alyo' ti umannung an agguy'u ahan inilah nen tagun alyonyu!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MK14_72","071_14_72","MRK","14","72","72","Nalpah an inalinah ne ya impidwan din awitan an muntalanu. Ya ninomnom Peter din hinapit Jesus an inalinay, “Ihauta' hi mumpitlun he\"a ya un ipidwan nan awitan an tumalanu.” Ya limmugwalugwah Peter. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MK15_1","071_15_1","MRK","15","1","1","Hidin nabiggat an mun'awawa'ah ya din a'ap'apun di papadi, ya din muntudtuduh nan Uldin, ya din udumna goh an a'ap'apun di Hudyu, ya nan a'ap'apun di tatagu ya hinahapitday atondan Jesus. At impahawidda Hiya, ya inyuydan Pilate an gobelnadol ta okod hiyan manumalyan Jesus. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MK15_2","071_15_2","MRK","15","2","2","Ya binagan Pilate Hiyan inalinay, “Undan He\"ay Alin di Hudyu?” Ya tembal Jesus an inalinay, “Immannung nan inalim.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MK15_3","071_15_3","MRK","15","3","3","Ya do'ol di indiklamun nan a'ap'apun nan papadih inat Jesus, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MK15_4","071_15_4","MRK","15","4","4","at inalin goh Pilate ay Jesus di, “Do'ol di indiklamudah inatmu! At undan adim tobolon?” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MK15_5","071_15_5","MRK","15","5","5","Mu agguyna ahan temtembal, at manoh'ah Pilate. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MK15_6","071_15_6","MRK","15","6","6","Nipaddeh ya Behtadah nan Punnomnomandah din Namaliwan di Anghel Apo Dios hinan i'Israel, ya hay gun aton nan Gobelnadol an hi Pilate ya ibo'tanay ohah nabalud hinan pohdon di tatagun den behta. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MK15_7","071_15_7","MRK","15","7","7","Ya wada han lala'in nibalud an hi Barabbas di ngadana, ya ni'balud ay hiyay i'ibbana ti waday pinatoydah din ni'buhulandah nan gubilnu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MK15_8","071_15_8","MRK","15","8","8","Ya unat goh na'amung din tatagu ya inalidan Pilate ta ibo'tanay ohah nibalud an umat hidin ina'inatnah din hopapna. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MK15_9","071_15_9","MRK","15","9","9","Ya binagan Pilate didan inalinay, “Pohdonyu mah ta ibo'tan'uh nen lala'in aliyun Hudyun Pento' Apo Dios?” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MK15_10","071_15_10","MRK","15","10","10","Ya manu ay penhod Pilate an ibo'tan hi Jesus ti inilanan un hay amoh ya anggay di nangipadpapan nan a'ap'apun di papadin Jesus hi nangiyayandan hiya. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MK15_11","071_15_11","MRK","15","11","11","Mu din a'ap'apun di papadi ya indoldolda din tatagu ta alyondaan hi Barabbas di ibo'tana ta bo'on hi Jesus! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MK15_12","071_15_12","MRK","15","12","12","At binagan Pilate goh din tatagun inalinay, “Hay ato' mah ay Jesus an alyonyuy alin di Hudyu?” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MK15_13","071_15_13","MRK","15","13","13","Ya denedehhandan nuntu'u' an inaliday, “Ipilanham!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MK15_14","071_15_14","MRK","15","14","14","Ya tembal Pilate didan inalinay, “Anaad? Undan way inatnah nappuhi?” Mu inyal'alladan nangit'u' an inaliday, “Ipilanham!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MK15_15","071_15_15","MRK","15","15","15","Ya inunud Pilate nan pohdon din tatagu, at imbo'tanah Barabbas. Mu hi Jesus di impahaplatna, ya ene'kodna Hiyah nan tindalun mangilanhah nan krus. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MK15_16","071_15_16","MRK","15","16","16","Enekak din tindaluh Jesus ta inyuydah nan gettaw di abung nan gobelnadol an ma'alih Praetorium, ya inamungda din udumnan tindalun ibbada. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MK15_17","071_15_17","MRK","15","17","17","Ya innalday gina'un umat hi gina'un di ali an mumbolah ya magayad ta impilubungdan Hiya, ya inapidda din pagal ta pinali'uda ya impihu'lubdah uluna. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MK15_18","071_15_18","MRK","15","18","18","Ya linayalayahandah Jesus ti inapngada Hiya an ay ali an inaliday, “Matubayan'a an Alin di Hudyu!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MK15_19","071_15_19","MRK","15","19","19","Ya hinaplatday ulunah bilau, ya nuntukpaanday odolna, ya nunhippidah inayungana ta tanggatanggaanda Hiya. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MK15_20","071_15_20","MRK","15","20","20","Ya unat goh nalpah an linayalayahanda Hiya ya inaanda din magayad ya mumbolah an impilubungda, ya imbangngadda din gina'una tuwali. Ya inyuyda Hiyan inlanhah nan krus. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MK15_21","071_15_21","MRK","15","21","21","Wada han lala'in iCyrene an hi aman da Alexander ay Rufus an hi Simon di ngadana. Ya otog di dimmatngan Simon hinan babluy ya dinamuna da Jesus, ya inlulud nan tindalun hiyan nangipapi'ug hidin ayiw an ilanhaan Jesus. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MK15_22","071_15_22","MRK","15","22","22","Ya inyuydah Jesus hinan lutan ma'alih Golgotha an hay pohdonan ibaga ya Tungal di Ulu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MK15_23","071_15_23","MRK","15","23","23","Ya innalday bayah an na'udman hi mun'aklit an ngadanay myrrh ta inumona ay ya olom ya manghan di elanah munha'it, mu agguy penhod Jesus, at agguyna ininum. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MK15_24","071_15_24","MRK","15","24","24","Ya inlanhada Hiyah nan krus. Ya imbibinnunutda ta han napto' hi alan di hinohhan didah din lubungna. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MK15_25","071_15_25","MRK","15","25","25","Ya nahoyang di algaw di nangilanhaandan Hiyah nan krus. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MK15_26","071_15_26","MRK","15","26","26","Ya waday inhinadah tangad di ulunan nitudo' an hiyah ne diklamudan Hiyan inalinay, “Hiyah te alin di Hudyu.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MK15_27","071_15_27","MRK","15","27","27","Ya wada goh di duwan mangak'akaw an ni'lanhadan Hiya, ya inhinaday ohah immapit hi agwan Jesus, ya hinan iggidnay oha. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MK15_28","071_15_28","MRK","15","28","28","Ya hanan na'at ya hiyay nangipa'annung hidin impitudo' Apo Dios hidin penghanan inalinay, “Imbilangda Hiyah niddum hinan adi mangngol.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MK15_29","071_15_29","MRK","15","29","29","Ya piniwipiwitan din tatagun nalunaluh hi Jesus, ya pinadngolanda goh Hiyan inaliday, “Goh din inalim an pumpa\"im nan Timplu ya un tuluy algaw ya lempahmun iyamma? ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MK15_30","071_15_30","MRK","15","30","30","Goh ta adim anon di odolmuh nan nilanhaam ta baliwam di odolmu?” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MK15_31","071_15_31","MRK","15","31","31","Ya umat goh hinay namiluh din a'ap'apun di papadi ya din muntudtuduh nan Uldin ti inaliday, “Binaliwanay udumnah tatagu, mu mi'id olognan mamaliw hi odolna! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MK15_32","071_15_32","MRK","15","32","32","Dan tuwali Hiyay ali tu'un i'Israel? Adya lumahun ad ugwan hinan nilanhaana at kulugon tu'un Hiyay Ali tu'un Pento' Apo Dios!” Ya ta\"on un din duwan adi mangngol an ni'lanhan Hiya ya umat goh hinay nangalida ti pinihulda Hiya. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MK15_33","071_15_33","MRK","15","33","33","Wan nuntonga din algaw ya hemmelong an amin tun lutah tuluy olas. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MK15_34","071_15_34","MRK","15","34","34","Unat goh napuyaw ya enlot Jesus an nuntu'u' an inalinay, “Eloi, Eloi, lama sabachthani?” ya hay pohdonan ibaga ya, “He\"an Dios'un dayawo', anaad ta ingnganuya'?” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MK15_35","071_15_35","MRK","15","35","35","Ya hanan tatagun timmata'dog an neheggon an nangngol ya inaliday, “Gadya an ayaganah Elijah ta baliwana Hiya!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MK15_36","071_15_36","MRK","15","36","36","Ya intagtag din ohan lala'in immuy nangngal hidin itang an natpih lo'ob, ya inhiitnay limminun bayah, ya impa'awna ta ipahihipnan Jesus, at indawdawnah timidna, ya inalinay, “Tigon tu'u akkay hi un umalih Elijah an mamadang ay Hiya ta lumahun hinan krus!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MK15_37","071_15_37","MRK","15","37","37","Ya enlot Jesus an nuntu'u', ya natoy. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MK15_38","071_15_38","MRK","15","38","38","Ya unat goh natoy ya nedehhan an nahekhek din kultinan nan Timplun Apo Dios an nete\"ah dih nan nitayunana ta enggah un dimma'puh. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MK15_39","071_15_39","MRK","15","39","39","Ya din kapitan di tindalun timma'dog hinan hinagang Jesus ya dengngolnay numbugawan Jesus ya nan na'na'at hi natayana, ya inalinay, “Immannung an Hiyay Imbaluy Apo Dios!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MK15_40","071_15_40","MRK","15","40","40","Ya wah diday binabain nibataan an mannig hi atayan Jesus, ya hay ngadan di udumnan dida ya hi Mary an iMagdala, ya hi Mary an hi inan da Joses ay Jacob an unga, ya hi Salome. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MK15_41","071_15_41","MRK","15","41","41","Didanay binabaih ninitnud ay Jesus hinan inaya'ayanad Galilee, ya diday namadabadang ay Hiyah nan mahapulna. Ya wadada goh hidi din udumnan binabain do'ol an ninitnud goh ay Hiyah din immayanad Jerusalem. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MK15_42","071_15_42","MRK","15","42","42","Henen Alemana ya alyonday Daan ti nan mabiggat ya ngilin an Habadu. Ya heden napuyaw ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MK15_43","071_15_43","MRK","15","43","43","ya immuy ay Pilate hi Joseph an i'Aramathea an mangibaga ta umuyna alan din odol Jesus. (Ya henen lala'i ya ohah nan a'ap'apun di Hudyu an Konsehal, ya e'gonan di tatagu. Ya hiyay ohah nan munhohhood hi Pumpapto'an Apo Dios.) ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MK15_44","071_15_44","MRK","15","44","44","Ya manoh'ah Pilate hi nangngolanah un natoy hi Jesus, at inayagana din kapitan di tindalu ta hamadonah un immannung an natoy. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MK15_45","071_15_45","MRK","15","45","45","Ya unat goh dengngol Pilate hinan kapitan di tindalu an immannung an natoy hi Jesus at inabulutnay pangngalan Joseph hidin odol Jesus. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MK15_46","071_15_46","MRK","15","46","46","At limma'uh Joseph hi mumpaha' an mapmaphod an lo'ob, ya immuyna enhop ta teneplagana, ya immuyna inlubu' hinan gungit an nagungatan. Ya inulina nan ongol an batu ta hiyay intanglibnah din lubu'. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MK15_47","071_15_47","MRK","15","47","47","Ya wah di goh da Mary an iMagdala ya hi Mary an hi inan Joses, ya tinnigday nilubu'an Jesus. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MK16_1","071_16_1","MRK","16","1","1","Heden nahdom an Habadu an nalpahan di ngilin ya immuy da Mary an iMagdala ya hi Mary an hi inan da Jacob ay Salome an ngimminah lanan milanah odol di natoy ta umuyda lanaon di odol Jesus. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MK16_2","071_16_2","MRK","16","2","2","Ya unat goh nabiggat an hopap di algaw de han Dumingguh nan helhelong ya immuyda tinnig din odol Jesus. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MK16_3","071_16_3","MRK","16","3","3","Ya hidin pundaldallananda ya inaliday, “Hay mangulin nin ta'wah din tanglib di lubu'?” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MK16_4","071_16_4","MRK","16","4","4","Ya manu ay inalidah ne ti ongol ahan din tanglib an batu. Mu unat goh immatamda ya tinnigdan nipapangngel din tanglib. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MK16_5","071_16_5","MRK","16","5","5","Ya nahanigupda, ya tinnigda han ungan lala'in anghel an inumbun hi immapit di agwanda, ya mumpaha' an adu\"oy di inlubungna, ya ma'atta'otda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MK16_6","071_16_6","MRK","16","6","6","Mu inalinan diday, “Adi ayu tuma'ot ti inila' an hi Jesus an iNazareth an din nilanhay pohdonyun tigon. Mu mi'id hitu ti namahuan! Ma ayu ta tigonyu tun nipali'uhana. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MK16_7","071_16_7","MRK","16","7","7","At un ayuat umuy ta ipa'innilayuh din intudtuduwana, ya namama ahan ay Peter: Mahhun hi Jesus an umuy hinan Provinciad Galilee, ya hidiy panniganyun Hiya an hiyah ne din inalinan da'yu.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MK16_8","071_16_8","MRK","16","8","8","At pimmitawdah din lubu', ya nun'itagtagda ti wumogwogdah ta'otda. Ya mi'id ah ohah nangulgudandan nen na'at ti nan timma'tanda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MK16_9","071_16_9","MRK","16","9","9","Namahuan hi Jesus eden hopap di algaw den Dumingguh timmalanu. Ya hay nahhun hi nipattigana ya hi Mary an iMagdala an din nunla'ahan Jesus hidin pitun nun'appuhin lennawan neh'op ay hiya. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MK16_10","071_16_10","MRK","16","10","10","Ya immuy hi Mary an iMagdala an nangalih din tinnignah din intudtuduwan Jesus an lumungdalungdaya ya lumugwalugwa. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MK16_11","071_16_11","MRK","16","11","11","Ya inulgudnan namahuan hi Jesus ya tinnigna Hiya. Mu agguyda kinulug. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MK16_12","071_16_12","MRK","16","12","12","Unat goh nalpah hana ya nipattig goh hi Jesus hinan duwan linala'in i'ibbanan nundaldallanan hinan kalata an mid babluy, mu numbo'on di tigawna. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MK16_13","071_16_13","MRK","16","13","13","Ya unat goh numbangngadda ya inulgudda goh heden na'at hinan i'ibbadan nangunud ay Jesus, mu agguyda goh kinulug. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MK16_14","071_16_14","MRK","16","14","14","Unat goh agguy nabayag ya nipattig hi Jesus hidin himpulu ta ohan intudtuduwanah din nangananda. Ya inhingalna dida ti mi'id pangulugda, ya agguyda kinulug din inulgud nan nannig ay Hiyah namahuana. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MK16_15","071_16_15","MRK","16","15","15","Ya inalina goh ay diday, “Umuy ayuh nan abablubabluy ta ulgudonyu nan Tugun'uh an amin an tatagu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MK16_16","071_16_16","MRK","16","16","16","Ya an amin nan mangulug ay Ha\"in ta mumpabonyag ya mabaliwan. Mu nan adi kumulug ya diday pangalyan Apo Dios hi unda nabaholan, at ipiyuyna didah nan way ligat an munnononnong. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MK16_17","071_16_17","MRK","16","17","17","Ya hay pangimmatunan hinan kimmulug ya hinan abalinandan munla'ah hi neh'op an dumalat di pangulugdan Ha\"in, ya hinan abalinandan mangihapit hinan hinnat'on an hapit an agguyda inadal, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MK16_18","071_16_18","MRK","16","18","18","ya wa ay ta odnanday ulog ya adi umalat, ya gulat ta inumonday bininu ya mi'id ma'at ay dida, ya gulat ta dapoonda nan way dogohna ya umadaog.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MK16_19","071_16_19","MRK","16","19","19","Unat goh nalpah an ni'hapit hi Jesus ay dida ya nipatulud abuniyan, ya inumbun hinan appit di agwan Apo Dios. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("MK16_20","071_16_20","MRK","16","20","20","Ya immuy din intudtuduwanah nan abablubabluy an mangul'ulgud hinan Tuguna, ya binadangan Apu tu'u dida ti indatnay abalinandan mangat hi umipanoh'a ta panginnilaan un makulug di itudtududa.");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LK1_1","072_1_1","LUK","1","1","1","Do'olday nangitudo' an nangulgud hidin na'ana'at hi awadan tu'u. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LK1_2","072_1_2","LUK","1","2","2","Ya din numpannig hi na'ana'at hidin nete\"an ten ma'ulgud ta nangamung di angunuhna an nan muntudtuduh nan Maphod an Ulgud ya imbabbaagday aatnan da'mi, at hiyanay intudo' din do'ol an tatagu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LK1_3","072_1_3","LUK","1","3","3","Ya inhamhamad'un nanamad ta ininnila' di aat den na'ulgud an nan na'ana'at hidin te\"ana ta nangamung di angunuhna, at ten intudo\"u ta idat'un he\"a, Apu Theophilus, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LK1_4","072_1_4","LUK","1","4","4","ta way atom an mangihamad an manginnilan nen nitudun he\"a. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LK1_5","072_1_5","LUK","1","5","5","Din atagun Herod an alih nan Provinciad Judea ya wada han padin Hudyun gun munluwalun Apo Dios an hi Zechariah di ngadana, ya Abijah di ngadan den himpampun an papadin niddumana. Ya hay ngadan ahawana ya hi Elizabeth, ya hiya goh di ohan holag Aaron an ommodnah din penghana. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LK1_6","072_1_6","LUK","1","6","6","Ya nahamad di ugalidan himbaluy ti inunuddan amin di Tugun Apo Dios, ya agguyda imbahbahhaw nan Uldina. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LK1_7","072_1_7","LUK","1","7","7","Ya nala'aydan duwa, mu mid imbaluyda ti bahig hi Elizabeth. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LK1_8","072_1_8","LUK","1","8","8","Ya wada han ohan algaw ya gopong di ohah nan himpampun hinan nidduman Zechariah an padin an munluwalun Apo Dios. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LK1_9","072_1_9","LUK","1","9","9","Ya binunutda ti hiyah ne ugalin di papadih panginnilaandah humgop hinan Timplun Apo Dios ad Jerusalem ta iyapuyna nan umahu' an mapmaphod di hunghungna, ya hi Zechariah di nangu'nuh. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LK1_10","072_1_10","LUK","1","10","10","Ya himmigup, ya wadah nan gettaw an amin di tatagun munluwalun Apo Dios ti heden punluwaluanda ya hiyay gopong nan padin mangiyapuy hinan incense. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LK1_11","072_1_11","LUK","1","11","11","Ya tinnig Zechariah han anghel Apu tu'un timma'dog hinan immapit di agwan hinan pangiyapuyandah nan incense, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LK1_12","072_1_12","LUK","1","12","12","at immogyat hi Zechariah, ya ma'atta'ot. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LK1_13","072_1_13","LUK","1","13","13","Ya inalin din anghel ay hiyay, “Zechariah, adi'a tuma'ot ti dengngol Apo Dios din nunluwaluam ay Hiya, at munhabi han ahawam an hi Elizabeth, at mitungaw, ya lala'i. Ya ipingadanyuh John. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LK1_14","072_1_14","LUK","1","14","14","Ya mun'am'amlong ayu ahan, ya iyamlan goh di do'ol an tataguy itungawana ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LK1_15","072_1_15","LUK","1","15","15","ti pumbagtuon Apu tu'u hiya. At mahapul an adina inumon di bayah ya nan udumnan bumutong ti miyodol han Na'abuniyanan an Lennawa ay hiyan mete\"ah itungawana. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LK1_16","072_1_16","LUK","1","16","16","Ya al'alu'ona nan do'ol an tatagun i'Israel an Hudyu ta bangngadonda nan Tugun Apo Dios an Apuda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LK1_17","072_1_17","LUK","1","17","17","Ya hiyay baalon Apo Dios hinan tatagu, ya miyodol ay hiya nan lennawan niyodol ay Elijah, at umat goh ay Elijah an umabak nan atona. Ya al'alu'onay linala'i ta hukatanday nomnomda ta halimunanday imbabaluyda, ya al'alu'ona goh di adi umunud ta unudonda goh di aton nan nahamad di ugalina, ya itudtuduwana nan tatagu ta midadaandah umalian Apu tu'u.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LK1_18","072_1_18","LUK","1","18","18","Mu nunduwaduwah Zechariah, at inalinah nan anghel di, “Hay panginnilaa' hi un nahamad hete ti te an nala'aya', ya han ahawa' ya na'in'inna?” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LK1_19","072_1_19","LUK","1","19","19","Ya tembal din anghel an inalinay, “Ha\"in hi Gabriel an ohah nan apun di baal Apo Dios, ya hennaga' ta mi'hapita' ay he\"a ta ulgudo' heten mapmaphod an ulgud. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LK1_20","072_1_20","LUK","1","20","20","Mu matumum'a ta adi'a humhummapit ta nangamung un madatngan heden algaw an umannungan ten inali' ti agguymu kinulug nan inali'.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LK1_21","072_1_21","LUK","1","21","21","Ya manoh'a din tatagun mamannod ay Zechariah hinan gettaw ti naladaw hiyan pimmitaw hinan Me'gonan an Kuwaltuh nan Timplun Apo Dios. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LK1_22","072_1_22","LUK","1","22","22","Ya unat goh pimmitaw ya natumum, at agguy himmaphapit. Ya iniladan waday tinnignah lennawah nan Timplun Apo Dios. Ya timma'dog, ya lempongnah ngamaynan himmapit ti natumum. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LK1_23","072_1_23","LUK","1","23","23","Ya unat goh nalpah heden numpadiana ya immanamut hi abungda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LK1_24","072_1_24","LUK","1","24","24","Ya agguy nadnoy ya nunhabi han ahawanan hi Elizabeth, ya nilulu'u' ta engganay un nunlemah bulan. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LK1_25","072_1_25","LUK","1","25","25","Ya himmapit hi Elizabeth an inalinay, “Hiyah te gutudnah namadangan Apu tu'un ha\"in ta adia' hiwihiwitan hinan tatagu!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LK1_26","072_1_26","LUK","1","26","26","Hidin miyonom an bulan hi nunhabian Elizabeth ya hennag Apo Dios nan anghel an hi Gabriel hinan ohan babluy hinan Provinciad Galilee an Nazareth di ngadana ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LK1_27","072_1_27","LUK","1","27","27","ta mi'hapit hinan balahang an mid ah nangelo' ay hiya ti velhen hiya. Mu ne'yenghah nan lala'in hi Joseph an holag David hidin nahup. Ya hi Mary di ngadan de han balahang. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LK1_28","072_1_28","LUK","1","28","28","Ya hinumgop han anghel hi wadana, ya inalinan hiyay, “Immalia', ya hay maphod ya malenggop'a! Hadyo'on da'an Apu tu'u ti he\"ay pento'nah pangatanah maphod!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LK1_29","072_1_29","LUK","1","29","29","Mu unat goh tinnigna han anghel ya immogyat hinan inalina, at ninomnomnay pohdon an alyon den inalina. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LK1_30","072_1_30","LUK","1","30","30","Ya inalin nan anghel ay hiyay, “Adi'a tuma'ot, Mary, ti hadyo'on da'an Apo Dios! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LK1_31","072_1_31","LUK","1","31","31","At munhabi'a, ya mitungaw, at lala'i, ya ipingadanmuh Jesus. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LK1_32","072_1_32","LUK","1","32","32","Ya nabagbagtu Hiya, at alyonday Hiyay Imbaluy Apo Dios an na'abbagbagtu, ya Hiyay ihukat Apu tu'un hi Apo Dios ay apunah din penghanan hi David an mumpapto' ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LK1_33","072_1_33","LUK","1","33","33","ta Hiyay Alin di i'Israel an Hudyu, ya mid pogpog di pumpapto'ana.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LK1_34","072_1_34","LUK","1","34","34","Ya inalin Mary di, “Oo, mu hay ato' an munhabih un mid ahawa'?” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LK1_35","072_1_35","LUK","1","35","35","Ya tembal nan anghel an inalinay, “Umalin he\"a han Na'abuniyanan an Lennawa, ya waday aton Apo Dios an na'abbagbagtun he\"a ti do'ol di abalinana. At hiyaat un ma'alih Imbaluy Apo Dios heden ung'ungngan napilin mitungaw. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LK1_36","072_1_36","LUK","1","36","36","Ya nunhabi goh han tulangmun hi Elizabeth an na'in'inna, ya lala'iy itungawna. Ya alyon di tataguy un bahig, mu miyonom hi bulanad ugwan. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LK1_37","072_1_37","LUK","1","37","37","Ti an amin di pohdon Apo Dios ya abalinanan aton.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LK1_38","072_1_38","LUK","1","38","38","Ya inalin Mary di, “Malgom di pohdon Apu tu'u ya ato', at ta\"on hi un ma'at henen alyom.” Ya tinaynan nan anghel hiya. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LK1_39","072_1_39","LUK","1","39","39","Nundapuh hi Mary an immuy hinan Provinciad Judea hinan babluy an madinuntug ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LK1_40","072_1_40","LUK","1","40","40","ta immuy hi abung da Zechariah. Ya hinumgop, ya inalinan Elizabeth di, “Immalia', aunti'!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LK1_41","072_1_41","LUK","1","41","41","Ya unat goh dengngol Elizabeth henen inalin Mary ya nun'iku'iku din ung'ungngah putuna. Ya niyodol ay Elizabeth han Na'abuniyanan an Lennawa, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LK1_42","072_1_42","LUK","1","42","42","ya inalinay, “He\"ay pento' Apo Dios hi pangatanah maphod ya un nan udum an abinabinabai, ya nan ung'ungngan inhabim di pento'na goh hi pangatanah maphod! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LK1_43","072_1_43","LUK","1","43","43","Goh ta umali'an mumbihhitan ha\"in an na'ampan tagu ti he\"ah inan di Apu tu'u? ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LK1_44","072_1_44","LUK","1","44","44","Ti unat goh dengngol'uh nen hinapitmu ya nun'iku'iku han ung'ungngah putu' ti mun'am'amlong! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LK1_45","072_1_45","LUK","1","45","45","Ya mipadenol'a ti kulugom an mipa'annung di inalin Apu tu'un he\"a!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LK1_46","072_1_46","LUK","1","46","46","Inalin Mary di, “Hapito' di anabagtun Apu tu'u, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LK1_47","072_1_47","LUK","1","47","47","ya mun'am'amlonga' ay Apo Dios an mamaliw ay ha\"in ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LK1_48","072_1_48","LUK","1","48","48","ti ha\"in an un'unnud an amin hinan pohdona ya na'ampaa', mu ta\"on damdama ya ninonomnoma' ay Hiya! Hapitona' hinan tatagud ugwan ta nangamung an alyonday impadenola' ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LK1_49","072_1_49","LUK","1","49","49","ti do'ol di inat Apu tu'un ha\"in an dumalat nan a'ongol di abalinana! Ti Hiya ya na'ahhamad di ugalina, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LK1_50","072_1_50","LUK","1","50","50","ya igohgohana nan mange'gon ay Hiya ta nangamung. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LK1_51","072_1_51","LUK","1","51","51","Ya an amin di ato'atona ya hiyay pangimmatunan hi a'ongol di abalinana, at nun'iwa'atna nan mumpahpahiyan tagu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LK1_52","072_1_52","LUK","1","52","52","Ya amehonay udumnah nan nabagbagtun mumpapto' ta nan na'ampay impabagtuna. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LK1_53","072_1_53","LUK","1","53","53","Ya binhugnay munhinaang hinan maphod an ma'an, mu pinakaknay udumnah nan adangyan, at diday mid onona. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LK1_54","072_1_54","LUK","1","54","54","Ya binadangana nan i'Israel an Hudyun baalna ti hiyah ne intulagnah din a'apu tu'uh penghanah atona. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LK1_55","072_1_55","LUK","1","55","55","At ninonomnomna an igohgohan da Abraham ya nan a'ap'apuna ta nangamung!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LK1_56","072_1_56","LUK","1","56","56","Mid mapto' ya tuluy bulan di nihinan Mary hi abung da Elizabeth ya un mumbangngad hi abungda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LK1_57","072_1_57","LUK","1","57","57","Nagtud di puntungawan Elizabeth. Ya unat goh nuntungaw ya lala'i. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LK1_58","072_1_58","LUK","1","58","58","Ya dengngol nan heneggona ya nan tutulangnah ne han pangimmatunan di a'ongol di homo' Apu tu'un hiya, at ma\"am'amlongdan amin. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LK1_59","072_1_59","LUK","1","59","59","Ya din awalun di algaw den pa'ittungaw ya inyuyda impakugit. Ya inaliday ipingadanday ngadan amanan hi Zechariah, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LK1_60","072_1_60","LUK","1","60","60","mu inalin inanay, “Bo'on! Ti hi John di ipingadan tu'u.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LK1_61","072_1_61","LUK","1","61","61","Ya inaliday, “Oo, mu mid ah mungngadan ay da'yun nen himpangapu!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LK1_62","072_1_62","LUK","1","62","62","Ya lempongdan amanan inaliday, “Hay pohdom hi ingadana?” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LK1_63","072_1_63","LUK","1","63","63","Ya lempong Zechariah an inalinay, “Iyaliyu nan tablah pangitud'a'.” Ya intudo'nay, “Hi John di ngadana.” Ya manoh'ada! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LK1_64","072_1_64","LUK","1","64","64","Ya himbumagga ya na'aan din natumumana, ya himmapit mahkay, ya hinapitnay amaphodan Apo Dios. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LK1_65","072_1_65","LUK","1","65","65","Ya immogyat an amin nan heneggonda, ya inulguddah den na'at an amin hinan abablubabluy ad Judea hinan madinuntug an babluy. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LK1_66","072_1_66","LUK","1","66","66","Ya ninomnom nan nangngol di aatna, at inaliday, “Hay umatan nin te han ung'ungngah awnih un umilog? Ti ten wan hiyah Apu tu'un mamadang ay hiya!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LK1_67","072_1_67","LUK","1","67","67","Niyodol ay aman John an hi Zechariah nan Na'abuniyanan an Lennawa, ya inalinay, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LK1_68","072_1_68","LUK","1","68","68","“Hi Apo Dios an hapiton di tataguy amaphodana ya Hiyay Apun di i'Israel an Hudyu ti immalih nan taguna ta baliwana dida! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LK1_69","072_1_69","LUK","1","69","69","Ya hennagnan ditu'u han Mamaliw an umameh di pangatna, ya hi David an baal Apo Dios di ad holag ay Hiya. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LK1_70","072_1_70","LUK","1","70","70","Ti hiyah ne inalinah din penghana ti intudunah din do'ol an nahamad an propetan pinilina ta inaliday, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LK1_71","072_1_71","LUK","1","71","71","Baliwan ditu'uh nan way bumuhul ay ditu'u, ya an amin di mamohol ay ditu'u. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LK1_72","072_1_72","LUK","1","72","72","Ya nomnomonah den intulagna ti inalinay igohgohana nan a'apu tu'u. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LK1_73","072_1_73","LUK","1","73","74","Ya inhamadnay tulagnan Abraham an apu tu'u ti inalinay, Makulug an baliwan ditu'uh nan bumuhul ay ditu'u ta adi tu'u tuma'ot hi un tu'u Hiya itamuan. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LK1_75","072_1_75","LUK","1","75","75","Ya tigonay aat tu'un un'unnud ay Hiya ta nahamad di ugali tu'u, at middum ay ditu'u ta nangamung di pogpog di ataguan. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LK1_76","072_1_76","LUK","1","76","76","Ya he\"an imbaluy'u ya alyonday he\"ay propetan di na'abbagbagtuh nan tatagu, ya mangun'unna'a ya un hi Apu tu'u ta denom di tatagu, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LK1_77","072_1_77","LUK","1","77","77","ya ipa'innilam hi unna baliwan dida ti aliwanay baholda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LK1_78","072_1_78","LUK","1","78","78","Ya ongol di homo' Apo Dios an dayawon tu'u, ya nan ay potang ya na'uy an benangan ditu'u ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LK1_79","072_1_79","LUK","1","79","79","ti nan potang ya amehonay helong ya nan lidum, ya umat goh ay Hiyan amehonay bahol di tatagu ya nan a'ubahanda, ya andongonay aton tu'u ta mi'id al'alin ditu'u.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LK1_80","072_1_80","LUK","1","80","80","Ya gun umel'ellog heden ung'ungnga, ya gun pumhod di idadaananah nan tamuna. Ya immuy nunhituh din mapulun ta nangamung di gopongnah umayanah nan i'Israel. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LK2_1","072_2_1","LUK","2","1","1","Hede han nundedehhanan den na'at ya impiyuy han Alin hi Augustus han uldin ta an amin di tataguh nan himpapangilih numpapto'an di iRome ya itudo' nan gubilnuy ngadanda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LK2_2","072_2_2","LUK","2","2","2","Ya heden hopapnah numpatud'an di tataguh ngadanda ya hi Quirinius di Gobelnadol ad Syria. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LK2_3","072_2_3","LUK","2","3","3","At way ohaan immuy hi babluy nan ad holag ay hiya ta ipitudo'nay ngadana. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LK2_4","072_2_4","LUK","2","4","4","At ni'yuy hi Joseph an immuy hinan Provinciad Judea an nalpud Nazareth an babluy hinan Provinciad Galilee ta ipitudo'nay ngadanah nan babluy an nitungawan David an ad Bethlehem. At hidiy immayana ti hiyay ohah nan holag David. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LK2_5","072_2_5","LUK","2","5","5","Ya ni'yuy hi Mary an enghanan hiya, mu nunhabi. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LK2_6","072_2_6","LUK","2","6","6","At heden wadandah di ya hiyay gutudnah puntungawana. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LK2_7","072_2_7","LUK","2","7","7","Ya nuntungaw, ya lala'in pangpangulluh imbaluyna. Ya inulhanah numbino'ob'on an lo'ob, ya impalo'nah nan balunglung an ittuwan di holo' ti mi'id abung hi umiyananda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LK2_8","072_2_8","LUK","2","8","8","Hidih nan babluy an neheggon ad Bethlehem ya wadaday mumpumpahtul an iyad'adugday kalniludah nan pahtu eden ohan nahdom. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LK2_9","072_2_9","LUK","2","9","9","Ya himbumagga ya nipattig han anghel Apo Dios ay dida, ya impapatal nan benang Apu tu'u nan wadanda. At ma'atta'otda, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LK2_10","072_2_10","LUK","2","10","10","mu inalin han anghel ay diday, “Adi ayu tuma'ot! Ti immalia' an mangipa'innilan da'yu han maphod an ulgud an umipa'amlong an amin hinan tatagu! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LK2_11","072_2_11","LUK","2","11","11","Ti hidih nan babluy an nitungawan David ya nitungaw ad ugwan han Mamaliw ay da'yun hi Kristun Apuyu! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LK2_12","072_2_12","LUK","2","12","12","Ya hay panginnilaanyuh un Hiya ya na'ulhan hi numbino'ob'on an lo'ob, ya nipalo' hinan balunglung.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LK2_13","072_2_13","LUK","2","13","13","Ya himbumagga ya do'olday nabannuhu' hi nalpud abuniyan, ya niddumdah nan anghel, ya hinapitday amaphodan Apo Dios an inaliday, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LK2_14","072_2_14","LUK","2","14","14","“Nabagbagtuh Apo Dios ad abuniyan an ata'nang ahan! Ya mid al'alih nan tataguh tun lutan wagahan Apo Dios!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LK2_15","072_2_15","LUK","2","15","15","Ya nun'akak din a'anghel an numbangngaddad abuniyan. Ya nunhahapit din mumpumpahtul an inaliday, “Umuy tu'ud Bethlehem ta tigon tu'uy aat den impa'innilan Apu tu'u!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LK2_16","072_2_16","LUK","2","16","16","At nunnaudondan immuy, ya inah'upanda da Mary ay Joseph, ya han pa'ittungaw an nipalo' hinan balunglung. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LK2_17","072_2_17","LUK","2","17","17","Ya unat goh tinnigda Hiya ya inulguddah nan tataguy inalin din anghel an hay aat den tinnigdan pa'ittungaw. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LK2_18","072_2_18","LUK","2","18","18","Ya manoh'a hadi nan nangngol hinan inulgud nan mumpumpahtul hi kalnilu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LK2_19","072_2_19","LUK","2","19","19","Mu hi Mary ya agguyna inaliwan hanan na'at ti gunna nomnomon di aatna. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LK2_20","072_2_20","LUK","2","20","20","Ya numbangngad nan mumpumpahtul hinan numpahtulanda, ya hinapitday anabagbagtun Apo Dios ti maphod heden dengngolda ya nan tinnigda, ya nepto' heden inulgud di anghel ay dida. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LK2_21","072_2_21","LUK","2","21","21","Hidin awalun di algaw den ung'ungnga ya impakugitda, ya ingngadandah Jesus ti hiyah de inalin din anghel ya un mihabi. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LK2_22","072_2_22","LUK","2","22","22","Unat goh nagtud heden algaw an pange'nongandah numpungpungan Mary hi nilu'u'ana an intudun nan Uldin Apo Dios an indatnan Moses ya inyuy da Joseph ay Mary hi Jesus ad Jerusalem ta indawatdan Apu tu'u. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LK2_23","072_2_23","LUK","2","23","23","Ti hay inyuldin Apu tu'u ya inalinay, “An amin nan linala'in pangpangullu ya midawat ta baal Apu tu'u.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LK2_24","072_2_24","LUK","2","24","24","Ya immuyda goh an empe'nong di ohay palis hi balug unu kalapati ti hiyah ne niyuldin an epe'nongda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LK2_25","072_2_25","LUK","2","25","25","Ya wah did Jerusalem han lala'in mungngadan hi Simeon. Ya nahamad di ugalina ti inunudnan amin di Uldin Apo Dios, ya hehennodnay pamaliwan Apo Dios ay didan i'Israel, ya niyo'odol ay hiya nan Na'abuniyanan an Lennawa. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LK2_26","072_2_26","LUK","2","26","26","Ya inalin den Lennawan hiyay, “Adi'a matoy ta engganay unmu tigon han Alin Pento' Apu tu'u.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LK2_27","072_2_27","LUK","2","27","27","Ya heden algaw ya impanomnom nan Na'abuniyanan an Lennawan Simeon ta umuy hinan Timplun Apo Dios ad Jerusalem. Ya enehgop nan o'ommod Jesus Hiyah nan Timplu ta atondah den Uldin din a'apuda, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LK2_28","072_2_28","LUK","2","28","28","ya inawal Simeon Hiya, ya hinapitnay amaphodan Apo Dios an inalinay, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LK2_29","072_2_29","LUK","2","29","29","“Apu, ta\"on unna' matoy an baalmu mu umanlaa' ti ten nipa'annung din intulagmun ha\"in ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LK2_30","072_2_30","LUK","2","30","30","ti ten tinnig'uh tun mata' heten Bumaliw ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LK2_31","072_2_31","LUK","2","31","31","an denenanmu ta ipa'innilam an amin hinan tataguh tun luta. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LK2_32","072_2_32","LUK","2","32","32","Umat hinan dilag an mangipa'innilah nan Nahamad an Tugunmuh nan Hentil, ya Hiyay mangipabagtuh nan tatagum an i'Israel.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LK2_33","072_2_33","LUK","2","33","33","Ya manoh'a nan o'ommod den ung'ungngah nan inalin Simeon hi aatna. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LK2_34","072_2_34","LUK","2","34","34","Ya inalin Simeon ay diday, “Iyadaog da'yun Apo Dios!” Ya inalina goh ay inanan hi Mary di, “Dumalat heten ung'ungnga ya do'ol di mamoltah nan i'Israel, mu nan udumnan dida ya mabaliwanda. Ya hay aatnay pangimmatunanda, mu ta\"on ya pahalon di udumna Hiya, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LK2_35","072_2_35","LUK","2","35","35","at mipattig di aat nan nomnomnomonda. At munha'it di punnomnomam hinan ma'at eten imbaluymu an paddungnay matli' hi natulidan an hanggap nan puhum.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LK2_36","072_2_36","LUK","2","36","36","Ya wada goh hidi han propetan babai an hay ngadana ya hi Anna an hina' Phanuel, ya hi Asher di ad holag ay hiyah din penghana. Ya din a'ungan Anna ya nangahawa, mu un pituy tawon di nun'addumandan himbaluy, ya natoy nan ahawana, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LK2_37","072_2_37","LUK","2","37","37","at nabalu hiya. Ya ta\"on un ahan hiya na'in'inna ti nawalu ta han opat di tawona mu agguy naknakkak hinan Timplun Apo Dios ta nundayaw ay Apo Dios hi a'alga'algaw ya amahdomahdom, ya gun munlangdu ya munluwalu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LK2_38","072_2_38","LUK","2","38","38","Ya din wadan da Joseph an hina\"amah di ya immuy hi Anna hi wadanda, ya nunluwalun mundenol ay Apo Dios, ya inulgudna goh di aat den ung'ungngah nan tatagun mamannod hi pamaliwan Apo Dios ay didad Jerusalem. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LK2_39","072_2_39","LUK","2","39","39","Unat goh lempah da Joseph an inat an amin din intudun di Uldin Apu tu'uh atonda ya numbangngaddah nan babluydad Nazareth hinan Provinciad Galilee. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LK2_40","072_2_40","LUK","2","40","40","Ya immilog heden ung'ungnga, ya mabi'ah di odolna, ya manginnilan tagu, ya inyadaog Apo Dios Hiya. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LK2_41","072_2_41","LUK","2","41","41","Atawotawon ya gun umuy nan o'ommod Jesus ad Jerusalem an mi'gotad hi Punnomnomandah nan Namaliwan din Anghel Apo Dios hinan Tatagu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LK2_42","072_2_42","LUK","2","42","42","Ya hidin himpulu ta duway tawon Jesus ya immuyda goh ne'egtad ti hiyah ne ugalida. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LK2_43","072_2_43","LUK","2","43","43","Ya unat goh nalpah di gotad ya immanamutdah abungda, mu nataynan han ungan hi Jesus hi ad Jerusalem, mu mid inilan nan o'ommodna ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LK2_44","072_2_44","LUK","2","44","44","ti hay ninomnomda ya mid mapto' ya nitnud hinan tatagun ni'yuy ay dida. At dimmaladalandan den ohay algaw ya unda ete\"an manganap ay Hiyah nan tutulangda ya nan ni'yibbada. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LK2_45","072_2_45","LUK","2","45","45","Mu adida pa\"ah'up, at numbangngaddad Jerusalem ta anapondah di. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LK2_46","072_2_46","LUK","2","46","46","Ya naluh di tuluy algaw ya inah'upanda Hiyah nan Timplun Apo Dios an ni'yibun hinan muntudtuduh nan Uldin di Hudyu ta ing'ingaona dida, ya binagabagana goh dida. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LK2_47","072_2_47","LUK","2","47","47","Ya manoh'adan nangngol ay Hiya ti nanginnila, at nuntobalna nan ibagadan Hiya. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LK2_48","072_2_48","LUK","2","48","48","Ya unat goh tinnig nan o'ommodna ya manoh'ada, ya inalin inanan Hiyay, “La'ay, goh ta inatmuh ten da'mi? Ti nunheglay punnomnomanmin amam hi panganapanmin He\"a!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LK2_49","072_2_49","LUK","2","49","49","Ya inalinay, “Goh ta ana'anapona'? Undan agguyyu inilan wah tua' hinan Abung Ama?” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LK2_50","072_2_50","LUK","2","50","50","Mu agguyda inilay pohdon an alyon nen inalina. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LK2_51","072_2_51","LUK","2","51","51","Ya ni'bangngad ay didad Nazareth, ya un'unnud ay dida. Ya agguy inal'alliwan inanah den na'na'at. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LK2_52","072_2_52","LUK","2","52","52","Ya gun umilog hi Jesus, ya gun ma'udman di inilana, ya gun miyal'allay pamhod Apo Dios ya nan tatagun Hiya. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LK3_1","072_3_1","LUK","3","1","1","Hidin miyapulu ta leman tawon hi numpapto'an nan Alin hi Tiberius ad Rome ya heden tawon di nunggobelnadolan Pontius Pilate hinan Provinciad Judea, ya hi Herod an ma'alih Tetrarch di numpapto' hinan Provinciad Galilee. Ya nan aginan hi Philip an ma'alih Tetrarch goh di numpapto' hinan Provinciad Iturea ya hinan Provinciad Trachonitis, ya hi Lysanias an ma'alih Tetrarch di numpapto' hinan Provinciad Abilene. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LK3_2","072_3_2","LUK","3","2","2","Ya da Annas ay Caiaphas di Nabagtun Padi eden gutud. Ya heden tawon ya wah nan mapulun an mid ah nunhituh John an imbaluy Zechariah, ya impa'innilan Apo Dios di Hapitnan hiya. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LK3_3","072_3_3","LUK","3","3","3","At immuyna lene'od an amin di abablubabluy an neheggon hinan Wangwang an Jordan. Ya nuntudtudun inalinay, “Pohdonyu ay an aliwan Apo Dios di baholyu ya hay mahapul ya muntutuyu ayu, ya adiyu ipidpidwan aton, at mabalin an bonyaga' da'yu.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LK3_4","072_3_4","LUK","3","4","4","Ya heden inat John di nangipa'annung hidin intudo' nan propetan hi Isaiah an inalinay, “Waday mumbugaw an muntudtuduh nan mapulun an alyonay, Ipaphodyuy owon Apu tu'u, mu hay aatyuy mipaphod, ya punlintigonyuy dalanona, mu hay aatyuy malintig! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LK3_5","072_3_5","LUK","3","5","5","Tababonyun amin di nundi'ungana, ya tu'lawanyun amin di buludna. Ya andongonyu nan dalan an napiku, ya pundodottalonyu nan dalan. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LK3_6","072_3_6","LUK","3","6","6","Ya an amin di tataguh tun luta ya awniat tigonday pamaliw Apo Dios!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LK3_7","072_3_7","LUK","3","7","7","Ya do'ol di tatagun immuy ay John ta mumpabonyagda, mu inalinan diday, “Ay paddungnay ha'u'u ayu ti hay ugaliyu ya nala'eng ayun mangat hi nappuhi! Anaad ta umali ayuh tu? Undan alyonyuy un ayu mabonyagan at mabaliwan ayuh nan agadyuhan di bumungtan Apo Dios? ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LK3_8","072_3_8","LUK","3","8","8","Mu adi mabalin! Ti mahapul an atonyuy maphod ta hiyay pangimmatunan hi unyu din'ug din ina'inatyun nappuhi! Alyonyu nin di mabaliwan ayu ti ditu'uy holag Abraham. Mu bo'on heney abaliwan di tagu, at mahapul an adiyu ehdol hi un ditu'uy holag Abraham. Ti gulat ta pohdon Apo Dios at hatun batu ya pumbalinona ta diday holag Abraham ta mihukat ay da'yu! At hay mamaliw mah ay da'yu? ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LK3_9","072_3_9","LUK","3","9","9","Ay ayiw ayun madedennan di wahay hinan puuna ta adida ay bumungah maphod at malngohda, ya mipa'wahdah nan apuy.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LK3_10","072_3_10","LUK","3","10","10","Ya tembal din tatagun inaliday, “At hay atonmi mah?” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LK3_11","072_3_11","LUK","3","11","11","Ya tembal John an inalinay, “Nan tagun duway lubungna ya impa'dawnay ohah nan mi'id lubungna, ya umat goh hinan waday onona an ipa'dawna goh.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LK3_12","072_3_12","LUK","3","12","12","Ya ni'yuy goh nan mun'amung hi buwit ta mi'bonyagda, ya inalidan hiyay, “Apu, hay atonmi mah?” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LK3_13","072_3_13","LUK","3","13","13","Ya inalinan diday, “Adiyu pun'udman nan buwit an hengelonyu ta ammuna nan mun'olog di alanyu.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LK3_14","072_3_14","LUK","3","14","14","Ya inalin nan titindaluy, “Ya da'mi mah, hay atonmi kogoh?” Ya inalinan diday, “Adiyu ta'ta'ton nan tatagu unu ilayahan didah nan agguyda inat ta way atonyun mangngal hi pihhuda, ti un ayuat mundenol hinan mun'olog an idatdan hilduyu.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LK3_15","072_3_15","LUK","3","15","15","Ya na\"adngolon nan tataguy inalina, at hay ninomnomdan amin ya inaliday, “Mid mapto' ya hi John hi Kristu an nan Alin Pento' Apo Dios!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LK3_16","072_3_16","LUK","3","16","16","Mu tembal John an inalinan diday, “Bo'ona'! Ti hay pamonyag'u ya danum, mu waday umalin nabagbagtu ya un ha\"in an paddungnay adia' umdah himbutna. Ya hay pamonyagnan da'yu ya nan Na'abuniyanan an Lennawa ya han ay apuy. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LK3_17","072_3_17","LUK","3","17","17","Ya paddungnay ino'odnanay pallungan hi panaapnah nan nabayun bogah ta nan bogah ya amungona ta iyalangna, ya ilubunay dugi ta adi mabmabba!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LK3_18","072_3_18","LUK","3","18","18","Ya numbino'ob'on di inulgu'ulgudnah nan Maphod an Ulgud ta pangal'alu'nah nan tatagu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LK3_19","072_3_19","LUK","3","19","19","Ya numbentanan Herod an ma'alih Tetrarch an mumpapto' hi Herodias an ahawan han agina ti penlohna, ya wada goh di udumnah inatnan nappuhi. At pinahal John nan inat Herod. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LK3_20","072_3_20","LUK","3","20","20","Mu inyal'allanan na'udman di baholna ti nan inatnan John ti impibaludna hiya. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LK3_21","072_3_21","LUK","3","21","21","Unat goh nabonyaganda nan do'ol an tatagu ya ni'bonyag goh hi Jesus. Ya otog di punluwaluanan Apo Dios ya niluwat ad abuniyan, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LK3_22","072_3_22","LUK","3","22","22","ya nun'ohop nan Na'abuniyanan an Lennawan ay kalapati, ya numpattu' ay Hiya. Ya wada han himmapit ad abuniyan an inalinay, “He\"ay Imbaluy'un pohpohdo', at pa'idyamlao' He\"a.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LK3_23","072_3_23","LUK","3","23","23","Hi Jesus ya tulumpuluy tawon nin di nangete\"aanan nuntudtudu. Ya hay inilan di tatagu ya Hiyay lala'in imbaluy Joseph an hina' Heli. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LK3_24","072_3_24","LUK","3","24","24","Hi Heli ya imbaluy Matthat an holag Levi, ya hi Levi ya imbaluy Melki an holag Jannai, ya hi Jannai ya imbaluy Joseph ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LK3_25","072_3_25","LUK","3","25","25","an holag Mattathias, ya hi Mattathias ya imbaluy Amos an holag Nahum, ya hi Nahum ya imbaluy Esli an holag Naggai. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LK3_26","072_3_26","LUK","3","26","26","Ya hi Naggai ya imbaluy Maath an holag Mattathias, ya hi Mattathias ya imbaluy Semein an holag Josek, ya hi Josek ya imbaluy Joda ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LK3_27","072_3_27","LUK","3","27","27","an imbaluy Joanan, ya hi Joanan ya imbaluy Rhesa an holag Zerubbabel, ya hi Zerubbabel ya imbaluy Shealtiel an holag Neri. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LK3_28","072_3_28","LUK","3","28","28","Ya hi Neri ya imbaluy Melki an holag Addi, ya hi Addi ya imbaluy Cosam an holag Elmadam, ya hi Elmadam ya imbaluy Er ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LK3_29","072_3_29","LUK","3","29","29","an holag Joshua, ya hi Joshua ya imbaluy Eliezer an holag Jorim, ya hi Jorim ya imbaluy Matthat an holag Levi. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LK3_30","072_3_30","LUK","3","30","30","Ya hi Levi ya imbaluy Simeon an holag Judah, ya hi Judah ya imbaluy Joseph an holag Jonam, ya hi Jonam ya imbaluy Eliakim ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LK3_31","072_3_31","LUK","3","31","31","an holag Melea, ya hi Melea ya imbaluy Menna an holag Mattatha, ya hi Mattatha ya imbaluy Nathan an holag David. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LK3_32","072_3_32","LUK","3","32","32","Ya hi David ya imbaluy Jesse an holag Obed, ya hi Obed ya imbaluy Boaz an holag Salmon, ya hi Salmon ya imbaluy Nahshon ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LK3_33","072_3_33","LUK","3","33","33","an holag Amminadab, ya hi Amminadab ya imbaluy Ram an holag Hezron, ya hi Hezron ya imbaluy Perez an holag Judah. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LK3_34","072_3_34","LUK","3","34","34","Ya hi Judah ya imbaluy Jacob an holag Isaac, ya hi Isaac ya imbaluy Abraham an holag Terah, ya hi Terah ya imbaluy Nahor ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LK3_35","072_3_35","LUK","3","35","35","an holag Serug, ya hi Serug ya imbaluy Reu an holag Peleg, ya hi Peleg ya imbaluy Eber an holag Shelah. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LK3_36","072_3_36","LUK","3","36","36","Ya hi Shelah ya imbaluy Cainan an holag Arphaxad, ya hi Arphaxad ya imbaluy Shem an holag Noah, ya hi Noah ya imbaluy Lamek ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LK3_37","072_3_37","LUK","3","37","37","an holag Methuselah, ya hi Methuselah ya imbaluy Enock an holag Jared, ya hi Jared ya imbaluy Mahalaleel an holag Cainan. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LK3_38","072_3_38","LUK","3","38","38","Ya hi Cainan ya imbaluy Enos an holag Seth, ya hi Seth ya imbaluy Adam, ya hi Adam di limmun Apo Dios. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LK4_1","072_4_1","LUK","4","1","1","Niyo'odol nan Na'abuniyanan an Lennawan Jesus, at nakak hinan Wangwang an Jordan ti initnud nan Na'abuniyanan an Lennawa Hiya ta immuydah nan mapulun an mi'id taguh nunhitu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LK4_2","072_4_2","LUK","4","2","2","Ya napat di algaw hi nihinanah di, at hidiy nanapngatapngan nan diyablun Hiya. Ya agguy nangnangngan ede han napat di algaw, at hiyaat un nunheglay hinaangna. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LK4_3","072_4_3","LUK","4","3","3","Ya inalin nan diyablun Hiyay, “Un ay He\"ay Imbaluy Apo Dios ya alyom ay danen batu ta mumbalindah tinapay!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LK4_4","072_4_4","LUK","4","4","4","Mu agguy inunud Jesus henen inalina, ya tembalnan inalinay, “Hay impitudo' Apo Dios ya inalinay, Bo'on hay ma'an ya anggay di aptan hi itaguan di tagu.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LK4_5","072_4_5","LUK","4","5","5","Ya initnud nan diyablu Hiya ta nunti'iddah buludna, ya intadunan de, ya impa'amangnan amin di numbino'ob'on hi pumpapto'an hinan luta, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LK4_6","072_4_6","LUK","4","6","6","ya inalinay, “An amin hanan pumpapto'an an ma'amnawan ya idat'un He\"a ta mipabagbagtu'a ti nidat ay ha\"in, at okoda' hi pangidata'. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LK4_7","072_4_7","LUK","4","7","7","Mu mahapul an dayawona' ay He\"ah mahhun ya un'a mumpapto' an amin ay dane.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LK4_8","072_4_8","LUK","4","8","8","Ya tembal Jesus an inalinay, “Adi' unudon henen inalim ti hay impitudo' Apo Dios ya inalinay, Hay mahapul ya Ha\"in an Apuyun hi Apo Dios di dayawonyu ya anggay, ya Ha\"in ya anggay di itamuanyu. Hiyah ne inalin Apo Dios, at Hiyay dayawo' ya anggay.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LK4_9","072_4_9","LUK","4","9","9","Ya inyuy nan diyabluh Jesus ad Jerusalem, ya impattu'nah nan na'abbagbagtun tulid nan Timplun Apo Dios, ya inalinay, “Un ay He\"ay Imbaluy Apo Dios ya iyugpahmu at mi'id ma'at ay He\"a. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LK4_10","072_4_10","LUK","4","10","10","Ti inalin di impitudo' Apo Dios di, Mandalon Apo Dios nan a'anghelna ta diday manalimun ay He\"a, at halimunan da'a. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LK4_11","072_4_11","LUK","4","11","11","Ya inalin goh Apo Dios di, Ha'yuyuon da'a ta adi'a mihuplit hinan batu an ta\"on di hu'im.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LK4_12","072_4_12","LUK","4","12","12","Ya tembal Jesus an inalinay, “Adi' unudon nan inalim ti paddungnay un'u tapngan hi Apo Dios! Ti hay impitudo'na ya inalinay, Adiyu tapngan hi Apuyun hi Apo Dios.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LK4_13","072_4_13","LUK","4","13","13","Ya unat goh lempah nan diyablun nuntudul ay Jesus ya nakak ta nangamung goh di hay way pangatanah awni. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LK4_14","072_4_14","LUK","4","14","14","Numbangngad hi Jesus hinan Provinciad Galilee, ya do'ol di inabalinanan numbino'ob'on an ma'at ti wan Hiya nan Na'abuniyanan an Lennawa. Ya inulgu'ulgudda Hiya hi an amin hinan abablubabluy. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LK4_15","072_4_15","LUK","4","15","15","Ya nuntudtuduh nan himba'an di Hudyu, ya an amin di tatagun nangngol ay Hiya ya inulgudday anabagtuna. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LK4_16","072_4_16","LUK","4","16","16","Immuy hi Jesus ad Nazareth an immel'elgana, ya din ngilin an Habadu ya immuy hinan himba'an di Hudyu ti hiyah ne ugalina. Ya timma'dog an mumbaha, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LK4_17","072_4_17","LUK","4","17","17","ya indat di oha han nali'up an pepel an nitud'an di Hapit Apo Dios an intudo' din propetan hi Isaiah. Ya bene'lagna, ya inah'upanay pohdonah bahaon an alyonay, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LK4_18","072_4_18","LUK","4","18","18","“Wan Ha\"in nan Lennawan Apu tu'u. Ya pinilia' ta umuy'u ul'ulgudon nan Maphod an Ulgud hinan nun'awotwot an tagu ta ibaag'un mabaliwan nan tatagun do'ol di ligatda. Ya mittig di matan di nabulaw, ya mabaliwan nan maligatan, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LK4_19","072_4_19","LUK","4","19","19","ya ibaag'uy gutud di pamaliwan Apu tu'uh nan taguna!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LK4_20","072_4_20","LUK","4","20","20","Ya lini'upna din pepel, ya imbangngadnah nan muntamun den himba'an di Hudyu, ya inumbun an nuntudtudu. Ya toto'lon nan tatagu Hiya. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LK4_21","072_4_21","LUK","4","21","21","Ya inalinan diday, “Te an ad ugwan di nipa'annungan nan nitudo' an dengngolyu!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LK4_22","072_4_22","LUK","4","22","22","Ya hinahapitday amaphodana, ya manoh'adah nan maphod an hinapitna. Mu inaliday, “Undan bo'on Hiyay imbaluy Joseph?” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LK4_23","072_4_23","LUK","4","23","23","Ya inalin Jesus ay diday, “Inila' an alyonyuan Ha\"in hete han ab'abig an alyonay, Duktul, impa'adaogmuy udumna, at mahapul di ipa'adaogmu goh di odolmu! Ya hay itudun ten abig ay da'yuh tu nin ya hay dengngolyun inat'ud Capernaum ya pohdonyu goh an ato' ay da'yuh tu.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LK4_24","072_4_24","LUK","4","24","24","Ya inalina goh di, “Immannung hete han alyo' ti nan propeta ya adi abuluton nan ni'babluyana. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LK4_25","072_4_25","LUK","4","25","25","Ya donglonyuh ten alyo' ti immannung an hidin atagun Elijah ya tuluy tawon ya han godway agguyna immudanan, at waday ongol an batel hinan abablubabluy. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LK4_26","072_4_26","LUK","4","26","26","Ya ta\"on un do'ol di ligat di binabain umu'utun an ni'babluyan Elijah mu agguy nahnag ay dida ti ad Zarephath hidid Sidon di nahnaganah nan ohan umu'utun ya anggay. Ya umat goh hinay na'at ay Ha\"in. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LK4_27","072_4_27","LUK","4","27","27","Do'ol goh di napalla' ad Israel hidin atagun nan propetan hi Elisha, mu agguyna dida impa'adaog an anggay hi Naaman an iSyria.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LK4_28","072_4_28","LUK","4","28","28","Ya unat goh dengngoldah ne ya ma'abbungotdan amin din wah nan himba'an ti iniladan diday ipa\"elana. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LK4_29","072_4_29","LUK","4","29","29","Ya natana'dogda, ya enekakda Hiyah nan babluyda ta inyuydah nan buludnah nan bagtun di nunhituwanda ta ogohonda Hiyah nan way daplah. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LK4_30","072_4_30","LUK","4","30","30","Mu agguyda inamtan, ya ene'wanah nan gagwan nan tatagu, ya tinaynana dida. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LK4_31","072_4_31","LUK","4","31","31","Nakak hi Jesus hidi, ya nundadyun immuy ad Capernaum an ohan babluy hinan Provinciad Galilee, ya nuntudtuduh din ngilin an Habadu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LK4_32","072_4_32","LUK","4","32","32","Ya manoh'adah din panudtuduna ti hay pangngolanda ya nabagtuy haadnan muntudu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LK4_33","072_4_33","LUK","4","33","33","Ya wah di han lala'ih nan himba'an di Hudyun nahehe'pan hi nappuhin lennawa, ya enlotnan bimmugaw an inalinay, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LK4_34","072_4_34","LUK","4","34","34","“Hay atom ay da'mi, Jesus an iNazareth? Dan immali'an mi'pattoy ay da'mi? Inila' He\"a ti He\"ay na'ahhamad di ugalinan hennag Apo Dios!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LK4_35","072_4_35","LUK","4","35","35","Ya inhingal Jesus an inalinay, “Dindinong'a, ya nala'ah'a!” Ya tinu\"in han nappuhin lennawa hiyah nan inayungan di tatagu, ya nala'ah, mu mi'id ah nadinul ay hiya. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LK4_36","072_4_36","LUK","4","36","36","Ya manoh'ada, ya nunhahapitdan inaliday, “Goh udot ta umat hinay hapitna? Ti hay aat nen inatna ya paddungnay nabagtuy haadna, ya do'ol di abalinana ti ta\"on un nan nappuhin lennawa ya mandalona ay ya mala'ahda.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LK4_37","072_4_37","LUK","4","37","37","Ya heden na'na'at ya nunnaud an niwa'at, ya ulgu'ulgudonda Hiyah nan abablubabluy. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LK4_38","072_4_38","LUK","4","38","38","Pimmitaw hi Jesus hinan himba'an di Hudyu, ya immuy hi abung da Simon Peter. Ya wah dih inan ahawan Simon an lumahuy odolna, at inalidan Jesus ta badangana. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LK4_39","072_4_39","LUK","4","39","39","Ya immuy hinan way nolo'ana, ya inhingalna nan lewohona. At immadaog, ya nabanangon, ya immuyna induulan nan wah nan abung. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LK4_40","072_4_40","LUK","4","40","40","Ya unat goh napuyaw ya nun'iyalin nan tataguy i'ibbadah way dogohnan numbino'ob'on, ya hen'ahen'anay uludan amin, at immadaog di lewohonda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LK4_41","072_4_41","LUK","4","41","41","Ya do'olday nahe'pan, ya nunla'ahna din nun'appuhin lennawan dida. Ya otog di ala'ahanda ya bimmugawdan inaliday, “He\"ay Imbaluy Apo Dios!” Mu inhingal Jesus ta adina pahapiton dida ti iniladan Hiyah Kristu an nan Alin Pento' Apo Dios, ya agguyna penhod hi un diday mangibaag. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LK4_42","072_4_42","LUK","4","42","42","Wan mawa'ah ya nakak hi Jesus, ya immuy bimmataan hinan mi'id tagu. Mu inana'anap nan tatagu Hiya. Ya unat goh inah'upanda ya inaliday, “Adi da'mi taynan!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LK4_43","072_4_43","LUK","4","43","43","Mu inalinan diday, “Ta\"on unna' umuy hinan udumnan babluy an mun'ul'ulgud hinan Maphod an Ulgud an mangipa'innilah aat di Pumpapto'an Apo Dios ti hiyaat unna' hennag.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LK4_44","072_4_44","LUK","4","44","44","Ya nuntudtuduh nan himba'an di Hudyuh nan Provinciad Judea. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LK5_1","072_5_1","LUK","5","1","1","Wada han ohan algaw ya timma'dog hi Jesus hinan pingit di Lobong an Galilee, ya do'olday tatagun mangalulung ay Hiya ta donglonday Hapit Apo Dios. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LK5_2","072_5_2","LUK","5","2","2","Ya tinnigna han duwan bangkan wah nan pingitna, ya mi'id nan manidu' an tinaynandan immuyda inwahwah din hidu'da. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LK5_3","072_5_3","LUK","5","3","3","Ya nunlugan hi Jesus hinan ohan bangkan bagin Simon, ya inalinan Simon ta mahligdah itang. Ya unat goh nahligda ya inumbun, ya nuntudtudu goh hinan tatagu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LK5_4","072_5_4","LUK","5","4","4","Ya unat goh nalpah an nuntudtudu ya inalinan Simon di, “Umuy tu'uh dih nan maluhung an danum ta uy'uyonyuy hidu'yu ta manidu' ayu.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LK5_5","072_5_5","LUK","5","5","5","Ya tembal Simon an inalinay, “Apu, inlablabimin himmiduhidu', mu mi'id ah hinidu'mi! Mu gapu ta He\"ay nangali at ipadahmi goh.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LK5_6","072_5_6","LUK","5","6","6","At inatda, ya unat goh inuy'uyda din hidu' ya do'ol di na'nah ekan, ya hi'itangan mapa\"i nan hidu'da! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LK5_7","072_5_7","LUK","5","7","7","Ya winagiyanday i'ibbada ta umuyda bumadang. At immuyda, ya pinnuda din duwan bangka, ya hi'itangan an munlonongda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LK5_8","072_5_8","LUK","5","8","8","Ya unat goh tinnig Simon Peter heden na'at ya nunhippih inayungan Jesus, ya inalinay, “Apu, taynana' ti nabahobaholana', at bumaina'!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LK5_9","072_5_9","LUK","5","9","9","Ya manoh'ada ti do'ol di ekan hi na'na, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LK5_10","072_5_10","LUK","5","10","10","ya manoh'a goh da Jacob ay John an imbabaluy Zebedee an diday ibban Simon hinan tamuna. Ya inalin Jesus ay Simon di, “Adi'a tuma'ot ti mete\"ad ugwan ya umat hi nangamunganyuh nan ekan di pangamunganyuh nan tagu ta Ha\"in kulugonda.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LK5_11","072_5_11","LUK","5","11","11","Ya impapingitday bangkada, ya tinaynandan amin ta nitnuddan Jesus. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LK5_12","072_5_12","LUK","5","12","12","Wa han ohan algaw ya wadah Jesus hinan ohan babluy. Ya dinamuna han nalipuh di odolnah palla'. Ya unat goh tinnignah Jesus ya nunhippin nunluppulup hi inayungan Jesus, ya inal'alu'nan inalinay, “Apu, pohdom ay ni' ya ipa'adaogmu tun lewoho'!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LK5_13","072_5_13","LUK","5","13","13","At dinapan Jesus, ya inalinay, “Oo, pohdo', at umadaog'a!” At himbumagga ya immadaog din lewohona. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LK5_14","072_5_14","LUK","5","14","14","Ya immandal Jesus ay hiyan inalinay, “Adim ibaag heten na'at ay he\"ah nan udumnan tagu, mu eka ipattig di odolmuh nan padi, ya empe'nongmuy mabalin hi me'nong ay Apo Dios ti hiyah ne intudun Moses hi aton tu'u ta hiyay panginnilaan di tatagu an immadaog nan lewohom.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LK5_15","072_5_15","LUK","5","15","15","Mu gun umal'allan niwa'at di pangul'ulgudandan Hiya, at hiyaat unda do'odo'ol di tataguh na'amung ta donglonday hapitna, ya nun'iyadaognay lewohonda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LK5_16","072_5_16","LUK","5","16","16","Ya hin'umu'uddum ya immuy hinan mapulun an mi'id ah nunhituh tagu ta munluwalun Apo Dios. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LK5_17","072_5_17","LUK","5","17","17","Wa han ohan algaw goh ya nuntudtuduh Jesus. Ya wah di an ni'yib'ibun nan Pharisees ya nan muntudtuduh nan Uldin di Hudyun an lini'ubda Hiya. Dida ya nalpudah nan abablubabluy hinan Provinciad Galilee, ya hinan Provinciad Judea, ya ad Jerusalem an kapitulyuda. Ya niyo'odol nan abalinan Apo Dios ay Jesus, at hiyaat un waday abalinanan mumpangipa'adaog hinan way lewohona. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LK5_18","072_5_18","LUK","5","18","18","Ya immuy ay Hiya nan linala'in nangidayun hinan nadahay. Ya impadahdan ihigup ta iyuydah inayungan Jesus. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LK5_19","072_5_19","LUK","5","19","19","Mu mi'id inatdan nangihigup ti do'olday tatagu. At immuydah nan atap, ya yinahyahanda, ya inuy'uyda nan nidayun hi inayungan Jesus. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LK5_20","072_5_20","LUK","5","20","20","Ya unat goh inilan Jesus an nidugah di pangulugda ya inalinay, “Agi', na'aliwan di baholmu.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LK5_21","072_5_21","LUK","5","21","21","Ya nan muntudtuduh nan Uldin ya nan Pharisees an wah di ya inalidah nomnomday, “Goh heten tagun hapitonay na\"appuhi an adina e'gonan hi Apo Dios ti hi Apo Dios ya anggay di mangaliw hi bahol ta adi ma'u'unnung!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LK5_22","072_5_22","LUK","5","22","22","Ya inilan Jesus henen ninomnomda, at inalinan diday, “Goh ta umat hinay nomnomonyu? ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LK5_23","072_5_23","LUK","5","23","23","Mid olog di tagun mangaliw hi bahol, ya mid ologda goh an mangipa'adaog hi dogoh ten nadahay. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LK5_24","072_5_24","LUK","5","24","24","Mu Ha\"in an Imbaluy di Tagu ya ipa'adaog'uy dogohna ta panginnilaanyuh anabagtun di haad'uh tun lutan mangaliw hi bahol.” Ya inalinah din lala'in nadahay di, “Tuma'dog'a, ya impi'ugmu nan dayunmu ta umanamut'ah abungyu.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LK5_25","072_5_25","LUK","5","25","25","At natana'dog an panigtiganda, ya ay mangngalah din dayuna, ya immanamut, ya hinapitnay anabagtun Apo Dios. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LK5_26","072_5_26","LUK","5","26","26","Ya manoh'adan amin, at hinapitday anabagtun Apo Dios, ya pa\"e'gonanda Hiyan inaliday, “Heten algaw ya tinnig tu'u han nob'on an umipanoh'a!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LK5_27","072_5_27","LUK","5","27","27","La'tot ya pimmitaw da Jesus, ya tinnigna han mun'am'amung hi buwit an hi Levi di ngadana an inumbun hinan upihhinana. Ya inalinan hiyay, “Mitnud'an Ha\"in.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LK5_28","072_5_28","LUK","5","28","28","At timma'dog, ya tinaynanan amin, ya nitnud. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LK5_29","072_5_29","LUK","5","29","29","Ya nundadaan hi Levi hi ongol an gotad hinan abungna, at immuy hi Jesus an ne'egtad, ya ne'egtad goh nan do'ol an mun'amung hi buwit ya nan udumna goh. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LK5_30","072_5_30","LUK","5","30","30","Ya wah di goh nan Pharisees ya nan ni'yibbadan muntudtuduh nan Uldin, ya inamuyuanday intudtuduwan Jesus an inalidan diday, “Anaad ta me\"an ayuh nan mun'amung hi buwit ya nan udumna goh an nabaholan an tagu?” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LK5_31","072_5_31","LUK","5","31","31","Ya tembal Jesus an inalinan diday, “Nan mi'id dogohna ya adina mahapul di duktul ti nan way dogohnay manapul. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LK5_32","072_5_32","LUK","5","32","32","Ya umat ay Ha\"in ti immalia' ta al'alu'o' nan nabaholan ta hukatanday nomnomda, ya bo'on nan nahamad di ugaliday dimmalat hi immalia'!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LK5_33","072_5_33","LUK","5","33","33","Inalin di udumnah nan tatagun Jesus di, “Nan intudtuduwan John an Mumbonyag ya unudonday Uldin tu'u ti hin'umu'udduman adida munlangdu ta unda munluwalun Apo Dios, ya at hina goh hinan Pharisees. Mu nan intudtuduwam ya anaad ta adida unudon di ugali tu'u ti mangamanganda?” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LK5_34","072_5_34","LUK","5","34","34","Ya inalin Jesus ay diday, “Gulat ta waday mungkasal ya undan adi mangan nan na'amung an inayagan nan malhin an lala'i? Immannung an mangamanganda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LK5_35","072_5_35","LUK","5","35","35","Mu udum hi algaw ya heden lala'in nalhin ya mipabataan ay dida, at hin'uma\"algawan munlangduda ta hiyay panginnilaan hi unda munlungdaya.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LK5_36","072_5_36","LUK","5","36","36","Ya inulgudna goh han nipa\"el an inalinay, “Gulat ta nan pa\"amman lubung ya adiyu pa\"ion di itang ta el'obyuh nan dadan an lubung. Ti atonyu ay ya ma'adyuan nan pa\"amman lubung. Ti nan nel'ob ya agguy nipaddung hinan nel'obanan dadan. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LK5_37","072_5_37","LUK","5","37","37","Adiyu goh elhag nan tanaw hinan dadan an tibung an lalat. Ti atonyu ay ya bughion nan tanaw nan dadan an tibung, at mitapal, ya mapa\"i nan tibung ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LK5_38","072_5_38","LUK","5","38","38","ti melhag nan tanaw hinan pa'idyamman tibung an lalat. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LK5_39","072_5_39","LUK","5","39","39","Ya gulat ta inumonyu han na\"apgot an bayah at adiyu pohdon di pa\"alhag ti alyonyuy mapolhat heten na\"apgot.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LK6_1","072_6_1","LUK","6","1","1","Naluh da Jesus an munle'le'od hinan apayapayaw, ya henen algaw ya Habadu an ngilin di Hudyu. Ya nangultudda nan intudtuduwan Jesus, ya linu\"ibanda, ya inanda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LK6_2","072_6_2","LUK","6","2","2","Ya inalin di udumnah nan Pharisees di, “Anaad ta atonyuh na? An un paniaw ay ditu'u ti ngilin an Habadu!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LK6_3","072_6_3","LUK","6","3","3","Ya tembal Jesus, ya inalinay, “Undan agguyyu binaha din inat Apu tu'un hi David hidin penghana? Ti umat goh hinay inatna ti nunhinaang, ya umat goh hinan ni'yibbana. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LK6_4","072_6_4","LUK","6","4","4","At himmigup hinan Tuldan Abung Apo Dios, ya nan tinapay an ne'nong ay Apo Dios ya paniaw hi onon hi un bo'on ditu'uy papadi. Mu innalna damdama, ya inana, ya ne\"onona nan ni'yibbana. Mu agguyyu pinahiw henen inatda, at anaad ta pahiwon da'mi?” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LK6_5","072_6_5","LUK","6","5","5","Ya inalina goh ay diday, “Ha\"in an Imbaluy di Tagu ya ta\"on un hay Habadu ya Ha\"in ad poto' hi mangalih nan ma'at.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LK6_6","072_6_6","LUK","6","6","6","Wada goh han ohan ngilin an Habadu ya himmigup hi Jesus hinan himba'an an ahayupan di Hudyu ta muntudu. Ya wah di goh han tagun na'akke' han agwan an ngamayna. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LK6_7","072_6_7","LUK","6","7","7","Ya teten'ol din udumnah nan muntudtuduh nan Uldin ya nan Pharisees hi unna iyadaog hinan ngilin an Habadu ta hiyay pangidalatandah pangidiklamuandan Hiya. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LK6_8","072_6_8","LUK","6","8","8","Mu i'innilanah den ninomnomda, at inalinah nan na'akke' di ngamaynay, “Umali'a ta tuma'dog'ah tu.” Ya timma'dog, ya immuy ay Hiya. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LK6_9","072_6_9","LUK","6","9","9","Ya inalin Jesus ay diday, “Wa han alyo' ay da'yu ta tobolonyu. Hay inilayuh abuluton di Uldin tu'uh aton hinan ngilin an Habadu—hay maphod di aton, unu hay nappuhi? Hay pamaliwan hi tagu, unu hay pamatayan?” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LK6_10","072_6_10","LUK","6","10","10","Ya intigaw Jesus an amin hinan tatagu, ya inalinan hiyay, “Uyadom nan ngamaymu.” At inuyadna, ya pinumhod. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LK6_11","072_6_11","LUK","6","11","11","At ma'abbungotda din mangabohol ay Jesus, at nunhahapitdah atondan Hiya. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LK6_12","072_6_12","LUK","6","12","12","Heden na'atana ya wada han ohan algaw ya immuy hi Jesus hinan duntug an munluwalun Apo Dios, at inlablabinan nunluwalu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LK6_13","072_6_13","LUK","6","13","13","Ya unat goh nawa'ah ya inayagana din intudtuduwana, ya pento'nay himpulu ta han duwa ta diday nginadnanah a'apostolesna. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LK6_14","072_6_14","LUK","6","14","14","Ya hiyatuy ngadanda: hi Simon (an nginadnana ta hi Peter), ya hi Andrew (an pogtangna), ya hi Jacob, ya hi John, ya hi Philip, ya hi Bartholomew, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LK6_15","072_6_15","LUK","6","15","15","ya hi Matthew, ya hi Thomas, ya hi Jacob (an hina' Alphaeus), ya hi Simon (an niddum hinan nalammung an ma'alih Zealot), ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LK6_16","072_6_16","LUK","6","16","16","ya hi Judas (an hina' Jacob), ya hi Judas Iscariot (an mangitudun Jesus hi udum di algaw ta dapoponda). ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LK6_17","072_6_17","LUK","6","17","17","Ni'dadyuh Jesus hinan intudtuduwana, ya timma'dog hinan way nundodottal. Ya wah dida nan do'ol an intudtuduwana ya nan do'ol goh an udumnan tatagun nalpuh nan Provinciad Judea, ya ad Jerusalem an kapitulyuda, ya hinan duwan babluy an neheggon hinan Baybay an Mediterranean an ad Tyre ya ad Sidon. Ya immuydah di ta donglonday ulgudona, ya ta iyadaognay lewohonda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LK6_18","072_6_18","LUK","6","18","18","Ya wada goh di udumnan immuy an waday nihu'lung hi nun'appuhin lennawa, ya nunla'ahna dida. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LK6_19","072_6_19","LUK","6","19","19","Ya way ohah din tatagu ya impadahdan dinapa Hiya ti paddungnay bimmuhu' nan badang hinan odolnah mangiyadaog ay dida. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LK6_20","072_6_20","LUK","6","20","20","Nunligguh hi Jesus hinan intudtuduwana, ya inalinay, “Mawagahan ayun nawotwot ti middum ayuh nan Pumpapto'an Apo Dios! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LK6_21","072_6_21","LUK","6","21","21","Mawagahan ayun munhinaang ad ugwan ti awniat waday mun'olog hi ononyu! Mawagahan ayun kumiyol ad ugwan ti awniat umanla ayu! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LK6_22","072_6_22","LUK","6","22","22","Ya mawagahan ayuh awnih un da'yu abohlan hinan tatagu, ya lahhinon da'yu, ya hiwihiwitan da'yu, ya pahiwon da'yu ti nan pangunudanyun Ha\"in an Imbaluy di Tagu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LK6_23","072_6_23","LUK","6","23","23","Ti heden algaw ya mun'am'amlong ayun ay ayu ung'ungungngan yumagtutu ayuh pun'am'amlonganyu ti do'ol di lagbuyuh matalepon ad abuniyan! Ya umat ayuh din propetah din penghana ti henen aton di tatagun da'yun nappuhi ya at hina goh di inat di ap'apudah din propeta. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LK6_24","072_6_24","LUK","6","24","24","Mu mahmo' ayun adangyan ti ad ugwan di pun'am'amlonganyu ya anggay! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LK6_25","072_6_25","LUK","6","25","25","Ya mahmo' ayun do'ol di tanudna ti awniat munhinaang ayu. Ya mahmo' ayun umanlad ugwan ti awniat munlungdaya ayu ya kumiyol ayu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LK6_26","072_6_26","LUK","6","26","26","Ya mahmo' ayun ulgu'ulgudon nan nappuhiy ugalidan taguy amaphodanyu ti nan ad holag hinan mun'ulgud ya umat hina goh di inulguddah aat di agguy immannung an propetah din penghana.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LK6_27","072_6_27","LUK","6","27","27","Ya inalin Jesus goh di, “Hiyah te itugun'un da'yun mangngol: maphod hi unyu pohpohdon nan mamuhul ay da'yu, ya atonyuy maphod hinan mamohol ay da'yu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LK6_28","072_6_28","LUK","6","28","28","Ya iyadaogyu nan mangidut ay da'yu, ya iluwaluanyu goh nan mangi'ingol ay da'yu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LK6_29","072_6_29","LUK","6","29","29","Ya gulat ta waday manapa' hi apengyu ya adiyu iballoh, at ta\"on hi unda itapa' hi pangngelna. Ya gulat goh ta polhon nan taguy jacketyu ya inudmanyu goh hi oha. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LK6_30","072_6_30","LUK","6","30","30","At an amin di mun'adaw ya maphod hi unyu idatan. Ya nan nangngal hi gina'uyu ya adiyu bangngadon. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LK6_31","072_6_31","LUK","6","31","31","Ya hay pohdonyuh aton di tatagun da'yu ya hiya goh di atonyun dida. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LK6_32","072_6_32","LUK","6","32","32","Hay aton di nabaholan ya hay mamhod ay diday pohdonda ya anggay. Ya unudonyu ay hene ta nan mamhod ay da'yuy pohdonyu goh ya anggay ya mi'id idat Apo Dios hi lagbuyun ne. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LK6_33","072_6_33","LUK","6","33","33","Ya gulat ta hay mangat hi maphod ay da'yuy pangatanyu goh ya anggay hi maphod ya mi'id idat Apo Dios hi lagbuyun ne, ti ta\"on un nan nabaholan ya atonda goh. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LK6_34","072_6_34","LUK","6","34","34","Ya gulat ta ipa'utanganyu ya anggay nan inilayun mamallog hinan ipa'utangyu ya mi'id lagbuyun ned abuniyan, ti ta\"on un nan nabaholan ya pa'utanganda nan i'ibbadan nabaholan an waday pamallogda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LK6_35","072_6_35","LUK","6","35","35","Mu da'yu ya maphod hi unyu pohdon nan buhulyu, ya atonyuy maphod ay dida. Ya pa'utanganyu dida an adiyu namnamaon an ibangngadda. Atonyu ay hana at nidugah di lagbuyud abuniyan, ya da'yuy imbaluy Apo Dios an na'abbagbagtu ti ta\"on un nan adi munyaman ya nan adi mangngol ya maphod di aton Apo Dios ay dida damdama. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LK6_36","072_6_36","LUK","6","36","36","Maphod hi un ayu ma'aggohgoh ti ma'aggohgoh hi Amayun hi Apo Dios ay da'yu.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LK6_37","072_6_37","LUK","6","37","37","Ya inalin Jesus di, “Adiyu ipanuh di aton di ibbayu ta adi goh ipanuh Apo Dios di atonyuh awni. Ya aliwanyuy bahol di ibbayu, at ma'aliwan goh di baholyu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LK6_38","072_6_38","LUK","6","38","38","Ya adiyu ukuhan an bumadang hi ibbayun taguh un way mahapulda, ti hi Apo Dios ya mi'id ukuhnan bumadang ay da'yu ti do'ol di ibadangna. Ya do'ol ay di idatyu ya do'ol goh di midat ay da'yu. Wa ay ta itang di idatyu ya itang goh di midat ay da'yu.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LK6_39","072_6_39","LUK","6","39","39","Ya inulgud goh Jesus nan waday ibalinana an inalinay, “Adi mabalin hi un itudun nan nabulaw di owon nan nabulaw goh ti magahdan duwah nan pingit di kulha. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LK6_40","072_6_40","LUK","6","40","40","Adi do'do\"ol di inilan nan mitudtuduwan ya un nan muntudtudu. Mu unat goh malpah an mituduwan ya mipaddung mahkay di inilanah nan muntudtudu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LK6_41","072_6_41","LUK","6","41","41","Alyo' goh heten nipa\"el: Goh ta tigonyuy butah matan di ibayu, ya adiyu nomnomon di ongol an tablah matayu? ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LK6_42","072_6_42","LUK","6","42","42","Adi maphod hi unyu alyon hinan ibayuy, Agi', ma'a ta ano' han butah matam! Mid ologyu ti wada goh di immuy hi ongol an tablah matayu, at mi'id tigonyu! Munlayah ayu! Hay mahhun ya anonyu nan ongol an tablah matayu, at mapatal hi panniganyuh nan itang an butah matan di ibayu.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LK6_43","072_6_43","LUK","6","43","43","Ya inalin Jesus di, “Gulat ta munlutbu han ayiw ya bumunga at maphod. Mu gulat ta munhaguti han ayiw at adi maphod. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LK6_44","072_6_44","LUK","6","44","44","Nan bungan di ayiw di panginnilaan hi un munhaguti nan ayiw unu munlutbu. Bo'on hay pagal di pangngalanyuh nan bungan di atummol, ya bo'on hay beeng di pangngalanyuh bungan di greyp. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LK6_45","072_6_45","LUK","6","45","45","At nan tagun maphod di nomnomna ya maphod goh di atona, ya nan tagun nappuhiy nomnomna ya nappuhi goh di atona. Ti hay aat nan wah nomnom di tagu ya hiyah ne goh di aat di hapitona.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LK6_46","072_6_46","LUK","6","46","46","Ya inalina goh di, “Anaad ta lupitonyuy, Apu, hi un ayu mi'hapit ay Ha\"in, mu adiyu unudon di alyo'? ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LK6_47","072_6_47","LUK","6","47","47","At an amin nan tatagun mangngol ya mangunud hinan hapito' ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LK6_48","072_6_48","LUK","6","48","48","ya nipaddung hinan tagun nun'ammah abungna an numbo\"ah maluhung ta nan gungit di nangipabunanah nan tu'ud. Ti unat goh dimmolodoloh ta nundatong ya hene'nobna nan abung, mu agguy natu\"in ti nihamad. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LK6_49","072_6_49","LUK","6","49","49","Mu nan mangngol hinan hapito' ta adina unudon ya nipaddung hiyah nan tagun nun'ammah abungna an unna impabun di tu'udnah nan lutan agguyna inhamad. Ti unat goh dimmolodoloh ta nundatong ya natu\"in, ya nun'apa\"i.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LK7_1","072_7_1","LUK","7","1","1","Dengngol din tatagun amin di inulgud Jesus. Ya unat goh nalpah ya immuy ad Capernaum. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LK7_2","072_7_2","LUK","7","2","2","Ya wah di han ap'apun di tindalun iRome, ya waday himbutnan pohpohdona, mu nundogoh an magadyuh matoy. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LK7_3","072_7_3","LUK","7","3","3","Ya unat goh dengngolnan nidatong hi Jesus ya hennagnay udumnah nan ap'apun di Hudyu ta umuyda ayagan Hiya ta iyadaognay lewohon han himbutna. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LK7_4","072_7_4","LUK","7","4","4","At unat goh nidatongdan Jesus ya inal'alu'dan inaliday, “Atom ni' nan pohdon den tindalu ta waday lagbun nan maphod an ina'inatna ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LK7_5","072_7_5","LUK","7","5","5","ti hiya ya ta\"on un Hentil mu pohdon ditu'u, ya impiyammanay himba'an an a'amunganmin mundayaw.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LK7_6","072_7_6","LUK","7","6","6","At ni'yuy hi Jesus ay dida. Ya unat goh magadyuhdah nan abung ya hennag han ap'apun di tindaluy i'ibbana ta inalidan Jesus di, “Apu, ta\"on un'a adi umatam hi abungmi ti na'ampaa', ya nabagtu'a, at bumaina' hi un'a humigup hi nunhituwa'. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LK7_7","072_7_7","LUK","7","7","7","Hiyaat unna' agguy immalin nanamun He\"a. At unmu hapiton ya ammunah nan wadam at umadaog han himbut'u. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LK7_8","072_7_8","LUK","7","8","8","Ti ha\"in atog ya waday apu' hi puntamua', ya unudo' di alyona. Mu ta\"on un umat hina ya wada goh di puntamuo' an tindalu, at wa ay ta alyo' hinan ohay, Umuy'a! at umuy, ya gulat goh ta alyo' hinan ohay, Umali'a! at umali. Ya alyo' ay goh hinan himbut'uy, Atom hene! at atona. At iyal'allanan He\"a an unmu hapiton at umadaog.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LK7_9","072_7_9","LUK","7","9","9","Ya unat goh dengngol Jesus hene han nangalina ya manoh'a, at nunligguh hinan do'ol an tatagun nitnud ay Hiya, ya inalinay, “Donglonyuh te ti ta\"on hi un nan i'Israel an Hudyu ya mi'id dengdengngol'uh umat eten nidugah di pangulugna!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LK7_10","072_7_10","LUK","7","10","10","Ya unat goh numbangngad din nahnag hi abungda ya inatamanda din himbut an immadaog di dogohna. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LK7_11","072_7_11","LUK","7","11","11","Ya palpaliwan ya immuy hi Jesus hinan babluy an ngadanay Nain, ya ni'yuy nan intudtuduwana ya nan do'ol an tatagu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LK7_12","072_7_12","LUK","7","12","12","Ya unat goh immatamdah nan pantaw di babluy ya dinamuda han natoy an ibuhu'da ta iyuyda ilubu'. Ya bugtung heden natoy an imbaluy han umu'utun, ya do'olday tatagun den babluy an nitnud ay hiya. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LK7_13","072_7_13","LUK","7","13","13","Ya unat goh tinnig nan Apu tu'u nan balu ya inggohgohana, at inalinay, “Idinongmun kumila.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LK7_14","072_7_14","LUK","7","14","14","Ya immuy hinan lungun, ya dinapana, at inta'dog din nangdon eden lungun. Ya inalin Jesus di, “La'ay, bumangon'a!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LK7_15","072_7_15","LUK","7","15","15","Ya bimmangon heden natoy, ya himmapit, ya hennag Jesus ta umuy ay inana. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LK7_16","072_7_16","LUK","7","16","16","Ya manoh'a ahan an amin din tatagu, ya hinapitday amaphodan Apo Dios, ya inaliday, “Nabagbagtuh ten propetan immalin ditu'u!” Ya inalida goh di, “Immalih Apo Dios an mamadang hinan tataguna!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LK7_17","072_7_17","LUK","7","17","17","At heten inatna ya nundongol an amin hinan Provinciad Judea ya nan himpahimpapangilih di. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LK7_18","072_7_18","LUK","7","18","18","Inulgud nan intudtuduwan John ay hiya an amin nan ina'inat Jesus. Ya pento' John di duwah nan intudtuduwana ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LK7_19","072_7_19","LUK","7","19","19","ta umuyda hanhanan ay Jesus di, “Undan He\"ay Alin Pento' Apo Dios an honogona, unu waday ohah hodonmi?” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LK7_20","072_7_20","LUK","7","20","20","At immuy din nahnag ay Jesus, ya inalidan Jesus di, “Hennag da'min John an Mumbonyag ta ibagamin He\"a nan pohdonan ibaga, an inalinay, Undan He\"ay Kristun hennagna, unu waday ohah hodonmi?” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LK7_21","072_7_21","LUK","7","21","21","Ya henen gutud ya nun'ipa'adaog Jesus di do'ol an tatagun way dogohna, ya nunla'ahnay nun'appuhin lennawan nihu'lung hinan udumna, ya impa'adaognay do'ol an nun'abulaw ta mittig di matada. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LK7_22","072_7_22","LUK","7","22","22","Ya inalinan diday, “Ekayu ul'ulgudon ay John tun tinnigyu ya dengngolyu. Ti ten mittig mahkay di matan di nabulaw, ya midalan nan hu'in di napiklud, ya pinumhod di napalla', ya medngol nan ingan di napu'it, ya mamahuan di natoy, ya miyulgudan nan nawotwot hinan Maphod an Ulgud. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LK7_23","072_7_23","LUK","7","23","23","Ya mawagahan nan tagun adi munhinnumnong hinan aat'u!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LK7_24","072_7_24","LUK","7","24","24","Ya unat goh nakak din hennag John ya inulgud Jesus di aat John hinan do'ol an tatagun inalinay, “Han tagun managuhagung ya umat hinan bilau an mumbigwabiw hi un matuyupan, mu adi umat hinay ekayu tinnig ay John hinan mapulun. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LK7_25","072_7_25","LUK","7","25","25","Ya bo'on goh han tagun nunlubung hi mundongngol an lubung an nanginay immuyyu tinnig ti nan umat hinan tagu ya mapmaphod an amin di gina'uda ya nitaguanda, at diday mihinah nan palasyu! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LK7_26","072_7_26","LUK","7","26","26","Hay inila' hi ekayu tinnig hidi ya han propeta. Ya nepto' an hay propetay tinnigyu an hi John an Mumbonyag, ya na'abbagbagtu hiya ya un nan udum an propeta. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LK7_27","072_7_27","LUK","7","27","27","Ti hi John di inulgud di tudo' Apo Dios hidin penghanan inalinay, Hiyah te pumbabaago', ya honogo' ta mangun'unna ya un He\"a, ya idadaanay tatagu ta abulutonday aliam. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LK7_28","072_7_28","LUK","7","28","28","Ya donglonyuh te ti mi'id taguh tun lutan nabagbagtu ya un hi John. Mu nan tagun middum hinan Pumpapto'an Apo Dios an ta\"on hi un na'ampa ahan mu hiyay nabagbagtu ya un hi John.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LK7_29","072_7_29","LUK","7","29","29","Ya unat goh dengngol an amin di tatagu an ta\"on un nan mun'amung hi buwit nan inalin Jesus ya hinapitday amaphodan Apo Dios ti didanay nangabulut hi namonyagan John ay dida. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LK7_30","072_7_30","LUK","7","30","30","Mu nan Pharisees ya nan nanginnilah Uldin di Hudyu ya agguyda inunud di penhod Apo Dios hi atonda, ya agguyda goh inabulut di pamonyagan John ay dida. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LK7_31","072_7_31","LUK","7","31","31","Ya inalin goh Jesus di, “Itudu' di aat nan tataguh tun lutad ugwan ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LK7_32","072_7_32","LUK","7","32","32","ti umatdah nan ung'ungungngan munligligwan um'umbun hinan pummalkaduan, ya muntutu\"u'andah nan i'ibbadan alyonday, Nanungngali ami, mu agguy ayu nanayaw. Ya nun'ebel ami, mu agguy ayu ni'kilan da'mi. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LK7_33","072_7_33","LUK","7","33","33","Nan aat John an Mumbonyag ya agguyna tinamtaman di tinapay ya bayah, ya inaliyuy un nahe'pan hi dimunyu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LK7_34","072_7_34","LUK","7","34","34","Mu Ha\"in an Imbaluy di Tagu ya hay aat'u ya ta\"on unna' mangamangan ya uminu'inum ya alyonyu goh damdamay, Tigonyuh nen tagun natallubu ya ma'innum, at nappuhin tagu ti ibban di mun'amung hi buwit ya nan udumna goh an nabaholan! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LK7_35","072_7_35","LUK","7","35","35","Mu hiyah te nomnomonyu: hay amaphod ya anala'eng Apo Dios ya ma'immatunan nan tatagun mangabulut hi pangatmin duwa ay John.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LK7_36","072_7_36","LUK","7","36","36","Inayagan han ohan Pharisee hi Jesus ta umuy me\"an hi abungna, at ni'yuy hi Jesus, ya ni'yubung hinan lamehaandan nangan. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LK7_37","072_7_37","LUK","7","37","37","Ya wada han putan den babluy. Ya unat goh dengngolnan ne\"an hi Jesus hidih nan abung di Pharisees ya inyuyna han danum an nanginan bangbanglun nittuh nan alewahhang an ma'alih alabaster. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LK7_38","072_7_38","LUK","7","38","38","Ya unat goh immatam hinan awadan da Jesus ya nunhippih gopong di hu'in Jesus, ya ma'akkila, ya nun'a'agah di lugwanah hu'in Jesus. Ya pinu'nahanah buu'na, ya inungngu'ungnguna, ya inyapyu'apyutnay bangbangluh hu'ina. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LK7_39","072_7_39","LUK","7","39","39","Ya tinnig nan Pharisees an nangayag ay Jesus heden na'at, ya inalinah nomnomnay, “Un adya makulug an propetah ten tagu at inilanay aat ten babain nanapan Hiya ti hiya ya puta!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LK7_40","072_7_40","LUK","7","40","40","Ya inalin Jesus ay hiyay, “Simon, waday alyo' ay he\"a.” Ya tembalnan inalinay, “Ngadan nan alyom, Apu?” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LK7_41","072_7_41","LUK","7","41","41","Ya inalin Jesus di, “Wada han tagun mumpa'pa'utang hi pihhuna, ya impa'utanganay duwah linala'i. Ya lemay gahut di palatah inutangnah nan oha, ya nabongley palatah inutangnah nan oha. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LK7_42","072_7_42","LUK","7","42","42","Ya unat goh hay gutud di pamalganda ya mi'id pihhudah pamallogda, at agguy impapallog nan nangipa'utang ay dida. Ya hay inilam nin ay danen duway ong'ongngol di pamhodnah nan numpa'utang?” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LK7_43","072_7_43","LUK","7","43","43","Ya tembal Simon an inalinay, “Mid mapto' ya nan tagun ong'ongngol di inutangna.” Ya inalin Jesus di, “Makulug hene.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LK7_44","072_7_44","LUK","7","44","44","Ya inhiggungnah nan babai, ya inalina goh ay Simon di, “Tigom adyah ten babai. Hidin himmigupa' hinan abungmu ya mi'id indatmuh danum ta nangihu' hi hu'i', mu heten babai ya hay lugwanay nangulahnah hu'i', ya pinu'nahanah buu'na. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LK7_45","072_7_45","LUK","7","45","45","Ya agguya' inungngun he\"ah pangipattigam hi pundenolam hi immalia', mu heten babai ya inungngu'ungngunay hu'i' hi himmigupa' ta nangamung ad ugwan. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LK7_46","072_7_46","LUK","7","46","46","Ya agguymu linanay buu\"u an hiyah ne ugali tu'u, mu heten babai ya inyapyutnah hu'i' di bangbanglu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LK7_47","072_7_47","LUK","7","47","47","At donglom tun alyo' ay he\"a: ta\"on un do'ol di bahol ten babai mu ma'aliwan ti nidugah di pamhodnan Ha\"in, mu nan tagun mangalih un itang di baholna ya itang goh di pamhodna.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LK7_48","072_7_48","LUK","7","48","48","Ya inalinah nan babaiy, “Na'aliwan di baholmu.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LK7_49","072_7_49","LUK","7","49","49","Ya nunhahapit nan ne\"an an way ohaan inaliday, “Goh udot heten tagun olognan mangaliw hi bahol?” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LK7_50","072_7_50","LUK","7","50","50","Ya inalin Jesus hinan babaiy, “Nan pangulugmuy namaliw ay he\"a. At umuy'a, ya umanla'a mahkay.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LK8_1","072_8_1","LUK","8","1","1","Wan nalpah heden na'na'at ya immuy hi Jesus hinan abablubabluy, ya intudtudunay Maphod an Ulgud hi aat di Pumpapto'an Apo Dios. Ya ni'yuy din himpulu ta duwan intudtuduwana, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LK8_2","072_8_2","LUK","8","2","2","ya nitnud goh din udumnan binabain nunla'ahanah nan nun'ihu'lung an nappuhin lennawa, ya nan lewohonda. Ya niddum ay didah Mary an nungngadan hi Mary an iMagdala an din nunla'ahan Jesus hinan pitun nun'appuhin lennawan neh'op, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LK8_3","072_8_3","LUK","8","3","3","ya hi Joanna goh an ahawan Cuza an nun'endogon Herod, ya hi Susanna goh, ya nan udumnan do'ol an binabai. Ya hinalimunanda da Jesus ti nan abalinanday imbadangda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LK8_4","072_8_4","LUK","8","4","4","Wa han ohan algaw ya na'amungday do'ol hi tatagun nalpuh nan abablubabluy an immuy ay Jesus, ya inulgudnan dida han nipa\"el. An inalinay, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LK8_5","072_8_5","LUK","8","5","5","“Wa han immuy hi umanan munhabuag hi oho'. Ya unat goh inhabuagna din oho' ya waday nagah hinan dalan an natoptop, at immuy nan hamuti, ya nunhobatda nan oho'. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LK8_6","072_8_6","LUK","8","6","6","Ya nagah din udumnah nan lutan nipa'pa' hinan batu, at ag'aga ya himmangaw. Mu unat goh naptangan ya nalyaw ti mi'id aton di lamutnan lumhod. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LK8_7","072_8_7","LUK","8","7","7","Ya nagah din udumnah nan way mahinubit, at na'ipit an agguy pinumhod. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LK8_8","072_8_8","LUK","8","8","8","Mu din udumna ya nagah hinan way lo'eh an luta, ya himmangaw, ya bimmunga, ya numbalin hi hingagahut di bungan di hinohha.” Ya unat goh nalpah henen inulgudna ya nuntu'u' an inalinay, “Hay mahapul ya ihamadyun nomnomon heten inulgud'u!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LK8_9","072_8_9","LUK","8","9","9","Imbagan din intudtuduwan Jesus di, “Hay ibalinan ne han inulgudmun nipa\"el an hay aat di nunhabuag?” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LK8_10","072_8_10","LUK","8","10","10","Ya inalinay, “Mipa'innilay aat di Pumpapto'an Apo Dios ay da'yu, mu adi mipa'innilah nan udumnan tatagu, at hiyaat un hay nipa\"el di ulgudo' ta ta\"on unda tigotigon di ato', mu mi'id iniladah aatna. Ya donglodonglonday alyo', mu adida ma'awatan di pohdonan ibaga.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LK8_11","072_8_11","LUK","8","11","11","At inulgud mah Jesus di ipaddungan den ulgud an hay aat di nunhabuag hi oho' an inalinay, “Nan oho' ya hiyah ne Hapit Apo Dios. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LK8_12","072_8_12","LUK","8","12","12","Ya nan dalan an natoptop ya hiyah ne nomnom di tatagun mangngol hi Hapit Apo Dios. Ya nan hamutin mambat hinan oho' ya hiyah ne diyablu ti ipa'aliwnay Hapit Apo Dios ay dida ta omod unda adi unudon, at adida mabaliwan. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LK8_13","072_8_13","LUK","8","13","13","Ya nan lutan nipa'pa' hinan batun nagahan di udumnan oho' ya hiyah ne nomnom di tatagun nangabulut hinan Hapit Apo Dios. Ti unat goh dengngolda ya mun'am'amlongda, mu mi'id limmamutanan dida. Ti unudondah na'amtang, mu unat goh natapnganda ya indinongdan unudon. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LK8_14","072_8_14","LUK","8","14","14","Ya nan lamut an ni'hangawan di oho' ya hiyah ne nangngol hinan Hapit Apo Dios, mu adida unudon ti nan pohpohdondah nitaguanday ipapto'da an nan umadangyananda, ya nan amnawdah nan ma'ma'at hitun luta. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LK8_15","072_8_15","LUK","8","15","15","Ya nan lo'eh an luta ya hiyah ne nomnom di tatagun ma'ma'ullay ya maphod, ya diday mangngol hi Tugun Apo Dios, ya inaynayundan kulugon, at diday manginaynayun an mangat hi maphod an paddungnay umatdah nan nitanom an dimmo'ol di bungana.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LK8_16","072_8_16","LUK","8","16","16","Nun'ulgud goh hi Jesus an inalinay, “Tolgan ay han tagu nan dilag ya adina aluban hinan banga, ya adina goh ipa'ayudu' hinan hiluk di kama. Ti unna ipattu' hinan nabagtu ta tigon nan humigup di patal. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LK8_17","072_8_17","LUK","8","17","17","Ya umat ay ditu'un tatagu ti awni ta udum hi algaw at ma'innila mahkay di ina'inat tu'u an ta\"on un nipo\"oy ad ugwan. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LK8_18","072_8_18","LUK","8","18","18","At ihamadyun donglon. Ti nan tagun mangunud hinan mitudun hiya ya ma'udman goh hi udum hi algaw, mu nan tagun adi mangunud hinan mitudun hiya ya mipa'aliw ay hiya.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LK8_19","072_8_19","LUK","8","19","19","Immuy hinan wadan Jesus da inana ya nan a'aginan linala'i ti penhoddan mi'hapit ay Hiya, mu mi'id inatdan himmigup hi wadana ti do'ol di tatagu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LK8_20","072_8_20","LUK","8","20","20","Ya waday nangipa'innilan Hiyan inalinay, “Wah dih inam ya nan a'agim an timma'dogdah nan gettaw an pohdondan mi'hapit ay He\"a.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LK8_21","072_8_21","LUK","8","21","21","Ya inalinan diday, “Nan mangngol hinan Hapit Apo Dios ta unudonda ya diday o'ommod'u ya a'agi'.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LK8_22","072_8_22","LUK","8","22","22","Wa han ohan algaw ya inalin Jesus hinan intudtuduwanay, “Umuy tu'uh dammang tun lobong.” At numbangkada, ya impadehda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LK8_23","072_8_23","LUK","8","23","23","Ya heden numbangkaanda ya nolo' hi Jesus. Ya hin'alina ya inongolnay puo', at gun mahuyatan hi danum nan bangka ta engganah un napnu, ya ma'atta'otda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LK8_24","072_8_24","LUK","8","24","24","Ya immuydah nan awadan Jesus, ya binangonda, ya inaliday, “Apu! Ten munlonong tu'u!” At bimmangon hi Jesus, ya inhingalna nan puo' ya nan ongol an dalluyun ta duminongda. At himbumagga ya dimminongda an mi'id al'ali mahkay. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LK8_25","072_8_25","LUK","8","25","25","Ya inalinan diday, “Undan mi'id ah pangulugyu?” Ya manoh'ada, ya timma'otda, at nunhahapitdan inaliday, “Anggoh udot hete han tagun ta\"on un nan puo' ya nan ongol an dalluyun ya unudonday alyona?” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LK8_26","072_8_26","LUK","8","26","26","Dimmatongdah nan babluy di iGadera an dammang nan Lobong an Galilee. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LK8_27","072_8_27","LUK","8","27","27","Ya unat goh limmahun da Jesus hinan bangka ya dinamun han tagun nalpuh nan babluy an nahehe'pan hinan do'ol an nun'appuhin lennawa. Ya ente\"anah din nabayag di agguyna nunlubungan, ya agguy imman'anamut hi abungda an un nihihinnah nan wadan di lubu'. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LK8_28","072_8_28","LUK","8","28","28","Ya unat goh tinnignah Jesus ya numbugaw, ya natu\"in hi inayungana, ya inalinay, “Jesus an Imbaluy Apo Dios an na'abbagbagtu! Hay atom ay ha\"in? Al'alu'o' ni' He\"a ta adia' paligaton!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LK8_29","072_8_29","LUK","8","29","29","Ya manu ay inalinah ne ti minandal Jesus an mala'ah hiyan den tagu. Hadin nappuhin lennawa ya gun meh'op eden tagu, at wa ay ta neh'opda ya kinanhilan nan tataguy ngamayna, ya binobodday hu'ina, ya inyadugda, mu ta\"on damdama ya numpogtang nan neh'op nan kanhel, ya impalayawdah den taguh nan mapulun. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LK8_30","072_8_30","LUK","8","30","30","Ya imbagan Jesus ay hiyay, “Hay ngadanmu?” Ya inalinay, “Ha\"in hi Do'ol.” Ya manu ay hiyah ne ngadanda ti do'olday nun'eh'op ay hiya. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LK8_31","072_8_31","LUK","8","31","31","Ya inal'alu' din nun'eh'op hi Jesus ta adina payon didad dolom an awadan di munha'it. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LK8_32","072_8_32","LUK","8","32","32","Ya wah di do'ol hi babuy an munhu'aydah nan duntug. Ya inal'alu' nan neh'op hi Jesus ta ipihu'lungna didah nan babuy, ya inatna. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LK8_33","072_8_33","LUK","8","33","33","At nala'ah din nun'appuhin lennawah nan tagu, ya immuyda nun'ihu'lung hidin babuy, ya numpunyapyappahandah nan duntug, ya nundapuhdah din lobong, at nun'a'unugda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LK8_34","072_8_34","LUK","8","34","34","Ya unat goh tinnig din mun'adug hi babuy henen na'at ya timmagtagdan immuy hinan abablubabluy an mangulgud hinan na'at. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LK8_35","072_8_35","LUK","8","35","35","Ya immuy nan tataguh awadan da Jesus ta tigonday na'at. Ya unat goh inah'upanda dida ya timma'otda ti nan tagun nala'ahan di nappuhin lennawan inumbun hi inayungan Jesus ya nalubungan mahkay, ya pinumhod di nomnomna. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LK8_36","072_8_36","LUK","8","36","36","Ya din nannig hi na'at ya inul'ulguddah din immaliy aat di nala'ahan din nun'appuhin lennawah nan lala'i. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LK8_37","072_8_37","LUK","8","37","37","Ya an amin di tataguh nan himpapangilid Gadera ya inal'alu'dah Jesus ta taynana dida ti timma'otdan Hiya. At nunlugan da Jesus hi bangka, ya nakakda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LK8_38","072_8_38","LUK","8","38","38","Ya hidin agguyda pay nakakan ya din tagun nala'ahan di nun'appuhin lennawa ya inal'alu'nah Jesus ta mitnud ay Hiya. Mu hennag Jesus hiyan inalinay, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LK8_39","072_8_39","LUK","8","39","39","“Mumbangngad'ah abungyu ta iyul'ulgudmun amin di inat Apo Dios ay he\"a.” At immuy heden lala'i, ya inulgudnan amin hinan babluy di inat Jesus ay hiya. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LK8_40","072_8_40","LUK","8","40","40","Unat goh numbangngad da Jesus hinan dammangna ya mun'am'amlong nan tatagun nanannod ay Hiya. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LK8_41","072_8_41","LUK","8","41","41","Ya immuy ay Jesus han tagun ngadanah Jairus an ap'apuh nan himba'an di Hudyu. Ya nunhippih inayungan Jesus, ya inal'alu'na ta mi'yuy hi abungda ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LK8_42","072_8_42","LUK","8","42","42","ti magadyuh an matoy han oh'ohhan imbaluynan babain himpulu ta han duwa nin di tawona. At ni'yuy hi abungna. Mu hinan pundaldallananda ya inalulungan din tatagu Hiya. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LK8_43","072_8_43","LUK","8","43","43","Ya niddum ay dida han babain himpulu ta han duway tawon di adi atdu'an di dalan bumuhu' hi odolna, mu mi'id di nangaan eden dogohna. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LK8_44","072_8_44","LUK","8","44","44","Ya nebnog ay Jesus, ya dinapanay lupit di lubungna. Ya himbumagga ya natdu' din dalah odolna. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LK8_45","072_8_45","LUK","8","45","45","Ya imbagan Jesus di, “Hay nanapan Ha\"in?” Ya inhautdan amin, at inalin Peter ay Hiyay, “Apu, do'olday tataguh nunli'ub ay He\"a!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LK8_46","072_8_46","LUK","8","46","46","Mu inalin Jesus di, “Oo, mu wada han nanapah lubung'u ti inila' an waday badang an bimmuhu' hi odol'u.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LK8_47","072_8_47","LUK","8","47","47","Ya unat goh inilan han babai an inilan Jesus damdama nan inatna ya immuy hi wadana, ya gimmayogayonggong, ya nunhippi, ya inulgudnan amin hinan tataguy dimmalat hi nanapaanan Jesus, ya inalina goh di himbumagga ya immadaog din lewohona. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LK8_48","072_8_48","LUK","8","48","48","Ya inalin Jesus ay hiyay, “Agi', dimminong nan lewohom ti dumalat nan pangulugmu. At umuy'a ti mid mahkay al'alin he\"a.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LK8_49","072_8_49","LUK","8","49","49","Ya hidin pi'haphapitan Jesus eden babai ya dimmatong han lala'in nalpuh nan abung Jairus. Ya inalinan Jairus di, “Adim itnud han Muntudtudu ti natoy damdama nan imbaluymu.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LK8_50","072_8_50","LUK","8","50","50","Ya dengngol Jesus hene, ya inalinan Jairus di, “Adi'a numanomnom ta un'aat kumulug at tumagu nan imbaluymu.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LK8_51","072_8_51","LUK","8","51","51","Ya unat goh inatamanday abung da Jairus ya agguyna ni'higupon din udumnan tagu an anggay da Peter ay John, ya hi Jacob, ya nan o'ommod den ung'ungnga. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LK8_52","072_8_52","LUK","8","52","52","Ya wah diday ahikikila ya ahilulugwa. Ya inalinan diday, “Adi ayu ahikikila ti un nolo' henen ung'ungnga an agguy natoy.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LK8_53","072_8_53","LUK","8","53","53","Ya ma'akikkidan Hiya ti iniladan nanattoy. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LK8_54","072_8_54","LUK","8","54","54","Mu inodnan Jesus di ngamayna, ya binangonan inalinay, “Ingngi, bumangon'a.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LK8_55","072_8_55","LUK","8","55","55","Ya timmagu, at nabannangon, ya inalin Jesus di, “Idatyuy onona.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LK8_56","072_8_56","LUK","8","56","56","Ya manoh'a nan o'ommodna. Ya tinugun Jesus dida ta adida ibabbaag henen na'at. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LK9_1","072_9_1","LUK","9","1","1","Inayagan Jesus din himpulu ta duwan intudtuduwana ta na'amungda, ya indatnay haadda. Ya binadangana dida ta ologdan mangameh hinan nappuhin lennawa, ya ologda goh an mangiyadaog hinan lewohon nan tatagu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LK9_2","072_9_2","LUK","9","2","2","Ya hennagna dida ta umuyda itudtuduh nan tataguy aat di Pumpapto'an Apo Dios, ya nan iyadaogan di lewohon nan tatagu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LK9_3","072_9_3","LUK","9","3","3","Ya inalinan diday, “Mangiw'iwadya ayun mumbaat, at adi ayu munhuhul'ud ya mummamakuto, ya adi ayu umdon hi ma'an ya pihhu, ya un ohay ilubungyu ya ammuna. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LK9_4","072_9_4","LUK","9","4","4","Ya umuy ayu ay hinan ohan abung ya mihihinna ayuh di ta nangamung un ayu himmumbaat. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LK9_5","072_9_5","LUK","9","5","5","Ya wada ay di adi umanlah dumatnganyuh babluyda ya taynanyu dida. Ya hinan akakanyu ya pu'pu'anyu nan hupu' hi hu'iyu ta panginnilaandan nappuhih nen inatda.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LK9_6","072_9_6","LUK","9","6","6","Ya tinaynandah Jesus, ya niwa'atdah nan bababbabluy an mangulgud hinan Maphod an Ulgud. Ya an amin di inayanda ya inyadaogday lewohon nan tatagu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LK9_7","072_9_7","LUK","9","7","7","Unat goh dengngol Herod an ma'alih Tetrarch an amin di ina'inat Jesus ya mi'id poto' di nomnomonah aat Jesus. Ti nan udumna ya inaliday un hi John an un namahuan, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LK9_8","072_9_8","LUK","9","8","8","ya nan udumna goh ya inaliday un hi Elijah an propetah din penghanan numpatigaw ad ugwan, ya nan udumna goh ya inaliday un Hiya ya ohah nan propetah din penghanah namahuan. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LK9_9","072_9_9","LUK","9","9","9","Ya inalin Herod di, “Impaputul'uy ulun John, mu ngadan nen tagun dengngol'uy pangatnan umat hina udot?” Ya penhodna ahan an tigon hi Jesus. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LK9_10","072_9_10","LUK","9","10","10","Ya hidin numbangngad nan hennag Jesus ya inul'ulguddan amin di ina'inatda. Ya initnud Jesus dida, ya agguyda inyal'aliy immayandah nan babluy an ad Bethsaida. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LK9_11","072_9_11","LUK","9","11","11","Mu ta\"on ya dengngol damdama nan do'ol an tatagu, ya inunudda Hiya. Ya ma\"amlong hi Jesus hidin numbangngadanda, ya intudtudunay aat di Pumpapto'an Apo Dios, ya inyadaogna nan way lewohona. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LK9_12","072_9_12","LUK","9","12","12","Unat goh na'uy mapuyaw ya immuy nan himpulu ta duwan intudtuduwanan Hiyan inaliday, “Payom tun tatagu ta umuydah nan neheggon an ahigihigib an mannig hi ononda ya olo'anda ti mi'id nunhituh tu.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LK9_13","072_9_13","LUK","9","13","13","Ya tembal Jesus an inalinay, “Ta\"on ya da'yuy mangidat hi ononda.” Mu inaliday, “Un lemlemmay tinapay ya un dudduway ekan hi wada, at adi umda! Mu pohdom ay ya umuy ami luma'uh onon ya ihdan tun tatagu.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LK9_14","072_9_14","LUK","9","14","14","(Ya lemay libu nin di linala'in wah di.) Ya inalin Jesus hinan intudtuduwanay, “Pabunonyu didan amin, mu hinnanabongley tataguh nan ohan himpampun.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LK9_15","072_9_15","LUK","9","15","15","At inatda an pinabunda didan amin. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LK9_16","072_9_16","LUK","9","16","16","Ya innal Jesus din leman tinapay ya nan duwan ekan, ya intangadnad abuniyan, ya endenolnan Apo Dios, ya inupe'upengna, ya indatnah nan intudtuduwana ta ipiyapongdah nan tatagu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LK9_17","072_9_17","LUK","9","17","17","At nangandan amin, ya nun'abhugda. Ya unat goh inamung nan intudtuduwan Jesus di na'angang ya himpulu ta duway bahkit di napnu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LK9_18","072_9_18","LUK","9","18","18","Unat goh ang'anggay hi Jesus an munluwalun Apo Dios ya immuy nan intudtuduwanan Hiya. Ya imbaganan diday, “Hay alyon tuwali nan tataguh aat'u nin?” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LK9_19","072_9_19","LUK","9","19","19","Ya tembaldan inaliday, “Alyon di udumnay He\"ah John an Mumbonyag. Ya nan udumna goh ya alyonday un He\"ah Elijah. Ya umat goh hinan udumna an alyonday He\"ay ohah nan propetah din penghanan un'a namahuan.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LK9_20","072_9_20","LUK","9","20","20","Ya inalin Jesus ay diday, “Ya da'yu mah, hay alyonyuh aat'u?” Ya tembal Peter an inalinay, “He\"ah Kristu an nan Alin Pento' Apo Dios!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LK9_21","072_9_21","LUK","9","21","21","Inhamad ahan Jesus an tinugun nan intudtuduwana ta adida ahan ibaag di immannung an aatnah nan tatagu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LK9_22","072_9_22","LUK","9","22","22","Ya inalina goh di, “Ha\"in an Imbaluy di Tagu ya nidugah di ipaligligatana' ti pahalona' hinan a'ap'apun di Hudyu, ya nan papadi, ya nan muntudtuduh nan Uldin. Ya patayona', mu un tuluy algaw di maluh at mamahuana'.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LK9_23","072_9_23","LUK","9","23","23","Ya inalinan didan amin di, “Unudona' ay hinan tagu ya mahapul an adina hunnon di itaguana, at ta\"on hi un mapahiw unu mapatoy mu mahapul an Ha\"in unudona damdama. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LK9_24","072_9_24","LUK","9","24","24","Ya hay adi umunud ti adina abuluton di ipaligligatana unu nan apatayana ya hay angunuhna ya milahhin ay Apo Dios hi mid pogpogna. Mu nan mipaligligat unu nan mapatoy ti hay pangunudanan Ha\"in ya hay umangunuh ya mi'tagun Apo Dios hi mid pogpogna. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LK9_25","072_9_25","LUK","9","25","25","Gulat ta abalinan di tagun mangngal an amin hi mun'aphod an gina'uh tun luta, mu mi'id hulbina damdama ti adi ay umunud at hay umangunuh ya milahhin ay Apo Dios hi mid pogpogna. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LK9_26","072_9_26","LUK","9","26","26","Ya nan tagun mangiyabain ay Ha\"in ya nan itudtudu' an Imbaluy di Tagu ya adi' goh abuluton hiyah unna' mumbangngad an nabagbagtu ti impabagtua' ay Ama ya nan a'anghelnan pinilina. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LK9_27","072_9_27","LUK","9","27","27","At adiyu aliwan heten alyo'! Ti waday udumnan da'yuh tu an adi matoy ta nangamung unyu tigon di gutud di Pumpapto'an Apo Dios.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LK9_28","072_9_28","LUK","9","28","28","Naluh di waluy algaw nin hi nalpahan den nuntugunan Jesus ya initnudna da Peter ay John, ya hi Jacob ta tini'idda han duntug ta umuyda munluwalun Apo Dios. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LK9_29","072_9_29","LUK","9","29","29","Ya heden punluwaluan Jesus ya numbo'on di angahna, ya ma'appaha' di lubungnan humili. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LK9_30","072_9_30","LUK","9","30","30","Ya himbumagga ya waday duwah linala'in ni'hapit ay Hiya an da Moses ay Elijah. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LK9_31","072_9_31","LUK","9","31","31","Ya na'abbagbagtuy tigawda, ya hinahapitday aat di atayan Jesus an ipa'annungnad Jerusalem. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LK9_32","072_9_32","LUK","9","32","32","Ya munyungyungot da Peter, mu agguyda nolo', at tinnigday anabagbagtun Jesus ya din duwa goh an linala'in ni'ta'dog ay Hiya. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LK9_33","072_9_33","LUK","9","33","33","Ya heden akakan din linala'in Jesus ya inalin Peter ay Jesus di, “Apu, mapmaphod ta wada tu'uh tu! At iyammamiy tuluy allung ta hinohhonyun da Moses ya hi Elijah.” (Hiyah ne inalin Peter ti agguyna inilay hapitona.) ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LK9_34","072_9_34","LUK","9","34","34","Ya otog di punhaphapitan Peter ya himbumagga ya waday bunut an nananin dida, ya ma'atta'otda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LK9_35","072_9_35","LUK","9","35","35","Ya wada han hapit an nalpuh nan bunut an inalinay, “Hiyah te Imbaluy'un pinili', at unudonyuy alyona!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LK9_36","072_9_36","LUK","9","36","36","Ya unat goh dimminong heden himmapit ya tinnigdah Jesus an un oh'ohhan wah di. Mu agguy imbabbaag nan intudtuduwanah nan tataguh den tinnigda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LK9_37","072_9_37","LUK","9","37","37","Unat goh nabiggat ya nundadyu da Jesus hidin duntug, ya do'ol di tataguh immuy nanamun Hiya. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LK9_38","072_9_38","LUK","9","38","38","Ya himbumagga ya numbugaw han lala'in niddum hinan tatagun nangal'alu' ay Jesus an inalinay, “Apu, umuymu ni' tigon han oh'ohhan imbaluy'u! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LK9_39","072_9_39","LUK","9","39","39","Ti hin'umu'udduman nahe'pan hiya, ya inumwek, ya ipagalewgewna hiya ta nangamung un umupag di timidna. Ya pun'itemognay odolna, ya mabayagan unna taynan. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LK9_40","072_9_40","LUK","9","40","40","Ya inal'alu\"u nan intudtuduwam ta la'ahonda, mu mid ologda!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LK9_41","072_9_41","LUK","9","41","41","Ya inalin Jesus di, “Uya'a ya adi mihamad di pangulugyun tatagud ugwan ti unna' dan mihihinnan da'yuh enggana? Ya uya'ay pangan'anuha' ay da'yu? Iyalim hitu han imbaluymu.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LK9_42","072_9_42","LUK","9","42","42","Ya unat goh wan inyuyda din ung'ungngan lala'in Jesus ya tinu\"in nan neh'op hiya, ya impagalewgewna, ya immodhol. Mu inhingal Jesus han nappuhin lennawa, ya nala'ah. At pinumhod mahkay heden ung'ungngan lala'i, ya impa'awitnan amana. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LK9_43","072_9_43","LUK","9","43","43","Ya manoh'adan amin hinan tinnigdan do'ol an abalinan Apo Dios. Heden gun amanoh'aan din tataguh nan ina'inat Jesus ya inalin Jesus hinan intudtuduwanay, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LK9_44","072_9_44","LUK","9","44","44","“Pa'addonglonyu tun hapito' ay da'yu: Ha\"in an napto' an Imbaluy di Tagu ya awniat alana' hinan linala'in mamatoy ay Ha\"in.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LK9_45","072_9_45","LUK","9","45","45","Mu mi'id inilan nan intudtuduwanah aat nen hinapitna ti un nehepa' ay dida ta adida innilaon aatna. Ya timma'otdan nunhanhan ay Hiya. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LK9_46","072_9_46","LUK","9","46","46","Nunhohongngel nan intudtuduwan Jesus ti way ohaan inalinay hiyay nabagbagtu ya un nan i'ibbana. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LK9_47","072_9_47","LUK","9","47","47","Ya i'innilan Jesus heden ninomnomda, at inyuyna han ung'ungnga ta endellohnan impata'dog ay Hiya, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LK9_48","072_9_48","LUK","9","48","48","ya inalinan diday, “Hay mamhod hinan umat eten ung'ungnga ti dumalat nan pangulugdan Ha\"in ya dida goh di mamhod ay Ha\"in, ya nan mamhod ay Ha\"in ya dida goh di mamhod hinan nannag ay Ha\"in. Ya nan na\"ampan da'yu ya hiyay na'abbagbagtu ya un nan udumna.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LK9_49","072_9_49","LUK","9","49","49","Inalin John ay Jesus di, “Apu, tinnigmi han lala'in nunla'ah hinan nappuhin lennawa ti inalinay He\"a anuy dimmalat hi nangatana! Ya inyadimi ti agguy niddum ay ditu'u!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LK9_50","072_9_50","LUK","9","50","50","Mu inalin Jesus di, “Adiyu iyadi ti nan tagun adi mi'bohhol ay ditu'u ya hiya damdamay umunud ay ditu'u.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LK9_51","072_9_51","LUK","9","51","51","Wan magadyuh an mipatulud abuniyan hi Jesus ya hinumangnan immuy ad Jerusalem. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LK9_52","072_9_52","LUK","9","52","52","Ya impiyun'unnana din linala'ih dih nan ohan higib hinan Provinciad Samaria ta idadaanday ayanah di. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LK9_53","072_9_53","LUK","9","53","53","Mu adi pohdon nan tataguh di ti iniladan umuy da Jesus ad Jerusalem. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LK9_54","072_9_54","LUK","9","54","54","Ya unat goh ininnilan da John ay Jacob an intudtuduwana an adida abuluton ya inaliday, “Apu, pohdom ay ya ibagamin Apo Dios ta gohbonah den babluy ta moghob!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LK9_55","072_9_55","LUK","9","55","55","Ya nunhiggung hi Jesus, ya inhingalna dida. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LK9_56","072_9_56","LUK","9","56","56","Ya innayundan immuy hinan oha goh an higib. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LK9_57","072_9_57","LUK","9","57","57","Hidin nundaldallanandah nan kulha ya wada han ohan lala'in inalinan Jesus di, “An amin di umayam ya mitnuda' ay He\"a.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LK9_58","072_9_58","LUK","9","58","58","Mu inalin Jesus ay hiyay, “Oo, mu umungal ti nan foxes ya waday hawongda, ya wada goh di agaban nan hamutih umiyananda. Mu Ha\"in an napto' an Imbaluy di Tagu ya mi'id anhan di abung'uh umiyana'.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LK9_59","072_9_59","LUK","9","59","59","Ya inalin Jesus hinan ohan lala'iy, “Unudona' ay he\"a.” Ya tembalnan inalinay, “Oo, mu payona' hi mahhun ta umuy'u ilubu' hi ama.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LK9_60","072_9_60","LUK","9","60","60","Ya inalin Jesus ay hiyay, “Nan adi kumulug ay Ha\"in ya ayda nanattoy damdama, at diday okod an mangilubu' hinan natoy. Mu he\"a ya umuymuat ituduh nan tataguy aat di Pumpapto'an Apo Dios.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LK9_61","072_9_61","LUK","9","61","61","Ya inalin goh din ohay, “An amin di umayam ya mitnuda', Apu! Mu payona' hi mahhun hi abungmi ta umuy'u ipa'innilah nan pamilya'.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LK9_62","072_9_62","LUK","9","62","62","Ya tembal Jesus an inalinay, “Nan tagun adinan iyohhay nomnomnah nan ipatamun Apo Dios ya adi middum hinan Pumpapto'an Apo Dios. Ya umat hinah nan mun'aladu an mapikuy aladuonah un wumaningngiwingngin mun'aladu.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LK10_1","072_10_1","LUK","10","1","1","Unat goh nalpah hana ya pento' Jesus an Apu tu'uy napitu ta han duwan tatagu, ya hennagna dida ta inyun'unnada. Ya nun'ahindudwadan immuy an amin hinan abablubabluy hinan ninomnomnan ayan. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LK10_2","072_10_2","LUK","10","2","2","Ya inalinan diday, “Nan tatagu ya paddungnay unda muntupin paguy, mu nahnot di mumboto'. At hiyanan iluwaluyun Apo Dios an paddungnay ad payaw ta honogonay udumnan tatagu ta umuyda me'ebto'. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LK10_3","072_10_3","LUK","10","3","3","Ya honogo' da'yun umat hi imbaluy di kalnilun ma'ma'ullay ta umuy ayu muntudtuduh nan paddungnay animal an pumatoy an ma'alih wolves. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LK10_4","072_10_4","LUK","10","4","4","Mu adiyu odnan di pitakayu, ya ha'batyu, ya hapatusyu, ya adi ayu mi'yum'uman hinan dalan. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LK10_5","072_10_5","LUK","10","5","5","Ya adya nan datnganyun abung ya hay mahhun hi hapitonyu ya alyonyuy, Hay lenggop ni' di mawadah tun nunhituwanyu! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LK10_6","072_10_6","LUK","10","6","6","Ya abuluton ay nan nunhituh nen alyonyu at mipa'annung nan inaliyu, mu adida ay ya munnonong ay da'yu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LK10_7","072_10_7","LUK","10","7","7","Ya mihihinna ayuh dih nan ohan abung, ya ononyu ya inumonyu nan idadaandan idat ay da'yu ti hiyah ne lagbuyu ti han tagun muntamu ya mahapul an waday lagbuna. Ya adi ayu umuy hinan a'abu'abung. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LK10_8","072_10_8","LUK","10","8","8","Ya wa ay ta bumahhel ayuh nan babluy ta mun'am'amlongdah inayanyun dida ya hay iduuldah ma'an di hiyay ononyu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LK10_9","072_10_9","LUK","10","9","9","Ya iyadaogyuy way lewohonah di, ya alyonyun diday, Magadyuh di Pumpapto'an Apo Dios ay da'yu! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LK10_10","072_10_10","LUK","10","10","10","Ya wa ay ta umuy ayuh nan babluy ta adi da'yu abuluton hinan dinatnganyu ya immuy ayuh nan akalakalata eden babluy an alyonyuy, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LK10_11","072_10_11","LUK","10","11","11","Pu'pu'anmi nan hupu' eten babluyyu an nipuyut hi hu'imi ta panginnilaanyuh un ami adi middum ay da'yu an ta\"on nan hupu'yu. Mu donglonyuh nahamad ti magadyuh damdamay Pumpapto'an Apo Dios ay da'yu! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LK10_12","072_10_12","LUK","10","12","12","Ya adi ahan layah hete ti heden algaw an gutud di Pummoltaan Apo Dios ya od'odolna nan iSodom an genhobna ya un nan tatagun ten babluy.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LK10_13","072_10_13","LUK","10","13","13","Ya inalin Jesus di, “Mahmo' ayun iKorazin ya iBethsaida! Ti do'ol di umipanoh'ah inat'u, mu agguya' damdama inunud! Mu gulat ta nan tatagud Tyre ya ad Sidon di nannig hinan umipanoh'a at wan nabayag an numpunlubungdah langgut ya nun'iloglogday dapul hi pangipattigandan nuntutuyudah baholda! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LK10_14","072_10_14","LUK","10","14","14","At hiyanan heden algaw an Punhumalyaan Apo Dios hinan tataguh tun luta ya nidugah di pummoltanan da'yu ya un nan iTyre ya nan iSidon! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LK10_15","072_10_15","LUK","10","15","15","Ya da'yun iCapernaum, hay ninomnomyu nin ya na'abbagbagtu ayu ya un nan udumna. Mu adi ti mahnag ayud dolom!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LK10_16","072_10_16","LUK","10","16","16","Ya inalin Jesus goh hinan intudtuduwanay, “Nan tatagun mangngol hinan itudtuduyu ya paddungnay nan hapit'uy donglonda, ya nan mamahiw ay da'yu ya Ha\"in di pahiwonda. Ya nan mamahiw ay Ha\"in ya pahiwonda goh nan nannag ay Ha\"in.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LK10_17","072_10_17","LUK","10","17","17","Unat goh numbangngad din napitu ta han duwan nahnag ya ma\"am'amlongdan nangalin Jesus di, “Apu, ta\"on nan nappuhin lennawa ya unudonday alyonmih unmi bugwaon di ngadanmuh punla'ahanmin dida!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LK10_18","072_10_18","LUK","10","18","18","Ya inalin Jesus ay diday, “Tinnig'uh Satanas an ay ilat an nagah an nalpud abuniyan! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LK10_19","072_10_19","LUK","10","19","19","Ya badabadanga' da'yu, at ta\"on hi unyu egpa' di ulog ya ipi'ipit mu mid al'alin da'yu, ya amehonyu goh nan mamohol ay da'yun hi Satanas. Ya ta\"on hi un malgom di atondan da'yu mu mi'id ah ma'at ay da'yuh nappuhi. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LK10_20","072_10_20","LUK","10","20","20","Mu ta\"on ya bo'on hay pangunudan nan nappuhin lennawah alyonyuy aptan hi edenolyu, ti hay aptan ya hay nitud'an di ngadanyud abuniyan.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LK10_21","072_10_21","LUK","10","21","21","Lempah Jesus heden hinapitnah nan napitu ta han duwan hennagna ya impadenol nan Na'abuniyanan an Lennawa Hiya, at inalinay, “Ama, He\"ay Ap'apud abuniyan ya tun luta, ya edenol da'a ti lini\"udam heden intudtudu' hinan nun'anomnoman ya hinan nabagtuy adalda, mu impa'innilam hinan mid adalna ya hinan agguy nanomnoman ti hiyah ne pohdom.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LK10_22","072_10_22","LUK","10","22","22","Ya inalin goh Jesus hinan tataguy, “An amin di logom ya Ha\"in di okod ti hiyah ne enehdol Aman Ha\"in hi tamu'. Ya mi'id nanginnilan amin hi aat'u an anggay hi Ama. Ya mi'id nanginnila goh hi aat Ama an anggay Ha\"in an Imbaluyna ya hinan udumnan pohdo' an pangipa'innilaan hi aatna.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LK10_23","072_10_23","LUK","10","23","23","Ya nunhiggung hi Jesus, ya ni'hapit hinan intudtuduwana, mu agguyna impadngol hinan udumna, ya inalinay, “Mawagahan ayu ti ten tigotigonyu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LK10_24","072_10_24","LUK","10","24","24","Ya immannung heten alyo' ti do'ol di propeta ya a'alih din penghanan namhod an mannig eten tigotigonyud ugwan, mu agguyda tinnig. Ya penhodda goh an donglon heten donglodonglonyu, mu agguyda dengngol.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LK10_25","072_10_25","LUK","10","25","25","Wa han ohan algaw ya immuy ay Jesus han nanginnilah Uldin di Hudyu. Ya tinapnganan inalinay, “Apu, hay ato' nin an mi'tagun Apo Dios hi mid pogpogna?” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LK10_26","072_10_26","LUK","10","26","26","Ya inalin Jesus ay hiyay, “Undan hay inalinah nan Uldin tu'un nitudo'? Hay inilam hi pohdonan alyon?” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LK10_27","072_10_27","LUK","10","27","27","Ya tembalnan inalinay, “Hay mahapul ya pa'appohpohdon tu'uh Apo Dios ya un an amin di nomnomon, ya aton, ya hiyan amin di pangidenolan ya nan pamhod hi odol ya umat goh hinay pamhod hinan i'ibba.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LK10_28","072_10_28","LUK","10","28","28","Ya inalin Jesus ay hiyay, “Makulug henen inalim. At hiyay atom ta mi'tagu'an Apo Dios.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LK10_29","072_10_29","LUK","10","29","29","Ya adi pohdon nan lala'in mabainan, at hiyanan inalina goh di, “Mu hay aat mah di ibba'?” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LK10_30","072_10_30","LUK","10","30","30","Ya tembal Jesus hiya, mu hay nipa\"el di inulgudnan inalinay, “Wa han ohan algaw ya immuy han lala'id Jericho an nalpud Jerusalem, ya heden pundaldallanana ya hinawanan nan humod'ap, ya nun'aanday lubungna, ya nunhudpa'da, ya tinaynanda hiya, at magadyuh an matoy. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LK10_31","072_10_31","LUK","10","31","31","Ya nihippul ya wada han padin mundaldallanan eden kulha, ya tinnigna hiyan nalili'uh, at ene'wanah nan pangngelna. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LK10_32","072_10_32","LUK","10","32","32","Ya umat hina goh hinan holag Levi ti unat goh nidatong ta tinnigna hiya ya ene'wana goh hinan pangngelna. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LK10_33","072_10_33","LUK","10","33","33","Ya wada goh han iSamaria an mundaldallanan. Ya unat goh tinnigna hiyan nalili'uh ya inggohgohana. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LK10_34","072_10_34","LUK","10","34","34","At immuy ay hiya, ya inagahanay hugatnah lana ya bayah, ya dinu'pana, ya intakaynah nan kabayuna. Ya inyuynah nan mabayadan an umiyanan, ya hinalimunana hiyah di. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LK10_35","072_10_35","LUK","10","35","35","Ya nabiggat ya indatnay duwah palatan silver hinan ad abung hi immiyananda, ya inalinan hiyay, Halimunam hiya, ya wada ay di udumnah mabayadan ya awni ta hitun pumbangngada' ya un'u bayadan.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LK10_36","072_10_36","LUK","10","36","36","Ya inalin goh Jesus enen lala'in nanginnilah Uldin di Hudyuy, “Hay punnomnommu ay danen tulun naluh hi immannung an ibban nen lala'in nahod'up?” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LK10_37","072_10_37","LUK","10","37","37","Ya inalinay, “Henen nammo' ay hiya.” Ya inalin Jesus ay hiyay, “Umat hina goh di pangatmu.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LK10_38","072_10_38","LUK","10","38","38","Innaynayun da Jesus ya nan intudtuduwanan mundaldallanan, ya ene'wadah nan higib hi wadan han babain hi Martha di ngadana. Ya inayagana da Jesus ta humigupdah abungna. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LK10_39","072_10_39","LUK","10","39","39","Ya wah di goh han aginan hi Mary di ngadana, ya inumbun hinan inayungan Jesus ta dongdonglonay ul'ulgudona. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LK10_40","072_10_40","LUK","10","40","40","Mu agguy ne'edngol hi Martha ti do'ol di tamuanah nan abung, at umulu'ulu', ya immuy ay Jesus, ya inalinay, “Apu, mid mapto' ya adia' igohgohan ay He\"a ti ten unna' nun'ohhoon hinan agi' an muntamu! At alyom ni' ta badangana'!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LK10_41","072_10_41","LUK","10","41","41","Ya tembal Apu tu'un inalinay, “Martha! Goh ta numanomnom'ah ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LK10_42","072_10_42","LUK","10","42","42","nan do'ol an tamum? Ti un ohay aptan hi ma\"aphod an aton an hiyay pento' Mary, at minaynayun ay hiya ta nangamung.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LK11_1","072_11_1","LUK","11","1","1","Wa han ohan algaw ya wada han immayan Jesus an nunluwalun Apo Dios. Ya unat goh nalpah ya inalin di ohah nan intudtuduwanay, “Apu, itudum di atonmin munluwalun Apo Dios ta umat ay John an hiyah ne inatnah nan intudtuduwana.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LK11_2","072_11_2","LUK","11","2","2","Ya inalin Jesus ay diday, “Umat hituy alyonyuh un ayu munluwalun Apo Dios: Ama, E'gonan da'a ni' an Dios hinan tatagu, ya He\"ay mun'ap'apu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LK11_3","072_11_3","LUK","11","3","3","Idatmu ni' di itanudmih abigabigat, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LK11_4","072_11_4","LUK","11","4","4","ya aliwam ni' di baholmi ti ten aliwanmi goh di bahol nan numbahol ay da'mi. Ya adi ni' da'mi tapngan.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LK11_5","072_11_5","LUK","11","5","5","Ya inalin goh Jesus ay diday, “Gulat ta waday ohan da'yuh umuy hinan abung di ibbanah nan labi ya inalinay, Agi', buludo' ni' di tuluh tinapay ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LK11_6","072_11_6","LUK","11","6","6","ti waday pa\"alih mangili', ya ten mi'id ah ipa'an'un hiya! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LK11_7","072_11_7","LUK","11","7","7","Ya tembal nan wah abung an inalinay, Adi da'mi patu'alon! Ti nun'itangob tun pantaw, ya ten nun'olo' amin hina\"ama, ya humigaa' an bumangon, at adi' idat henen mahapulmu! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LK11_8","072_11_8","LUK","11","8","8","Hay alyo' ya ta\"on un bo'on hay niyibaanay dumalat hi bumangunana ta idatna mu bumangon damdama ti nan nangilupitanan hiya ta idatnay mahapulna. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LK11_9","072_11_9","LUK","11","9","9","Ya ten alyo' ay da'yuy, Ibagayu at midat, ya anaponyu at ma'ah'upan, ya kulkugonyu at mibughul. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LK11_10","072_11_10","LUK","11","10","10","Ti nan mangibaga ya hiyay midatan, ya nan manganap ya hiyay mangah'up, ya nan mangulkug ya hiyay mibughulan. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LK11_11","072_11_11","LUK","11","11","11","Ya da'yun o'ommod, gulatna ta mumbaga nan lala'in imbaluyyuh ekan ya mid nin ah ohan da'yuh mangidat hi ulog. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LK11_12","072_11_12","LUK","11","12","12","Unu gulat ta ibagaday itlog ya undan hay ipi'ipit idatyu? ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LK11_13","072_11_13","LUK","11","13","13","Ti ta\"on hi un ayu munlayah mu inilayu damdaman umidat hi maphod an mahapul nan imbabaluyyu. At iyal'allan Ama tu'ud abuniyan ti Hiyay mangidat hinan Na'abuniyanan an Lennawah nan mangibagan Hiya!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LK11_14","072_11_14","LUK","11","14","14","Lina'ah Jesus han nappuhin lennawan nangipawe'we' hinan lala'i. Ya unat goh nala'ah ya himmapit, ya manoh'ada nan tatagu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LK11_15","072_11_15","LUK","11","15","16","Ya nan udumnan tatagu ya inaliday maphod hi un ipattig Jesus di pangimmatunanda ta panginnilaandah un nahamad an Hiyay hennag Apo Dios. Mu nan udum goh ya pinahiwda Hiyan inaliday hi Beelzebub di nangidat hi abalinanan munla'ah hinan nappuhin lennawan nihu'lung. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LK11_17","072_11_17","LUK","11","17","17","Mu inilan Jesus henen ninomnomda, at inalinan diday, “Gulat ta nan himpangili ta madughayda, at mumpapattoyda, ya la'tot ya ma'ubah danen himpangili. Ya umat goh hinan hina\"ama, ti gulat ta madughayda at mumpapattoyda goh, ya ma'ubah danen hina\"ama. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LK11_18","072_11_18","LUK","11","18","18","Ya umat goh hinan hakup Satanas, ti gulat ta hi Satanas di mangidat hi abalina' at hiyay mangipala'ah hinan ibbanan nappuhin lennawa, at madughay nan hakup Satanas, at mumpapattoyda, ya la'tot ya ma'ubah di hakupna. Mu adida ahan aton di umat hina. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LK11_19","072_11_19","LUK","11","19","19","Ya hay alyonyuh aton nan intudtuduwanyun munla'ah hinan nun'appuhin lennawa? Ti hi Satanas ay di mangidat hi abalina' an munla'ah at hiya goh di mangidat hi abalinan di intudtuduwanyu ti numpapaddung di atonmi. Mu hay inila' ya gulat ta ulgudon nan intudtuduwanyuy aat'u ya adida alyon hi un hi Satanas di mangidat hi abalina' ta adi goh ma'alih un hi Satanas di mangidat hi abalinanda. At nibahhaw henen inaliyu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LK11_20","072_11_20","LUK","11","20","20","Mu bo'on hi Satanas, ti hi Apo Dios di mangidat hi abalina' an munla'ah hinan nappuhin lennawa ta hiyay panginnilaan an wah tuh nan wadanyu nan Pumpapto'an Apo Dios. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LK11_21","072_11_21","LUK","11","21","21","Waday ulgudo' hi nipa\"el: gulat ta waday mabi'ah an lala'in numpapahul ya nunhoho'ot an mun'adug hi abungna at adi ma'akaw di gina'una. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LK11_22","072_11_22","LUK","11","22","22","Mu wada ay di umalih mabi'bi'ah ya un hiya at polhona nan pahulna ya ho'otnan denlonah pamaliwna, ya nun'alanan amin di gina'un nen tagu ta ipiyapongnah nan i'ibbana.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LK11_23","072_11_23","LUK","11","23","23","Ya inalin goh Jesus di, “Nan tagun adi middum ay Ha\"in ya hiyay bumuhul ay Ha\"in, ya nan adi middum ay Ha\"in an mun'amung ya hiyay mumpangiwa'at.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LK11_24","072_11_24","LUK","11","24","24","Ya inalina goh di, “Gulat ta mala'ah han nappuhin lennawah nan niyo'odolanan lala'i at umuy lumane'le'od hinan mapulun ta manganap hi ihinana. Mu gulat ta mi'id ah'upana ya alyonay, Mumbangngada' hinan niyodola' hi hopapna. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LK11_25","072_11_25","LUK","11","25","25","Mu unat goh numbangngad ya heden niyo'odolana ya paddungnay nahigidan an abung, ya nigamah. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LK11_26","072_11_26","LUK","11","26","26","Ya umuyna goh ayagan di pituy nun'appuhin lennawa ta umuydan amin an miyo'odol eden lala'i. At iyal'allanan na\"appuhi ya un din hopapna.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LK11_27","072_11_27","LUK","11","27","27","Otog di nangulgudan Jesus ene ya wada han babain niddum hinan tatagu, ya enlotnan himmapit an inalinay, “Mawagahan hi inam an nangihabi ya nangipa'inu'inum hi huhunan He\"a!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LK11_28","072_11_28","LUK","11","28","28","Mu inalin Jesus ay hiyay, “Mu nan tatagun mangngol hinan Hapit Apo Dios ta unudonda at diday miyal'allan mawagahan.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LK11_29","072_11_29","LUK","11","29","29","Unat goh dimmo'olda din tatagun na'amung ya ente\"an Jesus an himmapit an inalinay, “Nan tatagud ugwan hitun luta ya nun'appuhiy aatda ti mi'iwod pangulugda! Ti pohdondan tigon di ato' ta panginnilaandah un hi Apo Dios di nangidat hi abalina', mu mi'id ah ohah mipattig ad ugwan hi pangimmatunanda ti un ohay mipattig an umat hidin nangimmatunan din tataguh penghanah na'at ay Jonah. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LK11_30","072_11_30","LUK","11","30","30","Ti heden na'at ay Jonah di dimmalat hi nanginnilaan nan tatagun iNineveh. Ya umat hina goh ay Ha\"in an napto' an Imbaluy di Tagu ti nan ma'at ay Ha\"in di hiyay panginnilaan di tatagud ugwan. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LK11_31","072_11_31","LUK","11","31","31","Heden algaw an agtudan di ahumalyaan di tatagud ugwan ya tuma'dog din queen an nun'alih penghanan nunhituh appit hi agwan hi un hagangon di buhu'an di algaw ta amuyuana dida ta mamoltada, ti nalpuh pingit tun luta ta donglona nan tugun Solomon an do'ol di tugunona, mu ad ugwan ya wada han tagun nabagbagtu ya un hi Solomon, mu adida damdama donglon di Tuguna. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LK11_32","072_11_32","LUK","11","32","32","Ya tuma'dog goh nan tatagun iNineveh hi ahumalyaan di tatagud ugwan ta amuyuana dida ta mamoltada. Ti unat goh inul'ulgud Jonah di Tugun Apo Dios ay didah din penghana ya din'ugday baholda. Mu ad ugwan ya wada han tagun nabagbagtu ya un hi Jonah, mu adida damdama du'gon di baholda!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LK11_33","072_11_33","LUK","11","33","33","Intuluy Jesus an nuntudtudu, ya inalinay, “Tolganyu ay di hilaw ya adiyu hanian hinan pamahan ti unyu ipattu' hinan nabagtu ta tigon nan humigup di benangna. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LK11_34","072_11_34","LUK","11","34","34","Hay matayuy pannig di odol. Maphod ay di matayu ya ma\"aphod di pannig, mu nabulaw ay di matayu ya pa'ahhelong di pannigyu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LK11_35","072_11_35","LUK","11","35","35","Ihamadyuy pannigyu ta adi homelong. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LK11_36","072_11_36","LUK","11","36","36","Ya mi'id ay helong hinan odol at ma\"aphod di pannig an amin di odol an paddungnay waday hilaw an dilagan da'yu.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LK11_37","072_11_37","LUK","11","37","37","Otog di punhaphapitan Jesus ya inayagan han Pharisees Hiya ta mi'yuy hi abungdan me\"an. At immuyda, ya himmigupdah nan abung, ya ni'yubung hinan lamehaan an ne\"an. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LK11_38","072_11_38","LUK","11","38","38","Ya manoh'a nan Pharisees ti agguy inunud Jesus di uldinda ti agguy nun'ihu ya nangan. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LK11_39","072_11_39","LUK","11","39","39","Ya inalin Apu tu'uh din Pharisees di, “Hay aat di ugaliyun Pharisees ya umat ayuh nan howo' ya duyu ti ulahanyu nan mattig, mu nappuhiy wah nomnomyu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LK11_40","072_11_40","LUK","11","40","40","Munlayah ayu! Ti undan agguyyu inila an hi Apo Dios ya inilanay wah nomnom di tagu. Ti undan bo'on Hiyay nunlumun amin hinan mattig ya nan adi mattig? ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LK11_41","072_11_41","LUK","11","41","41","Ipaphodyu ay di nomnomyu ta atonyuy maphod hinan udumna an umat hinan nun'awotwot at hiyay attigan di a'un'unnudyun Apo Dios. Atonyuy umat hina ta abuluton da'yun Hiya. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LK11_42","072_11_42","LUK","11","42","42","Mahmo' ayun Pharisees! Manu ti gun ayu umidat hinan inhabalyu ay Apo Dios, mu adiyu aton di maphod hi ibbayun tagu ya hay a'immannungana ya adiyu pohdon hi Apo Dios. O tuwalin umidat ayuh nan inhabalyu, mu adiyu inganuy nan udum an pohdon Apo Dios hi atonyu! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LK11_43","072_11_43","LUK","11","43","43","Mahmo' ayun Pharisees! Ti pohdonyuy ma\"aphod hi umbunanyuh nan himba'an an ahayupan di Hudyu, ya pohdonyu goh hi un da'yuy e'gonan nan tataguh un ayu umuy hinan pummalkaduanyu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LK11_44","072_11_44","LUK","11","44","44","Immannung ahan an mahmo' ayu! Ti umat ayuh nan lubu' an mid pangimmatunan an gun dalanon di tatagu ti agguyda inila.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LK11_45","072_11_45","LUK","11","45","45","Ya inalin han ohan muntudtuduh nan Uldin di, “Apu, umat ay hinay panapitmu ya un da'mi goh amuyuan!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LK11_46","072_11_46","LUK","11","46","46","Ya inalinay, “Da'yu goh an muntudtuduh nan Uldin ya mahmo' ayu! Ti do'lonyuy uldinyuh nan tatagu, at ma'ungaldan mangunud. Mu ta\"on un da'yu ya adiyu unudon, ya mi'id ologyun mamadang ay dida ta ologdan mangunud! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LK11_47","072_11_47","LUK","11","47","47","Mahmo' ayu goh! Ti iyammayuy lubu' din propeta an ta\"on hi un nabayag di namatayan din a'apuyu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LK11_48","072_11_48","LUK","11","48","48","Ya heten atonyu ya hiyay pangimmatunan hi unyu abuluton din ina'inat din a'apuyu ti diday namatoy ta da'yuy mangiyammah lubu'da! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LK11_49","072_11_49","LUK","11","49","49","Hi Apo Dios ya i'innilana tuwalih te, hiyaat unna inalin diday, Honogo' nan propeta' ya baal'un dida, mu patayonday udumna, ya paligatonday udumna. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LK11_50","072_11_50","LUK","11","50","50","Nan propeta an nete\"ah din hopap di luta ta nangamung ad ugwan ya napatopatoy nan udumnan dida. Ya din natayanda ya hiyay pummoltaan Apo Dios hitun tatagud ugwan. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LK11_51","072_11_51","LUK","11","51","51","Hi Abel di nahhun an napatoy ta nangamung ay Zechariah an napatoy hi numbattanan di pun'onngan ya nan ihinan Apo Dios hinan Timplud Jerusalem. Ya nan natayandan amin di dumalat hi pummoltaan Apo Dios hitun tatagud ugwan. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LK11_52","072_11_52","LUK","11","52","52","Mahmo' ayun muntudtuduh nan Uldin! Ti impawayuy nahamad an mipa'innilan da'yu, at agguyyu inah'upan di nahamad an mipa'innila. Ya ipawayu goh nan udumnan tatagun magadyuh di pangah'upanda.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LK11_53","072_11_53","LUK","11","53","53","Ya hiyah de nangete\"an din muntudtuduh nan Uldin ya din Pharisees an umi'ingol ay Jesus, at do'ol di hinanhanandan Hiya ta mi'id upid di hapitona. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LK11_54","072_11_54","LUK","11","54","54","Ya hinahalepatanday ibahhawan di hapitona ta way pangidalatandah panumalyadan Hiya. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LK12_1","072_12_1","LUK","12","1","1","Otog di punhaphapitan Jesus ya linibuy tataguh na'amung. Ya numpipinitpitda, at nun'egpa' di udumnay hu'in di ibbada. Mu hay inat Jesus hi nahhun ya ni'hapit hinan intudtuduwanan inalinay, “Emayaanyu nan paddungnay bino'bo' di Pharisees ti ta\"on un maphod di ugalida mu un hay ipatpattigda ya anggay. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LK12_2","072_12_2","LUK","12","2","2","Mu awni ta udum hi algaw at ma'innila mahkay di aat di nahamad an ugali. At an amin di tatagu ya innilaonday aat di nun'appuhin tagu an ta\"on un nipo\"oy ad ugwan. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LK12_3","072_12_3","LUK","12","3","3","At hiyanan ta\"on un nan mahdom di panapitanyu ya ma'innila damdamah nan mawa'ah, ya ta\"on unyu iyab'abu'ab nan alyonyuh nan ohan taguh nan kuwaltu an mun'itangob di pantawna mu pun'iyalida damdamah nan way a'am'amungan di do'ol an tatagu.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LK12_4","072_12_4","LUK","12","4","4","Inalina goh di, “Donglonyuh te, a'agi', ta adi ayu tuma'ot hinan mamatoy hi odolyu, ti malpah ay ya mi'id mahkay olognan mangat hi udumnan nappuhi. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LK12_5","072_12_5","LUK","12","5","5","Mu ituduwa' da'yu ta innilaonyuy tuma'tanyu: hi Apo Dios di tuma'tanyu ti olognan pumatoy, ya nalpah ay ya ologna goh an mangipiyuy ay da'yud imbelnu. Ya immannung hete, at Hiyay tuma'tanyu! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LK12_6","072_12_6","LUK","12","6","6","Duwan pihhu nin di pallog nan leman uhhili, mu ta\"on ya adi al'alliwan Apo Dios dida. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LK12_7","072_12_7","LUK","12","7","7","At iyal'allanan halimunan da'yu ti nabalbalul ayu ya un nan nalakay pallogdan uhhili! Ti ta\"on nan buu'yu ya i'innilana goh di uyapda. At adi ayu numanomnom!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LK12_8","072_12_8","LUK","12","8","8","Inalina goh di, “Umannung hete ti nan tagun makulug di ibaagnah nan ibbanan tatagun alyonay, Ha\"in di tagun Jesus an napto' an Imbaluy di Tagu! ya ibaag'u goh ta alyo' hinan a'anghel Apo Dios di, Hiyah te tagu'! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LK12_9","072_12_9","LUK","12","9","9","Mu wada ay goh di mangihaut an mangalih nan tataguy, Bo'ona' tagun Jesus! ya ihaut'u goh ta alyo' hinan a'anghel Apo Dios di, Bo'on hete tagu'! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LK12_10","072_12_10","LUK","12","10","10","Ya ta\"on hi un way mangulgud hi na\"appuhih aat'u ya ma'aliwan henen numbaholana, mu nan tagun mangulgud hi na\"appuhih aat nan Na'abuniyanan an Lennawa ya adi ahan ma'al'alliwan henen baholna. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LK12_11","072_12_11","LUK","12","11","11","Ya wa ay ta ipiyuy da'yuh nan himba'an di Hudyu, unu mipiyuy ayuh nan gobelnadol unu nan udumna goh an u'upihyal ya adiyu nonomnomon di atonyun mananggan dida ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LK12_12","072_12_12","LUK","12","12","12","ti hay dumatnganyuh di ya itudun nan Na'abuniyanan an Lennaway hapitonyu.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LK12_13","072_12_13","LUK","12","13","13","Wada han lala'in ne'edngol, ya inalinan Jesus di, “Apu, alyom hinan agi' an lala'i ta pi'yodwona' hinan gina'un amamin binoltana!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LK12_14","072_12_14","LUK","12","14","14","Mu inalin Jesus ay hiyay, “Agi', agguya' nidatan hi haad an mangipanuh an munggodwah nan gina'uyu!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LK12_15","072_12_15","LUK","12","15","15","Ya inalin Jesus hinan tataguy, “Papuutanyu ta adi ayu mangam'amnaw hinan bo'on gina'uyu. Ti ta\"on un do'do\"ol di gina'un han tagu mu adi pa'appallog hi pi'taguanan Apo Dios hi mid pogpogna.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LK12_16","072_12_16","LUK","12","16","16","Ya inulgudna han nipa\"el an inalinay, “Wada han adangyan an lala'i, ya maphod di payawna ti do'ol di ma'udol hi atawotawon. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LK12_17","072_12_17","LUK","12","17","17","Ya inalinah nomnomnay, Hay ato' nin ti ten mi'id di udumnah pangiyalanga' hitun do'ol an paguy'u? ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LK12_18","072_12_18","LUK","12","18","18","Ya inalina goh hi nomnomnay, Hay ato' ya pa\"io' an amin nan alang'u ta hay o\"ongol di ipiyamma' ta hiyay pangiponpona' an amin hinan paguy'u ya nan udumna goh an gina'u'. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LK12_19","072_12_19","LUK","12","19","19","Ya alyo' mahkay di, Anakkayah an do'ol ahan tun inadangyan'u an mun'olog hi itanud'uh atawotawon! At idinong'un muntamu ta unna' mahkay hay mangmangan ya umin'inum ta ipa'am'amlong'u tun odol'u! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LK12_20","072_12_20","LUK","12","20","20","Mu inalin Apo Dios ay hiyay, Nakudang di nomnommu! Ti ad ugwan an mahdom ya matoy'a, at hay mangigina'u mah hinan indadaanmu? ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LK12_21","072_12_21","LUK","12","21","21","Ya umat hina goh di ma'at hinan tagun mangamung hinan gina'unah tun luta, mu hay pannigan Apo Dios hi aatna ya mi'id inadangyanad abuniyan.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LK12_22","072_12_22","LUK","12","22","22","Inalin goh Jesus hinan intudtuduwanay, “At hiyah ne dumalat hi pangalya' ay da'yu an adi ayu numanomnom hi tanudyu ya gina'uyuh manophop hi odolyu ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LK12_23","072_12_23","LUK","12","23","23","ti heten pi'taguan ya nabalbalul ya un hay tanudyu unu lubungyu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LK12_24","072_12_24","LUK","12","24","24","Un adya tigonyuy aat nan gayang ti adida mun'oho', ya adida goh mumpugah, ya mid ah alangda, mu ta\"on unda adi aton hana ti hi Apo Dios mangidat hi mahapulda! At inyal'allanan nabalbalul ayun Apo Dios ya un nan hamuti! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LK12_25","072_12_25","LUK","12","25","25","Ya gulat goh ta nonomnomonyuy pi'taguanyu ya undan way ologyu damdama an mangdum ta olom ya dumu'du\"oy di pi'taguanyu? ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LK12_26","072_12_26","LUK","12","26","26","At gapu ta adiyu olog an mangipa'adu\"oy hi itang hi pi'taguanyu an ta\"on un madadawoh di ma'at ya goh ta numanomnom ayuh nan udumna? ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LK12_27","072_12_27","LUK","12","27","27","Ti nomnomonyuy aton nan habhabung an humangaw ti adida ilubid ya iyabol di gina'uda, mu wagwada damdama ti halimunan Apo Dios dida. Mu alyo' ay da'yu an ta\"on un nan Alin hi Solomon an pa\"adangyan ya ma\"ap'aphod ahan di tigaw nan gina'una. Mu makulug damdaman iyal'allanan ma\"ap'aphod nan tigaw danen habhabung ya un nan gina'un Solomon! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LK12_28","072_12_28","LUK","12","28","28","Ya gulat goh ta impaphod Apo Dios nan holo' hi bubulung ta maphod di tigawda an un matagud ugwan an algaw mu hinan mabiggat ya napuulan at iyal'allanay atonan da'yu an ipaphodnay tigawyu! Un itang anhan di pangulugyu! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LK12_29","072_12_29","LUK","12","29","29","At hiyanan alyo' an adi ayu numanomnom hi pangngalanyuh itanudyu ya inumonyu ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LK12_30","072_12_30","LUK","12","30","30","ti an amin hana ya hiyah ne ang'anghadon nan mid pangulugdan Apo Dios hi alan. Mu i'innilan Ama tu'un mahapul tu'un amin hana, at Hiyay nangamung. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LK12_31","072_12_31","LUK","12","31","31","Mu hay atonyu ya do'do'lonyuy punnomnomanyuh nan Pumpapto'an Apo Dios, at okod Hiyan manalimun hinan mahapulyu.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LK12_32","072_12_32","LUK","12","32","32","Inalina goh di, “Ta\"on un ayu nahnot an Himpampun an Tagu' ya adi ayu tuma'ot ti ma\"amlong hi Ama tu'uh nan iddumanyuh nan Pumpapto'ana! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LK12_33","072_12_33","LUK","12","33","33","At ila'uyuy gina'uyu, ya imbadangyuh nan nun'awotwot. Ya atonyu ay di umat hina at waday nidadaan an ay pitakan adi mapa\"i ta hiyay ihayupan nan gina'uyud abuniyan an adi makudkudangan, ya adi ma'akaw ti mid ah mangakaw hidi, ya adi goh malu'lu'. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LK12_34","072_12_34","LUK","12","34","34","Ti hay pohdonyuh awadan di inadangyanyu ya hiya goh di nonomnomonyu!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LK12_35","072_12_35","LUK","12","35","35","Intuluy Jesus an nuntudtudu an inalinay, “Paddungnay ipaphodyuy gina'uyu ya dilagyu ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LK12_36","072_12_36","LUK","12","36","36","ta umat ayuh nan baal an tumutu'aldan mamannod hinan apudah pumbangngadanah alpuwanah nan way kasal. Ta dedennondan ibughulan hiyah unna kulkugon nan pantaw. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LK12_37","072_12_37","LUK","12","37","37","Od'odolnah un agguy nolo' daden baal ti tumu'aldah un ataman nan apuda. Umannung heten alyo' ti heden apuda ya idadaanay lubungnah puntamuana, ya ipabuna didah nan pangananda, ya iduulana didah ononda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LK12_38","072_12_38","LUK","12","38","38","Immannung an maphod un agguy nolo' daden baal an ta\"on un lumabi unu mun'awawa'ah di dumatngana ta itu'aldan mamannod ay apudah aliana! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LK12_39","072_12_39","LUK","12","39","39","Adiyu al'aliwan hete! Gulat ta inilan nan ad abung di gutudnah umalian di mangakaw at hawananay humgopanah baluy. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LK12_40","072_12_40","LUK","12","40","40","Ya maphod hi unyu goh aton hina ta dedennonyuy pumbangngada' ti Ha\"in an napto' an Imbaluy di Tagu ya mumbangngada' hinan adiyu panginnilaan.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LK12_41","072_12_41","LUK","12","41","41","Ya imbagan Peter ay Jesus di, “Apu, heten inul'ulgudmun nipa\"el ya undan da'mi ya anggay di pangituduwam, unu an amin di tatagu?” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LK12_42","072_12_42","LUK","12","42","42","Ya inalin Apu tu'uy, “Ulgudo' di aat di un'unnud ya nanginnilan tagala. Hiyay pento' han apuna ta ipapto'nay abungna, at hiyay mangipiyapong hi onon nan ibbanan tagalah nan agtudan di pangananda. Ya numbaat han apudan ad abung. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LK12_43","072_12_43","LUK","12","43","43","Ya gulat ta un'unnud henen tagalanan pento'na ta hay pumbangngadan han apuna ya tumamutamun den inalin nan apuna at maphod di ma'at ay hiya! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LK12_44","072_12_44","LUK","12","44","44","At umannung an idat han apunay nabagtuh haadna ta hiyay mannig an amin hinan gina'una. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LK12_45","072_12_45","LUK","12","45","45","Mu gulat ta alyonah nomnomnay, Madnoy di pumbangngadan han apumi! At ente\"anan gun nanuplit hinan i'ibbanan tagala, ya nanganangan, ya imminu'inum, at mabubutong. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LK12_46","072_12_46","LUK","12","46","46","Mu waday ohan algaw an adina amtan ya numbangngad han apuna, ya nidugah di nanuplitanan hiya, at middum hiyah nan mi'id pangulugda ta mi'moltan dida. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LK12_47","072_12_47","LUK","12","47","47","Immannung an nan tagalan nanginnilah penhod apuna mu agguyna impapto' di inatna ti agguyna inunud heden apuna ya ongol di ahuplitana. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LK12_48","072_12_48","LUK","12","48","48","Mu nan agguy nanginnilah pohdon apuna mu atonay nibahhaw ya mun'ul'ullay di ahuplitana. Ya amin di tagun do'ol di mitudtudun dida ya do'ol goh di mahapul hi unudonda. Ya nan tagun do'do\"ol di mitudtudun dida ya do'do\"ol goh di mahapul hi unudonda, ti adida ay ya mabaholanda.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LK12_49","072_12_49","LUK","12","49","49","Intudun goh Jesus di, “Dumalat di immalia' ya mumbobohholday tataguh tun luta, mu pohdo' an punnaudonda ta malpah! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LK12_50","072_12_50","LUK","12","50","50","Mipaligligata' hi ongol, ya nidugah di punlungdayaa' ta nangamung un malpah. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LK12_51","072_12_51","LUK","12","51","51","Mi'id mapto' ya alyonyuy malenggopday tataguh tun luta ti hay inalia'. Mu adi, ti undaat goh madughay. Ti nan udumna ya unudona', mu adia' hinan udumna. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LK12_52","072_12_52","LUK","12","52","52","Ya mete\"ad ugwan ya madughay nan hina\"ama, at lemada ay ya nan tulu ya mi'bohholdah nan duwa. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LK12_53","072_12_53","LUK","12","53","53","Ya mi'bohhol nan linala'ih nan imbabaluydan linala'i, ya umat goh hinan binabai an mi'bohholda goh hinan imbabaluydan binabai, ya umat goh hinan apuwonda an mi'bohholdah nan inapudan binabai.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LK12_54","072_12_54","LUK","12","54","54","Inalin goh Jesus hinan tataguy, “Tigonyu ay nan bunut an mun'ahut an malpuh alimuhan di algaw ya inilayun na'uy an umudan, ya ma'at. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LK12_55","072_12_55","LUK","12","55","55","Ya tigonyu ay ta tumuyup an malpuh appit hi agwan hi un hagangon di buhu'an di algaw ya alyonyuy, Mun'ohab! ya mepto'. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LK12_56","072_12_56","LUK","12","56","56","Inilayun mangimmatun ad daya ya tun luta, mu layahyu ti adi ayu pa\"immatun hi aat di ma'at ad ugwan! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LK12_57","072_12_57","LUK","12","57","57","Goh ta adiyu nomnomon di nahamad hi atonyu? ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LK12_58","072_12_58","LUK","12","58","58","Ti gulat ta waday mangidiklamun da'yuh nan huwis at alawahonyu hiyah nan dalan ta al'alu'onyu ta adina ituluy. Ti adiyu ay ya mid mapto' ya iyuy da'yuh nan huwis, ya nan huwis di mangipibalud ay da'yu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LK12_59","072_12_59","LUK","12","59","59","Ya umannung heten alyo' ti wa ay ta mibalud ayu ya mahapul an pa'abbo'laonyuy moltayu an ta\"on un ohan hepeng ya un ayu mibo'tan.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LK13_1","072_13_1","LUK","13","1","1","Otog di puntudtuduwan Jesus ya waday udumnan nun'ulgud ay Hiya an inaliday, “Waday iGalilee an nun'onong, ya unat goh heden pun'onnganda ya impapatoy Pilate dida, at niddum nan daladah nan ene'nongda.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LK13_2","072_13_2","LUK","13","2","2","Ya inalin Jesus ay diday, “Mid mapto' ya alyonyuy un ong'ongngol di bahol daden iGalilee an natoy ya un nan udumnan iGalilee ti napatoyda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LK13_3","072_13_3","LUK","13","3","3","Mu umannung heten alyo' an adi ong'ongngol di baholda ya un nan udumna. Mu adiyu ay du'gon nan nappuhin ato'atonyu ya umat hina goh di ma'at ay da'yu ti mapatoy ayu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LK13_4","072_13_4","LUK","13","4","4","Ya immat goh ay didan iSiloam ti din pallatang an pumpattu'an di mun'adug ya natu\"in, ya nun'a'ipit din himpulu ta walun tatagu, ya nun'atoyda. Ya mid mapto' ya alyonyuy na\"appuhiy inatda ya un an amin din tatagun numpunhitud Jerusalem. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LK13_5","072_13_5","LUK","13","5","5","Mu umannung heten alyo' an adi ong'ongngol di baholda ya un nan udumna. Mu adiyu ay du'gon nan nappuhin ato'atonyu ya umat hina goh di ma'at ay da'yu ti mapatoy ayu.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LK13_6","072_13_6","LUK","13","6","6","Inulgud Jesus han nipa\"el an inalinay, “Wa han lala'in nangitanom hi ayiw an fig hinan galdena. Ya immuy heden lala'in nannig hi bungana, mu mi'id am'amungit. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LK13_7","072_13_7","LUK","13","7","7","Ya inalinah nan puntamuonah nan galdenay, Tigom an tuluy tawon di naluh hi immali'alia' an mannig hi bungan ten ayiw an fig, mu ten adi bumungbunga. At longhom ti unna pawpawaan heten luta! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LK13_8","072_13_8","LUK","13","8","8","Ya inalin nan puntamuonan hiyay, Adi' ni' longhon, apu, ta nangamung hi tawon ta bo\"a' nan lutah puuna, ya inabunua', ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LK13_9","072_13_9","LUK","13","9","9","at olom ya bumungah tawon, ya maphod. Mu adi ay ya impalngohmu.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LK13_10","072_13_10","LUK","13","10","10","Nuntudtuduh Jesus hinan himba'an di Hudyuh nan ngilin an Habadu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LK13_11","072_13_11","LUK","13","11","11","Ya wah di han nahehe'pan an babai. Ya hede han neh'op ya impalewahana hiyah himpulu ta han waluy tawon ti mabubu\"ung an adi ma'uyad di bonogna. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LK13_12","072_13_12","LUK","13","12","12","Ya unat goh tinnig Jesus hiya ya inayagana, ya inalinan hiyay, “Agi', umadaog nan lewohom.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LK13_13","072_13_13","LUK","13","13","13","Ya dinapana hiya, ya himbumagga ya immandong di bonogna, at hinapitnay anabagbagtun Apo Dios. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LK13_14","072_13_14","LUK","13","14","14","Mu ma'abohhol nan ap'apuh nan himba'an di Hudyu ti ngilin an Habadu den nangiyadaogan Jesus. Ya inalin han ap'apuh nan tataguy, “Onom di algaw hi puntamuan, ya logomnan den onom an algaw di umalianyuh iyadaoganyu, mu bo'on hinan ngilin an Habadu!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LK13_15","072_13_15","LUK","13","15","15","Ya tembal Apu tu'un inalinay, “Munlayah ayu! Ti ta\"on hi un ngilin an Habadu mu ubadonyuy baka unu dongkiyu, ya impitawyuh nan abungna ta iyuyyu pa'inuman. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LK13_16","072_13_16","LUK","13","16","16","At undan adi maphod hi un mipadinong di lewohon ten babain ap'apun Abraham an nundoghon Satanas hi himpulu ta han waluy tawon an ta\"on hi un ngilin an Habadu?” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LK13_17","072_13_17","LUK","13","17","17","Ya otog di nangalyanan ne ya bimmain an amin nan namohol ay Hiya, ya am'amlongan an amin di tatagu nan ina'inatnan maphod. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LK13_18","072_13_18","LUK","13","18","18","Inalin goh Jesus di, “Ulgudo' nan aat di Pumpapto'an Apo Dios, ya waday pangipaddunga' ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LK13_19","072_13_19","LUK","13","19","19","ti ipaddung'uh nan pa\"it'ittang an oho' an ma'alih mustard an wah nan galden. Ya inyuy han lala'ih nan galdenan eneho', at himmangaw, ya immongol an ayiw, ya immuy nan hamuti ta inyammaday agabandah nan hapangna.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LK13_20","072_13_20","LUK","13","20","20","Inalin goh Jesus di, “Hay Pumpapto'an Apo Dios ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LK13_21","072_13_21","LUK","13","21","21","ya umat hinan bino'bo' an innal han babai, ya inlamutnah din tuluy halub an alena ta mun'ammah tinapay, at la'tot ya impa'ongolnan amin nan ihaangnan tinapay.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LK13_22","072_13_22","LUK","13","22","22","Innayun da Jesus an immuy ad Jerusalem, mu nundag'uhdah nan bababbabluy an nange'wanda ta nuntudtuduh di. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LK13_23","072_13_23","LUK","13","23","23","Ya waday ohah nangalin Hiyay, “Apu, undan nahnot di mabaliwan?” Ya inalinah nan tatagun wah di, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LK13_24","072_13_24","LUK","13","24","24","“Iluludyun humigup hinan paddungnay na'ullipit an pantaw. Ti umannung heten alyo' ti awniat do'olday mamhod an humigup, mu mi'id ologda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LK13_25","072_13_25","LUK","13","25","25","Ti wa ay ta itangob nan ad abung di pantaw ya tuma'dog ayuh nan kolhoddan ta kulkugonyu nan pantaw, ya alyonyuy, Apu, ibughulan ni' da'mi! Mu tobolonan alyonay, Mi'id inila' ay da'yu, ya mid goh inila' hi nalpuwanyu! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LK13_26","072_13_26","LUK","13","26","26","Ya alyonyu goh di, Inila da'mi ti ne\"an amin He\"a, ya nuntudtudu'ah nan babluymi! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LK13_27","072_13_27","LUK","13","27","27","Mu ta\"on damdama ya alyonay, Makulug an mi'id inila' ay da'yu, at makak ayun Ha\"in ti da'yu din nanganangat hi nun'appuhi! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LK13_28","072_13_28","LUK","13","28","28","Ya lumugwalugwa ayu, ya umayot'ot ayu ti tigonyu da Abraham ay Isaac, ya hi Jacob, ya an amin din propeta an wah didah nan Pumpapto'an Apo Dios, mu da'yu ya mapakak ayu! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LK13_29","072_13_29","LUK","13","29","29","Ya nan tataguh tun luta an ta\"on nan wah adadagwin babluy hi appit hi iggid ya agwan hi un hagangon di buhu'an di algaw, ya hi appit hi alimuhan ya buhu'an di algaw ya umalidan me\"an hinan Pumpapto'an Apo Dios. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LK13_30","072_13_30","LUK","13","30","30","At nan udumnan niyangunuh an nangngol ya onaynan dida ti diday mahhun, mu nan udumnan nahhun an nangngol ya diday miyangunuh.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LK13_31","072_13_31","LUK","13","31","31","Otog di punhaphapitan Jesus ya immuy di udumnah nan Pharisees, ya inalidan Hiyay, “Makak'ah tu ti pohdon Herod an ipapatoy da'a!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LK13_32","072_13_32","LUK","13","32","32","Ya inalinan diday, “Hi Herod ya umat hinan fox ti nala'eng an bumalbali, at ekayu alyon ay hiyay, Ad ugwan ya hi ma'et di punla'aha' hinan nun'appuhin lennawa, ya pangiyadaoga' hinan way lewohona, ya hinan miyatlun algaw di punlopaha' hinan ato'ato'. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LK13_33","072_13_33","LUK","13","33","33","Mu ta\"on ya inayun'un umuy ad Jerusalem ad ugwan, ya hi ma'et, ya hi ohhandi goh ti adyu'ah un mapatoy han propeta an adi umatam hi ad Jerusalem an namatapatayandah din do'ol an propeta! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LK13_34","072_13_34","LUK","13","34","34","Da'yun o'ommod ya a'agih tun ad Jerusalem ya pinatopatoyyu nan propeta, ya nunggayangyu nan hennag Apo Dios ay da'yu! Ya intugtuga' an namhod an nangamu'amung ay da'yu an umat hi aton nan ubuan an obobanay imbabaluyna, mu agguya' inabulut! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LK13_35","072_13_35","LUK","13","35","35","At inganuy Apo Dios tun babluyyu! Ya umannung heten alyo' ti adia' tigtiggon ay da'yu ta nangamung hitun algaw an pangalyanyuh, Ma\"aphod heten tagun pento' Apo Dios hi Ali tu'u!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LK14_1","072_14_1","LUK","14","1","1","Wa han ngilin an Habadu ya immuy hi Jesus an ne\"an hinan abung di ohah nan ap'apun di Pharisees, ya inhamhamad nan tatagun mamannig ay Hiya, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LK14_2","072_14_2","LUK","14","2","2","Ya wah di han lala'in binumlal di odolna an ni'haggangan ay Hiya. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LK14_3","072_14_3","LUK","14","3","3","Ya ni'hapit hi Jesus hinan muntudtuduh nan Uldin ya nan Pharisees an inalinan diday, “Hay inilayuh maphod hi aton? Undan paniaw nan ngilin an Habaduh pangiyadaogan hi dogoh, unu adi?” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LK14_4","072_14_4","LUK","14","4","4","Mu agguyda tembal. At hen'ana din lala'i, ya inyadaognay lewohona, ya impa'anamutna hiya. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LK14_5","072_14_5","LUK","14","5","5","Ya inalinan diday, “Gulat ta waday imbaluyyu unu bakayun magah hinan maluhung an abu\"ul ya ta\"on hi un Habadu an ngilin ya undan adiyu punnaudon an umuy manguyud?” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LK14_6","072_14_6","LUK","14","6","6","Ya mi'id di nambalda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LK14_7","072_14_7","LUK","14","7","7","Unat goh tinnig Jesus nan na'ayagan an me\"an hinan gotad an mumpilidah umbunandah nan umbunan di nabagtun tagu ya inulgudna han maphod hi atonda an inalinan diday, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LK14_8","072_14_8","LUK","14","8","8","“Gulat ta ayagan da'yuh nan way kasal ya hay maphod ya adi ayu umbun hinan umbunan di nabagtun tagu. Ti mid mapto' ya wada goh di na'ayagan an nabagbagtu ya un da'yu, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LK14_9","072_14_9","LUK","14","9","9","at umali nan nangayag ay da'yu, ya inalinay, Makak'an nen inumbunam ti hiyah ne umbunan ten tagu. At bumain ayun umuy umbun hinan umbunan di na'ampan tagu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LK14_10","072_14_10","LUK","14","10","10","At wa ay ta ayagan da'yu ya umuy ayu umbun hinan umbunan di na'ampan tagu, ya mid mapto' ya umali nan nangayag ay da'yu, ya alyonay, Agi', umuy'ah nan ubunan di nabagtun tagu. At pabagtuon da'yuh nan wadan di na'amung an tatagun ni'yibun ay da'yu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LK14_11","072_14_11","LUK","14","11","11","Ti an amin di mangipahiyah odolna ya hiyay mipa'ampa, mu nan mangipa'ampah odolna ya hiyay mipabagtu.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LK14_12","072_14_12","LUK","14","12","12","Ya inalin Jesus goh hinan nangayag ay hiyay, “Gulat ta waday niyayaw unu ongol an gotadyu ya adiyu ayagan di i'ibbayu, unu a'agiyu, unu o'ommodyu, unu nan adangyan an heneggonyu ti mid mapto' ya awniat ayagan da'yu goh, at hiyay ohhongna. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LK14_13","072_14_13","LUK","14","13","13","Mu hay atonyuh un way gotadyu ya ayaganyuy nun'awotwot an tatagu, ya nan way lewohona, ya nan nun'apilay, ya nan nun'abulaw. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LK14_14","072_14_14","LUK","14","14","14","Ti mawagahan ayuh unda adi olog an manghong ti malagbuan ayuh nan amahuan di nun'atoy an nahamad di ugalida.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LK14_15","072_14_15","LUK","14","15","15","Wada han ni'yibun ay Jesus, at dengngolna nan inulgudna, ya inalinan Hiyay, “Mawagahan nan tagun middum an me\"an hinan Pumpapto'an Apo Dios!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LK14_16","072_14_16","LUK","14","16","16","Ya inalin Jesus ay hiyay, “Wa han ohan algaw ya wada han nunggotad an lala'i, ya inayaganay do'ol an tatagu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LK14_17","072_14_17","LUK","14","17","17","Ya unat goh nadenan din gotad ya hennagnay tagalana ta alyonah nan na'ayagan di, Umali ayu ti nadenan nan gotad! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LK14_18","072_14_18","LUK","14","18","18","Mu an amin din na'ayagan ya do'ol di pamngadah aton, ti inalin din nahhun di, Waday penla\"uh luta, at mahapul an umuy'u tigon di aatna. At ta\"on ni' ya adia' umali. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LK14_19","072_14_19","LUK","14","19","19","Ya inalin goh din ohay, Lina'ua' din himpulun baka ta hinduhindudwo' an puntamuon, at umuy'u ipadah dida. At ta\"on ni' ya adia' umali. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LK14_20","072_14_20","LUK","14","20","20","Ya inalin goh din ohay, Pa'ahhawaa', at mid ato' an umali. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LK14_21","072_14_21","LUK","14","21","21","Ya numbangngad nan tagala, ya imbaagnah den inalidah nan apuna. At bimmungot heden apuna, ya inalinah din tagalanay, Punnaudom ta umuy'ah nan akalakalata ya hinan awantiwantih nan babluy ta ayagam nan nun'awotwot, ya nan way lewohona, ya nan nun'abulaw, ya nan nun'apilay ta itnudmu didah tu! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LK14_22","072_14_22","LUK","14","22","22","Ya unat goh numbangngad din tagalana ya inalinay, Apu, inat'u din inalim, mu agguy damdama napnuy abungmu! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LK14_23","072_14_23","LUK","14","23","23","At inalin din apunay, Umuy'ah nan udumnan babluy ta umuymu ayagan nan tataguh di ta umalida ta way aton tun abung'un mapnu! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LK14_24","072_14_24","LUK","14","24","24","Ya umannung heten alyo' ay da'yu ti adi' pe\"onon din linala'in na'ayagan hi nahhun!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LK14_25","072_14_25","LUK","14","25","25","Do'ol din tatagun nitnud ay Jesus. At nunligguh, ya inalinan diday, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LK14_26","072_14_26","LUK","14","26","26","“Unudona' ay ya mahapul an Ha\"in di mahhun hi nomnomonyu ya un nan o'ommodyu, ya nan ahawayu, ya nan imbabaluyyu, ya nan a'agiyu, ya ta\"on un hay odolyu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LK14_27","072_14_27","LUK","14","27","27","Ti nan tagun adi pa\"edpol hinan pi'holholtapanan Ha\"in ya adi middum ay Ha\"in. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LK14_28","072_14_28","LUK","14","28","28","Gulat ta han ohan da'yu ya pohdonan mun'ammah abung ya undan adina ibun ta nomnomonah nahamad hi un mun'olog an amin di mahapulna? ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LK14_29","072_14_29","LUK","14","29","29","Ti adi ay ya mid mapto' ya hay tu'udnay miyamma ya anggay an adina olog an munlopah, at an amin di mannig ya hiwitanda hiyan ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LK14_30","072_14_30","LUK","14","30","30","alyonday, Anagoh ta ente\"anan mun'ammah abungna, mu mi'id olognan munlopah! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LK14_31","072_14_31","LUK","14","31","31","Ya umat goh hinan ali, ti gulat ta umuyda mi'gubat hinan ohan ali ya undan adi mi'yibun hinan a'ap'apuh mahhun ta munhahapitda ta ano'nongondah unda olog an umameh an ta\"on hi un himpuluy libuy tindaluna ya un duwam puluy libuh tindalun di oha? ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LK14_32","072_14_32","LUK","14","32","32","Mu adida ay olog ya honogonday umuy mi'hapit hinan pi'gubatanda ta hahapitonday atonda ta adida inaynayun an mi'gubat. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LK14_33","072_14_33","LUK","14","33","33","Ya umat hina goh ay da'yu ti mahapul an nomnomonyuh mahhun hi un ayu nidadaan an manaynan an amin hi logom ta way atonyun mangunud ay Ha\"in. Ti adiyu ay taynan ya adi mabalin an da'yuy umunud ay Ha\"in. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LK14_34","072_14_34","LUK","14","34","34","Maphod di ahin, mu pinumhaw ay ya hay atonyun mangipabangngad hi tamtamna? ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LK14_35","072_14_35","LUK","14","35","35","Ya adi mabalin an miyabunu, ya mi'id goh hulbinah un iddum hinan abunu, at un mitapal. At ihamadyun donglon tun ul'ulgudo'.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LK15_1","072_15_1","LUK","15","1","1","Immuy nan mun'amung hi buwit ya nan udumnan nabaholan ay Jesus ta donglonday ul'ulgudona. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LK15_2","072_15_2","LUK","15","2","2","Mu ma'abohholda nan udumnah nan Pharisees ya nan muntudtuduh nan Uldin, ya inaliday, “Te goh han tagu an iyabulutnay un ma'amung di nabaholan ay Hiya, ya me\"an goh ay dida!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LK15_3","072_15_3","LUK","15","3","3","Ya inulgud Jesus ay dida han waday ibalinana an inalinay, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LK15_4","072_15_4","LUK","15","4","4","“Gulat ta han ohan da'yu ya waday hinggahut hi kalniluna, ya na'utaw di oha ya undan adina taynan din nahiyam ta hiyam ta umuy hinan mapulun an manganap hidin na'utaw ta nangamung unna ah'upan? ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LK15_5","072_15_5","LUK","15","5","5","Ti unat goh ah'upana ya mun'am'amlong, ya impi'ugna ta ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LK15_6","072_15_6","LUK","15","6","6","ibangngadnah abungna, ya inayaganay heneggona ya nan i'ibbana ta ma'amungda. Ya inalinan diday, Mi'yan'anla ayun ha\"in ti ten inah'upa' han kalnilu' an na'utaw! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LK15_7","072_15_7","LUK","15","7","7","At umat hina goh hinan tatagun nabaholan an wa ay ta du'gonday baholda ya pa'idyam'amlongondad abuniyan dida ya un nan nahiyam ta hiyam an nahamad di ugalida, ti undan gahin unda hukatan di ugalida.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LK15_8","072_15_8","LUK","15","8","8","Ya inalina goh di, “Gulatna goh ta han babai ya waday himpuluh palatana, ya inutawnay oha ya unna dan adi tolgan di hilaw ta ihigidnay abungna ta nangamung unna ah'upan? ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LK15_9","072_15_9","LUK","15","9","9","At ah'upana ay ya inayaganay i'ibbana ya heneggona ta ma'amungda. Ya inalinay, Mi'yan'anla ayun ha\"in ti ten inah'upa' nan pihhu' an na'utaw! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LK15_10","072_15_10","LUK","15","10","10","At umat hina goh hinan ohan tagun nabaholan an du'gona ay di ugalinan nappuhi at mun'am'amlong goh nan a'anghel Apo Dios enen inatna.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LK15_11","072_15_11","LUK","15","11","11","Inalin Jesus di, “Wada han lala'in duway imbaluynah linala'i. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LK15_12","072_15_12","LUK","15","12","12","Ya din otob ya inalinan amanay, Ama, pohdo' an idatmuy banoh'ud ugwan. At ginodwan amaday gina'una ta nun'odwondan hin'agi. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LK15_13","072_15_13","LUK","15","13","13","Ya wada han hin'algaw ya inamung din otob an amin di gina'una, ya inla'unan amin. Ya numbaat hinan adagwin babluy, ya inam'amhanan ingngalngalawngaw din pihhuna. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LK15_14","072_15_14","LUK","15","14","14","Ya unat goh impuhnan amin din pihhuna ya nepto' an waday ongol an batel eden babluy an wadana, at mi'id pangngalanah onona. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LK15_15","072_15_15","LUK","15","15","15","Ya immuy nekkop hinan ohan tagun den babluy, ya hennagna hiya ta immuy hinan pahtu ta mumpangan hinan babuy. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LK15_16","072_15_16","LUK","15","16","16","Ya la'tot ya nunheglay hinaangna, at ne\"an hinan onon di babuy ti mi'id ah mangidat hi onona. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LK15_17","072_15_17","LUK","15","17","17","Ya nimmomnonomnom, ya inalinay, Do'ol di tagalan ama, ya adida pa\"a'an hinan ma'an, mu ten ihtua' hitun pa'in'inapuha' di hinaang'u, at akkay matoya'! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LK15_18","072_15_18","LUK","15","18","18","At makaka' ta mumbangngada' ay ama ta alyo' ay hiyay, Ama, nabaholana' hi ongol ay Apo Dios ya ay he\"a ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LK15_19","072_15_19","LUK","15","19","19","ti nappuhia'! At ta\"on hi unna' adi ibilang hi imbaluymu mu ta midduma' hinan puntamuom ta mi'bo'laa'. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LK15_20","072_15_20","LUK","15","20","20","At nakak ta numbangngad ay amana. Ya unat goh magadyuh hi abungda ya inamang amana, ya enehmo'ana hiya, at timmagtag an immuy nanamun hiya, ya inawalna han imbaluyna, ya inungnguna. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LK15_21","072_15_21","LUK","15","21","21","Ya inalin han imbaluynan hiyay, Ama, nabaholana' hi ongol ay Apo Dios ya ay he\"a ti nappuhia'! At ta\"on hi unna' adi ibilang hi imbaluymu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LK15_22","072_15_22","LUK","15","22","22","Mu inalin amanah nan tagalanay, Punnaudonyun iyali han ma\"ap'aphod an magayad an lubung ta ipilubungyun hiya! Ya punhinghingonyu! Ya punhapatusonyu! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LK15_23","072_15_23","LUK","15","23","23","Ya inyaliyuh tu han mataban uyaw ta paltionyu ta ihda tu'un amin ta mun'an'anla tu'u! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LK15_24","072_15_24","LUK","15","24","24","Ti ten ay natoy han imbaluy'u, mu ten timmagu! Ya na'utaw, mu ten numbangngad! Ya ente\"adan umanla. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LK15_25","072_15_25","LUK","15","25","25","Ya wah payaw din pangpangullu. Ya hidin immanamutanan wan magadyuh hi abungda ya dengngolna din gangoh di gangha ya nan dimalmog din manayaw. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LK15_26","072_15_26","LUK","15","26","26","At inayagana din tagala ta munhanhan, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LK15_27","072_15_27","LUK","15","27","27","ya inalin din tagalay, Manu ay ya numbangngad din agim, at impapaltin amayuy mataban uyaw ti mi'id al'alin hiyah numbangngadana. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LK15_28","072_15_28","LUK","15","28","28","Ya ma'abbungot din pangpangullu, at agguy himmigup hi wadanda an ta\"on unda al'alu'on hiya. At pimmitaw hi amanan nangal'alu' ay hiya. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LK15_29","072_15_29","LUK","15","29","29","Mu tembalna din inalin amanan inalinay, Inilam an binadabadanga' he\"ah tamum hi atawotawon, ya wa ay nan al'alyoman inunud'u, mu agguya' impaltian an ta\"on ah gandeng ta way ni'yan'anlaa' hinan liligwa'! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LK15_30","072_15_30","LUK","15","30","30","Ya ten immali han imbaluymun nangingalawngaw hinan gina'um ti niddum hinan do'ol an puta, ya ten impaltiam hiyah nan mataban uyaw! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LK15_31","072_15_31","LUK","15","31","31","Ya inalin amanan hiyay, Imbaluy'u, he\"ay ni'hihinnan ha\"in, at an amin di wan ha\"in ya he\"ay ad bagi. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LK15_32","072_15_32","LUK","15","32","32","Mu maphod hi un tu'u mun'an'anla damdama ya mun'amlong ti ten ay natoy han agim, mu ten timmagu, ya na'utaw, mu ten numbangngad!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LK16_1","072_16_1","LUK","16","1","1","Inalin Jesus hinan intudtuduwanay, “Wada han adangyan an tagu, ya wada goh han puntamuona, ya hiyay nangiyokodanan amin hi gina'un han apuna. Ya waday nundiklamun inaliday un inam'amhan han puntamuonay pihhuna. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LK16_2","072_16_2","LUK","16","2","2","At inayagana din puntamuona, ya inalinay, Goh ta umat hina han dengngol'un inatmu? Itudo'mun amin nan inatmun nangipapto' hinan gina'u' ta idatmun ha\"in ti bo'on mahkay he\"ay mangipapto'! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LK16_3","072_16_3","LUK","16","3","3","Ya inalin din puntamuonah nomnomnay, Hay ato' mah ti ten anona' hinan tamu' an manalimun hinan gina'un den apu'? Ya ten adia' umdan munggaud, ya bumaina' goh an mun'adaw. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LK16_4","072_16_4","LUK","16","4","4","Mu wada han ato' ta way aton di tatagun mangekkop ay ha\"in hi unna' ma'aan hi tamu'! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LK16_5","072_16_5","LUK","16","5","5","At inohha'ohhanan inayagan nan way utangnan de han apuna, ya imbaganah nan ohay, Atnay utangmuh nan apu'? ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LK16_6","072_16_6","LUK","16","6","6","Ya inalinay, Hinggahut di tangkih mantikay innal'u. Ya inalinan hiyay, Alam heten itud'an di utangmu, ya nunnaudom an hukatan ta itudo'muy nabongle. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LK16_7","072_16_7","LUK","16","7","7","Ya inalina goh hinan ohay, Ya he\"a, atnay utangmu? Ya inalinay, Hinlibuy bayon an bogah. Ya inalinan hiyay, Alam tun itud'ana, ya intudo'muy un waluy gahut. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LK16_8","072_16_8","LUK","16","8","8","Ya unat goh inilan de han ad gina'uh ne han inat han puntamuona ya inalinan hiyay, Nala'eng'a ahan an puntamuo' ti nangihtima!” Ya inalin Jesus hinan intudtuduwanay, “Nan tataguh tun lutan adi mangunud ay Apo Dios ya nanginniladan mun'endog hinan gina'u ya un nan kumulug. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LK16_9","072_16_9","LUK","16","9","9","Ya umannung hete ti hay maphod ya usalonyuy inadangyanyu ta way atonyun mi'ligwah nan tatagu, at hay atayanyu ya miyabulut di iddumanyuh nan punhituwan di adi matmattoy. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LK16_10","072_16_10","LUK","16","10","10","Ya un'unnud ay han tagun muntamuh madadawoh hi tamuna ya un'unnud goh an manamuh naligat, ya nan tagun layahanay madadawoh hi tamu ya layahana goh di naligat an tamu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LK16_11","072_16_11","LUK","16","11","11","Ya agguyyu ay inunud ti layah di inatyuh nan gina'uh tun luta at mi'id ah mangidat hinan nahamad an gina'un da'yu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LK16_12","072_16_12","LUK","16","12","12","Ya agguy ayu ay immunud ti layah di inatyuh nan gina'un di ibbayuh tagu at mi'id ah mangidat hi igina'uyu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LK16_13","072_16_13","LUK","16","13","13","Nan himbut ya adina olog an unudon di duwah apuna ti boholonay oha ya pinahipahiwna, ya pohdonay oha. Ya umat goh ay da'yu ti adiyu olog an pundehhonon di punnomnomanyun Apo Dios ya nan gina'uh tun luta.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LK16_14","072_16_14","LUK","16","14","14","Unat goh dengngol nan Pharisees an amin din inulgud Jesus ya pinahiwda Hiya ti pa'appopohdonday pihhu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LK16_15","072_16_15","LUK","16","15","15","Mu inalin Jesus ay diday, “Ipattigyuh nan tataguy aid di baholyu, mu inilan Apo Dios damdamay nomnomyu. Ti nan udumnan aton di tatagu ya alyon di ibbadah un mapmaphod, mu ipabungotdah Apo Dios damdama.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LK16_16","072_16_16","LUK","16","16","16","Ya inalina goh di, “Nan Uldin Apo Dios ay Moses ya nan intudtudun nan propetah din penghana ya hiyay nangituduh inat din tatagu ta nangamung hidin nuntudtuduwan John. Mu nete\"ah din nitudtuduwan nan Maphod an Ulgud an mangituduh aat di Pumpapto'an Apo Dios ya an amin din niddum hinan pumpapto'ana ya inluluddan niddum. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LK16_17","072_16_17","LUK","16","17","17","Mu ta\"on hi un ma'ubah tun luta ya ad daya mu adi mitapal damdama nan Uldin Apo Dios ay Moses an ta\"on ah ohah kulit ya adi magahnian.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LK16_18","072_16_18","LUK","16","18","18","Ya inalin Jesus di, “Nan lala'in mangihiyan hi ahawana ta mumbentan ya hiyay immilugtap, ya nan mangahawah nan babain ni'hiyan ya immilugtap goh.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LK16_19","072_16_19","LUK","16","19","19","Intuluy Jesus an himmapit, ya inalinay, “Din penghana ya wada han adangyan an tagu, ya nun'anginan amin di lubungna, ya maphod di tanudnah abigabigat. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LK16_20","072_16_20","LUK","16","20","20","Ya wada goh han nawotwot an lala'in mungngadan hi Lazarus an napoghaan an amin di odolna an malili'uh hinan pantaw den adangyan ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LK16_21","072_16_21","LUK","16","21","21","ta olom ya ayaganda hiya ta ononay magah hinan lamehaan den adangyan ti munhinaang, mu agguyda inayagan. At immuy nan ahu ta nundildilanda din poghana. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LK16_22","072_16_22","LUK","16","22","22","Ya wada han ohan algaw ya natoy heden mahmo' an lala'i, ya initnud nan a'anghel di lennawanah wadan din ap'apunan hi Abraham. Ya natoy goh din adangyan an tagu, ya nilubu', ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LK16_23","072_16_23","LUK","16","23","23","ya immuy di lennawanad dolom an nidugah di punholholtapana. Ya tinangadna, ya wah dih nan adagwih Lazarus an nedelloh ay Abraham. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LK16_24","072_16_24","LUK","16","24","24","Ya numbugaw an inalinay, Apu Abraham! Igohgohana'! At honogom ni' hi Lazarus ta doh'onay danum ta iyalina ta edho'nah dila' ti ten mah'itana' hitun apuy! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LK16_25","072_16_25","LUK","16","25","25","Ya inalin Abraham di, He\"an imbaluy'u, nomnomom din atagum ti do'ol di na'at ay he\"ah maphod, mu hi Lazarus ya nappuhiy na'at ay hiya. Mu ad ugwan ya hi Lazarus di pinumhod, ya he\"ay munholholtap. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LK16_26","072_16_26","LUK","16","26","26","Ya wada damdamay damunan naghang an nihawan, at mi'id pange'wan di mamhod an umalin da'yu an malpuh tu, at adi ayu goh pa\"a'wan umalin da'mih tu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LK16_27","072_16_27","LUK","16","27","27","Ya tembal nan adangyan an inalinay, Apu, umat ay hina ya honogom ni' hi Lazarus ta umuy hi abung ama! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LK16_28","072_16_28","LUK","16","28","28","Ti wah diday lemah a'agi' an linala'i ta umuyna padanan dida ta adida goh umalih tun wadan di punholholtapan! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LK16_29","072_16_29","LUK","16","29","29","Mu inalin Abraham di, Wan dida nan intudo' Moses ya nan udumnan propeta, ya maphod hi unda bahaon din intudo'da! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LK16_30","072_16_30","LUK","16","30","30","Ya inalinah nan adangyan di, Bo'on hene, Apu! Ti wada ay di mamahuan an malpuh nan way nun'a'atoy ta umuy ay dida at du'gonday ina'inatdah nun'appuhi! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LK16_31","072_16_31","LUK","16","31","31","Ya inalin Abraham di, Adida ay unudon nan intudo' Moses ya nan udumnan propeta at adida goh unudon di alyon di tagu an ta\"on un malpuh nan way natoy.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LK17_1","072_17_1","LUK","17","1","1","Inalin Jesus hinan intudtuduwanay, “Immannung an gagangaynan mitudutudul di tataguh tun luta, mu mahmo' nan ahitutudul! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LK17_2","072_17_2","LUK","17","2","2","Ya gulat ta waday mangitudul hinan agguy himmalatom di pangulugna ta atonay nappuhi at mabaholan, ya onaynah un meg'od nan ongol an batuh bagangna ta mipa'wah hinan baybay ta munlonong, ti inyal'allanay ma'at ay hiyah awni ya un nan ipa'wahanah nan baybay. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LK17_3","072_17_3","LUK","17","3","3","At emayaanyu! Gulat ta waday bahol nan ibbayu ya ihingalyu hiya, ya gulat goh ta du'gonah nen inatnan nappuhi at aliwanyuh nen inatna. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LK17_4","072_17_4","LUK","17","4","4","Ya gulat ta numpapituy nangatanah ohay algaw ya mumpapitu goh di pumbangngadanan mangalin da'yuy, Muntutuyua', at du'go' nan inat'un nappuhi, ya ta\"on ni' ya aliwam henen inat'u! at mahapul an atonyu.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LK17_5","072_17_5","LUK","17","5","5","Inalin din intudtuduwan Apu tu'un Hiyay, “Udmam ni' di pangulugmi!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LK17_6","072_17_6","LUK","17","6","6","Ya inalinan diday, “Ta\"on hi un pa\"itang di pangulugyu an umat hinan pa\"itang ahan an oho' an wah nan galden an ma'alih mustard mu alyonyu ay hinan ayiw an ma'alih mulberry an umat hinan udyaw di, Mabu'nut'a ta nan baybay di itammam! at ma'unud henen inaliyu.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LK17_7","072_17_7","LUK","17","7","7","Intuluy Jesus an nuntudtuduh nan intudtuduwana, ya inalinay, “Gulat ta waday puntamuonyun mun'aladuh nan payaw unu mumpahtul hinan kalniluyu, ya gulat goh ta umanamut hiyan malpuh nan tamuna ya undan nin alyonyun hiyay, Mundapuh'an umuy mangan? ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LK17_8","072_17_8","LUK","17","8","8","Adiyu! Ti hay ibagayu nin ya alyonyun hiyay, Munhukat'a ta denom di ono', ya induulana' ta mangana' ta malpah ya un'a mangan. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LK17_9","072_17_9","LUK","17","9","9","Ya undan munyaman ayun hiya ti maphod henen inatna? Adi nin ti hiyah ne tamuna tuwali. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LK17_10","072_17_10","LUK","17","10","10","At umat goh ay da'yu ti awni ta lopahonyun amin di alyon Apo Dios hi tamuanyu ya hay maphod ya alyonyuy, Baal ami tuwali, at hiyah ne tamumi.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LK17_11","072_17_11","LUK","17","11","11","Unat goh intadun Jesus an mundaldallanan an umuy ad Jerusalem ya ene'wanah nan numbattanan di Provinciad Samaria ya hinan Provinciad Galilee. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LK17_12","072_17_12","LUK","17","12","12","Ya unat goh bimmahhel hinan ohan higib ya waday himpuluh linala'in nun'apalla' an nanamun Hiya an adagwiy timma'doganda, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LK17_13","072_17_13","LUK","17","13","13","ya nuntu'u'dan inaliday, “Apu Jesus, igohgohan da'mi!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LK17_14","072_17_14","LUK","17","14","14","Ya unat goh inamang Jesus dida ya inalinay, “Umuy ayu ta ipattigyuy odolyuh nan papadi.” Ya otog di pundaldallanandah umayanda ya immadaog din palla'da. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LK17_15","072_17_15","LUK","17","15","15","Ya unat goh tinnig din ohan dida an immadaog din lewohona at numbangngad, ya imbugawnan nanapit hi anabagtun Apo Dios. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LK17_16","072_17_16","LUK","17","16","16","Ya nunhippin inluppulupnah inayungan Jesus, ya inalinay, “Munyamana' ti inyadaogmuy lewoho'!” Ya iSamaria heden lala'i. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LK17_17","072_17_17","LUK","17","17","17","Ya inalin Jesus ay hiyay, “Goh ya un himpuluy niyadaog? Ya uggoh din hiyam? ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LK17_18","072_17_18","LUK","17","18","18","Anaad ta anggay heten bunag hi numbangngad ta hapitonay anabagbagtun Apo Dios?” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LK17_19","072_17_19","LUK","17","19","19","Ya inalinah nan bunag di, “Tuma'dog'a ta umuy'ah umayam ti nan pangulugmuy dimmalat hi immadaogan di lewohom.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LK17_20","072_17_20","LUK","17","20","20","Imbagan di udumnah nan Pharisees ay Jesus di, “Anuud nin di Pumpapto'an Apo Dios hitun luta?” Ya tembalnan inalinay, “Adi mattig di Pumpapto'an Apo Dios hitun luta. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LK17_21","072_17_21","LUK","17","21","21","Ya mi'id mangalih, Taya an hituy Pumpapto'ana! unu, Hidi! ti wagwan da'yu nan Pumpapto'an Apo Dios.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LK17_22","072_17_22","LUK","17","22","22","Ya inalinah nan intudtuduwanay, “Udum hi algaw ya popohdonyun umalia' an napto' an Imbaluy di Tagu ta midduma' ay da'yu, mu adi mabalin. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LK17_23","072_17_23","LUK","17","23","23","Ya waday mangalin da'yuy, Tigonyu an wah di! unu, Tigonyu an wah tu! mu adi ayu umuy an mannig. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LK17_24","072_17_24","LUK","17","24","24","Ti Ha\"in an napto' an Imbaluy di Tagu ya hay aat di pumbangngada' ya umata' hinan ilat an mumbanigit, ya pumatal an amin di numpumpinangngel ad daya. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LK17_25","072_17_25","LUK","17","25","25","Mu hay mahhun hi ma'at ya mipaligligata' hi ongol, ya pihupihulona' hinan tataguh tun lutad ugwan. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LK17_26","072_17_26","LUK","17","26","26","Ya hay aat goh di pumbangngada' an napto' an Imbaluy di Tagu ya umat hidin na'na'at hidin atagun da Noah ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LK17_27","072_17_27","LUK","17","27","27","ti hidin ataguna ya nanganangan din tatagu, ya imminu'inumda, ya numpun'ah'ahawada, ya nun'ipalhinday imbabaluyda ta nangamung hidin algaw an himmigupan da Noah hinan pupul an nunhi'uganda. Ya nalbong an amin tun luta, at nun'atoydan amin. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LK17_28","072_17_28","LUK","17","28","28","Ya umat goh hidin atagun Lot ti nanganangan din tataguh nan babluy, ya imminu'inumda, ya ngimminanginada, ya nunla'ula'uda, ya timmanotanomda, ya immamma'ammadah abungda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LK17_29","072_17_29","LUK","17","29","29","Mu hidin algaw an nakakan Lot hi ad Sodom ya nun'agah di apuy an nalpud daya an ay apul an malmalahu, at nun'oghob an amin din tatagun den babluy. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LK17_30","072_17_30","LUK","17","30","30","Ya umat hina goh di ma'at eden algaw an pumpattiga' an napto' an Imbaluy di Tagu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LK17_31","072_17_31","LUK","17","31","31","Ya heden algaw ya maphod un nan tatagun wah nan atap di abungda ya adida humgop hinan abungdan mangngal hinan gina'uda ya nakakda ta nonong ya limmayawda. Ya umat goh hinan tatagun wah nan payaw an adida umanamut. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LK17_32","072_17_32","LUK","17","32","32","At nomnomonyu din ulgud an hay aat di na'at hinan ahawan Lot! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LK17_33","072_17_33","LUK","17","33","33","Nan mamhod an mamaliw hi itaguana ya mi'id hulbina ti hay umangunuh ya matoy damdama. Mu hay adi munnomnom hi itaguana ya hiyay mi'tagun Apo Dios hi mid pogpogna. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LK17_34","072_17_34","LUK","17","34","34","Ya heden mahdom an umalia' ya waday duwah lala'in molo' hinan ohan olo'an, ya ma'alay oha, mu mataynan di oha. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LK17_35","072_17_35","LUK","17","35","35","Ya duway binabai goh hi mun'ahhud an mumbayu, ya ma'alay oha, mu mataynan di oha. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LK17_36","072_17_36","LUK","17","36","36","Ya duway linala'i goh hi muntamuh nan payaw, ya ma'alay oha, mu mataynan di oha.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LK17_37","072_17_37","LUK","17","37","37","Ya inalidan Hiyay, “Apu, hay wadan di punhihiyananda?” Ya inalinan diday, “Nan wadan di odol nan natoy an hiyay a'amungan di bannug.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LK18_1","072_18_1","LUK","18","1","1","Inulgud Jesus han nipa\"el an mangituduh atondan munluwalun Apo Dios ta adida humiga. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LK18_2","072_18_2","LUK","18","2","2","An inalinay, “Wada han huwis an nunhituh nan ohan babluy an adina e'gonan hi Apo Dios ya nan tatagu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LK18_3","072_18_3","LUK","18","3","3","Ya wah nan babluy goh han umu'utun an babai an immu'immuy ay hiya, ya inalinay, Moltaom han pi'diklammua'! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LK18_4","072_18_4","LUK","18","4","4","Mu ta\"on un immu'immuy heden babai ya agguyna damdama inat nan inalina. Mu la'tot ya inalinah nomnomnay, Ta\"on un'u adi e'gonan hi Apo Dios ya tun tatagu ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LK18_5","072_18_5","LUK","18","5","5","mu moltao' han pi'diklammuan ten umu'utun damdama ti ten patu'alona', ya pahigoona' hi ali'aliana!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LK18_6","072_18_6","LUK","18","6","6","Ya inalin Apu tu'uy, “Donglonyuh maphod nan inalin de han munlayah an huwis. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LK18_7","072_18_7","LUK","18","7","7","At undan adi moltaon Apo Dios nan tatagun mamohol hinan tagunan pinilinah unda Hiya al'alu'on hi abigabigat ya amahdomahdom? Ya undan madnoy di pangatanah nan ibagada? ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LK18_8","072_18_8","LUK","18","8","8","Umannung heten alyo' ti punnaudonan moltaon di mamohol ay dida. Mu mid mapto' ya nan tatagun Apo Dios ya humigada, at undan edpolday umunudanda ta nangamung unna' mumbangngad an Imbaluy di Tagu?” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LK18_9","072_18_9","LUK","18","9","9","Waday udumnah nan tatagun alyondah nomnomday nahamad di ugalida, at hiyaat unda pahiwon nan udumnan tatagu. Ya diday nangulgudan Jesus eten nipa\"el an inalinay, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LK18_10","072_18_10","LUK","18","10","10","“Waday duwah linala'in immuy hinan Timplun Apo Dios ta munluwaluda an Phariseey oha, ya nan mun'amung hi buwit di oha. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LK18_11","072_18_11","LUK","18","11","11","Ya immuy nun'oh'ohhan timma'dog nan Pharisee ta nunluwalun Apo Dios an inalinay, Apo Dios, munyamana' ti ten maphoda' ti agguya' nipaddung hinan udumnan tatagu ti mangakawday udumna, ya munlayah di udumna, ya umilugtap di udumna. Mu agguy'u inat dane, ya agguya' goh nipaddung ede han mun'amung hi buwit an nabaholan. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LK18_12","072_18_12","LUK","18","12","12","Ti mamidwah ohay dumingguy adi' panganan ta munlangdua', ya ibadabadang'uy hini\"itang an amin hinan gina'u' hi un wada. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LK18_13","072_18_13","LUK","18","13","13","Mu nan mun'amung hi buwit ya adagwiy timma'doganan munluwalu, ya agguyna inta'ta'wad ad abuniyan ti bumain, ya nun'ug'ugnay palagpagna ta ipattignan ongol di puntutuyuana. Ya nunluwalun inalinay, Apo Dios, hom'ona' ni' ti nabaholana'!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LK18_14","072_18_14","LUK","18","14","14","Ya inalin goh Jesus di, “Umannung an heten tagu ya immanamut an na'aliwan di baholna, mu agguy hinan oha. An amin di tatagun mangipabagtuh odolda ya diday mipa'ampa, ya an amin di tatagun mangipa'ampah odolda ya diday mipabagtu.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LK18_15","072_18_15","LUK","18","15","15","Inyuy nan tatagun Jesus di ung'ungungnga ta ipadapadan Hiya. Ya unat goh tinnig nan intudtuduwana ya inhingalda dida ta adida iyuy. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LK18_16","072_18_16","LUK","18","16","16","Mu inayagan Jesus nan ung'ungungnga, ya inalinay, “Adiyu ipaway ung'ungungngan umalin Ha\"in ti nan tagun middum hinan Pumpapto'an Apo Dios ya umatdah aat di ung'ungungnga. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LK18_17","072_18_17","LUK","18","17","17","Umannung heten alyo' ay da'yu, ti adiyu ay edenol ay Apo Dios di nitaguanyu an umat hi pangidenolan di ung'ungungngah pangipapto' nan ommodda at adi ayu middum hinan Pumpapto'an Apo Dios.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LK18_18","072_18_18","LUK","18","18","18","Inalin han ap'apun di Hudyun Jesus di, “Maphod'a, Apu! Hay ato' nin ta way ato' an mi'tagun Apo Dios hi mid pogpogna?” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LK18_19","072_18_19","LUK","18","19","19","Ya inalin Jesus ay hiyay, “Anaad ta alyom di maphoda'? Hi Apo Dios ya anggay di maphod! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LK18_20","072_18_20","LUK","18","20","20","Mu hay alyo' hinan imbagam ya mahapul an unudom di Uldin Apo Dios an alyonay, Adi ayu umilugtap, ya adi ayu pumatoy, ya adi ayu mangakaw, ya adi ayu munlayah, ya e'gonanyuy o'ommodyu.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LK18_21","072_18_21","LUK","18","21","21","Ya inalin nan ap'apu di, “Inunud'un amin hana an nete\"ah a'ung'ungnga'!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LK18_22","072_18_22","LUK","18","22","22","Ya unat goh dengngol Jesus hede ya inalinan hiyay, “Wada goh di ohah mahapul hi atom. Umuy'a ta eka ila'un amin di gina'um, ya impiyapongmuh nan nun'awotwot di pola'na ti awniat umadangyan'ad abuniyan, ya umat hinay atom ya un'a umalin mitnud ay Ha\"in.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LK18_23","072_18_23","LUK","18","23","23","Ya unat goh dengngolnah ne ya ma'allungdaya ti pa\"adangyan an tagu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LK18_24","072_18_24","LUK","18","24","24","Tinnig Jesus di aatna, ya inalinay, “Adi madadawoh di idduman nan adangyan an tataguh nan Pumpapto'an Apo Dios! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LK18_25","072_18_25","LUK","18","25","25","Nan kamilu ya maligatan ahan an mange'wah nan Puntalunayan hinan Tantan, mu inyal'allanah nan adangyan an umuy hinan Pumpapto'an Apo Dios.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LK18_26","072_18_26","LUK","18","26","26","Ya inalin nan nangngol ene di, “Oo, at hay mabaliwan mah?” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LK18_27","072_18_27","LUK","18","27","27","Ya inalinay, “Nan adi olog di tagun mangat ya olog Apo Dios.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LK18_28","072_18_28","LUK","18","28","28","Ya inalin Peter di, “Tigom an tinaynanmin amin di logom ta nitnud amin He\"a!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LK18_29","072_18_29","LUK","18","29","29","Ya inalinan diday, “Umannung heten alyo' ti an amin di tagun manaynan hinan abungna, unu ahawana, unu a'agina, unu o'ommodna, unu imbabaluyna ti nan pangunudanan Apo Dios an mumpapto' ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LK18_30","072_18_30","LUK","18","30","30","ya do'do\"ol di midat ay hiyah ataguanah tun luta, ya hay amahuana ya hiyay mi'tagun Apo Dios hi mid pogpogna.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LK18_31","072_18_31","LUK","18","31","31","Inlahhin Jesus din himpulu ta han duwan intudtuduwana, ya inalinan diday, “Umuy tu'ud Jerusalem ad ugwan, ya Ha\"in an napto' an Imbaluy di Tagu ya an amin di ma'ma'at ay Ha\"in an intudo' din numbino'ob'on an propeta ya mipa'annung. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LK18_32","072_18_32","LUK","18","32","32","Ti dapopona', at iyuya' hinan tatagun Hentil, ya ilayahana', ya hiwitana', ya tukpatukpaana', ya haplahaplatona', ya patayona'. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LK18_33","072_18_33","LUK","18","33","33","Mu nan miyatluh algaw ya mamahuana'.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LK18_34","072_18_34","LUK","18","34","34","Mu mi'id ah ohah iniladan nen inalin Jesus ti un nehepa' ay dida, at hiyaat unda agguy inilay aat den inulgudna. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LK18_35","072_18_35","LUK","18","35","35","Unat goh magadyuh an ataman da Jesus ad Jericho ya wah di han nabulaw an lala'in inum'umbun hinan pingit di kulhan mun'adaw hinan maluh. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LK18_36","072_18_36","LUK","18","36","36","Ya unat goh dengngolna nan maluh an do'ol an tatagu ya hinanhananay aatna. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LK18_37","072_18_37","LUK","18","37","37","Ya inalidan hiyay, “Na'uy hi Jesus an iNazareth an e'wanah tu.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LK18_38","072_18_38","LUK","18","38","38","Ya numbugaw an inalinay, “Jesus an Ap'apun David, igohgohana' ni'!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LK18_39","072_18_39","LUK","18","39","39","Ya inhingal nan tatagun nangipangpang'un Jesus an inaliday, “Dindinong'a!” Mu unaat goh inyal'allan numbugaw an inalinay, “Ap'apun David, igohgohana' ni'!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LK18_40","072_18_40","LUK","18","40","40","Ya inta'dog Jesus, ya inalinay iyuydan Hiya. Ya unat goh inyatamdan Hiya ya inalinan hiyay, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LK18_41","072_18_41","LUK","18","41","41","“Hay pohdom hi ato' ay he\"a?” Ya inalinay, “Apu, pohdo' an mittig tun mata'!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LK18_42","072_18_42","LUK","18","42","42","Ya inalin Jesus ay hiyay, “Mittig nan matam ti nan pangulugmun Ha\"in.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LK18_43","072_18_43","LUK","18","43","43","At himbumagga ya nittig din matana, ya inunudna Hiya, ya hinapitnay anabagtun Apo Dios ti henen inatnan hiya. Ya unat goh tinnig an amin din tatagu ya inaliday maphod heden inat Apo Dios. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LK19_1","072_19_1","LUK","19","1","1","Bimmahhel da Jesus ad Jericho ti hidiy pange'wanda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LK19_2","072_19_2","LUK","19","2","2","Ya wah di han tagun ngadanah Zacchaeus an ohah apun di mun'am'amung hi buwit, ya adangyan an tagu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LK19_3","072_19_3","LUK","19","3","3","Ya ay natangan umuy mannig hi aat Jesus, mu mi'id atona ti ho'ho'dod, ya do'olday tatagu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LK19_4","072_19_4","LUK","19","4","4","At timmagtag an nangun'unna, ya inayatna han ayiw an fig ta way atonan mannig ay Jesus ti hidiy pange'wana. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LK19_5","072_19_5","LUK","19","5","5","Ya unat goh immatam hi Jesus hinan wadana ya tinangadna hiya, ya inalinan hiyay, “Zacchaeus, punnaudom an lumahun ti umiyana' hi abungyud ugwan.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LK19_6","072_19_6","LUK","19","6","6","At nunnaudonan limmahun, ya ma\"am'amlong ti mi'yuy hi Jesus hi abungda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LK19_7","072_19_7","LUK","19","7","7","Ya unat goh tinnig nan tataguh de ya humanapitdan, inaliday, “Anaad ta mi'yuy hi abung han nabaholan ta mumpamangili?” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LK19_8","072_19_8","LUK","19","8","8","Ya timma'dog hi Zacchaeus, ya inalinan Apu Jesus di, “Apu, nan godwan di gina'u' ya idat'uh nan nun'awotwot, ya wada ay di inakaw'uh nan tatagu ya ibangngad'u an mumpepat di atakapana.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LK19_9","072_19_9","LUK","19","9","9","Ya inalin Jesus ay hiyay, “Heten algaw ya nabaliwan nan tagun nunhitun te han abung ti he\"ay oha goh an holag Abraham! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LK19_10","072_19_10","LUK","19","10","10","Ya Ha\"in an napto' an Imbaluy di Tagu ya immalia' ta way ato' an mamaliw hinan nibataan ay Apo Dios an paddungnay na'utaw.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LK19_11","072_19_11","LUK","19","11","11","Unat goh dengngol nan tataguh nen inulgud Jesus ya innayunan nangulgud hinan nipa\"el ti magadyuhdan umatam ad Jerusalem, ya ninomnom nan tatagu an magadyuh nin an mipattig di Pumpapto'an Apo Dios. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LK19_12","072_19_12","LUK","19","12","12","At inalin Jesus di, “Wada han lala'in nabagtuy haadna (ti nabagtuy haad amanan niboltan ay hiya), ya numbaat hinan adagwin babluy ta pun'alionda hiyah di ya un mumbangngad hi abungna. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LK19_13","072_19_13","LUK","19","13","13","Ya inayaganay himpuluh puntamuona ya un umuy. Ya impiyapongnay hinohinohhah palatan balitu', ya inalinan diday, Ikumilduyuh ten palata' ta nangamung hi pumbangngada'. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LK19_14","072_19_14","LUK","19","14","14","Mu inabohlan nan ni'babluyana, at hiyaat un otog di numbaatana ya hennagday nun'alunondah nan na'abbagbagtun ali ta alyondan hiyay, Adimi pohdon hi un hiyay pot'om ta mun'ali an mumpapto' ay da'mi! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LK19_15","072_19_15","LUK","19","15","15","Mu ta\"on ya pento' nan na'abbagbagtun ali hiya damdama. Ya unat goh nalpah an nidat ay hiya nan nabagtun haadnan de han babluy an numbaatana ya numbangngad hinan babluyna. Ya impa'ayagna din puntamuonan nangidatanah din palata ta innilaonay intu'unah nangikumilduanda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LK19_16","072_19_16","LUK","19","16","16","Ya immali din oha, ya inalinay, Apu, ingkumildu' nan ohan palata ta nuntakap, at nunhimpuluy palata. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LK19_17","072_19_17","LUK","19","17","17","Ya tembal nan apunan inalinay, Maphod'an puntamuo' ti maphod di inatmu! Un'unnud'an nangipapto' hinan itang an pihhu', at ipabagtu' di haadmu ta he\"ay mangipapto' hinan himpulun babluy hi pumpapto'a'. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LK19_18","072_19_18","LUK","19","18","18","Ya immali goh din oha, ya inalinay, Apu, ingkumildu' nan ohan palata ta nuntakap hi lema. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LK19_19","072_19_19","LUK","19","19","19","Ya inalin han apunan hiyay, Maphod, at mumpapto\"ah nan leman babluy! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LK19_20","072_19_20","LUK","19","20","20","Ya immali goh din oha, ya inalinay, Apu, tayay palatam an linibuta' hi lo'ob. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LK19_21","072_19_21","LUK","19","21","21","Ti tuma'ota' ay he\"a ti inila' an mahmahingal'a, ya nunhulbiam nan udumnan taguh nan tamuda, at nan tamun di taguy immadangyanam. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LK19_22","072_19_22","LUK","19","22","22","Ya inalinan hiyay, Nappuhi'an puntamuo'! Heten hinapitmuy dumalat hi pummoltaa' ay he\"a! Innilam ay hi unna' mahmahingal, ya punhulbia' nan udumnan taguh nan tinamuanda, ya hay tamun di taguy immadangyana'! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LK19_23","072_19_23","LUK","19","23","23","Ya goh mah ta agguymu inyuy din palata' hi bangko ta hay pumbangngada' ya waday ala' hi takapna? ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LK19_24","072_19_24","LUK","19","24","24","Ya immandal apunah nan wah di an inalinay, Alanyu nan palatan balitu' ay hiya ta idatyun de han tagun wadan di himpulun palata! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LK19_25","072_19_25","LUK","19","25","25","Ya inalidan hiyay, Oo, mu wadan hiya din himpulun palata, Apu! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LK19_26","072_19_26","LUK","19","26","26","Ya inalinay, Nan tagun mangipapto' hinan wadan hiya ya hiyay ma'udman goh hi udumna, ya nan tagun adi mangipapto' hinan wan hiya ya mamama an anon Apo Dios di wan hiya. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LK19_27","072_19_27","LUK","19","27","27","Ya daden buhul'u an agguy namhod hi pumpapto'a' ay dida ya iyaliyuh tu ta patayonyu ta tigo'.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LK19_28","072_19_28","LUK","19","28","28","Unat goh inalinah de ya impangpang'unan immuy ad Jerusalem. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LK19_29","072_19_29","LUK","19","29","29","Ya unat goh wan magadyuh umatamdad Bethphage ya ad Bethany an inayungan nan Duntug an Olibo ya hennag Jesus nan duwan intudtuduwanan ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LK19_30","072_19_30","LUK","19","30","30","inalinay, “Umuy ayuh nan higib hi dammangna. Ya hay pangihawanganyu ya hidiy pangah'upanyuh nan uyaw an imbaluy di dongkin nigo'od an mi'id ah nitaktakay. Ya inubadyu ta iyaliyuh tu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LK19_31","072_19_31","LUK","19","31","31","Ya wa ay di mangalih, Anaad ta ubadonyu? ya alyonyuan, Mahapul Apu tu'u.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LK19_32","072_19_32","LUK","19","32","32","At immuy nan nahnag, ya immannung heden inalinan dida. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LK19_33","072_19_33","LUK","19","33","33","Ya unat goh inubadda din go'od din uyaw ya imbagan din ad uyaw di, “Goh ta ubadonyuh nen uyaw?” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LK19_34","072_19_34","LUK","19","34","34","Ya inaliday, “Mahapul Apu tu'u.” At inyabulutna. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LK19_35","072_19_35","LUK","19","35","35","Ya inyuydan Jesus, ya enedpondah bonog di uyaw din magayad an lubungda, ya nuntakayondah Jesus. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LK19_36","072_19_36","LUK","19","36","36","Ya unat goh wan impadalan Jesus ya inannapan nan tataguh din magayad an lubungda nan dalan ta panginnilaan hi unda e'gonan hi Jesus an Alidan Pento' Apo Dios. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LK19_37","072_19_37","LUK","19","37","37","Ya unat goh wan magadyuh an umatamdad Jerusalem ya nundadyudah nan Duntug an Olibo, ya ente\"an an amin din intudtuduwanan mun'an'anla, ya enlotdan himmapit an dimmalat nan numbino'ob'on an umipanoh'an ina'inat Jesus an inaliday, “Nabagbagtuh Apo Dios ti do'ol di ina'inatnan mapmaphod!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LK19_38","072_19_38","LUK","19","38","38","Ya inalida goh di, “Mi'id pogpog di panapihapitan nan tataguh amaphodan nan Ali tu'u an hennag Apu tu'ud abuniyan! Nabagbagtuh Apo Dios an wad abuniyan an mi'id al'ali!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LK19_39","072_19_39","LUK","19","39","39","Ya waday udumnah nan Pharisees an niddum hinan tatagu, ya inalidan Jesus di, “Apu, ihingalmu nan mangunud ay He\"a ta adida tumungog!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LK19_40","072_19_40","LUK","19","40","40","Ya tembalnan inalinay, “Umannung an duminongda ay at ta\"on hi un nan batu ya diday bumugaw ta waday mangali damdamah un nabagbagtuh Apo Dios.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LK19_41","072_19_41","LUK","19","41","41","Magadyuh umatam da Jesus ya ma'amang ad Jerusalem, ya linugwaan Jesus nan tatagun den babluy, ya inalinay, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LK19_42","072_19_42","LUK","19","42","42","“Od'odolnah unyu inilay atonyu ta mi'id al'alin da'yu! Mu agguyyu inila ti adi ayu pa\"innila! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LK19_43","072_19_43","LUK","19","43","43","Ti waday udum hi algaw at umali nan mangubat ay da'yu, ya li'muton da'yuh allup, ya munle'wohdan mangumang an manggop hi babluyyu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LK19_44","072_19_44","LUK","19","44","44","Ya ma'ameh ayu ya nan imbabaluyyu goh. Ya ta\"on un nan babluyyun batu ya mi'id ah ohah maha\"ad hinan batu ti agguyyu inimmatunan nan inalian Apo Dios ta baliwan da'yu!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LK19_45","072_19_45","LUK","19","45","45","Bimmahhel hi Jesus hinan allup, ya immuy hinan gettaw di Timplun Apo Dios ad Jerusalem, ya numpakakna nan munla'u. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LK19_46","072_19_46","LUK","19","46","46","Ya inalinan diday, “Hay nitudo' hinan Liblun Apo Dios ya inalinay, Nan Abung'u ya niyamma ta hiyay punluwaluanyun Ha\"in. Mu unyuat goh pumbalinon hi pummalkaduanyu ta way pangakawanyuh pihhun di umalin mi'miha.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LK19_47","072_19_47","LUK","19","47","47","Ya abigabigat ya nuntudtuduh Jesus hinan Timplun Apo Dios. Ya gun hahalepatan nan a'ap'apun di papadi, ya nan muntudtuduh nan Uldin, ya nan udumna goh an a'ap'apun di tataguy aton Jesus hi nappuhi ta pangidalatandah pamatayandan Hiya. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LK19_48","072_19_48","LUK","19","48","48","Mu mi'id ah tinnigda ti an amin di tatagu ya pigaygayabandan mangngol hinan ulgudona, at ta'tan nan a'ap'apu nan tatagu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LK20_1","072_20_1","LUK","20","1","1","Wada han ohan algaw ya nuntudtuduh Jesus hinan tataguh nan Timplun Apo Dios ad Jerusalem, ya inul'ulgudnay Maphod an Ulgud. Ya immuy ay Hiya nan udumnah nan a'ap'apun di papadi, ya nan muntudtuduh nan Uldin, ya nan udumnan a'ap'apuda, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LK20_2","072_20_2","LUK","20","2","2","ya inalidan Hiyay, “Goh hay aat nen haadmu ta ato'atom hanah tun Timplun Apo Dios? Hay nangidat nin ene han haadmu?” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LK20_3","072_20_3","LUK","20","3","3","Ya tembalnan inalinan diday, “Wada goh di ibaga' ay da'yu: ibaagyuy ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LK20_4","072_20_4","LUK","20","4","4","nangidat hi haad John ta numbonyag. Indat Apo Dios, unu hay tagu ya anggay?” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LK20_5","072_20_5","LUK","20","5","5","Ya hinahapit din a'ap'apuy aat di pambalda, ya inaliday, “Goh nin di pambal tu'u? Ti gulat ta alyon tu'uy, Hi Apo Dios di nangidat, ya alyonay, Goh mah ta agguyyu kinulug hi John? ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LK20_6","072_20_6","LUK","20","6","6","Ya gulat ta alyon tu'uy, Nan tataguy nangidat hi haad John an bo'on hi Apo Dios, at bumungotda nan tatagu, ya nunggayang ditu'u ti hay inilada ya hi John ya oha an propeta.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LK20_7","072_20_7","LUK","20","7","7","Ya tembaldan inaliday, “Mid inilamih nangidat hi haad John.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LK20_8","072_20_8","LUK","20","8","8","Ya inalin Jesus ay diday, “Oot adi' goh ibaag di nangidat hi haad'un mangamangat hitun ato'ato'.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LK20_9","072_20_9","LUK","20","9","9","Inulgud Jesus hinan tatagu han ulgud an nipa\"el an inalinay, “Wada han lala'i an nuntanom hi greyp hinan galdena, ya impalia'nah nan udumnan tatagu, ya numbaat hinan adagwin babluy, ya nadnoy hidi. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LK20_10","072_20_10","LUK","20","10","10","Ya unat goh nadatngan di pamugahandan den impalia'na ya hennagnay himbutna ta umuyna alan di dagwanah din greyp. Mu nunhuplit nan nunlia' heden nahnag, ya pinakakda hiya, ya mi'id ah am'amungit hi indatda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LK20_11","072_20_11","LUK","20","11","11","Ya hennagna goh din ohan himbutna, mu nunhuplitda goh hiya, ya binainanda, ya pinakakda, ya mi'id ah am'amungit hi indatda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LK20_12","072_20_12","LUK","20","12","12","Ya hennagna goh di miyatlun himbutna, ya dininulda goh ya unda pakakon. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LK20_13","072_20_13","LUK","20","13","13","Ya inalin nan ad galden di, Hay ato' mah nin? Ipadah'un mannag hi imbaluy'un pohpohdo' ta olom ya e'gonanda hiya. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LK20_14","072_20_14","LUK","20","14","14","Ya unat goh tinnig din nunlia' han imbaluyna ya nunhahapitdan inaliday, Hiyah te mamnoh hinan galden, at umuy tu'u patayon ta ditu'uy ad bagin te han galdena! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LK20_15","072_20_15","LUK","20","15","15","At impalewahanda, ya enekakdah, nan galden nan imbaluyna, ya pinatoyda. Hay aton nin han ad galden hinan nunlia'? ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LK20_16","072_20_16","LUK","20","16","16","Umannung an umali ta patayona nan nangipalia'ana, ya impalia'na nan galdenah udumnah tagu.” Ya unat goh dengngoldah nen inulgudna ya inaliday, “Logomman ya adina ahan aton hene!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LK20_17","072_20_17","LUK","20","17","17","Ya inhamad Jesus an nannig ay dida, ya inalinay, “Adi ay ya goh ta impitudo' Apo Dios di, Nan batun namlinan di mun'ammah abung di hiyay na'alih niyammah pognad di abung?” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LK20_18","072_20_18","LUK","20","18","18","Ya inalina goh di, “Ya an amin di midungpup enen batu ya mun'a'ipung di tungalna, mu magah ay henen batuh nan tagu ya gupungona hiya.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LK20_19","072_20_19","LUK","20","19","19","Inilan nan muntudtuduh nan Uldin ya nan a'ap'apun di papadi an diday nipa\"elan nan inul'ulgudna, ya pepenhoddan dapopon Hiyah din nunhaphapitana, mu timma'otdah nan tatagu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LK20_20","072_20_20","LUK","20","20","20","Mu nanganapda damdamah atondan mampap ay Hiya, at hennagday immuy mamalbalin Jesus, ya ay ihunay peyeng'enggandan mangngol hinan hapitona, mu layahda ti hay pohdonda ya donglonday hay way hapitonah dumalat hi pangiyayandah nan Gobelnadol ta okod hiyan manumalya. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LK20_21","072_20_21","LUK","20","21","21","Ya inalin nan nahnag ay Hiyay, “Apu, inilamin nahamad nan hapitom ya nan itudtudum. Ya ta\"on un nan pahiwon di tatagu ya itudum damdamay pohdon Apo Dios hi aton tu'u ti bo'on hay taguy nomnomom hi ipadenolmu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LK20_22","072_20_22","LUK","20","22","22","Hay pohdonmih innilaon ya undan ipawan di Uldin tu'un Hudyun umidat hi buwit hinan Alin hi Caesar ad Rome, unu adi?” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LK20_23","072_20_23","LUK","20","23","23","Ya i'innilan Jesus an un hay pamalbalidan Hiyay dumalat hi nangalyandan ne, at inalinan diday, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LK20_24","072_20_24","LUK","20","24","24","“Iyaliyu han palata ta tigo'.” Ya unat goh inyuyda ya inalinay, “Ad angah ene han nitalatlatu, ya ad ngadan enen nitudo'?” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LK20_25","072_20_25","LUK","20","25","25","Ya tembaldan inaliday, “Hi Caesar.” Ya inalin Jesus ay diday, “Nan bagin nan Alin hi Caesar ya ibangngadyun hiya, ya nan bagin Apo Dios ya idatyu goh ay Hiya.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LK20_26","072_20_26","LUK","20","26","26","Ya adida pa\"ah'up hay way hapitonah nappuhih nan wadan di tatagu ti nahamad di panaphapitna, ya manoh'adah nan nambalna, at dimminongda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LK20_27","072_20_27","LUK","20","27","27","Immuy ay Jesus di udumnah nan Sadducees, ya hay itudtududa ya adi mamahuan di tataguh unda matoy. Ya waday imbagadan Hiyan ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LK20_28","072_20_28","LUK","20","28","28","inaliday, “Apu, intudo' Moses hidin penghanay unudon tu'u an gulat ta mangahawa han lala'i mu natoy an mi'id imbaluyda ya mahapul an ahawaon han agin di natoy henen babain nabalu ta waday hanat de han natoy. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LK20_29","072_20_29","LUK","20","29","29","Ya hidin penghana ya waday pitun hina\"agin linala'i, ya nangahawa nan pangpangullu, mu la'tot ya natoy, ya mi'id ah imbaluyna. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LK20_30","072_20_30","LUK","20","30","30","At numbentanan din aginan netob heden babain nabalu, ya la'tot ya natoy. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LK20_31","072_20_31","LUK","20","31","31","Ya numbentanan de goh nan miyatlu, ya la'tot ya natoydan amin an pitu, ya mi'id ah imbaluydah tinaynanda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LK20_32","072_20_32","LUK","20","32","32","Ya la'tot goh ya natoy heden babai. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LK20_33","072_20_33","LUK","20","33","33","Ya heden algaw an amahuan di nun'atoy ya goh han ad ahawan den babai ti an amindan hina\"agi ya inahawadan pitu?” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LK20_34","072_20_34","LUK","20","34","34","Ya tembal Jesus an inalinan diday, “Nan tataguh tun luta ya mangahawada, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LK20_35","072_20_35","LUK","20","35","35","mu nan natoy an mamahuan an nidadaandah pi'hituandad abuniyan ya adida mangahawah di. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LK20_36","072_20_36","LUK","20","36","36","Ya mipaddungdah nan a'anghel, at adida ahan matmattoy. Ya diday imbabaluy Apo Dios ti minahuana dida. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LK20_37","072_20_37","LUK","20","37","37","Ya ta\"on hi Moses ya intudunan mamahuan di natoy ti hidin nangulgudanah aat di nipattigan Apo Dios ay hiyah nan wadan din namo'gong an ayiw ya inalinay, Nan Apu tu'u ya Hiyay dayawon Abraham, ya hi Isaac, ya hi Jacob goh. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LK20_38","072_20_38","LUK","20","38","38","Mu nanattoy da Abraham ya un ahin itudo' Moses hete! Ya gulat ta agguy namahuan da Abraham at hi Apo Dios mah di dayawon di nun'atoy an adi mamahuan? Bo'on, ti Hiyay dayawon di matagu! At hay itudun te ya mamahuan nan nun'atoy. Ya hay pannigan Apo Dios hinan natoy ya mataguda.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LK20_39","072_20_39","LUK","20","39","39","Ya tembal di udumnah nan muntudtuduh nan Uldin an inaliday, “Apu, maphod henen hinapitmu!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LK20_40","072_20_40","LUK","20","40","40","Ya ammunah neh inalidan Hiya ti mun'ogondan mangalih udumna. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LK20_41","072_20_41","LUK","20","41","41","Inalin Jesus ay diday, “Hay nitudtudu ya hi Kristu an nan Alin Pento' Apo Dios ya un nalpuh holag David. Mu undan mabalin hi un Apun David goh hene Ali? ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LK20_42","072_20_42","LUK","20","42","42","Immannung an Hiyay Apun David ti hay intudo' David hinan Liblu an Psalms ya inalinay, Nan Apu tu'ud abuniyan ya inalinah nan Apu tu'u goh di, Umbun'ah immapit hi agwan'u ti hiyay umbunan di nabagtuh mumpapto'. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LK20_43","072_20_43","LUK","20","43","43","At pun'ameh'u nan mamuhul ay He\"a.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LK20_44","072_20_44","LUK","20","44","44","Ya inalin goh Jesus hinan muntudtuduh nan Uldin di, “Gadya an alyon David di Apunah den Alin Pento' Apo Dios! At goh ta alyonyuh un holag David ya anggay?” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LK20_45","072_20_45","LUK","20","45","45","Hidin nundongdongolan din tatagun Jesus ya enlotnan mangalih nan intudtuduwana ta donglondan amin di, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LK20_46","072_20_46","LUK","20","46","46","“Emayaanyu nan muntudtuduh nan Uldin! Ti hay pohdonda ya munlubungdah magayad an lubung hi unda umuy munle'le'od, ya pohdonda goh hi un e'gonan di tatagu didah unda umuy hinan pummalkaduan, ya pohdonday ma\"aphod an umbunan hinan himba'an di Hudyu ya nan umbunan di nabagbagtun tataguh nan gotad, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LK20_47","072_20_47","LUK","20","47","47","ya adukkayonday punluwaluandan Apo Dios ta ay ihunay unda mapmaphod. Mu balbaliyanda damdama nan binabain umu'utun ta way atondan mangngal hinan pihhuda. At nidugah di amoltaanda ti dumalat nan pangatdan umat hina!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LK21_1","072_21_1","LUK","21","1","1","Inam'amang Jesus nan adadangyan an tatagun mangittuh badangdah nan kahon an pangiyamungandah midat hinan Timplun Apo Dios, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LK21_2","072_21_2","LUK","21","2","2","ya tinnigna goh han nawotwot an umu'utun an ni'yittunay duwan pihhu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LK21_3","072_21_3","LUK","21","3","3","Ya inalinay, “Umannung heten alyo' ti heten nawotwot an nabalun babai ya do'do\"ol di inittuna ya un nan udumna! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LK21_4","072_21_4","LUK","21","4","4","Ti dida ya do'ol di pihhudah pangngalandah nan ittuda, mu nan umu'utun ya na'agwotwot, mu ta\"on ya inunghiwnay pihhuna ti indatnan amin.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LK21_5","072_21_5","LUK","21","5","5","Hinahapit nan udumnan intudtuduwan Jesus di aat di amaphod nan Timplun Apo Dios ad Jerusalem ti na'al'altian hinan nun'anginan nun'aguligulitan an batun munlengaleng, ya wah di goh di numbino'ob'on an mun'aphod an gina'un ene'nong nan tatagun Apo Dios an inyal'altida. Mu inalin Jesus ay diday, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LK21_6","072_21_6","LUK","21","6","6","“Awni ta udum di algaw at an amin hatun mun'aphod an tigonyu ya mun'apa\"i, at mi'id ah batuh maha\"ad.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LK21_7","072_21_7","LUK","21","7","7","Imbagan din intudtuduwan Jesus di, “Anuud mah di apa\"ian den Timplun Apo Dios, ya hay pangimmatunan an magadyuh an ma'at hanan inalim?” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LK21_8","072_21_8","LUK","21","8","8","Ya inalinay, “Emayaanyu ta adi ayu mabalbaliyan hinan malgom an tagu! Ti awniat do'ol di umalin da'yun mangalih un dida Ha\"in an Alin Pento' Apo Dios, ya alyonday magadyuh di Pumpapto'an Apo Dios hitun luta! Mu adiyu kulugon dida. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LK21_9","072_21_9","LUK","21","9","9","Ya wa ay ta donglonyu nan munggugubat hinan himpamabluy ya adi ayu tuma'ot ti hana ya mahapul an ma'at hi mahhun. Mu ta\"on hi un way umat hina ya adi magadyuh di pogpogna.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LK21_10","072_21_10","LUK","21","10","10","Ya inalina goh ay diday, “Munggugubatday ahimpahimpapangili, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LK21_11","072_21_11","LUK","21","11","11","ya nidugah di alyog, ya waday batel, ya numbino'ob'on an dogoh hinan ahimpahimpapangili, ya waday nidugah an umipata'ot hi ma'at, ya waday mipattig an ma'at ad abuniyan an umipanoh'a. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LK21_12","072_21_12","LUK","21","12","12","Mu hay ma'at hi mahhun ya un heten inali' ya dapopon da'yuh nan tatagu ta paligaton da'yu, ya iyuy da'yuh nan himba'an di Hudyu, ya ibalud goh da'yu, ya iyuy da'yuh nan a'ali ya nan gogobelnadol ti dumalat nan nangunudanyuh nan itudtudu'. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LK21_13","072_21_13","LUK","21","13","13","Ya hiyay gutud di pangibaaganyuh nan intudtudu'. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LK21_14","072_21_14","LUK","21","14","14","Hay maphod hi nomnomonyuh atonyu ya adi ayu numanomnom hi pananggayun dida ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LK21_15","072_21_15","LUK","21","15","15","ti Ha\"in manuntun hi nahamad an hapitonyu. Ya udma' di nomnomyu ta mid olog nan mamohol ay da'yun mambal hinan hapitonyu ti adida abakon nan hapitonyu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LK21_16","072_21_16","LUK","21","16","16","Ya nan udumnan da'yu ya ta\"on un nan o'ommodyu, unu a'agiyu, unu tutulangyu, unu liligwayu ya itudu da'yu ta dapopon da'yu ta iyuy da'yuh nan upihyal, at patayonday udumnan da'yu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LK21_17","072_21_17","LUK","21","17","17","Ya an amin di tatagu ya boholon da'yu ti Ha\"in dumalat, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LK21_18","072_21_18","LUK","21","18","18","mu mi'id ahan ah nappuhih ma'at ay da'yu an ta\"on un ohah nan buu'yu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LK21_19","072_21_19","LUK","21","19","19","Ya edpolyu ay nan ma'at ay da'yu at mabaliwan ayu.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LK21_20","072_21_20","LUK","21","20","20","Inalin goh Jesus di, “Wa ay ta tigonyud Jerusalem an nunle'wohday do'ol hi tindalu ya hiyay panginnilaanyu an magadyuh di apa\"iana. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LK21_21","072_21_21","LUK","21","21","21","At mahapul an nan tataguh nan Provinciad Judea ya mumpangalayawda ta umuydah nan duntug, ya nan wah nan siudad ya mahapul an mumpi'layawda, ya nan wah nan bataan nan babluy ya mahapul goh an adida mumbangngad eden siudad ta undaat mi'layaw. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LK21_22","072_21_22","LUK","21","22","22","Ti hiyah de gutudnah ipa'annungan an amin din impitudo' Apo Dios an pangibalhana. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LK21_23","072_21_23","LUK","21","23","23","Ya hede han a'atana ya mahmo'day binabain mumpunhabi ya nan mumpumpa'inum! Ya nunheglan atata'ot di ma'at hinan tataguh tun luta an hiyah ne moltada. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LK21_24","072_21_24","LUK","21","24","24","Ya nan hanggap di pamatoydah nan udumnan dida, ya dapoponday udumna ta miwa'atdah nan ahimpahimpapangili ta hidiy paddungnay baludanda. Ya nan Hentil di mumpapto' ad Jerusalem ta nangamung magtud heden na'alih pumpapto'anda.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LK21_25","072_21_25","LUK","21","25","25","Ya inalina goh di, “Hay agadyuhan di angunuhna ya waday pangimmatunan nan tatagu an mattig hinan algaw, ya nan bulan, ya nan bittuan. At an amin nan ahimpahimpapangili ya mid poto' di punnomnomandah atonda, ya ma'ama'atta'otda ti nan ma'ma'at hitun luta ya umat hinan ongol an gongaah di baybay ya nan ongol an tebya\"ongna. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LK21_26","072_21_26","LUK","21","26","26","At umelob di puhun nan tataguh ta'otdah punnomnomandah dumatngan di ma'ma'at hitun luta ti umahegwanda nan wad daya an nan algaw, ya bulan, ya nan bittuan. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LK21_27","072_21_27","LUK","21","27","27","Ya wa ay ta ma'at hana ya tigona' an napto' an Imbaluy di Tagu ti midduma' hinan bunut, ya nidugah di abalina' ya anabagbagtu'. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LK21_28","072_21_28","LUK","21","28","28","Ya hidin a'atan hatun ma'ma'at ya dedennonyu ti inilayun magadyuh di abaliwanyu.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LK21_29","072_21_29","LUK","21","29","29","Inulgud Jesus han nipa\"el hinan intudtuduwanan inalinay, “Tigonyuy ayiw an fig ya an amin di ayiw ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LK21_30","072_21_30","LUK","21","30","30","ti wa ay ta mumballuy tubuda ya inilayun magadyuh tumiyalgaw. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LK21_31","072_21_31","LUK","21","31","31","Ya umat hina goh hi unyu tigon heten ma'ma'at at inilayuy agadyuhan di Pumpapto'an Apo Dios hitun luta. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LK21_32","072_21_32","LUK","21","32","32","Umannung heten alyo' ti waday udumnah nan tatagud ugwan an adida matoy ta nangamung un ma'at an amin hana nan inali'. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LK21_33","072_21_33","LUK","21","33","33","Ya ta\"on un ma'ubah tun luta ya ad daya mu adi ahan ma'ma\"ubah nan Hapit'u.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LK21_34","072_21_34","LUK","21","34","34","Inalin goh Jesus di, “Emayaanyu ti ini ya ipa'enghayu nan laylaydon di odolyu, ya mumbutong ayu, ya numanomnom ayuh nan itaguanyuh tun luta. Ti un himbumagga ya dimmatong heden algaw an Punhumalyaan Apo Dios, at ma'ah'upan ayu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LK21_35","072_21_35","LUK","21","35","35","Ya an amin di atagutaguh numpunhituh tun luta ya ma'ah'upanda goh hinan ato'atonda eden algaw an a'atana. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LK21_36","072_21_36","LUK","21","36","36","At dedennonyuh abigabigat, ya lumuwaluwalu ayun Apo Dios ta badangan da'yun mangedpol hinan holholtaponyu, at waday denolyun middum ay Ha\"in an napto' an Imbaluy di Tatagu.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LK21_37","072_21_37","LUK","21","37","37","Ya abigabigat ya gun umuy hi Jesus an muntudtuduh nan Timplun Apo Dios ad Jerusalem, mu wa ay ta nahdom ya gun umuy an umiyan hinan Duntug an Olibo. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LK21_38","072_21_38","LUK","21","38","38","Ya hinan mawa'ah ya gun umuy an amin nan tataguh nan Timplun Apo Dios ta donglonday itudtuduna. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LK22_1","072_22_1","LUK","22","1","1","Magadyuh ma'ataman han Gotad hi Panganandah Tinapay an Agguy Nabino'bo'an an hay ohah pangalida ya Gotad di Punnomnomandah nan Namaliwan nan Anghel Apo Dios hinan Tatagu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LK22_2","072_22_2","LUK","22","2","2","Ya nunhahapit nan a'ap'apun di papadi ya nan muntudtuduh nan Uldin hi atondan mangipapatoy ay Jesus, mu inhamaddan nunnomnom hi atonda ta mid ah manginnilah aatna ti tuma'otdah nan tatagu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LK22_3","072_22_3","LUK","22","3","3","Neh'op hi Satanas ay Judas an mungngadan hi Iscariot an hiyay ohah nan himpulu ta duwan intudtuduwan Jesus. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LK22_4","072_22_4","LUK","22","4","4","At nakak ta immuy ni'hapit hinan a'ap'apun di papadi ya nan a'ap'apun di pulis hinan Timpluh atonan mangituduh wadan Jesus ta way atondan mampap ay Hiya. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LK22_5","072_22_5","LUK","22","5","5","Ya way ohaan mun'am'amlongda, ya hinahapitdan idatanda hiyah lagbuna. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LK22_6","072_22_6","LUK","22","6","6","At inabulutna, ya nete\"an den algaw ya hahalepatanay aid di do'ol hi tagu ta hiyay pangituduwanan Jesus ta dapoponda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LK22_7","072_22_7","LUK","22","7","7","Nadatngan heden algaw an Panganandah Tinapay an Agguy Nabino'bo'an, ya heden algaw di pange'nongan di tataguh ukkon an kalnilu ti hiyah de Punnomnomandah nan Namaliwan nan Anghel Apo Dios hinan Tataguh Penghana. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LK22_8","072_22_8","LUK","22","8","8","Ya hennag Jesus da Peter ay John, ya inalinay, “Umuyyu idadaan di ma'an hinan gotad hi Punnomnoman hi Namaliwan nan Anghel Apo Dios hinan Tatagu.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LK22_9","072_22_9","LUK","22","9","9","Ya imbagadan Hiyay, “Hay pohdom hi pangidadaananmi?” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LK22_10","072_22_10","LUK","22","10","10","Ya inalinan diday, “Umatam ayu ay hinan siudad ya damuwonyu han lala'in nangipi'ug hi pannuman an napnuh danum. Ya me'ehgop ayun hiyah nan humgopanan abung, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LK22_11","072_22_11","LUK","22","11","11","ya alyonyuh nan ad abung di, Impaad nan Muntudtudun inalinay, Itudum di awadan di kuwaltun nan mangili ta hidiy pangananmin intudtuduwanah nan Gotad di Punnomnoman hinan Namaliwan nan Anghel Apo Dios hinan Tatagu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LK22_12","072_22_12","LUK","22","12","12","At itudunan da'yuy ongol an kuwaltun wah nan miyadwan galadun nidadaan di panganan ta hidiy pangidadaananyuh onon tu'u.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LK22_13","072_22_13","LUK","22","13","13","Ya unat goh immuyda ya nepto' din inalin Jesus ay dida, at denenanday onondah Punnomnomandah nan Namaliwan di Anghel Apo Dios hinan Tatagu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LK22_14","072_22_14","LUK","22","14","14","Ya unat goh nagtud di pangananda ya ni'yubung hi Jesus hinan intudtuduwanah nan lamehaan. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LK22_15","072_22_15","LUK","22","15","15","Ya inalinan diday, “Pepenhod'u ahan an me\"an ay da'yuh mahhun eten Punnomnoman hi Namaliwan nan Anghel Apo Dios hinan Tatagu ya unna' mahkay paligligaton ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LK22_16","072_22_16","LUK","22","16","16","ti umannung an adi' ipidpidwan me\"an hi umat hitun gotad ta nangamung un madatngan nan gutud di Pumpapto'an Apo Dios hitun luta.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LK22_17","072_22_17","LUK","22","17","17","At innalna han hinhowo' an bayah, ya nunyaman ay Apo Dios, ya inalina goh di, “Alanyu ta hini\"itangonyun inumon ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LK22_18","072_22_18","LUK","22","18","18","ti umannung an mete\"ad ugwan ya adia' umin'inum hi bayah ta nangamung hi adatngan di Pumpapto'an Apo Dios hitun luta.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LK22_19","072_22_19","LUK","22","19","19","Ya innalna nan tinapay, ya nunyaman goh ay Apo Dios, ya inupe'upengna, ya impiyapongnan dida, ya inalinay, “Hiyah te umat hinan odol'un me'nong ti hay pumhodanyu. Hiyah te ato'atonyu ta panginomnomanyun Ha\"in.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LK22_20","072_22_20","LUK","22","20","20","Ya unat goh nalpah di nangananda ya hiyah ne goh di inatnah nan bayah ti innalnay ohay howo' an bayah ya inalinan diday, “Hiyah te umat hinan dala' an umayuh ta way pumhodanyu ti nan dala' di mangipattig an waday pa'ittulag Apo Dios hinan tataguna.” Ya indatnan dida ta inumonda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LK22_21","072_22_21","LUK","22","21","21","Ya inalina goh di, “Mu tigonyu ti nan mangitudun Ha\"in ta dapopona' ya niddum ay ditu'un ni'yubung eten lamehaan. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LK22_22","072_22_22","LUK","22","22","22","Ti Ha\"in an napto' an Imbaluy di Tagu ya patayona' ti hiyah ne inya'abbulut Apo Dios hi ma'at ay Ha\"in, mu mahmo' ahan nan tagun mangitudun Ha\"in!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LK22_23","072_22_23","LUK","22","23","23","Ya way ohaan mumbabaggaandah un hay mangat nin enen dida. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LK22_24","072_22_24","LUK","22","24","24","Nunhohongngel nan intudtuduwan Jesus ti way ohaan alyonah un hiyay nabagbagtu ya un nan i'ibbana. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LK22_25","072_22_25","LUK","22","25","25","Ya inalin Jesus ay diday, “Nan a'alin di Hentil ya iboholdan mangipapilit hi popohdondan ma'at hinan ipapto'da, ya pohdonda goh hi un alyon nan tatagun diday ma'an'aniddatdan tagu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LK22_26","072_22_26","LUK","22","26","26","Mu adi umat hinay atonyu ti nan pangpangullun da'yu ya ibilangnay odolnah udidian, ya nan mumpapto' ay da'yu ya maphod hi unna ibilang di odolnah baal di i'ibbana. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LK22_27","072_22_27","LUK","22","27","27","Hay nabagbagtu nin an tagu? Nan inumbun hinan lamehaan an idadaanan hi onona unu nan tagalan munduul hi ma'an? Manu ti immannung an nan idadaanan hi ononay nabagbagtun tagu, mu Ha\"in an ninitnud ay da'yu ya ten Ha\"in di munduul ay da'yu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LK22_28","072_22_28","LUK","22","28","28","Da'yuy nanginaynayun an niniddum ay Ha\"in hidin natapngatapnga', ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LK22_29","072_22_29","LUK","22","29","29","at idat'uy biyangyun mumpapto' an umat goh hidin inat Ama an nangidat ay Ha\"in hi biyang'un mumpapto'. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LK22_30","072_22_30","LUK","22","30","30","At me\"an ya mi'yinum ayuh nan idadaan'un lamehaan an panganan hidih nan Pumpapto'a'. Ya umbun ayuh nan tronon di mumpanuh ta ipanuhyu nan himpulu ta han duwan ahimpahimpangapun holag Israel.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LK22_31","072_22_31","LUK","22","31","31","Inalin Jesus di, “Simon, emayaam ti tapngan da'yun Satanas an umat ayuh bogah an mataapan di dugina. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LK22_32","072_22_32","LUK","22","32","32","Mu inluwaluan da'a, Simon, ta adim idinong di pangulugmu. Mu wa ay ta malpah di kumapuyam ya tugunom nan i'ibbam ta mihamad di pangulugda.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LK22_33","072_22_33","LUK","22","33","33","Ya inalin Peter ay Hiyay, “Apu, dedenno' an mi'yuy ay He\"a an ta\"on hi unta mibalud unu mapatoy!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LK22_34","072_22_34","LUK","22","34","34","Ya inalin Jesus di, “Alyo' ay he\"a, Peter, an adi tumalanu nan awitan ad ugwan an mahdom ta engganah un mumpitluy pangihautam an alyom di agguya' inilan he\"a.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LK22_35","072_22_35","LUK","22","35","35","Ya imbagan Jesus ay diday, “Din nannaga' ay da'yu ya mi'id inodnanyuh pihhuyu, ya hape\"engyu, ya hapatusyu ya undan agguy nagtud an amin din mahapulyu?” Ya inaliday, “Nagtud.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LK22_36","072_22_36","LUK","22","36","36","Ya inalinan diday, “Mu nob'on di atonyud ugwan ti wada ay di pihhuyu ya hape\"engyu ya odnanyu. Ya wada ay di mi'id hanggapna ya ila'unay jacketna ta way pungnginanah hanggap. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LK22_37","072_22_37","LUK","22","37","37","Ti inalin di tudo' Apo Dios di, Nibilang an oha Hiyah nan adi mangngol. Ya Ha\"in di alyon nen nitudo', at mipa'annung. Ya an amin di nitudo' hinan aat'u ya magadyuh an mipa'annung.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LK22_38","072_22_38","LUK","22","38","38","Ya inalin nan intudtuduwanan Hiyay, “Tigom, Apu! Tayay duwah hanggap!” Ya inalin Jesus ay diday, “Ammunana.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LK22_39","072_22_39","LUK","22","39","39","Nakak da Jesus ya nan intudtuduwana ta immuydah nan Duntug an Olibo an umat hidin gunda tuwaliy ato'aton. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LK22_40","072_22_40","LUK","22","40","40","Ya unat goh dimmatongdah nan immayanda ya inalinan diday, “Munluwalu ayu ta adi ayu mitudul.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LK22_41","072_22_41","LUK","22","41","41","Ya bimmataan hi Jesus an hay inadagwina ya hin'awid hi batu, ya nunhippi ta nunluwalun Apo Dios an inalinay, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LK22_42","072_22_42","LUK","22","42","42","“Ama, un ay ni' ahan pohdom ya adim iyabulut nan ay'u punholholtapan! Mu He\"ay okod ta hay pohdom di ma'unud an bo'on hay pohdo'.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LK22_43","072_22_43","LUK","22","43","43","Ya numpattig han anghel ay Hiyan nalpud abuniyan an mangipabi'ah ay Hiya. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LK22_44","072_22_44","LUK","22","44","44","Ya nidugah an munha'it di punnomnomana, at inhamhamadnan nunluwalun Apo Dios, ya nan lengotna ya ay ihunay dalan muntidtid hinan luta. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LK22_45","072_22_45","LUK","22","45","45","Ya unat goh lempahnan nunluwalu ya timma'dog, ya immuy hinan wadan nan intudtuduwana, mu nolo'da ti nunheglay punlungdayaanda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LK22_46","072_22_46","LUK","22","46","46","Ya inalinan diday, “Anaad ta nonollo' ayu? Bumangon ayu ta munluwalu ayun Apo Dios ta adi ayu ma'ameh hinan atapnganyu!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LK22_47","072_22_47","LUK","22","47","47","Otog di punhaphapitan Jesus ya nidatongda din do'ol an tatagu, ya hay nangipangpang'un dida ya hi Judas an ohah nan himpulu ta han duwan intudtuduwan Jesus. Ya inda\"angnan immuy ay Jesus, ya inungnguna Hiya. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LK22_48","072_22_48","LUK","22","48","48","Mu inalin Jesus ay hiyay, “Undan henen nangungnguam ay Ha\"in, Judas, di panudum ta immatunana' an Imbaluy di Tagu?” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LK22_49","072_22_49","LUK","22","49","49","Ya unat goh tinnig nan intudtuduwanan na'uy an dapopondah Jesus ya inaliday, “Apu, pumpalangmi man dida?” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LK22_50","072_22_50","LUK","22","50","50","Ya impalang din ohay hanggapna, ya nalungahan din wah agwan an ingan din himbut nan Nabagtun Padi. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LK22_51","072_22_51","LUK","22","51","51","Mu inalin Jesus di, “Idinongyu!” Ya dinapana din ingan din himbut, ya napoyanan. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LK22_52","072_22_52","LUK","22","52","52","Ya inalin Jesus hinan a'ap'apun di papadi, ya nan a'ap'apun di pulis hinan Timplun Apo Dios ad Jerusalem, ya nan udumna goh an a'ap'apun di Hudyun immuy an mampap ay Hiyay, “Undan alyonyuh unna' adi mangngol ta pun'odnanyuy hanggapyu ya pang'ulyun umalin mampap ay Ha\"in? ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LK22_53","072_22_53","LUK","22","53","53","Anaad ta abigabigat di ni'yamu'amunga' ay da'yuh nan Timplun Apo Dios ya agguya' dempap? Mu ta\"ongkay ti hiyah te gutud hi pangatanyuh nan pohdonyu ti hiyah te gutud hi pumpapto'an nan apuyun hi Satanas.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LK22_54","072_22_54","LUK","22","54","54","Dempapdah Jesus, ya enekakda, ya inyuydah nan abung di Nabagtun Padi. Ya nibabataan hi Peter an mangun'unud ay dida. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LK22_55","072_22_55","LUK","22","55","55","Ya nun'apuyda an na'amung hinan gagwan di gettaw, ya nali'ubdan inumbun, ya ni'yibun goh hi Peter. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LK22_56","072_22_56","LUK","22","56","56","Ya tinnig han babain tagala hiyan ni'yibun hinan wadan di apuy. Ya unat goh inhahammadnan nannig ay hiya ya inimmatunana, at inalinan diday, “Hiyah ne ohah ibban Jesus!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LK22_57","072_22_57","LUK","22","57","57","Mu inhautnan inalinay, “Agi', agguy'u inilah den tagu!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LK22_58","072_22_58","LUK","22","58","58","Ya un na'amtang ya inimmatunan goh di ohan lala'i, ya inalinay, “He\"a goh di ohan ibban Jesus!” Mu inalin Peter di, “Agi', bo'ona' ahan!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LK22_59","072_22_59","LUK","22","59","59","Ya unat goh naluh nin di ohay olas ya wada goh di ohan nangilulud an nangalih, “Immannung an heten tagu ya ibban Jesus ti iGalilee!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LK22_60","072_22_60","LUK","22","60","60","Mu inalin Peter di, “Agi', agguy'u ahan inilah nen al'alyom!” Ya otog din punhaphapitana ya timmalanu din awitan. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LK22_61","072_22_61","LUK","22","61","61","Ya nungwingih Jesus, ya teten'olnah Peter, ya ninomnom Peter din hinapit Apunan inalinay, “Ihautana' hi mumpitlu ya un tumalanuy awitan.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LK22_62","072_22_62","LUK","22","62","62","At nakak hi Peter an nunheglay limmugwaanah puntutuyuana. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LK22_63","072_22_63","LUK","22","63","63","Din linala'in nangiyadug ay Jesus ya linayalayahan ya hinuplihuplitda Hiya, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LK22_64","072_22_64","LUK","22","64","64","ya hinophopanday matana goh, ya inaliday, “Akkay tuwali ngappunam di nanapa' ay He\"a?” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LK22_65","072_22_65","LUK","22","65","65","Ya innayundan pinadngopadngolan ya binaibainan Hiya. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LK22_66","072_22_66","LUK","22","66","66","Unat goh nabiggat hi nawa'ah ya na'amung nan a'ap'apun di Hudyu an niddum nan a'ap'apun di papadi ya nan muntudtuduh nan Uldin. Ya niyuy hi Jesus ay dida ta humalyaonda Hiya. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LK22_67","072_22_67","LUK","22","67","67","At inalidan Hiyay, “Ibaagmuh un He\"ah Kristu an nan Alin Pento' Apo Dios.” Mu inalinan diday, “Gulat ta ibaag'u at adiyu damdama kulugon, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LK22_68","072_22_68","LUK","22","68","68","ya gulat ta waday hanhana' ay da'yu at adiyu damdama tobalon. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LK22_69","072_22_69","LUK","22","69","69","Mu mete\"ad ugwan ta nangamung ya Ha\"in an napto' an Imbaluy di Tagu ya umbuna' hinan tronon di nabagtun mumpapto' hi immapit di agwan Apo Dios an Hiyay ad poto' an amin.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LK22_70","072_22_70","LUK","22","70","70","Ya inalidan amin di, “At He\"a mah di Imbaluy Apo Dios?” Ya inalinan diday, “Immannung an Ha\"in.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LK22_71","072_22_71","LUK","22","71","71","Ya inaliday, “Undan gahin un way udumnah humapit hi umihtigu? Ti ten dengngol tu'uy inalinan na\"appuhi!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LK23_1","072_23_1","LUK","23","1","1","Inyuy mah an amin nan tatagun na'amung hi Jesus ay Pilate, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LK23_2","072_23_2","LUK","23","2","2","ya ente\"adan nangidiklamun Hiyan inaliday, “Dengngolmiy nappuhih nanudtudunah nan tatagu, at hiyanan nginumhayda, ya tinuguna dida ta adida idat di buwitdah nan Alin hi Caesar ad Rome. Ya inalina goh un Hiyah Kristu an ali.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LK23_3","072_23_3","LUK","23","3","3","Ya inalin Pilate ay Hiyay, “Undan He\"ay Alin di Hudyu?” Ya tembalnan inalinay, “Immannung nan inalim.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LK23_4","072_23_4","LUK","23","4","4","Ya inalin Pilate hinan a'ap'apun di papadi ya din do'ol an tatagu di, “Mi'id ah mattig'uh pangidalatan hi pamatayan eten tagu!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LK23_5","072_23_5","LUK","23","5","5","Mu inyal'alladan nangilulud an inaliday, “Indoldodoldolna nan tatagu ta mi'pattoydah nan gubilnu ti dumalat nan intudutudunah nan abablubabluy an amin hitun Provinciad Judea an ente\"anah nan Provinciad Galilee ta nangamung eten babluy.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LK23_6","072_23_6","LUK","23","6","6","Unat goh dengngol Pilate nan indiklamun nan tataguh aat Jesus ya inalinan diday, “Undan iGalilee heten tagu?” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LK23_7","072_23_7","LUK","23","7","7","Ya unat goh dengngolnan iGalilee hi Jesus ya impiyuynah awadan Herod an ap'apuh nan Provinciad Galilee ta hiyay munhumalyan Jesus ti nipaddeh an wah did Jerusalem hi Herod. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LK23_8","072_23_8","LUK","23","8","8","Ya unat goh tinnig Herod hi Jesus ya ma\"am'amlong ti nadnoy di nanamhodanan mannig ay Hiya ti dengngolnay do'ol an umipanoh'an ina'inatna, ya penhodnan tigon di udum hi atonan umipanoh'a. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LK23_9","072_23_9","LUK","23","9","9","At binagabagan Herod hi Jesus, mu agguyna hiya temtembal. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LK23_10","072_23_10","LUK","23","10","10","Ya wah di nan a'ap'apun di papadi ya nan muntudtuduh nan Uldin an gunda pun'it'u' nan ipabaholdan Hiya. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LK23_11","072_23_11","LUK","23","11","11","Ya ta\"on hi Herod ya nan tindaluna ya linayalayahanda ya pinadngopadngolanda Hiya. Ya impilubungday mun'aphod an lubung an umat hi lubung di ali ay Jesus ya unda ipibangngad hi awadan Pilate. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LK23_12","072_23_12","LUK","23","12","12","Ya nete\"an nen algaw ya nunligwa mahkay da Pilate ay Herod ti din hopapna ya numbohholda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LK23_13","072_23_13","LUK","23","13","13","Inayagan Pilate nan a'ap'apun di papadi, ya nan udumna goh an a'ap'apun di Hudyu, ya nan tatagu ta ma'amungda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LK23_14","072_23_14","LUK","23","14","14","Ya inalinan diday, “Inyaliyuh ten tagu, ya inaliyuy indoldol ten taguy adiyu pangunudan hinan uldin, mu dengngol'uy inalinah nunhumalyaa' ay Hiya ya mi'id ah ohah inatnah nan impabaholyun Hiya. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LK23_15","072_23_15","LUK","23","15","15","Ya hiyah ne goh di impanuh Herod, at hiyaat unna ipibangngad ay ditu'uh tu. At adi umdah nen inatnah dumalat hi atayana. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LK23_16","072_23_16","LUK","23","16","16","At hay ato' ya un'u ipahaplat, ya imbo'tan'u Hiya.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LK23_17","072_23_17","LUK","23","17","17","(Mu atawotawon hinan Gotad di Punnomnomandah nan Namaliwan nan Anghel Apo Dios hinan Hudyu ya mahapul an ibo'tan Pilate di ohah nan balud.) ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LK23_18","072_23_18","LUK","23","18","18","At nundedehhan din tatagun nuntu'u' an inaliday, “Mapatoy heten tagu ta hi Barabbas di mibo'tan!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LK23_19","072_23_19","LUK","23","19","19","(Nibalud hi Barabbas ti hiyay ohah gimmuluh nan babluy, ya pimmatoy.) ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LK23_20","072_23_20","LUK","23","20","20","Ya ni'hapit goh hi Pilate ay dida ti penhodnan ibo'tan hi Jesus. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LK23_21","072_23_21","LUK","23","21","21","Mu nuntu'u'dan inaliday, “Ipilanham! Ipilanham!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LK23_22","072_23_22","LUK","23","22","22","Ya impitlunan nangal'alu' ay didan inalinay, “Anaad? Undan way bahol ten tagu? Mi'id ahan di gapunah pamatayan ay Hiya! At hiyanan un'u ipahaplat, ya imbo'tan'u.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LK23_23","072_23_23","LUK","23","23","23","Mu intugtugadan nuntu'u' an nangalih ipilanhanah Jesus. Ya immameh din nuntu'u'anda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LK23_24","072_23_24","LUK","23","24","24","At inunud Pilate din inalida, at impapatoynah Jesus. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LK23_25","072_23_25","LUK","23","25","25","Ya imbo'tana han tagun nibalud an ohah nan gimmulu ya pimmatoy ti hiyah ne penhod nan tatagu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LK23_26","072_23_26","LUK","23","26","26","Unat goh inyuydah Jesus ya dinamuda han tagun bumahhel hinan siudad an hi Simon an iCyrene an nalpuh nan babluy hinan madinuntug. Ya dempapda hiya, ya impapi'ugdan hiya han krus ta mitnud ay Jesus. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LK23_27","072_23_27","LUK","23","27","27","Ya do'olday tatagun nitnud ay Jesus an ahilulugway udumnah binabain mammo' ay Hiya. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LK23_28","072_23_28","LUK","23","28","28","Mu nunhiggung hi Jesus, ya inalinan diday, “Da'yun binabain iJerusalem ya adia' lugwalugwaan. Hay lugwaanyu ya hay odolyu ya nan imbabaluyyu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LK23_29","072_23_29","LUK","23","29","29","Ti udum di algaw at alyonyuy, Od'odolnah un bahig han babai ta mid imbaluynan ipa'inumana! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LK23_30","072_23_30","LUK","23","30","30","Ya alyonyu goh di, Mun'aghang ni' nan aduntuduntug ta punggabunan da'mi! Ya mun'egday ni' tun buludna ta mun'ilubu' ami! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LK23_31","072_23_31","LUK","23","31","31","Ti gulat ta aton nan tataguy umat hinan nappuhih nan mumballun ayiw at iyal'alladan mangat hi nappuhih un malyaw!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LK23_32","072_23_32","LUK","23","32","32","Ya wada goh di duwan adi mangngol an linala'in ni'yiddumdan Jesus an pi'patoy. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LK23_33","072_23_33","LUK","23","33","33","Ya unat goh immatamdah nan duntug an ngadanay Tungal di Ulu ya hidiy nangilanhaandan Jesus hinan krus, ya ni'lanhada goh din duwan adi mangngol an numpinangngilonda didah delloh Jesus. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LK23_34","072_23_34","LUK","23","34","34","Ya himmapit hi Jesus an inalinay, “Ama, aliwam ni' tun aton daten tatagun Ha\"in ti unda atog agguy inilay gunda aton.” Ya inyapong din titindalu din lubung Jesus an unda imbibinnunut. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LK23_35","072_23_35","LUK","23","35","35","Ya timma'ta'dogda din tatagu ta am'amangondah Jesus, ya pinahiw din a'ap'apun di Hudyu Hiyan inaliday, “Binaliwanay udumnah tagu! At un adya Hiyay Alin Pento' Apo Dios at goh ya adina baliwan di odolna?” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LK23_36","072_23_36","LUK","23","36","36","Ya ta\"on din tindalu ya pinahiwdah Jesus, at inyuydan Hiya din limminun lipog, ya indawdawda ta ipa'inumda, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LK23_37","072_23_37","LUK","23","37","37","ya inaliday, “Un ay He\"ay Alin di Hudyu at baliwam di odolmu!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LK23_38","072_23_38","LUK","23","38","38","Ya waday nitudo' an inhinadah tangad di uluna an umat hituy nitudo': “Hiyah te Alin di Hudyu.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LK23_39","072_23_39","LUK","23","39","39","Ya ta\"on un heden ohan adi mangngol an ni'lanha ya pinadngopadngolanah Jesus an inalinay, “Undan bo'on He\"ah Kristu? At baliwan di odolmu ta pi'baliw da'mi!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LK23_40","072_23_40","LUK","23","40","40","Mu inhingal din ohan ibbanan ni'lanha hiyan inalinay, “Undan adim e'gonan hi Apo Dios ta alyomdi umat hina? Ti mahumalya tu'un amin hi awni an ta\"on un Hiya, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LK23_41","072_23_41","LUK","23","41","41","mu dita ya nahamad di ahumalyaanta damdama ti hiyah ne balloh nan nappuhin inatta. Mu heten tagu ya mi'id inatnah nappuhi!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LK23_42","072_23_42","LUK","23","42","42","Ya inalinan Jesus di, “Apu, nomnomona' ni' hi un'a mumbangngad an mumpapto'.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LK23_43","072_23_43","LUK","23","43","43","Ya inalin Jesus di, “Umannung heten alyo' an mi'hina'an Ha\"in ad ugwan hinan Babluy an Awadan di Lenggop ya Pun'an'anlaan.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LK23_44","072_23_44","LUK","23","44","44","Nuntonga nin din algaw an un alas dose, mu hemmelong an amin tun luta ta nangamung hi alas tres hi napuyaw ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LK23_45","072_23_45","LUK","23","45","45","ti hemmelong nan algaw. Ya nahekhek nan kultinan di pantaw nan kuwaltun nan Timplun Apo Dios an nete\"ah din nitayun ta nundadyu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LK23_46","072_23_46","LUK","23","46","46","Ya bimmugaw hi Jesus an inalinay, “Ama, He\"ay manalimun hinan lennawa'!” Ya unat goh inalinah de ya natoy. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LK23_47","072_23_47","LUK","23","47","47","Ya unat goh tinnig din kapitan di tindalun amin din na'na'at ya hinapitnay anabagtun Apo Dios, ya inalinay, “Immannung an mi'id ahan di bahol ten tagu!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LK23_48","072_23_48","LUK","23","48","48","Ya ta\"on goh din tatagun na'amung an ni'tigaw hinan na'ana'at ya nidugah di nunlungdayaanda an nun'ug'ugday palagpagdah din immanamutanda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LK23_49","072_23_49","LUK","23","49","49","Mu nibabataan an timmata'dog an amin din ni'yibban Jesus ya ta\"on din binabain nangun'unud ay Hiyan nalpuh nan Provinciad Galilee ta tigonday ma'ma'at. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LK23_50","072_23_50","LUK","23","50","51","Wada han lala'in ngadanah Joseph an i'Arimathea an ohan babluy hinan Provinciad Judea. Ya hiyay ohah nan ap'apun di Hudyu an membron di Konsehal, ya maphod an tagu ti nahamad di ugalina, ya hiyay ohah nanannod hinan Alin honogon Apo Dios an mumpapto' hitun luta. Ya agguyna inabulut heden inat nan i'ibbanan Jesus. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LK23_52","072_23_52","LUK","23","52","52","Ya immuy ay Pilate an nangibagah un mabalin an alanay odol Jesus. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LK23_53","072_23_53","LUK","23","53","53","Ya unat goh inabulut Pilate ya immuyna inlahun din odol Jesus hinan nilanhaana, ya teneplaganah nan mapmaphod an uloh an ma'alih linen, ya inyuyna inlubu' hinan pa'aggungat an dulmug an mi'id ah nilublubu'. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LK23_54","072_23_54","LUK","23","54","54","Ya Alemanah den nangilubu'ana an hiyay algaw hi pundadaanandah nan ma'at hinan magadyuh an Habadun ngilin. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LK23_55","072_23_55","LUK","23","55","55","Ya din binabain nangun'unud ay Jesus hidin nalpuwandah nan Provinciad Galilee ya ni'yuydan Joseph ta tinnigday nilubu'ana ya hay aat goh di nipali'uhan di odolna. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LK23_56","072_23_56","LUK","23","56","56","Ya unat goh nalpah an tinnigda ya immanamutda, ya indadaanday lana ya din numbino'ob'on an bangbanglu ta iyamyuddah odolna. Mu agguyda inlamuh eden nahdom ti nete\"ay Habadun ngilin, at nun'eblay daden i'ibban Jesus ti inunudday Uldindan Hudyu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LK24_1","072_24_1","LUK","24","1","1","Heden Dumingguh we'weet ya immuy din binabaih nan lubu' ta iyuyda din lanan denenanda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LK24_2","072_24_2","LUK","24","2","2","Ya na'ulin din tanglib di lubu'. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LK24_3","072_24_3","LUK","24","3","3","Mu unat goh himmigupda ya mi'id ah inah'upandah odol Apu Jesus, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LK24_4","072_24_4","LUK","24","4","4","at manoh'ada ti agguyda inilay aatna. Ya himbumagga ya waday duwah linala'in ni'ta'dog ay dida an ma'appaha' ya humiliy lubungda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LK24_5","072_24_5","LUK","24","5","5","Ya ma'ama'atta'otda, ya inlu'bubdan nunhippin dida. Mu inalin din linala'in diday, “Anaad ta umali ayuh tun mannig hi mataguh nan ilubu'an di natoy? ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LK24_6","072_24_6","LUK","24","6","6","Mid hitu ti namahuan, at matagu! At nomnomonyuh den inalinah din wadanyuh nan Provinciad Galilee ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LK24_7","072_24_7","LUK","24","7","7","ti inalinay, Nan napto' an Imbaluy di Tagu ya mipadpap hinan tatagun nun'abaholan, ya milanhah nan krus, mu hinan miyatluh algawna ya mamahuan.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LK24_8","072_24_8","LUK","24","8","8","At ninomnomdah de din inulgudna. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LK24_9","072_24_9","LUK","24","9","9","Ya unat goh nakakdah din way lubu' ya inulguddan amin din na'at hinan himpulu ta han ohan intudtuduwan Jesus ya hi an amin goh hidin udumnan i'ibbada. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LK24_10","072_24_10","LUK","24","10","10","Ya danen binabain nun'ulgud hinan intudtuduwan Jesus ya da Mary an iMagdala, ya hi Joanna, ya hi Mary an hi inan Jacob, ya nan udumnan binabai. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LK24_11","072_24_11","LUK","24","11","11","Mu agguy kinulug nan intudtuduwan Jesus din inulgud nan binabai ti inalidah unda pangpang'ali. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LK24_12","072_24_12","LUK","24","12","12","Mu limmahun hi Peter an timmagtag an immuy hinan lubu', ya nunluung ta indungawna, ya hay teblag Jesus ya anggay di tinnigna. Ya numbangngad, ya ninomnonomnomnay aat den na'na'at. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LK24_13","072_24_13","LUK","24","13","13","Heden algaw ya immuy din duwan i'ibban Jesus hinan higib an mungngadan ad Emmaus an himpulu ta oha nin di kilomitluh numbattanandad Jerusalem. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LK24_14","072_24_14","LUK","24","14","14","Ya hidin pundaldallananda ya inulgu'ulguddan amin din na'na'at. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LK24_15","072_24_15","LUK","24","15","15","Ya heden pun'ul'ulgudanda ya way ohaan mumbabaggaandah aat di na'na'at. Ya immuy nedelloh hi Jesus ay dida, ya nitnud an ni'daldalan ay dida, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LK24_16","072_24_16","LUK","24","16","16","mu agguyda inimmatunan Hiya ti ay paddungnay nahanian di matada. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LK24_17","072_24_17","LUK","24","17","17","Ya inalinan diday, “Ngadan nen ul'ulgudonyu?” Ya inta'dogda, ya mattig an nidugah di nunlungdayaanda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LK24_18","072_24_18","LUK","24","18","18","Ya nan ohan didan mungngadan hi Cleopas ya tembalnan inalinay, “Mid mapto' ya He\"a ya anggay di iJerusalem an agguy nanginnilah na'na'at hidin algaw an naluh an hiyah ten ul'ulgudonmi!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LK24_19","072_24_19","LUK","24","19","19","Ya tembal Jesus an inalinan diday, “Ngadan nan na'na'at?” Ya inalidan Hiyay, “Hay na'na'at ay Jesus an iNazareth ti Hiyay propeta, ya hay nannig Apo Dios ya an amin nan tataguh aat di nangatna ya umipanoh'ay ina'inatna, ya ongol di umal'alu'an di hapitna. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LK24_20","072_24_20","LUK","24","20","20","Mu dempap nan a'ap'apun di papadi ya nan udumna goh an a'ap'apumi Hiya, ya inyuydah nan gubilnu ta nahumalya, at pinatoyda ti inlanhadah nan krus. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LK24_21","072_24_21","LUK","24","21","21","Ya enehdolmin Hiyay mamaliw hinan i'Israel, mu hiyah te atlun di algaw hi natayana. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LK24_22","072_24_22","LUK","24","22","22","Ya hay oha goh ya umipanoh'ay inulgud nan i'ibbamin binabain da'mi ti immuyda anuh din lubu'nah din we'weet, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LK24_23","072_24_23","LUK","24","23","23","mu mi'id ah tinnigdah odolna. Ya inalidah din numbangngadanda an paddungnay enenapday duwah anghel an inaliday timmagu anuh Jesus. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LK24_24","072_24_24","LUK","24","24","24","At immuy nan udumnan da'mih nan lubu'na, ya tinnigda an immannung din inalin din binabai an mi'id di odolnah di.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LK24_25","072_24_25","LUK","24","25","25","Ya inalinan diday, “Anaad ta umat ayuh na an nakudang di nomnomyu? Ah'ahhup ayun mangulug an amin hinan intudo' di propeta! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LK24_26","072_24_26","LUK","24","26","26","Undan adi mahapul an mipaligligat hi Kristu ya un mipabagtu?” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LK24_27","072_24_27","LUK","24","27","27","Ya ente\"an Jesus an nangulgud ay didah nan aatna an ente\"anah din intudo' Moses ya an amin hidin intudo' din propeta. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LK24_28","072_24_28","LUK","24","28","28","Ya hidin immatamdah nan higib an ayanda ya ay ihunay innayunan umu'umuy. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LK24_29","072_24_29","LUK","24","29","29","Mu inal'alu'da Hiyan inaliday, “Mi'yiyan'an da'mih tu ti den na'unug di algaw, at na'uy an mahdom.” At nitnud ay dida ta ni'yiyan. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LK24_30","072_24_30","LUK","24","30","30","Ya unat goh ni'yubung ay didah nan lamehaan hi pangananda ya innalna din tinapay, ya nunyaman ay Apo Dios, ya inupe'upengna, ya indatnan dida. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LK24_31","072_24_31","LUK","24","31","31","Ya heden nangatanah di ya paddungnay nadiat di matada, at inimmatunanda Hiya. Mu himbumagga ya nami'id, at agguyda tinnig Hiya. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LK24_32","072_24_32","LUK","24","32","32","Ya way ohan didaan inaliday, “Mapmaphod di nangelantah ni'haphapitanan ditah nan dalan hi nangituduwanah nan nitudo' hinan Hapit Apo Dios!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LK24_33","072_24_33","LUK","24","33","33","Tadunan de ya nakakda, ya numbangngaddad Jerusalem. Ya inah'upanda din himpulu ta ohan intudtuduwan Jesus an na'amung, ya wah dida goh din udumnah nan i'ibbadan niddum. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LK24_34","072_24_34","LUK","24","34","34","Ya inalidan diday, “Immannung an namahuan nan Apu tu'u ti nipattig ay Simon!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LK24_35","072_24_35","LUK","24","35","35","Ya inul'ulgud goh nan duway na'at hinan dalan, ya nan numpa'innilaanah nangupenganah din tinapay. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LK24_36","072_24_36","LUK","24","36","36","Otog din pun'ul'ulgudanda ya numpattig hi Jesus an timma'dog, ya niginagwan dida, ya inalinan diday, “Mid al'alin da'yu.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LK24_37","072_24_37","LUK","24","37","37","Ya immogyatda ya timma'otda ti hay ninomnomda ya banig. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LK24_38","072_24_38","LUK","24","38","38","Ya inalinan diday, “Anaad ta tuma'ot ayu, ya munduwaduway punnomnomanyuh aat'u? ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LK24_39","072_24_39","LUK","24","39","39","Tigonyuy ngamay'u ya tun dapan'u, ya dapoonyuy odol'u ti nan banig ya mi'id lamohna ya tungalna, mu Ha\"in ya wada.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LK24_40","072_24_40","LUK","24","40","40","Ya unat goh inalinah ne ya impattignan diday ngamayna ya dapana. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LK24_41","072_24_41","LUK","24","41","41","Mu nidugah di amanoh'anda ya amlongda, at hiyaat unda agguy kinulug hi un Hiya, at inalinan diday, “Olom ya waday ma'an hitu?” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LK24_42","072_24_42","LUK","24","42","42","At indatdan Hiyay itang hi nalutuh ekan, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LK24_43","072_24_43","LUK","24","43","43","at innalna, ya inihdana an titiggonda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LK24_44","072_24_44","LUK","24","44","44","Ya inalinan diday, “Hiyah te umatan din inali' hidin wada' ay da'yu ti inali' di mahapul an mipa'annung an amin din nitudo' hi ma'at ay Ha\"in an nitudo' hinan alibluliblun nitud'an di Uldin Apo Dios ay Moses, ya nan alibluliblun intudo' nan propeta, ya nan Liblu an Psalms goh.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LK24_45","072_24_45","LUK","24","45","45","Ya impaphodnay nomnomda ta way inatdan nanginnilah nan aat di nitudo' hidin penghana, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LK24_46","072_24_46","LUK","24","46","46","ya inalinay, “Hay nitudo' ya mahapul an mipaligligat hi Kristu, mu hinan miyatlun algaw ya mamahuan an malpuh nan wadan di natoy. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LK24_47","072_24_47","LUK","24","47","47","Ya mahapul goh an waday mun'ulgud hi aat nan puntutuyuan di tataguh baholda ta ma'aliwan an adi ma'u'unung ti Ha\"in dumalat. Ya heten ma'ulgud ya mahapul an mete\"ad Jerusalem ta nangamung an amin hinan ahimpahimpapangilih tun luta. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LK24_48","072_24_48","LUK","24","48","48","Ti da'yuy nangihtiguh tun na'na'at. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LK24_49","072_24_49","LUK","24","49","49","At honogo' ay da'yu nan Na'abuniyanan an Lennawan intulag Ama, at mihina ayuh tud Jerusalem ta nangamung un miyodol ay da'yu ti Hiyay mangidat hi abalinanyun malpud abuniyan.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LK24_50","072_24_50","LUK","24","50","50","Initnud Jesus dida ta nangamung dimmatongdad Bethany, ya inuyadnay ngamayna, ya inyadaogna dida. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LK24_51","072_24_51","LUK","24","51","51","Ya otog din nangiyadaoganan dida ya tinaynana dida ti nipatulud abuniyan, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LK24_52","072_24_52","LUK","24","52","52","at dinayawda Hiya. Ya unat goh nalpah ya nun'am'amlongdan numbangngad ad Jerusalem. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("LK24_53","072_24_53","LUK","24","53","53","Ya gunda umuy hinan Timplun Apo Dios ad Jerusalem ta ulgu'ulgudonday amaphodan Apo Dios.");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JN1_1","073_1_1","JHN","1","1","1","Hidin hopapnah agguy ni' nalmuwan an amin di logom ya wagwada tuwalih Kristu an ma'alih Punhapiton Apo Dios. Ya nihihinnah wadan Apo Dios, ya Hiyah Apo Dios tuwali. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JN1_2","073_1_2","JHN","1","2","2","Ya wagwada tuwalin niniddum ay Apo Dios hidin hopapna ya un malmun amin di logom. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JN1_3","073_1_3","JHN","1","3","3","Ya an amin di nalmu ya Hiyay nunlumuwon Apo Dios, ya mi'id ah ohah nalmuh un bo'on Hiyay nunlumu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JN1_4","073_1_4","JHN","1","4","4","Ya henen Punhapiton Apo Dios an hi Kristu ya Hiyay nalpuwan di ataguan an amin nan matagu. Ya heden nalpuwan nan ataguan ya paddungnay Potang an patalanay nomnom di tatagu ti ipa'innilanan amin di aat nan Makulug an Ma'unud. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JN1_5","073_1_5","JHN","1","5","5","Ya paddungnay patalanay helong an hiyah ne bahol di tatagu, mu nan helong ya adi pa\"ameh hinan patalna. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JN1_6","073_1_6","JHN","1","6","6","Wada han lala'in hay ngadana ya hi John an hiyay hennag Apo Dios ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JN1_7","073_1_7","JHN","1","7","7","ta itudtudunah nan tataguy aat nen paddungnay Potang an hi Kristu, ta way aton an amin nan tatagun mangngol ya kinulugda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JN1_8","073_1_8","JHN","1","8","8","Ya bo'on hi John di ma'alih Potang, mu nahnag ta ipa'innilanay aat nen ay Potang. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JN1_9","073_1_9","JHN","1","9","9","Ti nan makulug an ma'alih Potang ya gunna patalan an amin nan tataguh tun luta. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JN1_10","073_1_10","JHN","1","10","10","Ya immalih tun lutan limmuna, mu agguy inimmatunan nan tatagu Hiya. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JN1_11","073_1_11","JHN","1","11","11","Ya immuy hinan babluyna, mu nan ni'babluyana ya agguyda inabulut Hiya. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JN1_12","073_1_12","JHN","1","12","12","Mu waday udumnah nan tatagun nangabulut ya nangulug ay Hiya, ya diday indatan Apo Dios hi biyangda ta way atondan mipiyimbaluy ay Hiya. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JN1_13","073_1_13","JHN","1","13","13","Ya henen nibilangandah imbabaluy Apo Dios ya adi umat hi pangibilang di taguh imbaluynan mitungaw, ti hay nibilanganda ya dumalat hi abalinan Apo Dios, at hiyanan Hiyay hi Amada. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JN1_14","073_1_14","JHN","1","14","14","Henen ma'alih Punhapiton Apo Dios ya numbalin hi tagu, at ni'hinah tun lutan ditu'un tatagu. Ya nidugah di homo'nah nan tatagu, ya ma'akkulug di aatna. Ya tinnig tu'uy anabagtuna an hiyah ne anabagtun han ohan Imbaluy Apo Dios. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JN1_15","073_1_15","JHN","1","15","15","Ya inulgud John di aat Kristu, ya nuntu'u' an inalinay, “Henen tagu ya Hiyah ne din inulgud'uh din hopapna an inali' di, Waday mehnod ay ha\"in, mu na'abbagbagtu ya un ha\"in ti wagwadah din hopapna tuwali ya unna' mawada.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JN1_16","073_1_16","JHN","1","16","16","Hay aatna ya nidugah an ma'ahhalimun, at hiyaat un ditu'u halimunan hi mid pogpogna. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JN1_17","073_1_17","JHN","1","17","17","Hi Moses hidin penghana ya hiyay dimmalat ya un waday Uldin hi unudon nan tatagu, mu hi Jesu Kristuy alpuwan di ahalimunan tu'u ya nan Makulug an Ma'unud hi unudon tu'u. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JN1_18","073_1_18","JHN","1","18","18","Mi'id ah nannig ay Apo Dios, mu han imbaluynan numpaddung di punnomnomandan Amana ya Hiyay nangipa'innilan ditu'uh aat Amana. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JN1_19","073_1_19","JHN","1","19","19","Wada han ohan algaw ya hennag din a'apun di Hudyud Jerusalem nan papadin mun'onong hinan Timplun Apo Dios ya nan holag Levi ta umuydah wadan John an munhanhan hi aatna. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JN1_20","073_1_20","JHN","1","20","20","Ya inhamad John di nangalinan inalinay, “Bo'on ha\"in hi Kristu an nan Alin Pento' Apo Dios hi mumpapto'!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JN1_21","073_1_21","JHN","1","21","21","At inalidan hiyay, “At hay aatmu mah? Undan he\"ah Elijah an namahuan?” Ya inalin John di, “Bo'ona'!” Ya inalida goh di, “At he\"a mah di Propetan Apo Dios an hodonmi?” Ya tembal John an inalinay, “Bo'ona'!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JN1_22","073_1_22","JHN","1","22","22","Ya inalidan hiyay, “At hay aatmu mah? Mahapul an ibaagmuy aatmu ta way ibagamih nan nannag ay da'mi!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JN1_23","073_1_23","JHN","1","23","23","At impa'innilan John din inulgud nan propetan hi Isaiah hidin penghana an inalinay, “Ha\"in di muntu'u' hinan mapulun an alyo' di, Punlintigonyuy dalanon Apu tu'u, mu hay aatyuy malintig.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JN1_24","073_1_24","JHN","1","24","24","Ya wada goh di udumnan nahnag an nan Pharisees, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JN1_25","073_1_25","JHN","1","25","25","ya inalidan John di, “Un ay bo'on he\"ah Kristu, unu hi Elijah, unu nan Propetan hohoddonmi ya anaad mah ta bonyagam nan tatagu?” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JN1_26","073_1_26","JHN","1","26","26","Ya tembal John an inalinay, “Oo, mumbonyaga' hi tatagu, mu danum ya anggay di ibonyag'u. Mu wada han lala'in niddum ay da'yud ugwan an agguyyu inila. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JN1_27","073_1_27","JHN","1","27","27","Ya Hiyay mehnod ay ha\"in, mu na'abbagbagtu ya un ha\"in an paddungnay adia' umdah himbutna.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JN1_28","073_1_28","JHN","1","28","28","Ya na'at hanad Bethany an babluy hinan dammangnan neheggon hinan Wangwang an Jordan an hidiy numbonyagan John hinan tatagu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JN1_29","073_1_29","JHN","1","29","29","Unat goh nabiggat ya inamang John hi Jesus an umuy hinan wadana, at inalinay, “Daya din paddungnay Uyaw an Kalnilun Me'nong ay Apo Dios ti Hiyay hennag Apo Dios ta way pallog di bahol di tataguh tun luta! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JN1_30","073_1_30","JHN","1","30","30","Ya henen tagu ya Hiyay inulgud'uh din pangalya' hi, Waday mehnod ay ha\"in, mu na'abbagbagtu ya un ha\"in ti wagwadah din hopapna tuwali ya un ha\"in. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JN1_31","073_1_31","JHN","1","31","31","Hidin hopapna ya agguy'u inimmatunan di aatna, mu hennaga' damdaman mangibonyag hi danum ta way ato' an mangipa'innilah nan i'Israel an Hudyuh aat nen Pento' Apo Dios hi umalin mumpapto' hinan tatagu, ta way atondan mangimmatun ay Hiya.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JN1_32","073_1_32","JHN","1","32","32","Ya intuluy John an himmapit an inalinay, “Tinnig'u nan Na'abuniyanan an Lennawa, ya hay tigawna ya umat hi balug an nun'ohop, ya nipattu' ay Hiya. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JN1_33","073_1_33","JHN","1","33","33","Ya agguy'u inimmatunan di aatna, mu hi Apo Dios an nannag ay ha\"in ta ibonyag'uy danum ya inalinan ha\"in di, Waday tigom an nan Na'abuniyanan an Lennawan mun'ohop, ya wada han lala'in pumpattu'ana an Hiyay mangibonyag hinan Na'abuniyanan an Lennawa. Hiyah ne inalin Apo Dios ay ha\"in. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JN1_34","073_1_34","JHN","1","34","34","Ya tinnig'uh nen inalin Apo Dios, at ihtigua' an Hiyay Imbaluyna.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JN1_35","073_1_35","JHN","1","35","35","Unat goh nabiggat ya wah di goh da John ya nan duwah nan intudtuduwana. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JN1_36","073_1_36","JHN","1","36","36","Ya tinnig John hi Jesus an mundaldallanan, ya inalinay, “Daya din paddungnay Uyaw an Kalnilun Me'nong ay Apo Dios!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JN1_37","073_1_37","JHN","1","37","37","Ya unat goh dengngol din duwan intudtuduwan John henen inalina ya tinaynanda hiya ta nitnuddan Jesus. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JN1_38","073_1_38","JHN","1","38","38","Ya nunhiggung hi Jesus, ya tinnigna didan mangunud, ya inalinay, “Anaad ta mangunud ayu?” Ya inaliday, “Apu, hay wadan di nunhituwam?” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JN1_39","073_1_39","JHN","1","39","39","Ya inalinan diday, “Umuy tu'u ta tigonyu.” At nitnuddan Hiya ta immuyda tinnig di nunhituwana. Ya ni'hinadan Hiyah din nete\"ah nahoyang an alas dyis ta nangamung un hemmelong. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JN1_40","073_1_40","JHN","1","40","40","Ya hay ngadan di ohah nan nangngol hi inalin John an nitnud ay Jesus ya hi Andrew an agin Simon Peter. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JN1_41","073_1_41","JHN","1","41","41","Ya nundapuh hi Andrew an umuy manganap ay Simon an agina. Ya unat goh inah'upana ya inalinay, “Tinnigmi mahkay han Alin Pento' Apo Dios an mumpapto' hinan tatagun hi Kristu!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JN1_42","073_1_42","JHN","1","42","42","At initnud Andrew hi Simon ta iyuynah wadan Jesus. Ya tinnig Jesus hi Simon, ya inalinay, “Hay ngadanmu ya hi Simon an imbaluy John, mu ngadna' he\"ah Cephas hinan hapit an Aramaic unu Peter hinan hapit di iGreece.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JN1_43","073_1_43","JHN","1","43","43","Hidin nabiggat ya ninomnom Jesus an umuy hinan Provinciad Galilee. Ya inah'upanah Philip, ya inalinay, “Mitnud'an Ha\"in.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JN1_44","073_1_44","JHN","1","44","44","(Ma\"innila an hi Philip ya iBethsaida an hiyah ne goh di babluy da Andrew ay Peter). ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JN1_45","073_1_45","JHN","1","45","45","Ya immuy hi Philip an manganap ay Nathanael. Ya unat goh inah'upana ya inalinay, “Tinnigmih nen tagun Pento' Apo Dios hi mumpapto' an hiyah ne din intudo' Moses hinan liblun nitud'an di Uldin, ya hiyah ne goh din intudo' nan numbino'ob'on an propetah din penghana! Ya hay ngadana ya hi Jesus an nalpud Nazareth an imbaluy Joseph!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JN1_46","073_1_46","JHN","1","46","46","Ya inalin Nathanael di, “Undan udot mabalin hi un way malpud Nazareth hi umat hinah tagun maphod?” Ya inalin Philip di, “Umuyta ta tigom!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JN1_47","073_1_47","JHN","1","47","47","Ya unat goh tinnig Jesus hi Nathanael an umatam ay Hiya ya inalinay, “Na'uy han nahamad an Hudyun agguy nunlayah!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JN1_48","073_1_48","JHN","1","48","48","Ya inalin Nathanael ay Hiyay, “Goh udot ta inilaa'?” Ya inalin Jesus di, “Inamang da'ah nan puun di ayiw an fig ya un da'a itnud ay Philip.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JN1_49","073_1_49","JHN","1","49","49","Ya inalin Nathanael di, “Apu, immannung an He\"ay Imbaluy Apo Dios, ya He\"a goh di Alin di Hudyu!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JN1_50","073_1_50","JHN","1","50","50","Ya inalin Jesus ay hiyay, “Manu ay kinulugmu ya nan nangalya' hi tinnig da'ah nan puun di ayiw an fig. Mu waday tigonyuh awnih iyal'allanan umipanoh'a ya un heten na'at ay he\"ad ugwan.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JN1_51","073_1_51","JHN","1","51","51","Ya inalin goh Jesus ay diday, “Donglonyu tun hapito' ti makulug an tigonyun mibughul ad abuniyan, ya mumbinangngadanda nan a'anghel Apo Dios an umalin Ha\"in an Imbaluy di Tagu!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JN2_1","073_2_1","JHN","2","1","1","Naluh di duway algaw ya nadatngan nan gutud di kasal hidid Cana hinan Provinciad Galilee. Ya wadah dih inan Jesus, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JN2_2","073_2_2","JHN","2","2","2","ya wada goh da Jesus ya da'min intudtuduwana. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JN2_3","073_2_3","JHN","2","3","3","Ya unat goh napuh din bayah ya impa'innilan inan Jesus ay Hiyay, “Napuh di bayah!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JN2_4","073_2_4","JHN","2","4","4","Ya inalin Jesus ay hiyay, “Okoda', ina hi ato' ti agguy nagtud di a'innilaan di aat'uh nan tatagu.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JN2_5","073_2_5","JHN","2","5","5","Ya ta\"on un umat hina ya inalin inanah nan tagalay, “Unudonyuy alyonan da'yu.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JN2_6","073_2_6","JHN","2","6","6","Ya waday onom an o\"ongol hi pannuman hi pangittuwandah danum ta way pun'ihuandah unda mangan ti hiyah ne ugalin di Hudyu. Ya mi'id mapto' ya opat unu lemay gembal di mittuh nan ohan pannuman. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JN2_7","073_2_7","JHN","2","7","7","Ya inalin Jesus hinan tagalay, “Punuwonyu hanan pannuman hi danum.” At pinnuda ta na\"apnu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JN2_8","073_2_8","JHN","2","8","8","Ya inalina goh ay diday, “How'onyu nan danum, ya inyuyyuh nan apuyun tagalan mangipapto' eten gotad ta tamtamana.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JN2_9","073_2_9","JHN","2","9","9","At inyuyda ta tinamtam nan apuda din danum an numbalin hi bayah, mu agguyna inilay nalpuwan din bayah, mu inilan daden nangwo' di nalpuwana. At impa'ayagna nan malhin an lala'i, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JN2_10","073_2_10","JHN","2","10","10","ya inalinan hiyay, “Hay ugali tu'u ya ipa'inum tu'uh mahhun nan pinahapah ta impuh ay nan tatagu ya un alan di hubul ta hiyay ipa'inum. Mu he\"a ya goh ta unmu iyangunuh di pinahapah an ipa'inum?” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JN2_11","073_2_11","JHN","2","11","11","Ya henen numbalinan nan danum hi bayah ad Cana hinan Provinciad Galilee ya hiyah ne hopap di umipanoh'ah nangipattigan Jesus hi anabagtuna, ya kinulugmin intudtuduwana Hiya. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JN2_12","073_2_12","JHN","2","12","12","Ya unat goh nalpah ya immuy da Jesus, ya hi inana, ya nan a'aginan linala'i, ya da'min intudtuduwana goh ad Capernaum, mu nahnot di algaw hi nihinanmih di. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JN2_13","073_2_13","JHN","2","13","13","Na'uy an madatngan nan Gotad di Punnomnomandah nan Namaliwan nan Anghel Apo Dios hinan Tataguh din Penghana, at immuy amin da Jesus ad Jerusalem ta hidiy pi'nomnomanmi. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JN2_14","073_2_14","JHN","2","14","14","Ya hidih nan gettaw di Timplun Apo Dios ya tinnigna din munla'u ya din nguminah baka, ya kalnilu, ya nan balug, ya tinnigna goh an wadaday numpangabun hi way lamehaan an munhukhukat hi pihhun di iRome ta hukatandah pihhun di Hudyu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JN2_15","073_2_15","JHN","2","15","15","At innalnay talin ta inyammanay haplat ta panuplitnah din kalnilu ya baka ta mumpangapitawda. Ya nun'itallu'buna din lamehaan an wadan di pihhuh panukatda, at nun'iwa'at. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JN2_16","073_2_16","JHN","2","16","16","Ya minandalna nan mungnginah balug an inalinay, “Pun'ekakyu nan inginayu! Goh ta pumbalinonyuh ten Abung Ama hi pummalkaduanyu?” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JN2_17","073_2_17","JHN","2","17","17","Ya ninomnommin intudtuduwana din impitudo' Apo Dios hidin penghanan inalinay, “Hay pangamnawa' hinan Abungmu, Apo Dios, di hiya ahan nonomnomo' hi ilangdua'.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JN2_18","073_2_18","JHN","2","18","18","Ya unat goh tinnig nan Hudyuh den inat Jesus ya inalidan Hiyay, “Akkay ipattigmun da'miy adi olog di tagun mangat ta panginnilaanmih un way abalinam an mangat hinan ina'inatmu!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JN2_19","073_2_19","JHN","2","19","19","Ya tembal Jesus an inalinay, “Gulat ta pa\"ionyu tun Timplu at un tuluy algaw ya ha\"ado' goh, at hiyay panginnilaanyu.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JN2_20","073_2_20","JHN","2","20","20","Ya inalin din Hudyun Hiyay, “Napat ya han onom di tawon di nana\"adandan ten Timplun Apo Dios, ya He\"a udot ya un tuluy algaw ya hina\"admu?” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JN2_21","073_2_21","JHN","2","21","21","Mu henen Timplun inalin Jesus ya hay odolna. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JN2_22","073_2_22","JHN","2","22","22","Ya hidin namahuan Jesus ya ninomnommin intudtuduwana din inalina, at kinulugmi mahkay nan impitudo' Apo Dios ya din inalin goh Jesus hi aat di amahuana. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JN2_23","073_2_23","JHN","2","23","23","Hidih wadan Jesus ad Jerusalem ya hiyah de gutud di Behtan di Punnomnomandah din Namaliwan nan Anghel Apo Dios hinan Tatagu, ya do'ol di inatnah umipanoh'a an adi olog di tagun mangat, at do'ol di tatagun kimmulug ay Hiya. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JN2_24","073_2_24","JHN","2","24","24","Mu agguy kinulug Jesus an nahamad di pangulug nan tatagun Hiya ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JN2_25","073_2_25","JHN","2","25","25","ti inilanay aat di nomnom di tagu. At adi mahapul an ulgudon ay Hiyay ugalin di tagu ti i'innilanay nomnomda damdama. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JN3_1","073_3_1","JHN","3","1","1","Wada han lala'in ap'apun di Hudyu an Pharisees an hay ngadana ya hi Nicodemus. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JN3_2","073_3_2","JHN","3","2","2","Ya wa han ohan nahdom ya immuy ay Jesus, ya inalinan Hiyay, “Apu, inilamin He\"ay muntudtudun hennag Apo Dios ti nan atom ya adi olog di tagun mangat hi un adi badangan Apo Dios.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JN3_3","073_3_3","JHN","3","3","3","Ya inalin Jesus ay hiyay, “Makulug hete han alyo' ti adi ay mumpidway tagun miyimbaluy ya adi middum hinan Pumpapto'an Apo Dios.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JN3_4","073_3_4","JHN","3","4","4","Ya inalin Nicodemus di, “Oo, mu hay aton di nala'ay an tagun mipidwan miyimbaluy? Undan abalinan di tagun mumbangngad hi putun inana ta way atonan mipidwan miyimbaluy?” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JN3_5","073_3_5","JHN","3","5","5","Ya inalin Jesus ay hiyay, “Makulug goh hete han alyo' ti nan tagun miyimbaluy an dumalat nan danum ya nan Na'abuniyanan an Lennawa ya dida ya anggay di middum hinan Pumpapto'an Apo Dios. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JN3_6","073_3_6","JHN","3","6","6","Ti nan tatagu ya anungonda goh nan nangiyimbaluy ay dida, mu nan tagun iyimbaluy nan Na'abuniyanan an Lennawa ya hiya goh anungona. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JN3_7","073_3_7","JHN","3","7","7","At da'yu ya adi ayu manoh'ah nan pangalya' hi un mahapul an mipidwa ayun miyimbaluy. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JN3_8","073_3_8","JHN","3","8","8","Gulat ta nan tuyup an malgom di tuyupana ya madngol di huuna, mu adi mattig, at adi ma'innilay nalpuwana ya hay ipyudana. Ya umat goh hinay aat di pangiyimbaluyan nan Na'abuniyanan an Lennawan amin hinan tatagun iyimbaluyna.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JN3_9","073_3_9","JHN","3","9","9","Ya inalin Nicodemus di, “Anaad ta umat hina?” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JN3_10","073_3_10","JHN","3","10","10","Ya inalin Jesus di, “He\"ay nabagtun muntudtuduh nan Hapit Apo Dios hitud Israel ya anaad ta agguymu innilay aat te?! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JN3_11","073_3_11","JHN","3","11","11","Ya makulug heten inali' ay he\"a ti hay inilamiy hapitonmi, ya hay tinnitinnigmiy ipa'innilami, mu adiyu damdama kulugon. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JN3_12","073_3_12","JHN","3","12","12","Ya hatu nan inulgud'u ya hay ma'ma'at hitun luta, mu adim damdama kulugon, at namamah un'u ulgudon di ma'ma'at ad abuniyan, at adim nin goh kulugon! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JN3_13","073_3_13","JHN","3","13","13","Ya mi'id ah ohah taguh immuy ad abuniyan ya numbangngad hitun luta an anggay Ha\"in an Imbaluy di Taguy nalpud abuniyan an immalih tun luta. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JN3_14","073_3_14","JHN","3","14","14","Ya inhalangan Moses din gumo' an umat hi ulog hinan mapulun an mid ah nunhitu, ta wa ay ta tigon nan tatagu ya umadaogda, at mabaliwanda. Ya umat goh hinay ma'at ay Ha\"in an Imbaluy di Tagu ti mihalangana'. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JN3_15","073_3_15","JHN","3","15","15","At an amin di mangunud ay Ha\"in ya mi'tagudan Apo Dios hi mid pogpogna. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JN3_16","073_3_16","JHN","3","16","16","Hiyah ne aatna ti nidugah di pamhod Apo Dios hinan tataguh tun luta, at hennagna han oh'ohhan imbaluynan dida, ta an amin di mangulug ay Hiya ya adida milahhin ay Apo Dios, at mi'tagudan Hiyah mid pogpogna. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JN3_17","073_3_17","JHN","3","17","17","Ti hay nannagan Apo Dios hinan Imbaluyna ya bo'on hay pummoltaanah nan tataguh tun luta, ti hay dumalat ya ta baliwana dida. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JN3_18","073_3_18","JHN","3","18","18","Ya nan tatagun mangunud hinan Imbaluyna ya adida mamolta, mu nan tatagun agguy immunud ya ina'allin Apo Dios hi mamoltada ti agguyda inunud han oh'ohhan Imbaluyna. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JN3_19","073_3_19","JHN","3","19","19","Ya hiyah te dumalat hi amoltaan nan tatagu ti immalih tun luta han ay Potang, mu agguyda inabulut Hiya, ti nan ay helong pohdonda ti nappuhiy ina'inatda, at hiyaat unda mamolta. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JN3_20","073_3_20","JHN","3","20","20","Ya nan tatagun nappuhiy atonda ya boholonday ay Potang, ya adida middum ay Hiya ti adida pohdon an mapatalan ta adi ma'innilay aatdan nappuhi. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JN3_21","073_3_21","JHN","3","21","21","Mu nan tatagun makulug di atonda ya diday middum hinan ay Potang ta way atondan mapatalan, at ma'innilan nan pohdon Apo Dios di ato'atonda.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JN3_22","073_3_22","JHN","3","22","22","Unat goh nalpah hana ya immuy amin da Jesus hinan Provinciad Judea. Ya nihina amih di ti numbonyaganmi nan tatagu, mu agguy ami nadnoy hidi. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JN3_23","073_3_23","JHN","3","23","23","Ya wada goh hi John ad Aenon an neheggon ad Salim an gun mumbonyag ti do'ol di danum hidi, at do'ol di immuy ay hiyan numpabonyag ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JN3_24","073_3_24","JHN","3","24","24","ti heden nangatana ya agguyda ni' imbalud hiya. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JN3_25","073_3_25","JHN","3","25","25","Ya ni'tutut nan udumnah nan intudtuduwan John hinan ohan Hudyu ti dumalat nan aat di pun'ihuan ya unda mangan. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JN3_26","073_3_26","JHN","3","26","26","Ya immuy din intudtuduwan John ay hiya, ya inaliday, “Apu, agguymu nin naliwan din tagun ni'yibbam hidih nan dammang nan Wangwang an Jordan an din inulgudmun da'miy aatna ti do'ol di tatagun umu'umuy ay Hiyan mumpabonyag. Ya bo'on at goh ditu'un ad tamuy umaliandan mumpabonyag!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JN3_27","073_3_27","JHN","3","27","27","Ya inalin John di, “Manu ay ya do'ol di abalinana, mu adi mabalin an umat hinay abalinan di taguh un bo'on hi Apo Dios di mangidat. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JN3_28","073_3_28","JHN","3","28","28","Ya inilayu din inali' an bo'on ha\"in hi Kristu ti ha\"in di nahhun an nahnag ta idadaan'uy punnomnoman di tatagu ta olom ya abulutonda Hiyah umaliana. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JN3_29","073_3_29","JHN","3","29","29","Gulat ta nan lala'in malhin ya hiyay ad poto' hinan balahang an ahawaona, at nan ligwan ne han lala'in malhin an gun bumadang ay hiya ya adi umamoh hi unna donglon an mi'hapit nan lala'ih nan babain ahawaona ti un at mun'am'amlong. Ya umat enen inulgud'uy aat'u ti Hiyay paddungnay malhin, ya ha\"in di ligwana, at mun'am'amlonga' ahan hinan pangunudan nan tatagun Hiya. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JN3_30","073_3_30","JHN","3","30","30","At hiyanan Hiyay nabagbagtu an bo'on ha\"in.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JN3_31","073_3_31","JHN","3","31","31","Ya inalin goh John di, “Nan nalpud abuniyan ya na'abbagbagtu ya un an amin di logom, mu nan tagun nalmuh tun luta ya unda tagu ya anggay, at hay inilada ya hay aat di wah tun luta, at Hiyay ulgudonda ya anggay. Mu nan nalpud abuniyan ya Hiyay na'abbagbagtu ya un an amin di logom. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JN3_32","073_3_32","JHN","3","32","32","Ya ul'ulgudonah nan tataguy tinnitinnigna ya dengngodengngolna, mu nahnot di mangulug hinan alyona. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JN3_33","073_3_33","JHN","3","33","33","Ya nan tagun mangulug hinan ulgudon nan nalpud abuniyan ya diday mangihtigun nan Hapit Apo Dios ya makulug. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JN3_34","073_3_34","JHN","3","34","34","Nan hennag Apo Dios an nalpud abuniyan ya hay Hapit Apo Dios di ulgudona ti Hiyay nangipidduman Apo Dios hinan Na'abuniyanan an Lennawa, at na'ahhamad di abalinana ti niyo'odol ay Hiya. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JN3_35","073_3_35","JHN","3","35","35","Ya ongol di pamhod Apo Dios hinan Imbaluyna, at hiyaat unna indat di haadnan mumpapto' an amin hinan logom. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JN3_36","073_3_36","JHN","3","36","36","Ya nan mangulug hinan Imbaluy Apo Dios ya mi'tagudan Apo Dios hi munnononnong, mu nan adi mangulug hinan Imbaluyna ya milahhindan Apo Dios ta nangamung, ya ibungobungot Apo Dios didah mid pogpogna.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JN4_1","073_4_1","JHN","4","1","1","Dengngol nan Pharisees an do'do\"ol di mangulug ay Jesus ya do'do\"ol goh di mumpabonyag ay Hiya ya un hi John. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JN4_2","073_4_2","JHN","4","2","2","(Mu bo'on hi Jesus di numbonyag ti da'min intudtuduwana.) ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JN4_3","073_4_3","JHN","4","3","3","Ya unat goh dengngol Jesus nan inalin din tatagu at tinaynanmih den babluy hinan Provinciad Judea ta numbangngad amih nan Provinciad Galilee. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JN4_4","073_4_4","JHN","4","4","4","Mu ene'wamih nan Provinciad Samaria. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JN4_5","073_4_5","JHN","4","5","5","Ya dimmatong amin da Jesus ad Sychar an ohan babluy ad Samaria an neheggon hinan lutan impaboltan Jacob ay Joseph an imbaluyna. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JN4_6","073_4_6","JHN","4","6","6","Ya heden lutan Jacob ya waday bubun an humagubanda. Ya hidin napuyaw hi alas sais ya na\"ab'ablay hi Jesus an dimmaladalan, at inumbun eden bubun. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JN4_7","073_4_7","JHN","4","7","8","Ya un oh'ohhah Jesus ti immuy amin intudtuduwanah nan babluy an luma'uh ononda. Ya wada han babain iSamaria an immuy himmagub eden bubun. Ya inalin Jesus ay hiyay, “Humwo\"a ni' ta inumo'.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JN4_9","073_4_9","JHN","4","9","9","Ya manoh'ah nen babai ti nan Hudyu ya adida mi'yunnudan hinan iSamaria. At tembal din babain inalinay, “He\"a ya Hudyu'a, mu ha\"in ya iSamariaa', ya anaad udot ta mun'adaw'an ha\"in hi inumom?” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JN4_10","073_4_10","JHN","4","10","10","Ya inalin Jesus di, “Gulat ta inilam nan maphod an pohdon Apo Dios an midat ay he\"a, ya gulat goh ta immatunana' an mi'hapit ay he\"a at mun'adaw'an Ha\"in hi nob'on an danum an dumalat hi ataguan hi nahamad.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JN4_11","073_4_11","JHN","4","11","11","Ya inalin din babaiy, “Apu, mi'id pangwo'muh nan danum ti maluhung nan bubun! At hay atom mah udot an mangwo' enen danum an dumalat hi ataguan hi nahamad? ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JN4_12","073_4_12","JHN","4","12","12","Hi Jacob an apu tu'uh din penghana ya hiyay nangiyamman ten bubun, ya ininum din imbabaluyna ya din a'animalnah ten danum, ya ten impaboltanan da'mi. Ya undan nabagbagtu'a ya un hi Jacob ta idatmuy nob'on an danum ya un heten wadah tun bubun?” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JN4_13","073_4_13","JHN","4","13","13","Ya tembal Jesus an inalinay, “Nan manginum eten danum hinan bubun ya ma'uwawda damdamah awni, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JN4_14","073_4_14","JHN","4","14","14","mu nan manginum hinan danum an idat'u ya adi ahan ma'uwaw ti wagwadan hiyan gun bumuhu' an umat hinan obob an bumuhubuhu' nan danum an dumalat hi pi'taguan ay Apo Dios hi munnononnong.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JN4_15","073_4_15","JHN","4","15","15","Ya inalin din babain Jesus di, “Apu, idatana' mah enen danum ta adia' mahkay ma'ma'ugwaw ya ta adia' mahkay mumbangbangngad eten bubun an humagub!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JN4_16","073_4_16","JHN","4","16","16","Ya inalin Jesus ay hiyay, “Eka ayagan nan ahawam ta umali ayuh tu.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JN4_17","073_4_17","JHN","4","17","17","Ya inalin din babaiy, “Oo, mu mid ahawa'.” Ya inalin Jesus di, “Immannung henen inalim ti mi'id ahawam ad ugwan ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JN4_18","073_4_18","JHN","4","18","18","ti numpalema'an nalhin, ya nan ni'hitun he\"an wah abungyud ugwan ya bo'on ahawam, at immannung nan inalim.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JN4_19","073_4_19","JHN","4","19","19","Ya inalin din babaiy, “Apu, inila' an propeta'a ti nan inalim an aat'u! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JN4_20","073_4_20","JHN","4","20","20","At waday ibaga' ay He\"a: din a'apumih din penghanan iSamaria ya heten duntug di pundayawandan Apo Dios, mu da'yun Hudyu ya gah'in ahan un ad Jerusalem di pundayawanyun Apo Dios. At hay nahamad mah hi pundayawan tu'u?” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JN4_21","073_4_21","JHN","4","21","21","Ya inalin Jesus ay hiyay, “Immannung heten alyo' ti udum di algaw at bo'on heten duntug ya bo'on goh ad Jerusalem di pundayawandan Ama tu'un hi Apo Dios. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JN4_22","073_4_22","JHN","4","22","22","Da'yun iSamaria ya agguyyu inilah nen dayawonyu, mu da'min Hudyu ya inilami ti da'miy nalpuwan Kristun mamaliw hinan tatagu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JN4_23","073_4_23","JHN","4","23","23","Ya ten nadatngan heden algaw ya makulug di pundayawan nan tatagun Apo Dios ti hay nomnomday hiyay pundayawandan Hiya an bo'on nan atondan mipattig. Ya nan mangat hi umat hina ya diday pohdon Apo Dios hi mundayaw ay Hiya. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JN4_24","073_4_24","JHN","4","24","24","Mi'id odol Apo Dios, at adi mattig. Ya mahapul an umat hina goh di makulug an pundayawan ay Hiyan adi mattig ti hay nomnom di hiyay nahamad hi pundayawan.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JN4_25","073_4_25","JHN","4","25","25","Ya inalin din babain Hiyay, “Inila' an waday umalih tun luta an nan Alin Pento' Apo Dios an hay ngadanah hapit di iGreece ya Kristu. Ya hitun umaliana at ibaagnan amin nan agguy tu'u inilad ugwan.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JN4_26","073_4_26","JHN","4","26","26","Ya tembal Jesus an inalinay, “Ha\"in an mi'haphapit ay he\"ah ne han ulgudom!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JN4_27","073_4_27","JHN","4","27","27","Ya otog di punhaphapitan da Jesus ya numbangngad amin intudtuduwana. Ya manoh'a amih nanniganmin Jesus an mi'hapit hinan babain iSamaria. Mu mi'id ah nummahmah ay Jesus hi un ngadan di ibagan nan babai unu anaad ta mi'haphapit ay hiya. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JN4_28","073_4_28","JHN","4","28","28","At tinaynan den babai nan ihagubnan pannuman, ya numbangngad hinan babluy, ya nun'iyalinah nan tatagun inalinay, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JN4_29","073_4_29","JHN","4","29","29","“Umali ayu ta umuy tu'u tigon han lala'in nangibaag an amin hi ina'inat'u! Undan Hiyah Kristu an nan Alin Pento' Apo Dios hi mumpapto' hi an amin hi tagu?” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JN4_30","073_4_30","JHN","4","30","30","At tinaynanda nan babluy ta immuydah wadan Jesus. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JN4_31","073_4_31","JHN","4","31","31","Ya otog di umayan nan tatagun Jesus ya inal'alu'min intudtuduwana Hiyan inalimiy, “Mangan'a, Apu!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JN4_32","073_4_32","JHN","4","32","32","Mu tembal Jesus an inalinay, “Wah tuy nob'on hi tanud'un mid inilayuh aatna.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JN4_33","073_4_33","JHN","4","33","33","Ya numbabaggaan amin intudtuduwanan inalimiy, “Wada nin di nangiyalih inana?” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JN4_34","073_4_34","JHN","4","34","34","Ya inalin Jesus di, “Hay ono' hi amnawa' ya un nan ma'an ya hay pangunuda' hinan pohdon nan nannag ay Ha\"in, ya ta lopaho' goh nan tamu' an inalinah ato' ti hiyay nahamad hi tanud'u. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JN4_35","073_4_35","JHN","4","35","35","Waday pangaliyun alyonyuy, Gulat ta nan paguy an nitanom ya awni ta maluh di opat di bulan ya un mabto'. Mu ihamadyun mannig hinan tatagun paddungnay diday paguy hinan payaw an ammunah mabto' ti natong ya nidadaan hi ma'udol an nan kumulugandan Ha\"in. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JN4_36","073_4_36","JHN","4","36","36","Nan paddungnay mun'alah paguy ya diday mangulgud hinan Tugun'uh nan tatagu ta middumdan Apo Dios, ya idat'uy lagbuda. At nan tatagun ma'ala ya mi'tagudan Apo Dios hi munnononnong. Ya nan paddungnay mun'oho' an nan mahhun an mangibaag hi Hapit'u ya nan paddungnay mun'ala goh ya mun'an'anladan amin. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JN4_37","073_4_37","JHN","4","37","37","Ya makulug nan pangaliyun alyonyuy, Waday mun'oho', mu nob'on di mun'ala. Ya umat goh hinay aat di muntamun Apo Dios. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JN4_38","073_4_38","JHN","4","38","38","Ya ten honogo' da'yu ta da'yuy paddungnay mun'ala, mu bo'on da'yuy nangihabal enen payaw ti nan udum, mu middum ayuh nan paddungnay inhabalda.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JN4_39","073_4_39","JHN","4","39","39","Ya do'olday iSamaria an nangulug hinan inalin nen babai ti inalinay, “Imbaagnan amin di ina'inat'u!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JN4_40","073_4_40","JHN","4","40","40","At immuy din iSamaria ay Jesus, ya inal'alu'da Hiya ta umiyan hinan babluyda. At duway algaw di nihinanan didah di. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JN4_41","073_4_41","JHN","4","41","41","Ya do'olday nangulug ay Hiya ti nan inulgudnan dida. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JN4_42","073_4_42","JHN","4","42","42","Ya inalidan den babaiy, “Bo'on nan inalim ya anggay di nanguluganmin Hiya mahkay ti hinamadmin dengngol henen inulgudna, at hiyaat unmi inila an Hiyay Mamaliw hi an amin hi tatagu.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JN4_43","073_4_43","JHN","4","43","43","Un duway algaw di nihinanmin da Jesus hidid Samaria, ya nakak ami ta immuy amih nan Provinciad Galilee hinan emmelgan Jesus. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JN4_44","073_4_44","JHN","4","44","44","Ya ina'allin Jesus hidin hopapnay, “Nan propeta ya adi e'gonan nan ni'babluyana.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JN4_45","073_4_45","JHN","4","45","45","Mu unat goh dimmatong amid Galilee ya mun'am'amlong nan tatagu ti hidin hopapna ya immuy amid Jerusalem hidin gutud di Punnomnomandah nan Namaliwan nan Anghel Apo Dios hinan Tatagu, ya tinnigday inat'inat Jesus hidid Jerusalem. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JN4_46","073_4_46","JHN","4","46","46","Ya numbangngad amid Cana ad Galilee an wadan din nunlumananah danum hi bayah. Ya wadah di han upihyal an waday imbaluynan lala'ih abungdad Capernaum an mundogoh. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JN4_47","073_4_47","JHN","4","47","47","Ya unat goh dengngolnan nakak amin da Jesus hinan Provinciad Judea ta dimmatong amih nan Provinciad Galilee ya immuy din upihyal ay Jesus, ya inal'alu'na ta umuy amid Capernaum ta ipa'adaogna han imbaluyna ti magadyuh matoy. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JN4_48","073_4_48","JHN","4","48","48","Mu inalin Jesus ay hiyay, “Mi'id di kumulug ay da'yu ti gah'in unyu tigon di umipanoh'a ta way mangipattig an waday abalina' ya un ayu kumulug!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JN4_49","073_4_49","JHN","4","49","49","Ya inalin din upihyal di, “Apu, mi'yali'a ni' ahan ay ha\"in ta adi matoy han imbaluy'u!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JN4_50","073_4_50","JHN","4","50","50","Ya inalin Jesus ay hiyay, “Umuy'a ti immadaog nan imbaluymu.” Ya kinulugna din inalin Jesus, at nakak ta immuy hi abungda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JN4_51","073_4_51","JHN","4","51","51","Ya palpaliwan ya dinamuna din tatagalanah nan dalan, ya inalidan hiyay, “Immadaog nan imbaluymu!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JN4_52","073_4_52","JHN","4","52","52","Ya inalinan diday, “Anuud di immadaogana?” Ya inalin din tagalanay, “Ad uggah din nahdom an alas siyete di dimminngan di lumahuh odolna.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JN4_53","073_4_53","JHN","4","53","53","Ya ninomnom din upihyal an hiyah ne din gutud hi nangalyan Jesus ay hiyay, “Immadaog nan imbaluymu.” At an amindan hina\"ama ya kimmulugdan Jesus. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JN4_54","073_4_54","JHN","4","54","54","Ya hiyah ne miyadwah inat Jesus hi umipanoh'ah nangipattiganah abalinanah did Galilee hi nalpuwanad Judea. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JN5_1","073_5_1","JHN","5","1","1","Unat goh nalpah hana ya nadatngan di gutud nan ohah nan gotad hi pundayawan nan Hudyun Apo Dios, at immuy amid Jerusalem. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JN5_2","073_5_2","JHN","5","2","2","Ya hidid Jerusalem ya waday pantaw di allup an ma'alih Bahhilan di Kalnilu an neheggon hinan lobong an pun'amhan an nginadnan di Hudyuh Bethesda. Ya hinan pingit di pun'amhan ya waday lemah a'ab'abbung hi punliduman nan tatagu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JN5_3","073_5_3","JHN","5","3","3","Ya do'olday tataguh numpundogoh an nan nun'abulaw, ya nan nun'apilay, ya nan nun'adahay an nun'olo'dah din a'ab'abbung ta hodhodonday punniwniwan nan danum ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JN5_4","073_5_4","JHN","5","4","4","ti waday gun umuy hi anghel Apo Dios an mangipaniwniw eden danum. Ya nan mahhun ay daden numpundogoh hi umuy eden danum hi un duminong nan munniwniw ya umadaog di dogohna. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JN5_5","073_5_5","JHN","5","5","5","Ya wadah di han lala'in tulumpulu ta han waluy tawon di nundoghana. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JN5_6","073_5_6","JHN","5","6","6","Ya tinnig Jesus an nonollo' hidi. Ya unat goh nipa'innilan Hiyan nabayag di nundoghana at inalinan hiyay, “Pohdom an umadaog?” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JN5_7","073_5_7","JHN","5","7","7","Ya tembal den lala'in inalinay, “Pohdo', Apu, mu mi'id atog di mangiyuy ay ha\"in hinan danum ti alyon ta umuya' hi un numiwniw, mu nun'i'iwangana' hinan udumna.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JN5_8","073_5_8","JHN","5","8","8","Ya inalin Jesus ay hiyay, “Tuma'dog'a, ya innalmuy nolo'am ta dumalan'a.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JN5_9","073_5_9","JHN","5","9","9","Ya himbumagga ya immadaog din lewohona, at innalna din nolo'ana, ya nakak. Ya heden algaw hi nangatan Jesus ya Habadun ngilin, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JN5_10","073_5_10","JHN","5","10","10","at inalin din Hudyun den lala'in nipa'adaog di, “Hay uldin tu'u ya paniaw hi unmu o'odnan nan nolo'am ti Habadun ngilin!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JN5_11","073_5_11","JHN","5","11","11","Ya tembalnan inalinay, “Han lala'in nangipa'adaog hi lewoho' di nangalih, Alam nan nolo'am ta umanamut'a.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JN5_12","073_5_12","JHN","5","12","12","At inalidan hiyay, “Hay ngadan nen lala'in nangalin he\"a?” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JN5_13","073_5_13","JHN","5","13","13","Mu agguy inilan din lala'in nipa'adaog di ngadan nan nangipa'adaog ay hiya ti do'ol di nali'ub hi tataguh nan pun'amhan, at nehlam hi Jesus. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JN5_14","073_5_14","JHN","5","14","14","Ya unat goh immuy hi Jesus hinan Timplun Apo Dios ya inah'upana goh din lala'in nipa'adaog, ya inalin Jesus ay hiyay, “Tigom an immadaog din lewohom, at ipogpogmu nan ato'atom an nappuhi, ti adim ay at iyal'allanan maligatan'a.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JN5_15","073_5_15","JHN","5","15","15","Ya nakak din lala'i, ya immuy hinan Hudyu ta imbaagnan dida an hi Jesus di nangipa'adaog ay hiya. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JN5_16","073_5_16","JHN","5","16","16","At hiyah ne dimmalat hi nangipaligligatan nan Hudyun Jesus ti hay ngilin an Habaduy nangipa'adaogana. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JN5_17","073_5_17","JHN","5","17","17","Ya inalin Jesus ay diday, “Tumamutamuh Amah abigabigat, at mahapul an ato' goh.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JN5_18","073_5_18","JHN","5","18","18","At inyal'allanaat ahan an pa'appopohdon din Hudyun mamatoy ay Jesus ti nan inalina. Ya bo'on nan agguyna nangunudan hi uldinda an paniaw hi puntamuan hi un Habadun ngilin ya anggay dimmalat, mu nan nangalyanah un hi Amanah Apo Dios. Ti gulat ta hi Amanah Apo Dios at nipaddung di anabagtunan Apo Dios, mu agguyda ahan kinulug hene. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JN5_19","073_5_19","JHN","5","19","19","Inalin Jesus ay diday, “Makulug heten alyo' an Ha\"in di Imbaluy Apo Dios, at bo'on hay pohdo' di ato' ti nan tigo' hi aton Amay hiyay ato' goh. Ti nan aton Ama ya hiya goh di anungo' ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JN5_20","073_5_20","JHN","5","20","20","ti hi Ama ya pohpohdona' an Imbaluyna, ya intuduna goh ay Ha\"in an amin nan ato'atona. Ya ituduwana' goh an mangat hinan umipanoh'an adi olog di tagun mangat, at hay ato' hi awni ya nidugdugah an umipanoh'a ya un din inat'u. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JN5_21","073_5_21","JHN","5","21","21","Ya hi Amay mummahuh nan nun'atoy, ya umat goh ay Ha\"in an Imbaluyna ti mahua' goh di natoy hinan pohdo'. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JN5_22","073_5_22","JHN","5","22","22","Ya bo'on goh hi Amay manumalyah nan tatagu ti indatnan Ha\"in an Imbaluynay haad'un munhumalya. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JN5_23","073_5_23","JHN","5","23","23","Ya manu ay inatna ya ta mumpaddung di pange'gonan nan tatagun Ama ya Ha\"in an Imbaluyna. At gulat ta adia' e'gonan an Imbaluy Apo Dios at adida goh e'gonan hi Aman nannag ay Ha\"in.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JN5_24","073_5_24","JHN","5","24","24","Ya inalin goh Jesus di, “Immannung heten alyo' ti nan tatagun mangunud hinan Hapit'u ya kulugonda ay goh hi Apo Dios an nannag ay Ha\"in ya mi'tagudan Apo Dios hi mid pogpogna. Ya adida mamolta, at adida ahan milahhin ay Apo Dios ti minaynayun di pi'taguandan Hiyah mid pogpogna.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JN5_25","073_5_25","JHN","5","25","25","Ya inalin goh Jesus di, “Immannung heten alyo' ti udum hi algaw ya ta\"on ad ugwan ya nan nilahhin ay Apo Dios ya gulat ta unudonday Hapit'u ti nan nangulugandah un Ha\"in di Imbaluy Apo Dios ya mi'tagudan Apo Dios hi mid pogpogna. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JN5_26","073_5_26","JHN","5","26","26","Ya abalinan Aman pi'taguon nan tagunan Hiyah mid pogpogna, at hiyah ne goh di ato' ti hiyah ne abalina' hi indatnan Ha\"in an Imbaluyna. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JN5_27","073_5_27","JHN","5","27","27","Ya indatna goh di haad'un munhumalyah nan tatagu ti Ha\"in nan Imbaluy di Tagu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JN5_28","073_5_28","JHN","5","28","28","Ya adi ayu manoh'an ten alyo' ti awniat waday algaw hi pangngolan an amin di nun'atoy hinan lubu' hi pangayaga' ay dida, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JN5_29","073_5_29","JHN","5","29","29","ya bumuhu'dah nan lubu'da ta nan maphod di nangatdah ataguda ya mi'tagudan Apo Dios hi munnononnong, mu nan nappuhiy inatdah ataguda ya humalyaon Apo Dios dida, ya minoltana.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JN5_30","073_5_30","JHN","5","30","30","Inalin goh Jesus di, “Bo'on hay pohdo' di ato'ato' ti nan pohdon Apo Dios. At nan itudunah panumalya' di hiyay ato', at nahamad ti nan pohdon Apo Dios an nannag ay Ha\"in di unudo', ya bo'on hay pohdo'. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JN5_31","073_5_31","JHN","5","31","31","Ya gulat ta Ha\"in ya anggay di mangihtiguh aat'u at adia' kulugon ti mi'id di ihtigu'. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JN5_32","073_5_32","JHN","5","32","32","Mu hi Amay ihtigu', ya inila' an nahamad di pangihtigunah aat'u. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JN5_33","073_5_33","JHN","5","33","33","Ya waday hennagyun immuy ay John an Mumbonyag ta minahmahanyuy aat'u ya nan immannung an inalina. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JN5_34","073_5_34","JHN","5","34","34","Adi mahapul an ihtiguana' ay John unu nan udumnan tatagu, mu ibaag'uh nen inalin John ta innilaonyuy inalina ta kulugonyu an dumalat nan nangihtiguna ta way atonyun mabaliwan. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JN5_35","073_5_35","JHN","5","35","35","Ya umat hinan mabnang an hilaw hi John ti inul'ulgudnay aat nan Makulug an Ma'unud, ya inunudyu, ya nun'am'amlong ayun paddungnay nabnangan ayu. Mu un na'amtang henen nabnanganyu ti ag'aga ya napogpog di nuntudtuduwana. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JN5_36","073_5_36","JHN","5","36","36","Mu wada goh di na'ahhamad an ihtigu' ya un nan nangihtigun John ay Ha\"in an hanan ato'ato' an inalin Ama di hiyay paddungnay mangihtigun Ha\"in ya mangipa'innila an Ha\"in di hennag Ama. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JN5_37","073_5_37","JHN","5","37","37","Hi Aman nannag ay Ha\"in ya Hiya goh di mangibaag hi aat'u. Mu agguyyu dengngol di hapitna, ya agguyyu goh tinnig di angahna ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JN5_38","073_5_38","JHN","5","38","38","ti adiyu pohdon an donglon nan Hapitnan impehnagna ti adia' kulugon an hennagna. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JN5_39","073_5_39","JHN","5","39","39","Ya hay nomnomonyu nin ya nan pamahabahaanyuh nan impitudo' Apo Dios di dumalat hi pi'taguanyun Hiyah mid pogpogna. Mu Ha\"in di inulgu'ulgud nen impitudo' Apo Dios. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JN5_40","073_5_40","JHN","5","40","40","Mu adiyu pohdon an middum ay Ha\"in ta way atonyun mi'tagun Apo Dios hi mid pogpogna. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JN5_41","073_5_41","JHN","5","41","41","Ya adi' gamgamon nan pange'gonan nan tatagun Ha\"in. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JN5_42","073_5_42","JHN","5","42","42","Mu inila' di aatyu an mi'id di pamhodyun Apo Dios, at hiyaat unna' agguy inabulut ay da'yu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JN5_43","073_5_43","JHN","5","43","43","Ya manu ay immalia' ti hiyah ne immandal Ama. Mu adia' damdama abuluton ti nan udumnan umalin bo'on hi Amay nannag di abulutonyu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JN5_44","073_5_44","JHN","5","44","44","Ti hay pangedenolan di ibbayun tagun da'yuy hiyay popohdonyu an bo'on nan pangedenolan Apo Dios ay da'yu, at mahaliwa ayuh panguluganyun Hiya. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JN5_45","073_5_45","JHN","5","45","45","Ya bo'on Ha\"in di mangibaag ay Amah adiyu kumulugan, ti hay mangibaag hi aatyu ya hi Moses an edenodenolyu ti nan agguyyu nangulugan hidin intudo'na. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JN5_46","073_5_46","JHN","5","46","46","Mu gulat ta nahamad di nanguluganyuh nan intudo' Moses at kinuluga' goh ti Ha\"in di inulgudnah nan intudo'na. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JN5_47","073_5_47","JHN","5","47","47","At adiyu adya kulugon nan intudo' Moses at inyal'allanay adiyu pangulugan hinan Hapit'u.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JN6_1","073_6_1","JHN","6","1","1","Unat goh nalpah hana ya numbangngad amih nan dammangna an alyondan Lobong an Galilee an mungngadan goh hi Lobong an Tiberias. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JN6_2","073_6_2","JHN","6","2","2","Ya do'olday tatagun nangunud ay da'min da Jesus ti tinnigday ina'inatnan umipanoh'a ti nun'ipa'adaognay numpundogoh. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JN6_3","073_6_3","JHN","6","3","3","Ya nunti'id amin da Jesus hinan duntug, ya ni'yibun ay da'min intudtuduwana. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JN6_4","073_6_4","JHN","6","4","4","Ya na'uy an madatngan di gotad nan Hudyuh nan Punnomnomandah Namaliwan nan Anghel Apo Dios hinan Tatagu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JN6_5","073_6_5","JHN","6","5","5","Ya unat goh nun'am'amang amin da Jesus ya tinnigmiy do'ol an tatagun umuy hi wadanda, at inalinan Philip di, “Hay pangngalan tu'u nin hi mun'olog hi ipa'an tu'uh nan tatagu?” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JN6_6","073_6_6","JHN","6","6","6","Mu inilan Jesus di atona, mu unna hangpaan hi Philip ta innilaonay un way pangulugna. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JN6_7","073_6_7","JHN","6","7","7","Ya tembal Philip an inalinay, “Mu uya'ada dih tatagu, at ta\"on un ahan ila'uy ginahut hi pihhuh tinapay ta hini\"itangon an iwanah at adi damdama umanay!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JN6_8","073_6_8","JHN","6","8","8","Ya tembal goh nan ohan da'min intudtuduwan Jesus an hi Andrew an agin Simon Peter an inalinan hiyay, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JN6_9","073_6_9","JHN","6","9","9","“Wah tu han ung'ungngan lala'in nitnud hinan tatagu, ya numbabalun hi lemay tinapay ya duway ekan. Mu undan umanay an ten do'olday tatagu?” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JN6_10","073_6_10","JHN","6","10","10","Ya inalin Jesus di, “Alyonyuh nan tatagu ta umbunda.” At numpangubun nan tataguh nan mahinolo'. Ya hay uyap nan linala'in numpangabun ya umuy hi lemay libu, mu agguy ni'yuyap nan ung'ungungnga ya nan binabai. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JN6_11","073_6_11","JHN","6","11","11","Ya innalna din tinapay, ya nunyaman ay Apo Dios, ya indatnan da'min intudtuduwana ta impiyapongmih nan tatagun inumbun. Ya umat goh hinay inatnah din ekan, at nanganda ta nangamung unda nabhug. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JN6_12","073_6_12","JHN","6","12","12","Ya unat goh nabhugda din tatagu ya inalinan da'miy, “Amungonyun amin nan na'angang ta mi'id di mitapal.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JN6_13","073_6_13","JHN","6","13","13","At hay inamungmin amin ya himpulu ta han duway napnuh bahkit an nalpuh din leman tinapay. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JN6_14","073_6_14","JHN","6","14","14","Ya unat goh tinnig nan tataguy inatnan umipanoh'a ya inaliday, “Hiyah te nin di Propetan hennag Apo Dios an umalih tun luta!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JN6_15","073_6_15","JHN","6","15","15","Ya inilan Jesus di ninomnom nan tatagu ti pohdonda Hiyan piliton ta Hiyay alida, at tinaynana dida ta immuy hinan udumnan duntug ta mun'oh'ohha. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JN6_16","073_6_16","JHN","6","16","16","Unat goh wan mun'a'ahdom ya nundadyu amin intudtuduwan Jesus ta immuy amih nan way lobong, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JN6_17","073_6_17","JHN","6","17","17","ya nunlugan amih din bangka ta umuy amih nan dammangnan miyuy ad Capernaum. Ya unat goh nahdom ya agguy immalih Jesus an ni'lugan ay da'mi. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JN6_18","073_6_18","JHN","6","18","18","Ya la'tot ya waday o\"ongol hi dalluyun ti imbibi'ahnan tumuyutuyup. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JN6_19","073_6_19","JHN","6","19","19","Ya unat goh linauhanmiy lema nin di kilomitlu ya inamangmih Jesus an mundaldallanan hinan tu'yap di danum an umali hi wadanmi, at nunheglay ta'otmi ti agguymi inilah un Hiya. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JN6_20","073_6_20","JHN","6","20","20","Mu inalin Jesus ay da'miy, “Adi ayu tuma'ot ti Ha\"in!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JN6_21","073_6_21","JHN","6","21","21","At mun'am'amlong amih immalian Jesus ay da'mi, at ni'luganonmi Hiya. Ya himbumagga ya immatam amih nan pingit di lobong hinan umayanmi. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JN6_22","073_6_22","JHN","6","22","22","Inilan nan tatagu an nunlugan amih nan bangkami ta nakak ami, mu agguy ni'lugan hi Jesus. Ya unat goh nabiggat ya na'amung din do'ol an tatagu, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JN6_23","073_6_23","JHN","6","23","23","ya wada goh di udumnan bangkan nalpud Tiberias, ya dimma'al nan tataguh dih nan neheggon hinan lugal hidin nunyamanan Jesus ay Apo Dios hinan tinapay ya din nanganan nan lemay libu ta hodondah Jesus. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JN6_24","073_6_24","JHN","6","24","24","Mu unat goh tinnigdan mi'id hi Jesus ya mid amin intudtuduwana ya ni'lugandan den bangka ta umuydad Capernaum an manganap ay Hiya. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JN6_25","073_6_25","JHN","6","25","25","Unat goh inah'upan din tataguh Jesus hinan dammangna ya inalidan Hiyay, “Apu, anuud di dimmatnganyuh tu?” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JN6_26","073_6_26","JHN","6","26","26","Ya inalin Jesus ay diday, “Immannung heten alyo' ti bo'on nan tinnigyun ina'inat'un umipanoh'ay panganapanyun Ha\"in ti nan tinapay an inanyu ta nangamung un ayu nabhug. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JN6_27","073_6_27","JHN","6","27","27","Mu hay maphod hi atonyu ya bo'on hay ononyuy nomnomonyu ti mapogpog hi awni, mu hay nomnomonyu ya nan ma'an an adi mapogpog an hiyay dumalat hi pi'taguan ay Apo Dios hi mid pogpogna. Ya Ha\"in an Imbaluy di Taguy mangidat enen ma'an ti hiyah ne indat Apo Dios hi biyang'u.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JN6_28","073_6_28","JHN","6","28","28","Ya inalidan Hiyay, “Hay atonmi mah ta way atonmin mangat hi pohdon Apo Dios?” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JN6_29","073_6_29","JHN","6","29","29","Ya tembal Jesus an inalinay, “Hay pohdon Apo Dios hi atonyu ya kulugona' an hennagna.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JN6_30","073_6_30","JHN","6","30","30","Ya inalida goh ay Hiyay, “Akkay mah atom di ohah adi olog di tagun mangat ta tigonmi ta way atonmin mangulug ay He\"a? ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JN6_31","073_6_31","JHN","6","31","31","Ti hay nunle'le'dan din o'ommod tu'uh din penghanah nan mapulun ya ina'inanda din ma'an an nalpud abuniyan ti hiyah ne inalin din impitudo' Apo Dios an inalinay, Indat Moses di ma'an an nalpud abuniyan ta hiyay inanda.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JN6_32","073_6_32","JHN","6","32","32","Ya inalin Jesus ay diday, “Immanung heten alyo' ti hi Moses di dimmalat hi nidatan di inandah nan mapulun, mu bo'on hiyay dumalat hi idatan nan nahamad an ma'an ay da'yu ti hiyah ne idat Aman da'yu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JN6_33","073_6_33","JHN","6","33","33","Ti nan tinapay an idat Apo Dios ya hay malpud abuniyan an hiyay dumalat hi ataguan hi nahamad.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JN6_34","073_6_34","JHN","6","34","34","Ya inalidan Hiyay, “Apu, henen inalim an tinapay ya gunmu ni' idat ay da'mi!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JN6_35","073_6_35","JHN","6","35","35","Ya inalin Jesus di, “Ha\"in di ay tinapay an dumalat hi pi'taguan ay Apo Dios hi mid pogpogna. Ti nan tagun mangabulut ay Ha\"in ya mipalenggopdah mid pogpogna an paddungnay adida ipidpidwan mahinaangan ya ma'uwaw. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JN6_36","073_6_36","JHN","6","36","36","Hidin hopapna ya inali' ay da'yuy, Ta\"on unyu gun tigon nan ato'ato' ya adia' damdama kulugon. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JN6_37","073_6_37","JHN","6","37","37","Mu nan tatagun pento' Apo Dios hi kumulug ay Ha\"in ya makulug an pohdondan middum ay Ha\"in. Ya an amin nan mamhod an middum ay Ha\"in ya abuluto' dida ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JN6_38","073_6_38","JHN","6","38","38","ti bo'on hay pangata' hinan pohdo' di nakaka' ad abuniyan, mu immalia' hitun luta ta nan pohdon nan nannag ay Ha\"in di hiyay ato'. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JN6_39","073_6_39","JHN","6","39","39","Ti hay pohdon nan nannag ay Ha\"in hi ato' ya ta ipapto\"u nan tatagun impiddumnan Ha\"in, ya mahua' didan amin hi awnih din angunuhna ta mid ah ohan didah milahhin ay Apo Dios. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JN6_40","073_6_40","JHN","6","40","40","Ti hay pohdon Ama ya ta an amin nan tatagun nanginnilah aat'u ta kulugona' ya diday mi'tagun Apo Dios hi mid pogpogna. At mahua' didah din angunuhna.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JN6_41","073_6_41","JHN","6","41","41","Ya immulu'ulu' nan Hudyun Jesus ti nan nangalyanah un Hiyay nahamad an ay tinapay an nalpud abuniyan an immalih tun luta. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JN6_42","073_6_42","JHN","6","42","42","Ya inaliday, “Undan bo'on Hiyah neh Jesus an imbaluy Joseph? Inilamiy o'ommodna, ya anaad ta alyonah un nalpud abuniyan?” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JN6_43","073_6_43","JHN","6","43","43","Ya inalin Jesus ay diday, “Idinongyun umulu'ulu' ay Ha\"in ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JN6_44","073_6_44","JHN","6","44","44","ti mi'id di olog di tagun mangulug ay Ha\"in ti mahapul an hi Amay mangal'alu' ay dida ta way atondan kumulug ay Ha\"in an hennagna. Ya kumulugda ay ya mahua' didah din angunuhna. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JN6_45","073_6_45","JHN","6","45","45","Ti hay intudo' din ohan propeta ya inalinay, Hi Apo Dios di mangituduh aton an amin di tatagu. At an amin di manginnilah itudun Ama ta kulugonda at diday mangulug ay Ha\"in. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JN6_46","073_6_46","JHN","6","46","46","Mu mi'id ah nannig ay Ama an anggay Ha\"in an nalpuh wadanay nannig ay Hiya. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JN6_47","073_6_47","JHN","6","47","47","Immannung heten alyo' ti nan mangulug ay Ha\"in ya mi'tagudan Apo Dios hi mid pogpogna. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JN6_48","073_6_48","JHN","6","48","48","Ya Ha\"in di nahamad an ay tinapay ti Ha\"in dumalat hi pi'taguan ay Apo Dios. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JN6_49","073_6_49","JHN","6","49","49","Ti din o'ommod tu'uh din penghanan nunle'le'od hinan mapulun ya inanday ma'an an nalpud abuniyan, mu natoyda damdama. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JN6_50","073_6_50","JHN","6","50","50","Mu nan inali' an nahamad an tinapay an nalpud abuniyan ya nan tatagun mangan ene ya mi'tagudan Apo Dios hi mid pogpogna. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JN6_51","073_6_51","JHN","6","51","51","Ya Ha\"in henen nahamad an ay tinapay an nalpud abuniyan an dumalat hi pi'taguan ay Apo Dios hi mid pogpogna. At nan mangan enen tinapay ya mi'tagun Apo Dios hi mid pogpogna. Ti henen tinapay an idat'u ya hiyah ne nan odol'u ta way aton di tatagun mi'tagun Apo Dios hi munnononnong.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JN6_52","073_6_52","JHN","6","52","52","Ya nunhohongngel din Hudyun de han inalin Jesus an inaliday, “Hay aton te udot han tagun mangidat hi odolna ta onon tu'u?” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JN6_53","073_6_53","JHN","6","53","53","Ya inalin Jesus di, “Immannung ti adiyu ay onon heten odol'u ya inumon di dala' an Imbaluy di Tagu ya adi ayu ahan mi'tagun Apo Dios hi munnononnong. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JN6_54","073_6_54","JHN","6","54","54","Mu nan paddungnay mangan hi odol'u ya manginum hi dala' ya diday mi'tagun Apo Dios hi mid pogpogna. Ya mahua' goh didah din angunuhna. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JN6_55","073_6_55","JHN","6","55","55","Ti nan odol'uy hiyay nahamad an ay ma'an, ya nan dala' di nahamad an paddungnay inumon, ti hiyah ne mamaliw hi tagu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JN6_56","073_6_56","JHN","6","56","56","Ti nan paddungnay mangan hi odol'u ya manginum hi dala' ya hiyay nun'immapit ay Ha\"in, ya Ha\"in goh di nun'immapit ay hiya. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JN6_57","073_6_57","JHN","6","57","57","Ya hi Aman alpuwan di nahamad an ataguan di nannag ay Ha\"in, at hiyaat un nahamad di atagua'. At hiyanan wa ay di paddungnay mangan eten odol'u ya nahamad di ataguanda, at mi'taguda goh ay Apo Dios hi mid pogpogna ti Ha\"in dumalat. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JN6_58","073_6_58","JHN","6","58","58","Ya henen inali' an nahamad an tinapay ya Ha\"in an nalpud abuniyan. Ya agguya' nipaddung hidin ma'an an nalpud abuniyan an inan din o'ommod tu'uh penghana, at natoyda ti agguy nipaddung di aatnan nen inali' an nahamad an ma'an. Mu nan paddungnay mangan enen inali' ya mi'tagudan Apo Dios hi mid pogpogna.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JN6_59","073_6_59","JHN","6","59","59","Hiyatuy intudun Jesus hinan himba'an di Hudyud Capernaum. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JN6_60","073_6_60","JHN","6","60","60","Unat goh dengngol nan nitnud ay da'min da Jesus nan inulgudna ya do'olday agguy namhod, at inaliday, “Henen ituduna ya mipoleto' hi ingah pangngolan! Undan way mamhod hi mangngol hinan umat hina?” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JN6_61","073_6_61","JHN","6","61","61","Ya i'innilan Jesus an umulu'ulu' nan udumnan nitnud ay Hiya, at inalinan diday, “Undan nipoleto' hi ingayuh nen inali'? ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JN6_62","073_6_62","JHN","6","62","62","Mu adiyu ay pohdon ya gulat ta tigona' an Imbaluy di Taguh pumbangngada' hi nalpuwa' an ad abuniyan at hay nomnomonyu nin mah hi aat'u? ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JN6_63","073_6_63","JHN","6","63","63","Nan Na'abuniyanan an Lennaway dumalat hi pi'taguan ay Apo Dios, mu nan wah tun luta ya bo'on hiyay aptan hi pi'taguan ay Hiya. Din inulgud'un da'yu ya nalpuh nan Na'abuniyanan an Lennawa, at hiyay dumalat hi pi'taguan ay Apo Dios. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JN6_64","073_6_64","JHN","6","64","64","Mu waday udumnan da'yu damdaman adi kumulug ay Ha\"in.” Ya manu ay inalin Jesus hene ti ta\"on hidin hopapna ya i'innilana nan adi mangulug ay Hiya ya nan mangitudun Hiya ta dapoponda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JN6_65","073_6_65","JHN","6","65","65","Ya inalin goh Jesus ay diday, “Waday udumnan da'yun adi kumulug at hiyah ne dumalat hi nangalya' hi, Mid olog di tatagun mangulug ay Ha\"in ti mahapul an badangan Ama dida ta idatnay abalinandan kumulug.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JN6_66","073_6_66","JHN","6","66","66","Ya unat goh dengngol din ninitnud ay da'min da Jesus din nanudtuduna ya agguyda mahkay nitnitnud ay da'mi. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JN6_67","073_6_67","JHN","6","67","67","Ya inalin Jesus ay da'min himpulu ta duwan intudtuduwanay, “Akkay pohdonyu goh an mi'yakak?” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JN6_68","073_6_68","JHN","6","68","68","Ya tembal Simon Peter an inalinay, “Undan way udumnah makulug hi unudonmi? Ti anggay He\"ah mangituduh dumalat hi pi'taguan ay Apo Dios hi mid pogpogna! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JN6_69","073_6_69","JHN","6","69","69","At kulugonmi mahkay ti inilamin He\"a nan na'ahhamad di ugalinan Pento' Apo Dios hi mumpapto'!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JN6_70","073_6_70","JHN","6","70","70","Ya tembal goh Jesus an inalinay, “Ha\"in di namilin da'yun himpulu ta duwa, mu waday ohan da'yu an na\"appuhiy nomnomna an umat hinan diyablu!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JN6_71","073_6_71","JHN","6","71","71","Hi Judas an imbaluy Simon Iscariot henen inalina ti hi Judas di mangitudun Hiya ta dapoponda an ta\"on un hiyay ohan da'min himpulu ta duwan intudtuduwana. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JN7_1","073_7_1","JHN","7","1","1","Unat goh nalpah hi Jesus an nun'ul'ulgud ya limmane'le'od hidih nan Provinciad Galilee. Ya agguy immuy hinan Provinciad Judea ti wah dida nan Hudyun mangana'anap ay Hiya ta patayonda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JN7_2","073_7_2","JHN","7","2","2","Ya magadyuh an madatngan nan Gotad hi Pangiyammaan nan Hudyuh A'ab'abbung ta way ihi'ugandah ohay duminggu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JN7_3","073_7_3","JHN","7","3","3","Ya inalin nan a'agin Jesus an linala'iy, “Taynam heten babluy ta umuy'ad Judea an wadan nan gotad ta way aton nan tatagun mangunud ay He\"an mannig hinan ato'atom an umipanoh'a! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JN7_4","073_7_4","JHN","7","4","4","Ti nan tagun mamhod hi a'al'alyana ya adi mihinah nan adagwin niyohhan babluy! At hay maphod hi atom ya umuy'a ta ipattigmun amin hinan tataguy ato'atom an umipanoh'a!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JN7_5","073_7_5","JHN","7","5","5","Ya manu ay inalin nan a'aginah ne ti agguyda kinulug Hiya. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JN7_6","073_7_6","JHN","7","6","6","Ya inalin Jesus di, “Adia' umuy ad ugwan ti agguy nadatngan di gutud di pangipa'innilaa' hi aat'u, mu da'yu ya malgoman impattigyuy abalinanyu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JN7_7","073_7_7","JHN","7","7","7","Ti mi'id ah mamahiw ay da'yuh tun tatagu, mu Ha\"in ya pahipahiwona' ti nan gun'u pangulgudan hinan aat di anappuhin di ugalida. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JN7_8","073_7_8","JHN","7","8","8","At da'yuy umuy hinan gotad, mu adia' mi'yalid ugwan ti bo'on ad ugwan di gutud di pangipa'innilaa' hi aat'u.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JN7_9","073_7_9","JHN","7","9","9","Ya unat goh lempah Jesus an ni'hapit hinan a'agina ya agguy ne'yekak, at nataynan hinan Provinciad Galilee. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JN7_10","073_7_10","JHN","7","10","10","Unat goh immuy din a'agin Jesus an ne'egtad eden algaw ya nangunud, mu agguy nipattig hinan tataguh din immatamana. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JN7_11","073_7_11","JHN","7","11","11","Ya ana'anapon din ap'apun di Hudyuh Jesus hidih nan way gotad an inaliday, “Hay wadan nin Jesus hitu?” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JN7_12","073_7_12","JHN","7","12","12","Ya uma'umanon din tataguy aat Jesus, ya inalin din udumnay, “Maphod di ugalina!” Mu nan udum ya inaliday, “Adi ahan ti un bumalbalih nan tatagu!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JN7_13","073_7_13","JHN","7","13","13","Mu agguyda impadngol nan inul'ulguddah nan ap'apuda ti tuma'otda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JN7_14","073_7_14","JHN","7","14","14","Ya unat goh immaginawa din gotad ya immuy hi Jesus hinan gettaw di Timplun Apo Dios ad Jerusalem ta nuntudtudu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JN7_15","073_7_15","JHN","7","15","15","Ya manoh'ada ahan din a'ap'apun di Hudyun inaliday, “Anaad nin ta agguy nun'ihkul Hiya ya nala'eng udot an muntudtudu?” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JN7_16","073_7_16","JHN","7","16","16","Ya tembal Jesus an inalinay, “Nan itudtudu' ya bo'on hay nomnom'uy nalpuwana ti hi Apo Dios an nannag ay Ha\"in. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JN7_17","073_7_17","JHN","7","17","17","Ya wa ay di mamhod an mangunud hinan pohdon Apo Dios at innilaonay nalpuwan nan itudtudu' hi un nalpun Apo Dios unu hay nomnom'u ya anggay. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JN7_18","073_7_18","JHN","7","18","18","Nan tagun hay wah nomnomna ya anggay di ulgudona ya un hay a'al'alyanay pohdona. Mu adi' pohdon di umat hina ti hay pohdo' ya nan nannag ay Ha\"in di ma'al'ali. At hiyay panginnilaanyu an adia' ahan munlayah. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JN7_19","073_7_19","JHN","7","19","19","Ya indat Moses nan Uldin ay ditu'u, mu mi'id ah ohan da'yuh nangunud! Ti gulat ta inunudyuh nen Uldin at adiyu lomon an mamatoy ay Ha\"in!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JN7_20","073_7_20","JHN","7","20","20","Ya inalin nan tataguy, “Un'a nahu'lungan hi nappuhin lennawa ti undan way mangalih un da'a patayon?” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JN7_21","073_7_21","JHN","7","21","21","Ya tembal Jesus an inalinay, “Manoh'a ayu ti inat'uy ohan umipanoh'a, ya hay ngilin an Habaduy nangipa'adaoga' hinan nundogoh. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JN7_22","073_7_22","JHN","7","22","22","Mu da'yu ya kugitonyuy imbabaluyyun linala'ih nan Habadu an paniaw hi puntamuan (mu bo'on hi Moses di nangete\"an nen ugali ti nan o'ommod tu'uh din penghana an da Abraham ay Isaac, ya hi Jacob di nahhun an nangat). ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JN7_23","073_7_23","JHN","7","23","23","Ya mungkugit ayuh Habadu ta ma'unud nan immandal Moses, at anaad udot ta mabungot ayun Ha\"in hi un hay Habaduy pangipa'adaoga' hinan way lewohona? ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JN7_24","073_7_24","JHN","7","24","24","Agguyyu ay hinamad di inat nan ibbayun tagu, ya adiyu ipanuh di aatnah un nappuhi unu adi ta awni ta hamadonyuh mahhun ya unyu ipanuh!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JN7_25","073_7_25","JHN","7","25","25","Inalin din udumnan tatagud Jerusalem di, “Undan bo'on hete din lala'in alyonday patayonda? ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JN7_26","073_7_26","JHN","7","26","26","Anaad udot ta ipadngolnan amin hinan tataguy panudtuduna, ya mi'id di mangipadinong ay Hiya? Undan inilan nan a'ap'apu tu'uh un Hiyah Kristu ta adida ihingal? ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JN7_27","073_7_27","JHN","7","27","27","Mu bo'on nin, ti gulat ta nan Alin Pento' Apo Dios an mumpapto' hitun tataguy umali at mi'id di nanginnilah nalpuwana, mu heten tagu ya inila tu'uy nalpuwana.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JN7_28","073_7_28","JHN","7","28","28","Ya hidin nuntudtuduwan Jesus hinan Timplun Apo Dios ad Jerusalem ya enlo'enlotnan himmapit an inalinay, “Undan immannung an inimmatunana'? Ya undan inilayu goh di nalpuwa'? Bo'on Ha\"in ad nomnom hi immalia' hitu ti waday nannag ay Ha\"in, ya Hiyay ma'akkulug, mu agguyyu goh inila Hiya. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JN7_29","073_7_29","JHN","7","29","29","Mu inila' Hiya ti Hiyay nalpuwa', ya Hiya goh di nannag ay Ha\"in.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JN7_30","073_7_30","JHN","7","30","30","Ya wadada din mamhod an mampap ay Jesus, mu agguyda dempap ti agguy nagtud di pangabulutan Apo Dios hi pampapandan Hiya. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JN7_31","073_7_31","JHN","7","31","31","Mu do'ol di nangulug ay Hiyah nan tatagun na'amung hinan Timplun Apo Dios, ya inaliday, “Immannung an Hiyah te lala'in Alin Pento' Apo Dios hi umalin mumpapto' ti hanan ato'atonan umipanoh'a, ya hiyah ne tuwaliy aton Kristun mumpapto'!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JN7_32","073_7_32","JHN","7","32","32","Unat goh dengngol nan Pharisees ya nan ap'apun di papadiy inul'ulgud nan tataguh aat Jesus at hennegday pulis an mumpun'adug hi Timplu ta umuyda dapopon Hiya. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JN7_33","073_7_33","JHN","7","33","33","Ya inalin Jesus di, “Adi madnoy di ihina' ay da'yu, at umuya' hi wadan nan nannag ay Ha\"in. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JN7_34","073_7_34","JHN","7","34","34","Ya anapona' ay da'yu, mu adi ayu pa\"ah'up ay Ha\"in ti nan umaya' ya adi mabalin an umali ayuh di.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JN7_35","073_7_35","JHN","7","35","35","Ya inalin din Hudyuy, “Hay umayana udot ta alyonay un tu'u adi pa\"ah'up ay Hiya? Umuy nin hinan udumnan babluy di iGreece an nunhituwan di udumnah Hudyu ta nan iGreece di itudtuduwana? ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JN7_36","073_7_36","JHN","7","36","36","Ti anaad ta inalinay, Ana'anapona', mu adi ayu pa\"ah'up ay Ha\"in? Ya inalina goh di, Nan umaya' ya adi mabalin an umali ayu. Ya hay pohdon ne nin an alyon?” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JN7_37","073_7_37","JHN","7","37","37","Din algaw hi angunuh din gotad ya hiyah ne nan nabagtun algaw. Ya henen algaw ya timma'dog hi Jesus hinan wadan di na'amung an tatagu, ya enlotnan himmapit an hay nipa\"el di nangalinan inalinay, “An amin di ma'uwaw ya umalidan Ha\"in ta uminumda! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JN7_38","073_7_38","JHN","7","38","38","Ti inalin nan impitudo' Apo Dios di, Nan tagun kumulug ay Ha\"in ya wah odolna nan ay danum an hiyay dumalat hi pi'taguanan Apo Dios, ya paddungnay obob an bumuhubuhu' di danum ta way inumon di udumna goh.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JN7_39","073_7_39","JHN","7","39","39","Ya nan ay danum an inalin Jesus ya hiyah ne nan Na'abuniyanan an Lennawan magadyuh di pannagan Apo Dios ta miyo'odol hinan mangulug ay Jesus. Ya hidin nangalyan Jesus ya agguy ni' nahnag hinan tatagu ti agguy timmulud abuniyan hinan ipabagtuana. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JN7_40","073_7_40","JHN","7","40","40","Do'olday tatagun nangngol enen inalin Jesus, ya inalin din udumnay, “Immannung an Hiyay Propetan hodon tu'u!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JN7_41","073_7_41","JHN","7","41","41","Mu inalin din udumnay, “Hiyah Kristu!” Mu waday udumnan nangalih, “Undan mah hinan Provinciad Galilee di alpuwan nan Alin Pento' Apo Dios an mumpapto' hinan tatagu? ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JN7_42","073_7_42","JHN","7","42","42","Ti inalin nan impitudo' Apo Dios an nan pot'on Apo Dios hi mumpapto' hitun tatagu ya malpuh nan holag David, ya ad Bethlehem di itungawana an babluy hi nunhituwan David hidin penghana.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JN7_43","073_7_43","JHN","7","43","43","At nagodwada din tatagu ti dumalat hi Jesus ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JN7_44","073_7_44","JHN","7","44","44","ti nan godwana ya penhoddan dapopon hi Jesus, mu nan godwa ya penpenhodda Hiya. At mi'id di nangipadah an nampap ay Hiya. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JN7_45","073_7_45","JHN","7","45","45","At numbangngad din binaaldan pulis an mun'adug hinan Timplun mampap ay Jesus. Ya inalin din a'ap'apun di papadi ya din Pharisees an nannag ay diday, “Anaad ta mid initnud Hiya?” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JN7_46","073_7_46","JHN","7","46","46","Ya inalin din pulis di, “Mi'id di dengngolmih umat hinay panudtuduna!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JN7_47","073_7_47","JHN","7","47","47","Ya inalin din Pharisees di, “Undan ta\"on goh da'yu ya nabalbaliyan ayuh nan panudtuduna? ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JN7_48","073_7_48","JHN","7","48","48","Undan way inilayuh ohah nan ap'apun di Hudyu ya nan Pharisees hi kimmulug ay Hiya? ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JN7_49","073_7_49","JHN","7","49","49","Ti nan tatagun mangunud ay Hiya ya didanay mid adaldan agguy nanginnilah nan Uldin Apo Dios ay Moses, at idutan Apo Dios dida!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JN7_50","073_7_50","JHN","7","50","50","Ya niddum ay didah Nicodemus an din immuy ay Jesus hidin labi ti hiyay oha goh hinan a'ap'apun di Hudyu, ya inalinah din i'ibbanay, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JN7_51","073_7_51","JHN","7","51","51","“Nan Uldin tu'u ya agguy ay nahumalya nan tagu ta agguy nibaag di inatna ya adi mabalin an mamolta. At goh ta pohdonyun moltaon Hiya?” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JN7_52","073_7_52","JHN","7","52","52","Ya inalidan hiyay, “Ay ihunay un he\"a goh di ohah nan iGalilee an ibbada ti omod nan panapitmu! Adya bahaom nan impitudo' Apo Dios at mid ah'upam an ta\"on un ah ohah mangalih un ad Galilee di alpuwan nan propetan Apo Dios!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JN7_53","073_7_53","JHN","7","53","53","At way ohaan immanamutdah abungda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JN8_1","073_8_1","JHN","8","1","1","Unat goh nalpah henen inalin din Pharisees ya an amin din tatagu ya numpanga'anamutda, mu hi Jesus ay ya immuy hinan Duntug an Olibo. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JN8_2","073_8_2","JHN","8","2","2","Ya hidin nabiggat hi we'weet ya numbangngad hi Jesus hinan Timplun Apo Dios. Ya do'olday tatagun na'amung an lini'ubda Hiya, ya inumbun ta intudtuduwana dida. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JN8_3","073_8_3","JHN","8","3","3","Ya immuy din muntudtuduh nan Uldin ya din Pharisees hi wadan Jesus, ya initnudda han babain nangilugtap hi ahawana, ya impata'dogdah nan hinagang din do'ol an tatagu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JN8_4","073_8_4","JHN","8","4","4","Ya inalidan Jesus di, “Apu, heten babai ya inlugtapna han ahawana ti waday nannig ay hiya. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JN8_5","073_8_5","JHN","8","5","5","Ya hay inyuldin Moses ya nan tagun umilugtap hi ahawana ya mahapul an pundotnay hi batu ta nangamung un matoy. At hay hapitom mah eten babai?” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JN8_6","073_8_6","JHN","8","6","6","Ya manu ay inalidan Jesus hene ya ta innilaonday pambalnah un mipaddung hinan inyuldin Moses ti gulat ta adi at hiyay pangidalatandan mangidiklamun Hiya. Ya nunluung hi Jesus, ya waday intudo'nah nan luta, mu hay ngamaynay nanudo'na. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JN8_7","073_8_7","JHN","8","7","7","Ya intugtugadan mummahmah ta tabolona nan inalida, at timma'dog hi Jesus, ya inalinan diday, “Nan agguy nabaholan ay da'yuy mahhun an manotnay eten babai.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JN8_8","073_8_8","JHN","8","8","8","Ya nunluung goh an nuntudo' hinan luta. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JN8_9","073_8_9","JHN","8","9","9","Ya unat goh dengngolda din inalin Jesus ya bimmainda ti iniladan nabaholanda goh, at way ohaan nun'akakda an impangpang'un din nun'al'alla'ay. At anggay hi Jesus ya nan babain nangilugtap hi ahawanay na'angang hidi. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JN8_10","073_8_10","JHN","8","10","10","Ya timma'dog hi Jesus, ya inalinah din babaiy, “Hay immayan mah din tatagun mamhod an manotnay ay he\"a?” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JN8_11","073_8_11","JHN","8","11","11","Ya inalin din babaiy, “Nakakdan amin, Apu.” At inalin Jesus di, “Ta\"on goh un Ha\"in ya adi' he\"a moltaon. At umuy'a, mu adim ipidpidwan mumbahol.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JN8_12","073_8_12","JHN","8","12","12","Immuy goh nuntudtuduh Jesus hinan Timplun Apo Dios, ya inalinay, “Ha\"in di umat hi Potang an paddungnay patala' di nomnom di tatagu. Ti nan tatagun mangulug ay Ha\"in ya adida mahelngan ti itudtuduwa' didan paddungnay patala' dida, at hiyay dumalat hi pi'taguandan Apo Dios hi mid pogpogna.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JN8_13","073_8_13","JHN","8","13","13","Ya inalin din Pharisees ay Hiyay, “Un'a ohan mangihtiguh odolmu, at hiyaat un mi'id mangulug hinan itudtudum!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JN8_14","073_8_14","JHN","8","14","14","Ya tembal Jesus an inalinay, “Ta\"on un Ha\"in ya anggay di mangihtiguh odol'u mu inila' an immannung nan inali' ti inila' di nalpuwa', ya inila' goh di umaya'. Mu da'yu ya agguyyu inilay nalpuwa' ya hay umaya'. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JN8_15","073_8_15","JHN","8","15","15","Ya nan atonyun mangipanuh hi aat'u ya un nalpuh nomnom di tatagu, mu Ha\"in ya bo'on hay pangipanuha' hi aat di tataguy immalia'. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JN8_16","073_8_16","JHN","8","16","16","Mu gulat ta hamadona' hinan punhumalyaa' at makulug di panumalya' ti adia' un oha ti waday ibba' an munhumalya an hi Aman nannag ay Ha\"in. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JN8_17","073_8_17","JHN","8","17","17","Ti waday nitudo' goh hinan Uldinyun inalinay, Gulat ta duway mun'ihtigu ta mumpaddung di alyonda at mahapul an kulugon tu'u. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JN8_18","073_8_18","JHN","8","18","18","Ya Ha\"in di mun'ihtiguh odol'u, ya ihtiguana' goh ay Aman nannag ay Ha\"in. At duwa amin mun'ihtigu an hiyah ne inalin nan Uldin tu'u.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JN8_19","073_8_19","JHN","8","19","19","Ya inalidan Jesus di, “Hay wadan Amam?” Ya inalin Jesus di, “Agguya' inimmatunan ay da'yu, at agguyyu goh inilah Ama. Ti gulat ta inimmatunana' ay da'yu at inilayu goh hi Ama.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JN8_20","073_8_20","JHN","8","20","20","Ya inulgud Jesus hanah din nuntudtuduwanah nan gettaw di Timplun Apo Dios hinan kuwaltun nihinan di kahon an ittuwan di pihhuh me'nong ay Apo Dios. Mu agguyda dempap Hiya ti bo'on hiyay gutudnah nangabulutan Apo Dios hi pampapandan Hiya. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JN8_21","073_8_21","JHN","8","21","21","Inalin goh Jesus ay diday, “Tayna' da'yu, ya ipadahyun manganap ay Ha\"in, mu matoy ayun agguy na'aliwan di baholyu, at nan umaya' ya adi mabalin an umali ayu.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JN8_22","073_8_22","JHN","8","22","22","Ya inalin din Hudyuy, “Goh ta alyonay un waday umayana ya adi tu'u abalinan an mangunud ay Hiya? Undan patayonay odolna ta mid olog tu'un umuy hi ayana?” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JN8_23","073_8_23","JHN","8","23","23","Ya tembal Jesus an inalinay, “Da'yu ya tun lutay nalmuwanyu, mu Ha\"in ya nalpuwa' ad abuniyan. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JN8_24","073_8_24","JHN","8","24","24","At hiyaat un'u inaliy, Hay atayanyu ya wagwaday baholyu. Immannung an adiyu ay kulugon din inali' hi aat'u at hay atayanyu ya wagwaday baholyu, at adi mabalin an umuy ayuh nan umaya'.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JN8_25","073_8_25","JHN","8","25","25","Ya inalidan Hiyay, “Hay aatmu mah?” Ya tembal Jesus an inalinay, “Hay aat'u ya hiyah de din inulgu'ulgud'uh din hopapna ta nangamung ad ugwan. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JN8_26","073_8_26","JHN","8","26","26","Ya gulat ta pohdo' ya do'ol di ibaag'uh aat di nappuhih ugaliyuh pangipanuha' ay da'yu. Mu adi' ti hay intudun nan nannag ay Ha\"in di hiyay alyo' ay da'yu ya anggay ti Hiya ya makulug an amin di alyona.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JN8_27","073_8_27","JHN","8","27","27","Ya agguyda na'awatan hi un hay aat Amanan hi Apo Dios di gunna ulgudon. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JN8_28","073_8_28","JHN","8","28","28","Ya inalin Jesus di, “Awni ta hay pangihalangananyun Ha\"in an Imbaluy di Taguy panginnilaanyuh amakulug hatun ulgu'ulgudo' hi aat'u ya innilaonyu goh an bo'on hay pohpohdo' di ina'inat'u, ti an amin nan ina'inat'u ya nan inali' ya hay intudun Ama. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JN8_29","073_8_29","JHN","8","29","29","Ya nun'immapita' hinan nannag ay Ha\"in, at adia' inganuy ti ato' an amin di mangipadenol ay Hiya.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JN8_30","073_8_30","JHN","8","30","30","At do'olday kimmulug eden inulgud Jesus. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JN8_31","073_8_31","JHN","8","31","31","Inalin Jesus hinan Hudyun nangulug hinan inalinay, “Gulat ta inaynayunyun mangunud eten itudtudu' at immannung an da'yuy tatagu'. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JN8_32","073_8_32","JHN","8","32","32","At i'innilayu nan Makulug an Ma'unud, at hiyay mamogpog hinan paddungnay ahimbutyu.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JN8_33","073_8_33","JHN","8","33","33","Ya inalidan Jesus di, “Da'mi nan holag Abraham, at mi'id di ad himbut ay da'mi! Ya anaad ta inalim un waday mamogpog hi ahimbutmi?” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JN8_34","073_8_34","JHN","8","34","34","Ya inalin Jesus ay diday, “Immannung heten alyo' ti nan tatagun nabaholan ya paddungnay nan baholday nambut ay dida ti mi'id di abalinandan mangat hi maphod. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JN8_35","073_8_35","JHN","8","35","35","Ya immannung an paddungnay himbut nan nabaholan an tagu ti nan himbut ya adi mibilang hinan hina\"ama. Mu nan imbaluy ya mibilang hi ohan didan hina\"ama ta nangamung. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JN8_36","073_8_36","JHN","8","36","36","Ya gulat ta Ha\"in an Imbaluy Apo Dios di mamogpog hi paddungnay ahimbutyu at umannung an ma'at ahan, at adi da'yu mahkay hubuton hinan baholyu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JN8_37","073_8_37","JHN","8","37","37","Inila' an da'yuy holag Abraham, mu agguyyu enyengoh hinan ugalina ti da'yu ya penhodyun patayona' ti adiyu kulugon tun itudtudu'. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JN8_38","073_8_38","JHN","8","38","38","Ya nan ulgudo' ay da'yu ya hay tinnig'uh wada' ay Ama, mu da'yu ya nan inalin di o'ommodyuy hiyay unudonyuh atonyu.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JN8_39","073_8_39","JHN","8","39","39","Ya inalin din Hudyun Jesus di, “Hi Abraham di ommodmi!” Mu inalin Jesus ay diday, “Gulat ta immannung an da'yuy nahamad an holag Abraham at enghonyuy ina'inatnan maphod. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JN8_40","073_8_40","JHN","8","40","40","An amin di intudtudu' ay da'yu ya nan makulug an dengngol'un inalin Apo Dios, mu gunyu impadah an mamatoy ay Ha\"in damdama. Mu agguy inat Abraham di umat hina! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JN8_41","073_8_41","JHN","8","41","41","Ti nan inat din ommodyuy hiyay eng'enghonyu.” Ya inalidan Hiyay, “Adi ami umat hinan inikuk an mid inilanan amana! Ti na'i'innilan un oh'ohhah amamin hi Apo Dios!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JN8_42","073_8_42","JHN","8","42","42","Ya inalin Jesus ay diday, “Gulat ta immannung an hi Apo Dios di hi Amayu at pohdona' ti nalpuwa' ay Hiya ta immalia' hitun luta. Ya bo'on Ha\"in ad nomnom hinan immalia' ti unna' hennag ay Hiya. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JN8_43","073_8_43","JHN","8","43","43","Mu anaad ta adi ayu pa\"innilan ten hapihapito'? Manu ay adi ayu pa\"innila ti adiyu pohdon an donglon tun hapihapito'. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JN8_44","073_8_44","JHN","8","44","44","Mu da'yuy holag nan ommodyun hi Satanas, ya hay pohdon amayuy hiyay pohdonyun anungon! Ya pimmatopatoy hi Satanas an nete\"ah din hopapna ta nangamung ad ugwan, ya agguyna ahan inunud nan Makulug an Tugun ti mi'id ah makulug hi ugalina. Ya munlangkak ti hiyah ne gagangaynan hiya ti nan pohdonah aton ya hiyay unudona ti hay aat di ugalina ya munlangkak, ya an amin hanan langkak di tagu ya hiyay dumalat. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JN8_45","073_8_45","JHN","8","45","45","Ya umat hina goh di ugaliyu, at hiyaat unyu adi kulugon tun makulug an hapihapito'! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JN8_46","073_8_46","JHN","8","46","46","Undan waday nannig hi inat'uh nappuhi? Immannung tun alyo'alyo', mu anaad ta adiyu kulugon? ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JN8_47","073_8_47","JHN","8","47","47","Nan tagun Apo Dios ya unudonay Tuguna, mu da'yu ya adiyu unudon ti bo'on da'yuy tataguna.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JN8_48","073_8_48","JHN","8","48","48","Inalin din Hudyun Jesus di, “Tigom an immannung din inalimin iSamaria'a ti ten boholon da'min Hudyu! Ya wada goh di neh'op ay He\"ah nappuhin lennawa!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JN8_49","073_8_49","JHN","8","49","49","Ya inalin Jesus di, “Agguya' nahe'pan ti e'gona' hi Ama, mu pahiwona' ay da'yu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JN8_50","073_8_50","JHN","8","50","50","Ya bo'on hay pangipabagbagtuan di tagun Ha\"in di gamgamo', mu waday ohah mamhod hi ipabagtua', at Hiyay manumalyah nan makulug di atona ya nan nappuhi. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JN8_51","073_8_51","JHN","8","51","51","Ya makulug tun alyo' ti nan tagun mangunud hinan ulgudo' ya adi matmattoy.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JN8_52","073_8_52","JHN","8","52","52","Ya inalin din Hudyun Hiyay, “Immannung ahan an waday neh'op ay He\"a! Ti natoy hi Abraham ya din numbino'ob'on an propeta, ya inalim udot un nan mangulug hinan Tugunmu ya adida matoy? ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JN8_53","073_8_53","JHN","8","53","53","Ya undan alyom di un He\"ay nabagbagtu ya un din ommod tu'un hi Abraham? Ti natoy, ya umat goh hidin propetan Apo Dios! Ya goh udot ta umat hinay panapitmu?” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JN8_54","073_8_54","JHN","8","54","54","Ya tembal Jesus an inalinay, “Gulat ta Ha\"in di mangipabagtuh odol'u ya mi'id di hulbina. Mu wada han ohan mangipabagtun Ha\"in an hi Ama an hiyah ne inaliyuh Apo Dios an dayawonyu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JN8_55","073_8_55","JHN","8","55","55","Mu agguyyu inila Hiya, mu Ha\"in ya inila' Hiya. Ya gulat ta alyo' hi un'u agguy inila Hiya at umata' ay da'yun munlangkak! Mu adi' ihaut ti inila' ahan Hiya, at unudo' di Tuguna. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JN8_56","073_8_56","JHN","8","56","56","Ya din ommod tu'un hi Abraham ya mun'am'amlong ti inilanan tigonah den algaw an umalia'. Ya unat goh tinnignan immannung ya nidugah di amlongna.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JN8_57","073_8_57","JHN","8","57","57","Ya inalin din Hudyun Jesus di, “Un'a udot unga an agguy immuy hi nabongle di tawonmu, ya inalim unmu tinnig hi Abraham?” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JN8_58","073_8_58","JHN","8","58","58","Ya tembal Jesus an inalinay, “Immannung heten alyo' ti Wagwadaa' Tuwali ya un mitungaw hi Abraham!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JN8_59","073_8_59","JHN","8","59","59","Ya nun'alan din tataguy batu ta pangayangdan Hiya. Mu nipo\"oy hi Jesus, ya intadunan de ya nakak ta tinaynana din Timplun Apo Dios. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JN9_1","073_9_1","JHN","9","1","1","Hidin mundaldallanan amin da Jesus ya tinnigna han nabulaw an lala'in nete\"ah din nitungawana. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JN9_2","073_9_2","JHN","9","2","2","Ya inalimin din intudtuduwanan Hiyay, “Apu, anaad ta nabulaw heten taguh nitungawana? Hay ad bahol nin—hiya, unu nan o'ommodna?” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JN9_3","073_9_3","JHN","9","3","3","Ya inalin Jesus di, “Bo'on hiyay ad bahol, ya bo'on goh hay bahol nan o'ommodnay dumalat hi nabulawana. Mu nabulaw henen tagu ta mipa'innilay abalinan Apo Dios an mangipa'adaog hi bulawna. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JN9_4","073_9_4","JHN","9","4","4","Ya nan mapatal di puntamuan di tatagu ti adida muntamuh mahdom. At umat ay ditu'u an mahapul an aton tu'u nan ipatamun nan namaal ay Ha\"in ti awniat madatngan nan paddungnay mahdom an adi tu'u puntamuan. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JN9_5","073_9_5","JHN","9","5","5","Tun awada' hitun luta ya paddungnay patala' di nomnom di tagu ta innilaonday makulug.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JN9_6","073_9_6","JHN","9","6","6","Ya unat goh nalpah an inalin Jesus hana ya inlamutnay tukpanah din luta ta hiyay indenehnah nan matan din lala'in nabulaw, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JN9_7","073_9_7","JHN","9","7","7","ya inalinan hiyay, “Umuymu ihuan di angahmuh nan Lobong an Siloam” (ya hay ibalinana ya nahnag). Ya unat goh immuy din lala'in nangihuh angahna ya mittig din matana, at immanamut. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JN9_8","073_9_8","JHN","9","8","8","Ya unat goh tinnig din tinunglubna ya din tatagun nannig ay hiyah immada'adawana ya inaliday, “Undan bo'on hete din tagun u'umbun an umada'adaw?” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JN9_9","073_9_9","JHN","9","9","9","Ya inalin din udumnay, “Oo, hiya.” Mu inalin din udumnay, “Bo'on hiya ti un nin gingngohna.” Mu inalin din lala'in diday, “Ha\"in hene din lala'in nabulaw.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JN9_10","073_9_10","JHN","9","10","10","Ya pa'ahhanhananda ahan an inalidan hiyay, “Hay na'at udot ta namag ya mittig di matam?” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JN9_11","073_9_11","JHN","9","11","11","Ya inalinay, “Nan tagun alyondan hi Jesus ya inlamutnay tukpanah nan luta ta hiyay endenehnah tun mata'. Ya inalinay umuya' hinan Lobong an Siloam an mun'ihu. At unat goh immuya' ta nun'ihua' ya himbumagga ya mittig di mata'.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JN9_12","073_9_12","JHN","9","12","12","Ya inalidan hiyay, “Hay wadan nen tagu?” Mu inalinay, “Agguy'u inilay wadana.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JN9_13","073_9_13","JHN","9","13","13","Inyuyda din lala'in nabulaw hidin hopapnah nan wadan di Pharisees. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JN9_14","073_9_14","JHN","9","14","14","Ya heden algaw an nangilamutan Jesus hinan lutah tukpanah nangipa'adaoganah nan nabulaw ya Habadun ngilin an pun'eblayanda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JN9_15","073_9_15","JHN","9","15","15","Ya inalin goh din Pharisees ay hiyay, “Anaad udot ta mittig di matam?” Ya inalinan diday, “Un endeneh Jesus di pito' hi mata'. Ya unat goh immuya' nun'ihu ya mittig.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JN9_16","073_9_16","JHN","9","16","16","Ya inalin din udumnah nan Pharisees di, “Bo'on hi Apo Dios di nannag ay Jesus ti adina unudon di Uldin hi pun'eblayan hi Habadu!” Mu inalin din udumnay, “Undan abalinan di tagun nabaholan an mangat hi umipanoh'an umat hinan inatna?” At nagodwada din Pharisees an dumalat hi Jesus. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JN9_17","073_9_17","JHN","9","17","17","Ya inalin goh din Pharisees hidin lala'iy, “Hay pangalim enen tagun nangiyadaog hinan bulawmu?” Ya inalinay, “Hay inila' ya Hiya ya propeta.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JN9_18","073_9_18","JHN","9","18","18","Ya adi kulugon nan Hudyuh un nabulaw heden lala'ih hopapna ya un immadaog an mittig mahkay di matana, at inayaganda din o'ommodna, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JN9_19","073_9_19","JHN","9","19","19","ya inalidan diday, “Dan hiyah te din nabulaw an imbaluyyu? Ya undan nete\"ah nitungawanay nabulawana? Ya anaad udot ta mittig di matana?” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JN9_20","073_9_20","JHN","9","20","20","Ya inalin din o'ommodnay, “Oo, hiyah te nan imbaluymin nabulaw an nete\"ah nitungawana. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JN9_21","073_9_21","JHN","9","21","21","Mu agguymi inilay un anaad ta mittig di matana, ya agguymi goh inilay ngadan di nangipa'adaog hinan bulawna. At hiyay pangibaganyu ti ma'ilog, at inilanan mangibaag hi aatna!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JN9_22","073_9_22","JHN","9","22","22","Ya manu ay inalin din o'ommodnah ne an agguyda imbaag di aatna ti timma'otdah din Hudyu ti hinahapit nan Hudyun inaliday wada ay di mangalih un Kristuh Jesus at pakakonda ta adida mibilang hinan himba'an an a'ammunganda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JN9_23","073_9_23","JHN","9","23","23","At hiyaat un inalin din o'ommodnay, “Hiyay pangibaganyu ti ma'ilog!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JN9_24","073_9_24","JHN","9","24","24","At impidwadan nangayag hidin lala'in nabulaw hidin hopapna, ya inalidan hiyay, “Ihapatam ay Apo Dios ta hay makulug di ibagam ay da'mi! Adi mabalin an immannung din inalim ti heden lala'in inalim hi nangiyadaog hi bulawmu ya inilamin nabaholan.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JN9_25","073_9_25","JHN","9","25","25","Ya inalin din lala'iy, “Agguy'u inilah un waday baholna unu mi'id, mu hay inila' ya anggay ya nabulawa' hidin hopapna, mu ten ad ugwan ya mittig di mata'!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JN9_26","073_9_26","JHN","9","26","26","Ya inalidan hiyay, “Hay inatnan he\"a ta mittig di matam?” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JN9_27","073_9_27","JHN","9","27","27","Ya inalinan diday, “Intugtuga' an gun nangibaag, mu adiyu damdama donglon! Undan pohdonyun itugtugan donglon? Unyu dan goh pohdon an umunud ay Hiya?” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JN9_28","073_9_28","JHN","9","28","28","At inidutanda hiyan inaliday, “At he\"ay ohan mangunud ay Hiya! Mu da'mi ya adimi unudon ti hi Moses di unudonmi!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JN9_29","073_9_29","JHN","9","29","29","Ya inalida goh di, “Inilami an ni'hapit hi Apo Dios ay Moses ta indatnay Uldinan hiya, mu henen alyom an nangiyadaog hi bulawmu ya agguymi inilay nannag ay Hiya!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JN9_30","073_9_30","JHN","9","30","30","Ya inalin din nabulaw an nipa'adaog di, “Umipanoh'ah nen inaliyu! Ihnay abalinana ti inyadaognay bulaw'u, ya anaad ta agguyyu inilay nannag ay Hiya? ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JN9_31","073_9_31","JHN","9","31","31","Inila tu'u an adi idat Apo Dios hinan tagun nabaholan di abalinanan mangat hi umat hinan inat nen tagu ti nan tagun mange'gon ay Apo Dos ya nan mangat hi pohdonay pangidatana ya anggay. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JN9_32","073_9_32","JHN","9","32","32","Ya nete\"ah nalmuwan tun luta ta nangamung ad ugwan ya mi'id ah ohah nundongol hi nangipa'adaog hi matan di nabulaw an nete\"ah nitungawana. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JN9_33","073_9_33","JHN","9","33","33","Ya gulat ta bo'on hi Apo Dios di nannag enen lala'i at mi'id di abalinanan mangat hi umat hina!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JN9_34","073_9_34","JHN","9","34","34","Ya tembaldan inaliday, “Din nitungawam ya nabaholan'a ta nangamung ad ugwan, ya ituduwan udot da'mi?” At pinakakda hiya ta adida ahan ibilang hiyah nan himba'an an a'amunganda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JN9_35","073_9_35","JHN","9","35","35","Dengngol Jesus an pinakak din Hudyuh nan himba'an di Hudyuh din lala'in immadaog di bulawna, at immuyna inanap, ya inalinan hiyay, “Undan kulugom an immalih tun luta nan ma'alih Imbaluy di Tagu?” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JN9_36","073_9_36","JHN","9","36","36","Ya inalin din lala'iy, “Apu, goh nin henen tagu? Ibaagmu ta kulugo'!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JN9_37","073_9_37","JHN","9","37","37","Ya inalin Jesus ay hiyay, “Tinnigmu ti ten mi'haphapit ay he\"ad ugwan.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JN9_38","073_9_38","JHN","9","38","38","Ya inalinay, “Apu, kulugo' He\"a!” Ya nunhippih inayungan Jesus ta dayawona Hiya. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JN9_39","073_9_39","JHN","9","39","39","Ya inalin Jesus di, “Manu ay immalia' hitun luta ya ta ma'uhigda nan kumulug ya nan adi kumulug ta ipa'adaog'u nan mamhod an mangulug an paddungnay nabulaw an nan adi pa\"innilah nan Makulug an Ma'unud. Ya immalia' goh ta ipa'innila' an paddungnay nabulaw nan mangalih un mittig di matada an nan mangalih mid baholda an nan adi mamhod an mangulug ay Ha\"in.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JN9_40","073_9_40","JHN","9","40","40","Ya din udumnan Pharisees an wah din nangngol ya inalidan Hiyay, “Akkay ta\"on da'mi ya alyom goh di un ami ay paddungnay nabulaw?” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JN9_41","073_9_41","JHN","9","41","41","Ya inalin Jesus ay diday, “Gulat ta mid inilayuh aat di Tugun Apo Dios mu penhodyun manginnila at mid ah baholyu. Mu inaliyuy unyu inilay aat di Tugun Apo Dios, mu mi'id inilayu ti unyuat goh du'gon nan Nahamad an Tugun, at wagwada damdamay baholyu.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JN10_1","073_10_1","JHN","10","1","2","Inaynayun Jesus an nun'ul'ulgud, ya hay nipa\"el di inulgudnan inalinay, “Immannung heten alyo': nan mumpahtul hinan kalnilu ya hay pantaw nan kolal an ihi'ugan nan kalniluy owona. Mu nan tagun adina e'wah nan pantaw ta unna iyayat an humigup ya un mangakaw ta amhanay kalnilu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JN10_3","073_10_3","JHN","10","3","3","Ya hay ipahigup nan tagun mun'adug hinan pantaw ya nan mumpahtul hinan kalnilu ya anggay, ya bo'on nan malgom an tagu. Ya immatunan nan kalnilun ipahtulna nan panapitnah pangayaganan dida, at mitnuddan hiyan pumitaw. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JN10_4","073_10_4","JHN","10","4","4","Ya impangpang'una didan umuy ipahtul, ya un'unudon nan kalnilun hiya ti inenghaanday hapitna. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JN10_5","073_10_5","JHN","10","5","5","Mu adida unudon di malgom an tagun agguyda innila ti undaat goh lumayawda ti agguyda inenghaan di hapitna.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JN10_6","073_10_6","JHN","10","6","6","Ya henen inulgud Jesus an nipa\"el ya agguyda na'awatan. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JN10_7","073_10_7","JHN","10","7","7","At inalin goh Jesus ay diday, “Immannung goh heten alyo': Ha\"in di ay paddungnay Pantaw nan abung an ihi'ugan nan kalnilu an hiyay pange'wandah unda humigup. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JN10_8","073_10_8","JHN","10","8","8","Ya waday udumnan nahhun an immali ya un Ha\"in, mu binalbaliyanda nan tatagu. Ya diday umat hinan mangakaw ta akawonda nan paddungnay kalnilu. Mu nan paddungnay kalnilu' ya agguyda inunud dida. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JN10_9","073_10_9","JHN","10","9","9","Ya Ha\"in di ay paddungnay Pantaw di abung nan kalnilu ti nan paddungnay kalnilun humigup hinan abung ya nan tagun mangulug ay Ha\"in ya mabaliwan. Ya halimuna' dida ta umatdah nan kalnilun pumitaw ta umuyda mannig hi ononda ya unda goh humigup. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JN10_10","073_10_10","JHN","10","10","10","Mu hay aton nan mangakaw hi unda umuy hinan kolal di kalnilu ya unda mangakaw, ya pumatoy, ya puma\"ih nan gina'u. Mu Ha\"in ya immalia' ta way aton nan mangunud an mi'tagun Apo Dios hi mid pogpogna ta na'ahhamad di itaguanda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JN10_11","073_10_11","JHN","10","11","11","Ya Ha\"in goh di umat hinan Nahamad an Mumpahtul an mangiyabulut hi ataya' ti nan panalimuna' hinan kalnilu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JN10_12","073_10_12","JHN","10","12","12","Ya nan malagbuan an mun'adug ya bo'on hiya nan Nahamad an Mumpahtul, ya bo'on hiyay ad kalnilu. At wa ay di tigonah umalih ahuh inalahan an mangihdah nan kalnilu ya taynana dida ta lumayaw. At pumpudug nan ahuh inalahan nan kalnilu ta dapopona, at mun'iwa'atda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JN10_13","073_10_13","JHN","10","13","13","Ya manu ay lumayaw nan malagbuan an mun'adug hinan kalnilu ti bo'on hiyay ad kalnilu, at hiyaat unna adi halimunan dida. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JN10_14","073_10_14","JHN","10","14","15","Ya Ha\"in di Nahamad an Mumpahtul hitun tatagu. Inilaa' ay Ama, ya inila' goh Hiya. Ya umat goh hinan paddungnay kalnilu' ti inila' dida, ya inilaa' goh ay dida. Ya abuluto' di ataya' ta way aton nan tatagun mabaliwan an umat hinan mumpahtul hi kalnilun baliwana didan ta\"on unna iyatoy. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JN10_16","073_10_16","JHN","10","16","16","Ya waday udumnan tatagun bo'onda Hudyun agguy niddum ay ditu'u, mu dida goh di tatagu'. Ya donglonday Tugun'u, at baliwa' goh dida. Ya an amin di tatagun mangulug ay Ha\"in ya ohadan himpampun, ya ta Ha\"in di mangipapto' ay dida an umat hinan mumpahtul hinan himpampun an kalnilu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JN10_17","073_10_17","JHN","10","17","17","Ya pohpohdona' ay Ama ti abuluto' di ataya' ta way ato' an mamahuan. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JN10_18","073_10_18","JHN","10","18","18","Ya adi mabalin an hay tataguy ad nomnom hi atondan mamatoy ay Ha\"in ti Ha\"in di mamhod an mangidawat hi odol'u ta patayona'. Ya indat goh Amay pange'koda' hi odol'un mapatoy, ya okoda' goh hi amahua'. Hiyah ne biyang'u ti hiyah ne inalin Ama.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JN10_19","073_10_19","JHN","10","19","19","At nunggogodwa din Hudyun dumalat henen inalin Jesus. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JN10_20","073_10_20","JHN","10","20","20","Ya inalin di do'do'ol ay diday, “Mun'angaw henen tagu, ya nahe'pan goh! At goh ta dongdonglonyuy alyona?” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JN10_21","073_10_21","JHN","10","21","21","Mu inalin din udumnay, “Undan umat hinay panaphapit di tagun nahe'pan? Undan way abalinan nan dimunyun mangipa'adaog hi matan nen nabulaw?” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JN10_22","073_10_22","JHN","10","22","22","Hidid Jerusalem ya lawang, ya nadatngan nan algaw an Gotad hi Punnomnoman nan Hudyuh Nangipaphodandah nan Timplun Apo Dios hidin hopapna. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JN10_23","073_10_23","JHN","10","23","23","Ya hidin nundaldallanan amin da Jesus hidih nan gettaw di Timplun Apo Dios hinan alyondan Balkon Solomon ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JN10_24","073_10_24","JHN","10","24","24","ya na'amungda din Hudyuh wadanmi, ya inalidan Hiyay, “Ibaagmuy makulug ay da'mi ta adi ami munduwaduwa. Dan He\"ay Alin Pento' Apo Dios an ma'alih Kristun mumpapto' hi tagu, unu bo'on?” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JN10_25","073_10_25","JHN","10","25","25","Ya tembal Jesus an inalinay, “Ina'alli' ay da'yu, mu adia' damdama kulugon. Ya ato'ato' di adi olog di tagun mangat ti indat Apo Dios di abalina' ta hiyay panginnilaan hi unna' hennag ay Apo Dios. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JN10_26","073_10_26","JHN","10","26","26","Mu adia' kulugon damdaman da'yu ti bo'on da'yuy paddungnay kalnilu'. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JN10_27","073_10_27","JHN","10","27","27","Ti nan paddungnay kalnilu' ya donglonday alyo', ya inila' goh dida, ya unudona' an umat hinan kalnilun unudonda nan alyon nan mumpapto' ay dida. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JN10_28","073_10_28","JHN","10","28","28","Ya an amin nan mangulug ay Ha\"in ya Ha\"in dumalat hi pi'taguandan Apo Dios hi mi'id pogpogna, ya adida ahan milahhin ay Hiya. Ya mi'id ah ohah waday abalinanan mamloh ay didan Ha\"in. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JN10_29","073_10_29","JHN","10","29","29","Ya mi'id ah ohah ipaddungan Ama ti na'abbagbagtu ahan, at idatna didan Ha\"in, ya mi'id ah ohah way abalinanan mamloh hinan pumpapto'an Aman dida. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JN10_30","073_10_30","JHN","10","30","30","Ya numpaddung amin Ama ti un ami oha.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JN10_31","073_10_31","JHN","10","31","31","Ya nun'alan goh din Hudyu din batu ta impidwadan nampan Hiya. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JN10_32","073_10_32","JHN","10","32","32","At inalin Jesus ay diday, “Do'ol di maphod hi inat'uh inalin Amah ato' an adi olog di tagun mangat an tinnigyu. Mu undan waday ohan dane han inat'uh dumalat hi pampaanyun Ha\"in?” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JN10_33","073_10_33","JHN","10","33","33","Ya inalin din Hudyun Hiyay, “Bo'on nan maphod an inatmuy dumalat hi pampaanmin He\"a, ti hay dumalat ya nan namahalam hi nangipa'ampaam ay Apo Dios! Ti un'a udot tagu, ya ipaddungmuy odolmun Hiya!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JN10_34","073_10_34","JHN","10","34","34","Ya inalin Jesus ay diday, “Waday nitudo' hi Hapit Apo Dios an nangituduh aat nan ap'apuh penghanan inalinay, Umat ayuh Apo Dios. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JN10_35","073_10_35","JHN","10","35","35","Ya immannung henen impitudo' Apo Dios, ya adi goh ma'ma\"ubah ta nangamung. Nan tatagun pento' Apo Dios an mangibabbaag hinan Hapitnay inalinah umat ay Apo Dios. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JN10_36","073_10_36","JHN","10","36","36","Ya Ha\"in di pento' Apo Dios an hennagna ta immalia' hitun luta. At anaad ta alyonyuh un'u pinahiw hi Apo Dios hi nangalya' hi unna' Imbaluy ay Hiya? ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JN10_37","073_10_37","JHN","10","37","37","Gulat ta tun ato'ato' ya adina ipa'innilan hi Amay nangipatamu at ta\"on hi unna' adi kulugon. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JN10_38","073_10_38","JHN","10","38","38","Mu gulat ta nan ato'ato' ya ipa'innilanan hi Apo Dios di ad tamu ya ta\"on un bo'on Ha\"in di kulugonyu mu nan inat'uy hiyay kulugonyuh un hi Apo Dios di nangat. Ti atonyu ay at innilaonyun wadan Ha\"in hi Apo Dios, ya wadaa' goh ay Hiya.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JN10_39","073_10_39","JHN","10","39","39","Ya inalida goh ta dapopondah Jesus, mu nunligud ya limmayaw. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JN10_40","073_10_40","JHN","10","40","40","At nakak hi Jesus hidi, ya immuy bimmad'ang hinan Wangwang an Jordan hidih nan way numbonyagan John hidin hopapna ta hidiy nihinana. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JN10_41","073_10_41","JHN","10","41","41","Ya do'ol di tatagun immuy hi wadana, ya inaliday, “Mi'id inat John hi adi olog di tagun mangat, mu an amin di inalinah aat ten tagun hi Jesus ya immannung an amin.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JN10_42","073_10_42","JHN","10","42","42","At do'olday tatagun kimmulug ay Jesus hidi. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JN11_1","073_11_1","JHN","11","1","1","Wada han tulun hina\"agin nunhitud Bethany an da Lazarus ya hi Mary, ya hi Martha. Mu nundogoh han agidan hi Lazarus. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JN11_2","073_11_2","JHN","11","2","2","Ya hi Mary din babain nangihiit hi bangbangluh nan hu'in Jesus, ya hay buu'nay namu'nahna. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JN11_3","073_11_3","JHN","11","3","3","Ya daden duwan nunhin'agin binabaiy nangipaad ay Jesus ti wah nan nob'on an babluy an inaliday, “Apu, nundogoh han ligwam an hi Lazarus an pa'appopohdom!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JN11_4","073_11_4","JHN","11","4","4","Ya unat goh dengngol Jesus di aat Lazarus ya inalinay, “Manu ay niyabulut an nundogoh hiya ya bo'on hay atayanay dumalat ti hay ipabagtuan Apo Dios, ya ta way ato' goh an mipabagtun Imbaluyna.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JN11_5","073_11_5","JHN","11","5","5","Ya penpenhod Jesus da Martha ay Mary, ya hi Lazarus. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JN11_6","073_11_6","JHN","11","6","6","Mu agguy immuy hi wadanda ti nihina pay hidih nan babluy an wadanah duway algaw. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JN11_7","073_11_7","JHN","11","7","7","Ya unat goh nalpah di duway algaw ya inalin Jesus ay da'min intudtuduwanay, “Mumbangngad tu'uh nan Provinciad Judea.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JN11_8","073_11_8","JHN","11","8","8","Ya inalimiy, “Apu, din nakakan tu'ud Judea hidin hopapna ya hi'itangan puntapa da'a, ya goh ta alyom un tu'u mumbangngad hidi?” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JN11_9","073_11_9","JHN","11","9","9","Ya inulgud Jesus han nipa\"el an ulgud ta panginnilaanmih un bo'on hiyay gutud di atayana ti agguy nalpah di tamuna, ya inalinay, “Gulat ta ete\"an nan tagun muntamuh nan mawa'ah ya adukkoy di algaw hi puntamuana. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JN11_10","073_11_10","JHN","11","10","10","Mu gulat ta hay mahdom hiyay pundalanana ya mahalibdudan ti helong.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JN11_11","073_11_11","JHN","11","11","11","Ya unat goh inalin Jesus hana ya inalina goh di, “Hi Lazarus an ligwa tu'u ya nolo', mu awni ta umuya' at banguno'.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JN11_12","073_11_12","JHN","11","12","12","Ya inalimiy, “Apu, maphod hi un nolo' ta way aton nan dogohnan umadaog.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JN11_13","073_11_13","JHN","11","13","13","Mu hay pohdon Jesus an alyon hi nolo'an Lazarus ya natoy, mu hay inilami ya un nolo' ya anggay. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JN11_14","073_11_14","JHN","11","14","14","At immohag Jesus an inalinay, “Natoy hi Lazarus, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JN11_15","073_11_15","JHN","11","15","15","ya maphod ta mi'ida' hidih nundoghana ta way panniganyuh ma'at ta way kumuluganyu. At umuy tu'u tigon hiyah wadana.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JN11_16","073_11_16","JHN","11","16","16","Ya hi Thomas (an mungngadan hi Didymus) di nangalin da'miy, “Mi'yuy tu'un Apu tu'u ta mi'yatoy tu'un Hiya!” At immuy ami. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JN11_17","073_11_17","JHN","11","17","17","Unat goh dimmatong amin da Jesus ad Bethany ya inalin di tatagun Jesus di, “Miyapat ad ugwan hi algaw hi naluh hi nilubu'an Lazarus.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JN11_18","073_11_18","JHN","11","18","19","Ya hay abung da Mary ya han aginan hi Martha ya do'olday immuy hi tatagu ta al'alu'onda dida ti nunheglay lungdayadah natayan han agidan hi Lazarus. Danen tatagu ya nalpudad Jerusalem ti neheggon ad Bethany an un nin tuluy kilomitluy andagwina. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JN11_20","073_11_20","JHN","11","20","20","Ya unat goh dengngol Martha an na'uy hi Jesus ya immuy ta damuwona Hiya. Mu nataynan hi Mary hi abungda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JN11_21","073_11_21","JHN","11","21","21","Ya inalin Martha ay Jesus di, “Apu, gulat ta imma\"ali'aat agguy natoy han agimi! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JN11_22","073_11_22","JHN","11","22","22","Mu inila' an ta\"on ad ugwan ya gulat ta way ibagam ay Apo Dios at atona.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JN11_23","073_11_23","JHN","11","23","23","Ya inalin Jesus ay hiyay, “Mamahuan han agiyu.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JN11_24","073_11_24","JHN","11","24","24","Ya inalin Martha di, “Inila' an mamahuan hi awnih angunuhnah amahuan an amin di tatagun nun'atoy.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JN11_25","073_11_25","JHN","11","25","25","Ya inalin Jesus ay hiyay, “Ha\"in di mummahuh tagu, ya Ha\"in goh di mangidat hi ataguanda. At nan tatagun mangulug ay Ha\"in ya ta\"on unda matoy ti mi'tagudan Apo Dios hi mid pogpogna. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JN11_26","073_11_26","JHN","11","26","26","Ya nan tatagun mangunud ay Ha\"in hi mi'tagun Apo Dios ya adida ipidpidwan matoy. At kulugom hete?” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JN11_27","073_11_27","JHN","11","27","27","Ya inalin Martha ay Hiyay, “Apu, kulugo' an He\"ah Kristu an nan Alin Pento' Apo Dios hi mangipapto' hitun tatagu ti He\"ay Imbaluynan intulagnah umalih tun luta!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JN11_28","073_11_28","JHN","11","28","28","Unat goh nalpah din inalin Martha ya immanamut hi abungda ta inayaganah Mary. Ya inyohhadan nunhapit, ya inalin Martha ay hiyay, “Immalih Apu tu'u an nen ipa'ayag da'a.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JN11_29","073_11_29","JHN","11","29","29","Ya unat goh dengngol Mary din inalin Martha ya natana'dog, ya immuy hi awadan Jesus. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JN11_30","073_11_30","JHN","11","30","30","Mu agguy ni' dimmatong hi Jesus hinan higib ti nataynan eden wadan di nanamuwan Martha ay Hiya. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JN11_31","073_11_31","JHN","11","31","31","Ya unat goh tinnig din Hudyun wah dih abung da Mary an mangal'alu' ay hiya an himbumagga ya nakak hi Mary at inunudda hiya ti inalidan un umuy goh hinan way lubu' din aginan kumila. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JN11_32","073_11_32","JHN","11","32","32","Ya unat goh immatam hi Mary hi wadan Jesus ya tinnigna Hiya, ya nunhippih inayungana, ya inalinay, “Apu, un adya imma\"ali'a at agguy natoy han agimi!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JN11_33","073_11_33","JHN","11","33","33","Ya hidin tinnig Jesus hiyan kimmila ya umat goh hidin nitnud ay hiyan Hudyu at inggohgohana dida, ya nidugah di nunlungdayaana. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JN11_34","073_11_34","JHN","11","34","34","Ya inalinan diday, “Hay nangilubu'anyun hiya?” Ya inaliday, “Umali'a, Apu, ta umuy tu'u tigon.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JN11_35","073_11_35","JHN","11","35","35","Ya limmugwah Jesus. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JN11_36","073_11_36","JHN","11","36","36","At inalin din Hudyuy, “Ongol ahan di pamhodnah nan natoy!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JN11_37","073_11_37","JHN","11","37","37","Mu inalin din udumnay, “Hiyay nangipa'adaog hinan matan din nabulaw an lala'i, ya anaad udot ta agguyna impa'adaog din dogoh Lazarus ta agguy natoy?” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JN11_38","073_11_38","JHN","11","38","38","Nidugah di nunlungdayaan Jesus, at immuy hinan way lubu' an natangliban hidin ongol an batu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JN11_39","073_11_39","JHN","11","39","39","Ya inalin Jesus di, “Anonyu nan tanglib!” Mu inalin Martha an agin din natoy di, “Apu, nanattoy! At mun'agub ti opat di algaw di naluh hi nilubu'ana!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JN11_40","073_11_40","JHN","11","40","40","Ya inalin Jesus ay hiyay, “Oo, mu inali' ay he\"ay gulat ta waday pangulugmu at tigom di umipanoh'an mangipabagtun Apo Dios.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JN11_41","073_11_41","JHN","11","41","41","At inaanda din tanglib. Ya intangad Jesus ad daya, ya inalinay, “Ama, munyamana' ay He\"a ti dengngola'. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JN11_42","073_11_42","JHN","11","42","42","Inila' an dodonglona', mu manu ay alyo' hete ta way aton tun tatagun mangngol, ya ta way atondan mangulug an He\"ay nannag ay Ha\"in.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JN11_43","073_11_43","JHN","11","43","43","Ya unat goh nalpah an inalin Jesus hene ya enlotnan nangalih, “Lazarus! Bumuhu\"a!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JN11_44","073_11_44","JHN","11","44","44","Ya bimmuhu' hi Lazarus an nateteplagan hidin teplag di natoy an ta\"on nan hu'ina, ya ngamayna, ya nan angahna. Ya inalin Jesus ay diday, “Ubadonyu nan teplagna ta punggina'uonyu ta way atonan umanamut.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JN11_45","073_11_45","JHN","11","45","45","Tinnig din do'ol an Hudyun nitnud ay Mary din inat Jesus, ya kinulugda Hiya. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JN11_46","073_11_46","JHN","11","46","46","Mu waday udumnan didan immuy hinan Pharisees ta inulgudday inat Jesus an nummahun Lazarus. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JN11_47","073_11_47","JHN","11","47","47","Ya na'amungda din Pharisees, ya din a'ap'apun di papadi, ya din a'ap'apun di Hudyu ya inaliday, “Hay aton tu'u nin? Ti henen tagu ya gunna ato'aton nan umipanoh'an adi olog di tagun mangat! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JN11_48","073_11_48","JHN","11","48","48","Ya gulat ta adi tu'u ipadinong at kulugon an amin nan tatagu Hiya, at boholon ditu'uh nan u'upihyal an iRome, at pa\"ionday Timplun Apo Dios hitud Jerusalem, ya binahbah ditu'un Hudyu!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JN11_49","073_11_49","JHN","11","49","49","Ya wada han ni'yamung ay didan hi Caiaphas di ngadana an Nabagtun Padin den tawon, ya inalinan diday, “Mi'id ahan ah inilayuh atonyu! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JN11_50","073_11_50","JHN","11","50","50","Dan agguyyu inila an onaynah un ohay taguh mangiyatoy ay ditu'u ta mipaphod tu'un amin ta bo'on an amin tun tataguy ma'ubah?” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JN11_51","073_11_51","JHN","11","51","51","Mu bo'on hiyay ad nomnom enen inalina, ti hi Apo Dios di nangipanomnom hinan inalinan ma'at an hi Jesus di mangiyatoy hinan Hudyu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JN11_52","073_11_52","JHN","11","52","52","Ya bo'on dida ya anggay di iyatoyna, ti matoy hi Jesus ta way aton nan tatagun Apo Dios hinan numbino'ob'on an babluy hitun lutan malammung ta himpampunda an paddungnay unda oha. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JN11_53","073_11_53","JHN","11","53","53","Ya nete\"an den algaw ya nunhahapitda din a'ap'apun di Hudyuh atondan mamatoy ay Jesus. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JN11_54","073_11_54","JHN","11","54","54","At adi ami umuy munle'le'od ay da Jesus hinan abablubabluy hinan Provinciad Judea hi un waday tataguh mannig ay Hiya, at immuy amih dih nan ohan higib an mungngadan hi Ephraim an neheggon hinan mapulun ta hidiy ni'hinanmin amin. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JN11_55","073_11_55","JHN","11","55","55","Ya unat goh magadyuh an madatngan din Gotad di Punnomnomandah nan Namaliwan nan Anghel Apo Dios hidin Tatagu ya do'olday tatagun nalpuh nan abablubabluy an immuy ad Jerusalem an mangat hinan ugalida ta way aton di nappuhin mapaniaw hi odoldan ma'aan ta way atondan midadaan ya un madatngan nan gotad. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JN11_56","073_11_56","JHN","11","56","56","Ya ana'anapondah Jesus. Ya unat goh na'amungdah nan Timplun Apo Dios ad Jerusalem ya numbabaggaandan inaliday, “Umali nin hi Jesus hitun gotad, unu adi?” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JN11_57","073_11_57","JHN","11","57","57","Ya enetlod nan ap'apun di papadi ya nan Pharisees hinan tatagu ta wa ay di mannig hi wadan Jesus ya imbagadan dida ta way atondan mampap ay Hiya. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JN12_1","073_12_1","JHN","12","1","1","Onom di algaw ya un madatngan nan Gotad an Punnomnomandah nan Namaliwan nan Anghel Apo Dios hinan Tatagu, at immuy hi Jesus ad Bethany an babluy din natoy an minahuan Jesus an hi Lazarus. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JN12_2","073_12_2","JHN","12","2","2","Ya indadaanday pe\"anan Jesus ay dida ti minangilida Hiya, ya hi Martha di nangipapto' hi ma'an, ya ni'yubung han aginan hi Lazarus ay Jesus hinan lamehaandah pangananda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JN12_3","073_12_3","JHN","12","3","3","Ya innal Mary din na'angnginan lanan danum an nard an ma\"aphod ahan di hunghungna, mu hay nittun de ya duway howo', ya inhiitnah hu'in Jesus, ya pinu'nahanah buu'na. At ma'ahhunghung din bangbanglu eden abung. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JN12_4","073_12_4","JHN","12","4","4","Ya wah di ohan da'min intudtuduwan Jesus an hi Judas Iscariot an mangitudun Jesus ta dapoponda an nanamyaw hinan inat Mary an inalinay, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JN12_5","073_12_5","JHN","12","5","5","“Adyu'ah ten lana ti gulat ta un ila'u at do'ol hi pihhuy midat hinan nun'awotwot! Ti hay balulna ya heldun di ohah taguh hintawon.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JN12_6","073_12_6","JHN","12","6","6","Ya inalinah ne an ay paddungnay unna igohgohan nan nun'awotwot, mu adina, ti manu ay umat hinay nangalina ya un mangakaw ti hiyay mangmangdon hinan luyun ittuwan di pihhuh idat di tatagun dida, mu pun'ipo\"oynay udumna. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JN12_7","073_12_7","JHN","12","7","7","Ya inalin Jesus ay hiyay, “Adim amuyuan hiya! Ya okod hiya ta ipo\"oyna nan na'angang an lana ta nangamung madatngan nan algaw hi pangidadaananah odol'un milubu'. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JN12_8","073_12_8","JHN","12","8","8","Ti wagwada damdaman da'yu nan nun'awotwot hi pangidatanyuh nan gohgohyu, mu Ha\"in ya awniat mi'ida' ay da'yu.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JN12_9","073_12_9","JHN","12","9","9","Ya unat goh dengngol din do'ol an Hudyu an wah Jesus ad Bethany ya immuydah di ta tigondah Jesus, ya penhodda goh an pi'tigaw hi Lazarus an minahuan Jesus. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JN12_10","073_12_10","JHN","12","10","10","Ya inalin goh din a'ap'apun di papadi an pi'patoydah Lazarus ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JN12_11","073_12_11","JHN","12","11","11","ti nan namahuanay dumalat hi agguy nangunudan nan tatagun dida, ti hi Jesus kinulugda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JN12_12","073_12_12","JHN","12","12","12","Unat goh nabiggat ya do'olday tatagun wah did Jerusalem an ne'egtad. Ya unat goh dengngoldan na'uy hi Jesus an dumatong ad Jerusalem ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JN12_13","073_12_13","JHN","12","13","13","ya nun'aladay tubun di palma an umat hi liyug, ya immuyda dinamuh Jesus. Ya nun'it'u'dan inaliday, “Nabagbagtuh ten Ali tu'u! Ya mi'id pogpog di panapihapitan nan tataguh amaphodan nan Ali tu'un Pento' Apo Dios! Ipaphod Apo Dios nan Alin di i'Israel!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JN12_14","073_12_14","JHN","12","14","14","Ya inah'upan Jesus nan uyaw an dongki, ya nuntakay, at nipa'annung din impitudo' Apo Dios an inalinay, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JN12_15","073_12_15","JHN","12","15","15","“Adi ayu tuma'ot an tatagud Jerusalem ti na'uy nan Aliyun nuntakay hinan uyaw an dongki.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JN12_16","073_12_16","JHN","12","16","16","Ya agguymi inilan intudtuduwan Jesus din immayanmid Jerusalem hi un ipa'annung Jesus henen nitudo', mu unat goh hidin namahuana ya ninomnommin impa'annungna din nitudo'. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JN12_17","073_12_17","JHN","12","17","17","Ya din tatagun ni'yuy ay Jesus hidin nangayaganan Lazarus hinan nilubu'anah din nummahuana ya inulgudday tinnigda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JN12_18","073_12_18","JHN","12","18","18","Ya hiyah te dimmalat hi nanamuwan din do'ol an tatagun Jesus ti din dengngoldan inatnan umipanoh'a. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JN12_19","073_12_19","JHN","12","19","19","Ya unat goh tinnig din Pharisees an do'ol di tatagun mundayaw ay Hiya ya nunhahappitandan inaliday, “Hay aton tu'u mah? Ti ten an amin di tatagu ya unudonda Hiya, at mid olog tu'un mangipadinong hinan atona!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JN12_20","073_12_20","JHN","12","20","20","Wadaday iGreece an Hentil an ni'yuy ad Jerusalem an mundayaw ay Apo Dios eden gotad. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JN12_21","073_12_21","JHN","12","21","21","Ya immuydan Philip an iBethsaida hinan Provinciad Galilee, ya inalidan hiyay, “Apu, pohdonmin tigon hi Jesus.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JN12_22","073_12_22","JHN","12","22","22","At immuy hi Philip ay Andrew ta immuydan duwan nangali ay Jesus an waday mamhod an mannig ay Hiya. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JN12_23","073_12_23","JHN","12","23","23","Ya tembal Jesus an inalinay, “Magadyuh di gutud hi ipabagbagtua' an Imbaluy di Tagu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JN12_24","073_12_24","JHN","12","24","24","Ya immannung heten alyo': adi dumo'ol nan oho' hi un adi meho' hinan luta ya napitay. Ti gulat ta humangaw henen neho' at do'ol di bungana. Ya umat hinan ataya' ti milubu'a', mu unat goh mamahuana' ya baliwa' di do'ol hi tatagu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JN12_25","073_12_25","JHN","12","25","25","Ya nan tagun hay itaguanah tun lutay hunnonah nomnomnomon ya milahhin ay Apo Dios hi mi'id pogpogna, mu nan tagun adina hunnon an nomnomon di itaguanah tun luta ya mi'tagun Apo Dios hi munnononnong. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JN12_26","073_12_26","JHN","12","26","26","Ya nan tagun mamhod an mangitamun Ha\"in ya mahapul an unudona'. Ya nan baal'un mangat hina ya awniat mi'yalidan mi'hitun Ha\"in ad abuniyan. Ti an amin di mangitamun Ha\"in ya ipabagtun Ama.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JN12_27","073_12_27","JHN","12","27","27","Inalin Jesus di, “Munha'it hi punnomnoma'! Gulat ta alyo' ay Amay, Adia' ni' mipaligligat ad ugwan ta adia' matoy! Mu adi mabalin an alyo' hene ti hiyaat unna' nahnag ta umalia' an mipaligligat ad ugwan.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JN12_28","073_12_28","JHN","12","28","28","Ya inalin goh Jesus di, “Ama, ipattigmuy anabagtum!” Ya waday nambal ad abuniyan an inalinay, “Impattig'uy anabagtu', at ipidwa' goh an mangat.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JN12_29","073_12_29","JHN","12","29","29","Ya dengngol nan tatagun wah din na'amung nan himmapit, ya inaliday, “Un immidul!” Ya inalin din udumnay, “Waday anghel Apo Dios an ni'hapit ay Hiya!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JN12_30","073_12_30","JHN","12","30","30","Ya inalin Jesus hinan tataguy, “Manu ay waday himmapit ad abuniyan ya bo'on Ha\"in dimmalat an unna ipadngol ay da'yu ta hiyay panginnilaanyuh un dengngol Apo Dios di inali' ay Hiya. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JN12_31","073_12_31","JHN","12","31","31","Ti magadyuh di gutud hi pummoltaan Apo Dios hinan tataguh tun lutan adi kumulug, ya magadyuh goh di a'abakan nan ap'apun an amin di nun'appuhin tataguh tun lutan hi Satanas. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JN12_32","073_12_32","JHN","12","32","32","Ya hay ihalangana' di hiyay a'al'alu'an nan tatagun nunhitun amin hinan abablubabluy ta kulugona'.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JN12_33","073_12_33","JHN","12","33","33","Ya manu ay inalinah ne ta ipa'innilanan diday aat di atayana. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JN12_34","073_12_34","JHN","12","34","34","Ya tembaldan inaliday, “Hay inilamih nitudo' hi nitud'an nan inyuldin Moses ya alyonay, Hi Kristu ya minaynayun di ataguanah mid pogpogna. Ya anaad ta inalim hi un mihalangan nan Imbaluy di Tagu? Hay ngadan ne han Imbaluy di Tagu?” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JN12_35","073_12_35","JHN","12","35","35","Ya inalin Jesus ay diday, “Ha\"in an paddungnay Potang ya un na'amtang di pi'hina' ay da'yu. At ad ugwan an wadaa' ay da'yu ya paddungnay napatalan ayu ta paddungnay dumalan ayuh nan patal an nan panguluganyuh nan Maphod an Tugun'u. At elanyu ta adi ayu mahelngan ti nan tagun paddungnay hay nahelngan di pange'wana ya mi'id tigonah umayana. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JN12_36","073_12_36","JHN","12","36","36","Ad ugwan ya wagwada nan ay Potang ay da'yu, at maphod hi unyu kulugon nan ay Potang ta da'yuy ma'alih paddungnay napatalan an tagu.” Unat goh nalpah an inalin Jesus hana ya tinaynana din tatagu, ya immuy nipo\"oy. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JN12_37","073_12_37","JHN","12","37","37","Mu ta\"on un tinnitinnig nan Hudyuy ina'inat Jesus an adi olog di tagun mangat ya agguyda damdama kinulug Hiya. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JN12_38","073_12_38","JHN","12","38","38","Ya hanan na'at ya hiyay nangipa'annung hidin intudo' nan propetan hi Isaiah an inalinay, “Apu, mi'id nangulug hinan inulgudmi, ya mi'id nanginnilah aat din inatmun abalinam an mangat hinan adi olog di tagu.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JN12_39","073_12_39","JHN","12","39","39","Ya imbaag Isaiah goh di anaad ta adida kumulug, ti inalinay, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JN12_40","073_12_40","JHN","12","40","40","“Ay paddungnay binulaw Apo Dios di matada ta adi mittig, ya ay paddungnay impahelot Apo Dios di nomnomda ta adida pa\"innila. At adida muntutuyuh baholda ta way ato' an mamaliw ay dida.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JN12_41","073_12_41","JHN","12","41","41","Ya manu ay inalin Isaiah hana ti ay titinnignay ma'at hi awnin hay anabagtun Jesus, at inulgudnay aatna. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JN12_42","073_12_42","JHN","12","42","42","Ya do'olday ap'apun di Hudyun kimmulug ay Jesus, mu timma'otdah nan Pharisees, at agguyda inul'ulgud di aat di pangulugdah un way tatagu ti ini ya pakakonda dida ta adida mibilang hinan himba'an an a'amunganda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JN12_43","073_12_43","JHN","12","43","43","Ti danen tatagu ya pohpohdonday pangibilangan nan tatagun dida ya un nan pangibilangan Apo Dios ay dida. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JN12_44","073_12_44","JHN","12","44","44","Init'u' Jesus an inalinay, “Nan tagun mangulug ay Ha\"in ya bo'on Ha\"in ya anggay di kulugona ti ta\"on un nan nannag ay Ha\"in goh! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JN12_45","073_12_45","JHN","12","45","45","Ya nan tagu goh an nanginnilah aat'u ya hiya goh di nanginnilah aat nan nannag ay Ha\"in. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JN12_46","073_12_46","JHN","12","46","46","Ya immalia' hitun lutan paddungnay Potang ta patala' nan nahelngan ti nan tagun adi kumulug ya ay paddungnay nahelnganda. Mu nan kumulug ay Ha\"in ya adida mahelngan. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JN12_47","073_12_47","JHN","12","47","47","Nan tagun mangngol hinan hapito' ta adina kulugon ya bo'on hay punhumalyaa' ay diday immalia' hitun luta, ti hay immalia' ya nan pamaliwa' hinan tatagu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JN12_48","073_12_48","JHN","12","48","48","Mu nan tagun mangngol hinan hapito' ta adida kulugon ya waday mihumalyan didah udum di algaw. Ti heden gutud di ahumalyaan an amin di tataguh nan angunuhna ya nan hinapit'uy mihumalyan didan agguy nangunud, at mamoltada. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JN12_49","073_12_49","JHN","12","49","49","Ya manu ay mamoltada ti agguyda kinulug din intudun Aman hi Apo Dios hi hapito' ti Hiyay ad nomnom an bo'on Ha\"in. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JN12_50","073_12_50","JHN","12","50","50","Ya gulat ta unudon nan tatagu nan intugun Ama at mi'tagudan Hiyah mi'id pogpogna. At tun hapito' ya immannung an Tugun Aman inalinan Ha\"in ta ibaag'u.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JN13_1","073_13_1","JHN","13","1","1","Mabiggat ya hiyay Gotad di Hudyuh nan Punnomnomandah nan Namaliwan nan Anghel Apo Dios hinan Tatagu. Ya inilan Jesus an magadyuh goh di pumbangngadanah nan nalpuwanah wadan Amana, at taynana tun luta. Ya pohpohdon Jesus nan nangulug ay Hiyah tun luta, ya impattignay pamhodnan da'mi ta engganay un natoy. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JN13_2","073_13_2","JHN","13","2","2","Ya hidin mangan amin da Jesus ya wah dih Judas an imbaluy Simon Iscariot. Ya impanomnom Satanas ay hiyay atonan mangitudun Jesus ta dapoponda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JN13_3","073_13_3","JHN","13","3","3","Ya i'innilan Jesus an ene'kod Amanan amin di logom ay Hiya, ya inilana goh an hay nalpuwana ya hinan wadan Apo Dios, at Hiya goh di pumbangngadana. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JN13_4","073_13_4","JHN","13","4","4","At timma'dog hinan pangananda, ya inaanay ohah din lubungna, ya inyalewa'ohna din tuwalyah gitangna. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JN13_5","073_13_5","JHN","13","5","5","Ya innalna han batya, ya inittuwanah danum ta nun'ihuanay hu'imin intudtuduwana, ya pinu'nahanah din tuwalyan inyalewa'ohna. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JN13_6","073_13_6","JHN","13","6","6","Ya unat goh negpong ay Simon Peter ya inalin Peter ay Hiyay, “Apu, anaad ta ihuam di hu'i'?” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JN13_7","073_13_7","JHN","13","7","7","Ya tembal Jesus an inalinay, “Agguymu inilay aat ten ato' ad ugwan, mu awniat innilaom.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JN13_8","073_13_8","JHN","13","8","8","Ya inalin Peter ay Hiyay, “Adim ahan ihuan di hu'i'!” Mu inalin Jesus ay hiyay, “Gulat ta adi' ihuan nan hu'im at adi'a middum ay Ha\"in.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JN13_9","073_13_9","JHN","13","9","9","Ya tembal Simon Peter an inalinay, “Apu, umat ay hina at bo'on hay hu'i' di ihuam ya anggay ta iddummuy ngamay'u ya ulu'!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JN13_10","073_13_10","JHN","13","10","10","Ya tembal goh Jesus an hay nipa\"el di nangalinan inalinay, “Nan tagun nun'amoh ya mid ahan di di'ana, at adi mahapul hi un pidwon an ihuan an amin hana ti un anggay di hu'inah napipito'. At da'yun amin ya paddungnay mid di'ayu, mu waday ohan da'yun nadi'aan.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JN13_11","073_13_11","JHN","13","11","11","Ya manu ay inalin Jesus hi un mid di'adan amin an un ohay nadi'aan ti i'innilanan hiyah ne mangitudun Hiya ta dapoponda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JN13_12","073_13_12","JHN","13","12","12","At unat goh nalpah an inihuanan amin di hu'imi ya inlubungna din inaanan lubungna, ya numbangngad hidin pangananmi, ya ni'yubung. Ya inalinan da'miy, “Inilayu nin di aat nen inat'un da'yu? ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JN13_13","073_13_13","JHN","13","13","13","Inaliyuy Ha\"in di muntudtudun da'yu, ya Ha\"in hi apuyu, ya immannung an nepto' nan inaliyu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JN13_14","073_13_14","JHN","13","14","14","Ya ta\"on un Ha\"in di muntudtudun da'yu ya Ha\"in hi apuyu mu inihua' di hu'iyu damdama. At mahapul an unudonyuh ten inat'un da'yu ta hin'i'ihu ayuh hu'iyu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JN13_15","073_13_15","JHN","13","15","15","At henen inat'un da'yu ya hiyay mangipattig ay da'yuh mahapul hi unudonyu, at umat goh hinay atonyu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JN13_16","073_13_16","JHN","13","16","16","Immannung heten alyo' ay da'yu: mid ah baal hi nabagbagtu ya un hay apuna. Ya umat goh hinan nahnag an bo'on hiyay nabagbagtu ya un nan nannag ay hiya. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JN13_17","073_13_17","JHN","13","17","17","Ya ten inilayuy aat ten makulug an intugun'u, ya unudonyu ay at umamlong ayu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JN13_18","073_13_18","JHN","13","18","18","Mu waday ohan da'yuh adi' pi'yiddumon eten inali' ti i'innila' nan aatyun pento\"u, ya waday ohan agguy'u pento'. Mu mahapul an mipa'annung nan impitudo' Apo Dios hidin penghanan inalinay, Han ibba' an gun ne\"an ay Ha\"in ya hiyay nangipahugat ay Ha\"in. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JN13_19","073_13_19","JHN","13","19","19","Ya manu ay hunno' an alyon ay da'yu ya un ma'at ya ta hitun ipa'annungana ya hiyay panginnilaanyuh un Ha\"in di Alin Pento' Apo Dios an mumpapto' hitun tatagu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JN13_20","073_13_20","JHN","13","20","20","Ya immannung heten alyo': nan tagun mangabulut hinan baal'u ya pi'yabuluta' goh ay hiya. Ya gulat ta abulutona' at ni'yabulutna goh hi Apo Dios an nannag ay Ha\"in.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JN13_21","073_13_21","JHN","13","21","21","Unat goh nalpah an inalin Jesus hene ya munha'it di punnomnomana, at inhamadnan nangalin da'min intudtuduwanay, “Donglonyuh ten alyo' ti immannung an waday ohan da'yuh mangitudun Ha\"in ta dapopona'.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JN13_22","073_13_22","JHN","13","22","22","Ya nuntitiggawan ami ti agguymi ahan inilay ngadan nen mangat ay da'min amin. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JN13_23","073_13_23","JHN","13","23","23","Ya ha\"in an pohpohdon Jesus, ya ni'yubunga' an neheggon ay Hiya. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JN13_24","073_13_24","JHN","13","24","24","Ya inyodmol Simon Peter ay ha\"in ta ibaga' ay Jesus ta ibaagnah nen inalinan lala'i. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JN13_25","073_13_25","JHN","13","25","25","At nahliga' ta nedelloha' ay Jesus, ya inali' di, “Apu, hay ngadan ne han ibbamin inalim?” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JN13_26","073_13_26","JHN","13","26","26","Ya tembal Jesus an inalinay, “Ihiwhiw'u nan tinapay ete ta nan tagun pangidata' ya hiyay mangitudun Ha\"in ta dapopona'.” At innalna din tinapay, ya inhiwhiwna, ya indatnan Judas an imbaluy Simon Iscariot. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JN13_27","073_13_27","JHN","13","27","27","Ya unat goh innal Judas din tinapay ya nihu'lung hi Satanas ay hiya. Ya inalin Jesus ay Judas di, “Ginalom, ya inatmu nan ninonomnommuh atom.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JN13_28","073_13_28","JHN","13","28","28","Mu agguy inilan an amin nan wah nan lamehaan an me\"an ay Jesus di aat nen inalin Jesus ay Judas. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JN13_29","073_13_29","JHN","13","29","29","Ya hi Judas di mun'od'odon hinan ittuwan di pihhuda, at inalin din udumnah nomnomday un honogon Jesus hiyan umuy luma'uh mahapuldan den gotad, unu adi ay ya unna umuy idatan nan tatagun nun'awotwot hi pihhu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JN13_30","073_13_30","JHN","13","30","30","Ya unat goh innal Judas din tinapay an indat Jesus ya nonong ya nakak, mu heden nakakana ya nahdom. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JN13_31","073_13_31","JHN","13","31","31","Unat goh nakak hi Judas ya inalin Jesus di, “Ad ugwan di ipattigan di anabagtu' an Imbaluy di Tagu. Ya Ha\"in goh di dumalat hi ipattigan di anabagtun Apo Dios. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JN13_32","073_13_32","JHN","13","32","32","Immannung an Ha\"in di dumalat hi ipattigan di anabagtuna, at hiyah te goh mahkay di pangipattigan Apo Dios hi anabagtu' an Imbaluy di Tagu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JN13_33","073_13_33","JHN","13","33","33","Ya da'yun ungungan popohdo', ya un na'amtang di idduma' ay da'yu. Ya awniat anapona' ay da'yu, mu adi ayu pa\"ah'up. Ya ten ipidwa' an alyon din inali' hinan a'ap'apun di Hudyun inali' di, Nan umaya' ya adi mabalin an umali ayu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JN13_34","073_13_34","JHN","13","34","34","Ya waday balun iyuldin'un da'yu an hay aatna ya mumpopohhodan ayu. Nunheglay pamhod'un da'yu, at umat goh hinay aat di pumpopohhodanyu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JN13_35","073_13_35","JHN","13","35","35","Ya gulat ta mumpopohhodan ayu ya hiyay panginnilaan an amin di tatagun da'yuy kumulug ay Ha\"in.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JN13_36","073_13_36","JHN","13","36","36","Inalin Simon Peter di, “Apu, hay wadan ne han umayam?” Ya tembal Jesus an inalinay, “Adi'a pa\"unud ay Ha\"in hinan umaya' ad ugwan, mu awniat mangunud'an Ha\"in.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JN13_37","073_13_37","JHN","13","37","37","Ya inalin Peter di, “Apu, anaad ta adia' pa\"unud ay He\"ad ugwan? Ti ta\"on un da'a iyatoy hi un mahapul!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JN13_38","073_13_38","JHN","13","38","38","Ya inalin Jesus di, “Gulat ta mahapul unna' iyatoy ay he\"a ya immannung dan an atom? Immannung heten alyo' ti mumpitluy pangihautam an alyom di agguya' inilan he\"a ya un tumalanuy awitan.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JN14_1","073_14_1","JHN","14","1","1","Inalin Jesus di, “Adi ayu numanomnom ya munlungdaya ta unyuat kulugon hi Apo Dios ya kulugona' goh. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JN14_2","073_14_2","JHN","14","2","2","Ti hidih nunhituwan Ama ya do'ol di punhituwan. At mumbangngada' ta umuy'u idadaan di ihinanyu. Ya gulat ta agguy immannung heten inali' at adi' alyon hi un wada. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JN14_3","073_14_3","JHN","14","3","3","Ya wa ay ta malpah an idadaan'uy ihinanyu at mumbangngada' ta damuwo' da'yu, ya initnud'u da'yu ta mi'hina ayun Ha\"in. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JN14_4","073_14_4","JHN","14","4","4","Inilayuy atonyun mangunud ay Ha\"in ta way atonyun umalih nan umaya'.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JN14_5","073_14_5","JHN","14","5","5","Ya inalin Thomas ay Hiyay, “Apu, agguymi inilay umayam, at hay panginnilaanmi mah hi dalan?” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JN14_6","073_14_6","JHN","14","6","6","Ya inalin Jesus ay hiyay, “Ha\"in ya anggay di dumalat ya un way umuy hi wadan Ama. Ya Ha\"in goh ya anggay di nalpuwan nan Nahamad an Tugun, ya Ha\"in goh di dumalat hi pi'taguan ay Apo Dios hi mid pogpogna. Ya mi'id ah umuy hi wadan Amah un bo'on Ha\"in dumalat.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JN14_7","073_14_7","JHN","14","7","7","Ya inalina goh ay diday, “Ad ugwan ya inilayuy aat'u, at mabalin an inilayu goh di aat Ama. Ya ad ugwan ya inilayu mahkay di aatna, at tinnigyu goh Hiya.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JN14_8","073_14_8","JHN","14","8","8","Ya inalin Philip ay Hiyay, “Apu, ipattigmun da'mih Amam, at adi ami munduwaduwa.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JN14_9","073_14_9","JHN","14","9","9","Ya tembal Jesus an inalinay, “Uya'ay ninidduma' ay da'yun amin ya anaad ta agguymu inilay aat'u, Philip, ta alyom hi un'u ipattig ay da'yuh Ama? Nan tagun nannig ay Ha\"in ya tinnigna goh hi Ama. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JN14_10","073_14_10","JHN","14","10","10","Undan adim kulugon, Philip, an hi Ama ya wadan Ha\"in, ya wadaa' goh ay Hiya? An amin tun intudtudu' ay da'yu ya tun ina'inat'un nete\"ah din hopapna ya bo'on hay abalina' di nangata' ti hi Aman wan Ha\"in di nangidat hi abalina' an nangat an amin ay dane. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JN14_11","073_14_11","JHN","14","11","11","Ya mahapul an kulugonyun wadaa' ay Ama, ya wada goh hi Aman Ha\"in. Mu gulat ta bo'on hay pangalya' ete panguluganyu mu kulugona' damdama ti nan ina'inat'u an adi olog di tagun mangat. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JN14_12","073_14_12","JHN","14","12","12","Ya immannung heten alyo': nan tagun mangulug ay Ha\"in ya abalinanan mangat hinan inat'un mid olog di tagun mangat. Ya abalinana goh an mangat hinan nidugdugah an ma'at ya un din ina'inat'u ti mumbangngada' hi wadan Ama, ta way ato' an mamadang ay da'yu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JN14_13","073_14_13","JHN","14","13","13","Ya an amin di ibagayun Ha\"in ya ato' an dumalat nan nanguluganyun Ha\"in ta mipabagtuh Ama an dumalat ay Ha\"in an Imbaluyna. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JN14_14","073_14_14","JHN","14","14","14","Ya ten ipidwa' goh an alyon ay da'yu nan inali': an amin di ibagayun Ha\"in ya ato' an dumalat di pangulugyun Ha\"in.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JN14_15","073_14_15","JHN","14","15","15","Ya inalina goh di, “Gulat ta waday pamhodyun Ha\"in at unudonyuy Tugun'u. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JN14_16","073_14_16","JHN","14","16","16","Ya ibaga' ay Ama ta honogona han mihukat ay Ha\"in an nan mamadang ay da'yu ta mihinan da'yuh enggana ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JN14_17","073_14_17","JHN","14","17","17","an hiyah ne nan Na'abuniyanan an Lennawan mangituduh nan makulug hi unudonyu. Ya nan tatagun adi mangulug ay Ha\"in ya bo'on diday ahnagan nan Na'abuniyanan an Lennawa ti mid ologdan manginnilan Hiya. Mu da'yun mangulug ay Ha\"in ya inilayu Hiya ti mihihinnan da'yun wah odolyu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JN14_18","073_14_18","JHN","14","18","18","At ta\"on un'u da'yu taynan mu adi' da'yu inganuy ti mumbangngada' goh ay da'yu, at adi ayu umat hinan nguhu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JN14_19","073_14_19","JHN","14","19","19","Ya magadyuh mahkay di adia' pannigan nan adi kumulug ay Ha\"in, mu awniat tigona' ay da'yu, ya mi'tagu ayun Apo Dios ti nan pi'tagua' goh ay Hiya. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JN14_20","073_14_20","JHN","14","20","20","Ya heden algaw an umalian nan Na'abuniyanan an Lennawa ya innilaonyu mahkay an wadaa' ay Ama, ya wada ayun Ha\"in ti wadaa' hi odolyu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JN14_21","073_14_21","JHN","14","21","21","Ya nan tagun mangngol hi Tugun'u ta unudona ya hiyay waday pamhodnan Ha\"in. Ya pohpohdon goh Amah nen tagu, ya pohpohdo' goh hiya, at ipa'innila' ay hiyay aat'u ta way atonan manginnila.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JN14_22","073_14_22","JHN","14","22","22","Ya inalin Judas (an bo'on hi Judas Iscariot) di, “Apu, anaad ta da'mi ya anggay di pangipa'innilaam hi aatmu, ya bo'on an amin hinan tatagu?” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JN14_23","073_14_23","JHN","14","23","23","Ya tembal Jesus an inalinay, “Nan tatagun mangunud hinan itudu' ya didanay way pamhoddan Ha\"in. Ya pohpohdon goh Ama dida, ya middum amin Aman danen tatagu ta mi'hina amin dida. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JN14_24","073_14_24","JHN","14","24","24","Ya nan tatagun mi'id pamhoddan Ha\"in ya didanay adi mangunud hinan itudu'. Ya nan dengngolyun inul'ulgud'un da'yu ya bo'on hay nomnom'uy nalpuwana ti hi Aman nannag ay Ha\"in di nangituduh inali'. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JN14_25","073_14_25","JHN","14","25","25","Ya inali' hanan amin hitun wada' ay da'yu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JN14_26","073_14_26","JHN","14","26","26","Ya adi mabayag at honogon Apo Dios nan Na'abuniyanan an Lennawan Hiyay mamadang ay da'yu ta inaynayuna tun tamu'. Ya itudunan amin ay da'yu ta way atonyun munnomnom an amin hitun intudtudu' ay da'yu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JN14_27","073_14_27","JHN","14","27","27","Ya hay idat'un da'yuh nan panayna' ay da'yu ya ipalenggop'uy nomnomyu ti Ha\"in mangidat enen nahamad an alenggopanyu. Mu adi umat hinan alenggopan di adi umunud di idat'u ti agguy nahamad hene. At adi ayu numanomnom, ya adi ayu goh tuma'ot. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JN14_28","073_14_28","JHN","14","28","28","Ya dengngolyu din inali' an tayna' da'yu, mu mumbangngada' goh. Ya gulat ta nihamad di pamhodyun Ha\"in at mun'am'amlong ayuh nan punnomnomanyuh pumbangngada' hi wadan Ama an nabagbagtu ya un Ha\"in. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JN14_29","073_14_29","JHN","14","29","29","Ya ten alyo' ay da'yuh mahhun ya un ma'at ta hay umannunganah a'atana ya kulugonyu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JN14_30","073_14_30","JHN","14","30","30","Ya un na'amtang tun pi'hapita' ay da'yu ti na'uy an umali han ap'apun di nun'appuhih tun lutan hi Satanas. Mu mi'id di abalinanan mangabak ay Ha\"in ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JN14_31","073_14_31","JHN","14","31","31","ti henen ma'at ay Ha\"in ya ma'at ta ipattig'uh nan tataguy aat di pamhod'un Ama. Ya unudo' an amin di immandalnah ato'. At mala\"uy tu'u ta umuy tu'u.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JN15_1","073_15_1","JHN","15","1","1","Wada goh di nipa\"el an inulgud Jesus an inalinay, “Wada han nitanom, ya Ha\"in di paddungnay Nahamad an Odolna, ya hi Amay manalimun enen nitanom. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JN15_2","073_15_2","JHN","15","2","2","Ya nan tataguy paddungnay hapang, at nan paddungnay hapang an adi bumunga ya halipangan nan ad galden. Mu nan paddungnay hapang an way bungana ya anonay nappuhin halepengna ta mid ahan ganitna, at dumo'ol di bungana. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JN15_3","073_15_3","JHN","15","3","3","Ya da'yuy paddungnay mi'id ganitna ti dimmalat nan inulgu'ulgud'un da'yu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JN15_4","073_15_4","JHN","15","4","4","Ya inaynayunyun middum ay Ha\"in, at midduma' goh ay da'yu. Gulat ta nabongwah nan hapang hinan odolna ya adi mabalin an bumunga. Ya umat goh ay da'yu ti mahapul an inaynayunyun middum ay Ha\"in, ti adiyu ay ya mi'id ah paddungnay bungayu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JN15_5","073_15_5","JHN","15","5","5","Ha\"in di paddungnay Odol di Nitanom, ya da'yuy paddungnay hapangna. Ya nan hapang an wagwadah nan odolna ya do'ol di bungana. Ya umat goh hinan tatagu ti inaynayunda ay an middum ay Ha\"in at midduma' goh ay dida ta dumo'ol di bungada, ti mi'id di abalinanyuh unna' mi'id ay da'yu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JN15_6","073_15_6","JHN","15","6","6","Ya nan tagun adina inaynayun an middum ay Ha\"in ya mitapal an umat hinan hapang an nahalipangan ta nalangu ay ya inapuyan. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JN15_7","073_15_7","JHN","15","7","7","Ya gulat ta inaynayunyun middum ay Ha\"in ya adiyu al'alliwan nan Tugun an intudu' ay da'yu at an amin di ibagayun Ha\"in ya midat ay da'yu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JN15_8","073_15_8","JHN","15","8","8","Ya nan bumungaanyuh maphod di hiyay mangipabagtun Ama, ya hiyay mangipa'innilah un da'yuy nahamad an mangulug ay Ha\"in. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JN15_9","073_15_9","JHN","15","9","9","Ya nan pamhod Aman Ha\"in ya umat hinay pamhod'un da'yu, at mahapul ni' an gunyu abuluton nan pamhod'un da'yu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JN15_10","073_15_10","JHN","15","10","10","Ya unudonyu ay nan alyo' ya innilayun waday pamhod'un da'yu. An umat goh ay Ha\"in ti inunud'uy inalin Ama, at inila' an waday pamhodnan Ha\"in. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JN15_11","073_15_11","JHN","15","11","11","Ya inali' hanan da'yu ta nan amlong an wan Ha\"in ya mawada ni' goh ay da'yu, ya ta na'ahhamad di pun'am'amlonganyu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JN15_12","073_15_12","JHN","15","12","12","Ya hay itugun'un da'yu ya mumpopohhodan ayun umat hi pamhod'un da'yu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JN15_13","073_15_13","JHN","15","13","13","Ya gulat ta iyatoy han taguy dumalat di pamadanganah ibbanah tagu ya hiyah ne pangipattiganan nahamad di pamhodnan den inyatoyna, ya mi'id ahan di ipaddungan nan inatna. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JN15_14","073_15_14","JHN","15","14","14","Ya da'yuy nahamad an ibba' hi unyu unudon nan Tugun'u. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JN15_15","073_15_15","JHN","15","15","15","Ya adi' mahkay ibilang da'yuh tagala ti nan tagala ya agguyna inilay ato'aton nan ad tagalan hiya. Mu ibilang'u da'yuh ibba' ti an amin di inalin Aman Ha\"in ya impa'innila' ay da'yu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JN15_16","073_15_16","JHN","15","16","16","Ya bo'on da'yuy namto' ay Ha\"in ti Ha\"in di namto' ay da'yu, ya hennag'u da'yu ta paddungnay bumunga ayuh maphod ta minaynayun di bungayu. Ya henen pangatanyuh umat hina ya an amin di ibagayun Ama ya midat ay da'yuh un way pangulugyun Ha\"in. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JN15_17","073_15_17","JHN","15","17","17","At hay itugun'un da'yu ya mumpopohhodan ayu.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JN15_18","073_15_18","JHN","15","18","18","Ya intuluyna goh an inalinay, “Gulat ta boholon da'yuh nan tatagun adi kumulug ay Ha\"in ya nomnomonyu an Ha\"in di nahhun an binoholda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JN15_19","073_15_19","JHN","15","19","19","Ya gulat ta umat ayuh nan adi kumulug ay Ha\"in at pohpohdon da'yu ti ibilang da'yuh i'ibbada. Mu nat'on di aatyu ti pento\"u da'yu ta agguy ayu niddum ay dida, at hiyah ne dumalat hi pamoholandan da'yu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JN15_20","073_15_20","JHN","15","20","20","Ya nomnomonyu din inali' ay da'yu ti adi nabagbagtu nan baal ya un nan ad baal ay hiya. At adiyu nomnomon hi un Ha\"in ya anggay di boholonda ti boholon ditu'un amin ti gapu ta mipaligligata' at paligaton goh da'yu, mu gulat ta kulugonda nan intudu' at kulugonda goh nan ituduyu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JN15_21","073_15_21","JHN","15","21","21","Ya manu ay paligaton da'yu ti da'yuy tagu', ya agguyda goh inilah Apo Dios an nannag ay Ha\"in. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JN15_22","073_15_22","JHN","15","22","22","Ya gulat ta agguya' immalih tun lutan muntudtuduh nan adi kumulug ay Ha\"in at agguyda ininnilay aat di bahol. Mu ten immalia', at iniladay aatna, at adi mabalin hi unda alyon di mi'id iniladah unda nabaholan. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JN15_23","073_15_23","JHN","15","23","23","Ya nan tagun mamohol ay Ha\"in ya ni'boholda goh hi Ama. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JN15_24","073_15_24","JHN","15","24","24","Ya gulat ta agguy'u impattig ay diday inat'un adi olog di tagun mangat at agguyda nabaholan. Mu tinnigday inat'u, at hiyanan boholona', ya ni'boholda goh hi Ama. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JN15_25","073_15_25","JHN","15","25","25","Ya hanan na'at ya hiyay nipa'annungan din nitudo' hinan liblun nitud'an di Uldindan alyonay, Binohola' hinan tatagu an ta\"on un mi'id dimmalat. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JN15_26","073_15_26","JHN","15","26","26","Ya waday honogo' an nan mamadang ay da'yun malpun Ama an nan Na'abuniyanan an Lennawan mangituduh nan makulug hi unudonyu. Mu awni ta umalin da'yuat Hiyay mangibaag hi aat'un da'yu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JN15_27","073_15_27","JHN","15","27","27","Ya ta\"on da'yu ya ibaagyuy aat'u, ya inulgudyuh nan udumnan tataguy aat'u ti da'yuy ni'yi'ibba' hidin nete\"ah hopap di nuntuduwa' ta nangamung ad ugwan.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JN16_1","073_16_1","JHN","16","1","1","Inalin goh Jesus ay da'min intudtuduwanay, “Manu ay inali' hatun da'yu ya ta innilaonyuy ma'at hi udum di algaw ta way atonyun mangihamad hi pangulugyun Ha\"in ta adiyu ete'od. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JN16_2","073_16_2","JHN","16","2","2","Ti hay ma'at ay da'yu ya adi da'yu pi'hayupon hinan Hudyuh nan a'am'amunganda. Ya madatngan di algaw an patayon da'yu ti alyonday un hiyah ne pangipadenolandan Apo Dios hi pohdona. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JN16_3","073_16_3","JHN","16","3","3","Ya atondan da'yu hatu ti agguya' inila, ya hi Ama goh. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JN16_4","073_16_4","JHN","16","4","4","Mu ten alyo' ay da'yud ugwan hatu ta wa ay ta madatngan di gutudnah pangatandah tun inali' ya ta way panginomnomanyu, at adi ayu numanomnom. Manu ay agguy'u inalin da'yu hatuh din hopapnah nuntudtuduwa' ti wagwadaa' ay da'yu.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JN16_5","073_16_5","JHN","16","5","5","Inalina goh di, “Ad ugwan ya ten mumbangngada' hi wadan nan nannag ay Ha\"in, mu mi'id ah ohan da'yuh nangalih, Hay umayam? ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JN16_6","073_16_6","JHN","16","6","6","Ti hay nomnomonyu ya nan punligatanyuh awni, at munlungdaya ayu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JN16_7","073_16_7","JHN","16","7","7","Mu immannung heten alyo' ti onaynah un'u da'yu taynan ta way aton nan Na'abuniyanan an Lennawan umalin bumadang ay da'yu, ti gulat ta adia' makak at adi goh umali. Mu makaka', at honogo' ta umalin da'yu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JN16_8","073_16_8","JHN","16","8","8","Mu awni ta umali, at ipa'innilanay aat di bahol nan adi umunud, ya ipa'innilana goh ay dida nan Nahamad an Ma'unud, ya nan aat di panumalyaan Apo Dios ay dida. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JN16_9","073_16_9","JHN","16","9","9","Ya ipa'innilanay aat di nabaholanda ti adia' kulugon, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JN16_10","073_16_10","JHN","16","10","10","ya ipa'innilana goh ay dida nan Nahamad an Ma'unud an hay aat'u ti mumbangngada' hi awadan Ama, at adia' mahkay tigtiggon ay da'yu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JN16_11","073_16_11","JHN","16","11","11","Ya ipa'innilana goh ay diday aat di amoltaan di tataguh mid pogpogna, ti na'a'alli nan namoltaan Satanas an ap'apun nan adi kumulug hitun luta. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JN16_12","073_16_12","JHN","16","12","12","Waday udumnah pohdo' an ibaag ay da'yu, mu adi ayu damdama pa\"inilad ugwan, at hiyaat un'u adi ibaag. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JN16_13","073_16_13","JHN","16","13","13","Mu awni ta umali nan Na'abuniyanan an Lennawa at itudunan da'yu an amin nan Nahamad an Ma'unud. Ya bo'on hay malpuh nomnomnay alyona, ti nan immandal Apo Dios di ibaagnan da'yu an ta\"on goh un nan ma'ma'at hi udum di algaw. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JN16_14","073_16_14","JHN","16","14","14","Ya ipa'innilana goh ay da'yu nan anabagtu' ti ipa'innilanan da'yuy Hapit'u. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JN16_15","073_16_15","JHN","16","15","15","Ya an amin di wadan Ama ya hiyah ne goh di wan Ha\"in, at hiyaat un'u hapiton di, Nan ibaag nan Na'abuniyanan an Lennawan da'yu ya Ha\"in di alpuwana.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JN16_16","073_16_16","JHN","16","16","16","Ya inalina goh di, “Ag'aga ya adia' tigon ay da'yu, mu un na'amtang goh at tigona' ay da'yu.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JN16_17","073_16_17","JHN","16","17","17","Ya inalin di udumnan da'min nan i'ibbaday, “Anaad nin ta inalinay umat hina? Ti inalinay, Ag'aga ya adia' tigon ay da'yu, mu un na'amtang goh at tigona', ya inalina goh di un mumbangngad hi wadan Amana.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JN16_18","073_16_18","JHN","16","18","18","Ya inalida goh di, “Anaad nin ta inalinah ne han ag'aga? Mi'id inila tu'un ne han inalinan ditu'u!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JN16_19","073_16_19","JHN","16","19","19","Ya i'innilan Jesus an popohdondan innilaon di aat nen inalina, at inalinan diday, “Hay ngadan ne han hahapitonyu? Undan nan inali' an ag'aga ya adia' tigon, mu un na'amtang goh at tigona'? ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JN16_20","073_16_20","JHN","16","20","20","Immannung heten alyo' ay da'yu ti lumugwa ayu ya munlungdaya ayu, mu mun'am'amlongda tun tatagun adi kumulug. Mu ta\"on un ayu munlungdayad ugwan ti hi awniat umamlong ayu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JN16_21","073_16_21","JHN","16","21","21","Umat hinan babain muntungaw an holholtaponay puntungawana, mu wa ay ta bimmuhu' nan ung'ungnga at aliwana din ha'itna ti mun'am'amlong hinan imbaluynan intungawna. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JN16_22","073_16_22","JHN","16","22","22","Ya hiyah ne goh di ma'at ay da'yu ti ad ugwan ya munlungdaya ayu, mu hi awnih pumbangngada' at ongol ahan di pun'am'amlonganyu an mid olog di tatagun mangipadinong. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JN16_23","073_16_23","JHN","16","23","23","Ya wa ay ta madatngan heden algaw ya adi mahapul hi un Ha\"in di pangibaganyuh mahapulyu. Ya immannung heten alyo' ti an amin di ibagayun Ama ya idatnan da'yu ti dumalat nan pangulugyun Ha\"in. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JN16_24","073_16_24","JHN","16","24","24","Engganad ugwan ya agguyyu imbagan Amay mahapulyu an dumalat nan niddumanyun Ha\"in. Mu hay maphod ahan hi atonyud ugwan ya ibagayuy mahapulyu, at midatan ayu ta way atonyun mun'am'amlong hi nidugah.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JN16_25","073_16_25","JHN","16","25","25","Ya intuluy Jesus an inalinay, “Hay nipa\"el di gun'u inulgud ay da'yu, mu udum di algaw ya ulgudo' ay da'yuy aat Ama an bo'on hay nipa\"el di ato' an mun'ulgud ta nalakah ma'awatanyu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JN16_26","073_16_26","JHN","16","26","26","Ya awni ta midduma' ay Ama at an amin di mahapulyu ya hi Amay pangibaganyu, mu iddumyuy ngadan'un paddungnay pelma' hi unyu ibaga. Ya adi mahapul an iluwalua' mahkay da'yu ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JN16_27","073_16_27","JHN","16","27","27","ti pohdon da'yun Ama. Ya manu ay pohdon da'yu ti penhoda' goh ay da'yu, at kulugonyun hi Apo Dios di nalpuwa'. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JN16_28","073_16_28","JHN","16","28","28","Ya wagwadaa' hi wadan Ama, mu hennaga' an immalih tun luta. Mu ten tayna' da'yud ugwan ta mumbangngada' hinan wadana.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JN16_29","073_16_29","JHN","16","29","29","Ya inalimin intudtuduwanan Hiyay, “Nan nangulgudmud ugwan ya agguy nipa\"el, at ma'innila mahkay di aatna. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JN16_30","073_16_30","JHN","16","30","30","Ya inilami mahkay ad ugwan an inilam an amin an ta\"on di wah nomnom di tagu. At adi mahapul hi un tu'u hahapiton di wah nomnommi ti i'innilam. At hiyah ne nanginnilaanmih un He\"ay hennag Apo Dios.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JN16_31","073_16_31","JHN","16","31","31","Ya inalin Jesus ay diday, “At maphod ta kulugona' mahkay ay da'yu! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JN16_32","073_16_32","JHN","16","32","32","Mu hi awniat puntataynana' ay da'yu ti miwa'at ayun amin, at mumbangngad ayun amin hinan a'abungyu, at unna' oh'ohha. Mu adia' un oha ti wagwadah Aman pi'yibba'. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JN16_33","073_16_33","JHN","16","33","33","Ya manu ay inali' hatun amin ya ta way atonyun mangulug ay Ha\"in, at malenggop di nomnomyun dumalat nan iddumanyun Ha\"in. Ya paligaton da'yuh nan adi kumulug ay Ha\"in, mu adi ayu tuma'ot ti inabak'u nan ap'apun tun adi kumulug ay Ha\"in!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JN17_1","073_17_1","JHN","17","1","1","Unat goh nalpah an inalin Jesus hanan amin ya intangadnad daya, ya inalinay, “Ama, nadatngan nan agtudan di pangipabagtuam ay Ha\"in an Imbaluymu ta hiyay panginnilaan di tataguh ana'abbagbagtum. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JN17_2","073_17_2","JHN","17","2","2","Ya indatmuy biyang'un ad poto' an amin hinan tatagu ta way ato' an mangiyabulut hinan kumulug ay Ha\"in hi pi'taguandan He\"ah mid pogpogna. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JN17_3","073_17_3","JHN","17","3","3","At an amin nan tatagun mangulug hi un He\"a ya anggay di na'ahhamad an Dios ya Ha\"in an hi Jesu Kristun hennagmun immalih tun luta ya diday mi'tagun He\"ah mid pogpogna. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JN17_4","073_17_4","JHN","17","4","4","Ya ten lempah'un amin tun impatamum ay Ha\"in hitun luta ti impattig'uh tun tataguy anabagbagtum. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JN17_5","073_17_5","JHN","17","5","5","Ya ipabagtua' ni' ad ugwan, Ama, hinan idduma' ay He\"a an umat hi anabagtu' hi ninidduma' ay He\"ah agguy nalmuwan tun luta.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JN17_6","073_17_6","JHN","17","6","6","Ya intuluynan nunluwalu an inalinay, “An amin nan tatagun pento'mun kumulug ay Ha\"in ya diday nangipa'innilaa' hi aatmu. Ya diday tatagum, at inunudday immandalmu ti kimmulugdan Ha\"in. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JN17_7","073_17_7","JHN","17","7","7","Ya inilada mahkay ad ugwan an He\"ay nangidat hi abalina' an mangat hitun ato'ato', ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JN17_8","073_17_8","JHN","17","8","8","ya intudu' ay didan amin nan intudum ay Ha\"in. At hidin dengngolda ya kinulugda. Ya iniladan immannung an He\"ay nalpuwa', ya kulugonda goh an He\"ay nannag ay Ha\"in. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JN17_9","073_17_9","JHN","17","9","9","At nan tatagun adi kumulug ay Ha\"in ya adi' iluwaluan dida, mu nan tatagun pento'mu ta kulugona' ya diday iluwalua' ti diday tatagum. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JN17_10","073_17_10","JHN","17","10","10","An amin di tatagu' ya dida goh di tatagum, ya an amin goh di tatagum ya diday tatagu'. Ya diday dumalat hi ipabagbagtua'. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JN17_11","073_17_11","JHN","17","11","11","Ya ten adia' mahkay mihinah tun luta ti magadyuh di pumbangngada' hi awadam, mu tayna' didah tun luta. Ama, me'gonan'a, at halimunam ni' nan tatagun pento'mu ta mumpapaddung di punnomnomandan umat ay ditan unta oha. Mu nan abalinam ya nidugah di pumpapto'mun dida. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JN17_12","073_17_12","JHN","17","12","12","Ya hinalimuna' didah din ninidduma' ay didah wada' hitun lutan dumalat nan abalinam, at mi'id di nilahhin ay Ha\"in an anggay din ohan nilahhin ti nan inatnan nappuhi. Mu na'at hana ta umannung din impitudo'mu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JN17_13","073_17_13","JHN","17","13","13","Ya ihapit'u didan He\"ah tun wada' hitun luta ta midugah di pun'am'amlongandan umat hi pun'am'amlonga', ti magadyuh di pumbangngada' hi wadam. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JN17_14","073_17_14","JHN","17","14","14","Nan mangunud ay Ha\"in ya inulgud'uy Hapitmun dida, mu abohlan nan adi kumulug dida ti adida medeggop ay dida an umat goh ay Ha\"in an adia' medeggop ay dida. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JN17_15","073_17_15","JHN","17","15","15","Ya adi' alyon hi unmu awiton nan kumulug ay Ha\"in, mu ta baliwam di panapngan Satanas ay dida an hiyah ne ap'apun nan nun'appuhi. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JN17_16","073_17_16","JHN","17","16","16","Ya ta adida medeggop hinan adi kumulug ta umatdan Ha\"in an agguya' ahan goh. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JN17_17","073_17_17","JHN","17","17","17","Ipa'innilam ay dida nan Makulug an Ma'unud ta way atondan middum ay He\"ah tagum, ti nan Hapitmuy hiyay Makulug hi Ma'unud. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JN17_18","073_17_18","JHN","17","18","18","Ya hennaga' ay He\"a ta immalia' hitun luta, ya umat goh hinan inatmuy ato' an mannag ay dida ta way atondan umuy hinan tatagun adi kumulug ta itududay Tugunmu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JN17_19","073_17_19","JHN","17","19","19","Ya e'kod'uy odol'un He\"a ta way dumalat hi pumhodanda ta diday pot'om hi tatagum ta He\"ay okod ay dida an dumalat nan pangulugandah nan Makulug an Ma'unud.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JN17_20","073_17_20","JHN","17","20","20","Ya nunluwalu goh an inalinay, “Bo'on nan kimmulug ad ugwan ya anggay di iluwalua', ti iluwalua' goh nan kumulug hinan Tugun'uh awni an nan mangngol hinan ulgudon danen kimmulug ad ugwan. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JN17_21","073_17_21","JHN","17","21","21","Ihapit'u didan He\"a, Ama, ta an aminda nan kumulug ya pun'ohhoom di nomnomda ta paddungnay unda ma'ohha an umat ay ditan unta goh oha ti middumdan dita. Ya manu ay pohdo' hete ya ta way aton nan adi kumulug an mangulug hi unna' hennag ay He\"a. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JN17_22","073_17_22","JHN","17","22","22","Ya impabagtua' ay He\"a, ya inat'u goh ay dida ta way aton di nomnomdan mundedeggop an paddungnay unda ohan umat ay dita. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JN17_23","073_17_23","JHN","17","23","23","At Ha\"in di middum ay dida, ya He\"a goh di middum ay Ha\"in ta way aton di nomnomdan paddungnay ma'ohha, at hiyah ne panginnilaan nan tatagun adi kumulug ay Ha\"in an He\"ay nannag ay Ha\"in, ya waday pamhodmuh nan kumulug an umat hinan pamhodmun Ha\"in. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JN17_24","073_17_24","JHN","17","24","24","Ya pohdo', Ama, ya umalih pidwa nan tatagun pento'mun kumulug ay Ha\"in hinan umalia' ay He\"a ta tigonday pangipabagtuam ay Ha\"in ti pepenhoda' ya un malmu tun luta. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JN17_25","073_17_25","JHN","17","25","25","Ya He\"a, Aman na'ahhamad di ugalina, ya agguy da'a inilah nan tatagun adi kumulug! Mu inila' He\"a ya umat hinan tatagun pento'mun kumulug ay Ha\"in an inilada goh an He\"ay nannag ay Ha\"in. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JN17_26","073_17_26","JHN","17","26","26","Ti impa'innila' ay diday aatmu, at inaynayun'un nangipa'innilan dida ta way atondan mangeyengngoh hi aat di pamhodmun Ha\"in ta umat goh hinay pamhodda, at midduma' ay dida.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JN18_1","073_18_1","JHN","18","1","1","Unat goh nalpah an nunluwaluh Jesus ya initnud da'min intudtuduwana ta bimmad'ang amih nan Ginnaw an Kidron ta immuy amih nan dammangna. Ya immuy amih dih nan wadan di galden an natamman hi ayiw an olibo. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JN18_2","073_18_2","JHN","18","2","2","Ya henen galden ya hiyay gunmi na'amungan ay da Jesus, at hi Judas an mangituduh adpapan Jesus ya inilanan hidiy gunmi ayan. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JN18_3","073_18_3","JHN","18","3","3","At initnudna din tindalu, ya nan hennag nan ap'apun di papadi, ya nan Pharisees ta immuydah nan galden. Ya nun'odnanday matadom an hanggap, ya panul, ya nan pundilagda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JN18_4","073_18_4","JHN","18","4","4","At immuy dinamun Jesus dida ti i'innilanan amin di ma'at ay Hiya, ya inalinan diday, “Hay ngadan nen anaponyu?” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JN18_5","073_18_5","JHN","18","5","5","Ya tembaldan inaliday, “Hi Jesus an iNazareth.” Ya inalin Jesus di, “Ha\"in hi Jesus an anaponyu.” Ya ni'ta'dog ay didah Judas an mangitudun Hiya ta dapoponda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JN18_6","073_18_6","JHN","18","6","6","Ya himmunodda, ya nun'atu\"indah nangalyan Jesus un Hiyay anaponda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JN18_7","073_18_7","JHN","18","7","7","Ya impidwan goh Jesus an inalinay, “Hay ngadan ne tatagway anaponyu?” Ya inaliday, “Hi Jesus an iNazareth.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JN18_8","073_18_8","JHN","18","8","8","Ya inalin Jesus ay diday, “Inali' ay da'yuy Ha\"in hi Jesus an anaponyu. Ya immannung ay an Ha\"in di anaponyu at adiyu ni' ilagat tun ni'yibba'.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JN18_9","073_18_9","JHN","18","9","9","Ya manu ay inalin Jesus hene ya ta mipa'annung din inalinah hopapnan inalinay, “An amin nan pento' Apo Dios an kumulug ay Ha\"in ya mi'id ah nilahhin ay Ha\"in.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JN18_10","073_18_10","JHN","18","10","10","Ya nunhahanggap hi Simon Peter, at ay mannu'nut ya impalangna, ya nan immapit hi agwan an ingan din himbut di Nabagtun Padiy napalang. Ya hi Malchus di ngadan den himbut. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JN18_11","073_18_11","JHN","18","11","11","Ya immandal Jesus ay Peter di, “Pohdon Amay ipaligligata', at undan alyom hi nomnommuy un'u adi abuluton? At eh'otmuh nen hanggapmu!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JN18_12","073_18_12","JHN","18","12","12","Dempap din tindalu, ya din ap'apuda, ya din u'upihyal di Hudyuh Jesus, ya binobodda, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JN18_13","073_18_13","JHN","18","13","13","ya inyuydah nahhun ay Annas. (Hi Annas ya hiyay aman di ahawan Caiaphas an nan Nabagtun Padin den tawon. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JN18_14","073_18_14","JHN","18","14","14","Ya hi Caiaphas din nangalih nan Hudyuh nahayupandah un maphod hi un ohay mangiyatoy an amin hinan tatagu ta adida matoy an amin.) ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JN18_15","073_18_15","JHN","18","15","15","Ya inun'unud da Simon Peter ya din oha goh an ibbamin intudtuduwan Jesus di pangiyayandan Jesus. Ya inabulutday itnudan nen ni'yibban Peter ta ni'higup hinan gettaw di abung nan Nabagtun Padi, ya manu ay inabulutda ti nihamad di nanginnilaan nan Nabagtun Padin hiya. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JN18_16","073_18_16","JHN","18","16","16","Mu agguy himmigup hi Peter hinan pantaw di allup. Ya immuy nan ni'yibban Peter an nanginnilah nan Nabagtun Padin ni'hapit hidin babain mun'adug hinan pantaw ta ipahigupnah Peter, at inabulutna. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JN18_17","073_18_17","JHN","18","17","17","Ya unat goh tinnig din babaih Peter ya inalinan hiyay, “Undan bo'on he\"ay ohah nan nangunu'unud enen lala'i?” Ya inalin Peter di, “Bo'ona'!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JN18_18","073_18_18","JHN","18","18","18","Ya nun'apuy nan tagala ya nan mumpun'adug hinan gettaw ta mun'aniduda ti tungnin. At immuy ni'yaniduh Peter ay dida. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JN18_19","073_18_19","JHN","18","19","19","Imbagan nan Nabagtun Padin Jesus di aatmin intudtuduwana ya nan itudtudunah nan tatagu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JN18_20","073_18_20","JHN","18","20","20","Ya tembal Jesus an inalinay, “An amin di intudtudu' ya dengngol di tatagu ti nuntudtudua' hinan Timplu ya hinan ahimbahimba'an an a'amungan di Hudyu, ya an amin di intudtudu' ya impadngol'u. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JN18_21","073_18_21","JHN","18","21","21","At anaad ta Ha\"in di pummahmahanyuh nan intudtudu'? Kan nan tataguy pangibaganyu ti dengngolday intudutudu' ay dida, at inilada.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JN18_22","073_18_22","JHN","18","22","22","Ya unat goh nalpah an inalin Jesus hene ya tinapa' din ohan upihyal di angahna, ya inalinay, “Undan mi'id bainmu ta umat hinay pambalmuh nan Nabagtun Padi?” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JN18_23","073_18_23","JHN","18","23","23","Ya tembal Jesus an inalinay, “Undan waday inali' hi nahihinnu? Wada ay ya ibagam hitun tatagun na'amung, mu mi'iwod ay ya anaad ta tinapa'a'?” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JN18_24","073_18_24","JHN","18","24","24","Ya agguyda inubad din bobod Jesus, mu hennag Annas Hiyan Caiaphas an nan Nabagtun Padi. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JN18_25","073_18_25","JHN","18","25","25","Wagwah dih Peter an mi'yan'aniduh din way apuy. Ya waday udumnan himmapit ay hiyan inalinay, “Undan bo'on he\"ay ohah din intudtuduwan nen lala'in dempapda?” Ya inhaut Peter an inalinay, “Bo'ona'!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JN18_26","073_18_26","JHN","18","26","26","Ya wah di han agin din lala'in himbut din Nabagtun Padin pinalang Peter di ingana, ya inalinay, “Undan bo'on he\"a din tinnig'un ni'yamung eden lala'ih nan galden?” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JN18_27","073_18_27","JHN","18","27","27","Ya inhaut goh Peter an inalinay, “Bo'ona'!” Ya unat goh inalin Peter hene ya himbumagga ya timmalanu han awitan. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JN18_28","073_18_28","JHN","18","28","28","Nabiggat hi we'weet ya enekakdah Jesus hinan abung Caiaphas ta inyuydah abung di gobelnadol. Ya na'uy an madatngan nan alyondan gotad an Punnomnomandah nan Namaliwan di Anghel Apo Dios hinan Tatagu, at agguy hinumgop nan Hudyuh abung di gobelnadol ti hay uldinda ya gulat ta humgopda at madi'aanda anuh nan adi mattig ti henen abung ya abung di Hentil, ya mapaniaw hi unda nadi'aan ya me\"andan den gotad. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JN18_29","073_18_29","JHN","18","29","29","At pimmitaw hi Pilate an nanamun dida, ya inalinan diday, “Hay idiklamuyuh bahol ten tagu?” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JN18_30","073_18_30","JHN","18","30","30","Ya inalin din tataguy, “Gulat ta mi'id di baholna at adimi iyalin he\"a!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JN18_31","073_18_31","JHN","18","31","31","Ya inalin Pilate ay diday, “Ihnay uldinyu, at hiyay panumalyayu, ya okod ayuh atonyun Hiya.” Mu inalin din Hudyuy, “Mid biyangmin Hudyun mamatoy hi tagu ti hiyah ne inyuldinyun iRome!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JN18_32","073_18_32","JHN","18","32","32","Ya hanan na'at ya hiyay nangipa'annung hidin inulgud Jesus hi aat di atayana. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JN18_33","073_18_33","JHN","18","33","33","At numbangngad hi Pilate hinan punhumalyaan hi awadan Jesus, ya binaganah Jesus an inalinay, “Undan He\"ay Alin di Hudyu?” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JN18_34","073_18_34","JHN","18","34","34","Ya tembal Jesus an inalinay, “Hay nalpuwan nen imbagam ay Ha\"in hi aat'u? Hay nalpuh nan tatagu unu un hay ninomnommu?” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JN18_35","073_18_35","JHN","18","35","35","Ya inalin Pilate di, “Bo'ona' Hudyu, at hay nanginnilaa' hi aatmu? Hay ngadan ne tuwali han baholmu ta inyali da'ah nan i'ibbam an Hudyun ha\"in ya nan a'ap'apuyun papadi?” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JN18_36","073_18_36","JHN","18","36","36","Ya tembal Jesus an inalinay, “Immannung an alia', mu bo'on hitun lutay pun'alia'. Ti gulat ta hitun lutay pun'alia' at agguya' niyalin he\"a ti baliwana' hinan tatagun mangunud ay Ha\"in ta agguya' dempap. At hiyah ne panginnilaan an bo'on hitun lutay pun'alia'.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JN18_37","073_18_37","JHN","18","37","37","Ya inalin Pilate di, “At ali'a mah?” Ya tembal Jesus an inalinay, “Immannung henen inalim. Ya manu ay immalia' hitun lutan nitungaw ya ta itudu' hinan tataguy aat nan Nahamad an Ma'unud. Ya nan tatagun mamhod hinan Nahamad an Ma'unud ya diday mangulug ay Ha\"in.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JN18_38","073_18_38","JHN","18","38","38","Ya inalin Pilate di, “Undan wada udot di Nahamad an Ma'unud?” Pimmitaw goh hi Pilate hinan wadan di Hudyu, ya inalinan diday, “Hay inila' ya mi'id ah bahol nen tagu! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JN18_39","073_18_39","JHN","18","39","39","Mu waday ugaliyun gulat ta madatngan nan Gotadyuh Punnomnomanyuh din Namaliwan di Anghel Apo Dios hinan O'ommodyuh din Penghana ya ibagayuy pohdonyu ta ibo'tan'uy ohah nan balud. At akkay hi Jesus an Alin di Hudyuy Hiyay pohdonyuh ibo'tan'u?” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JN18_40","073_18_40","JHN","18","40","40","Ya imbugawdan nambal an inaliday, “Hi Barabbas di ibo'tanmu, ya bo'on hi Jesus!” Mu adi mangngol hi Barabbas ti pimmatoy. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JN19_1","073_19_1","JHN","19","1","1","At immandal Pilate ta nunhuplitdah Jesus. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JN19_2","073_19_2","JHN","19","2","2","Ya linubungan nan tindaluh nan umat hi lubung di ali ti impilubungda han munggudla an magayad an lubung, ya pinali'uda han pagal ta impihu'lubdah uluna. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JN19_3","073_19_3","JHN","19","3","3","Ya immuy din tindalun Hiya, ya linayahanda ti inaliday, “He\"ay Alin di Hudyu! He\"a ya matubayan'a!” Ya tinapa'da. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JN19_4","073_19_4","JHN","19","4","4","Ya numbangngad goh hi Pilate hinan gettaw an wadan di tatagu, ya inalinan diday, “Mi'id di baholnah pangidalata' hi pangipapataya' ay Hiya! At ibuhu\"u Hiya ta hamadonyun mi'id ah baholna.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JN19_5","073_19_5","JHN","19","5","5","Ya inlulubung Jesus din munggudlan magayad, ya nihuhu'lub din pagal hi uluna, ya impapitawda. Ya inalin Pilate hinan tataguy, “Nayah nen lala'i!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JN19_6","073_19_6","JHN","19","6","6","Ya unat goh tinnig din a'ap'apun di papadi ya din u'upihyaldah Jesus ya intugtugadan mangibugaw an mangalih, “Ipilanham Hiya!” Mu inalin Pilate ay diday, “Mi'id ah baholnah pangidalata' hi pangipilanhaa' ay Hiya! At da'yuy mangiyuy ta okod ayun mangilanhan Hiyah nan krus!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JN19_7","073_19_7","JHN","19","7","7","Ya tembal din Hudyun inaliday, “Hay wah nan Uldinmi ya mapatoy nan umat hinan tagu ti nan nangalyanah un Hiyay Imbaluy Apo Dios!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JN19_8","073_19_8","JHN","19","8","8","At inyal'allanay timma'tan Pilate hi nangngolanah nangalyandah un inalin Jesus an Hiyay Imbaluy Apo Dios. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JN19_9","073_19_9","JHN","19","9","9","At numbangngad hi Pilate hinan nangiyayandan Jesus hinan punhumalyaan, ya inalinan Hiyay, “Hay nalpuwam?” Mu agguy tembal Jesus. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JN19_10","073_19_10","JHN","19","10","10","Ya unat goh agguyna tembal ya inalin Pilate di, “Anaad ta adim tabolon nan inali'? Inilam an ha\"in di mumpapto', at abalina' an mangibo'tan ay He\"a, ya abalina' goh an mangipilanhan He\"ah nan krus!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JN19_11","073_19_11","JHN","19","11","11","Ya tembal Jesus an inalinay, “Mi'id biyangmun mangat hi malgom ay Ha\"in hi un agguy indat Apo Dios di haadmu. Mu do'do\"ol di bahol nan tatagun nangiyalin Ha\"in ya un he\"a.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JN19_12","073_19_12","JHN","19","12","12","Ya unat goh dengngol Pilate din inalin Jesus ya penhodna ahan an ibo'tan Hiya. Mu nuntu'u'da din Hudyun mangalih, “Gulat ta Hiyay ibo'tanmu at ma'innilan mi'bohhol'ah nan alid Rome, at bo'on'a Ligwan Caesar! Ti mi'bohhol hinan alid Rome nan tagun mangalih un hiya goh di ali!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JN19_13","073_19_13","JHN","19","13","13","Ya unat goh dengngol Pilate henen inalida ya impapitawnah Jesus hinan wadan di tatagu, ya inumbun hinan umbunan di munhumalyah nan way alyondan Mun'inul an Da'da' (an hay pangalin di Hudyun ne ya Gabbatha). ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JN19_14","073_19_14","JHN","19","14","14","Henen algaw ya hiyah ne pundadaanandah nan Gotad hi Punnomnomandah din Namaliwan di Anghel Apo Dios hinan Tatagu. At heden helhelong hi alas sais ya ni'hapit goh hi Pilate hinan Hudyu an inalinay, “Naya nan aliyu!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JN19_15","073_19_15","JHN","19","15","15","Mu nuntu'u'da din Hudyun inaliday, “Ipapatoymu! Ipilanham hinan krus!” Ya tembal Pilate an inalinay, “Undan pohdonyun ipilanha' nan aliyuh nan krus?” Ya tembal din a'ap'apun di papadin inaliday, “Nan Alin hi Caesar di alimi, ya mi'id udumna!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JN19_16","073_19_16","JHN","19","16","16","At ene'kod Pilate hi Jesus hinan tatagu ta umuyda ilanhah nan krus. Inawitdah Jesus, at inatday penpenhodda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JN19_17","073_19_17","JHN","19","17","17","Ya impapi'ug din tindalun Jesus nan krus an ilanhaana, ya inatamanda han lutan alyonday Tungal di Ulu (unu Golgatha hinan hapit di Hudyu an Aramaic). ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JN19_18","073_19_18","JHN","19","18","18","Ya heden lutay nangilanhaandan Jesus hinan krus. Ya waday duwah linala'in ni'lanhadah nan duwa goh an krus, at inhinaday ohah apit hi agwana ya nan ohah appit hi iggidna ta ginagwadah Jesus. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JN19_19","073_19_19","JHN","19","19","19","Ya waday impitudo' Pilate an diklamuda, ya inhinadah tungul di ulun Jesus an hay impitudo'na ya alyonay, “Hiyah teh Jesus an iNazareth an Alin di Hudyu.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JN19_20","073_19_20","JHN","19","20","20","Ya heden nilanhaan Jesus ya neheggon ad Jerusalem, at hiyaat un wa ay di maluh hi Hudyu ya binahada din nitudo' an wah tungul di ulun Jesus. Ya tulun hapit di nitudo' an nan hapit di iGreece, ya hapit di Hudyun Aramaic, ya nan hapit di iRome an Latin an hiyah ne diklamudan Jesus. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JN19_21","073_19_21","JHN","19","21","21","Ya nunlili din a'ap'apun di papadin Pilate an inaliday, “Adim itudo' hi un Alin di Hudyu! Ti hay pohdonmih itudo'mu ya alyom di, Heten tagu ya inalinay un Hiyay Alin di Hudyu.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JN19_22","073_19_22","JHN","19","22","22","Mu inalin Pilate di, “Hiyah ne impitudo\"u, at ammunana!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JN19_23","073_19_23","JHN","19","23","23","Ya unat goh nalpah an inlanhadah Jesus ya nunggogodwon din opat an tindaluy lubungna. Ya wada han ohan magayad an agguyda henekhek ti inabol, at mi'id di ugutna. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JN19_24","073_19_24","JHN","19","24","24","Ya inalin din tindaluy, “Adi tu'u pa\"ion ta un tu'u ibinnunut ta tigon tu'uy mangngal.” Ya hanan na'at ya hiyay nangipa'annung hidin impitudo' Apo Dios hidin penghanan inalinay, “Ginogodwada nan lubung'u, ya imbibinnunutday mangngal hinan lubung'un na'abol.” Umat hinay inat din titindalu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JN19_25","073_19_25","JHN","19","25","25","Ya wah dih inan Jesus, ya din aginan babai, ya hi Mary an ahawan Clopas, ya hi Mary an iMagdala an timma'ta'dogdah nan neheggon hinan way krus an nilanhaan Jesus. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JN19_26","073_19_26","JHN","19","26","26","Ha\"in an nangitudo' ete an intudtuduwan Jesus an pohpohdona ya tinniga' ay Hiya ti nedelloha' an ni'ta'dog ay inana, at inalin Jesus ay inanay, “Ina, henen intudtuduwa' ya ibilangmuh imbaluymu.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JN19_27","073_19_27","JHN","19","27","27","Ya inalina goh ay ha\"in di, “Ibilangmu hiyah inam.” At henen algaw ya initnud'uh Mary ta immuy amih abung'u ta mihinan ha\"in. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JN19_28","073_19_28","JHN","19","28","28","Inilan Jesus mahkay an impa'annungnan amin din impitudo' Apo Dios, at inalinay, “Na'uwawa'.” Ya henen inalina ya impa'annungna din impitudo' Apo Dios. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JN19_29","073_19_29","JHN","19","29","29","Ya wada han tibung an nittuwan di limminun bayah, at intamolda din natpin lo'ob, ya inhipitdah din hapang ta indawdawdah timid Jesus ta inumona. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JN19_30","073_19_30","JHN","19","30","30","Ya unat goh hinihip Jesus din limminun lipog ya inalinay, “Nalpah di tamu' hitun luta!” At inyungotna, ya natoy. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JN19_31","073_19_31","JHN","19","31","31","Immuy din Hudyun Pilate an mangibagan hiya ta umuyda pun'ipung di hu'in din tulun nun'ilanhan linala'i ta way atondan ag'agan matoy. At inabulutna. Ya manu ay penhoddan ag'agay atayanda ti henen algaw ya ma'alih Daan, ya nan mabiggat ya ngilin an Habadu an ma\"e'gonan an algaw, at hiyaat unda punnaudon an patayon dida ta anonda didah nan nilanhaanda ti paniaw hi unda milalanha eden ngilin. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JN19_32","073_19_32","JHN","19","32","32","At immuy din tindalun numpangipung hidin hu'in din duwan linala'in ni'lanhan Jesus, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JN19_33","073_19_33","JHN","19","33","33","mu agguyda inipung di hu'in Jesus ti tinnigda Hiya an nanattoy. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JN19_34","073_19_34","JHN","19","34","34","Mu intudlu' din ohan tindalu din gayangnah bane'eng Jesus, at bimmuhu' di dala ya danum. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JN19_35","073_19_35","JHN","19","35","35","Ya immannung an amin hatun na'na'at ya makulug ti tinnig'u, at hiyaat un'u intudo' ta way atonyun mangulug. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JN19_36","073_19_36","JHN","19","36","36","Ya na'at hanan Jesus ta mipa'annung din impitudo' Apo Dios an inalinay, “Mi'id di ma'ipung hinan tungalna.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JN19_37","073_19_37","JHN","19","37","37","Ya wada goh di ohah impitudo' Apo Dios an inalinay, “Tigon nan tataguh nen tagun tinudlu'da.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JN19_38","073_19_38","JHN","19","38","38","Hi Joseph an i'Arimathea ya hiyay ohah nan mangulug ay Jesus, mu agguyna impa'in'innila ti tuma'ot hinan Hudyu. At unat goh dengngolnan natoy hi Jesus ya immuy ay Pilate ta ibaganah un mabalin an alanay odol Jesus. Ya inyabulut Pilate, at immuyna innal din odol Jesus. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JN19_39","073_19_39","JHN","19","39","39","Ya ni'yuy ay hiyah Nicodemus an hiya din immuy ni'hapit ay Jesus hidin nahdom, ya nun'odnana din maphod di hunghungnan pulpus, an hay ngadana ya myrrh an nilamut di aloes. Ya hay damotna ya tulumpulu ta han opat nin di kilu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JN19_40","073_19_40","JHN","19","40","40","Ya inunud din duwan linala'iy ugalin di Hudyuh atondah un way matoy, at innalda din maphod di hunghungnan pulpus, ya inlamutdah din teplag an mapmaphod an lo'ob an ma'alih linen ta teneplaganday odol Jesus. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JN19_41","073_19_41","JHN","19","41","41","Ya wah dih nan galden an neheggon hinan lugal di nilanhaan Jesus, ya wah di goh din pa'idyamman lubu' an mid ah nilubu'. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JN19_42","073_19_42","JHN","19","42","42","Ya manu ay nan neheggon di nangilubu'andan Jesus ti magadyuh nongkay nan Daan an Habaduh pun'eblayan di Hudyu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JN20_1","073_20_1","JHN","20","1","1","Immuy hi Mary an iMagdala eden helhelong hi Dumingguh nan wadan di lubu' Jesus. Ya unat goh tinnigna din pantaw di lubu' ya na'ulin din batun tanglib. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JN20_2","073_20_2","JHN","20","2","2","At intagtatagtagnan immuy hinan awadan Simon Peter ya ha\"in an pa'appohpohdon Jesus, ya inalinan da'miy, “Innalday odol din Apu tu'uh nan lubu'na, mu tagwan nin di nangiyayanda!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JN20_3","073_20_3","JHN","20","3","3","At immuy amin Peter hinan nilubu'an Jesus ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JN20_4","073_20_4","JHN","20","4","4","an timmagtag amin immuy, mu ha\"in ya mabi'bi'aha' ya un hi Peter, at nahhuna' an immatam hinan lubu'. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JN20_5","073_20_5","JHN","20","5","5","Mu agguya' himmigup hinan lubu' ti un'u indungaw hinan pantaw, ya anggay din teplag di odol Jesus hi tinnig'u, ya mi'id din odolna. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JN20_6","073_20_6","JHN","20","6","6","Ya unat goh immatam hi Peter an mangun'unud ya nundapuh an himmigup hinan nilubu'an Jesus. Ya immannung an anggay din teplag Jesus hi tinnignan niwawallang, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JN20_7","073_20_7","JHN","20","7","7","ya din lo'ob goh an neteplag hi ulun Jesus. Mu nat'on di niwallanganan nakupin an agguy niddum hidin linen an teplag. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JN20_8","073_20_8","JHN","20","8","8","At ni'higupa' mahkay ya tinnig'u, at kinulug'un namahuan hi Jesus. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JN20_9","073_20_9","JHN","20","9","9","Mu hihidya damdama an agguymi na'awatan din impitudo' Apo Dios an inalinay mahapul an mamahuan hi Jesus. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JN20_10","073_20_10","JHN","20","10","10","At immanamut ami. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JN20_11","073_20_11","JHN","20","11","11","Wagwah dih Mary an lumugwalugwah nan pantaw di lubu' Jesus. Ya otog di lumugwalugwaana ya indungawnay bunol den lubu', ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JN20_12","073_20_12","JHN","20","12","12","ya tinnigna han duwan anghel an mumpaha' di lubungdan inumbundah nan numbinnongwah hidin nipalo'an di odol Jesus. At inumbun di ohah din nangi'ulluwana ya din ohah nangi'andadyana. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JN20_13","073_20_13","JHN","20","13","13","Ya inalin din duwan anghel ay Mary di, “Anaad ta lumugwalugwa'a?” Ya tembal Mary an inalinay, “Waday nangngal hidin odol Apumi, ya agguy'u innilay nangihinanda!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JN20_14","073_20_14","JHN","20","14","14","Ya unat goh inalinah ne ya nunligguh, ya wadah Jesus an timmata'dog, mu agguy inilan Mary hi un Hiyah Jesus. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JN20_15","073_20_15","JHN","20","15","15","Ya inalin Jesus ay hiyay, “Anaad ta lumugwalugwa'a? Ngadan ne han pohdom an tigon?” Ya hay ninomnom Mary ya Hiya din muntamuh nan galden, at inalinan Hiyay, “Apu, itudum di nangihinam hidin odol Jesus hi un He\"ay nangngal ta umuy'u alan!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JN20_16","073_20_16","JHN","20","16","16","Mu inalin Jesus ay hiyay, “Mary!” Ya unat goh nunwingih Mary ya inimmatunana Hiya, at bimmugaw hinan hapit di Hudyu an Aramaic, an inalinay, “Rabboni!” (unu Bihtulu!). ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JN20_17","073_20_17","JHN","20","17","17","Ya inalin Jesus ay hiyay, “Agguya' ni' numbangngad hi wadan Ama, at adia' lo'mon. Mu un'aat umuy ta ibagam hinan intudtuduwa' ta alyom ay didaan mumbangngada' hidin nalpuwa' an awadan Aman hi Apo Dios an dayawo' an Hiyay hi Amayu ya Diosyu goh an dayawonyu.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JN20_18","073_20_18","JHN","20","18","18","At immalih Mary an iMagdala ay da'min intudtuduwan Jesus, ya inalinan da'miy, “Tinnig'uh Apu tu'u!” Ya imbaagna goh ay da'mi din inalin Jesus. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JN20_19","073_20_19","JHN","20","19","19","Na'amung amin amin an intudtuduwan Jesus eden Duminggun nahdom, mu tuma'ot amih nan Hudyu, at hiyanan nun'ida'igmiy pantaw. Ya himbumagga ya wah dih Jesus an timma'dog hinan wadanmi, ya inalinay, “Mi'id ni' al'alin da'yu!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JN20_20","073_20_20","JHN","20","20","20","Ya impattig Jesus din nalanhah ngamayna ya nan bane'engnan tinudlu'dah gayang. Ya ma\"am'amlong amih nanniganmin Jesus an Apu tu'u. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JN20_21","073_20_21","JHN","20","21","21","Ya impidwan Jesus goh an nangalin da'miy, “Mi'id al'alin da'yu! Honogo' da'yun umuy muntudtuduh nan tatagun umat hi nannagan Aman Ha\"in hi immalia' an nuntudtudun da'yu.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JN20_22","073_20_22","JHN","20","22","22","Ya unat goh nalpah nan inalin Jesus ya inhapudnan da'min inalinay, “Mihinan da'yu nan Na'abuniyanan an Lennawa. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JN20_23","073_20_23","JHN","20","23","23","Ya nan tagun muntutuyuh baholna ya waday biyangyun mangalin hiyah na'aliwan di baholna. Mu gulat ta adi muntutuyu at wada goh di biyangyun mangalin hiyah agguy na'aliwan di baholna.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JN20_24","073_20_24","JHN","20","24","24","Heden nipattigan Jesus ay da'min intudtuduwana ya waday ohan da'min mi'id hidi an hi Thomas (unu hi Didymus), at agguyna tinnig Hiya. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JN20_25","073_20_25","JHN","20","25","25","Ya inalin din i'ibban Thomas ay hiyay, “Tinnigmih Apu tu'u!” Mu inalin Thomas ay da'miy, “Adi' kulugon an namahuan hi Jesus ta nangamung hi un'u tigon ya dapoon nan bilat din nalanhan ngamayna, ya aw'awo' goh din nagayang hi bane'engna. Mu adi' ay tigon ya adi' kulugon!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JN20_26","073_20_26","JHN","20","26","26","Ya unat goh naluh di hinduminggu ya na'amung ami goh hinan kuwaltu, mu wada mahkay hi Thomas. Ya nun'ida'ig nan pantaw, mu himmigup damdamah Jesus, ya timma'dog goh hi ginagwami, ya inalinan da'miy, “Mi'id al'alin da'yu!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JN20_27","073_20_27","JHN","20","27","27","Ya inalin Jesus ay Thomas di, “Ipogpogmuy punduwaduwaam an mangulug unna' namahuan! Ti tayay bilat hi ngamay'uh inat nan lanha, at dapoom ta hamadom. Ya taya goh din nagayang hi bane'eng'u ta aw'awom.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JN20_28","073_20_28","JHN","20","28","28","Ya inalin Thomas ay Jesus di, “He\"ay Apu', ya He\"ah Apo Dios an dayawo'!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JN20_29","073_20_29","JHN","20","29","29","Ya inalin goh Jesus ay hiyay, “Kulugona' mahkay ti ten tinniga'. Mu od'odolnah nan tagun ta\"on unna' adi tigon ya kinuluga' damdama!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JN20_30","073_20_30","JHN","20","30","30","Do'ol di tinnigmin intudtuduwan Jesus hi inatnan umipanoh'ah pangimmatunan hi aatna, mu waday udum an agguy ni'tudo' eten liblu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JN20_31","073_20_31","JHN","20","31","31","Ya intudo\"u hatu ta way panguluganyun immannung an hi Jesus di Imbaluy Apo Dios an nan Alin Pento'na ta mi'tagu ayun Apo Dios hi mid pogpogna an dumalat Hiya. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JN21_1","073_21_1","JHN","21","1","1","Wada goh han ohan algaw ya nipattig hi Jesus ay da'min intudtuduwanah din wadanmih nan Lobong an Galilee. Ya hay aat di nipattigana ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JN21_2","073_21_2","JHN","21","2","2","ya wah dih nan lobong da Simon Peter ay Thomas (an hi Didymus), ya hi Nathanael an iCana hinan Provinciad Galilee, ya da'min dana' Zebedee, ya nan duwa goh an intudtuduwan Jesus. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JN21_3","073_21_3","JHN","21","3","3","Ya inalin Simon Peter di, “Umuya' manidu'.” Ya inalimin amin di, “Umuy'a ay ya mi'yali ami goh.” At nunlugan amih nan bangka, ya inlablabimin nanidu', mu mi'id am'amungit hi hinidu'mi. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JN21_4","073_21_4","JHN","21","4","4","Ya unat goh wan napatal ta ningemel nan algaw ya timma'ta'dog hi Jesus hinan pingit den lobong, mu agguymi inimmatunan un Hiya. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JN21_5","073_21_5","JHN","21","5","5","Ya inalinan da'miy, “I'ibba', undan mi'id di hinidu'yuh ekan?” Ya inalimiy, “Mi'id ahan am'amungit.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JN21_6","073_21_6","JHN","21","6","6","Ya inalin Jesus ay da'miy, “Ihidu'yuh immapit hi agwanyu, at waday ekan.” Ya unat goh inhidu'mi ya adi ami ahan pa'agguyud hidin hidu' ti na\"apnu ahan hi ekan. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JN21_7","073_21_7","JHN","21","7","7","Ya ha\"in an pa\"appohdon Jesus ya inali' ay Peter di, “Hiyah neh Apu tu'u!” Ya unat goh dengngol Simon Peter an hi Apu tu'uh nen ni'hapit ay da'mi ya nunlubung ti ina'aanay lubungna, ya inyugpahnah din danum, ya himmalug an immuy hinan pingitnah wadan Jesus. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JN21_8","073_21_8","JHN","21","8","8","Mu da'min ibbana ya wada amih nan bangka ta guyudonmi din hidu' an napnuh ekan, mu agguy ami niyadagwih nan pingit di lobong an mi'id mapto' ya nahiyam nin di mitluh inadagwidah nan pingitna. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JN21_9","073_21_9","JHN","21","9","9","Ya unat goh immatam amih nan pingit di lobong ya tinnigmin gimmagaba din uleng, ya waday ekan ya tinapay an nipaga. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JN21_10","073_21_10","JHN","21","10","10","Ya inalin Jesus ay da'miy, “Iyaliyuy udumnan nen pa'ahhidu' an ekan.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JN21_11","073_21_11","JHN","21","11","11","At immuy ginuyud Simon Peter din hidu' hinan bangka ta inda'alna. Ya ta\"on un do'ol ahan din ekan an na'na mu agguy napa\"i din hidu'. Ya hinggahut ya han nabongle ta tuluy o\"ongol hi ekan an na'na. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JN21_12","073_21_12","JHN","21","12","12","Ya inalin Jesus ay da'miy, “Ma ayu ta mangan tu'u.” Mu mun'ogon amin mangibagan Hiyah un immannung an Hiyah Jesus, mu inimmatunanmin Hiya. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JN21_13","073_21_13","JHN","21","13","13","Ya innal Jesus din tinapay, ya impiyapongnan da'mi, ya inatna goh hidin ekan an impiyapongna ta ononmi. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JN21_14","073_21_14","JHN","21","14","14","Ya hiyah ne pitlunah nipattigan Jesus ay da'min intudtuduwana an nete\"an di namahuana. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JN21_15","073_21_15","JHN","21","15","15","Unat goh nalpah amin nangan ya inalin Jesus ay Simon Peter di, “Simon an imbaluy John, ongol ahan nin di pamhodmun Ha\"in ya un tun pamhodmuh tun ekan?” Ya inalinay, “Oo, Apu, inilam an pa'appohdon da'a ahan.” Ya inalin Jesus ay hiyay, “Ipapto'muy tatagun mangulug ay Ha\"in an umat hinan mumpahtul hinan uyaw an kalnilu.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JN21_16","073_21_16","JHN","21","16","16","Ya impidwan goh Jesus an nangalin hiyay, “Simon an imbaluy John, pohdona' nin ay he\"a?” Ya inalinay, “Oo, Apu, inilam an pa'appohdon da'a.” Ya inalin Jesus ay hiyay, “At ipapto'muy tatagun kumulug ay Ha\"in an umat hinan aton di mumpahtul hi kalnilu.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JN21_17","073_21_17","JHN","21","17","17","Ya impitlun Jesus an nangalin Peter di, “Simon an imbaluy John, pohdona' ay he\"a?” Ya ma'allungdayah Peter ti nan nangipitluan Jesus an nangalih, “Pohdona' nin ay he\"a?” At inalin Peter ay Jesus di, “Inilam an popohdon da'a ti inilam an amin di logom!” Ya inalin Jesus ay hiyay, “Ipapto'muy tatagun kumulug ay Ha\"in. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JN21_18","073_21_18","JHN","21","18","18","Immannung heten alyo' ay he\"a: hidin a'ungam ya gunmu enegtom di gina'um hinan penhodmun ayan, mu hi awni ta mala'ay'a at iduulmuy ngamaymu ta bobodonda, ya inyuy da'ah nan adim pohdon an umayan.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JN21_19","073_21_19","JHN","21","19","19","Ya manu ay inalin Jesus ay Peter hene ti imbaag Jesus di aat di atayan Peter hi awnih din pangipattiganah anabagbagtun Apo Dios an dumalat hi atayana. At inalin Jesus ay hiyay, “Unudona'!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JN21_20","073_21_20","JHN","21","20","20","Unat goh nunwingih Peter ya un anggay ha\"in an pa\"appohdon Jesus hi nangunud ay dida. (Ya ha\"in goh din netob ay Jesus hidin nangananmih agguyna natayan hi nangalyanay, “Hay ngadan di mangipadpap ay He\"a?”) ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JN21_21","073_21_21","JHN","21","21","21","Ya unat goh tinniga' ay Peter ya inalinan Jesus di, “Apu, hay ma'at nin goh eten tagu?” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JN21_22","073_21_22","JHN","21","22","22","Ya inalin Jesus ay hiyay, “Adi mahapul an innilaom di ma'at ay hiya ti gulat ta pohdo' at taguo' ta nangamung hidin pumbangngada'. Mu hay atom ya unudona'.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JN21_23","073_21_23","JHN","21","23","23","At dumalat eden inalin Jesus ya nihinap hinan nangunud ay Jesus di adi' atayan. Mu bo'on hene inalin Jesus, ti hay inalina ya “Adi mahapul an innilaom di ma'at ay hiya, ti gulat ta pohdo' at taguo' ta nangamung hidin pumbangngada'.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JN21_24","073_21_24","JHN","21","24","24","Ya ha\"in henen intudtuduwanan inulgudna an nangulgud ya nangitudo' ete. Ya inila' an makulug an amin hatun intudo\"u, ya inilayu goh an adi munlayah ti makulug tun hinapit'u. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JN21_25","073_21_25","JHN","21","25","25","Numbino'ob'on an do'ol di inat Jesus, mu ammunana. Ti gulat ta nitudo' an amin di ina'inatna at adi umanay di itud'ana.");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("AC1_1","074_1_1","ACT","1","1","1","Din nahhun an liblun intudo\"un he\"a, agi' Theophilus, ya hay aatna ya impa'innilanan amin di ina'inat Jesus, ya hay intudunah din nangete\"anan nuntamu ta ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("AC1_2","074_1_2","ACT","1","2","2","nangamung din algaw an nipatuluwanad abuniyan. Mu hay nahhun hi na'at ya un tumuluh Jesus ad abuniyan ya intudun nan Na'abuniyanan an Lennaway alyona ta imandalnah nan tagunan pento'nah mangibabbaag hinan Hapitna, ya dida nan ma'alih a'apostolesna. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("AC1_3","074_1_3","ACT","1","3","3","Ya numpattipattig hi Jesus ay dade han pento'na, ya din gunna numpattipattigan ya nete\"ah din namahuana ta nangamung di napat hi algaw. Ya do'ol di ina'inatna ta way inatdan nanginnilan immannung an namahuan, ya inulgu'ulgudnan diday aat di Pumpapto'an Apo Dios. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("AC1_4","074_1_4","ACT","1","4","4","Ya wa han ohan algaw hidin na'amu'amunganda ya ne\"an ay dida, ya minandalna didan inalinay, “Adi ayu makak hi ad Jerusalem ta nangamung un mipa'annung din intulag Ama tu'un dengngolyun imbaag'uh din hopapna, ti inali' di, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("AC1_5","074_1_5","ACT","1","5","5","Hi John ya hay danum di imbonyagna, mu da'yu ya adi madnoy ya ibonyag Apo Dios nan Na'abuniyanan an Lennawan da'yu.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("AC1_6","074_1_6","ACT","1","6","6","Wada han ohan algaw an na'amungan nan a'apostoles ya inalidan Jesus di, “Apu, undan ad ugwan di pamakakam hinan iRome an mumpapto' ta nan Hudyuy mumpapto' hitun babluy tu'u ta umat goh hidin hopapna?” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("AC1_7","074_1_7","ACT","1","7","7","Ya tembal Jesus an inalinan diday, “Hi Amay munnomnom hi gutud di pangatanah logom ti Hiyay nangamung, at ta\"ongkay hi unyu adi innilaon. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("AC1_8","074_1_8","ACT","1","8","8","Ya miyo'odol nan Na'abuniyanan an Lennawan da'yu ta idatnay abalinanyu ta da'yuy ihtigun mangibaag hi aat'ud Jerusalem, ya an amin hinan udumnan abablubabluy hinan Provinciad Judea, ya hinan Provinciad Samaria, ya an amin hinan luta ta nangamung di pingitna.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("AC1_9","074_1_9","ACT","1","9","9","Ya nalpah heden inalina ya tinangaddan timmulud abuniyan, ya lene'nadan nan bunut, at adi mattig. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("AC1_10","074_1_10","ACT","1","10","10","Ya inhamhamaddan tinatangad ad dayah din inayana, ya hin'alina ya waday duwah linala'in mumpaha' di lubungda, ya ni'ta'dogdan dida. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("AC1_11","074_1_11","ACT","1","11","11","Ya inaliday, “Da'yun linala'in iGalilee, anaad ta tatangngadonyud daya? Heden timmulud abuniyan an hi Jesus an nakak ay da'yu ya umat hinan tinnigyun timmuluwanad abuniyan di aat goh di pumbangngadana.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("AC1_12","074_1_12","ACT","1","12","12","Unat goh nalpah heden na'at hidih nan Duntug an Olibo ya numbangngad din a'apostoles ad Jerusalem an ohay kilomitlu nin di inadagwina. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("AC1_13","074_1_13","ACT","1","13","13","Ya unat goh immatamda ya hinumgopdah din kuwaltudah nan miyadwan galadu. Ya hay ngadan daden nihinan den kuwaltu ya hi Peter, ya hi John, ya hi Jacob, ya hi Andrew, ya hi Philip, ya hi Thomas, ya hi Bartholomew, ya hi Matthew, ya hi Jacob (an hina' Alphaeus), ya hi Simon (an niddum hinan nalammungan di Zealot an mamhod an mamakak hinan iRome), ya hi Judas (an hina' Jacob). ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("AC1_14","074_1_14","ACT","1","14","14","Ya na'amungdan amin an munluwalun Apo Dios, ya ni'yamung goh din binabai, ya niddum goh hi Mary an hi inan Jesus, ya din a'aginan linala'i. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("AC1_15","074_1_15","ACT","1","15","15","Wa han ohan algaw hidin na'amungan daden nangunud ay Jesus ya hinggahut ta duwampuluda nin an na'amung. Ya timma'dog hi Peter, ya himmapit an inalinay, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("AC1_16","074_1_16","ACT","1","16","16","“I'ibba', hidin nadnoy ya niyodol nan Na'abuniyanan an Lennawah nan Alin hi David, ya imbaagnay aton Judas hi udum di tawon an mangipanguluh nan mampap ay Jesus. Ya impitudo' Apo Dios henen imbaag David, at mahapul an ma'at. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("AC1_17","074_1_17","ACT","1","17","17","Ya hi Judas ya hiyay ohah ibbamin apostoles ti hiya goh di ohah napilin ni'tamuh nan tamumi. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("AC1_18","074_1_18","ACT","1","18","18","Mu enepla' Judas hi lutah den pihhun impalagbudan hiyah nangituduwanan Jesus ta tiliwonda. Mu heden lutay nagahan Judas, ya nabughiy putuna, at numpangabuhu' din bitu'ana, ya natoy. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("AC1_19","074_1_19","ACT","1","19","19","Ya an amin din tatagun numpunhitud Jerusalem ya dengngoldah nen na'at, at hiyaat unda nginadnan henen luta ta Akeldama” (an hay pohdonan hapiton ya Lutan Nibugha'an di Dala). ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("AC1_20","074_1_20","ACT","1","20","20","Ya inalin goh Peter di, “Henen impitudo' Apo Dios an hay aat Judas ya nitudo' hinan Liblu an Psalms, an inalinay, Hay maphod ya mabauy abungna, at mi'iwod munhitu. Ya nitudo' goh di, Hay haadna ya midat hinan udumna.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("AC1_21","074_1_21","ACT","1","21","22","Ya inalin goh Peter di, “Hay maphod ya pot'on tu'uy ohah nan linala'i ta middum ay da'min himpulu ta oha ta mi'yalin da'min mun'ul'ulgud hinan aat di namahuan Jesus an Apu tu'u. Mu hay mahapul hi aat nen lala'i ya nan nitnunitnud goh ay da'min amin hinan numbaatanmin da Jesus an hi Apu tu'u an nete\"ah din nun'ul'ulgudan John hi aton di tatagun mabonyagan ta nangamung din timmuluwan Jesus ad abuniyan.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("AC1_23","074_1_23","ACT","1","23","23","Ya duwadan pumpilianda an hi Joseph (an hay udum hi ngadana ya Barsabbas ya Justus) ya hi Mattias. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("AC1_24","074_1_24","ACT","1","24","24","At nunluwaludan Apo Dios, ya inaliday, “Apu, inilam di aat di ugalin an amin di tatagu. At hay atom ni' ahan, Apu, ya ipa'innilam ay da'mi nan pot'om ay daten duwah ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("AC1_25","074_1_25","ACT","1","25","25","mihukat ay Judas hinan haadnan apostoles ti hi Judas ya din'ugnay haadna, at immuy hinan negponganan nappuhi ti hiyay lagbuna.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("AC1_26","074_1_26","ACT","1","26","26","Ya unat goh nalpah an nunluwaluda ya intudo'day ngadan danen duwan linala'i ya unda iyu'nuh ta panginnilaandah mapilin daden duwa. Ya hay ngadan Mattias di na'u'nuh, at hiyay niddum hinan himpulu ta han ohan a'apostoles. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("AC2_1","074_2_1","ACT","2","1","1","Hidin nadatngan nan algaw an Behta an Pentecost ya na'amungdan amin din nangunud ay Jesus. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("AC2_2","074_2_2","ACT","2","2","2","Ya himbumagga ya waday munhuud daya an ay ihunay pumuo', at dengngoldan amin an wah nan abung an inumbunanda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("AC2_3","074_2_3","ACT","2","3","3","Ya tinnigda han umat hi apuy an mundalang, ya niwa'at an nun'ipattu' ay dida. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("AC2_4","074_2_4","ACT","2","4","4","At niyo'odol nan Na'abuniyanan an Lennawan didan amin, ya himmanapitdah hinnat'on an hapit an bo'on hapitda ti hiyah ne indat nan Na'abuniyanan an Lennawah abalinanda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("AC2_5","074_2_5","ACT","2","5","5","Ya wadaday nunhitud Jerusalem an Hudyun nangunud hi Uldin Apo Dios an nalpudah nan numbino'ob'on an babluy hinan Pumpapto'an di iRome. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("AC2_6","074_2_6","ACT","2","6","6","Ya unat goh dengngolda din munhuu ya na'amungda din do'ol an tataguh din wadan di nangunud ay Jesus, ya manoh'ada ti way ohan didaan dengngoldan way ohah din nangunud ay Jesus ya hay hapitnay inhapitna. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("AC2_7","074_2_7","ACT","2","7","7","At immogyatda, ya manongngo'da, ya humanahappitandan inaliday, “Goh ta umat hinay hapit an amin danen linala'in iGalilee? ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("AC2_8","074_2_8","ACT","2","8","8","Ya numbino'ob'on di hapit tu'u, mu ne an inila tu'un amin di hapitonda ti iniladan mangihapit hinan hapit tu'u tuwali! Anaad nin udot? ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("AC2_9","074_2_9","ACT","2","9","9","Ti ditu'u ya waday iParthia, ya iMedia, ya i'Elam, ya iMesopotamia, ya iJudea, ya iCappadocia, ya iPontus, ya i'Asia, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("AC2_10","074_2_10","ACT","2","10","10","ya iPhrygia, ya iPamphilia, ya i'Egypt, ya nan nalpuh nan ababbabluy ad Libya an neheggon ad Cyrene, ya nan pa\"ali an nalpud Rome ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("AC2_11","074_2_11","ACT","2","11","11","an Hudyuy udumna ya bo'on di udum, mu unudonday Uldin di Hudyu! Ya wada goh di iCrete ya Arabo. Mu ta\"on un nan nalpuwan tu'u ya ihapitday hapit tu'un amin goh, ya ibaagday ina'inat Apo Dios an ma\"ap'aphod!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("AC2_12","074_2_12","ACT","2","12","12","At manoh'ada, ya mi'id poto' di nomnomonda, ya way ohaan mumbabaggaandan inaliday, “Goh udot ta umatdah na?” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("AC2_13","074_2_13","ACT","2","13","13","Mu linayahan din udumnan dida ti inaliday unda nabutong! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("AC2_14","074_2_14","ACT","2","14","14","Ni'ta'dog hi Peter hinan himpulu ta ohan ibbana, ya enlotnan himmapit an inalinah nan tataguy, “Da'yun i'ibbamin Hudyu ya an amin ayun numpunhitud Jerusalem ya ihamadyun ingaon tun alyo' ta innilaonyuy aat ten ulgudo'! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("AC2_15","074_2_15","ACT","2","15","15","Alyonyuy un ami nun'abutong ay daten i'ibba' an linala'i, mu agguy ami ti undan nabutong di tataguh un nunta'dang di algaw an alas nuebe? ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("AC2_16","074_2_16","ACT","2","16","16","Heten ma'ma'at an donglonyu ya hiyah te goh din imbaag din propetan Apo Dios hidin penghana an hi Joel, ti inalinay, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("AC2_17","074_2_17","ACT","2","17","17","Hi Apo Dios ya inalinay, Awni ta hay angunuhna at honogo' nan Lennawa' an nan Na'abuniyanan an Lennawa ta ipiyo'odol'un amin hinan tatagu. Ya ibabbaag nan holagyun linala'i ya binabaiy ipa'innila' ay dida, ya umipanoh'ay tigon nan ungungan linala'i, ya heden tigonda ya ipa'innilanay ma'ma'at. Ya mun'enap nan mina'ma\"ilog an linala'i, ya nan enaponday mangipa'innila goh hinan ma'ma'at. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("AC2_18","074_2_18","ACT","2","18","18","Ya an amin nan baal'un linala'i ya binabai ya ipiyo'odol'uy Lennawa' ay dida, ya ibabbaagda goh nan ipa'innila' ay dida. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("AC2_19","074_2_19","ACT","2","19","19","Ya waday ipattig'ud dayan umipanoh'a, ya wada goh di ipattig'uh nan luta ta pangimmatunan di tatagu ti hay mipattig ya hay dala, ya apuy, ya nan ma'ugtul an ahu'. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("AC2_20","074_2_20","ACT","2","20","20","Ya humelong nan algaw ad daya, ya bumlah nan bulan ta ay dala ya un dumatong nan algaw an omo'ogyatan di tatagu an pumpanuhan Apu tu'u. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("AC2_21","074_2_21","ACT","2","21","21","Ya un adya waday mangalih, Apu, baliwana' ni'! at mabaliwanda.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("AC2_22","074_2_22","ACT","2","22","22","Ya unat goh lempah Peter an inulgud din inalin Joel ya innayunan himmapit an inalinay, “I'ibba' an Hudyu, donglonyu tun alyo'! Hi Jesus an iNazareth ya do'ol di ina'inatnan adi olog di tagun mangat an immipanoh'an pangimmatunan di tatagu, ti hiyanay impatamun Apo Dios ay Hiya ta way inatnan nangipa'innilah un makulug an Hiyay hennagna. Ya innilayuh te ti henen inatna ya na'at hi wadanyu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("AC2_23","074_2_23","ACT","2","23","23","Hidin penghana ya ninomnom Apo Dios di penhodnan ma'ma'at ay Jesus, at i'innilanay ma'ma'at, at immannung ti hiyaat un nidawat hi Jesus ay da'yu ta impapatoyyu, ti inyuyyuh nan linala'in ongol di baholda ta inlanhadah nan krus ta natoy. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("AC2_24","074_2_24","ACT","2","24","24","Mu tinagun Apo Dios hi Jesus ti imbo'tana ta nakak hinan wadan di lennawan nan nun'atoy ti mid olog di logom an nangipawah namahuana. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("AC2_25","074_2_25","ACT","2","25","25","Ya intudo' din alih penghanan hi David goh di aat di namahuan Jesus an inalinay, Titiggo' hi Apu tu'u ti wadan Ha\"in an adi makmakkak ti nipaeng hi appit di agwan'u, at malenggop damdamay punnomnoma'. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("AC2_26","074_2_26","ACT","2","26","26","Ya hiyaat unna' mun'am'amlong, at ihapit'uy pundenola'. Ya ta\"on hi unna' tagu mu malenggop di punnomnoma' ti waday namnama' an tumagu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("AC2_27","074_2_27","ACT","2","27","27","Ti hay innila' ya adia' inganuy ay Apo Dios ad dolom hi wadan di lennawan di nun'atoy ti Ha\"in an un'unnud an baalmu ya inila' an ipawam di apitayan di odol'u. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("AC2_28","074_2_28","ACT","2","28","28","Ya impa'innilam ay Ha\"in di ma'ma'at ta way ato' an mi'tagun He\"ah mid pogpogna, ya impa'amlonga' ay He\"a ti nan awadam ay Ha\"in at ma\"am'amlonga'. Hiyah ne intudo' David.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("AC2_29","074_2_29","ACT","2","29","29","Ya innayun Peter an nangali goh hi, “I'ibba', iyam'amma' an mangulgud ta itudu' di aat David an ad holag ay ditu'u. Henen intudo'nan inali' ay da'yu ya bo'on hay odolnay hinapitna ti natoy hi David, ya nilubu', ya ta\"on ad ugwan ya wadah tun lutan wadan tu'uy lubu'na. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("AC2_30","074_2_30","ACT","2","30","30","Hiyay oha goh an propetan Apo Dios, at inilanan intulag Apo Dios ay hiya an hi udum di tawon ya pun'alion Apo Dios di ohah nan holagna ta ali goh an umat ay David an hi apuna. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("AC2_31","074_2_31","ACT","2","31","31","Ya inilan David di aton Apo Dios hi udum di tawon ti nan Alin Pento' Apo Dios ya Hiyay hinapitna, ya intudunay aat di namahuana an adi minganuy di odolnad dolom, at adi mapitay di lamohna. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("AC2_32","074_2_32","ACT","2","32","32","Ya henen inulgudna ya hi Jesus ti nepto' an minahuan Apo Dios Hiya, ya da'min amin di ihtiguna ti tinnigmi Hiyan namahuan! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("AC2_33","074_2_33","ACT","2","33","33","Ya impabagtun Apo Dios Hiya an wah appit hi agwana! Ya intulag Amana an umali nan Na'abuniyanan an Lennawan middum hinan tatagu, at ten immannung ti hennag Jesus goh ay da'mi ta miyo'odol an hiyah tey aat di tigonyu ya donglonyud ugwan. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("AC2_34","074_2_34","ACT","2","34","34","Hi David ya agguy timmulud abuniyan, mu intudo'na tuwalih din penghana an inalinay, Ni'hapit hi Apo Dios an Apu tu'uh nan Apu tu'u goh an pento'nah ali an inalinay: Umbun'ah tun appit hi agwan'u ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("AC2_35","074_2_35","ACT","2","35","35","ta engganay abako' an amin di buhulmu ta way atondan un'unnud ay He\"a.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("AC2_36","074_2_36","ACT","2","36","36","Ya innaynayun goh Peter an himmapit an inalinay, “Hay mahapul ya an amin di Hudyu ya ihamhamaddan innilaon an din lala'in impilanhayuh nan krus an hi Jesus ya Hiyah Kristun Alin Pento' Apo Dios, ya Hiyay Apu tu'u!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("AC2_37","074_2_37","ACT","2","37","37","Ya unat goh dengngoldah ne ya nahahlaang di balada, ya ni'hapitdan da Peter ya din udumnan a'apostoles an inaliday, “I'ibba! Hay atonmi mah?” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("AC2_38","074_2_38","ACT","2","38","38","Ya inalin Peter ay diday, “Hay mahapul ya muntutuyu ayun amin hinan inatyun nappuhi ta du'gonyu ta adiyu ipidpidwan aton, ya mumpabonyag ayuh nan ngadan Jesu Kristu! Ya atonyu ay at ma'aliwan di baholyu, ya midat goh ay da'yu nan ipa'daw Apo Dios an nan Na'abuniyanan an Lennawa. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("AC2_39","074_2_39","ACT","2","39","39","Ti hiyah ne inalin Apu tu'un hi Apo Dios an ipa'alinan ditu'u, ya hinan imbabaluy tu'u, ya hinan udumnan tataguh nan abablubabluy ta middumdan Hiya.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("AC2_40","074_2_40","ACT","2","40","40","Ya do'ol di udumnah inulgud Peter an mangibaag hi aatna, ya hiyay impadanan didan inalinay, “Baliwanyuy odolyu ta adi ayu middum an mi'moltah nan tatagud ugwan an na\"appuhiy ugalida!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("AC2_41","074_2_41","ACT","2","41","41","At do'olday nundenol an nangabulut enen intugun Peter, ya numpabonyagda. Ya henen algaw ya tuluy libu nin di niddum ay didah nangulug ay Jesus. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("AC2_42","074_2_42","ACT","2","42","42","Nan pa\"akkulug ya innaynayundan inadal nan intudun di a'apostoles, ya ni'hina\"agida, ya na'ubu'ubungdan nangan hi Nunnomnomandah nan Natayan Kristu, ya gunda goh nunluwalun Apo Dios. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("AC2_43","074_2_43","ACT","2","43","43","Do'ol di immipanoh'ah ina'inat nan a'apostoles hi pangimmatunan di tatagu, at an amin din tatagu ya e'gonanda dida. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("AC2_44","074_2_44","ACT","2","44","44","Ya an amindan kimmulug ay Jesus ya nunlalammungda, ya nun'i'iddatandah nan gina'uda ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("AC2_45","074_2_45","ACT","2","45","45","ti hay inatda ya inla'uday lutada ya gina'uda ta nan pihhun na'amung ya inwatwatda. Mu agguy napapaddung di indatda ti hay aat di mahapul di ohah tagu di hiyay indatda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("AC2_46","074_2_46","ACT","2","46","46","Ya abigabigat ya na'amungdah nan gettaw di Timplun Apo Dios ad Jerusalem an mundayaw. Ya wa ay ta nalpah ya immuyda nangan an amin hi abung di ohan dida. Ya nidugah di pun'an'anlaanda, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("AC2_47","074_2_47","ACT","2","47","47","ya gunda ul'ulgudon nan amaphodan Apo Dios. Ya an amin din udumnan tatagu ya endenolday aat danen nangunud ay Jesus, ya abigabigat ya waday udumnah mabaliwan, ya iniddum Apu tu'u didah nan Himpampun an Tataguna. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("AC3_1","074_3_1","ACT","3","1","1","Wa han ohan algaw hi nahilip an alas tres ya immuy da Peter ay John hinan Timplun Apo Dios ti hiyah ne olas hi punluwaluan nan tatagun Apo Dios. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("AC3_2","074_3_2","ACT","3","2","2","Ya nan pantaw di allup den Timplu an nangadnan hi Ma\"aphod di Tigawna ya hidiy gunda pangiyayan hinan lala'in napiklud an nete\"ah din nitungawana ta way atonan mun'adaw hi pihhuh nan maluh an umuy hinan Timplu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("AC3_3","074_3_3","ACT","3","3","3","Ya unat goh naluh da Peter ay John an himmigup ya nun'adaw ay dida. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("AC3_4","074_3_4","ACT","3","4","4","Ya inhamhamaddan nannig ay hiya, ya inalin Peter di, “Tigon da'mi!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("AC3_5","074_3_5","ACT","3","5","5","Ya inhamadna dida ti hay inilana ya wada nin di idatdan hiya. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("AC3_6","074_3_6","ACT","3","6","6","Ya inalin Peter di, “Mid di apihpihhu', mu waday idat'un he\"an nat'on! Hi Jesu Kristun iNazareth ya idatnay abalinam, at tuma'dog'a ta dumalan'a!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("AC3_7","074_3_7","ACT","3","7","7","At pendon Peter di agwana ta binadanganan timma'dog. Ya himbumagga ya immadaog an mabi'ah di hu'ina ya nan nun'ummuman di tungal hinan dapana. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("AC3_8","074_3_8","ACT","3","8","8","Ya limmagtu, ya dimmalan. At ni'higup ay didah nan Timplu an gun mundalan, ya lumagtun mangipabagbagtun Apo Dios. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("AC3_9","074_3_9","ACT","3","9","9","Ya unat goh tinnig an amin din tatagu hiyan dumalan an mangipabagbagtun Apo Dios ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("AC3_10","074_3_10","ACT","3","10","10","ya inimmatunanda an hiya din tagun u'umbun an mun'ad'adaw hinan way pantaw di allup nan Timplu an nangadnan hi Ma\"aphod di Tigawna ya immogyatda ti ma'annoh'adah nan na'at ay hiya. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("AC3_11","074_3_11","ACT","3","11","11","Immuy da Peter ay John hinan balkon an mungngadan hi Balkon Solomon, ya enedon nen lala'in dida. Ya manoh'adan amin din tatagu, ya timmagtagdan immuy hinan balkon an wadanda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("AC3_12","074_3_12","ACT","3","12","12","Ya unat goh tinnig Peter din tatagu ya inalinan diday, “Da'yun i'ibamin Hudyu, anaad ta manoh'a ayu, ya teten'ol da'mi? Mid mapto' ya alyonyuan un hay nalpuh abalinanmi tuwali unu nan a'un'unnudmin Apo Dios di dumalat hi dumalanan ten tagu! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("AC3_13","074_3_13","ACT","3","13","13","Mu bo'on da'miy dimmalat, ti hi Apo Dios an dayawon da Abraham, ya hi Isaac, ya hi Jacob, ya din o'ommod tu'uh din penghana di nangat ta way atonan mangipa'innila an hi Jesus an baalna ya nabagtu! Mu impabaludyu, ya inyuyyuh awadan Pilate, ya inaliyuy un nabaholan, ya ninomnom Pilate an ibo'tan ti mid baholna, mu inyadiyu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("AC3_14","074_3_14","ACT","3","14","14","Hi Jesus di Alin Pento' Apo Dios, ya nahamad di ugalina! Mu inyadiyu damdamay ibo'tanana, ya inyalu'alu'yun Pilate ta din lala'in pimmatopatoy di hiyay impibo'tana! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("AC3_15","074_3_15","ACT","3","15","15","At henen munlumuh ataguan an amin di logom ya Hiyay impapatoyyu, mu minahuan Apo Dios Hiya damdama, at timmagu, ya da'miy ihtigunah nan na'na'at ay Hiya. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("AC3_16","074_3_16","ACT","3","16","16","Ya hay abalinan Jesus ya nan pundenolanmin Hiyay nangaan hi piklud tun lala'in in'innilayu. At an amin ayu ya ten tinnigyuy na'at. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("AC3_17","074_3_17","ACT","3","17","17","Hay inila' ya da'yun i'ibba ya din a'ap'apuyu ya nappuhiy inatyun Jesus, mu inila' an manu ay ya nan agguyyu nanginnilaan ay Hiya. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("AC3_18","074_3_18","ACT","3","18","18","Mu heden inatyuy nangipa'annungan Apo Dios hidin impa'innilanan amin hidin propetah din penghana an hi Kristun mangipapto' hi tagu ya mahapul an munholholtap. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("AC3_19","074_3_19","ACT","3","19","19","At hay mahapul hi atonyu ya muntutuyu ayuh baholyu, ya hi Apo Dios unudonyu ta aliwanay baholyu, ya palenggopon da'yu ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("AC3_20","074_3_20","ACT","3","20","20","ta nan Alin Pepento' Apo Dios hi aliyun hi Jesus ya honagonan da'yu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("AC3_21","074_3_21","ACT","3","21","21","Mu mihihinnad abuniyan ta nangamung di ipaphodan an amin di logom an hiyah ne impibaag Apo Dios hidin penghanah nan propetana. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("AC3_22","074_3_22","ACT","3","22","22","Ti inalin Moses di, Honogon Apo Dios an apu tu'u nan propetan da'yu an umat ay ha\"in an propeta goh, ya Hiya goh di ohah ibbayu. Ya an amin di alyonan da'yu ya hiyay unudonyu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("AC3_23","074_3_23","ACT","3","23","23","Ya an amin di adi mangunud hinan alyon nen propetan Apo Dios ya milahhindah nan tatagun Apo Dios, at ma'ubah di itaguanda.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("AC3_24","074_3_24","ACT","3","24","24","Ya intuluy Peter an himmapit an inalinay, “Ta\"on hi Samuel an propetan Apo Dios hidin penghana ya an amin nan natuntunud an propetan Apo Dios ya napapaddung di imbabbaagdah ma'ma'at ad ugwan. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("AC3_25","074_3_25","ACT","3","25","25","Ya danen propetan Apo Dios ya diday ad holag ay da'yu goh, at da'yuy mamnoh hinan intulag Apo Dios hidin o'ommod tu'uh din penghana. Ti inalin Apo Dios ay Abraham di, Nan holagmuy dumalat hi awagahan di numbino'ob'on an holag di tataguh tun luta. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("AC3_26","074_3_26","ACT","3","26","26","At pento' Apo Dios nan baalna, ya hennagnan da'yuh nahhun ta ipaphodnay aatyu ti ipadinongnay nun'appuhin atonyu.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("AC4_1","074_4_1","ACT","4","1","1","Otog di pun'ul'ulgudan da Peter ay John hinan tatagu ya immuy ay dida din udumnah nan papadi, ya nan ap'apun nan pulis di Timplun Apo Dios, ya nan Sadducees an ohan himpampun goh. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("AC4_2","074_4_2","ACT","4","2","2","Ya ma'abbungotda ti itudtudun danen duwan linala'in apostoles hinan tatagun umannung an mamahuan nan nun'atoy ti namahuan hi Jesus. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("AC4_3","074_4_3","ACT","4","3","3","At dempapda da Peter ay John, ya imbaludda dida an agguyda hinumalya ta engganah nan nabiggat ti mun'a'ahom hi nadpapanda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("AC4_4","074_4_4","ACT","4","4","4","Mu do'olday kimmulug hi nangngol enen inulgud da Peter hinan aat di Hapit Jesus, at niddumda goh hinan nangunud ay Jesus, at hay uyap an amin di linala'in nangunud ya lemay libuda nin. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("AC4_5","074_4_5","ACT","4","5","5","Ya unat goh nabiggat ya na'amung ad Jerusalem nan a'ap'apun di Hudyu ya nan muntudtuduh nan inyuldin Moses. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("AC4_6","074_4_6","ACT","4","6","6","Ya ni'yamung goh ay dida nan Nabagtun Padi an hi Annas, ya hi Caiaphas, ya hi John, ya hi Alexander, ya nan udumnan linala'in ni'hina\"aman didan ap'apun di papadi. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("AC4_7","074_4_7","ACT","4","7","7","Ya impiyuyda da Peter ay John, ya impihagangdah nan na'amung, ya inalidan diday, “Hay aat nin di abalinanyu ta ologyun mangat hi umat hina? Ya hay ad ngadan hi binaganyuh namadang ay da'yu?” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("AC4_8","074_4_8","ACT","4","8","8","Ya niyodol ay Peter nan Na'abuniyanan an Lennawa, at inalinay, “Da'yun numbino'ob'on an membron nan Konsehal nan tatagu! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("AC4_9","074_4_9","ACT","4","9","9","Mid mapto' ya hay pohdonyun innilaon ya nan maphod an na'at eten napiklud an tagu ta nipa'adaog di pikludna! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("AC4_10","074_4_10","ACT","4","10","10","At hay maphod hi innilaonyu ya innilaon goh an amin di Hudyu ti nan abalinan Jesu Kristun iNazareth di Hiyay dimmalat hi immadaogan nan piklud ten tagun tuma'dog an managang ay da'yu! Ya hi Jesus din impilanhayuh nan krus, mu minahuan Apo Dios Hiya. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("AC4_11","074_4_11","ACT","4","11","11","Hiyah te goh din inulgud nan Hapit Apo Dios an nitudo' hidin penghana ti inalinay, Nan batun namlinan di mun'ammah abung di hiyay naplinan hi niyammah pognad di niha\"adan di abung. Ya hay pohdon nen hapiton ya hi Jesus di paddungnay pognad. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("AC4_12","074_4_12","ACT","4","12","12","Ya mid ah udum hi mamaliw ay ditu'u ti anggay Hiya, ti mid ah ohah impa'innilan Apo Dios hinan tataguh tun lutah mamaliw ay ditu'u, mu anggay Hiya!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("AC4_13","074_4_13","ACT","4","13","13","Ya unat goh tinnig nan nangngol di aat da Peter ay John an natuliddan humapit ya manoh'ada ti inniladan mi'id adal da Peter ay John ti agguyda nun'ihkul, ya ninomnomdan inaliday, “Gangayna tuwalin umat hinay aatda ti dida goh di ni'yibban Jesus!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("AC4_14","074_4_14","ACT","4","14","14","Ya mid ologdan mangah'up hi pambaldan da Peter ay John ti inniladan maphod nan inatda ti ni'ta'dog ay dida nan lala'in nipa'adaog. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("AC4_15","074_4_15","ACT","4","15","15","Ya imbataan nan pulis da Peter ay John hinan way punhumalyaan ta way inat nan Konsehal an nunhahapit. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("AC4_16","074_4_16","ACT","4","16","16","Ya inaliday, “Hay aton tu'un dane han linala'i? Immipanoh'a nan inatda ti adi olog di tagun mangat, ya inilan an amin di tatagud Jerusalem, at adi mabalin hi un tu'u ihaut! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("AC4_17","074_4_17","ACT","4","17","17","Mu hay aton tu'u nin ya ihingal tu'u dida ta ta'ta'ton tu'u didah puntudtuduwandah aat Jesus ta adida ipidpidwa, ta way aton nan ulgudondan adi miwa'at hinan abablubabluy.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("AC4_18","074_4_18","ACT","4","18","18","At impibangngadda da Peter ay John, ya inhingalda dida ta adida ipidpidwan hapiton di ngadan Jesus, ya adida goh ituduy aatna. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("AC4_19","074_4_19","ACT","4","19","19","Mu tembal Peter an didan John nan inalida an inaliday, “Oo, mu nob'on nan alyonyuh atonmi an bo'on hay alyon Apo Dios, at hay nomnomonyuh pohdon Apo Dios hi unudonmi mah—da'yu, unu Hiya? ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("AC4_20","074_4_20","ACT","4","20","20","Adi mabalin unmi idinong an mangibabbaag enen tinnigmi ya nan dengngolmi!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("AC4_21","074_4_21","ACT","4","21","21","At inyal'alladan nangihingal ay dida, ya pinakakda dida ti mid pangiga'idandah pummoltaandan dida ti an amin di tatagu ya inulgu'ulgudday anabagbagtun Apo Dios an dimmalat nan na'at. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("AC4_22","074_4_22","ACT","4","22","22","Ya heden lala'in nipa'adaog di pikludnan adi olog di tagun mangipa'adaog ya nahuluk hi napat di tawona. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("AC4_23","074_4_23","ACT","4","23","23","Unat goh nakak da Peter ay John ya nundapuhdah nan i'ibbada, ya inulguddah den inalin nan a'ap'apun di papadi ya nan a'ap'apun nan Hudyu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("AC4_24","074_4_24","ACT","4","24","24","Ya hidin dengngoldah den inulgudda ya nalalammungdan nunluwalun Apo Dios an inaliday, “Apu, He\"ay nunlumuh ad daya, ya tun luta, ya nan baybay, ya limmum goh an amin di wad abuniyan, ya wah tun luta, ya nan wah baybay. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("AC4_25","074_4_25","ACT","4","25","25","Ya He\"ay nangipiyodol hinan Na'abuniyanan an Lennawah nan baalmun hi David, at inalinay, Anaad nin ta bimmungobungot nan anasyonasyon, ya ninomnomday atonda an ta\"on hi unda adi olog an mangat? ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("AC4_26","074_4_26","ACT","4","26","26","Nundadaan nan a'alih tun luta, ya na'amung di a'ap'apun di tatagu ta mi'bohholdan amin ay Apo Dios ya nan Alin Pento'na.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("AC4_27","074_4_27","ACT","4","27","27","Ya intuluy din na'amung an nunluwalun Apo Dios an inalida goh di, “Immannung din inalin David ti na'amung da Herod ya hi Pontius Pilate eten babluy, ya ni'yamung goh nan Hudyu ya nan Hentil ta ni'bohholdah nan nahamad an baalmun pento'mun hi Jesus. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("AC4_28","074_4_28","ACT","4","28","28","Ya hidin hopapna ya ninomnommuy ma'ma'at ti dimmalat nan abalinam ya nan penhodmu, at na'amungda ta an amin di ninomnommu ya impa'annungda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("AC4_29","074_4_29","ACT","4","29","29","At hay atom ni' ahan, Apu, ya ihamadmu nan inatdan nangihingal an nana'ta'atot ay da'mi, ya abulutom ni' ta da'min baalmu ya tumulid amin mangibabbaag hinan Ulgudmu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("AC4_30","074_4_30","ACT","4","30","30","Ya ipattigmuy abalinam, ya impa'adaogmu nan way lewohona, ya abulutom di atonmi ta way atonmin mangat hi umipanoh'a ta pangimmatunan di tataguh unmi ngadanon nan ngadan Jesus an nan nahamad an baalmun pento'mu.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("AC4_31","074_4_31","ACT","4","31","31","Unat goh nalpah di nunluwaluandan Apo Dios ya nunli\"ayun din abung an na'amunganda. Ya niyo'odol nan Na'abuniyanan an Lennawan didan amin, at nete\"ay tuliddan mangibabbaag hinan Ulgud Apo Dios. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("AC4_32","074_4_32","ACT","4","32","32","Heden himpampun an nangunud ay Jesus ya napapaddung di punnomnomanda ya nan ugalida. Ya mid ah ohah nangalih hinwawadinondah nan gina'uda ti nun'i'iddatandan amin. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("AC4_33","074_4_33","ACT","4","33","33","Ya do'ol di abalinan nan a'apostoles an nangipa'innilah aat di ataguan Apu tu'un hi Jesus hi namahuana, ya nidugah di nangipadutu'an Apo Dios ay didan amin. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("AC4_34","074_4_34","ACT","4","34","34","Ya mid ah ohan didah makudangan di mahapulda ti nan way lutana ya nan way abungna ya inla'uda ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("AC4_35","074_4_35","ACT","4","35","35","ta inyuydah nan a'apostoles. At inwanahda, mu agguy napapaddung di inatda ti hay aat di mahapul di ohah tagu ya hiyay idatda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("AC4_36","074_4_36","ACT","4","36","36","Ya inat goh Joseph an nan oha goh an holag Levi an nitungaw ad Cyprus, mu nginatnan nan apostoles ta hi Barnabas (ya hay pohdon nan ngadanan alyon ya Imbaluy Mabanbannadang) ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("AC4_37","074_4_37","ACT","4","37","37","ti enepla'nay lutana, ya inyuynay pola'na ta indatnah nan a'apostoles. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("AC5_1","074_5_1","ACT","5","1","1","Wada han lala'in hi Ananias di ngadana ya hi Sapphira di ahawana, ya enepla'da goh di udumnah lutada. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("AC5_2","074_5_2","ACT","5","2","2","Mu inaan Ananias di udumnah nan pola'na ta impo\"oyna, ya indatnay udumnah nan a'apostoles ta middum hinan miwanah. Mu inalinay anggaynanah pola'na, ya inabulut ahawanah nen inatna. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("AC5_3","074_5_3","ACT","5","3","3","Mu inalin Peter ay hiyay, “Ananias, goh ta inabulutmuy nunlumanan Satanas hi nomnommu ta nunlayah'a? Nan Na'abuniyanan an Lennaway linayaham ti impo\"oymuy udumnah nan pola' di lutam! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("AC5_4","074_5_4","ACT","5","4","4","Hidin agguymu nangepla'an enen luta ya bagiyu, ya ta\"on hidin nangepla'anyu ya pihhuyu goh di pola'na, at okod ayuh atonyu. Mu anaad ta ninomnommuy umat hinah nappuhi an agguymu imbaag din impo\"oymu? Bo'on hay taguy linayaham, ti hi Apo Dios!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("AC5_5","074_5_5","ACT","5","5","5","Ya unat goh dengngol Ananias hene ya natu\"in, ya natoy. Ya ma'atta'otdan amin din nangngol. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("AC5_6","074_5_6","ACT","5","6","6","Ya immuy nan ungunga, ya teneplaganda hiya, ya inyuyda inlubu'. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("AC5_7","074_5_7","ACT","5","7","7","Ya naluh di tuluy olas nin ya himmigup din ahawana, mu agguyna dengngol heden na'at. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("AC5_8","074_5_8","ACT","5","8","8","Ya inalin Peter ay hiyay, “Ibaagmuy un hiyah ten amin di pola' di lutayu.” Ya tembalnan inalinay, “Immannung an hiyah nen amin di pola'na.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("AC5_9","074_5_9","ACT","5","9","9","Ya inalin Peter di, “Anaad ta nunhapitanyun himbaluy ta tapnganyuy Lennawan Apu tu'u? Niniyadah nan pantaw din ungungan nangilubu' hinan ahawam ta iyuy da'a goh ilubu'!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("AC5_10","074_5_10","ACT","5","10","10","Ya himbumagga ya natu\"in hi inayungan Peter, ya natoy. At himmigup goh din ungunga, ya unat goh tinnigdan natoy ya inyuyda inlubu', ya endellohdan ahawana. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("AC5_11","074_5_11","ACT","5","11","11","Ya an amin din himpampun an nan nangunud ay Jesus ya din udumna goh an nangngol ya nidugah ahan di ta'otda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("AC5_12","074_5_12","ACT","5","12","12","Do'ol di ina'inat nan a'apostoles an immipanoh'a ta pangimmatunan di tatagu. Ya an amin di nangunud ay Jesus ya na'amu'amungdah din Balkon Solomon hinan Timplun Apo Dios ad Jerusalem. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("AC5_13","074_5_13","ACT","5","13","13","Ya hinapit di udumnan tataguy amaphodanda, mu tuma'ot nan tatagun middum ay dida. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("AC5_14","074_5_14","ACT","5","14","14","Ya ta\"on un umat hinay udum mu do'ol damdamay kimmulug an niddum ay dida an nan binabai ya linala'i. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("AC5_15","074_5_15","ACT","5","15","15","Ya dimmalat nan ina'inat nan a'apostoles ya nun'iyuyda nan way lewohonah nan pange'wan nan a'apostoles hi kalata, ya impalo'dah nan kama ya nan atag ta maluh ay hi Peter ya impa'adaogna dida, unu bo'on ay ya maliduman hinan ngauna, at olom ya ipa'adaogna goh di lewohonda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("AC5_16","074_5_16","ACT","5","16","16","Ya do'olda goh di tatagun nun'alpuh nan nunlene'woh an abablubabluy ad Jerusalem an numpangiyuy hinan waday lewohona ya nan mumpun'angaw, at an aminda ya numpanga'adaog din lewohonda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("AC5_17","074_5_17","ACT","5","17","17","Nan Nabagtun Padi ya an amin din i'ibbadan ahimpahimpampun an Sadducees ya nidugah di umamohandah nan a'apostoles ti nan pange'gonan nan tatagun dida. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("AC5_18","074_5_18","ACT","5","18","18","At impadpapda dida, ya impibaludda didah nan baludan di gubilnu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("AC5_19","074_5_19","ACT","5","19","19","Mu heden nahdom ya wada han anghel Apu tu'u, ya imbughulnay pantaw di baludan, ya impabuhu'na din a'apostoles, ya inalinan diday, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("AC5_20","074_5_20","ACT","5","20","20","“Umuy ayu tuma'dog hinan Timplun Apo Dios, ya inulgudyuy aat di nob'on an itaguan nan mangunud ay Jesus.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("AC5_21","074_5_21","ACT","5","21","21","Ya inunud din a'apostoles din inalina. At unat goh hidin helhelong ya himmigupdah nan Timplu, ya ente\"adan nuntudtudu. Ya otog di puntudtuduwanda ya na'amung din Nabagtun Padi ya din udum an papadi, ya inayaganda goh an amin din a'ap'apun di Konsehal ta na'amungdah nan punhumalyaanda. Ya hennagday immuy hinan baludan an mangawit hinan a'apostoles an nabalud ta itnuddan ibangngad ay dida. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("AC5_22","074_5_22","ACT","5","22","22","Unat goh immuy din nahnag hi baludan ya mi'idda! At numbangngaddah din a'ap'apu, ya inaliday, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("AC5_23","074_5_23","ACT","5","23","23","“Immuy amih nan baludan, ya nun'atulbo', ya nepong nan mun'adug hinan apantapantaw! Mu unat goh imbughulmi nan pantaw ya mi'id inah'upanmih tagu!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("AC5_24","074_5_24","ACT","5","24","24","Ya unat goh dengngol din kapitan hinan Timplun Apo Dios ya din a'ap'apun di papadih nen inalin hanan hennagda ya manoh'ada, at numanomnomdah nan na'at hinan a'apostoles. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("AC5_25","074_5_25","ACT","5","25","25","Ya wada han lala'in himmigup hinan wadanda, ya inalinan diday, “Din linala'in impibaludyu ya wadadah dih nan Timplu an muntudtuduh nan tatagu!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("AC5_26","074_5_26","ACT","5","26","26","At initnud din kapitan nan u'upihyalna ta umuyda goh awiton din a'apostoles. Mu agguyda pinilit didah nangawitandan dida ti tuma'otdah din tatagu ti alyondah nomnomday mid mapto' ya puntapan nan tatagu dida. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("AC5_27","074_5_27","ACT","5","27","27","Ya inhigupda din a'apostoles, ya impata'dogda didah nan hinagang din a'ap'apu. Ya hinumalyan nan Nabagtun Padi didan inalinay, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("AC5_28","074_5_28","ACT","5","28","28","“Inhingalmi da'yuh din hopapna ta adiyu itudtuduy aat Jesus, mu tigonyud ugwan an inatyu damdama! Ti inwa'atyun intudun amin hinan ahigihigib ad Jerusalem, ya impabaholyun da'min alyonyuy un da'miy nangipapatoy enen tagu!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("AC5_29","074_5_29","ACT","5","29","29","Ya tembal Peter ya din i'ibbanan a'apostoles didan inaliday, “Oo, mu mahapul an hi Apo Dios di unudonmi an bo'on hay tagu! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("AC5_30","074_5_30","ACT","5","30","30","Impapatoyyuh Jesus ti impilanhayuh nan krus, mu hi Apo Dios an dayawon din o'ommod tu'uh penghana ya minahuana Hiya. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("AC5_31","074_5_31","ACT","5","31","31","Ya impabagtun Apo Dios Hiya ta impabunah appit hi agwana ta mi'bagtun Hiya ta Hiyay ma'unud, ya Hiyay bumaliw. Ya inatna ta way aton nan Hudyun manublih ugalida, at ma'aliwan di baholda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("AC5_32","074_5_32","ACT","5","32","32","Ya da'miy mangihtiguh nan ulgudonmi, ya umihtigu goh nan Na'abuniyanan an Lennawa an Hiyay hennag Apo Dios hinan un'unnud hinan tuguna.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("AC5_33","074_5_33","ACT","5","33","33","Ya unat goh dengngol din a'apuh nen inalin din a'apostoles ya ma'ama'abbungotda an penhoddan papatoy dida. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("AC5_34","074_5_34","ACT","5","34","34","Mu waday ohan dida an Pharisee an hi Gamaliel an nuntudtuduh nan Uldin di Hudyu, ya ma'al'alin tagu ti e'gonan an amin di tatagu hiya. Ya timma'dog ta mitingona goh nan i'ibbanan a'ap'apu, ya inalina ta ipitawda din a'apostoles hi na'amtang. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("AC5_35","074_5_35","ACT","5","35","35","Ya inalinah din a'ap'apuy, “I'ibba' an Hudyu, emay'anyuy atonyun dane han linala'i! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("AC5_36","074_5_36","ACT","5","36","36","Ti nomnomonyu adya din lala'in hi Theudas an inalinay hiyay na'abbagtun tagu, ya wada nin di opat di gahut hi linala'in niddum ay hiya. Mu napatoy hiya damdama, at nabu'aldan amin din linala'in niddum ay hiya, ya napogpog heden intuduna. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("AC5_37","074_5_37","ACT","5","37","37","Ya awni ya wada goh di oha an hi Judas an iGalilee, ya heden gutud di pun'uyapandah nan tataguh itud'an di ngadanda ya hiyah de nangete\"anan nuntudtudu. Ya intuduwanay tatagu ta way inat din do'ol an nangunud ay hiya ta mi'bohholdah nan gubilnu. Mu pinatoy nan tatagu goh, at nabu'al an amin din niddum ay hiya. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("AC5_38","074_5_38","ACT","5","38","38","At idinong date han linala'in mangunud hinan nitudun dida ti pinatoy nan tataguy ap'apuda. At tuguno' da'yu ta adi logom di atonyun dida ti henen nitudtudun dida ya nan ato'atonda ya gulat ta hay nomnom di tagu ya anggay di nalpuwana at ma'ubah hi awni. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("AC5_39","074_5_39","ACT","5","39","39","Mu gulat ta hi Apo Dios di nalpuwana at mid ologyun mangameh ay dida, at hi Apo Dios damdamay binoholyu.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("AC5_40","074_5_40","ACT","5","40","40","Ya inabulutdah nen inalina. Ya impahigupda din a'apostoles hi wadanda, ya impahuplitda, ya inhingalda dida ta adida ipidpidwan hapiton di ngadan Jesus, ya pinakakda dida. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("AC5_41","074_5_41","ACT","5","41","41","At tinaynan din a'apostoles din a'ap'apu, ya mun'am'amlongda ti iniladan inabulut Apo Dios di ipaligligatanda ti enehdolnan ologdan mangedpol hinan inat din a'ap'apun namain ay dida ti nan iddumandan Jesus. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("AC5_42","074_5_42","ACT","5","42","42","Ya abigabigat ya immuydah nan Timplun Apo Dios ya hinan abalubaluy an muntudtudun mangibabbaag hinan Maphod an Ulgud an hay aat Jesus an nan Alin Pento' Apo Dios. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("AC6_1","074_6_1","ACT","6","1","1","Gun dumo'ol nan kimmulug, ya abigabigat ya impiyapongday badangdah nan way mahapulna ahan. Mu nan Hudyun hapitday iGreece ya ni'hohongngeldah nan Hudyu tuwali, ya inaliday unda inyagubihbihan nan umu'utun an ad hapit hi iGreece, ya denden'oldah nan umu'utun an Hudyu tuwali. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("AC6_2","074_6_2","ACT","6","2","2","Ya impa'ayag din himpulu ta duwan a'apostoles an amin nan kimmulug ta na'amungda, ya inalidan diday, “Adi maphod hi un da'miy mabaal an mangipiyapong hinan midat hinan tatagun nun'awotwot ti mahaliwa amin muntudtuduh nan Hapit Apo Dios. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("AC6_3","074_6_3","ACT","6","3","3","At hay atonyu, i'ibba, ya pot'onyuy pituh linala'in i'ibba tu'u an nan hapihapiton di tataguy amaphodda, ya nan nun'ala'eng an niyo'odolan an nan Na'abuniyanan an Lennawan dida ta diday mangipiyapong ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("AC6_4","074_6_4","ACT","6","4","4","ta way atonmin adi mahaliwah nan punluwaluanmin Apo Dios ya nan puntudtuduwanmih nan Hapitna.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("AC6_5","074_6_5","ACT","6","5","5","Ya an amindan na'amung ya penhoddah nen inalin nan a'apostoles, at inyabulutda. At didatuy pento'da: hi Stephen (an hiyay ong'ongngol di pangulugna ya niyo'odol nan Na'abuniyanan an Lennawan hiya), ya hi Philip, ya hi Procorus, ya hi Nicanor, ya hi Timun, ya hi Parmenas, ya hi Nicolas (an i'Antioch an Hentil, mu inunudnay Uldin di Hudyu). ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("AC6_6","074_6_6","ACT","6","6","6","Ya inyuyda date nan pento'dah din awadan nan a'apostoles, ya inluwaluan nan a'apostoles dida an dinapaday palintutugganda ta way inatdan nangidat hi haaddah nan puntamuanda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("AC6_7","074_6_7","ACT","6","7","7","At ninaynayun nan Hapit Apo Dios an niwa'at, ya gun dimmo'ol di tatagud Jerusalem an nangulug ay Jesus, ya nunhublian nan do'ol an papadiy ugalida, ya ni'yunudda goh hinan Tugun Jesus. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("AC6_8","074_6_8","ACT","6","8","8","Ong'ongngol di nangipadutu'an Apo Dios ay Stephen, at ongol di abalinana, ya do'ol di ina'inatnah umipanoh'an adi olog di tagun mangat ta tinnig din tatagu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("AC6_9","074_6_9","ACT","6","9","9","Ya waday ohah himba'an hi na'amu'amungan nan Hudyun nipakak an himbut, ya iCyrene di udum, ya i'Alexandria di udum. Ya ni'yohhongdan Stephen, ya niddum ay dida goh an ni'yohhong din udumnan Hudyun iCilicia ya i'Asia. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("AC6_10","074_6_10","ACT","6","10","10","Mu inabak Stephen dida ti inudman nan Na'abuniyanan an Lennaway nomnomna, at nala'eng an humapit. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("AC6_11","074_6_11","ACT","6","11","11","At linagbuanday munlayah an ihtigu ta alyonday, “Dengngolmiy inalin Stephen ti inulgudnay na\"appuhih aat Moses ya hi Apo Dios!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("AC6_12","074_6_12","ACT","6","12","12","Ya henen inalida ya immipabungot hinan tatagu, ya hinan a'ap'apuda, ya hinan muntudtuduh nan Uldin di Hudyu, at immuydan Stephen, ya dempapda ta inyuyda hiyah nan Konsehal. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("AC6_13","074_6_13","ACT","6","13","13","Ya inayaganda nan ahilalayah an ihtigu ta pabaholonda hiyan inaliday, “Heten tagu ya ulgu'ulgudonay na\"appuhih aat nan me'gonan an Timplun Apo Dios an pundayawan tu'u ya nan Uldin an intudun Moses! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("AC6_14","074_6_14","ACT","6","14","14","Ti hay dengngolmi ya inalinay, Heden lala'in hi Jesus an iNazareth ya pumpa\"ina nan Timplun Apo Dios, ya punhukatanan amin di ugali tu'un intudun Moses hi unudon tu'u!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("AC6_15","074_6_15","ACT","6","15","15","Ya an amin din inumbun hinan Konsehal ya teten'oldah Stephen, ya hay nannigandah angahna ya ay ihunay angah di anghel. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("AC7_1","074_7_1","ACT","7","1","1","Imbagan din Nabagtun Padin Stephen di, “At makulug henen inalin nan nun'ihtigu?” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("AC7_2","074_7_2","ACT","7","2","2","Ya tembal Stephen an inalinay, “Da'yun o'ommod ya i'ibba, donglonyuh ten ulgudo'. Hi Abraham an ad holag ay ditu'u ya hidin nunhituwanad Mesopotamia hidin agguyna inayan ad Haran an nunhitu ya immuy ay hiyah Apo Dios an nahamad di aatna. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("AC7_3","074_7_3","ACT","7","3","3","Ya inalinan hiyay, Taynam tun babluymu ya tun o'ommodmu ta umuy'ah nan lutan itudu' hi ayam. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("AC7_4","074_7_4","ACT","7","4","4","At tinaynan Abraham ad Chaldea ta immuy nunhitud Haran. Ya unat goh nalpah an natoy hi amana ya numbunagon Apo Dios hiyah tun babluy an nunhituwan tu'un Hudyud ugwan. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("AC7_5","074_7_5","ACT","7","5","5","Mu din numbunagan Abraham ya agguy indat Apo Dios heten luta ta lutana an ta\"on un itang ahan, mu intulag Apo Dios an idatna nan lutan hiya. Ya intulagna goh an boltanon di holagnan Hudyu ti hidin nangitulagan Apo Dios ya mi'id ni' imbabaluy Abraham. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("AC7_6","074_7_6","ACT","7","6","6","Ya inalin Apo Dios ay hiyay, Nan holagmu ya munhitudah nan lutan bo'on babluyda, ya mahbutdah di ti opat di gahut hi tawon di ipaligligatandah di. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("AC7_7","074_7_7","ACT","7","7","7","Mu nan tagun mambut ay dida ya ibolloh'u nan ato'atondan mamaligat ay dida ta la'tot ya makakdan nen babluy ta umalidah tun wadam, ta heten babluy di pundayawandan Ha\"in. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("AC7_8","074_7_8","ACT","7","8","8","Ya intulag Apo Dios ay Abraham di hiyah ne atonah nan holagna, at intudun Apo Dios di aton Abraham an mungkugit ta nan makugit di hiyay panginnilaan hi nuntulagan da Apo Dios ay Abraham. Ya nitungaw din imbaluy Abraham an hi Isaac, ya hidin awalun di algawna ya kinugit Abraham. Ya la'tot ya kinugit goh Isaac din imbaluynan hi Jacob. Ya hi Jacob goh ya kinugitna din imbabaluyna an dida din nunholag hidin himpulu ta duwan o'ommod tu'u. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("AC7_9","074_7_9","ACT","7","9","9","Ya nan udumnan daden hina\"agi ya inapaandah Joseph an agida, at inihbutdah nan i'Egypt. Mu wadan hiyah Apo Dios, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("AC7_10","074_7_10","ACT","7","10","10","at binaliwana hiyah an amin an ligatna. Ya unat goh niyuy hi Joseph hinan Alin hi Pharaoh ad Egypt ya hiyay nangedenolan Pharaoh ti nanginnilan taguh Joseph ti wadah Apo Dios ay hiya. At hiyaat un pento' Pharaoh ta hiyay gobelnadol ad Egypt ya hinan palasyuna. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("AC7_11","074_7_11","ACT","7","11","11","Ya unat goh waday batel hi an amin ad Egypt ya ad Canaan goh at do'ol di ligatda. Ya din o'ommod tu'uh din penghanan Hudyu ya mi'id nangngalandah ononda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("AC7_12","074_7_12","ACT","7","12","12","Mu waday intalepondah paguy ad Egypt. Ya unat goh dengngol Jacob an hi aman Joseph an waday ma'an an nitalepon hidi at hennagna din imbabaluyna an ad holag ay ditu'u. Ya hiyah ne hopapnah ayandah di, mu agguyda inimmatunan hi Joseph. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("AC7_13","074_7_13","ACT","7","13","13","Mu din pidwanah inayanda ya imbaag Joseph hinan a'agina di ni'hina\"agianan dida, ya nipa'innilah nan Alin hi Pharaoh an waday o'ommod ya a'agin Joseph. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("AC7_14","074_7_14","ACT","7","14","14","At impaad Joseph hi amanan hi Jacob ta umuydan amin an a'agina ya o'ommodnad Egypt. Ya hay uyapda ya napituda ta leman amin an hina\"ama. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("AC7_15","074_7_15","ACT","7","15","15","At immuy da Jacob ad Egypt, ya nihihinnadah di ta hidiy natayan Jacob. Ya hidi goh di natayan din udum an holagna an din o'ommod tu'uh din penghanan Hudyu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("AC7_16","074_7_16","ACT","7","16","16","Ya binu'aday tungalda ta inyuydad Shechem, ya inlubu'dah di an hiyah ne din lubu' an ngininaan Abraham an inla'un din holag Hamor.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("AC7_17","074_7_17","ACT","7","17","17","Ya inaynayun Stephen an nun'ulgud an inalinay, “Ina'allin Apo Dios di ipakakna nan a'apu tu'uh penghanah din lutan wadan di nambut ay didan ad Egypt, ya unat goh wan magadyuh di ipa'annungan din intulagnan Abraham ya dimmo'odo'ol di a'apu tu'u. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("AC7_18","074_7_18","ACT","7","18","18","Ya la'tot ya waday oha goh an nun'alid Egypt, mu mi'id inilanah aat Joseph hidin hopapna. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("AC7_19","074_7_19","ACT","7","19","19","At binalbaliyana din a'apu tu'u, ya pinaligatna dida ti pinilitna dida ta ibataanda nan imbabaluydan pumpa'ittungaw, ya impatangdah di ta way atondan matoy. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("AC7_20","074_7_20","ACT","7","20","20","Mu hiyah ne tawon hi gutudnah nitungawan Moses an maphod di a'ung'ungngana, ya tuluy bulan di nanalimunan inanah abungda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("AC7_21","074_7_21","ACT","7","21","21","Ya imbataanda goh, mu inah'upan din babain imbaluy di Alin hi Pharaoh, at innalna ta imbilangnah imbaluyna. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("AC7_22","074_7_22","ACT","7","22","22","Ya intududan Moses an amin nan mituduh nan nun'anomnoman hi ad Egypt, at hiyaat un nala'eng an humapit, ya do'ol di ina'inatnan mun'aphod.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("AC7_23","074_7_23","ACT","7","23","23","Ya innaynayun goh Stephen an nun'ulgud an inalinay, “Unat goh napat di tawon Moses ya immuyna binihhitay i'ibbanan holag Israel an nan Hudyu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("AC7_24","074_7_24","ACT","7","24","24","Ya hidin wadanah di ya tinnigna din ohan ibbanan Hudyu an pinaligat han i'Egypt. At immuy hi Moses, ya pinatoyna din i'Egypt. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("AC7_25","074_7_25","ACT","7","25","25","Ya hay ninomnom Moses ya manu ay inatnah di ta ma'awatan nan i'ibbanan Hudyu an hiyay pento' Apo Dios hi mamaliw hinan maligatan ay dida, mu agguyda na'awatan. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("AC7_26","074_7_26","ACT","7","26","26","Ya unat goh nabiggat ya wada goh han duwan Hudyun numpattoy, ya impadah Moses an ipadinong didan mumpattoy, at inalinan diday, Anaad ta mumpattoy ayu an un ayu hina\"agi? ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("AC7_27","074_7_27","ACT","7","27","27","Mu din oha an nabaholan ya intuldunah Moses, ya inalinay, Dan way nannag ay he\"ah nangalih un'a umalin mangipadinong ay da'mi? ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("AC7_28","074_7_28","ACT","7","28","28","Mid mapto' ya hay ninomnommu ya unna' patayon goh an umat hidin inatmud uggah din i'Egypt! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("AC7_29","074_7_29","ACT","7","29","29","Ya unat goh dengngol Moses heden inalina ya timma'ot, at limmayaw an immuy ad Midian an ni'hitu. At hidiy nalhinana, at waday duwah linala'in imbabaluyna.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("AC7_30","074_7_30","ACT","7","30","30","Ya inalin goh Stephen di, “Naluh di napat goh hi tawon ya numpattig nan Anghel Apo Dios an wah nan mundalang an it'itang an ayiw hidih nan Duntug an Sinai ay Moses. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("AC7_31","074_7_31","ACT","7","31","31","Ya manoh'ah Moses hi nannigana, at immuy neheggon ta way atonan mangihamad. Ya dengngolnay hapit Apu tu'un inalinay, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("AC7_32","074_7_32","ACT","7","32","32","Ha\"in nan Dios din a'apuyuh din penghanan hi Abraham, ya hi Isaac, ya hi Jacob. Ya wimmogwowogwog hi Moses hi ta'otnan nannig. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("AC7_33","074_7_33","ACT","7","33","33","Ya inalin Apu tu'un hiyay, Anom di hapatusmu ti heten lutan timma'dogam ya me'gonan ti wadaa'. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("AC7_34","074_7_34","ACT","7","34","34","Tinnig'uy tatagu' ad Egypt, ya nidugah di ligatda, ya dengngol'u goh di nun'ungiyanda, at nun'ohopa' ta baliwa' dida. At mala\"uy'a ta honogo' he\"a ta umuy'ad Egypt.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("AC7_35","074_7_35","ACT","7","35","35","Ya inaynayun goh Stephen an inalinay, “Agguy inyabulut nan holag Israel an nan Hudyuh un hi Moses di mamaliw ay didah din hopapna ti hiyay nangalyandah, Dan way nannag ay he\"ah nangalih un'a mumpapto' ya mumpanuh ay da'mi? Mu ta\"on ya hi Moses damdamay nannagan Apo Dios hinan Anghelna ta tinnignah nan ayiw an mundalang ta way aton Apo Dios an mannag ay hiyah nan tataguna ta way mangipapto' ya mamaliw ay dida. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("AC7_36","074_7_36","ACT","7","36","36","Ya do'ol di inat Moses hi umipanoh'ad Egypt hidin nangipanguluwanan didan makak hidi, ya ta\"on un hidin bimmad'angandah nan Mumbolah an Baybay, ya hidin awadandah nan mapulun an mid ah nunhitu ta engganay napat hi tawon. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("AC7_37","074_7_37","ACT","7","37","37","Ya hi Moses goh di nangalih nan holag Israel an nan Hudyuy, Honogon Apo Dios goh di ohah Propetan da'yun umat ay ha\"in, ya Hiya goh di ohah ibbayu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("AC7_38","074_7_38","ACT","7","38","38","Ya hi Moses nongkay di nangipangpanguluh din o'ommod tu'uh din mapulun, ya ni'hapit hinan Anghel Apo Dios hidih nan Duntug an Sinai. Ya hiya goh di nangngal hinan nitud'an nan Tugun Apo Dios an dumalat hi pi'taguan ay Apo Dios, ya manu ay nidat ta mabinbinnoltan ay ditu'u. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("AC7_39","074_7_39","ACT","7","39","39","Mu din o'ommod tu'uh penghana ya agguyda inunud hi Moses, mu undaat goh pinahiw hiya, ya immi'ikaydan mumbangngad ad Egypt. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("AC7_40","074_7_40","ACT","7","40","40","Ya unat goh mid hi Moses ay dida ya inalidah din aginan hi Aaron di, Pun'iyammam di bulul ta diday dayawon tu'u ta way mangipangpangulun ditu'u. Ti hi Moses an nangipangulun ditu'uh nakakan tu'ud Egypt ya mid napto' hi na'at ay hiya. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("AC7_41","074_7_41","ACT","7","41","41","At hiyah ne nangiyammaandah bulul an umat hi ukkon an baka, ya inonnganda, ya imbehtaanda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("AC7_42","074_7_42","ACT","7","42","42","Ya hiyay dimmalat hi nan'ugan Apo Dios ay dida ta okoddah nan ato'atondan mundayaw hinan bittuan, ya algaw, ya bulan ad daya. At immannung din impitudo' Apo Dios hidin liblun di propetah din penghanan inalinay, Da'yun holag Israel! Bo'on Ha\"in di nange'nonganyuh din pinaltiyuh din awadanyuh nan mapulun an mid ah nunhitu eden napat an tawon. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("AC7_43","074_7_43","ACT","7","43","43","Henen bulul an hi Molek di ngadanan nihinah nan balballuy an inta'ita'inyuy dinayawyu, ya hay oha goh hi dinayawyu ya nan umat hi bittuan an hi Rephan! Didanay bulul hi inyammayu ta dinayadayawyu an bo'on at goh Ha\"in. At hiyanan pakako' da'yu ta umuy ayuh nan babluy an malauhan ad Babylon ta mumbalin ayuh himbut hidi.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("AC7_44","074_7_44","ACT","7","44","44","Ya inaynayun Stephen an nun'ul'ulgud an inalinay, “Din o'ommod tu'uh din penghanah awadandah nan mapulun ya wadan dida din Tuldan Abung an nitolmatolman an gunda pundayawan ay Apo Dios. Ya henen Tuldan Abung din inalin Apo Dios ay Moses hi iyammada, at intudunan Moses di pangigihhongandan mun'amma. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("AC7_45","074_7_45","ACT","7","45","45","Ya la'tot ya natoy hi Moses ta hi Joshua di napilin nihukat hi apuda goh, ya nun'atoy goh din nun'ala'ay. At bennoh din imbabaluyda din Tuldan Abung, ya impangpang'un Joshua din o'ommod tu'uh penghana ta immuydah din inalin Apo Dios an lutada, ya waday inatamandah tatagun numpunhituh di. Mu pinakak Apo Dios dida ta way inat da Joshua an nunhitu, ya ni'yodonda din Tuldan Abung. Ya nihihinnan dida ta nangamung hidin numpapto'an David. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("AC7_46","074_7_46","ACT","7","46","46","Ya endenol Apo Dios di aat David, ya imbaganan Apo Dios hi unna iyabulut ta iyammaday nahamad an pundayawandan Hiya an dayawon apudan hi Jacob hidin penghana. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("AC7_47","074_7_47","ACT","7","47","47","Mu agguy inyabulut Apo Dios ti hi Solomon an imbaluy David di nangipiyamma. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("AC7_48","074_7_48","ACT","7","48","48","Mu hi Apo Dios an na'abbagbagtu ya bo'on nan inyamman di taguy punhituwana, ti hay inalin din ohah nan propeta ya inalinay, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("AC7_49","074_7_49","ACT","7","49","49","Inalin Apo Dios di, Ad abuniyan di umbuna' an mun'ap'apu, ya hay lutay pangidah'aya' hi hu'i'. At undan hiyadan un ayu umdan mangiyammah ihina'? ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("AC7_50","074_7_50","ACT","7","50","50","Undan bo'on Ha\"in nunlumun amin hina?” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("AC7_51","074_7_51","ACT","7","51","51","Ya inalin goh Stephen di, “Anakkayah di Tugun Apo Dios ya adiyu donglon! Paddungnay agguy nipakugit di nomnomyu ti adi ayu mihapitan an ay ayu napu'it an adiyu donglon nan Hapit Apo Dios! At umat ayuh din o'ommod tu'uh din penghana ti mi'bohhobohhol ayuh nan Na'abuniyanan an Lennawa! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("AC7_52","074_7_52","ACT","7","52","52","Mid ah ohah propetan Apo Dios hi agguy pinaligat din o'ommod tu'uh din penghana! Ya diday nangipaadan Apo Dios hidin penghana ta imbaagdan inaliday, Awniat waday umalin hi Kristun nahamad di ugalina! mu pinatoy din o'ommod tu'u danen baal Apo Dios! Ya ten binaliyanyun impapatoy din tagun inalida! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("AC7_53","074_7_53","ACT","7","53","53","Ya da'yuy namnoh hi Tugun Apo Dios an impiyalinah din a'anghel, mu agguyyu inunud!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("AC7_54","074_7_54","ACT","7","54","54","Unat goh dengngol din a'ap'apu din inulgud Stephen ya ma'abbungotda, ya immayo'ayot'otda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("AC7_55","074_7_55","ACT","7","55","55","Mu niyo'odol nan Na'abuniyanan an Lennawan Stephen, at intangadnad daya, ya tinnigna nan benang Apo Dios, ya tinnigna goh hi Jesus an timma'dog hi appit hi agwan Apo Dios. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("AC7_56","074_7_56","ACT","7","56","56","Ya inalinah din tataguy, “Tigonyu adya an nibughul ad abuniyan an mattig din Imbaluy di Tagun timma'dog hi appit hi agwan Apo Dios!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("AC7_57","074_7_57","ACT","7","57","57","Ya ahitutu'u' din nangngol an a'ap'apu, ya empopday ingada, ya nunggigihhudan nampap ay hiya. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("AC7_58","074_7_58","ACT","7","58","58","At inyuydah Stephen hinan pingit di babluy, ya impa'wahda hiya, ya nuntapada. Ya din numpampan nangihtiguh nabaholana ya impiyadugday lubungdah nan ohan ungan hi Saul. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("AC7_59","074_7_59","ACT","7","59","59","Ya hidin gunda pampaan ay Stephen ya nunluwalu hiyan inalinay, “Apu Jesus, abulutom tun lennawa'!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("AC7_60","074_7_60","ACT","7","60","60","Ya nunhippi, ya nuntu'u' an inalinay, “Apu! Adim nomnomon heten numbaholanda!” Ya unat goh indinongnan himmapit ya natoy. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("AC8_1","074_8_1","ACT","8","1","2","Ne'denol hi Saul hi namatayandan Stephen. Mu din linala'in nangulug hinan Tugun Apo Dios di nangilubu' ay Stephen, ya nidugah di nunlungdayaanda, at ahilulugwada. Ya nete\"an nen algaw ya nidugah di nipaligligatan din tatagun nangunud ay Jesus an na'amu'amung ad Jerusalem. At numpangalayawda ta nun'iwa'atdah nan abablubabluy hinan duwan provincia an ad Judea ya ad Samaria, ya anggay din a'apostoles hi na'angang ad Jerusalem. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("AC8_3","074_8_3","ACT","8","3","3","Mu ente\"an Saul an nangipaholholtap hinan Himpampun an Tatagun Jesus, at bina'elna nan a'abu'abung an numpunhituwan din nangunud ay Jesus. Ya nunlapdu'da nan linala'i, ya ta\"on nan binabai goh ta impibaludna dida. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("AC8_4","074_8_4","ACT","8","4","4","Ta\"on unda nipaligligat nan nangunud ay Jesus an nalpud Jerusalem an niwa'at mu immuyda damdamah nan abablubabluy an nangul'ulgud hinan aat Jesus. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("AC8_5","074_8_5","ACT","8","5","5","Ya ne'yekak goh hi Philip ta immuy hinan ongol an babluy hinan Provinciad Samaria, ya inul'ulgudnah nan tataguh di an hi Jesus di Alin Pento' Apo Dios an ma'alih Kristuh nan hapit di iGreece. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("AC8_6","074_8_6","ACT","8","6","6","Ya na\"adngolon an amin di tataguy inulgud Philip ti tinnigday ina'inatnan adi olog di tagun mangat. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("AC8_7","074_8_7","ACT","8","7","7","Ya waday numpun'angaw an tagu, ya unat goh wan mala'ah nan nun'ihu'lung ay dida ya numbugawdaan nun'ala'ahda. Ya wada goh di nun'adahay ya nan nun'apilay an numpanga'adaog. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("AC8_8","074_8_8","ACT","8","8","8","Ya ongol di immamlongandan den ongol an babluy ad Samaria. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("AC8_9","074_8_9","ACT","8","9","9","Ya wada han lala'in nunhituh nan babluy an hi Simon, ya nete\"ah din nadnoy ya do'ol di inilanah numbino'ob'on an ba'i. Ya immipanoh'a nan ba'inah nan iSamaria ti inalinay nabagtun tagu hiya, ya do'ol di inilana. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("AC8_10","074_8_10","ACT","8","10","10","Ya an amin di tatagun den babluy an nan adangyan ya nan nawotwot goh ya inhamhamaddan nannig hinan ato'atona. Ya inaliday, “Heten lala'i ya na'abuniyanan an tagu ti hi Apo Dios di nangidat hinan abalinana!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("AC8_11","074_8_11","ACT","8","11","11","Ya manu ay inhamhamaddan nannig hinan ato'atona ti nadnoy di immipanopanoh'aan di ba'ina. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("AC8_12","074_8_12","ACT","8","12","12","Mu unat goh kinulug nan tataguy inulgud Philip an nan Maphod an Ulgud an mangituduh aat nan Pumpapto'an Apo Dios ya nan aat Jesu Kristu ya numpabonyagda din linala'i ya nan binabai goh. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("AC8_13","074_8_13","ACT","8","13","13","Ya ta\"on un hi Simon ya ni'kulug. Ya unat goh nabonyagan ya ninitnud ay Philip hinan gunna ayan, ya manoh'ah Simon hi nanniganah na'na'at ti nunheglay umipanoh'aan din ina'inat Philip an adi olog di tagun mangat ta pangimmatunanda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("AC8_14","074_8_14","ACT","8","14","14","Unat goh dengngol nan a'apostoles ad Jerusalem an inabulut nan tatagud Samaria nan Hapit Apo Dios an dengngolda at hennagda da Peter ay John ta immuydah di. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("AC8_15","074_8_15","ACT","8","15","15","Ya unat goh dimmatongdah di ya inluwaluanda nan nangunud ay Jesus ta way aton nan Na'abuniyanan an Lennawan miyo'odol ay dida ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("AC8_16","074_8_16","ACT","8","16","16","ti agguy ni' niyodol, ti nan ngadan Apu tu'un hi Jesus ya anggay di ningadan hidin nabonyaganda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("AC8_17","074_8_17","ACT","8","17","17","At dinapan da Peter ay John di palintutuggan nan iSamaria an nangunud ay Jesus, at niyo'odol nan Na'abuniyanan an Lennawan dida. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("AC8_18","074_8_18","ACT","8","18","18","Ya hidin tinnig Simon an niyodol nan Na'abuniyanan an Lennawah nanapaandah palintutuggan nan tatagu at inalinan da Peter ay John di, “Akkay lagbua' da'yu ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("AC8_19","074_8_19","ACT","8","19","19","ta idatyuy abalina' goh, ta dapoo' ay nan palintutuggan nan tatagu ya miyodol nan Na'abuniyanan an Lennawan dida!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("AC8_20","074_8_20","ACT","8","20","20","Mu inalin Peter ay hiyay, “Anakkayah di ma'at ay he\"a ti mi'yubah'ah nan pihhum ti hay nomnomnomom ya bayadam di abalinam hi nalpun Apo Dios! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("AC8_21","074_8_21","ACT","8","21","21","At adi'a middum ay da'mih nan puntamuanmi ti hay pannigan Apo Dios hi aatmu ya nahihinnuy nomnommu! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("AC8_22","074_8_22","ACT","8","22","22","Hay mahapul ya itutuyum henen nappuhin ninomnommu, ya munluwalu'an Apo Dios ta olom ni' ya aliwanah ne han ninomnommu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("AC8_23","074_8_23","ACT","8","23","23","Ti inila' an ma'ma'apa'an tagu, ya mid ologmun mangidinong an mabaholan!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("AC8_24","074_8_24","ACT","8","24","24","Ya tembal Simon an inalinan da Peter ay John di, “Iluwaluana' ni' ay Apo Dios ta badangana' ta adi ma'at ay ha\"in henen inaliyu!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("AC8_25","074_8_25","ACT","8","25","25","Inihtiguan da Peter ay John di aat Jesus, ya inulgudday aat di Hapit Apu tu'u. Ya hidin nalpah hadin ina'inatda ya nakakda ta numbangngaddad Jerusalem. Ya unat goh hay pumbangngadanda ya inulgu'ulgudday Maphod an Ulgud an hay aat Jesus hinan ahigihigib hinan enengwadah nan Provinciad Samaria. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("AC8_26","074_8_26","ACT","8","26","26","Nan anghel Apu tu'u ya inalinan Philip di, “Mala\"uy'a ta mundadyu'a ta umuy'ah nan kulhan nalpud Gaza an miyuy ad Jerusalem.” Ya heden wadan di kulha ya mapulun an mid nunhitu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("AC8_27","074_8_27","ACT","8","27","27","At nala\"uy hi Philip, ya immuy hinan kulha, ya dinamuna han lala'i. Ya henen lala'i ya nakapun, ya nabagtun taguh nan babluydad Ethiopia ti hay haadna ya hiyay manalimun an amin hi pihhun nan Queen an hi Candace. Ya immuy ad Jerusalem henen lala'in mundayaw ay Apo Dios. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("AC8_28","074_8_28","ACT","8","28","28","Ya otog di nunlulugananah nan kalesanah pumbangngadanah abungda ya mumbahbaha, ya hay binahana ya din intudo' nan propetan hi Isaiah. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("AC8_29","074_8_29","ACT","8","29","29","Ya impa'innilan nan Na'abuniyanan an Lennawan Philip ta umuy meheggon hinan kalesa. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("AC8_30","074_8_30","ACT","8","30","30","At timmagtag an immuy, ya dengngolnay binahan nen lala'i an nan intudo' Isaiah an propeta. Ya imbagan Philip ay hiyay, “Inilam nin di aat nen bahaom?” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("AC8_31","074_8_31","ACT","8","31","31","Ya tembal nen lala'in inalinay, “Agguy'u inila ti mid mangitudun ha\"in hi aatna.” Ya inalinan Philip ta humgop ta mi'yibun ay hiya, at hinumgop. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("AC8_32","074_8_32","ACT","8","32","32","Ya henen Hapit Apo Dios an binahana ya hiyah te inalina: “Hiya ya umat hinan kalnilun iyuyda golton, ya umat goh hinan uyaw an kalnilun adi munheheh hi unda anon di dutdutna ti un umu'ugong. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("AC8_33","074_8_33","ACT","8","33","33","Ya bainonda Hiya, ya adi nahamad di panumalyaandan Hiya ti ta\"on un mid baholna ya moltaonda Hiya damdama. Ya adi mabalin an ma'ulgud hinan holagna ti mi'id, ya pogpogonda nan ataguanah tun luta.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("AC8_34","074_8_34","ACT","8","34","34","Ya imbagan din lala'in Philip di, “Hay pohdon nan propeta an hapiton—hay odolna, unu hay udumnah tagu?” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("AC8_35","074_8_35","ACT","8","35","35","Ya ente\"an Philip enen nitudo' an nangul'ulgud, ya inulgudnan amin di Maphod an Ulgud hi aat Jesus. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("AC8_36","074_8_36","ACT","8","36","36","Ya otog di nunlulugananda ya naluhdah nan way danum. Ya inalin din lala'iy, “Dayay danum! At mabalin nin hi unna' mabonyagan?” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("AC8_37","074_8_37","ACT","8","37","37","Ya inalin Philip ay hiyay, “Un ay umannung an kulugom ya atonta.” Ya tembalna an inalinay, “Umannung an kulugo' an hi Jesu Kristuy Imbaluy Apo Dios!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("AC8_38","074_8_38","ACT","8","38","38","Ya impadinong ne han lala'iy kalesana, at limmahundan duwa, ya gimmawadah nan danum, ya binonyagan Philip hiya. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("AC8_39","074_8_39","ACT","8","39","39","Ya unat goh dimma'alda ya himbumagga ya enekak nan Na'abuniyanan an Lennawah Philip ta agguy tinnig din lala'i. Ya innayun den nabagtun lala'in immuy hi abungna, ya ma\"am'amlong. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("AC8_40","074_8_40","ACT","8","40","40","Ya agguy inamtan Philip ya wadah nan ohan babluy an ad Azotus. Ya intadunan lene'od nan abablubabluy an mangul'ulgud hinan Maphod an Ulgud an hay aat Jesus ta nangamung dimmatong ad Caesarea. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("AC9_1","074_9_1","ACT","9","1","1","Timmemotemod hi Saul hi pamhodnan mangipapatoy hinan tatagun Apu tu'u. Ya immuy hinan Nabagtun Padid Jerusalem ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("AC9_2","074_9_2","ACT","9","2","2","ta impiyammanay tudo' an ipattignah nan a'ap'apun di Hudyuh nan a'amu'amungandad Damascus, ta wa ay di ah'upanah nan linala'i unu binabain nangunud hinan intudun Apu tu'u ya nundopapda dida ta iyuyda didad Jerusalem an ibalud. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("AC9_3","074_9_3","ACT","9","3","3","Ya unat goh magadyuh da Saul hi ad Damascus ya wada han mumbenang ad dayan ay ilat, ya himbumagga ya benenanganay wadan Saul. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("AC9_4","074_9_4","ACT","9","4","4","At natu\"in hi Saul, ya dengngolna han himmapit an inalinay, “Saul! Goh ta paligligatona' ay he\"a?” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("AC9_5","074_9_5","ACT","9","5","5","Ya tembal Saul an inalinay, “Hay ngadanmu, Apu?” Ya inalinay, “Ha\"in hi Jesus an paligligatom! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("AC9_6","074_9_6","ACT","9","6","6","At tuma'dog'a ta umuy'ah nan babluy, at waday mangitudun he\"ah atom.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("AC9_7","074_9_7","ACT","9","7","7","Ya an amin din linala'in nitnud ay Saul ya timmata'dogda an mano'olda ti dengngolda din himmapit, mu adi mattig. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("AC9_8","074_9_8","ACT","9","8","8","At unat goh timma'dog hi Saul ya diniatnay matana, mu adi mittig, at pendongda hiyah engganay dimmatongdad Damascus. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("AC9_9","074_9_9","ACT","9","9","9","Ya tuluy algaw di agguy nitnittigan din matana, ya din agguyna nangnanganan ya imminuman. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("AC9_10","074_9_10","ACT","9","10","10","Ya wah did Damascus han lala'in kimmulug ay Jesus an hi Ananias. Ya paddungnay nun'enap, ya inalin Apu tu'un hiyay, “Ananias!” Ya tembalnan inalinay, “Ngadan ne, Apu?” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("AC9_11","074_9_11","ACT","9","11","11","Ya inalin Apu tu'un hiyay, “Umuy'ah nan alyondan Kalatan Ma'andong, ya nundapuh'ah abung Judas ta hanhanam heden tagun iTarsus an hi Saul ti wah di an munluwalun Ha\"in. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("AC9_12","074_9_12","ACT","9","12","12","Ti paddungnay nun'enap, ya tinnig da'a, Ananias, an immuy, ya eneh'am di ngamaymun hiya ta na'aan din bulawna.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("AC9_13","074_9_13","ACT","9","13","13","Ya tembal Ananias an inalinay, “Oo, Apu, mu do'ol di tataguh nangngola' hi nangul'ulgud hi aat nen lala'in nidugah di nangatnah nan tatagum ad Jerusalem! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("AC9_14","074_9_14","ACT","9","14","14","Ya ten immalih tud Damascus an inodnana din tudo' an impiyammanah din a'ap'apun di papadid Jerusalem ta way atonan mampap an amin hinan tagun mangunud ay He\"a!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("AC9_15","074_9_15","ACT","9","15","15","Mu inalin Apu tu'un hiyay, “Oo, mu umuy'a damdama ti hiya goh di pento\"uh baal'u ta way atonan mangipa'innilah nan aat'uh nan Hentil, ya hinan a'alida, ya hinan holag Israel an Hudyu goh ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("AC9_16","074_9_16","ACT","9","16","16","ti ipa'innila' ay hiyay aat di ipaligligatana goh ti nan pangunudanan Ha\"in.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("AC9_17","074_9_17","ACT","9","17","17","At immuy hi Ananias, ya himmigup eden abung, ya wah dih Saul, at eneh'anay ngamaynan hiya, ya inalinay, “Agi' Saul! Hi Apu tu'un hi Jesus an Hiya din numpattig ay he\"ah nan kalatah din umaliam hitu ya Hiya goh di nannag ay ha\"in ta way aton di matam an mittig, ya miyodol ay he\"a nan Na'abuniyanan an Lennawa.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("AC9_18","074_9_18","ACT","9","18","18","Ya himbumagga ya wada han nagah an nalpuh matan Saul an umat hi lahip, at mittig di matana mahkay, at numpabonyag. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("AC9_19","074_9_19","ACT","9","19","19","Ya unat goh nangan ya numbangngad din bi'ahna tuwali. Ohay duminggu nin hi nidduman Saul hinan kimmulug ay Jesus hi ad Damascus. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("AC9_20","074_9_20","ACT","9","20","20","Ya intadunan immuy hinan abablubabluy hinan ahimbahimba'an di Hudyud Damascus, ya ente\"anan nangulgud hinan aat Jesus an Hiya ya immannung an Imbaluy Apo Dios! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("AC9_21","074_9_21","ACT","9","21","21","Ya manoh'adan amin din nangngol, ya inaliday, “Undan bo'on hete din tagun numpamatoy hidin kimmulug ay Jesus ad Jerusalem? Ya undan goh bo'on hiya din immalin nampap hinan kimmulug ay Jesus hitu ta inyuynah din a'ap'apun di papadi?” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("AC9_22","074_9_22","ACT","9","22","22","Mu gun na'udman di abalinan Saul an mangulgud hinan aat Jesus, at intudunan hi Jesus di Alin Pento' Apo Dios, ya umameh di aat nan panudtuduna, at mid olog din Hudyun nunhitud Damascus an nambal hinan hapitna. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("AC9_23","074_9_23","ACT","9","23","23","Naluh di do'ol an algaw ya na'amungday Hudyud Damascus ta nunhahapitdah atondan mamatoy ay Saul. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("AC9_24","074_9_24","ACT","9","24","24","Mu waday nangihudhud ay hiyah nan hinahapit din Hudyuh atondan hiya. At a'alga'algaw ya amahdomahdom ya gunda immuy an mumbota' ay hiyah nan apantapantaw din allup den babluy ta way atondan mampap ay hiyah un maluh ta patayonda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("AC9_25","074_9_25","ACT","9","25","25","Mu wa han ohan nahdom ya binadangan din intudtuduwana hiya, at inittuda hiyah nan bu'ung, ya gina'danda ta inuy'uydah nan pangngel di allup ta way atonan lumayaw. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("AC9_26","074_9_26","ACT","9","26","26","At immuy hi Saul ad Jerusalem ta niddum hidin kimmulug hidi. Mu timma'otdan amin ay hiya ti adida kulugon an hiya ya kimmulug goh ay Jesus. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("AC9_27","074_9_27","ACT","9","27","27","Mu binadangan Barnabas hiya, at inyuynah nan a'apostoles. Ya inulgud Barnabas hinan a'apostoles an numpattig ya ni'hapit hi Apu Jesus ay Saul hinan dalan ad Damascus, ya imbaagna goh di anatulid Saul an nangul'ulgud hi aat Jesus hi ad Damascus. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("AC9_28","074_9_28","ACT","9","28","28","At unat goh ininniladay aatna ya inabulutda hiyan middum ay dida. Ya immuy hinan ahigihigib ad Jerusalem an mid ta'otnan nangul'ulgud hinan aat Apu tu'un hi Jesus. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("AC9_29","074_9_29","ACT","9","29","29","Ya ni'hapihapit hi Saul hinan Hudyun hapitday iGreece, ya ni'yohhong ay dida, mu pinadahda goh an mamatoy ay hiya ti pinahiwdah ne han inalinan aat Jesus. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("AC9_30","074_9_30","ACT","9","30","30","Ya unat goh inilan nan i'ibban Saul an hinahapit nan Hudyun mamatoy ay hiya at nitnuddan Saul ad Caesarea ta way inatnan numbangngad hi abungnad Tarsus. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("AC9_31","074_9_31","ACT","9","31","31","At mid al'alih an amin hidin kimmulug an na'amu'amung hinan tulun provincia an ad Judea, ya ad Galilee, ya ad Samaria. Ya binadangan nan Na'abuniyanan an Lennawa dida, at immongol di pangulugda, ya gunda dumo'ol, ya e'gonandah Apu tu'u. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("AC9_32","074_9_32","ACT","9","32","32","Immuy lene'od Peter an amin din babluy an wadan nan kimmulug, ya immuyna goh hinamad nan kimmulug ad Lydda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("AC9_33","074_9_33","ACT","9","33","33","Ya inah'upanah di han lala'in hi Aeneas an nadahay an waluy tawon di aid di olognan bumangon. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("AC9_34","074_9_34","ACT","9","34","34","Ya inalin Peter ay hiyay, “Aeneas, ipa'adaog da'an Jesu Kristu! At tuma'dog'a, ya linu'utmuy nolo'am!” At natana'dog hi Aeneas. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("AC9_35","074_9_35","ACT","9","35","35","Ya tinnig an amin din tatagud Lydda ya ad Sharon heden na'at, at kimmulugda goh ay Apu tu'u. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("AC9_36","074_9_36","ACT","9","36","36","Ya wada han babaid Joppa an kimmulug ay Jesus an hi Tabitha, ya hay ngadanah nan hapit di iGreece ya hi Dorcas. Ya maphod di gunna aton hi abigabigat ti badabadangana nan nun'awotwot. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("AC9_37","074_9_37","ACT","9","37","37","Ya henen gutud ya nundogoh henen babai, ya natoy. Ya emmohda, ya impalo'dah din kuwaltuh nan miyadwan galadu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("AC9_38","074_9_38","ACT","9","38","38","Ya neheggon heden babluy an natayanah ad Lydda. At unat goh dengngol din kimmulug ay Jesus ad Joppa an wah Peter ad Lydda ya hennagday duwah linala'i ta umuyda awiton hiyan inaliday, “Padutu'am ni' ahan an mi'yalin da'mi!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("AC9_39","074_9_39","ACT","9","39","39","At nitnud hi Peter ay dida. Ya unat goh dimmatongdah di ya initnuddah Peter hinan miyadwan galaduh nan wadan di natoy. Ya an amin din nun'abalun binabain wadah di ya lene'wohdah Peter an ahikikilada, ya nun'ipattigdan hiya din lubung an inyamma'amman Dorcas hidin amataguna. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("AC9_40","074_9_40","ACT","9","40","40","Ya pinakak Peter didah nan kuwaltu, ya nunhippi ta nunluwalun Apo Dios. Ya unat goh nalpah ya nunhaggung eden natoy, ya inalinay, “Tabitha, bumangon'a!” At linitagnay matana, ya tinnignah Peter an bimmangon, ya inumbun. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("AC9_41","074_9_41","ACT","9","41","41","At pendong Peter hiya ta ipata'dogna. Ya inayagana din i'ibban Tabitha an kimmulug ya din nun'abalu ta impattignan didah Tabitha an timmagu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("AC9_42","074_9_42","ACT","9","42","42","Ya nundongol hi an amin ad Joppa heden na'at, at do'olday tataguh kimmulug ay Apu tu'u. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("AC9_43","074_9_43","ACT","9","43","43","Ya nihihinnad Joppa hi Peter hi abung Simon an hay tamuna ya mun'am'ammah lalat. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("AC10_1","074_10_1","ACT","10","1","1","Wada han lala'in nunhitud Caesarea an hi Cornelius an apun di hinggahut an tindalud Rome, ya hay ngadandan Himpampun an i'Italy. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("AC10_2","074_10_2","ACT","10","2","2","Hi Cornelius ya Hentil, mu natugun ahan, ya e'gonandan hina\"amah Apo Dios, ya ongol di gohgohnah nan nawotwot an Hudyu, ya impa'enghanan munluwalun Apo Dios. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("AC10_3","074_10_3","ACT","10","3","3","Ya wa han ohan algaw hi alas tres hi napuyaw ya ay ihunay un nolo', ya enenapna han anghel Apo Dios. Ya inhamhamadnan nannig, ya himmigup henen anghel hi wadana, ya inalinan hiyay, “Cornelius!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("AC10_4","074_10_4","ACT","10","4","4","Ya timma'ot hi Cornelius, ya mano\"ol an nannig hinan anghel, at inalinay, “Hay pohdom, Apu?” Ya inalin din anghel di, “Inabulut Apo Dios din nunluwaluam ay Hiya, ya tinnigna goh din inggohgogohgohmuh nan nun'awotwot. At henen inatmu ya agguy inaliwan Apo Dios, at ibollohna ta waday honogonan he\"ah mangulgud hi aatna. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("AC10_5","074_10_5","ACT","10","5","5","At ad ugwan ya honogom di linala'i ta umuydad Joppa ta umuyda ayagan han lala'in hay ngadana ya hi Simon Peter. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("AC10_6","074_10_6","ACT","10","6","6","Hiya ya wah dih nan abung Simon hinan way pingit di baybay an hay tamuna ya mun'ammah lalat.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("AC10_7","074_10_7","ACT","10","7","7","Ya unat goh nalpah di ni'hapitan nan anghel ay hiya ya nakak. Ya inayagan Cornelius din duwah nan linala'in tagalana ya ohah din tindalunan na'attugun an baalna. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("AC10_8","074_10_8","ACT","10","8","8","Ya inulgudnan dida din tinnigna, ya hennagna dida ta immuydad Joppa. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("AC10_9","074_10_9","ACT","10","9","9","Ya hidin nabiggat hidin nuntongay algaw an na'uy dumatong din hennag Cornelius hi ad Joppa ya nipaddeh ya immuy hi Peter hinan atap di abung an umuy munluwalun Apo Dios. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("AC10_10","074_10_10","ACT","10","10","10","Ya awni ya himminaang hi Peter, at penhodna ahan an mangan. Ya heden pangidadaanandah nan ma'an ya paddungnay nun'enap hi Peter. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("AC10_11","074_10_11","ACT","10","11","11","Ya tinnignad dayan nibughul, ya wada han paddungnay damunan uloh an mun'ul'ullay an mun'ohop hinan wadana an nun'aga'dan nan opat an duguna. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("AC10_12","074_10_12","ACT","10","12","12","Ya tinnigna an waday numbino'ob'on an a'animal hitun luta. Wadaday opat di hu'ina, ya ulog di udumna, ya hamuti goh di udumna an paniawon di Hudyun ihda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("AC10_13","074_10_13","ACT","10","13","13","Ya wa han himmapit an inalinay, “Peter, tuma'dog'a ta paltiom di pohdom an ihda!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("AC10_14","074_10_14","ACT","10","14","14","Mu inalin Peter di, “Apu, adi'! Ti agguy'u inih'ihday umat hitu ti paniaw ay da'min Hudyu!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("AC10_15","074_10_15","ACT","10","15","15","Ya inalin goh din himmapit ay hiyay, “An amin di alyon Apo Dios hi maphod ya adim paniawon.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("AC10_16","074_10_16","ACT","10","16","16","Ya numpitluy nangalyanan Peter ya un mahkay maguyud din uloh hi ad daya. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("AC10_17","074_10_17","ACT","10","17","17","Ya ninomnonomnom Peter di aat di ibalinan de han tinnignan paddungnay enenapna. Ya otog di punnomnomana ya impa'innilan din tataguy wadan di abung Simon hidin hennag Cornelius, at immuydah nan way pantaw di abung, ya timma'dogdah di. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("AC10_18","074_10_18","ACT","10","18","18","Ya nun'alida ta hanhanandah un wah di nan mungngadan hi Simon Peter. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("AC10_19","074_10_19","ACT","10","19","19","Mu wagwadah dih nan atap hi Peter an numomnonomnom hi aat di ibalinan de han paddungnay enenapna. Ya inalin nan Na'abuniyanan an Lennawan hiyay, “Wadadah dih dola han tulun linala'in manganap ay he\"a. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("AC10_20","074_10_20","ACT","10","20","20","At mala\"uy'a ta lumahun'a. Ya adi'a mun'od'od an mitnud ay dida an ta\"on hi unda Hentil ti Ha\"in di nannag ay dida.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("AC10_21","074_10_21","ACT","10","21","21","At limmahun hi Peter, ya immuy ay daden linala'i, ya inalinan diday, “Ha\"in henen anaponyu. Anaad ta immali ayu?” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("AC10_22","074_10_22","ACT","10","22","22","Ya inaliday, “Hennag da'min apumin hi Cornelius an mumpapto' hinan hinggahut an tindalu, ya maphod an tagu an nahamad di pangulugnan Apo Dios, ya e'gonan an amin di Hudyu hiya. Ya inalin nan anghel ay hiya ta ipa'ayag da'ah dih abungna ta donglonay itudtudum.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("AC10_23","074_10_23","ACT","10","23","23","At pahgopon Pedro dida ta umiyanda. Ya unat goh nabiggat ya ni'yuy da Peter ya din udumnan kimmulug ad Joppa hidin nun'ayag ay dida. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("AC10_24","074_10_24","ACT","10","24","24","Ya hi nabiggat goh ya dimmatongdad Caesarea. Ya wah dih Cornelius, ya nan tutulangna, ya din udum an liligwanan hohoddonda dida. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("AC10_25","074_10_25","ACT","10","25","25","Ya unat goh himmigup hi Peter hinan abung ya dinamun Cornelius, ya nunhippih inayunganah pange'gonanan Peter. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("AC10_26","074_10_26","ACT","10","26","26","Mu impata'dog Peter hiyan inalinay, “Tuma'dog'a ti unna' tagu ya anggay!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("AC10_27","074_10_27","ACT","10","27","27","Ya himmappihappitanda eden humgopandah nan abung, ya tinnig Peter an do'olday tatagun na'amung. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("AC10_28","074_10_28","ACT","10","28","28","Ya inalin Peter ay diday, “Inilayun paniawonmin Hudyuh un ami mi'hapit unu pimangilih nan Hentil. Mu impa'innilan Apo Dios ay ha\"in an ta\"on hi unna' Hudyu ya midduma' hinan malgom an tagu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("AC10_29","074_10_29","ACT","10","29","29","At hiyaat un hidih din impa'ayaga' ya agguya' nun'od'od an umalin da'yun Hentil. Mu pohdo' an innilaon di dumalat hi nangipa'ayaganyun ha\"in.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("AC10_30","074_10_30","ACT","10","30","30","Ya inalin Cornelius ay hiyay, “Hidin naluh di tuluy algaw hidin at hitun olas an alas tres ya nunluwalua' ay Apo Dios hituh abung. Ya himbumagga ya wada han lala'in timma'dog hi inayunga', ya din lubungna ya mumbenang. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("AC10_31","074_10_31","ACT","10","31","31","Ya inalinan ha\"in di, Cornelius! Dengngol Apo Dios din nunluwaluam ay Hiya, ya tinnigna goh din inggohgogohgohmuh din nun'awotwot, ya adina ahan al'alliwan henen maphod an inatmu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("AC10_32","074_10_32","ACT","10","32","32","At honogom nan linala'i ta umuydad Joppa ta ipa'ayagmu han lala'in hay ngadana ya hi Simon Peter an wadah abung Simon an hay tamuna ya mun'am'ammah lalat an hay abungna ya wah nan pingit di baybay. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("AC10_33","074_10_33","ACT","10","33","33","At hiyanan nunnaudo' an nangipa'ayag ay he\"a. Ya maphod ahan ta immali'a ta wada tu'uh tun amin, ya wada goh hi Apo Dios ay ditu'un na'amung hitun mundongol hi immandal Apu tu'uh ibabbaagmun da'mi.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("AC10_34","074_10_34","ACT","10","34","34","Ente\"an Peter an nun'ul'ulgud, ya inalinay, “Ad ugwan ya inila' an immannung an numpapaddung di pamhod Apo Dios hinan tatagu! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("AC10_35","074_10_35","ACT","10","35","35","Ti an amin nan tatagun numbino'ob'on di babluyda ya gulat ta e'gonandah Apo Dios ya ihamadday ato'atonda ya abuluton Apo Dios di iddumandan Hiya! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("AC10_36","074_10_36","ACT","10","36","36","Inilayu din Hapit Apo Dios an impa'innilanan da'min Hudyuh aat nan Maphod an Ulgud an hay alenggopan tu'un dimmalat hi Jesu Kristu an Apun an amin di tagu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("AC10_37","074_10_37","ACT","10","37","38","Hi John ya intudunay aton di tatagun mabonyagan, ya inilayun unat goh nalpah din ina'inatna ya ente\"an Jesus an iNazareth an nuntudtuduh nan Provinciad Galilee, ya an amin hinan babluy di Hudyuh nan Provinciad Judea ya hiyay nuntudtuduwana goh. Inilayu goh an hennag Apo Dios nan Na'abuniyanan an Lennawa ta niyo'odol ay Jesus, at nidugah di abalinana. Ya lene'odna nan abablubabluy, ya maphod di ina'inatna, ya an amin din nangidatan di diyabluh ligat ya impa'adaogna ti wan Hiyah Apo Dios. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("AC10_39","074_10_39","ACT","10","39","39","At da'miy ihtigunah nan ina'inatnad Jerusalem ya hinan udumnah nan abablubabluy an nunhituwan di Hudyu. Ya pinatoyda Hiya ti inlanhadah nan krus. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("AC10_40","074_10_40","ACT","10","40","40","Mu din atlun di algawnah natayana ya minahuan Apo Dios, at timmagu. Ya impattig Apo Dios Hiyan da'mi ya hinan udumnan tatagu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("AC10_41","074_10_41","ACT","10","41","41","Ya agguy numpattig hi an amin hi tatagu an un anggay da'min pepento'nah ihtiguna ti heden namahuana ya ne\"ane\"an amin Hiya. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("AC10_42","074_10_42","ACT","10","42","42","Ya minandal da'mi ta umuymi itudtuduh nan tataguy aatna, ya ipa'innilami goh an Hiyay makulug hi pento' Apo Dios hi munhumalyah an amin hi tagu, ya ta\"on un hinan nun'atoy. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("AC10_43","074_10_43","ACT","10","43","43","Ta\"on un an amin din propetan Apo Dios ya imbaagdan amin di aatna an inaliday ma'aliwan di bahol di tagun kumulug ay Kristu.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("AC10_44","074_10_44","ACT","10","44","44","Otog di punhaphapitan Peter ya niyodol nan Na'abuniyanan an Lennawan amin hinan nangngol enen inul'ulgudna. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("AC10_45","074_10_45","ACT","10","45","45","Ya manoh'a din Hudyun nangunud ay Jesus an nitnud ay Peter an nalpud Joppa, ti hennag Apo Dios nan Na'abuniyanan an Lennawa ta niyodol hinan Hentil goh ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("AC10_46","074_10_46","ACT","10","46","46","ti dengngoldan nonong ya himmapitdah nan numbino'ob'on an bo'onda hapit, ya hinapitday anabagbagtun Apo Dios. Ya inalin Peter hidin nitnud ay hiyay, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("AC10_47","074_10_47","ACT","10","47","47","“Daten Hentil ya niyo'odol nan Na'abuniyanan an Lennawan dida an umat ay ditu'u! At undan way mangipawah abonyagandah nan danum?” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("AC10_48","074_10_48","ACT","10","48","48","At minandalna dida ta way atondan mabonyagan hinan ngadan Jesu Kristu. Ya unat goh nalpah ya impa'udda hiya ta mihinan didah ta\"on hi manghan humimbulan. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("AC11_1","074_11_1","ACT","11","1","1","Dengngol nan a'apostles ya nan udumnan nangunud ay Jesus hinan Provinciad Judea di nangulugan nan Hentil hinan Hapit Apo Dios. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("AC11_2","074_11_2","ACT","11","2","2","At unat goh numbangngad hi Peter ad Jerusalem ya pinahiw daden Hudyun kimmulug an agguy nangaliw hinan aat di kugit, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("AC11_3","074_11_3","ACT","11","3","3","at inalidan hiyay, “Goh ta mangilion da'ah nan agguy nipakugit an Hentil, ya ne\"ane\"an'an dida, ya adim paniawon?” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("AC11_4","074_11_4","ACT","11","4","4","At inulgud Peter an amin di aatna an ente\"anah din hopapnan ta nangamung di angunuhnan inalinay, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("AC11_5","074_11_5","ACT","11","5","5","“Hidih din wada' ad Joppa ya nunluwalua' ay Apo Dios, ya paddungnay nun'enapa' ti tinnig'u han ay ihunay damunan uloh an nun'ago'dan di duguna, ya nun'ul'ullay an na'uy'uy an nalpud daya, ya nedelloh ay ha\"in. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("AC11_6","074_11_6","ACT","11","6","6","At inhamhamad'un nannig hidin nittu, ya waday numbino'ob'on an a'animal hi inalahan, ya wada goh di udumnah umadap hinan luta an umat hi ulog, ya hamutiy udumna goh. Mu an amin hana ya paniawon tu'un ihda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("AC11_7","074_11_7","ACT","11","7","7","Mu wada han himmapit, ya inalinay, Peter, tumadog'a ta paltiom ta waday ihaangmuh ihdam! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("AC11_8","074_11_8","ACT","11","8","8","Ya tembal'u an inali' di, Apu, adi' ahan! Ti agguy'u inih'ihday umat hitu ti paniaw ay da'min Hudyu! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("AC11_9","074_11_9","ACT","11","9","9","Ya henen hapit an nalpud daya ya inalina goh ay ha\"in di, An amin di alyon Apo Dios hi maphod ya adim paniawon. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("AC11_10","074_11_10","ACT","11","10","10","Ya impitlunan nangalih un'u ihda ti adi paniaw ya un mahkay maguyud din uloh an nipatulud daya. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("AC11_11","074_11_11","ACT","11","11","11","Ya eden naguyudana ya dimmatong eden abung an wada' din tulun linala'in nalpud Caesarea an nahnag hi mangayag ay ha\"in. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("AC11_12","074_11_12","ACT","11","12","12","Ya impa'innilan nan Na'abuniyanan an Lennawan ha\"in ta mitnuda' ay dida an adia' mun'ad'adi. Ya nitnudda goh din onom an i'ibba tu'un ha\"in ta immuy amid Caesarea, ya hinumgop amih abung Cornelius. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("AC11_13","074_11_13","ACT","11","13","13","Ya inul'ulgud Cornelius di aat din tinnignan anghel an timma'dog hinan abungna an nangalin hiyay, Honogom nan linala'i ta umuydad Joppa an mangayag hinan lala'in hay ngadana ya hi Simon Peter ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("AC11_14","074_11_14","ACT","11","14","14","ta itudtudunay abaliwan ta way atonyun hina\"aman mabaliwan. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("AC11_15","074_11_15","ACT","11","15","15","Ya unat goh nalpah din inulgud Cornelius ya nuntudtuduwa', ya niyodol din Na'abuniyanan an Lennawan dida an umat hidin na'at ay ditu'uh din hopapna! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("AC11_16","074_11_16","ACT","11","16","16","Ya ninomnom'u din inalin Apu tu'u an inalinay, Hi John ya hay danum di imbonyagna, mu da'yu ya mabonyagan ayuh nan Na'abuniyanan an Lennawa. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("AC11_17","074_11_17","ACT","11","17","17","At wa ay ta indat Apo Dios nan Na'abuniyanan an Lennawa ta niyo'odol hinan Hentil an umat hi nangipiyodolanan ditu'un Hudyuh din nangulugan tu'un Jesu Kristu at undan way biyang'un mangiyadih nan pohdon Apo Dios?” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("AC11_18","074_11_18","ACT","11","18","18","Unat goh dengngoldah nen inalin Peter ya indinongdan mamahal ay hiya, ya hinapitday anabagtun Apo Dios an inaliday, “Un ay umat hinaat abuluton goh Apo Dios an muntutuyu nan Hentil hi baholda ta way atonda goh an mi'tagun Hiyah munnononnong!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("AC11_19","074_11_19","ACT","11","19","19","Hidin namatayandan Stephen di nete\"an di nipaligligatan din kimmulug ay Jesus, at niwa'atda. Ya immuy di udumnad Phoenicia, ya ad Cyprus, ya ad Antioch ta nuntudtududah nan Maphod an Hapit Jesus hinan i'ibbadan Hudyu ya anggay. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("AC11_20","074_11_20","ACT","11","20","20","Mu din udumnan kimmulug ay Jesus an iCyprus ya din iCyrene an immuy ad Antioch ya inul'ulgudday Maphod an Ulgud an hay aat Apu tu'un hi Jesus hinan Hentil. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("AC11_21","074_11_21","ACT","11","21","21","Ya indat Apo Dios di abalinanda ta way inatdan nuntudu, at do'ol di tatagun nangipogpog hinan ugalidan nappuhi ta kinulugdah Apu tu'u. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("AC11_22","074_11_22","ACT","11","22","22","Ya henen na'na'at ya na'ulgud hinan kimmulug ay Jesus an ma'amu'amung ad Jerusalem, at hennagdah Barnabas ta immuy hi ad Antioch an nanamad hi aatna. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("AC11_23","074_11_23","ACT","11","23","23","Ya unat goh dimmatong hi Barnabas ad Antioch ya tinnignay nangipadutu'an Apo Dios hinan tataguh di. Ya mun'am'amlong, at tinuguna goh dida ta ihamadday pangulugdan Apu tu'u ta Hiya ya anggay di unudonda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("AC11_24","074_11_24","ACT","11","24","24","Ya maphod an taguh Barnabas, ya nahamad di pangulugnan Apu Jesus, ya ongol di badang nan Na'abuniyanan an Lennawan hiya. At dumalat hiya ya dimmo'olday tatagun niddum an kumulug ay Apu tu'u. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("AC11_25","074_11_25","ACT","11","25","25","Ya immuy goh hi Barnabas ad Tarsus ta way atonan mangah'up ay Saul. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("AC11_26","074_11_26","ACT","11","26","26","Ya unat goh inah'upana ya initnudna hiya ta immuydad Antioch. Ya ohay tawon di nihinandah di, ya ni'yamu'amungdah nan tatagun Jesus, ya do'odo'olday tataguh intudtuduwanda. Ya nan i'Antioch an nangulug ay Jesus di nahhun hi nginadnanda ta Kristiano. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("AC11_27","074_11_27","ACT","11","27","27","Heden nihinandah di ya waday udumnan propetan nalpud Jerusalem an immuy ad Antioch. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("AC11_28","074_11_28","ACT","11","28","28","Ya waday ohan didan hi Agabus di ngadana, ya timma'dog hidin na'amunganda, ya intudun nan Na'abuniyanan an Lennaway hapitona an mawaday batel an amin hitun lutah udum hi algaw. Henen hinapitna ya nipa'annung hidin nun'alian Claudius. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("AC11_29","074_11_29","ACT","11","29","29","Ya nidugah di ligat din kimmulug ay Jesus hidid Judea ti nan batel, at din kimmulug ad Antioch ya nunhahapitda ta impiyuydan amin di mabalin hi ibadangdah nan i'ibbadad Judea. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("AC11_30","074_11_30","ACT","11","30","30","At impiyuyda din ibadangdan pihhun da Barnabas ay Saul, ya indatdah din a'apun di tatagun Jesus hidi. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("AC12_1","074_12_1","ACT","12","1","1","Hede han nundedehhanan den na'na'at ya ente\"an Herod an alin nangipaligligat hinan udumnan Himpampun an Tatagun Jesus. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("AC12_2","074_12_2","ACT","12","2","2","At impapatoynah Jacob an iban John an hay hanggap di namatoyda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("AC12_3","074_12_3","ACT","12","3","3","Ya unat goh tinnignan pohdon di Hudyuh nen inatna at impadpapna goh hi Peter. Ya hay na'atana ya hidin Behtan di Agguy Nabino'bo'an an Tinapay. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("AC12_4","074_12_4","ACT","12","4","4","Ya unat goh impadpapnah Peter ya impibaludna, ya himpulu ta onom di tindaluh nun'adug ay hiya, mu hin'o'patday mahinhinukat an mun'adug. Ya wada han ohan algaw eden hindumingguh Behtah Punnomnoman nan Hudyuh Namaliwan nan Anghel Apo Dios hinan Tatagu, ya hay ninomnom Herod ya awni ta malpah heden behta ya unna ipabuhu' hi Peter ta mahumalyah nan hinagang di tatagu ya unna ipipatoy. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("AC12_5","074_12_5","ACT","12","5","5","At nibabalud hi Peter, mu gun iluwaluan nan kimmulug ta ipapto' Apo Dios hiya. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("AC12_6","074_12_6","ACT","12","6","6","Hi mabiggat di pangipabuhu'an Herod ay Peter, mu heden nahdom ya nolo' hi Peter hinan numbattanan di duwah tindaluh mun'adug. Ya waday duwah bangkeleng an imbangkelengdan hiya, ya wadada goh di tindalun nun'adug hinan pantaw den baludan. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("AC12_7","074_12_7","ACT","12","7","7","Ya himbumagga ya wada han anghel Apu tu'uh awadan Peter, at napatalan heden kuwaltun nibaludana. Ya inwogotnah pu'ol Peter ta bimmangon, ya inalinay, “Ginalom an bumangon!” Ya himbumagga ya nagah din bangkeleng hi ngamayna. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("AC12_8","074_12_8","ACT","12","8","8","Ya inalin din anghel ay hiyay, “Munlubung'a, ya nunhapatus'a, ya innalmu nan jacketmu, ya nitnud'an ha\"in!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("AC12_9","074_12_9","ACT","12","9","9","At nitnud hi Peter ay hiya, ya pimmitawdah nan baludan. Mu agguy inilan Peter hi un immannung henen inat di anghel ti hay ninomnomna ya un mun'en'enap. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("AC12_10","074_12_10","ACT","12","10","10","Ya iniwanganday hopap di titindalun mun'adug, ya nan miyadwa goh, ya unda datngan nan gumo' an tangob di pantaw hinan kulhan miyuy hinan babluy. Ya nonong ya nibughul heden tangob, at bimmuhu'dah nan kalata. Ya heden nundaldalanandah nan kalata ya himbumagga ya mi'id din anghel. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("AC12_11","074_12_11","ACT","12","11","11","Ya inilan mahkay Peter an agguy nun'enap, ya inalinah nomnomnay, “Makulug heten na'na'at! Ti hay inat Apu tu'u ya hennagnay anghelna ta baliwana' hinan aton Herod ya nan ninomnom di Hudyuh atondan ha\"in!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("AC12_12","074_12_12","ACT","12","12","12","Unat goh ininnilanay aatna ya immuy hi abung da Mary an hi inan John Mark. Ya wah diday do'ol hi tatagun munluwalun Apo Dios. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("AC12_13","074_12_13","ACT","12","13","13","Ya kinulkug Peter din pantaw, ya immuy din tagalan babai an hi Rhoda di ngadanan nannig ay hiya. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("AC12_14","074_12_14","ACT","12","14","14","Ya unat goh dengngolna nan himmapit ya inilanan hi Peter, ya ma\"am'amlong, at inaliwanan nangibughul hidin pantaw, ya timmagtag an numbangngad an mangalih, “Wah dih Peter hinan pantaw!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("AC12_15","074_12_15","ACT","12","15","15","Mu inalin din tataguy, “Nabongang'a!” Mu ni'hongngel an nangalih, “Makulug an wah di!” Ya inaliday, “At un mah banigna!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("AC12_16","074_12_16","ACT","12","16","16","Ya kimmulkukulkug hi Peter, ya la'tot ya imbughulda din pantaw. Ya unat goh tinnigdah Peter ya manoh'ada. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("AC12_17","074_12_17","ACT","12","17","17","Ya pinapan Peter dida ta duminongda, ya inul'ulgudnay inat Apu tu'un nangipabuhu' ay hiyah din baludan. Ya inalinay, “Ul'ulgudonyuh te ay Jacob ya din udumnan i'ibba tu'u.” Ya tinaynana dida ta immuy hinan pohdonan ayan. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("AC12_18","074_12_18","ACT","12","18","18","Unat goh nawa'ah ya manoh'a din titindalun nun'adug, ya immulu'ulu'da ti mid iniladah wadan Peter. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("AC12_19","074_12_19","ACT","12","19","19","Mu impa'anap Herod hiya, mu mid inah'upanda. Ya impahumalyana din titindalun nun'adug, ya impapatoyna dida. Ya immuy hi Herod ad Caesarea hinan Provinciad Judea an nunhitu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("AC12_20","074_12_20","ACT","12","20","20","Waday inat nan tatagud Tyre ya ad Sidon, at hiyaat un bimmungot nan Alin hi Herod ay dida. Mu nan babluy an nunhituwan Herod di gunda pangngalan hi ononda, ya alyonday mid mapto' ya ipawanay pangngalandah ononda. At ninomnomdan umuy mi'hapit ay Herod ta way atonan ma'udyaan. At immuyda ni'hapit ay Blastus an mun'endog hinan palasyun den ali, ya inalu'alu'da hiya ta way atonan mangibagan Herod hi pi'hapitanda. At immuy hi Blastus ay Herod, ya inabulutna. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("AC12_21","074_12_21","ACT","12","21","21","At intulagnay algaw hi pi'yamunganan dida ta munhahapitda. Ya unat goh nadatngan heden algaw ya inlubungna din maphod an lubung di ali, ya inumbun hinan tronona, ya ni'hapit hinan tatagu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("AC12_22","074_12_22","ACT","12","22","22","Ya bimmugawda din tatagun inaliday, “Bo'on taguh ne han humapit ti nalpud abuniyan an madayaw!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("AC12_23","074_12_23","ACT","12","23","23","Ya agguy inhingal Herod din tatagun mundayaw ay hiya, ya agguyna inalin diday, “Hi Apo Dios ya anggay di madayaw!” At himbumagga ya nundoghon nan anghel Apu tu'uh Herod, at na'langan di putuna ta nunhubhubday putuna ta nabut, ya natoy. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("AC12_24","074_12_24","ACT","12","24","24","Ya gun niwa'at din Hapit Apo Dios, at do'ol di tatagun nangunud. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("AC12_25","074_12_25","ACT","12","25","25","Unat goh lempah da Barnabas ay Saul di tamudad Jerusalem ya numbangngadad Antioch an initnuddah John Mark. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("AC13_1","074_13_1","ACT","13","1","1","Daden kimmulug ay Jesus ad Antioch ya wadan diday propeta, ya wada goh di muntudtuduh nan Tugun Jesus. Ya hay ngadanda ya hi Barnabas, ya hi Simeon (an nungngadan goh hi Niger), ya hi Lucius (an iCyrene), ya hi Manaen (an ligwan din Alin hi Herod hi a'ung'ungngada), ya hi Saul goh. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("AC13_2","074_13_2","ACT","13","2","2","Ya wada han ohan algaw an agguyda nanganan hi pundayawandan Apo Dios, ya inalin din Na'abuniyanan an Lennawan diday, “Pento\"u da Barnabas ay Saul hi puntamuo', at idatyuy haaddan nen tamu'.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("AC13_3","074_13_3","ACT","13","3","3","At unat goh nalpahdan nundayaw ay Apo Dios ya eneh'adah ulun da Saul ay Barnabas ta inluwaluanda dida ya unda honogon didan umuy muntudtudu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("AC13_4","074_13_4","ACT","13","4","4","Impangulun nan Na'abuniyanan an Lennawa da Barnabas ay Saul an immuy ad Seleucia, ya numbangkadan immuy ad Cyprus. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("AC13_5","074_13_5","ACT","13","5","5","Ya dimmatongdad Salamis, ya inul'ulgud nan Hapit Apo Dios hinan ahimbahimba'an di Hudyu. Ya ni'yuy goh hi John Mark an baalda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("AC13_6","074_13_6","ACT","13","6","6","Ya immuyda ta dina'puhday pogpog di ad Cyprus ta engganay nidatongdad Paphos, ya inah'upanda han Hudyun hi Barjesus an mumba'i. Ya inalinay hiya goh di ohah propeta, mu bo'on. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("AC13_7","074_13_7","ACT","13","7","7","Mu ni'ligwa eden Gobelnadol enen babluy an hi Sergius Paulus, ya henen Gobelnadol ya nanginnilan tagu. Ya impa'ayagna da Barnabas ay Saul ta immuydan hiya ti penhodnan donglon di Hapit Apo Dios. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("AC13_8","074_13_8","ACT","13","8","8","(Ya hay ngadan ne han mumba'i ya hi Elymas an hiyah ne pungngadan di iGreece.) Ya pinahiwna da Barnabas ay Saul, ya impadahnan mangali eden Gobelnadol ta adina kulugon nan Tugun Apo Dios. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("AC13_9","074_13_9","ACT","13","9","9","Ya niyo'odol nan Na'abuniyanan an Lennawan Saul an Paul di ohah ngadana, ya ni'to\"olan eden mumba'i, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("AC13_10","074_13_10","ACT","13","10","10","ya inalinay, “He\"ay puntamuon di diyablu! Boholom an amin di maphod hi ugali, ya ibalbalim nan numbino'ob'on an nun'appuhih nan tatagu, ya layalayaham nan Maphod an Tugun Apu tu'u! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("AC13_11","074_13_11","ACT","13","11","11","At moltaon da'an Apo Dios ta mabulaw'a, at do'ol di algaw hi adim pannigan hi patal!” Ya himbumagga ya adi mittig di matana, at umaya'ayag hi mamdong ay hiya. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("AC13_12","074_13_12","ACT","13","12","12","Ya unat goh tinnig nen Gobelnadol di na'at ya kimmulug, ya manoh'ah din intudtudun da Paul an hay aat Apu tu'u ti nidugah di umal'alu'ana. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("AC13_13","074_13_13","ACT","13","13","13","Nunlugan da Paul ya nan i'ibbanah bangka, at tinaynandad Paphos ta immuydad Perga hidih nan Provinciad Pamphylia. Ya tinaynan John Mark didah di ta numbangngad ad Jerusalem. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("AC13_14","074_13_14","ACT","13","14","14","Ya tinaynanda goh ad Perga ta immuydad Antioch hidih nan Provinciad Pisidia. Ya unat goh Habadu ya immuydah nan himba'an di Hudyu ta mi'dayawdan Apo Dios, at himmigupda, ya inumbunda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("AC13_15","074_13_15","ACT","13","15","15","Ya binahan nan a'ap'apun den himba'an nan udumnan inyuldin Moses ya din intudo' nan udumnan propetan Apo Dios. Ya unat goh nalpah ya inalin din a'ap'apuh nan abung ay da Paul di, “I'ibba, wada ay di itugunyu ya pohdonmin humapit ayuh tun tatagu.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("AC13_16","074_13_16","ACT","13","16","16","Ya timma'dog hi Paul, ya impadinongna din tatagu, ya inalinay, “Da'yun a'agi' an Hudyu ya da'yu goh an Hentil an mange'gon ay Apo Dios, donglonyuh ten alyo'! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("AC13_17","074_13_17","ACT","13","17","17","Hi Apo Dios an dayawon tu'un Hudyu ya pento'na din o'ommod tu'u, ya hidin awadandad Egypt ya impado'olna dida. Ya la'tot ya impangulun Apo Dios dida ta taynandad Egypt ti nidugah di abalinana. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("AC13_18","074_13_18","ACT","13","18","18","Ya inanuhan Apo Dios di ina'inatdan nappuhih din napat an tawon hidin nunle'le'dandah nan mapulun an mid nunhitu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("AC13_19","074_13_19","ACT","13","19","19","Ya impa'abaknan diday pitun numbino'ob'on an babluy ad Canaan, at indatna daden babluy ay didan tatagunah pumbabluyandah banohda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("AC13_20","074_13_20","ACT","13","20","20","Ya nete\"an de ta nangamung di opat di gahut di tawon ya han nabongle ta nangamung di nitungawan Samuel an ohan propeta, ya wadawaday pinilin Apo Dios hi mangipanuh ay dida. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("AC13_21","074_13_21","ACT","13","21","21","Ya imbagadan Apo Dios ta pilionay mun'alin dida, at pinilin Apo Dios hi Saul an imbaluy Kish an holag Benjamin ta hiyay alida. Ya napat di tawon di nun'alian Saul. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("AC13_22","074_13_22","ACT","13","22","22","Ya inaan Apo Dios hiya ta inhukatnah David. Ya umat hituy inalin Apo Dios hi aat David: Nipaddung di nomnom David an imbaluy Jesse ay Ha\"in ti an amin di pohdo' ya hiyay atona.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("AC13_23","074_13_23","ACT","13","23","23","Ya innayun Paul an himmapit, ya inalinay, “Intulag Apo Dios di mamaliw hinan Hudyu, at hennagnah Jesus an ohah nan holag David ta hiyay mamaliw hinan tatagu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("AC13_24","074_13_24","ACT","13","24","24","Mu din hopap di nuntudtuduwan Jesus ya wada goh hi John an nuntugun hinan tatagun Hudyu ta way atondan mangidinong an mabaholan ta mabonyaganda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("AC13_25","074_13_25","ACT","13","25","25","Ya unat goh magadyuh malpah di tamun John ya inalinah din tataguy, Inila' an alyonyuy ha\"in di hodonyuh umalin mamaliw ay da'yu, mu bo'ona' ti nan mehnod ay ha\"in. Ya Hiya goh di muntudtudu, mu na'abbagbagtu ya un ha\"in an paddungnay adia' umdah himbutna ti na'ampaa' an tagu.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("AC13_26","074_13_26","ACT","13","26","26","Ya innaynayun goh Paul an himmapit an inalinay, “I'ibba' an holag Abraham ya da'yun Hentil an mange'gon ay Apo Dios, ditu'uy nangipiyalian Apo Dios hinan Hapitna ta way aton tu'un mabaliwan! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("AC13_27","074_13_27","ACT","13","27","27","Agguy innilan nan tatagun numpunhitud Jerusalem ya nan a'ap'apudah un hi Jesus di Alin Pento' Apo Dios, ya mid goh iniladah aat di intudo' din propetan Apo Dios an bahabahaondah nan aHabahabaduh gunda pundayawan ay Apo Dios an mangituduh aat Jesus. Ti hay inatda ya impa'annungda din intudo' din propeta ti minoltadah Jesus ta impapatoyda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("AC13_28","074_13_28","ACT","13","28","28","Ta\"on un mid baholnah pangidalatandah pamatayandan Hiya mu indoldoldah Pilate ta impapatoyna. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("AC13_29","074_13_29","ACT","13","29","29","Ya unat goh impa'annungdan amin din inalin di Hapit Apo Dios hi ma'at ay Jesus ya enhopdah nan krus ta inlubu'da. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("AC13_30","074_13_30","ACT","13","30","30","Mu minahuan Apo Dios Hiya, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("AC13_31","074_13_31","ACT","13","31","31","at numpattig hidin i'ibbanan nitnud ay Hiyah din nunle'le'danah din nalpuwanad Galilee ta nangamung ad Jerusalem. At ten ad ugwan ya diday mangitudtuduh nan tatagun i'Israel hi aat Jesus. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("AC13_32","074_13_32","ACT","13","32","33","At hiyanan wah tu amin da'yu ta ulgudonmih te han Maphod an Ulgud ay da'yu an hiyah te din intulag Apo Dios hidin o'ommod tu'uh din penghana an ten impa'annungnad ugwan ay ditu'un holagda ti minahuanah Jesus hi natayana. Hiyah ne goh di nitudo' hinan miyadwan Psalm an inalinay, He\"ay Imbaluy'u, at ten ad ugwan ya Ha\"in hi amam.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("AC13_34","074_13_34","ACT","13","34","34","Ya inalin goh Paul di, “At minahuan Apo Dios Hiya ta adi mapidwan matoy mahkay. Ya hiyah ne goh din hinapitnan inalinay, Din intulag'un David an makulug ya He\"ay ipa'annungana ti ipadutu' da'a. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("AC13_35","074_13_35","ACT","13","35","35","Ya wa goh han ohan nitudo' hinan Hapit Apo Dios an inalinay, Ha\"in an un'unnud an baalmu ya inila' an ipawam di apitayan di odol'u. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("AC13_36","074_13_36","ACT","13","36","36","Ya bo'on hi David di penhodnah hapiton. Ti hi David ya inatnan amin din penhod Apo Dios hi atona ya un matoy, at inlubu'dah din lubu' din o'ommodna, at napitay. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("AC13_37","074_13_37","ACT","13","37","37","Mu din minahuan Apo Dios ya agguy napitay. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("AC13_38","074_13_38","ACT","13","38","38","Hay pohdo' hi innilaonyun amin an da'yun i'ibba ya hi Jesus di dumalat hi a'aliwan di bahol an hiyah ne inulgudmin da'yu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("AC13_39","074_13_39","ACT","13","39","39","At an amin di mangulug ay Jesus ya ma'aliwan an amin di baholna, an bo'on hay pangunudan hi Uldin Moses. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("AC13_40","074_13_40","ACT","13","40","40","At emayaanyu ta adi ma'at ay da'yu din inalin Apo Dios hidin propetanan inaliday, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("AC13_41","074_13_41","ACT","13","41","41","Da'yun mamahal hinan Hapit Apo Dios ya awniat manoh'a ayuh ato', mu adi ayu damdama kumulug an ta\"on di mipa'innilan da'yuy ibalinana, at hiyanan milahhin ayun Ha\"in.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("AC13_42","074_13_42","ACT","13","42","42","Unat goh pimmitaw da Paul ay Barnabas hinan himba'an di Hudyu ya inal'alu' din tatagu dida ta mumbangngadda goh hi mehnod an Habadu ta ulgudonda goh di udumna. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("AC13_43","074_13_43","ACT","13","43","43","Ya unat goh nabu'al an amin din tatagu ya nitnud din udumnan da Paul ay Barnabas an Hudyuy udum, ya Hentil di udum mu inunudday Uldin di Hudyu. Ya ni'hapit da Paul ay Barnabas ay dida ta inal'alu'da dida ta inaynayundan mangedenol hinan homo' Apo Dios ay dida. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("AC13_44","074_13_44","ACT","13","44","44","Nadatngan din nehnod an Habadun pundayawandan Apo Dios ya hi'itangan na'aminday tatagun de han babluy an immuy ta donglonday Hapit Apu tu'un intudun da Paul. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("AC13_45","074_13_45","ACT","13","45","45","Ya unat goh tinnig din Hudyu an do'olday na'amung ya ongol di immapaanda. Ya himmapit goh hi Paul, mu pinahiwday hinapitna, ya pinadngolanda hiya. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("AC13_46","074_13_46","ACT","13","46","46","Mu ta\"on ya agguy timma'ot da Paul ay Barnabas, at inaliday, “Hay mahapul ya da'yun Hudyuy mahhun hi pangulgudanmih nan Hapit Apo Dios. Mu adiyu pohdon, at paddungnay da'yuy mummoltah odolyu, at adi ayu mi'tagun Apo Dios hi mid pogpogna. At idinongmin mangitudun da'yu ta nan Hentil di pangituduwanmi. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("AC13_47","074_13_47","ACT","13","47","47","Ti hay immandal Apo Dios ay da'mi ya inalinay, Paddungnay da'yuy dilag di Hentil ti itudtuduwanyun amin nan tataguh nan abablubabluy hi aat di abaliwan.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("AC13_48","074_13_48","ACT","13","48","48","Ya unat goh dengngol nan Hentil din hinapit da Paul ya immamlongda, ya ene'gonanda nan Hapit Apu tu'u. Ya an amin din pento' Apo Dios ta mi'tagudan Hiyah mid pogpogna ya kinulugda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("AC13_49","074_13_49","ACT","13","49","49","Ya niwa'at nan Hapit Apu tu'uh amin hinan abablubabluy hidi. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("AC13_50","074_13_50","ACT","13","50","50","Mu tinudduwan din Hudyuy udumnah din a'ap'apudan den babluy ya din udumnan binabain nahamad di pangulugdan Apo Dios ta boholonda da Paul ay Barnabas. At pinaligatda dida, ya pinakakda didan den provincia. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("AC13_51","074_13_51","ACT","13","51","51","At numpu'pu' da Paul ay Barnabas nan hupu' hi hu'ida ya unda taynan nan babluy ta ipattigdan nabaholan nan tataguh di, ya immuydad Iconium. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("AC13_52","074_13_52","ACT","13","52","52","Mu ma\"am'amlongda damdama din kimmulug an nataynan ad Antioch ti iniladay Hapit Apo Dios, ya niyo'odol nan Na'abuniyanan an Lennawan dida. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("AC14_1","074_14_1","ACT","14","1","1","Umat hi na'at ad Antioch di na'na'at goh ad Iconium ti immuy da Paul ay Barnabas hinan himba'an di Hudyu, ya umal'alu' di nanapitda ta way inat nan do'ol an Hudyu ya nan Hentil an kimmulug. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("AC14_2","074_14_2","ACT","14","2","2","Mu waday udumnah din Hudyun agguyda kimmulug, at tinudduwanda nan Hentil ta way inatdan ni'bohhol hinan kimmulug ay Jesus. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("AC14_3","074_14_3","ACT","14","3","3","Ya nadnoy di nihinan din apostoles hidi, ya agguyda timma'ot an nangitudtuduh nan aat Apu tu'u. Ya indat Apu tu'uy abalinandan mangat hi umipanoh'a ya nan udum ta panginnilaan nan tatagun makulug hanan itudtududa. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("AC14_4","074_14_4","ACT","14","4","4","Ya nunggodwa nan tatagun den babluy ti inunud di udumna nan Hudyu, ya inunud nan udumna nan a'apostoles. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("AC14_5","074_14_5","ACT","14","5","5","Ya nunhahapit din udumnan Hudyu, ya din Hentil, ya din a'ap'apudah atondan mamaligat hinan a'apostoles ta puntapada dida. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("AC14_6","074_14_6","ACT","14","6","6","At unat goh ininnilan din a'apostoles di atondan dida ya limmayawda ta immuyda nunle'le'od ad Lystra ya ad Derbe an didanay babluy hinan Provinciad Lycaonia. Ya nunle'le'odda goh hinan neheggon an bababbabluy. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("AC14_7","074_14_7","ACT","14","7","7","Ya hidiy nangulgudandah nan Maphod an Ulgud hi aat Jesus. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("AC14_8","074_14_8","ACT","14","8","8","Hidid Lystra ya wada han lala'in u'umbun an napiklud di hu'ina an nete\"ah din nitungawanay agguyna dimmalanan, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("AC14_9","074_14_9","ACT","14","9","9","ya dengngolnay inulgud Paul. Ya unat goh inilan Paul an waday pangulugna at inilanan mabalin an umadaog di pikludna. At ni'to\"olan ay hiya, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("AC14_10","074_14_10","ACT","14","10","10","ya enlotnan nangalin hiyay, “Tuma\"dog'a!” Ya himbumagga ya natanna'dog heden lala'i, ya dimmalan. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("AC14_11","074_14_11","ACT","14","11","11","Ya unat goh tinnig nan tataguy inat Paul ya ente\"adan himmanahapit hi hapitdan Lycaonia an inaliday, “Daten immalih tu ya dios an numbalindah tagu!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("AC14_12","074_14_12","ACT","14","12","12","Ya nginadnandah Barnabas ta hi Zeus an ngadan di ohah nan dayawonda, ya nginadnandah Paul ta hi Hermes an ngadan goh di ohah nan dayawonda. Ya manu ay nginadnandah Paul ta hi Hermes ti hiyay gun humapit an umat anu ay Hermes. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("AC14_13","074_14_13","ACT","14","13","13","Ya hidih nan pingit di babluy ya wa han ongol an timplun pundayawandan Zeus. Ya inyuy nan padih nan Timplun Zeus han manilhig an baka an nahabhabungan di bagangnah dih nan way pantaw di allup nan babluy ti hiya ya din tatagu ya pohdondan onngan nan a'apostoles. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("AC14_14","074_14_14","ACT","14","14","14","Mu unat goh dengngol da Barnabas ay Paul di aton nan tatagun den babluy ya nunhekhekday lubungda ta napi\"i (ti hiyah de ugalidah panginnilaan hi punha'itan di punnomnomanda), at timmagtagdan immuy hinan gagwan din do'ol an tatagu, ya numbugawdan inaliday, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("AC14_15","074_14_15","ACT","14","15","15","“Da'yun tatagu, anaad ta onngan da'mi? Un ami tagu ya anggay an umat amin da'yu! Manu ay immali amih tu ya ta ulgudonmin da'yu nan Maphod an Ulgud an hay aat Jesus ta way atonyun mangiponag hinan nappuhin ato'atonyun mid hunungna, ya ta kulugonyuh te han itudumi ti un ohay madayaw an hi Apo Dios an munnononnong di ataguana! Ya Hiyay nunlumud abuniyan, ya tun luta, ya nan baybay, ya nan wad abuniyan, ya nan wah tun luta, ya nan wah nan baybay goh. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("AC14_16","074_14_16","ACT","14","16","16","Hidin penghana ya agguy impawan Apo Dios di ina'inat din tataguh nappuhi. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("AC14_17","074_14_17","ACT","14","17","17","Mu ta\"on un umat hina ya indatnay pangimmatunandan waday makulug an Dios. Hay pangimmatunan ya hanan indatnan amaphodan di tatagu ti waday udan, ya wagwaday bot'on hi paguy hi atawotawon ta way ma'an ya amlongyu. Ya hanan amin di panginnilaan hi aat Apo Dios.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("AC14_18","074_14_18","ACT","14","18","18","Ya ta\"on un inalin da Paul hana mu ongol di ligatdan nangipadinong hinan tatagun mun'onong ay dida. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("AC14_19","074_14_19","ACT","14","19","19","Ya waday udumnah nan Hudyud Antioch hidih nan Provinciad Pisidia ya ad Iconium an immuy ad Lystra, ya tinudduwanda din tataguh di ta nuntapadah Paul, ya hay inilada ya natoy, at ginuyuguyudda ta nangamung hi unda imbataan hinan babluy. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("AC14_20","074_14_20","ACT","14","20","20","Mu unat goh immuy din kimmulug ta lini'ubdah Paul ya bimmangon, ya timma'dog, ya numbangngad damdaman den babluy. Ya din nabiggat ya nakak da Paul ay Barnabas hidi ta immuydad Derbe. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("AC14_21","074_14_21","ACT","14","21","21","Nuntudtudu goh da Paul ay Barnabas hinan Maphod an Ulgud an hay aat Jesus hidid Derbe, at do'olday nangulug. Ya unat goh nalpah di nuntudtuduwandah di ya numbangngaddad Lystra, ya ad Iconium, ya ad Antioch hidih nan Provinciad Pisidia. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("AC14_22","074_14_22","ACT","14","22","22","Ya impa'amlongda din kimmulug ta mihamad di pangulugda, ya inyal'alu'da ta inaynayunday pangulugdan Apo Dios an inaliday, “Ditu'un kimmulug ya mahapul an do'ol di ipaligligatan tu'u ya un tu'u middum hinan Pumpapto'an Apo Dios!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("AC14_23","074_14_23","ACT","14","23","23","At an amin din ahimpahimpamabluy hinan way ahayuhayupan din kimmulug ay Jesus ya pento'da da Paul ay Barnabas hi a'ap'apuda ta diday mangipangpangulun dida. Ya agguyda nangan ta iluwaluanda didan Apo Dios. Ya inalin da Paul ay Barnabas goh ay diday, “Okod hi Apo Dios an mangipadutu' ay da'yun napilin mangulug ay Hiya!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("AC14_24","074_14_24","ACT","14","24","24","Unat goh ene'wadah nan Provinciad Pisidia ya immuyda goh hinan Provinciad Pamphylia. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("AC14_25","074_14_25","ACT","14","25","25","Ya intudtududa goh di Hapit Apo Dios ad Perga, ya nundadyuda goh ta immuydad Attalia. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("AC14_26","074_14_26","ACT","14","26","26","Ya nunlugandah nan bangka ta numbangngaddad Antioch hinan Provinciad Syria. Din hopapnah nakakandan den babluy ya inluwaluan din kimmulug da Paul ay Barnabas ta way aton Apo Dios an manalimun ay didah nan aya'ayanda. At unat goh nalpah di tamuda ya numbangngaddad Antioch. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("AC14_27","074_14_27","ACT","14","27","27","Ya unat goh dimmatongdah did Antioch ya inamungda din tatagun kimmulug ta inulgud da Barnabas ay Saul di bimmadangan Apo Dios ay dida, ya inulgudda goh di inat Apo Dios an nangipa'innilah abaliwan nan Hentil ad ugwan hi un waday pangulugdan Jesus. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("AC14_28","074_14_28","ACT","14","28","28","Ya nadnoy di nihinandah dih nan wadan din kimmulug. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("AC15_1","074_15_1","ACT","15","1","1","Waday linala'ih nalpuh nan Provinciad Judea an immuy ad Antioch hinan Provinciad Syria an muntudtuduh nan kimmulug an inaliday, “Adi mabalin an mabaliwan ayu ta nangamung un ayu mipakugit ti hiyah ne intudun Moses hi mahapul an aton.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("AC15_2","074_15_2","ACT","15","2","2","Ya hiyah ne dimmalat hi ni'hannuan da Paul ay Barnabas ay dida. Mu la'tot ya hinahapitday atonda ta way atondan manginnilah nahamad hi unudonda. At ninomnomdan mahapul an umuy da Paul ay Barnabas ya din udumnah nan kimmulug ad Antioch hi ad Jerusalem ta mi'hapitdah din a'apostoles ya din mangipangpanguluh nan kimmulug hidih aat nan punhohongngilanda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("AC15_3","074_15_3","ACT","15","3","3","At hennag din kimmulug didad Jerusalem, ya heden pundaldalananda ya inta'dogdah dih nan babluy ad Phoenicia ya ad Samaria ta inul'ulguddah nan kimmulug hidiy aat di kimmulugan nan udumnan Hentil. Ya ma\"am'amlong an amin din kimmulug ay Jesus. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("AC15_4","074_15_4","ACT","15","4","4","Ya unat goh dimmatongdad Jerusalem ya mun'am'amlong din kimmulug, ya din numpun'endog, ya din a'apostoles. At inulgud da Paul ay Barnabas an amin di ina'inat Apo Dios ay dida. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("AC15_5","074_15_5","ACT","15","5","5","Ya wadah did Jerusalem din udumnah nan himpampun an Pharisees (mu kinulugda goh hi Jesus), ya timma'dogda, ya inaliday, “Maphod hene! Mu hay mahapul ya ituduyu goh hinan Hentil ta mipakugitda ya unudonday nun'iyuldin Moses!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("AC15_6","074_15_6","ACT","15","6","6","At na'amungda din a'apostoles ya din numpun'endog ta hinahapitday aatna, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("AC15_7","074_15_7","ACT","15","7","7","ya nadnoy di nunhahapitanda. Ya la'tot ya timma'dog hi Peter, ya inalinay, “I'ibba', inilayun din nadnoy ya ha\"in pento' Apo Dios ay ditu'uh nangul'ulgud hinan Maphod an Ulgud hi aat Jesus hinan Hentil ta way inatdan nangngol, at kimmulugda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("AC15_8","074_15_8","ACT","15","8","8","Ya inilan Apo Dios di punnomnoman di tagu, at inilanan wada goh di Hentil an nahamad di nomnomda, at abulutona goh dida. Ya hay na'innilaana ya nan nannaganah nan Na'abuniyanan an Lennawan dida ta niyo'odol ay dida an umat goh hidin inatnan ditu'un Hudyu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("AC15_9","074_15_9","ACT","15","9","9","Ya mid di nangitupugan Apo Dios hi pamhodna ti ta\"on un danen Hentil ya paphodonay punnomnomandah unda kumulug ay Hiya. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("AC15_10","074_15_10","ACT","15","10","10","At hiyanan anaad ta ipapilityuy pangunudan nan Hentil hinan Uldin Moses ya wan inilayun ta\"on din o'ommod tu'u ya ta\"on un ditu'u ya mid olog tu'un mangunud enen Uldin? At undan adi la'tot ya impahigayuh Apo Dios? ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("AC15_11","074_15_11","ACT","15","11","11","Adi makulug henen ituduyu, ti hay immannung ya ta\"on un ditu'un Hudyu ya nan homo' Apo Dios ay ditu'uy dumalat hi abaliwan tu'u an umat goh damdama ay didan Hentil.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("AC15_12","074_15_12","ACT","15","12","12","Ya unat goh nalpah din hinapit Peter ya didindinong din tatagun na'amung ta donglonday ulgudon da Barnabas ay Paul hi bimmadangan Apo Dios ay didah nangatandah nan do'ol an umipanoh'a ya nan pangimmatunan hi anidugah di abalinan Apo Dios hinan immaya'ayandah nan babluy di Hentil. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("AC15_13","074_15_13","ACT","15","13","13","Ya unat goh nalpah di himmapitanda ya nihukat goh hi Jacob, ya inalinay, “I'ibba', donglonyu goh han alyo'! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("AC15_14","074_15_14","ACT","15","14","14","Ti ad uwanindi ya imbaag Simon Peter di nahhun hi nangipattigan Apo Dios hi homo'nah nan Hentil hi namto'anah udum ay dida ta taguna goh. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("AC15_15","074_15_15","ACT","15","15","15","Ya niyunnudan hanan ma'ma'at hinan Hentil hidin inalin Apo Dios an intudo' din propetah din penghanan inalinay, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("AC15_16","074_15_16","ACT","15","16","16","Hidin numpapto'an nan holag David ya ay paddungnay abung an nun'apa\"i ti agguy nituluy. Mu mumbangngada' ta ipabangngad'un iyamma ta mituluy nan pumpapto'an David. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("AC15_17","074_15_17","ACT","15","17","17","Ta an amin di numbino'ob'on hi tatagu ya ah'upana' an hi Apuda, ya ah'upana' goh hinan Hentil an pento\"uh tagu' ti Ha\"in an hi Apo Dios di mangipa'at. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("AC15_18","074_15_18","ACT","15","18","18","Hiyah ne hinapit Apu tu'un impa'innilanah din penghana.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("AC15_19","074_15_19","ACT","15","19","19","Ya inalin goh Jacob di, “Hay nomnomo' hi aton tu'u ya nan Hentil an kimmulug ay Apo Dios ya adi tu'u ipilit di naligat hi unudondan adi aptan. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("AC15_20","074_15_20","ACT","15","20","20","Mu hay maphod hi aton tu'u ya itud'an tu'u dida ta itudu tu'uy aptan hi unudondah nan inyuldin Moses an mahapul an adida ihday dotag an ne'nong hinan bulul, ya adida goh ihda nan nabet'ol an animal, ya nan dala. Ya adida goh me'yelo' hinan bo'onda ahawa. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("AC15_21","074_15_21","ACT","15","21","21","Ti hanan paniawon tu'un Hudyu ya wadah nan Uldin Moses an gun mitudtuduh nan Habaduh nan abablubabluy ya hinan ahimbahimba'an nan Hudyu an nete\"ah din hopapna.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("AC15_22","074_15_22","ACT","15","22","22","Inabulut din a'apostoles, ya din mumpun'endog, ya an amin din kimmulug din inalin Jacob. At pento'day duwah linala'ih nan mumpun'endog ta mitnuddan da Paul ay Barnabas ta umuydad Antioch an da Judas (an hay ohah ngadana ya Barsabbas) ya hi Silas. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("AC15_23","074_15_23","ACT","15","23","23","Ya impehnagdan dida nan tudo' an hiyah te inalina: “Da'min i'ibbayun a'apostoles ya ta\"on nan mumpun'endog hinan kimmulug ay Jesus hitud Jerusalem ya apngaonmi da'yuh na, ya maphod ni' goh di aatyun i'ibba an Hentil an numpunhitud Antioch ya hinan udumnan abablubabluy hinan duwan provincia an ad Syria ya ad Cilicia. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("AC15_24","074_15_24","ACT","15","24","24","Hay dengngolmi ya waday i'ibbamih immalih na an nalpuh tu an nangabuliduh nomnomyu, at mid poto'nah nomnomonyuh aat di Nahamad an Tugun. Mu bo'on da'miy nalpuwan nen itudtududa. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("AC15_25","074_15_25","ACT","15","25","25","At hiyanan na'amung ami ta nunhahapit ami, at inyabulutmin amin ya unmi pot'on nan udumnan linala'in umalin da'yun mangiyalih nan tudo'mi ta mitnuddan da Paul ay Barnabas an nahamad an ibba tu'u. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("AC15_26","074_15_26","ACT","15","26","26","Immannung an do'ol di nunligatan da Paul ay Barnabas ti hi'ihi'itangan matoydah nan puntamuandan Apu tu'un hi Jesu Kristu! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("AC15_27","074_15_27","ACT","15","27","27","At te an honogonmi da Judas ay Silas ta ibaagdan da'yu goh heten intudo'mi. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("AC15_28","074_15_28","ACT","15","28","28","Hay impanomnom nan Na'abuniyanan an Lennawan da'mih maphod ya adimi udman tun tugunmin da'yuh ayyu punligatan, at hay unudonyu ya anggay ya: ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("AC15_29","074_15_29","ACT","15","29","29","adiyu ihda nan mihdan ne'nong hinan bulul, ya adiyu goh ihday dala, ya adiyu goh ihda nan nabet'ol an animal, ya adiyu goh elo' di bo'onyu ahawa. Ya unudonyu ay hana ya maphod. Anggaynana hanah ibagamin da'yu.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("AC15_30","074_15_30","ACT","15","30","30","At hennagda dida ta immuydad Antioch. Ya unat goh dimmatongdah di ya inamungda din kimmulug ay Jesus, ya indatdan dida din tudo'. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("AC15_31","074_15_31","ACT","15","31","31","Ya unat goh binahan din tatagu ya nidugah di immamlonganda ti maphod an ma'adennolda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("AC15_32","074_15_32","ACT","15","32","32","Da Judas ay Silas goh ya propetada, at nadnoy di nuntudtuduwandah ihamadan di pangulug nan kimmulug hidi. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("AC15_33","074_15_33","ACT","15","33","33","Ya nihinadah dih atnay algaw. At hidin nakakanda ya inalin din kimmulug hidiy, “Hi Apo Dios di manalimun ay da'yuh nan pumbangngadanyud Jerusalem!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("AC15_34","074_15_34","ACT","15","34","34","Mu ninomnom Silas an mihinah did Antioch. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("AC15_35","074_15_35","ACT","15","35","35","Ya umat goh ay da Paul ay Barnabas an nihinadah di ta niddumdah nan do'ol an tatagun muntudtuduh nan Hapit Apu tu'un hi Jesu Kristu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("AC15_36","074_15_36","ACT","15","36","36","Ya palpaliwan ya inalin Paul ay Barnabas di, “Umuytah nan abablubabluy hidin inayantah din hopapnah din nangul'ulgudantah nan Hapit Apu tu'u ta tigonta din i'ibbata ya ta innilaontay aatda.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("AC15_37","074_15_37","ACT","15","37","37","Ya inabulut Barnabas, mu penhodnan itnuddah John Mark ay dida, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("AC15_38","074_15_38","ACT","15","38","38","mu agguy inabulut Paul an itnudda hiya ti agguy intuluy John Mark an bimmadang ay didah engganay nalpah din tamuda an unnaat goh tinaynan didad Pamphylia! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("AC15_39","074_15_39","ACT","15","39","39","At hiyay dimmalat ya nidugah di nunhongngilanda, at nunhiyanda. Ya initnud mah Barnabas hi Mark, ya nunlugandah din bangka ta immuydad Cyprus. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("AC15_40","074_15_40","ACT","15","40","40","Mu inawit Paul hi Silas ta pi'yibbana. Ya na'amung din kimmulug hidi ta nunluwaluda ta badangan Apo Dios da Paul ay Silas ya unda makak. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("AC15_41","074_15_41","ACT","15","41","41","Ya immuy da Paul ay Silas hinan duwan provincia an ad Syria ya ad Cilicia, ya intuduwanda din kimmulug hidi ta mihamad di pangulugda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("AC16_1","074_16_1","ACT","16","1","1","Immuy da Paul ay Silas hidi goh ad Derbe ya ad Lystra an awadan di ni'hituwan nan kimmulug ay Jesus an hi Timothy. Hi inana ya Hudyu an kimmulug goh, mu hi amana ya iGreece. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("AC16_2","074_16_2","ACT","16","2","2","Ya e'gonan an amin nan kimmulug ad Lystra ya ad Iconium hi Timothy ti maphod di ugalina. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("AC16_3","074_16_3","ACT","16","3","3","Ya penhod Paul an mitnud hi Timothy ay hiya, at impakugitna hiya ta mid di dumalat hi apahiwana ti inilan an amin di Hudyun nunhituh nan abablubabluy hidi an iGreece hi amana, ya adida donglon nan Hapit Apo Dios hi un way agguy nipakugit an muntudtudun dida. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("AC16_4","074_16_4","ACT","16","4","4","An amin din nunle'le'dandah nan abablubabluy ya intududa din inabulut din a'apostoles ya din mumpun'endog an kimmulug ay Jesus ad Jerusalem an mahapul hi unudonda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("AC16_5","074_16_5","ACT","16","5","5","At dumalat ene ya gun pumhod di pangulug din kimmulug, ya gunda dumo'ol hi abigabigat. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("AC16_6","074_16_6","ACT","16","6","6","Immuydah nan abablubabluy hinan duwan provincia an ad Phrygia ya ad Galatia, mu impawan nan Na'abuniyanan an Lennawa dida ta agguyda immuy hinan Provinciad Asia an mangul'ulgud hinan Hapit Apo Dios. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("AC16_7","074_16_7","ACT","16","7","7","Ya unat goh dimmatongdah nan pogpog di Provinciad Mysia ya pohdondan umuy hinan Provinciad Bithynia, mu impawan goh nan Na'abuniyanan an Lennawa. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("AC16_8","074_16_8","ACT","16","8","8","At ene'wadad Mysia, ya nundadyuda ta immuydad Troas. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("AC16_9","074_16_9","ACT","16","9","9","Ya heden nahdom ya paddungnay nun'enap hi Paul, ya tinnigna han lala'in iMacedonia an timma'dog ya mumpahmo' an inalinay, “Umali ayuh babluymid Macedonia ta badangan da'mi!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("AC16_10","074_16_10","ACT","16","10","10","Ya unat goh nalpah an tinnignah de at nundadaan amin umuy ad Macedonia ti hiyah ne nanginnilaanmin pohdon Apo Dios an umuy ami muntudtuduh nan Maphod an Ulgud an hay aat Jesus hinan tataguh di. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("AC16_11","074_16_11","ACT","16","11","11","Nakak amid Troas, ya nunlugan amih pupul, ya nundapuh amid Samothrace. Ya unat goh nabiggat ya nunlugan ami goh hidin pupul ta immuy amid Neapolis. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("AC16_12","074_16_12","ACT","16","12","12","Ya pimmitaw amih din pupul, ya immuy amid Philippi an ongol ahan an babluy hidih nan ohan lugal hinan Provinciad Macedonia an hakup ad Rome. Ya manghan hindumingguy nihinanmih di. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("AC16_13","074_16_13","ACT","16","13","13","Nadatngan di Habadu ya nakak amih nan babluy ta immuy amih nan neheggon an wangwang ti alyonmiy wah di nin di lutah gun punluwaluan nan Hudyun Apo Dios. Ya wah di nan binabain na'amung, at ni'yibun amin dida an ni'hahhahapit. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("AC16_14","074_16_14","ACT","16","14","14","Ya din ohan didan nangngol hi inalimi ya hi Lydia an iThyatria an nan munla'uh mumbolah an nun'anginan lo'ob an miyammah lubung, ya hiya goh di ohah mundayaw ay Apo Dios. Ya impaphod Apu tu'uy nomnomna ta way inatnan nangunud hidin inalin Paul. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("AC16_15","074_16_15","ACT","16","15","15","Ya nun'abonyagandan amin an numpunhituh abungna. Ya inalinan da'miy, “Un ay nomnomonyuh un ha\"in goh di ohah nahamad an kimmulug ay Apu tu'u ya umali ayuh abungmi ta hidiy ihinanyu.” Ya inal'alu' ahan da'mi, at immuy ami. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("AC16_16","074_16_16","ACT","16","16","16","Wa han ohan algaw an inayanmih nan lugal an punluwaluanmin Apo Dois ya dinamumi han babain himbut an waday nihuhu'lung hi nappuhih lennawan hiya an abalinanan mangibaag hi ma'at hi udum hi algaw. Ya malagbuan hinan gunna aton, at do'ol di pihhuh innal nan nambut ay hiya. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("AC16_17","074_16_17","ACT","16","17","17","Ya gun mitnud ay da'min da Paul an gunna ibugaw di, “Daten linala'i ya diday baal nan na'abbagbagtun Dios an mangitudtuduh atonyun mabaliwan!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("AC16_18","074_16_18","ACT","16","18","18","Ya ina'inatnah a'alga'algaw, at la'tot ya impahiganah Paul, at nunligguh hinan babai, ya inalinan den nappuhin lennaway, “Dumalat nan abalinan Jesu Kristu ya mala'ah'an hiya!” Ya himbumagga ya nala'ah din nappuhin lennawa. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("AC16_19","074_16_19","ACT","16","19","19","Ya unat goh inilan nan nambut an adi malagbuan mahkay ya dempapda da Paul ay Silas, ya inyuyda didah nan a'ap'apun den babluy hinan way pummalkaduan. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("AC16_20","074_16_20","ACT","16","20","20","Ya inyuyda goh hinan nun'abagtun a'ap'apudan iRome, ya inaliday, “Date han linala'in Hudyu ya diday mangete'te\"ah guluh tun babluy tu'u ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("AC16_21","074_16_21","ACT","16","21","21","ti itududay nob'on an ugalidan adi mabalin an unudon tu'un iRome!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("AC16_22","074_16_22","ACT","16","22","22","Ya an amin din tatagun na'amung hidi ya dempapda, at nunnaudon din a'ap'apun impaluh'up din lubung da Paul ay Silas, ya impahuplitda dida. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("AC16_23","074_16_23","ACT","16","23","23","Ya unat goh hinuplihuplitda ya imbaludda dida, ya minandaldah de din ap'apun di baludan ta ihamadnan mungguwalyan dida. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("AC16_24","074_16_24","ACT","16","24","24","Ya unat goh dengngol din ap'apun di baludan din nimandal ya inyuyna didah nan gagwan di kuwaltun di baludan, ya wah di han ayiw an pangulpitdah hu'in di mabalud, at inulpitnay hu'idah nan madamot an ayiw. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("AC16_25","074_16_25","ACT","16","25","25","Ya unat goh limmabi ya nunluwalu da Paul ay Silas ay Apo Dios, ya ingkantaday pangipabagtuandan Hiya. Ya dongdonglon din udumnan nabalud dida. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("AC16_26","074_16_26","ACT","16","26","26","Ya himbumagga ya inongolnan immalyog, ya wimmalwowalwod heden baludan. Ya himbumagga ya nun'ibughul an amin di tangob di pantaw, ya nun'a'aan din nun'iyulpit hi hu'ida ya nan bangkeleng hi an amin hidin nibalud. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("AC16_27","074_16_27","ACT","16","27","27","Ya bimmangon din ap'apun de han baludan, ya tinnignan amin din pantaw, ya nun'ibughul. Ya inalinay un numpangalayaw din nun'ibalud, at hinu'nutnay hanggapna ta patayonay odolna. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("AC16_28","074_16_28","ACT","16","28","28","Mu tinnig Paul heden atona, at numbugaw an inalinay, “Adim patayon di odolmu, ti tia amih tun amin!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("AC16_29","074_16_29","ACT","16","29","29","Ya numpa'alah de din ap'apuh nan baludan hi dilag ta timmagtag an immuy hi wadan din nun'ibalud an wumogwog hi ta'otna, at nunhippih inayungan da Paul ay Silas. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("AC16_30","074_16_30","ACT","16","30","30","At impabuhu'na dida, ya inalinan diday, “I'ibba! Hay ato' ta mabaliwana'?” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("AC16_31","074_16_31","ACT","16","31","31","Ya inaliday, “Kulugom hi Apu tu'un hi Jesus, at mabaliwan'a, ya an amin nan pamilyam, ya nan mihinan da'yu.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("AC16_32","074_16_32","ACT","16","32","32","At intududay Hapit Apu tu'un hiya ya hinan wah nan abungna. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("AC16_33","074_16_33","ACT","16","33","33","Ya ta\"on un labi ya initnud den ap'apun di baludan dida ta immuyna inihuan din nun'ahugatan hi odol da Paul ay Silas. Ya unat goh nalpah ya nabonyagandan hina\"ama ya ta\"on din nun'ihinan dida. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("AC16_34","074_16_34","ACT","16","34","34","Ya impahigupna da Paul ay Silas hi abungna, ya pinangana dida. At ongol di nun'am'amlongandan hina\"ama ti kinulugda mahkay hi Apo Dios. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("AC16_35","074_16_35","ACT","16","35","35","Ya heden nabiggat ya hennag din nun'abagtun a'ap'apun iRome din a'ap'apun tindaluh awadan nan ap'apun di guwalya, ya inalidan hiyay, “Ibo'tanyu din duwan linala'in imbaludyu.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("AC16_36","074_16_36","ACT","16","36","36","At inalin din ap'apuh nan baludan ay Paul di, “Inalin nan ap'apumi an ibo'tan'u anu da'yun Silas. At makak ayu, ya mid ni' ahan al'alin da'yu.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("AC16_37","074_16_37","ACT","16","37","37","Mu inalin Paul hinan a'ap'apun tindaluy, “Adi mabalin an nonong ya nakak ami, ti anaad ta impahuplit da'mih nan hinagang di do'ol an tatagu, ya impibalud da'mi, ya wan agguy da'mi hinumalya ta panginnilaan hi un makulug an numbahol ami? Ta\"on un ami Hudyu mu tagu da'mi goh hinan iRome, at hiyanan inilamin nibahhaw heden inatda! At mahapul an umali nan a'apu ta diday mangibo'tan ay da'mi ta attiganan nibahhaw din inatda!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("AC16_38","074_16_38","ACT","16","38","38","At imbaag din a'ap'apun tindalu din inalin da Paul, ya ma'atta'ot din a'ap'apuh nanginnilaandan tagun di Rome da Paul ay Silas. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("AC16_39","074_16_39","ACT","16","39","39","At immuy din a'ap'apu ta muntutuyudan da Paul ay Silas hinan inatda ya unda ibo'tan didan inaliday, “Maphod hi un ayu makak eten babluy!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("AC16_40","074_16_40","ACT","16","40","40","At tinaynan da Paul ay Silas din baludan ta immuydah abung Lydia an nangah'upandah din i'ibbadan kimmulug ay Jesus. Ya tinugunda dida ta inaynayunday pangulugda. At nakakdan den babluy. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("AC17_1","074_17_1","ACT","17","1","1","Ene'wan da Paul ay Silas ad Amphipolis ya ad Apollonia hi immayandad Thessalonica an awadan di himba'an di Hudyu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("AC17_2","074_17_2","ACT","17","2","2","Ya immuy hi Paul eden himba'an ti hiyah ne ugalina, ya tuluy Habaduh nuntudtuduwanah nan Hapit Apo Dios hinan tataguh di. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("AC17_3","074_17_3","ACT","17","3","3","Ya intudtudun Paul hinan tataguy ibalinan nan nitudo' hinan Hapit Apo Dios hi aat Kristu an Alin Pento' Apo Dios an mahapul an mipaligligat ya un matoy, mu mamahuan. Ya inalin Paul di, “Hi Jesus an ipa'pa'innila' ay da'yu ya Hiyah Kristu.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("AC17_4","074_17_4","ACT","17","4","4","Ya waday udumnan na'al'alu', at niddumdan da Paul ay Silas, ya niddum goh din do'ol an iGreece an nundayaw ay Apo Dios, ya niddumda goh din do'ol an adadangyan an binabain dida. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("AC17_5","074_17_5","ACT","17","5","5","Mu nidugah di amoh nan Hudyun agguy kimmulug, at inamungda din tatagun de han babluy an hay malkaduy li'indan lumayalayah ta immuyda impangalawngaw din tataguh nan babluy. Ya immuydah abung Jason ti hidiy nihinan da Paul ay Silas, ya impilitdan hinumgup ta way atondan mangah'up ay dida ta ipabuhu'da dida ta iyuydah nan wadan di tatagu ta humalyaonda dida. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("AC17_6","074_17_6","ACT","17","6","6","Mu unat goh agguyda dida inah'upan at hi Jason ya din udumnan kimmulug ay Jesus di dempapda ta inyuyda didah din a'ap'apuh nan babluy an pun'ibugawday, “Din i'ibban daten tatagu ya diday puma\"ih nomnom di tataguh nan abablubabluy an immaya'ayanda! Ya ad ugwan ya ten immalida goh hitun babluy tu'u, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("AC17_7","074_17_7","ACT","17","7","7","ya heten hi Jason ya impa'iyanah abungna! An aminda ya adida unudon an amin din uldin di ali tu'un hi Caesar ti hay alyonda ya wada anu goh di ohan ali an hi Jesus di ngadana!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("AC17_8","074_17_8","ACT","17","8","8","Ya unat goh dengngol din tatagu ya din a'ap'apun den babluy henen inalida ya mid poto' di nomnomonda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("AC17_9","074_17_9","ACT","17","9","9","At gahin ahan un minoltan nan a'ap'apu da Jason ya unda pakakon dida. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("AC17_10","074_17_10","ACT","17","10","10","Unat goh hemmelong ya hennag din kimmulug ay Jesus da Paul ay Silas ta immuydad Berea. Ya unat goh dimmatongdah di ya immuyda goh hinan himba'an di Hudyu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("AC17_11","074_17_11","ACT","17","11","11","Ya ma\"ap'aphod di nomnom nan tataguh di ya un nan nomnom di tatagud Thessalonica. Ti unat goh mun'ul'ulgud da Paul ya ihamaddan eton di ingadan mangngol, ya binahabahada nan Hapit Apo Dios an nitudo' ta innilaonday un makulug heden itudutudun da Paul. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("AC17_12","074_17_12","ACT","17","12","12","At do'olday kimmulug, ya kimmulug goh di do'ol hi adadangyan an binabain iGreece, ya immat goh hinan do'ol an linala'in iGreece. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("AC17_13","074_17_13","ACT","17","13","13","Mu hidid Thessalonica hi wadan di abung Jason ya dengngol din Hudyun wada da Paul ad Berea an muntudtuduh nan Hapit Apo Dios, at inunudda goh didah di, ya indoldolda din tatagu ta binoholda da Paul. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("AC17_14","074_17_14","ACT","17","14","15","Mu din kimmulug ad Berea ya nunnaudondan nannag ay Paul, mu waday ni'yibbanah numbaatandan immuy hinan pingit di baybay, at nataynan da Silas ay Timothy ad Berea. Ya innayun da Paul hinan i'ibbanan immuy ta nangamung ad Athens ya unda mumbangngad din ni'yibban Paul ad Berea, ya impaad Paul ay dida ta alyondan da Silas ay Timothy ta punnaudondan mangunud ay hiyad Athens. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("AC17_16","074_17_16","ACT","17","16","16","Hidin panpanodan Paul ay da Silas ay Timothy hi ad Athens ya tinnignan amin heden babluy an do'ol di bulul hi dayawonda, at nidugah di nunlungdayaanan nannig. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("AC17_17","074_17_17","ACT","17","17","17","Ya immuy hinan himba'an di Hudyu ta ni'hapihapit hinan Hudyu ya hinan Hentil an iGreece an mundayaw ay Apo Dios. Ya abigabigat ya immuy hinan pummalkaduan an ni'hapihapit hinan tatagun malumaluh. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("AC17_18","074_17_18","ACT","17","18","18","Mu wadada goh di muntudtudu an hay ngadandan himpampun ya Epicurean, ya hay ngadan di udumna ya Stoic, at ni'yohhongdan Paul. Ya inalin din udumnan diday, “Hay gun alyon ten tagu an mid upid di hapitona?” Ya inalin goh din udumnay, “Mid mapto' ya hay ituduna ya hay dayawon di udumnah nan babluy.” Ya manu ay inalidah ne ti intudtudun Paul nan Maphod an Ulgud Jesus ya hay namahuana. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("AC17_19","074_17_19","ACT","17","19","19","Ya inayagandah Paul, ya initnudda hiyah din gun ahayupan nan munhumalya an nan ma'alih Areopagus. Ya inalidan hiyay, “Pohdonmin innilaon hete han pa'itunnun tugun an itudtudum. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("AC17_20","074_17_20","ACT","17","20","20","Ya waday udumnah dengngolmin inalim an nob'on, at hiyay pohdonmih innilaon.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("AC17_21","074_17_21","ACT","17","21","21","Ya manu ay inaliday umat hina ti an amin din i'Athens ya din udumnan bunag an numpunhituh di ya umat hinay gunda aton an umuyda mundongdongol ya mi'haphapit hi balun mahahhahapit hidid Athens. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("AC17_22","074_17_22","ACT","17","22","22","At timma'dog mah hi Paul hinan gagwan din na'a'amung an tatagun Areopagus, ya inalinay, “Da'yun i'Athens, tigtigo' ya nidugah di pundayawyuh nan bululyu! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("AC17_23","074_17_23","ACT","17","23","23","Hidin nunle'le'da' hinan a'abungyu ya tinnitinnig'u nan daydayawonyu, ya waday nihelhel hinan pun'onnganyu hi HITUY PUNꞋONNGAN HINAN DIOS AN AGGUY NAꞋINNILA.” Ya inalin goh Paul di, “Henen dayawonyu an mid inilayuh aatna ya ibaag'un da'yuy aatna. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("AC17_24","074_17_24","ACT","17","24","24","Hiyah Apo Dios an nunlumuh tun luta ya an amin di wah tun luta, at Hiyay Ap'apud abuniyan ya tun luta goh, ya bo'on nan o\"ongol an timplun inyamman di tataguy punhituwana. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("AC17_25","074_17_25","ACT","17","25","25","Ya adi mahapul an idat di tataguy intamudan Apo Dios ti adina mahapul, ti Hiyay mangidat an amin hi logom hinan tatagu an ta\"on un nan ataguanda ya nan hodohdada. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("AC17_26","074_17_26","ACT","17","26","26","Ya Hiyay nunlumuh din nahhun an lala'in nalpuwan an amin di numbino'ob'on an tataguh tun luta. Ya Hiyay nunnomnom hi gutud di almuwan di tatagu ya hay lugal hi punhituwanda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("AC17_27","074_17_27","ACT","17","27","27","Ya manu ay inatnah ne ya ta way atondan mangah'up hi anahamadna, at mid mapto' ya innilaonda Hiya ti immannung an neheggon ay ditu'un amin. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("AC17_28","074_17_28","ACT","17","28","28","Ya hay hinapit din ohan ibbayuh din hopapna ya inalinay, Nan nahamad an madayaw di dimmalat hi ataguan tu'u, ya umiwian tu'u, ya hay awadan tu'u. Ya umat hina goh din inalin din oha goh an ibbayuh din penghana ti inalinay, Immannung an ditu'uy tagunan limmuna. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("AC17_29","074_17_29","ACT","17","29","29","Ya gapu ta ditu'uy imbabaluy Apo Dios at adi tu'u nomnomon an hi Apo Dios ya nipaddung hinan bulul an balitu', unu silver an hinibug di tagu, unu batu an nahilhilan an niyunnudan hi aat di ninomnom nan nun'ammah nan tinnagu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("AC17_30","074_17_30","ACT","17","30","30","Ya hidin agguy nanginnilaan di tatagun Apo Dios ya un goh dindinong hi Apo Dios. Mu ad ugwan ya mandalonan amin di tataguh tun luta ta iponagday ato'atondan nun'appuhi ya nuntutuyuda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("AC17_31","074_17_31","ACT","17","31","31","Ti wada han ohan algaw an pento' Apo Dios an panumalyaanah nan tataguh tun luta, ya nahamad di panumalyana. Ya hay panginnilaan hi un makulug an ma'at hatu ya din nummahuanah nan pento'nan munhumalyah tagu.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("AC17_32","074_17_32","ACT","17","32","32","Ya unat goh dengngoldah nen inalin Paul an waday namahuan hi natoy ya nunlayahon din udumna hiya. Mu inalin din udumna goh di, “Pohdonmin hi awni ya ulgudom goh di udumnah umat hitu.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("AC17_33","074_17_33","ACT","17","33","33","At tinaynan Paul din na'amung. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("AC17_34","074_17_34","ACT","17","34","34","Mu wadaday udum an niddum ay hiyan nangulug hidin intuduna an hay oha ya hi Dionysius an ohah nan membron di Areopagus, ya nan ohan babain hi Damaris, ya nan udum goh. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("AC18_1","074_18_1","ACT","18","1","1","Unat goh nalpah hede ya tinaynan Paul ad Athens ta immuy ad Corinth. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("AC18_2","074_18_2","ACT","18","2","2","Ya inah'upana han Hudyu an hi Aquila an hay Provinciad Pontus di nitungawana ya un pa'adattong an nalpud Italy, ya nitnud goh han ahawanan hi Priscilla. Ya manu ay nakakdad Rome ti immandal nan Alin hi Claudius an inalinay, “An amin di Hudyud Rome ya mahapul an makakda.” Ya immuy hi Paul ay dida ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("AC18_3","074_18_3","ACT","18","3","3","ta ni'hinah abungda, ya ni'tamun dida ti hay tamuda ya unda mun'am'ammah tuldan abung an umat hidin tamuna. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("AC18_4","074_18_4","ACT","18","4","4","Ya aHabahabadu ya gun umuy hi Paul hinan himba'an di Hudyu, ya ni'hapihapit hinan Hudyu ya hinan iGreece, ya impadahnan nangal'alu' ay dida ta kumulugdan Kristu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("AC18_5","074_18_5","ACT","18","5","5","Ya unat goh dimmatong da Silas ay Timothy an nalpud Macedonia ya hihi'alon Paul mahkay an muntudtuduh nan Hudyuh aat Jesus an ma'alih Kristu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("AC18_6","074_18_6","ACT","18","6","6","Mu unat goh ni'yohhong nan Hudyun hiya ya gunda padngolan hiya, at innalna din lubungna, ya inyagyagna ta pangipattiganan nabaholan nan tataguh di. Ya inalinan diday, “Un ay adi ayu mi'tagun Apo Dios ya da'yuy ad bahol an bo'on ha\"in! At mete\"ad ugwan ya umuya' hinan Hentil ta diday itudtuduwa'!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("AC18_7","074_18_7","ACT","18","7","7","At nakak ay dida ta immuy nunhituh abung nan Hentil an mungngadan hi Titius Justus an ohah nan mundayaw ay Apo Dios, ya nedelloh di abungnah nan himba'an di Hudyu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("AC18_8","074_18_8","ACT","18","8","8","Mu din ap'apun den himba'an di Hudyun hi Crispus ya an amin dan hina\"ama ya din nihinah abungda ya kimmulugda goh. Ya do'olda goh di udumnah tatagud Corinth an kimmulug, at numpabonyagda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("AC18_9","074_18_9","ACT","18","9","9","Ya wa han ohan nahdom ya paddungnay nun'enap hi Paul, ya inalin Apu tu'un hiyay, “Adi'a tuma'ot, mu inaynayunmun muntudtuduh nan Hapit'u, ya adim higanan ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("AC18_10","074_18_10","ACT","18","10","10","ti mimidduma' ay he\"a, at mi'id nappuhih ma'at ay he\"a ti do'olda goh di tataguh numpunhituh tun babluy an pento\"uh tagu'.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("AC18_11","074_18_11","ACT","18","11","11","At nihinah dih Paul hi hintawon ya han godwa an nuntudtuduh nan Hapit Apo Dios hinan tatagu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("AC18_12","074_18_12","ACT","18","12","12","Ya unat goh napilih Gallio hi gobelnadol hinan Provinciad Achaia ya na'amungday Hudyu, ya inabulutdan amin an umuyda dapopon hi Paul, at dempapda hiya, ya inyuydah nan punhumalyaan. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("AC18_13","074_18_13","ACT","18","13","13","Ya inaliday, “Heten tagu ya gunna al'alu'on nan tatagu ta numbino'ob'on di atondan mundayaw ay Apo Dios an adi miyunnudan hinan pundayaw an iyabulut di Uldin!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("AC18_14","074_18_14","ACT","18","14","14","Ya unat goh alyon ta humapit hi Paul ya himmapit hi Gallio an inalinay, “Gulat hi un hay pimmatoy, unu nangakaw, unu nan udumnan umat hinan nappuhin inatnay idiklamuyun Hudyu at badanga' da'yun manumalya. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("AC18_15","074_18_15","ACT","18","15","15","Mu bo'on heney inatna ti hay atona anu ya adina ituduy aat di unudonyun Hudyun nitudu, ya nan Tugun di ap'apuyu, ya nan Uldinyu goh. At okod ayun da Paul an munhahapit ti adi' ipanuh hana!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("AC18_16","074_18_16","ACT","18","16","16","At pinakakna didah nan punhumalyaan. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("AC18_17","074_18_17","ACT","18","17","17","At dempap din Hudyuh Sosthenes an ap'apun nan himba'an hidi ta hiyay nangipuhayandah bungotda, at nunhuplitdah nan hinagang di punhumalyaan, mu un hintigtigon Gallio. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("AC18_18","074_18_18","ACT","18","18","18","Innayun Paul an nihinah did Corinth hi manghan hi himbulan ya unda munlugan hi pupul an umuy ad Syria an ibbana da Priscilla ay Aquila. Mu enye'wadad Cenchrea hi nahhun ta numpapo'leh hi Paul ta ipa'annungna din intulagnan Apo Dios ti hiyah ne ugalidah pangimmatunan ya unda mahkay munlugan hidin pupul ta immuydah nan Provinciad Syria. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("AC18_19","074_18_19","ACT","18","19","19","Ya unat goh negpongdad Ephesus ya limmahunda ta mihina da Priscilla ay Aquila hidi. Ya immuy hi Paul hinan himba'an di Hudyu, ya ni'hapihapit hinan Hudyuh di. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("AC18_20","074_18_20","ACT","18","20","20","Ya impa'udda hiya ti pohdondan mihinan dida, mu agguyna inabulut. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("AC18_21","074_18_21","ACT","18","21","21","Mu din nakakana ya inalinay, “Wa ay ta iyabulut Apo Dios at mumbangngada' goh ay da'yuh tuh udum di algaw.” At nakak ad Ephesus an nunlugan hi pupul. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("AC18_22","074_18_22","ACT","18","22","22","Unat goh dimmatongdad Caesarea. Ya nundapuh hi Paul ad Jerusalem an immuy nangapngah nan kimmulug hidi ya un umuy ad Antioch. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("AC18_23","074_18_23","ACT","18","23","23","Mu agguy nabayag hidid Antioch hi Paul ya nakak an immuy limmane'le'od hinan abablubabluy hinan duwan provincia an ad Galatia ya ad Phrygia ta tinuguna nan kimmulug hidi ta ihamadday pangulugda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("AC18_24","074_18_24","ACT","18","24","24","Wada han Hudyu an mungngadan hi Apollos an i'Alexandria an immuy ad Ephesus an ni'hituh di. Hiya ya nala'eng an muntudtudu, ya do'odo'ol di inilanah din nitudo' an Hapit Apo Dios. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("AC18_25","074_18_25","ACT","18","25","25","Ya inilana goh din intudtudun John hi aat Apu tu'un hi Jesus, ya na\"innilaonay pumbonyag John. Ya nidugah di amahlunan mangitudtudun danen inilana, mu manghan di inilanah aat Jesus. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("AC18_26","074_18_26","ACT","18","26","26","Ya ente\"anan immuy nuntudtuduh nan himba'an di Hudyu an mid di ta'otna. Ya unat goh dengngol da Priscilla ay Aquila hede han intudtuduna ya ininniladan nakudang di inilana, at hiyanan inayaganda hiya ta nitnud hi abungda ta intududan hiyan amin di aat Apo Dios ta mihamad di panginnilaana. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("AC18_27","074_18_27","ACT","18","27","27","Ya ninomnom Apollos an umuy hinan Provinciad Achaia, at binadangan din kimmulug ay Jesus hidid Ephesus ta impiyuyday tudo' hinan i'ibbadan kimmulug ad Achaia ta mangilionda hiya. Unat goh dimmatong hidi ya nidugah di bimmadanganah din tatagun kimmulug hidi an dumalat di homo' Apo Dios ay dida. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("AC18_28","074_18_28","ACT","18","28","28","Ya ni'hapihapit hinan Hudyuh din na'amungan di tatagu, ya impaphodnan nambanambal hidin hinapihapitda. At la'tot ya inamehna dida ti inhamhamadnan nangipa'innila an hi Jesus di Alin Pento' Apo Dios an nitudo' hinan nitud'an di Hapit Apo Dios. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("AC19_1","074_19_1","ACT","19","1","1","Hidin wadan Apollos hi ad Corinth ya immuy kogoh hi Paul ad Ephesus an inye'wanah nan aduntuduntug. Ya wadaday inah'upanah kimmulug ay Jesus hidi, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("AC19_2","074_19_2","ACT","19","2","2","at inalinan diday, “Hidin hopap di kimmuluganyu ya undan niyo'odol nan Na'abuniyanan an Lennawan da'yu?” Ya tembaldan inaliday, “Agguymi inilah ne ti mid dengdengngolmih un waday Na'abuniyanan an Lennawa.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("AC19_3","074_19_3","ACT","19","3","3","Ya inalin Paul ay diday, “Hay aat di nabonyaganyu mah?” Ya tembaldan inaliday, “Umat hi intudun John di nabonyaganmi.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("AC19_4","074_19_4","ACT","19","4","4","Ya inalin Paul ay diday, “Hay intudun John hi abonyagan di tatagu ya hiyay pangipattigan hi puntutuyuan hi bahol. Ya inalina goh di waday mehnod ay hiya, at Hiyay kulugon tu'u, ya hi Jesus henen inalina.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("AC19_5","074_19_5","ACT","19","5","5","At unat goh dengngoldah nen inalin Paul ya numpabonyagdan amin ta pangipa'innilaandan hi Apu tu'un hi Jesus di unudonda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("AC19_6","074_19_6","ACT","19","6","6","Ya dinapan Paul di uluda, at niyo'odol nan Na'abuniyanan an Lennawan dida, ya hinnat'on di hapitda an bo'on hapitda tuwali, ya hinapitda goh di impa'innilan Apo Dios ay dida. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("AC19_7","074_19_7","ACT","19","7","7","Ya himpuluda ta duwa nin di linala'ih na'atan ne. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("AC19_8","074_19_8","ACT","19","8","8","Ya immu'immuy hi Paul hinan himba'an di Hudyu, ya tuluy bulan di ni'hapihapitanah nan tatagu an mi'id ta'otnan nangitudtudun aat nan Pumpapto'an Apo Dios ta way atondan kumulug. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("AC19_9","074_19_9","ACT","19","9","9","Mu adi mihapitan damdama din udumnan dida an mungngohoydan kumulug, ya pinihulda nan kumulugan ay Apu tu'uh nan hinagang di tatagu. At tinaynan Paul dida an initnudna din nangunud hinan intuduna. Ya abigabigat ya immu'immuydah nan puntudtuduwan Tyrannus ta hidiy ni'hapihapitanah nan tatagu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("AC19_10","074_19_10","ACT","19","10","10","At timmudutuduh dih duway tawon hi Paul ta way inat an amin din tataguh dih nan Provinciad Asia an nangngol hinan Hapit Apo Dios an nan Hudyu ya nan Hentil goh. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("AC19_11","074_19_11","ACT","19","11","11","Do'ol di umipanoh'an inat Paul an dumalat nan nidugah an abalinan Apo Dios, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("AC19_12","074_19_12","ACT","19","12","12","ya ta\"on un nan panyu ya nan lo'ob an edeneh di tataguh odol Paul ta edenehda goh hinan numpundogoh ya hinan nun'ahe'pan, ya pumhodda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("AC19_13","074_19_13","ACT","19","13","13","Ya waday Hudyun immuy lemme'ole'od hinan abablubabluy, ya nunla'ahday nun'eh'op hinan tatagu. Ya impadahda goh an mungngadan hi ngadan Jesus ta Hiyay punla'ahda an inaliday, “Hay ngadan Jesus an ul'ulgudon Paul di punla'ah'un he\"a!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("AC19_14","074_19_14","ACT","19","14","14","Ya nan linala'in nangat hina ya didanay pitun imbabaluy Sceva an ohah nan ap'apun di papadin di Hudyu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("AC19_15","074_19_15","ACT","19","15","15","Ya wada han namenghan an la'ahonda din nihu'lung, mu tembal at goh din nihu'lung didan inalinay, “Inila' hi Jesus, ya inila' goh di aat Paul, mu mid inila' hi aatyu!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("AC19_16","074_19_16","ACT","19","16","16","Ya nundopap din lala'in nahu'lungan dida, ya nun'a'amehda. At numpangalayawdan numpangalahun hinan abung an nun'ahugatan ya nun'abladan. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("AC19_17","074_19_17","ACT","19","17","17","Ya an amin din Hudyu ya din Hentil an numpunhitud Ephesus ya dengngoldah ne han na'na'at, ya ma'atta'otda, at niyal'allay pangipabagtuandan Apu tu'un hi Jesus! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("AC19_18","074_19_18","ACT","19","18","18","Ya do'olda mahkay di kimmulug an mi'yamu'amung hinan i'ibbadan kimmulug, ya gunda itutuyuy ina'inatdan nun'appuhi. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("AC19_19","074_19_19","ACT","19","19","19","Ya din do'ol an mumba'ih din hopapna ya inamungda din libludan pangitigandan mumba'i, ya genhobdan amin hinan hinagang di do'ol an tatagu. Ya hay balul an amin din liblun genhobda ya nabongley libuh palatan silver an pihhu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("AC19_20","074_19_20","ACT","19","20","20","Ya dumalat henen na'at ya nundongol hinan abablubabluy di Hapit Apu tu'u, at do'olday kimmulug, ya nidugah di pangulugda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("AC19_21","074_19_21","ACT","19","21","21","Unat goh nalpah hana ya ninomnom Paul an mumbangngad ad Jerusalem an e'wanad Macedonia ya ad Greece an alyonay, “Un adya malpah hanan umaya' hidi ya mahapul an umuya' ad Rome.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("AC19_22","074_19_22","ACT","19","22","22","At hennagna din duwan baalna an da Timothy ay Erastus ta nahhundan immuy ad Macedonia, mu hi Paul ya nihihinnah di goh hinan Provinciad Asia. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("AC19_23","074_19_23","ACT","19","23","23","Ya hidih din wadanad Ephesus ya nunggugulu din tataguh di ti dumalat din nitudtudun Tugun Apu tu'un hi Jesus. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("AC19_24","074_19_24","ACT","19","24","24","Ti hay aat nen na'at ya wada han lala'in hi Demetrius di ngadana, ya hinibuhibugnay baballuy an enyengngohnah nan ongol an Timplun Artemis an babain dayawonda. Ya hay inyammana ya malita' an gumo'. Ya ongol di pihhuh la'un hana nan baballuy, ya ongol goh di lagbun nan puntamuona. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("AC19_25","074_19_25","ACT","19","25","25","Ya inayagana din puntamuona ya din udumnan linala'in umat hina goh di tamuda ta na'amungda, ya inalinan diday, “Da'yun linala'i, inilayu an hay nalpuwan di pinumhodan di itaguan tu'u ya heten tamu tu'un munhibug. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("AC19_26","074_19_26","ACT","19","26","26","Ya dengngodengngolyu ya tinnitinnigyuy ina'inat nan ohan tagun hi Paul. Hiya ya inalinay nan bulul an hinibug di tagu ya adi makulug an dios! At do'olday tataguh tud Ephesus di nangulug, ya la'tot ya an aminday tataguh tuh nan Provinciad Asia ya kulugondah den itudtuduna. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("AC19_27","074_19_27","ACT","19","27","27","At mid mapto' ya la'tot ya pahiwon nan tatagu tun hibugon tu'u! Ya bo'on hene ya anggay, ti awniat mid mapto' ya adida e'gonan nan Timplun ihinan Artemis an dayawon tu'u, ya dayawon goh nan tatagud Asia, ya hi an amin hitun luta, at mi'id mahkay di hulbin nan himba'ana!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("AC19_28","074_19_28","ACT","19","28","28","Unat goh dengngol din tataguh ne han inalin Demetrius ya ma'abbungotda, ya bimmugawdan inaliday, “Nabagbagtuh Artemis an dayawon nan i'Ephesus!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("AC19_29","074_19_29","ACT","19","29","29","Ya niwa'at henen inulgud Demetrius hinan ahigihigib ad Ephesus, at la'tot ya bimmoholda nan tatagun umaningal. Ya dempapda da Gaius ay Aristarchus an iMacedonia an ninitnud ay Paul, ya nunnaudondan inyuy didah nan a'amu'amungan di tatagun mi'tigaw hinan ay'ayam. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("AC19_30","074_19_30","ACT","19","30","30","Ya penhod Paul an umuy hinan na'amunganda ta mi'hapit hinan tatagu, mu impawan din kimmulug ay Jesus. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("AC19_31","074_19_31","ACT","19","31","31","Ya wadaday udumnah din a'ap'apun de han provincia an ligwana, ya nunhonagdah immuy nangalin hiya ta adi ni' mipattig hinan na'amungan di tatagu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("AC19_32","074_19_32","ACT","19","32","32","Ya hedeh din na'amunganda ya bumanugawdan amin an numbino'ob'on di bugawanda. Ya din udumnan do'ol ya agguyda inilay dimmalat hi na'amungandah di. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("AC19_33","074_19_33","ACT","19","33","33","Ya din udumna ya inaliday un nan Hudyuy dimmalat, at hennag nan Hudyuh Alexander an Hudyu goh ta mi'hapit hinan na'amung an tatagu. Ya pinapana dida ta way atonan mangibaag hi aatdan Hudyu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("AC19_34","074_19_34","ACT","19","34","34","Ya unat goh inimmatunanda hiya an Hudyu ya duway olas di nangibugawandan amin an inaliday, “Nabagbagtuh Artemis an dayawon nan i'Ephesus!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("AC19_35","074_19_35","ACT","19","35","35","Ya la'tot ya impadinong din ohan mangupihhinah nan babluy dida an inalinay, “Da'yun tatagun i'Ephesus, inilan an amin di tatagu an ditu'un i'Ephesus di manalimun hinan Timplun Artemis an nabagbagtu, ya ditu'u goh di manalimun hinan batun bulul an hi Artemis an nalpud dayan nagah. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("AC19_36","074_19_36","ACT","19","36","36","Ya mid ah mangihaut ete ti makulug, at dindinong ayu ta adi malgom di atonyu! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("AC19_37","074_19_37","ACT","19","37","37","Daten linala'in inyaliyuh tu ya mid inatdah nappuhi ti agguyda nangakaw hinan Timplun pundayawan tu'u, ya agguyda goh pinahal hi Artemis an dayawon tu'u. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("AC19_38","074_19_38","ACT","19","38","38","Wa ay di idiklamun Demetrius ya nan i'ibbanan numpapaddung di tamuda ya waday huwis tu'un mangipanuh hi diklamu, ya wada goh di algaw hi pundidiklammuan, ya wadaday munhumalyan dida, at hidiy pundidiklammuandan amin. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("AC19_39","074_19_39","ACT","19","39","39","Mu wada ay di udumna goh hi idiklamuyu ta bo'on nan upihhinay pundiklammuanyu ya hay mahapul ya unudonyu nan uldin tu'u ta wa adya ta na'amung an amin di bumutus ya diday mangipanuh ene han diklamuyu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("AC19_40","074_19_40","ACT","19","40","40","At mahapul an duminong tu'u ti ini ya idiklamu ditu'uh nan u'upihyal nan iRome hi un tu'u gumulud ugwan an algaw, ti mid ah mabalin hi pambal tu'uh dumalat hi nahayupan tu'u!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("AC19_41","074_19_41","ACT","19","41","41","Unat goh nalpah henen hinapit din mangupihhina ya pinakakna din na'amung. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("AC20_1","074_20_1","ACT","20","1","1","Unat goh dimminong din tatagud Ephesus an gimmulu ya inayagan Paul nan kimmulug ay Jesus ta na'amungda. Ya tinuguna dida ya un mahkay umuy hinan Provinciad Macedonia. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("AC20_2","074_20_2","ACT","20","2","2","Ya limmane'le'od hidih nan abablubabluy, ya tinuguna din kimmulug. Ya immuy goh hinan Provinciad Greece, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("AC20_3","074_20_3","ACT","20","3","3","at tuluy bulan di nihinanah di. Ya unat goh wan umuy munlugan hinan pupul ta umuy ad Syria mu ininnilanan wadaday Hudyun nunnomnom an mamatoy ay hiya at ninomnomnan mumbangngad hinan Provinciad Macedonia ta hidiy pange'wana ta adi munlugan hinan pupul. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("AC20_4","074_20_4","ACT","20","4","4","Ya dida hatuy nitnud ay hiya: hi Sopater an hina' Pyrrhus an iBerea, ya hi Aristarchus, ya hi Secundus an iThessalonica, ya hi Gaius an iDerbe, ya hi Timothy, ya da Tychicus ay Trophimus an nalpudah nan Provinciad Asia. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("AC20_5","074_20_5","ACT","20","5","5","Ya nahhundan immuy ta henoddah Paul ad Troas. Ya immuy hi Paul ad Philippi, ya ha\"in an nuntudo' eten liblu ya nidduma' ay hiyah di. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("AC20_6","074_20_6","ACT","20","6","6","Ya unat goh nalpah din Behtan di Agguy Nabino'bo'an an Tinapay ya nunlugan amih nan pupul, ya lemay algaw di nunlulugananmi ta nangamung ad Troas hi nangah'upanmih din i'ibbami, ya nihina amih dih ohay duminggu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("AC20_7","074_20_7","ACT","20","7","7","Unat goh din Duminggu ya na'amung amin nangan, ya heden nangananmiy hiyay Nunnomnomanmih nan Natayan Kristu. Ya nuntudtuduh Paul ta nangamung limmabi ti hi mabiggat ya makak ami. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("AC20_8","074_20_8","ACT","20","8","8","Ya do'ol di dilag hinan miyatlun galadun nan abung an na'amunganmi. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("AC20_9","074_20_9","ACT","20","9","9","Ya wada han ungan lala'in hi Eutychus an inumbun hinan tawan mi'dongdongol hinan gun alyon Paul. Ya munyungyungot hiya, ya la'tot ya nolo', at nagah hinan dola an nalpuh nan miyatlun galadu. Ya unat goh immuyda tinnig ya natoy. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("AC20_10","074_20_10","ACT","20","10","10","At limmahun hi Paul, ya hina'yuyuna, ya inalinay, “Adi ayu numanomnom ti matagu!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("AC20_11","074_20_11","ACT","20","11","11","At numbangngad da Paul hinan miyatlun galadu, ya mangan ami. Ya intuluy Paul an himmapihapit ta nangamung hidin nahoyang ya un da'mi taynan. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("AC20_12","074_20_12","ACT","20","12","12","Ya heden ungan lala'in timmagu ya inyuydah abungda, ya way ohaan ahi'am'amlong. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("AC20_13","074_20_13","ACT","20","13","13","Nunlugan amih nan pupul ta immuy amid Assos, mu agguy nitnud hi Paul ay da'mi ti inalinay unna dalanon an iyolhat ta ad Assos di pangah'upanan da'mi ya un mi'lugan. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("AC20_14","074_20_14","ACT","20","14","14","Ya unat goh nundadammu amid Assos ya nunlugan amih nan pupul ta immuy amid Mitylene. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("AC20_15","074_20_15","ACT","20","15","15","Ya nabiggat ede ya dimmatong amid Chios. Ya unat goh hi nabiggat goh ya immuy amid Samos, ya hidin nabiggat goh ya immuy amid Miletus. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("AC20_16","074_20_16","ACT","20","16","16","Ya ninomnom Paul an ta\"on hi unmi adi e'wad Ephesus ti adina pohdon an mataktak hinan Provinciad Asia ti umiyahup an dumatong ad Jerusalem ya un madatngan nan behtan di Hudyu an alyondan Pentecost. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("AC20_17","074_20_17","ACT","20","17","17","Hidid Miletus ya hennag Paul di immuy nangayag hinan mumpun'endog ad Ephesus ta umalidah wadanmi. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("AC20_18","074_20_18","ACT","20","18","18","Ya unat goh dimmatongda ya inalin Paul ay diday, “Hidin hopap di inalia' ay da'yuh tuh Provinciad Asia ta nangamung din angunuhnah nakaka' ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("AC20_19","074_20_19","ACT","20","19","19","ya inilayu goh an agguya' numpahpahiyah din nuntudtuduwa' hi aat Apu tu'u. Ya ta\"on hi unna impaligligat hidin Hudyu ya hin'umu'uddum ya munlulugwaa' an dumalat di punha'itan di nomnom'u, mu innaynayun'u damdama din tamu'. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("AC20_20","074_20_20","ACT","20","20","20","Ya inilayun agguy'u inukuhan di intudtudu' hi amaphodanyuh dih din nuntudtuduwa' hidin na'amu'amunganyuh nan a'abungyu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("AC20_21","074_20_21","ACT","20","21","21","Ya tinugun'u nan Hudyu ya nan Hentil ta idinongdan mabahobaholan ta unudondah Apo Dios, ya ta kulugonda goh hi Apu tu'un hi Jesus. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("AC20_22","074_20_22","ACT","20","22","22","Ya ten ad ugwan ya mahapul an umuya' ad Jerusalem ti ten luludana' hinan Na'abuniyanan an Lennawan umuy hidi, mu agguy'u inilay ma'at ay ha\"in hidi. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("AC20_23","074_20_23","ACT","20","23","23","Mu hay inila' ya anggay ya din abablubabluy an inaya'aya' ya gun inalin nan Na'abuniyanan an Lennaway awniat mabaluda' ya mipaligligata'. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("AC20_24","074_20_24","ACT","20","24","24","Mu adia' tuma'ot an ta\"on hi unna' patayon, ti hay pohdo' ya nan pangelpaha' hi tamu' ti hiyah ne ipatamun Apu tu'un ha\"in an hay pangipa'innilaan hinan Maphod an Ulgud an hay aat di homo' Apo Dios ay ditu'u.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("AC20_25","074_20_25","ACT","20","25","25","Ya inalin goh Paul di, “An amin ayun tinuduwa' hi aat di Pumpapto'an Apo Dios ya adia' mahkay tigon. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("AC20_26","074_20_26","ACT","20","26","26","At hiyanan alyo' ay da'yud ugwan an wada ay di udumnan da'yuh adi mabaliwan ya bo'on ha\"in di ad bahol ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("AC20_27","074_20_27","ACT","20","27","27","ti intudu' ay da'yun amin di penhod Apo Dios an nan pamaliwanan ditu'u. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("AC20_28","074_20_28","ACT","20","28","28","At emayaanyuy atonyu, ya halimunanyu nan kimmulug ay Jesus ti diday ipahalimun nan Na'abuniyanan an Lennawan da'yu. Ya badanganyun amin nan i'ibba tu'un kimmulug ta mihamad di pangulugda ti ditu'uy dimmalat hi natayan Jesus an Imbaluy Apo Dios. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("AC20_29","074_20_29","ACT","20","29","29","Ya inila' an awni ta tayna' da'yu at wadaday umalin mampong ay da'yuh mangituduh nan nibahhaw ay da'yu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("AC20_30","074_20_30","ACT","20","30","30","Ya ta\"on hi un da'yun na'amung hitu ti awniat wadaday udumnan da'yu goh an munlayah an hay nibahhaw di ituduyu ta way aton nan kimmulug ay Jesus an mangunud ay da'yu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("AC20_31","074_20_31","ACT","20","31","31","At hiyanan papuutanyuy atonyu, ya nomnomonyu din nihihinna' ay da'yuh tuluy tawon hi nuntudutuduwa' ay da'yu, ti ta\"on un hinan mahdom unu hinan mapatal ya nidugah di impulah'uh nanugutuguna' ay da'yun amin. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("AC20_32","074_20_32","ACT","20","32","32","At ad ugwan ya ihapit'u da'yun Apo Dios ta nangamung Hiyan manalimun ay da'yu an dumalat nan amaphodnan da'yu, ya hay alyo' ay da'yu ya edenolyuh nan Hapitnan bumadang ay da'yu. Ya iyokod tu'un ipabi'ah Apo Dios di pangulug tu'u ta pi'boltan tu'u nan maphod an ipaboltanah nan inlahhinan taguna. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("AC20_33","074_20_33","ACT","20","33","33","Ya ha\"in ya mid inam'am'uh nan malgom an inadangyan an umat hi pihhu, unu balitu', unu lubung, ya nan udum an gina'un di tagu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("AC20_34","074_20_34","ACT","20","34","34","Ya inilayun nginamay'un bino'lay inla'u' hi an amin hidin mahapul'u ya din mahapul din ni'yibba'. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("AC20_35","074_20_35","ACT","20","35","35","Ya an amin din ina'inat'u ya impattig'u an ma\"aphod di mahlun tumamutamu ta way ibadang hinan mahmo' an i'ibba. Nomnomonyu din hinapit Apu tu'un hi Jesus an inalinay, Nidugdugah di amlong hi un ditay umidat mu nan ditay midatan.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("AC20_36","074_20_36","ACT","20","36","36","Ya unat goh lempah Paul an nuntugun ay dida ya nunhippi, at ni'hippi ami, ya nunluwalu amin Apo Dios. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("AC20_37","074_20_37","ACT","20","37","37","Ya ahilulugwadan amin, ya inawaldah Paul, ya inungnguda hiya. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("AC20_38","074_20_38","ACT","20","38","38","Ya ahilulungdayada an namaman de din nangalyan Paul hi adida panpannigan ay hiya. At intulud da'min didah din awadan di pupul an nunlugananmi. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("AC21_1","074_21_1","ACT","21","1","1","Nunlugan amih din pupul, ya tinaynanmi dida ta immuy amid Cos. Ya hidin nabiggat goh ya immuy amid Rhodes, ya un ami umuy ad Patara. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("AC21_2","074_21_2","ACT","21","2","2","Ya unat goh limmahun amih din pupul ya wada goh din ohan pupul an umuy ad Phoenicia, at ni'lugan ami. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("AC21_3","074_21_3","ACT","21","3","3","Ya linauhanmid Cyprus ya un ami dumatong ad Tyre hidid Syria ti waday idagguh nan pupul hi kinalgana. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("AC21_4","074_21_4","ACT","21","4","4","Ya wadaday inah'upanmin kimmulug ay Jesus, at nihina amin didah ohay duminggu. Ya impa'innilan nan Na'abuniyanan an Lennawan diday ma'ma'at ay Paul, at inal'alu'da hiya ta adi ahan umuy ad Jerusalem. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("AC21_5","074_21_5","ACT","21","5","5","Mu unat goh nagtud di algaw hi nihinanmih di at nakak ami an intulud da'mih din kimmulug an ta\"on din binabain a'ahawada ya din imbabaluyda ta engganah din pingit di baybay an awadan din pupul an punlugananmi. Ya hidin punhihiyananmi ya nunhippi amin amin ta nunluwalu amin Apo Dios. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("AC21_6","074_21_6","ACT","21","6","6","Ya inalimin diday, “Okod ayu ta umuy ami!” At nunlugan amih din pupul, ya wa goh an mumpanga'anamutda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("AC21_7","074_21_7","ACT","21","7","7","Tinaynanmid Tyre ta immuy amid Ptolemais. Ya immuymi tinnig din i'ibbamin kimmulug ay Jesus, ya nihina amin didah ohay algaw. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("AC21_8","074_21_8","ACT","21","8","8","Ya heden nabiggat ya immuy amid Caesarea. Ya immuy amih abung Philip an muntudtuduh nan Maphod an Ulgud hi aat Jesus, ya hiyay ohah din pento'dah din hopapnan mangipapto' hinan kimmulug ad Jerusalem. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("AC21_9","074_21_9","ACT","21","9","9","Ya wadaday opat hi imbabaluynah binabain agguy nalhin an intudtududa goh di impa'innilan nan Na'abuniyanan an Lennawan dida. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("AC21_10","074_21_10","ACT","21","10","10","Ya unat goh manghan ohay duminggu amih di ya immali din propetan Apo Dios an nalpuh nan Provinciad Judea an hi Agabus di ngadana. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("AC21_11","074_21_11","ACT","21","11","11","Ya immalin da'mi, ya innalnay balikis Paul, ya impabobodnay ngamayna ya hu'inan de din balikis Paul, ya inalinay, “Inalin din Na'abuniyanan an Lennawa an nan ad balikis ete ya umat hituy pamobod nan Hudyud Jerusalem ay hiya ya unda iyuy hinan a'ap'apun di Hentil ta okoddan hiya.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("AC21_12","074_21_12","ACT","21","12","12","Ya unat goh dengngolmih nen inalina at da'min nitnud ay Paul ya din udumnan tatagun wah di ya inal'alu'mih Paul ta adi ahan umuy ad Jerusalem. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("AC21_13","074_21_13","ACT","21","13","13","Mu inalinay, “Anaad ta ahilulugwa ayu an unna' at goh punlungdayaon? Adia' tuma'ot hi unna' bobodon ad Jerusalem, ya ta\"ongkay hi unna' goh patayon hidi an dumalat nan pangitudtuduwa' hi aat Apu tu'un hi Jesus!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("AC21_14","074_21_14","ACT","21","14","14","Ya adi ma'al'alu' hiya, at dimminong ami, at inalimin hiyay, “Okod hi Apu tu'uh pohdonah ma'at ay he\"a.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("AC21_15","074_21_15","ACT","21","15","15","Ya unat goh nagtud di ni'hinanmin Philip ya nundadaan ami ta immuy amid Jerusalem. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("AC21_16","074_21_16","ACT","21","16","16","Ya wadaday udumnah din kimmulug ay Jesus an iCaesarea, at initnud da'mi ta immuy amih abung Mnason ti hidiy ihinanmi. Hi Mnason ya iCyprus an hiyay ohah hopap di kimmulug ay Jesus. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("AC21_17","074_21_17","ACT","21","17","17","Heden dimmatnganmid Jerusalem ya ma\"am'amlong din i'ibbamih din kimmulug. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("AC21_18","074_21_18","ACT","21","18","18","Ya nabiggat ede ya immuy amin da Paul an mannig ay Jacob. Ya wadadah din amin din a'ap'apun di kimmulug hidi. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("AC21_19","074_21_19","ACT","21","19","19","Ya inalin Paul ay diday, “Immali ami, i'ibba!” Ya inul'ulgudnan amin din bimmadangan Apo Dios ay hiyah din nuntudtuduwanah nan Hentil. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("AC21_20","074_21_20","ACT","21","20","20","Ya unat goh dengngolda din inulgu'ulgudna ya inaliday, “Makulug an na'abbagbagtuh Apo Dios!” Nan kimmulug ya inalida goh ay Paul di, “Ibba, inilam nin an linibuday Hudyuh kimmulug ay Jesus, mu gunda damdama unudon din inyuldin Moses. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("AC21_21","074_21_21","ACT","21","21","21","At boholon da'a nin ti dengngoldan intudtudum anu an amin hinan Hudyu an ni'babluy hinan Hentil ta adida unudon din inyuldin Moses, ti inalim anun diday adida ipakugit di imbabaluyda, ya adida goh unudon di ugali tu'un Hudyu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("AC21_22","074_21_22","ACT","21","22","22","Ya inilami an awniat innilaonday immaliam hitu, at hay aton tu'u nin? ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("AC21_23","074_21_23","ACT","21","23","23","Hay maphod ya unudom tun alyonmin he\"a. Waday opat hi linala'ih tu an waday hinamaddan inalin Apo Dios hi atonda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("AC21_24","074_21_24","ACT","21","24","24","At mitnud'an dida ta umuyyu aton nan ugali tu'un Hudyu, mu he\"ay mumbayad hinan pumpapukihanda ti hiyah ne panginnilaan di tatagun adi makulug nan nundongol an inatmu anu, ya innilaonda goh an ta\"on he\"a ya unudom din inyuldin Moses. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("AC21_25","074_21_25","ACT","21","25","25","Mu din Hentil an kimmulug ya nuntudo' amin dida ta adida onon nan ne'nong hinan bulul, ya nan dala, ya nan dotag di natoy an animal an nabet'ol, ya adida goh elo' nan bo'on ahawada.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("AC21_26","074_21_26","ACT","21","26","26","At unat goh nabiggat ya nitnud hi Paul ay dade din opat an linala'i ta inatda din ugalin di Hudyu ya unda humgop hinan Timplu ta ipa'inniladah din papadih di nan algaw an pangelpahandah nan atonda, ya hiyah de pangidatandan amin hinan me'nong. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("AC21_27","074_21_27","ACT","21","27","27","Unat goh wan madatngan din miyapitun algaw ya wadaday udumnah din Hudyun nalpuh nan Provinciad Asia an nannig ay Paul hinan Timplu. Ya indoldolda din tatagun na'amung ta bimmoholda, ya dempapdah Paul. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("AC21_28","074_21_28","ACT","21","28","28","Ya bimmanugawdan inaliday, “Da'yun i'ibbamin Hudyu, umali ayu ta badangan da'mi ti ten nadpap tun tagun nangitudtuduh din tataguh nan abablubabluy ta pahiwonda nan pangat tu'un Hudyu an nan Uldin Moses ya ta\"on un tun Timplu tu'u! Ya ten ad ugwan goh ya ten impahigupnah tun Timplu nan Hentil ya wan paniaw!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("AC21_29","074_21_29","ACT","21","29","29","Ya manu ay inalidah ne ti tinnigdah Trophimus an i'Ephesus an nitnud ay Paul hidin nunle'le'danad Jerusalem, ya inaliday un ni'higup ay hiya, mu hay immannung ya agguy. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("AC21_30","074_21_30","ACT","21","30","30","Ya umaningalda, at nuntembag hinan ahigihigib, ya nun'itagtag an amin din tatagun immuy hidi. Ya nunlapdu'dah Paul an impalahun hinan Timplu. Ya nunnaudondan numpangitangob hinan pantaw nan Timplu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("AC21_31","074_21_31","ACT","21","31","31","Ya heden agadyuhan di pamatayan nan tatagun Paul ya waday immuy an nangibaag hinan ap'apun di tindalun di Rome an waday gulu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("AC21_32","074_21_32","ACT","21","32","32","At initnud din ap'apu din u'upihyal ya din titindalu ta gininalondan immuy hinan awadan di na'amungan din tatagu. Ya unat goh tinnig din tatagu din ap'apun di tindalu ya din titindalu ya indinongdan mumpanuplit ay Paul. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("AC21_33","074_21_33","ACT","21","33","33","Ya immuy din ap'apun di tindalun Paul, ya impabangkelengna hiyah nan duwan bangkeleng. Ya inalinah din tataguy, “Ngadan ten tagu, ya hay baholna?” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("AC21_34","074_21_34","ACT","21","34","34","Ya agguy numpapaddung din nambal din tatagu an way ohaan hinnat'on di nun'ibugawna, at mid napto' hi donglonda. At agguy na'awatan din ap'apun di tindaluy immannung hi na'at, at immandalnan iyuydah Paul hinan kampun di tindalu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("AC21_35","074_21_35","ACT","21","35","35","Ya unat goh inatamanda din agdan di kampun di tindalu ya lina\"uy nan titindaluh Paul ti nidugah din tatagun pohdonda ahan an patayon. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("AC21_36","074_21_36","ACT","21","36","36","Ya gun miyunu'unud din tatagun pun'ibugawday, “Patayonyu hiya!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("AC21_37","074_21_37","ACT","21","37","37","Unat goh wan magadyuh ehgop din tindaluh Paul hinan abungda ya inalin Paul hinan ap'apun di tindaluy, “Wada han ibaga' ay he\"a.” Ya inalin din ap'apuy, “Dan inilam an mangihapit hi hapit di iGreece? ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("AC21_38","074_21_38","ACT","21","38","38","Alyo' at goh hi un he\"a din i'Egypt ti din hopapna ya hiyay nangite'te\"an mi'papattoy hi gubilnu an nangiyuy hidin opat di libun titindalunah nan mapulun.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("AC21_39","074_21_39","ACT","21","39","39","Ya inalin Paul di, “Bo'ona', ti Hudyua', ya nitungawa' ad Tarsus an ongol an babluy hinan Provinciad Cilicia. Abulutom ni' ta mi'hapita' hinan tatagu.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("AC21_40","074_21_40","ACT","21","40","40","Ya inyabulut din ap'apun di tindalu, at timma'dog hi Paul hidin agdan, ya impadinongna din tatagu, at himmapit an inhapitnah hapit di Hudyu an Aramaic. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("AC22_1","074_22_1","ACT","22","1","1","Ya inalin Paul di, “Da'yun a'agi ya o'ommod, donglonyu tun alyo' ay da'yu!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("AC22_2","074_22_2","ACT","22","2","2","Ya unat goh dengngoldan hapitdan Hudyu din inhapitna ya dimminongda mahkay. Ya innaynayun Paul an himmapihapit an inalinay, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("AC22_3","074_22_3","ACT","22","3","3","“Ha\"in ya Hudyua', ya nitungawa' ad Tarsus hidih nan Provinciad Cilicia, mu hitud Jerusalem di immong'ongngola'. Ya din nala'eng an hi Gamaliel di nun'adala' hidin Uldin din o'ommod tu'u. Ya inunud'un amin hadi, at an amin di ato' ya penhod'un hiyay ipabagtuan Apo Dios an umat ay da'yud ugwan, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("AC22_4","074_22_4","ACT","22","4","4","at hiyanan hidin hopapna ya pinaligaligat'u din kimmulug hidin nitudtudun Tugun Jesus, ya impapatoy'uy udumna, ya dempap'uy udumnah linala'i ya binabai goh ta impibalud'u dida. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("AC22_5","074_22_5","ACT","22","5","5","Ya mabalin an mahmahanyuh din Nabagtun Padih tu ya hi an amin hidin ap'apun di Konsehal, at diday ihtigu' ti immannung heten inali' ti diday nangidat ay ha\"in hidin tudo' an immuy ad Damascus ta hiyay nangidalata' an nampap hidin kimmulug ay Jesus hidi ta inyali' didah tud Jerusalem ta mamoltada.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("AC22_6","074_22_6","ACT","22","6","6","Inalin goh Paul di, “Unat goh magadyuh din umatamanmid Damascus hidin nuntongay algaw an alas dose ya wada han ongol an humilin dilag an nalpud daya an benenanganay nunlene'woh hinan wada'. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("AC22_7","074_22_7","ACT","22","7","7","At natu\"ina', ya dengngol'u din nun'ali an inalinay, Saul! Anaad ta paligligatona' ay he\"a? ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("AC22_8","074_22_8","ACT","22","8","8","Ya inali' ay hiyay, Hay ngadanmu, Apu? Ya inalinay, Ha\"in hi Jesus an iNazareth an paligligatom! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("AC22_9","074_22_9","ACT","22","9","9","Ya manu ti tinnig din linala'in ni'yibba' din humilin dilag, mu agguyda na'awatan din inalin din ni'hapit ay ha\"in. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("AC22_10","074_22_10","ACT","22","10","10","Ya inali' goh ay Hiyay, Hay pohdom hi ato', Apu? Ya inalin Apu tu'un ha\"in di, Tuma'dog'a ta umuy ayud Damascus ta hidiy panginnilaam hi an amin hinan ninomnom Apo Dios hi atom. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("AC22_11","074_22_11","ACT","22","11","11","Ya dumalat din napooa' hidin humilin dilag at pendonga' hidin i'ibba' ta engganay dimmatong amid Damascus. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("AC22_12","074_22_12","ACT","22","12","12","Ya wah di han lala'in hi Ananias an nahamad di pange'gonana goh ay Apo Dios ya nan Uldin, ya e'gonan an amin di Hudyu hiya. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("AC22_13","074_22_13","ACT","22","13","13","Ya immalin ha\"in, ya ni'ta'dog hinan wada', ya inalinay, Agi' Saul, mittig mahkay di matam! Ya himbumagga ya mittigaw mahkay din mata', at tinnig'u hiya. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("AC22_14","074_22_14","ACT","22","14","14","Ya inalinan ha\"in di, Hi Apo Dios an dayawon din o'ommod tu'uy namto' ay he\"a ta way atom an manginnilah pohdonah atom, ya ta way inatmu goh an nannig hinan baalnan hi Jesus an nahamad di ugalina, ya ta dengngolmu goh di Hapitna. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("AC22_15","074_22_15","ACT","22","15","15","Ya he\"ay ihtiguna ta way atom an mangul'ulgud hi an amin hinan tataguh din tinnigmu ya dengngolmu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("AC22_16","074_22_16","ACT","22","16","16","At adi'a u'umbun hitu ta tuma'dog'a ta ibagam ay Jesus ta aliwanay baholmu, ya numpabonyag'a.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("AC22_17","074_22_17","ACT","22","17","17","Inalin Paul goh di, “Numbangngada' hitud Jerusalem, ya hidin nunluwalua' hinan Timplu ya ay ihunay nun'enapa', ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("AC22_18","074_22_18","ACT","22","18","18","ya tinnig'uh Apu tu'u an inalinan ha\"in di, Punnaudom an makak hitud Jerusalem ti adi damdama kulugon nan tataguy ibaagmuh aat'u. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("AC22_19","074_22_19","ACT","22","19","19","Ya tembal'un inali' di, Apu, mid mapto' ya abulutonda ti adia' mahkay umat hidin hopapna an gun'u immayan hinan himba'an di Hudyu an nundopap'u din kimmulug ay He\"a, ya nun'ipahuplit'u dida, ya impibalud'u goh dida. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("AC22_20","074_22_20","ACT","22","20","20","Ya hidin namatayandan Stephen an ohan muntudtuduh aatmu ya wadaa' hidi an ohaa' hidin nangabulut hi pamatayandan hiya, ya ha\"in goh udot din nangiyadug hidin lubung din namatoy ay hiya! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("AC22_21","074_22_21","ACT","22","21","21","Mu inalin goh nan Apu tu'un ha\"in di, Ta\"on ya immuy'a ti he\"a damdamay honogo' hi umuy hinan adagwin awadan nan Hentil.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("AC22_22","074_22_22","ACT","22","22","22","Ya din tatagu ya nundongoldah din inulgud Paul ta engganah din nangalyanah aat di umayanah nan Hentil, ya ahibubugawdan inaliday, “Patayonyuh nen tagu! Ti odolnah un mapatoy nan umat hinan tagu!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("AC22_23","074_22_23","ACT","22","23","23","At bimmanugaw, ya nun'iwidwidday lubungda, ya nuntu\"ugday hupu' an dumalat di bungotda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("AC22_24","074_22_24","ACT","22","24","24","Ya inalin din ap'apun di tindalun iRome hidin titindaluna ta ipahigupdah Paul hinan kampuda, ya hinuplitda ta way atonan mangibaag hi dalat di pumpamugawan di Hudyun hiya. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("AC22_25","074_22_25","ACT","22","25","25","Mu unat goh binobodda hiya ta way atondan manuplit ya inalin Paul hidin ohan tindalun neheggon ay hiyay, “Ta\"on hi unna' Hudyu mu nibilanga' damdaman tagun di Rome. At undan mabalin an hupliton di iRome an ta\"on hi un agguy nahumalyah un numbahol?” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("AC22_26","074_22_26","ACT","22","26","26","Ya unat goh dengngol din tindaluh de ya immuy hinan ap'apuda, ya inalinay, “Goh ta ipahuplitmuh den lala'in un iRome?” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("AC22_27","074_22_27","ACT","22","27","27","At immuy din ap'apun Paul, ya inalinan hiyay, “Dan immannung an tagu'a ad Rome? At ibaagmu!” Ya inalin Paul di, “Immannung.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("AC22_28","074_22_28","ACT","22","28","28","Ya inalin din ap'apuy, “Ha\"in ya gahin unna' numbayad hi ongol an pihhu ya unna' ibilang an tagud Rome.” Ya inalin Paul di, “Ha\"in ay tuwali ya nibilanga' ti iRome din o'ommod'u.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("AC22_29","074_22_29","ACT","22","29","29","At din tindalun na'alin umuy manuplit ay hiya ya tinaynanda. Ya din ap'apu ya timma'ot goh hi nangipabangkelenganan Paul ti adi mabalin an aton di umat hidih nan tagud Rome ya wan agguy nahumalya. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("AC22_30","074_22_30","ACT","22","30","30","Hidin nabiggat ya impabuhu' din ap'apun di tindaluh Paul hinan baludan, ya impa'ayagna din a'ap'apun di papadi ya an amin din a'ap'apun di Hudyu, ya inyuynah Paul hinan Konsehal ta humalyaonda hiya ti penhodnan innilaon din ipabahol di Hudyun Paul. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("AC23_1","074_23_1","ACT","23","1","1","Intigaw Paul ay daden munhumalyan hiya an inalinan diday, “I'ibba', mi'id di bahol'uh hinagang Apo Dios ti an amin din ina'inat'uh engganad ugwan ya Hiya ya anggay di pohdo' an pa'amlongon.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("AC23_2","074_23_2","ACT","23","2","2","Dumalat eden inalin Paul ya impatapa' din Nabagtun Padin hi Ananias di timid Paul hinan neheggon ay hiya. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("AC23_3","074_23_3","ACT","23","3","3","Ya inalin Paul ay Ananias di, “Paddungnay un'a maphod hi un'a wah nan hinagang di tatagu, mu nappuhiy wah nomnommu! At hi Apo Dios di mangiballoh hitun inatmun ha\"in ti humalyaona' an miyunnudan hinan Uldin, ya wan agguymu inunud ti impatapa'muy timid'u! At undan umat hinay inalinah nan Tugun Apo Dios?” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("AC23_4","074_23_4","ACT","23","4","4","Ya inalin din linala'in neheggon ay Paul di, “Anaad udot ta umat hinay pangalim hinan Nabagtun Padin Apo Dios?” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("AC23_5","074_23_5","ACT","23","5","5","Ya tembal Paul an inalinay, “I'ibba', agguy'u inilay un hiyay Nabagtun Padi ti gulat ta inila' at agguy'u inaliy umat hina. Ti waday impitudo' Apo Dios an inalinay, Adiyu hapiton di nappuhih nan ap'apu.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("AC23_6","074_23_6","ACT","23","6","6","Hidin tinnig Paul an wadaday udum an Sadducees ya Pharisees di udum at enlotnan himmapit an inalinay, “I'ibba', ha\"in ya ohaa' goh an Pharisee, ya Pharisee goh nan o'ommod'u! Ya wah tua' an mahumalya ti kulugo' di amahuan di natoy!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("AC23_7","074_23_7","ACT","23","7","7","Ya unat goh inalin Paul hede ya ente\"an din Pharisees ya din Sadducees an nunhohongngel, at nunggodwa daden na'amung. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("AC23_8","074_23_8","ACT","23","8","8","Ya manu ay nunhohongngelda ti adi kulugon din Sadducees an mamahuan nan nun'atoy, ya adida goh kulugon hi un waday anghel ya lennawa, mu kulugon nan Pharisees hana. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("AC23_9","074_23_9","ACT","23","9","9","Ya inyal'alladan numbubuggawan. Ya timma'dog din udumnah nan muntudtuduh nan Uldin di Hudyu an Pharisees goh, ya endegopdan Paul an nangalih, “Mi'id ah tinnigmih inatnah nappuhi! Mid mapto' ya immannung an waday anghel unu lennawan immuy ni'hapit ay hiya!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("AC23_10","074_23_10","ACT","23","10","10","Ya namama din pumpapattayanda, ya wadah Paul hidin gagwan din pumpapattayanda. At timma'ot din ap'apun di tindaluh ma'at ay Paul ti ini ya punhu'lida. At hennagna din tindaluna ta immuyda initnud hi Paul, ya imbangngadda goh hidin kampuda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("AC23_11","074_23_11","ACT","23","11","11","Ya unat goh nabiggat hidin nahdom ya nipattig hi Apu tu'un Paul, ya inalinan hiyay, “Adi'a tuma'ot ti umat hinan nangihtigum ay Ha\"in hitud Jerusalem di pangihtigum goh ay Ha\"in ad Rome.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("AC23_12","074_23_12","ACT","23","12","12","Unat goh nabiggat ya nunhahapit din udumnan Hudyuh aat di pamatayandan Paul. Ya inhapatadan adida mangan ya adida uminum hi engganay patayondah Paul! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("AC23_13","074_23_13","ACT","23","13","13","Ya nahuluk hi napatdan Hudyun nangitulag ene. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("AC23_14","074_23_14","ACT","23","14","14","Ya immuydah din a'ap'apun di papadi ya hidin a'ap'apun di Hudyu, ya inalidan diday, “Nunhahapit ami ta inhapatami an adi ami mangan ya adi ami goh uminum ta nangamung unmi patayon hi Paul. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("AC23_15","074_23_15","ACT","23","15","15","At da'yun a'ap'apuy mamalbalih nan ap'apun di tindalud Rome ta alyonyuan pa'aliom hi Paul ti pohdonmin ihamad an manumalyan hiya. Mu bota'onmiat hinan dalan ta patayonmi, at adi dumatong ay da'yuh tu.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("AC23_16","074_23_16","ACT","23","16","16","Mu dengngol din lala'in imbaluy han babain agin Paul di nunhahapitan din Hudyu, at immuy hinan kampun din titindalu ta imbaagnan Paul hede han hinahapitda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("AC23_17","074_23_17","ACT","23","17","17","Ya inayagan Paul di ohah din ap'apun di tindalun hinggahut di titindaluy ipapto'na, ya inalinay, “Heten ungan lala'i ya itnudmun iyuy hinan nabagtun ap'apun di tindalu ti waday ibaganan hiya.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("AC23_18","074_23_18","ACT","23","18","18","At initnud din ap'apun di tindalu ta inyuynah din nabagtun ap'apuda, ya inalinan hiyay, “Inayagana' enen balud an hi Paul ta impitnudnah ten ungan ha\"in ti wada anuy ibaganan he\"a.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("AC23_19","074_23_19","ACT","23","19","19","Ya pendong den ap'apudah den unga, ya immuyna inyohha, ya inalinan hiyay, “Ngadan nan ibagam ay ha\"in?” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("AC23_20","074_23_20","ACT","23","20","20","Ya inalin din ungay, “Hinahapit din Hudyu an hi ma'et ya ibagadan he\"a ta itnudmuh Paul ta iyuymuh nan Konsehal ti alyondan he\"ay pohdondan ihamad an humalyaon hi Paul, mu un da'aat balbaliyan. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("AC23_21","074_23_21","ACT","23","21","21","At adim ni' abuluton henen pohdondan atom ti nahuluk hi napat di Hudyuh mamta' ay da'yuh nan dalan an nangihapatah adida mangan ya adida uminum ta nangamung unda patayon hi Paul. Ya ad ugwan di nangidadaanandah atonda, at hodonday pangiyabulutam hinan pohdonda.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("AC23_22","074_23_22","ACT","23","22","22","Ya inalin din ap'apuy, “Adim ibabbaag henen inalim ay ha\"in hinan udumnan tagu ta okoda' hi ato'.” Ya pinakakna hiya. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("AC23_23","074_23_23","ACT","23","23","23","Impa'ayag din nabagtun ap'apun di tindaluy duwan ap'apun di tindalu, ya inalinay, “Pundadaanonyuy duway gahut hi tindalun mangidalan, ya napituda goh di muntakay hi kabayu, ya duway gahutda goh di mangdon hi pahul ta iyuyyuh Paul ad Caesarea hinan mahdom hi alas nuwebe. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("AC23_24","074_23_24","ACT","23","24","24","Ya mahapul an waday kabayuh puntakayan Paul, ya ipapto'yu hiya ta mid ma'at ay hiyah engganay idatongyuh awadan nan Gobelnadol an hi Felix.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("AC23_25","074_23_25","ACT","23","25","25","At nuntudo' din nabagtun ap'apun di tindalu ay Felix an inalinay, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("AC23_26","074_23_26","ACT","23","26","26","“Ha\"in an hi Claudius Lysias, ya ten itud'a' he\"a, Apu Gobelnadol Felix. Maphod'ah na, ya umat goh hitun ha\"in. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("AC23_27","074_23_27","ACT","23","27","27","Heten lala'in ipiyali' ay he\"a ya dempap din Hudyu, at magadyuh patayonda, mu inila' an iRome, at initnud'u nan tindalu' ta immuymi binaliwan hiya. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("AC23_28","074_23_28","ACT","23","28","28","Ya penhod'un innilaon di anaad ta idiklamuda hiya, at inyuy'u hiyah din a'ap'apudah nan Konsehal. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("AC23_29","074_23_29","ACT","23","29","29","Mu unat goh minahmaha' ya mi'id ah baholnah dumalat hi pamatayan unu pangibaludan ay hiya ti hay nundidiklammuanda ya anggay ya hay agguyna nangunudan hi Uldin di Hudyu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("AC23_30","074_23_30","ACT","23","30","30","Ya unat goh dengngol'un wadaday udumnan Hudyu an nunhahapit an mamatoy ay hiya ya ninomnom'un ipiyalin he\"a. At inali' hinan mangidiklamun hiya ta umalidan he\"a ta he\"ay pundidiklammuanda. Anggaynanah hapito'.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("AC23_31","074_23_31","ACT","23","31","31","Ya inunud daden tindalu din inalin nan ap'apuda, at inyuydah Paul. Ya heden nahdom ya dimmatongdad Antipatris. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("AC23_32","074_23_32","ACT","23","32","32","Ya din nabiggat ya numbangngad din tindalun nangidalan hinan kampudad Jerusalem, at un anggay din numpuntakay an titindaluy nangitnud ay Paul. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("AC23_33","074_23_33","ACT","23","33","33","Ya unat goh dimmatongdad Caesarea ya indatda din tudo' hinan gobelnadol, ya tinaynandah Paul ta okod din gobelnadol ay hiya. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("AC23_34","074_23_34","ACT","23","34","34","Ya binahan din gobelnadol din tudo', ya minahmahanan Paul di provinciah nalpuwana. Ya unat goh ininnilana an ad Cilicia ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("AC23_35","074_23_35","ACT","23","35","35","at inalinan hiyay, “Awni ta un'u donglon di hapitom hi alian hana nan mangidiklamun he\"a.” At impiyuynah Paul hi palasyun din Alin hi Herod ta hidiy pangiyadugandan hiya. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("AC24_1","074_24_1","ACT","24","1","1","Unat goh naluh di lemay algaw ya immuy ad Caesarea din Nabagtun Padin hi Ananias, ya din udum an a'ap'apun di Hudyu, ya nan abugadu an hi Tertullus an mangidiklamun Paul hinan Gobelnadol an hi Felix. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("AC24_2","074_24_2","ACT","24","2","2","At impa'ayagdah Paul. Ya nahhun hi Tertullus an numpangalih diklamunan Paul an inalinay, “Apu Gobelnadol Felix, dumalat nan ananomnomam an mumpapto' ya ten nadnoy an mi'id al'alih tun babluy tu'un hinakupmu ti impapto'mu nan tatagu, ya ongol di pinumhodan tun babluy tu'u. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("AC24_3","074_24_3","ACT","24","3","3","Ya nidugah ahan di pundenolanmin he\"ah nan do'ol an ina'inatmun da'mi. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("AC24_4","074_24_4","ACT","24","4","4","Adi' pohdon an mahaliwa'ah nan tamum, at adi' adukkayon di alyo', mu donglom ni' heten ho'ho'dod an hapito'. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("AC24_5","074_24_5","ACT","24","5","5","Ininnilamin heten taguy dumaladalat hi pungguguluwan di Hudyuh nan abablubabluy an ayana, ya hiya goh di apun nan tatagun hinnat'on di unudonda an nan Nazarene. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("AC24_6","074_24_6","ACT","24","6","6","Ya impadahnan namuhih nan Timplu, at hiyaat unmi dempap hiya. Ya penhodmin da'miy manumalyan hiya an miyunnudan hinan Uldinmin Hudyu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("AC24_7","074_24_7","ACT","24","7","7","Mu immali din ap'apun di tindalun hi Lysias, ya inluludnan innal hi Paul ay da'mi, at mid inatmin nanumalyan hiya. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("AC24_8","074_24_8","ACT","24","8","8","Ya impiyalinah tu, ya inalinan da'mih mangunud amih tu ta ipahumalyamin he\"a. At nan panumalyaam eten tagu di panginnilaam an immannung an amin di pangidiklamuanmin hiya.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("AC24_9","074_24_9","ACT","24","9","9","An amin din Hudyu ya numpapaddung di hinapitdan inaliday, “Makulug an amin hanan inalin Tertullus!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("AC24_10","074_24_10","ACT","24","10","10","Inyodmol din Gobelnadol ay Paul ta way inatnan himmapit, at inalin Paul di, “Apu Gobelnadol, inila' an nahamad di panumalyam ti do'ol di tawon hi himmumahumalyaam hitun babluy tu'u, at mundenola' an mambal hinan nangidiklamun ha\"in. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("AC24_11","074_24_11","ACT","24","11","11","Pohdom ay an mangihamad eten ulgudo' hi aat'u ya mabalin ti do'olday ihtigu'. Hiyah te aatna: Mi'id di nahuluk hi himpulu ta duway algaw hi inaya' ad Jerusalem an nundayaw. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("AC24_12","074_24_12","ACT","24","12","12","Ya mi'id ah tinnig daten Hudyuh ni'hongngila' unu gimmuluwa' hinan na'amung hi tataguh nan Timplu, ya hinan himba'an, unu hi an amin hitun babluy. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("AC24_13","074_24_13","ACT","24","13","13","At mi'id di ipattigdah panginnilaan hi un makulug henen inalidan ina'inat'u. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("AC24_14","074_24_14","ACT","24","14","14","Mu abuluto' an dayawo' hi Apo Dios an dinayaw goh din o'ommodmih din penghana. Mu hay ato' an mundayaw ya iyunnud'uh din intudtudun Jesus an hiyah ne inalin hatun nangidiklamun ha\"in an nibahhaw an pundayaw. Hay oha goh ya kulugo' an amin din nitudo' an inyuldin Moses ya din intudo' din numbino'ob'on an propetah din penghana. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("AC24_15","074_24_15","ACT","24","15","15","Ya numpaddung di panahalimidanmi ay daten Hudyu an mahuan Apo Dios nan nun'atoy an mid baholna ya nan way baholna goh. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("AC24_16","074_24_16","ACT","24","16","16","Hiyanan papapto'ana' di ato' ta adia' mumbahol ay Apo Dios ya hinan tatagu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("AC24_17","074_24_17","ACT","24","17","17","Ya do'ol di tawon hi naluh hi agguy'u inayan ad Jerusalem, mu immuya' hidi ta inyuy'u nan pihhun mahapul nan i'ibba' an Hudyun nawotwot ya nan iyuy'u e'nong ay Apo Dios. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("AC24_18","074_24_18","ACT","24","18","18","Ya unat goh wah di amih nan Timplu ta atonmi nan ugalin di Hudyu ya hiyay nannigandan ha\"in. Ya unat goh nalpah nan inat'u an ugalin di Hudyuh ibilangan hi maleneh ya mi'id di do'ol hi tatagu, ya mi'id goh di tataguh nungguguluh gapun ha\"in. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("AC24_19","074_24_19","ACT","24","19","19","Mu hay nannig ya anggay ay ha\"in ya din udumnan Hudyun nalpuh nan Provinciad Asia, mu ten didaat goh di mi'id hitu. Gulat at, ya diday wah tu ta diday mangidiklamun ha\"in hi un way bahol'u. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("AC24_20","074_24_20","ACT","24","20","20","Unu mahmaham ay daten i'ibba an Hudyun na'amung ad ugwan an nalpud Jerusalem hi un way ininniladah bahol'uh din nahumalyaa' hinan hinagang di ap'apun di Konsehal. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("AC24_21","074_24_21","ACT","24","21","21","At mid mapto' ya hay pamaholandan ha\"in ya din nangibugawa' hi nangalya' hi, Manu ay mahumalyaa' ay da'yud ugwan ti kulugo' an mamahuan nan nun'atoy.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("AC24_22","074_24_22","ACT","24","22","22","Hi Felix ya i'innilanay aat di pangulug ay Jesus, at hiyanan impogpognan manumalyan Paul, at inalinay, “Awni ta umali din ap'apun di tindalun hi Lysias ya un'u ipanuh hete han pundidiklammuanyu.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("AC24_23","074_24_23","ACT","24","23","23","Ya minandalna din apun di tindalun mangipapto' hinan hinggahut an titindalu ta hiyay mangipapto' ay Paul ta ipiyadugna hiya, mu abulutonay pohdon Paul hi aton, ya adina goh ipaway i'ibban Paul an mangidat hi badangda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("AC24_24","074_24_24","ACT","24","24","24","Ya naluh di atnay algaw ya numbangngad hi Felix an initnudna din ahawanan hi Drusilla an ohan Hudyu. Ya impa'ayagnah Paul ta immuy ay dida, ta way atondan mangngol hi aat di pangulug di tagun Jesu Kristu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("AC24_25","074_24_25","ACT","24","25","25","Ya hidin ulgudon Paul di aat di amaphodan di ugalin di kumulug ay Jesus, ya nan pangano'nongan hi odol, ya nan aat di punhumalyaan Apo Dios hi udum hi algaw ya timma'ot hi Felix eden inalin Paul, at inalinan hiyay, “Ammuna! Ya nakak'a! Ta awni ta udum di algaw hinan aid di tamu' ya un'u goh ipa'ayag he\"a!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("AC24_26","074_24_26","ACT","24","26","26","Ya hay namnamaon Felix ya olom ya umidat hi Paul hi pihhuh lagbuna ya unna pakakon mahkay. At hiyah ne dumalat hi gunna pangipa'ayagan ay Paul ta mi'hapihapit ay hiya. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("AC24_27","074_24_27","ACT","24","27","27","Ya innaynayun Felix an nunggobelnadol hi duway tawon, ya agguyna imbo'tan hi Paul ti penhodnan mipadenol hinan Hudyu, at hiyaat unna nunnonngon hi Paul hinan baludan. Ya unat goh nalpah heden duway tawon ya na'aan hi Felix hi gobelnadol ta hi Porcius Festus di nihukat. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("AC25_1","074_25_1","ACT","25","1","1","Unat goh ente\"an Festus an nunggobelnadol ad Caesarea ya naluh di tuluy algaw ya immuy ad Jerusalem. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("AC25_2","074_25_2","ACT","25","2","2","Ya imbaag din a'ap'apun di papadi ya din udumnah din a'ap'apun di Hudyu ay Festus din diklamudan Paul, ya inal'alu'da hiya ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("AC25_3","074_25_3","ACT","25","3","3","ta ipitnudnah Paul ta iyuydad Jerusalem ti ninomnomda goh an mamta' ay hiyah nan dalan ta patayonda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("AC25_4","074_25_4","ACT","25","4","4","Mu tembal Festus an inalinay, “Wah dih Paul ad Caesarea an nabalud, ya adi madnoy at mumbangngada' hidi. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("AC25_5","074_25_5","ACT","25","5","5","At un ay way inatnah nappuhi ya honogonyuy a'ap'apuyu ta mitnuddan ha\"in ta hidiy pundidiklammuanda.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("AC25_6","074_25_6","ACT","25","6","6","At hidin naluh di walu unu himpuluy algaw ya numbangngad hi Festus ad Caesarea. Ya hidin nabiggat ya immuy hinan kuwaltun punhumalyaan, ya impa'ayagnah Paul ta inyuydah wadana. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("AC25_7","074_25_7","ACT","25","7","7","Ya unat goh inyatamdah Paul ya lini'ub din Hudyun nalpud Jerusalem hiya, ya do'ol di nun'appuhih inali'alidah aat Paul hi ina'inatna, mu mi'id di impattigdah un makulug henen inali'alida. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("AC25_8","074_25_8","ACT","25","8","8","Ya tembal Paul didan inalinay, “Mid ah inat'uh nappuhi ti mid ah inat'uh ipawan di Uldin di Hudyu, ya agguy'u pinuhi nan Timplun Apo Dios ad Jerusalem, ya mid goh ah inat'uh ipawan nan Alid Rome!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("AC25_9","074_25_9","ACT","25","9","9","Ya penhod Festus an ipadenol nan Hudyu, at hiyanan inalinan Paul di, “Dan pohdom an umuy ad Jerusalem ta hidiy panumalyaa' ay he\"a?” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("AC25_10","074_25_10","ACT","25","10","10","Ya inalin Paul di, “Adi' pohdon ti heten punhumalyaan ya hiyah te hinakup nan alid Rome, at mahapul an hituy ahumalyaa'. I'innilam an mid ah inat'uh nappuhih nan Hudyu, at adi mahapul an mumbangngada' ad Jerusalem ta hidiy ahumalyaa'. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("AC25_11","074_25_11","ACT","25","11","11","Gulat ta way inat'uh nappuhi ya hay inalin di Uldin ya mapatoy di mangat hi umat hina at ta\"on hi unna' patayon ay dida. Mu gulat ta layah hete han diklamudan ha\"in ya adi mabalin hi unna' midat ay dida ta patayona'. At hay pohdo' ya nan alid Rome di manumalyan ha\"in.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("AC25_12","074_25_12","ACT","25","12","12","Ya unat goh nalpah an nunhahapit da Festus ya din muntugtugun ay hiya ya inalinan Paul di, “Pohdom ay an nan alid Rome di manumalyan he\"a ya kan oo ya immuy'a!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("AC25_13","074_25_13","ACT","25","13","13","Unat goh naluh di atnay algaw ya immalid Caesarea din ohah nan mumpapto' hinan Hudyu an nan Alin hi Agrippa, ya nitnud goh din ahawanan hi Bernice, at minangilin Festus dida. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("AC25_14","074_25_14","ACT","25","14","14","Ya unat goh nihinadah dih manghan hindumingguan nin ya inul'ulgud Festus di aat Paul ay didan mangilina an inalinay, “Wadah tu han lala'in nabalud an tinaynan Felix hidin agobelnadolna. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("AC25_15","074_25_15","ACT","25","15","15","Ya unat goh din immaya' ad Jerusalem ya indiklamun din a'ap'apun di papadin di Hudyu ya nan udumnah din a'ap'apuda goh ay ha\"in, ya inyal'alu'dan ha\"in ta moltao' hiya. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("AC25_16","074_25_16","ACT","25","16","16","Mu inali' ay diday, Hay ugalin di iRome ya adida moltaon di nabalud hi un agguy ni'haggangan hinan pi'diklammuana, ta way atonan mambal ay dida. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("AC25_17","074_25_17","ACT","25","17","17","Ya unat goh immalidah tu ya immiyahupa' an manumalya. At din nabiggat ya immuya' hinan punhumalyaan, ya impa'ayag'uh de han lala'i ta impahigupdah din wada'. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("AC25_18","074_25_18","ACT","25","18","18","Ya alyo' at goh hi un waday alyondah inat de han lala'ih nappuhi, mu bo'on hede han ninomnom'uy indiklamuda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("AC25_19","074_25_19","ACT","25","19","19","Ti hay indiklamuda ya anggay ya hay aat di pundayawandan Apo Dios, ya hay aat han lala'in hi Jesus an natoy an inalin Paul di namahuan. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("AC25_20","074_25_20","ACT","25","20","20","Ya agguy'u inilay ato' an mangihamad hi aatna, at inali' ay Paul di un ay pohdonan umuy ad Jerusalem ya immuy ta hidiy ahumalyaanah pamuhpuhandah un immannung an waday baholna. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("AC25_21","074_25_21","ACT","25","21","21","Mu hay penhod Paul ya nan alid Rome di manumalyan hiya. At immandal'u ta iyadugda hiyah tu ta nangamung hi un'u abalinan an mangipehnag ay hiyah dih nan alid Rome.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("AC25_22","074_25_22","ACT","25","22","22","Ya inalin Agrippa ay Festus di, “Pohdo' goh an donglon di aat di hapiton ne han lala'i.” Ya inalin Festus di, “Un ay pohdom ya ipa'ayagtah ma'et.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("AC25_23","074_25_23","ACT","25","23","23","At unat goh nabiggat ya immuy da Agrippa ay Bernice hinan kuwaltun a'amunganda, ya nunlubungdah lubung di ali, ya waday baaldah nitnud ay dida. Ya nun'itnud goh din udumnah nan a'ap'apun di tindalu ya din udumna goh an a'ap'apun de han babluy, ya ni'yamung goh hi Festus. Ya impa'ayag Festus hi Paul ta umuy ay dida. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("AC25_24","074_25_24","ACT","25","24","24","Ya unat goh immuy ya inalin Festus di, “Apu Ali Agrippa an mumpapto' ya da'yun amin an wah tu, hiyah te din lala'in indiklamun an amin di Hudyuh tud Caesarea ya ad Jerusalem ay ha\"in. Ya ipilitdan mamatoy ay hiya. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("AC25_25","074_25_25","ACT","25","25","25","Mu mid inah'upa' hi baholnah dumalat hi atayana. Ya pohdonan nan alid Rome di manumalyan hiya, at ninomnom'uy pangipehnaga' ay hiyah di. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("AC25_26","074_25_26","ACT","25","26","26","Mu mi'id ah inah'upa' hi itudo\"uh nan alih inat Paul, at impiyali' hitu ta way atonyun mangngol hi aatna ta innilao' di aat di pangngolanyu goh, ya namaman he\"a, Apu Ali Agrippa, ta un ay innilao' nan alyonyu ya hiyay itudo\"u. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("AC25_27","074_25_27","ACT","25","27","27","Ti mid hulbinah un epehnag nan nabalud hi un mi'id nahamad hi mitudo' an nidiklamun hiya!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("AC26_1","074_26_1","ACT","26","1","1","Inalin Agrippa ay Paul di, “Pohdom ay an mambal hinan nangidiklamun he\"a ya okod'an mangulgud hi na'at ay he\"a.” Ya inuyad Paul di ngamayna, ya ente\"anan nangulgud hi aatna an inalinay, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("AC26_2","074_26_2","ACT","26","2","2","“Apu Ali Agrippa, mundenola' ti wada'ad ugwan ta donglom di pambal'un amin hinan diklamun nan Hudyun ha\"in! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("AC26_3","074_26_3","ACT","26","3","3","Ya namaman he\"a ti he\"ay nahamad hi nanginnilan amin hi aat di ugalin di Hudyu ya hay aat di humanohongngilanda. At anuham ni' an mangngol hitun hapito'. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("AC26_4","074_26_4","ACT","26","4","4","An amin nan Hudyun ni'babluya' ya iniladay aat'u an nete\"ah din a'unga' ta nangamung ad ugwan, ya ta\"on hidin awada' ad Jerusalem ya iniladay aat'u. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("AC26_5","074_26_5","ACT","26","5","5","Ya nan himpampun an Pharisees di gun mangunu'unud hinan Uldin di Hudyu, at nete\"ah din hopapna ya i'innilan din udum an Hudyu an henen himpampun ya hiyay nidduma'. Ya un ay pohdonda ya mabalin an ihtiguanda ti i'innilada. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("AC26_6","074_26_6","ACT","26","6","6","Ya ten tuma'doga' ad ugwan ta mahumalyaa' goh ti hay dumalat ya hay panahalimida' hidin intulag Apo Dios hidin o'ommodmih din penghana. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("AC26_7","074_26_7","ACT","26","7","7","Ti hay intulagna ya mamahuan nan nun'atoy, ya hiyah ne goh di hahalimidon nan nepto'a' an Hudyu an himpulu ta duway himpampun an nahlagan nan holag Israel. Ya heden panahalimidanda ya gunda dayawon hi Apo Dios hi a'alga'algaw ya amahdomahdom. Ya henen hahalimido', Apu Ali, ya hiyay pangidiklamuan nan Hudyun ha\"in, mu hiyah ne goh ayay hahalimidonda! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("AC26_8","074_26_8","ACT","26","8","8","Ya da'yun Hudyun na'amung hitu ya anaad ta maligatan ayun mangulug hi un mahuan Apo Dios nan nun'atoy?” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("AC26_9","074_26_9","ACT","26","9","9","Ya inalin goh Paul di, “Ta\"on un ha\"in hidin hopapna ya impadah'uy abalina' an mangipawah nan tataguh pangunudandan Jesus an iNazareth. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("AC26_10","074_26_10","ACT","26","10","10","Ti hiyah ne inat'ud Jerusalem ti indat nan a'ap'apun di papadiy biyang'u ta way inat'un nangipabalud hinan do'ol an tatagun Apo Dios, ya hay inatdan nummoltan dida ya pinatoyda, ya ni'yabuluta' goh hinan nangipapatayanda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("AC26_11","074_26_11","ACT","26","11","11","Ya immu'immuya' an amin hinan ahimbahimba'an di Hudyu ta hidiy nangipaligligata' ay dida, ya impadah'uy abalina' an mangipadinong ay dida ta way atondan mamahiw enen unudondan Tugun Jesus. Ya nidugah di bohol'un dida, at immuya' goh hinan abablubabluy di Hentil ta pinaligligat'u didah di.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("AC26_12","074_26_12","ACT","26","12","12","Ya inalina goh di, “Ninomnom'un ipaligligat goh nan kimmulug ay Jesus ad Damascus, at inyabulut din a'ap'apun di papadid Jerusalem ti indatday biyang'un umuy. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("AC26_13","074_26_13","ACT","26","13","13","Ya hidin nuntongay algaw hi nundaldalana' hi umaya' hidi, Apu Ali, ya tinnig'u din mumbenang an nalpud daya an ma\"abnang ya un nan algaw. Ya din benangna ya nepto' ay ha\"in ya hidin linala'in ni'yibba'. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("AC26_14","074_26_14","ACT","26","14","14","At nun'atu\"in ami, ya dengngol'u din nun'ali an hay hapit di Hudyuy nanapitnan inalinay, Saul, anaad ta paligatona' ay he\"a? Idinongmuh nen ato'atom ti mid damdamay hulbinan dida ti un he\"aat di maligatan. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("AC26_15","074_26_15","ACT","26","15","15","Ya tembal'un inali' di, Hay ngadanmu, Apu? Ya inalin Apu tu'uy, Ha\"in hi Jesus an gunmu paligligaton! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("AC26_16","074_26_16","ACT","26","16","16","At tuma'dog'a. Ya manu ay nipattiga' ay he\"a ya ta pot'o' he\"ah baal'u. Ya heten tinnigmun aat'u ya nan ipa'innila' ay he\"ah awni ya hiyay ibabbaagmuh nan tatagu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("AC26_17","074_26_17","ACT","26","17","17","Ya honogo' he\"ah nan awadan nan Hudyu ya nan Hentil, ya ipapto\"u he\"a ta mid nappuhih atondan he\"a. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("AC26_18","074_26_18","ACT","26","18","18","Ya paddungnay nahelnganda ti nappuhiy ugalida, at mid abalinandan manginnilah aat di Makulug an Tugun'u. At hay atom ya tugunom dida ta hukatanday ugalida ta matugundah nan Makulug an Tugun'u ta paddungnay maptanganda, ta du'gonda nan poto' Satanas ta hi Apo Dios di unudonda. Ti nan pangulugday dumalat hi a'aliwan di baholda, at hiyay iddumandah nan tagun Apo Dios an pento'na.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("AC26_19","074_26_19","ACT","26","19","19","Ya inalina goh di, “Inunud'uh de din inalin Jesus, Apu Ali Agrippa, hidin ni'hapitanan ha\"in hi wadanad daya an paddungnay enenap'u. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("AC26_20","074_26_20","ACT","26","20","20","Ya hay nahhun ya tinugun'u din tatagud Damascus ya ad Jerusalem, ya la'tot ya tinugun'u goh din tataguh nan abablubabluy hinan Provinciad Judea, ya tinugun'u goh nan Hentil. Ya hay intugun'u ya mahapul an muntutuyudah baholda ta du'gonda ta adida ipidpidwan aton ta hi Apo Dios unudonda, ya hay ugaliday pangimmatunan hi un immannung an du'gonday baholda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("AC26_21","074_26_21","ACT","26","21","21","Ya heten intugun'uy dumalat hi nampapan din Hudyun ha\"in hidih nan Timplun Apo Dios ad Jerusalem, ta way atondan mamatoy ay ha\"in. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("AC26_22","074_26_22","ACT","26","22","22","Mu nete\"ah din hopap di nangul'ulguda' hi aat Jesus ta nangamung ad ugwan ya binadabadangana' ay Apo Dios. At hiyaat unna' wadad ugwan an mangul'ulgud hi aat'un da'yun nun'abagtun tagu ya da'yu goh an nun'a'ampa. Nan ul'ulgudo' ya nipaddung hidin inalin Moses ya din udumnan propetah ma'at ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("AC26_23","074_26_23","ACT","26","23","23","ti inaliday henen ma'alih Kristu ya mapatoy, ya Hiyay mahhun an mamahuan ya un nan udumnan nun'a'atoy ta ipa'innilanah nan Hudyu ya hinan Hentil goh di Makulug an Ma'unud.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("AC26_24","074_26_24","ACT","26","24","24","Ya otog di pangul'ulgudan Paul hinan aatna ya bimmugaw hi Festus an inalinay, “Paul! Paddungnay mun'angaw'a an dimmalat hinan inada'adalmu!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("AC26_25","074_26_25","ACT","26","25","25","Mu tembal Paul an inalinay, “Adia' ahan mun'angaw, Apu Festus, ti heten ul'ulgudo' ya immannung an nahamad! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("AC26_26","074_26_26","ACT","26","26","26","Adia' tuma'ot an mangalih aat te ay Apu Ali Agrippa ti i'innilanay aatna, ti inila' an dengngolna daten amin an na'na'at ti nundongol hinan abablubabluy. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("AC26_27","074_26_27","ACT","26","27","27","Apu Ali Agrippa, undan kulugom din intudun din propetah din penghana? Hay inila' ya kulugom!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("AC26_28","074_26_28","ACT","26","28","28","Mu inalin Agrippa ay Paul di, “Undan alyoman nonong ya kinulug'uh nen inulgudmu ta mumbalina' hi Kristiano?” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("AC26_29","074_26_29","ACT","26","29","29","Ya tembal Paul an inalinay, “Ibaga' ay Apo Dios ta ta\"on hi un na'amtang unu hi awni ya kulugom! Ya kulugonyu goh an amin an mangngol hinan alyo' ad ugwan ta mipaddung ayuh aat'u! Mu bo'on ta'wa heten nabangkilinga' di pohdo' hi ipaddunganyu, ti nan pangulug'u!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("AC26_30","074_26_30","ACT","26","30","30","Ya timma'dog daden mumpapto' an nan Alin hi Agrippa, ya nan Gobelnadol, ya hi Bernice, ya nan udumnan tatagu, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("AC26_31","074_26_31","ACT","26","31","31","ya pimmitawda, ya nunhahapitdan inaliday, “Henen lala'i ya mid kangan di inatnah nappuhih pangidalatan hi ibaludana unu apatayana.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("AC26_32","074_26_32","ACT","26","32","32","Ya inalin Agrippa ay Festus di, “Un gulat ta agguyna inaliy nan alid Rome di manumalyan hiya at mabalin an mibo'tan.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("AC27_1","074_27_1","ACT","27","1","1","Unat goh ninomnomdan mangipiyuy ay Paul ad Rome hidid Italy ya ene'koddah Paul ya din udumna goh an nabalud ay Julius an ohah nan ap'apun di tindalun di ap'apud Rome. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("AC27_2","074_27_2","ACT","27","2","2","At nunlugan amih nan pupul an nalpud Adramyttium an nidadaan an umuy hinan Provinciad Asia, ya gun mundaguh henen pupul hinan bababluy hinan pingit di baybay. Ya ni'lugan ay da'mih Aristarchus an nalpuh nan Provinciad Macedonia an ad Thessalonica di abungna. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("AC27_3","074_27_3","ACT","27","3","3","Ya unat goh nabiggat ya dimmatong amid Sidon. Ya maphod di inat Julius ay Paul ti inyabulutnay inayan Paul an numbihhitah din i'ibbanah dih nan nangita'dogan din pupul, ta way inatdan nangidat hidin mahapulnan badangda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("AC27_4","074_27_4","ACT","27","4","4","Ya innayunmin nunlugan ta dimmatong amih nan lutan nigagwah nan babluy an ad Cyprus. Ya dinamumi din tuyup, at inlikkakumih pangngelna ti nahanian hinan luta. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("AC27_5","074_27_5","ACT","27","5","5","Ya ene'wamih nan baybay an neheggon hinan duwan provincia an ad Cilicia ya ad Pamphylia, ya dimmatong amid Myra hidih nan munisipyud Lycia. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("AC27_6","074_27_6","ACT","27","6","6","Ya limmahun amih din pupul, ya inah'upan goh de han apun di tindalu din ohan pupul an nalpud Alexandria an umuy ad Italy, at impahigup da'mi. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("AC27_7","074_27_7","ACT","27","7","7","Ya do'ol di algaw hi nundalanan din pupul ti mun'ul'ullay an gun ibangngad din tuyup, mu la'tot ya immatam amid Cnidus. Mu hinawanan da'mih din tuyup an mangiyandong hi owonmi, at inlikkakumi. Ya ene'wamid Salmone hidih nan nigagwah nan baybay an ad Crete ta nahanian nan pupul. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("AC27_8","074_27_8","ACT","27","8","8","Ya ene'wamih nan pingit di baybay ad Crete, mu umipabangngabangngad goh din tuyup, mu la'tot ya inatamanmi din babluy an nungngadan hi Nahanian an Dumatngan di Pupul an neheggon ad Lasea. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("AC27_9","074_27_9","ACT","27","9","9","Mu naladaw ami ti nadatngan hede han Algaw an Adi Panganan di Hudyu, at nunheglay tuyup mahkay, at atata'ot hi pundalanan di pupul. Ya ninomnom Paul nan maphod hi atonda, at inalinay, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("AC27_10","074_27_10","ACT","27","10","10","“Hay inila' ya atata'ot di pundaldalanan ten pupul ti mapa\"i, ya mun'itapal di kalga, ya waday malnong hi tagu. At hay maphod ya mihina tu'uh tu ta nangamung malpah di lawang.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("AC27_11","074_27_11","ACT","27","11","11","Mu nob'on di nangalin din mummunihuh nan pupul ya din ad pupul goh ti penhoddan mundapuh, at diday inunud din apun di tindalu ya bo'on din inalin Paul. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("AC27_12","074_27_12","ACT","27","12","12","Ya heden babluy an dumatngan di pupul ya adi maphod hi ihinan ti agguy nalpah di lawang, at do'olday linala'ih adi mamhod an mihinah di an hay pohdonda ya mundapuhda. At inluludda ta nangamung dimmatongdad Phoenix ti manghan di tuyup enen babluy ti adi umatam di tuyup hidi an ta\"on hi un nan malpuh immapit hi agwan unu hay wodhong hi un hagangon di buhu'an di algaw, ya hidiy penhoddah ihinan ta nangamung hi un nalpah din lawang. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("AC27_13","074_27_13","ACT","27","13","13","Nun'ul'ullay an numbangngad din tuyup, ya ninomnomda an mid mapto' ya itulud nan dibdib din pupulda, at ginuyudda din gumo' an impalnongda ta way aton din pupul an dumalan, at impadehmi an ene'wamih nan pingit di baybay hidid Crete. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("AC27_14","074_27_14","ACT","27","14","14","Ya unat goh na'amtang ya imbi'ah din puo' an nalpuh nan babluy ad Crete. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("AC27_15","074_27_15","ACT","27","15","15","Ya na'ah'upan din pupul an nunlugananmi, ya mid ologmin mi'yigwang, at binaweng da'mi. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("AC27_16","074_27_16","ACT","27","16","16","Ya imbawengmih din babluy an nigagwah nan baybay an ad Cauda, at nahanian ami ti manghan din puo'. Ya wada din bangka an nago'dan an gun guyudon din pupul, at inungaldan ginuyud ta inlugandah din pupul. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("AC27_17","074_27_17","ACT","27","17","17","Unat goh inluganda din bangka ya pinautda din pupul hi o\"ongol an talin ta adi mapa\"i ti alyonday ini ya iyuy nan puo' hinan pingit ad Syrtis hinan nasyon ad Libya. At bene'lagda din uloh an niyamma an mangidalan hinan pupul, at nun'ul'ulay an dimmalan din pupul. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("AC27_18","074_27_18","ACT","27","18","18","Ya unat goh nabiggat ya inaynayun din puo' an gun bumi'ah, at ente\"adan nangitapal hidin kalga ta way aton nan pupul an yumapaw ta adi munlonong. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("AC27_19","074_27_19","ACT","27","19","19","Ya din nabiggat goh ya nun'itapalda din mahapul hinan pupul. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("AC27_20","074_27_20","ACT","27","20","20","Ya do'ol di algaw hi agguyna pinumtangan ya labi hi aid di bittuan ti nidugah an gun pimmuo'. Ya la'tot ya way ohaan mi'id di namnamamin tumagu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("AC27_21","074_27_21","ACT","27","21","21","At do'ol di algaw hi agguymi nanganan, ya la'tot ya immuy hi Paul hinan tatagu, ya inalinay, “Da'yun linala'i, odolnah unyu dengngol din inali' ay da'yu ta agguy tu'u nakak ad Crete, at agguy nun'apa\"i tun pupul, ya agguy nun'atila' di kalga. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("AC27_22","074_27_22","ACT","27","22","22","Mu ta\"on ya tumulid tu'u ti mid ah ohan ditu'uh matoy, ti anggay tun pupul hi munlonong. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("AC27_23","074_27_23","ACT","27","23","23","Inilayu an ha\"in ya tagua' ay Apo Dios, ya dayawo' Hiya. Ya ad a\"u ya immalin ha\"in han ohan anghelna, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("AC27_24","074_27_24","ACT","27","24","24","ya inalinay, Paul, adi'a tuma'ot ti hay mahapul ya dumatong'ah nan Alin hi Caesar ad Rome, ya an amin nan ni'yibbam an nunlugan ya baliwan goh Apo Dios ti he\"ay dumalat hi pamaliwanan dida. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("AC27_25","074_27_25","ACT","27","25","25","At hiyanan adi ayu numanomnom ti kulugo' hi Apo Dios an ipa'annungnah nen inalinan ha\"in. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("AC27_26","074_27_26","ACT","27","26","26","Mu hay inila' ya ipahapat di puo' heten pupul hinan babluy an nigagwah nan baybay.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("AC27_27","074_27_27","ACT","27","27","27","Duway dumingguh nangele'dale'dan din puo' ay da'mih nan Baybay an Mediterranean. Ya unat goh limmabi ya inalin din muntamuh nan pupul di, “Mid mapto' ya gun meheggon nan pupul hinan luta!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("AC27_28","074_27_28","ACT","27","28","28","At innalday gumo', ya gino'dandah talin, ya inuy'uydah nan danum ta lukudonday aluhung nan baybay, ya umuy hi tulumpulu ta pituy mitlus. Ya unat goh na'amtang ya impidwadan nunlukud, ya umuy hi duwampulu ta pituy mitlus di aluhungna. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("AC27_29","074_27_29","ACT","27","29","29","Ya timma'otda ti hay ninomnomda ya mid mapto' ya waday ongol hi batu, at mihudpa' nan pupul, at inuy'uyday opat hi madamot hi gumo' hinan baybay ta ipa'udna nan pupul ta adi umuy. At ni'hapitdah nan dayawonda ta inal'alu'da dida ta ag'aga ya nawa'ah. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("AC27_30","074_27_30","ACT","27","30","30","Din udum an muntamun nen pupul ya inuy'uyda din bangkah nan danum ta lomondan lumayaw an ibalbaliday unda eg'od nan talin hinan ulun nan pupul ya nan gumo' goh ta uy'uyondah nan danum. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("AC27_31","074_27_31","ACT","27","31","31","Mu inalin Paul hinan tindalu ya hinan apuda goh di, “Gulat ta adi mihinan ditu'u nan muntamuh nan pupul at adi tu'u mabaliwan.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("AC27_32","074_27_32","ACT","27","32","32","At binongwah din tindalu din talin ta nagah din bangkah nan danum. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("AC27_33","074_27_33","ACT","27","33","33","Unat goh wan madonal ya inal'alu' Paul dida ta mangandah hini\"itang, ya inalinan diday, “Duway dumingguh nunlungdayaanyuh agguyyu nanganan. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("AC27_34","074_27_34","ACT","27","34","34","At ten al'alu'o' da'yu ta mangan ayuh hini\"itang ta way i'ilogyun humalug ta adi ayu munlonong! Mu hay inila' ya mi'id ah ohan ditu'uh way nappuhih ma'at an ta\"on un hay madinul.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("AC27_35","074_27_35","ACT","27","35","35","Unat goh inalin Paul hede ya innalnay tinapay, ya nunluwalun Apo Dios ta dengngoldan amin, ya endenolnan Hiya, ya inupengnay itang, ya inana. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("AC27_36","074_27_36","ACT","27","36","36","Ya an aminda ya munlenotdah itang, ya way ohan didaan inanday hini\"itang. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("AC27_37","074_27_37","ACT","27","37","37","Ya da'min nunlugan eden pupul ya duway gahut ami ta han napitu ta onom. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("AC27_38","074_27_38","ACT","27","38","38","Ya nan pohdondan onon di hiyay inanda. Ya unat goh nalpahda ya nun'itapalda din kalgadan bogah hinan danum ta way aton nan pupul an yumapaw. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("AC27_39","074_27_39","ACT","27","39","39","Unat goh nawa'ah ya waday inamangdah babluy, mu mid iniladah ngadana, ya nunlikaung nan pingitna an waday panag. At ninomnomdan hidiy pangipada'alandah nan pupul. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("AC27_40","074_27_40","ACT","27","40","40","At numbohatda din talin an nigo'dan din gumo' an na'uy'uy hinan danum ta nun'agah din gumo'. Ya nun'ubadda din paut din ayiw an pummunihudah din pupul, ya innalda din damunan lo'ob, ya intayundah nan ulun di pupul ta way aton di tuyup an mangipadalan eden pupul, at dimma'al amih nan pingit den babluy. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("AC27_41","074_27_41","ACT","27","41","41","Mu at'atappaw nan danum, at nilutto' din ulun di pupul hinan panag ya dimminong. Mu nidugah din dalluyun, at la'tot ya nun'apa\"i din bongwah din pupul. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("AC27_42","074_27_42","ACT","27","42","42","Ya ninomnom din tindalun mumpamatoy an amin hinan balud ti alyonday mid mapto' ya humalugda, ya numpangalayawda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("AC27_43","074_27_43","ACT","27","43","43","Mu agguy penhod Julius an pi'patoy da Paul, at impawana ta agguy pinatoy nan tindalu dida. Ya immandalna ta un adya han nanginnilan humalug ya diday mahhun an umugpah hinan danum ta duma'alda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("AC27_44","074_27_44","ACT","27","44","44","Ya inalinay mangunud nan udumnan agguy nanginnilan humalug ta edondah nan muntaptapaw an tabla ya hinan udumnan ayiw an niyammah nan pupul an nun'apa\"i. At hiyah ne inatmi ta way inatmin amin an dimma'al hinan pingitna ta nabaliwan ami. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("AC28_1","074_28_1","ACT","28","1","1","Unat goh dimma'al amih nan babluy an nigagwah nan baybay ya ininnilami an hay ngadan nen babluy ya Malta. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("AC28_2","074_28_2","ACT","28","2","2","Nan tatagun numpunhituh di ya ma'ma'uyada ahan ay da'mi ti hidin dimma'alanmi ya nun'apuyda, at nun'anidu ami ti gun umudan, ya tungnin goh. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("AC28_3","074_28_3","ACT","28","3","3","Ya immuy nunlongan Paul din ayiw, ya alyon ta itunguna, ya wada han ulog an nibi'lug eden ayiw. At unat goh nadangdang ya bimmuhu', ya nelepot hi ngamay Paul, ya inyalatna. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("AC28_4","074_28_4","ACT","28","4","4","Ya unat goh tinnig daden numpunhituh nan babluy heden ulog hi ngamay Paul ya himmanahapitdan inaliday, “Heten tagu ya mid mapto' ya pimmatopatoy, at ta\"on hi un nabaliwan hinan baybay mu ibolloh Apo Dios damdama, at matoy!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("AC28_5","074_28_5","ACT","28","5","5","Mu impula'gin Paul din ulog hidin apuy, ya mid al'ali. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("AC28_6","074_28_6","ACT","28","6","6","Ya hehennod din tataguy bumlalan din ngamay Paul unu hay atu\"inanah atayana, mu nadnoy di nanannodanda ya mid ah na'at. At nob'on goh di ninomnomdan inaliday, “Hi Paul di ohah nan madayaw an nalpud daya!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("AC28_7","074_28_7","ACT","28","7","7","Ya wada han ap'apun di tatagun de han babluy an hi Publius an ad lutan amin hinan neheggon hinan baybay, ya inayagan da'mi ta minangili da'mih tuluy algaw ti ma'ma'uyan da'mi. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("AC28_8","074_28_8","ACT","28","8","8","Ya nipaddeh an nundogoh hi aman Publius ti lumahuy odolna, ya mumputu goh. At immuy hi Paul hinan kuwaltun olo'ana, ya inluwaluana an eneh'anay ngamaynan hiya, at immadaog. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("AC28_9","074_28_9","ACT","28","9","9","Ya unat goh nundongol heden na'na'at at an amin din way lewohona eden babluy ya immuydan Paul, ya nipa'adaogda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("AC28_10","074_28_10","ACT","28","10","11","Do'ol di indatdan da'mih badangda goh. Ya nihihinna amin didah tuluy bulan. Ya wadah di han pupul hinan babluy an wadanmi an hay nalpud Alexandria, ya hay ngadana ya hi Nunduppel an Madayaw (ya nipa'ot hinan sangon di pupul di angah nan nunduppel an bulul an da Castor ay Pollux), ya nihihinnah di ta nangamung un nalpah di lawang, at hiyay nunlugananmi goh. Ya unat goh hay akakanmi ya nun'ehgop nan tataguy badangdan da'mih mahapulmih nan pupul. At nakak ami. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("AC28_12","074_28_12","ACT","28","12","12","Ya la'tot ya dimmatong amih nan babluy ad Syracuse, ya tuluy algaw di nihinanmih di. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("AC28_13","074_28_13","ACT","28","13","13","Ya nunlugan ami goh ta nangamung un ami immatam ad Rhegium. Ya din nabiggat ya ente\"anan timmuyutuyup an nalpuh nan nalpuwanmi, at naluh di duway algaw ya dimmatong amih nan babluy ad Puteoli. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("AC28_14","074_28_14","ACT","28","14","14","Ya inah'upanmi goh din kimmulug ay Jesus, ya inayagan da'mi ta nihina amin didah ohay duminggu. Ya unat goh nalpah hede ya nakak ami mahkay ta unmi dinaladalan an immuy ad Rome. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("AC28_15","074_28_15","ACT","28","15","15","Ya wah dida goh ad Rome din kimmulug ay Jesus. Ya unat goh dengngolda an umuy amid Rome ya immaliday udumnah nan babluy an mungngadan hi Malkadun Appius, ya immali din udumnah nan babluy an mungngadan hi Tuluy Ihto'olan an manod ay da'mi. Ya unat goh tinnig Paul dida ya nunluwalun Apo Dios, ya endenolnay nanamuwan din i'ibbamin da'mi, ya umanla mahkay. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("AC28_16","074_28_16","ACT","28","16","16","Unat goh dimmatong amid Rome ya inyabulut nan ap'apun di tindaluh di an hay pohdon Paul an punhituwan di hiyay ihinana, mu waday ohah tindalun mun'adug ay hiya. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("AC28_17","074_28_17","ACT","28","17","17","Ya naluh di tuluy algaw ya impa'ayag Paul din a'ap'apun di Hudyun nunhituh di ta na'amungda. Ya unat goh na'amungda ya inalinan diday, “I'ibba', mi'id ah inat'uh nappuhih nan i'ibba tu'un Hudyuh nan inaya'aya', ya agguy'u goh pinahiw din ugalin intudtudun din o'ommod tu'uh din penghana. Mu ta\"on un umat hina ya imbaluda' damdamad Jerusalem ta indata' hinan gubilnud Rome an wah di ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("AC28_18","074_28_18","ACT","28","18","18","ta hinumalyaa' ay dida. Ya mid ah inah'upandah inat'uh nappuhih pangidalatandah pamatayandan ha\"in, at penhoddan ibo'tana'. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("AC28_19","074_28_19","ACT","28","19","19","Mu impawan din Hudyu, at mid abalina' ti mi'id udumnah namadang ay ha\"in hidi, at imbaga' ta nan Alin hi Caesar hitud Rome di manumalyan ha\"in. Mu ta\"on hi un umat hinay inatdan ha\"in ya mi'id ah diklamu' hinan i'ibba tu'un Hudyu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("AC28_20","074_28_20","ACT","28","20","20","Ya manu ay impa'ayag'u da'yu ta mi'hahapita' ay da'yu, ti ten nabangkilingana' ti dimmalat di ni'yohhonga' hinan i'ibba tu'un Hudyuh pangalya' hi un hi Jesus di hahalimidon tu'uh Alin Pento' Apo Dios, mu adida kulugon hene.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("AC28_21","074_28_21","ACT","28","21","21","Ya inalidan hiyay, “Agguymi inilah ne han ul'ulgudom ti mid ah nipiyalih tudo' ay da'mih nanginnilaanmih nalpud Judea, ya mid ah immalin da'mih nan i'ibba tu'un iJudea ta way nangibaag hi aatna. At mid nangalin da'mih un way inatmuh nappuhi. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("AC28_22","074_28_22","ACT","28","22","22","Mu pohdonmin innilaon di aat di unudom. Ti hay inilami ya anggay ya an amin nan abablubabluy ya pahiwonda nan nitudtudu an hay aat Jesus.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("AC28_23","074_28_23","ACT","28","23","23","Ya hinahapitday algaw hi a'amunganda goh. At unat goh nadatngan heden algaw ya do'olday na'amung hi abung Paul, ya nete\"ah din we'weet di nangul'ulgudan Paul hi aatna ta nangamung un nahdom, ya inul'ulgudnay aat di Pumpapto'an Apo Dios. Ya imbaganay inalin de han nitudo' an hay inyuldin Moses ya nan udumnan intudo' din propetah din penghana ti penhodnan kumulugdan Jesus. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("AC28_24","074_28_24","ACT","28","24","24","Ya kinulug din udumna, mu agguy kinulug din udum. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("AC28_25","074_28_25","ACT","28","25","25","Ya hidin nakakanda ya himmanohongngelda. Ya waday ohah inalin Paul ya unda mahkay makak an inalinay, “Din propetan Apo Dios hidin penghanan hi Isaiah ya intudun nan Na'abuniyanan an Lennaway alyonah din a'apu tu'uh din penghana, ya maphod heden inalina ti inalinay, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("AC28_26","074_28_26","ACT","28","26","26","Umuy'ah nan tatagu ta alyom ay diday, Manu ti donglodonglonyuy Hapit Apo Dios, mu adiyu ma'awatan di aatna, ya manu ti tigotigonyu, mu adiyu immatunan di anahamadna. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("AC28_27","074_28_27","ACT","28","27","27","Ya umatdah na ti nidugah an adida hukatan di ugalida, ya adida dongdonglon di mitugun an paddungnay unda empop di ingada ta omod unda adi donglon. Ya paddungnay imi'imitonday matadah nan makulug an ma'ma'at ta omod unda adi immatunan di anahamad di ma'ma'at. Ya adida pohdon an innilaon di aatna ta way atondan adi middum ay Ha\"in ta omod unda adi pabaliw ay Ha\"in.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("AC28_28","074_28_28","ACT","28","28","28","Ya inalin goh Paul ay diday, “Hay maphod hi innilaonyu ya baliwan goh Apo Dios nan Hentil ti diday mangihamad an mangngol hinan Tugun!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("AC28_29","074_28_29","ACT","28","29","29","Ya unat goh impada'puh Paul an nangalin ne ya nun'akakda din Hudyu, ya himmanohongngelda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("AC28_30","074_28_30","ACT","28","30","30","Ya heden abung an inabangan Paul ya hiyay nunhituwanah duway tawon. Ya waday gun immuy an nangidungaw ay hiya, at nun'am'amlong hi Paul hi gunda nangidungawan ay hiya. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("AC28_31","074_28_31","ACT","28","31","31","Ya inul'ulgudnay aat di Pumpapto'an Apo Dios, ya intudtudunay aat Apu tu'un hi Jesu Kristu, ya agguy timma'ot an nun'ulgud, ya mid ah nangipadinong ay hiya.");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("RM1_1","075_1_1","ROM","1","1","1","Heten tudo' ya nalpun ha\"in an hi Apostoles Paul an baal Jesu Kristu ti pento'a' ay Apo Dios, ya hennaga' ay Hiya ta ul'ulgudo' nan Maphod an Ulgudna. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("RM1_2","075_1_2","ROM","1","2","2","Hidin penghana ya inalin Apo Dios hinan numbino'ob'on an propetana ta itudo'da din intulagna an nan Nahamad an Maphod an Ulgud an hiyah te nan gun ma'ulgud ad ugwan. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("RM1_3","075_1_3","ROM","1","3","3","Ya henen intulagna ya hay aat nan Imbaluynan hi Apu tu'un hi Jesu Kristu. Ti numbalin hi tagun umat ay ditu'u, ya Hiyay ohah holag nan Alin hi David hidin penghana. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("RM1_4","075_1_4","ROM","1","4","4","Mu hay aat di na'abuniyanana ya Hiyay na'alih Imbaluy Apo Dios an nidugah di abalinana, ya hay panginnilaan ya nan namahuanah din natayana. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("RM1_5","075_1_5","ROM","1","5","5","Ya hi Jesu Kristu di dimmalat hi nangipattigan Apo Dios ay ha\"in hi homo'na ti pento'a' hi apostoles ta umuya' muntudtuduh nan tataguh nan abablubabluy hi aat Jesus ta kumulugdan Hiya, ya Hiyay unudonda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("RM1_6","075_1_6","ROM","1","6","6","Ya da'yu goh an iRome di nahnaga' an nan pento' Apo Dios ta da'yuy tatagun Jesu Kristu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("RM1_7","075_1_7","ROM","1","7","7","At hay ato' ya itud'a' da'yun amin an wad Rome an pa'appohdon Apo Dios an pento'nah tataguna. Hay pohdo' ya minaynayun ni' an wadan ditu'uy homo' ya lenggop an malpu ay Ama tu'un hi Apo Dios ya hi Apu tu'un hi Jesu Kristu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("RM1_8","075_1_8","ROM","1","8","8","Hay mahhun hi alyo' ya mundenola' ay Apo Dios an dayawon tu'u ti nan aatyu! Mu hi Jesu Kristuy nangipanomnom eten ato', ya manu ay mundenola' ay Hiya ti gun ulgudon nan tatagun numbino'ob'on di nunhituwanday aat di pangulugyu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("RM1_9","075_1_9","ROM","1","9","9","Ya indat Apo Dios di tamu' ta ul'ulgudo' nan Maphod an Ulgud an hay aat di Imbaluyna, ya mahmahlua' enen tamu' an indat Apo Dios. Ya i'innilan Apo Dios, ya immannung an wa ay ta munluwalua' ya gun'u da'yu iluwaluan. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("RM1_10","075_1_10","ROM","1","10","10","Ya hay ibaga' ay Hiyah nan punluwalua' ya alyo' ay Hiya ta adia' mahkay mataktak hi umalia' ay da'yud ugwan hi unna pohdon. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("RM1_11","075_1_11","ROM","1","11","11","Ya pa'appopohdo' an umalin da'yu ta way ato' an mamadang ay da'yu ta ma'udman nan abalinanyun nalpuh nan Na'abuniyanan an Lennawa. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("RM1_12","075_1_12","ROM","1","12","12","Ti wadaa' ay hina ya mumbabaddangan tu'u ti mipadenola' an dumalat nan pangulugyu, ya umat goh ay da'yu an mipadenol ayun dumalat nan pangulug'u. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("RM1_13","075_1_13","ROM","1","13","13","Da'yun i'ibba', pohdo' an innilaonyuy gun'u punnomnoman hi umalia' ay da'yu, mu gunna' nataktak. Ti hay dumalat hi pamhoda' an umalin da'yu ya ta ulgudo' nan Nahamad an Tugun, ta way atonyun ma'udman an kumulug an umat hinan gun'u inat hidin udumnan babluy di Hentil hinan agguy nanginnilah nan Tugun Apo Dios. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("RM1_14","075_1_14","ROM","1","14","14","Ti mahapul an ul'ulgudo' nan Nahamad an Tugun hi an amin hinan tatagu an nan way adalna, ya nan mid adalnan tatagu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("RM1_15","075_1_15","ROM","1","15","15","At hiyaat unna' umi'ikay an mangulgud hinan Maphod an Tugun Apo Dios ay da'yu goh hinad Rome. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("RM1_16","075_1_16","ROM","1","16","16","Nahamad di pangedenola' hinan Maphod an Ulgud an hay aat Kristu, ti gulat ta kumulug nan tatagun nen Ulgud ya nidugah di abalinan Apo Dios an mamaliw ay dida. Ya hay nahhun hi binaliwana ya din Hudyu, mu ad ugwan ya pi'baliwna goh nan Hentil. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("RM1_17","075_1_17","ROM","1","17","17","Ti intudun nen Ulgud an ibilang Apo Dios an nahamad di ugali tu'uh un waday pangulug tu'un Jesu Kristu, ya mi'id ah udumnah dumalat. Immannung hete ti inalin nan impitudo' Apo Dios di, “Nan tagun ibilang Apo Dios an nahamad di ugalida an dimmalat nan pangulugda ya diday mi'tagun Apo Dios hi munnononnong.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("RM1_18","075_1_18","ROM","1","18","18","Mahapul an waday pangulug tu'u ti impa'innilan Apo Dios an wad abuniyan di amabungotnah nan tatagun mi'id pangulugdan Hiyan nappuhiy pangatda. Ya hanan atondan nappuhi ya hiyay mangipawah nan panginnilaandah nan makulug an hay aat Apo Dios. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("RM1_19","075_1_19","ROM","1","19","19","Ya mabalin an innilaonday aat Apo Dios ti impa'innilanan dida, mu adida haggungon. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("RM1_20","075_1_20","ROM","1","20","20","Ya adi mattig hi Apo Dios, mu nan abalinanan mid pogpogna ya nan na'abuniyanana, ya mabalin an innilaon nan tataguy aatna ti impa'innilanan dida. Ti nete\"ah din nunlumuwan Apo Dios hitun luta ya nan limmunay mangipa'innilah aatna an Dios, at mid ahan pambaldah pangalidah un mid abalinandan manginnilah aat nan makulug. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("RM1_21","075_1_21","ROM","1","21","21","Mu ta\"on hi unda i'innilan wadah Apo Dios ya agguyda damdama ene'gonan Hiya, ya agguyda goh endenol nan maphod an ina'inatnan dida. Ya nakudang di aat di punnomnomanda, at mid poto' di punnomnomandan ay paddungnay nahelnganda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("RM1_22","075_1_22","ROM","1","22","22","Ya inaliday unda nanomnoman, mu agguyda ti unda munlayah ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("RM1_23","075_1_23","ROM","1","23","23","ti hay inatda ya agguyda dinayaw hi Apo Dios an matattagu. Ti undaat goh inyammay bululdan umat hi tagun mapogpog, unu umat hi hamutiy udumna, ya nan a'animal, ya nan umadap an umat hi baniah unu ulog ta didanay gunda dinayaw. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("RM1_24","075_1_24","ROM","1","24","24","Ya hiyah ne penhoddah atonda, at ingnganuy Apo Dios dida ta okoddan mangat hinan lumihog an pohpohdonda, at way ohaan inatnay lumihog hinan i'ibbada. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("RM1_25","075_1_25","ROM","1","25","25","Ya din'ugday makulug an hay aat Apo Dios ta hinukatandah nan adi makulug. Ti hay dinayawda ya nan limmun Apo Dios an bo'on at goh nan Nunlumun dida an nan mi'id pogpog di ipabagbagtuana! Amen. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("RM1_26","075_1_26","ROM","1","26","26","At ingnganuy Apo Dios dida ti dumalat ay danen inatdan nappuhin umipabain. Ya ta\"on un din udumnan binabai ya din'ugday pamhoddah nan linala'i ta hay binabaiy ni'yenghaanda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("RM1_27","075_1_27","ROM","1","27","27","Ya umat goh hinay inat nan udumnan linala'i ti din'ugday pamhoddah nan binabai ta hay ibbadan linala'i goh di inamnawanda. At danen umipabain an ato'atondah nan i'ibbaday dumalat hi amoltaanda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("RM1_28","075_1_28","ROM","1","28","28","Ya nan adi managgung ay Apo Dios ya inganuyna dida ta okoddah nan punnomnomandan nahihinnu, ya ta atonda nan lumihog. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("RM1_29","075_1_29","ROM","1","29","29","At do'do\"ol di atondah numbino'ob'on an nun'appuhi ti nababahholanda. Ya amnawanday gina'un di ibbada, ya atonday nappuhih nan ibbada, ya umamohdah gina'un di ibbada, ya pumatoyda, ya ma'ahhohongngelda, ya balbaliyanda nan ibbada, ya abohlanda dida, ya hapitonday ibbada, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("RM1_30","075_1_30","ROM","1","30","30","ya piluhonda goh dida, ya boholondah Apo Dios, ya mi'id ogondah ibbada, ya mumpahpahiyada, ya ulgudonday amaphodan di odolda, ya manganapdah nan baluh atondah nappuhi, ya adida umunud hi o'ommodda, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("RM1_31","075_1_31","ROM","1","31","31","ya adida nomnomon nan immannung, ya adida ipa'annung nan intulagda, ya mi'id pamhodda ya gohgohdah ibbada. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("RM1_32","075_1_32","ROM","1","32","32","Mu iniladan hay inyuldin Apo Dios ya nan tagun umat hinay atonda ya mamoltadah mid pogpogna. Mu ta\"on unda inila mu ituluydan mangat damdama. Mu hay inyal'allanah na\"appuhi ya un hene ya wa ay di tigondah aton nan ibbadah nappuhin umat hinan atonda ya alyonday maphod met nan atonda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("RM2_1","075_2_1","ROM","2","1","1","Gulat ta da'yun nangngol eten inulgud'uh aat nan udumnan tagu ta pahiwonyuy aatda ya hay pambalyu mah hi aat di baholyu tuwali? Ti undan alyonyuy unyu agguy inat hana, mu hanan inatyu ya na\"appuhi goh an umat hinan inatda! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("RM2_2","075_2_2","ROM","2","2","2","Ya inila tu'un nahamad di pummoltan Apo Dios hinan tagun mangat hinah nan inulgud'u. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("RM2_3","075_2_3","ROM","2","3","3","Mu henen pinahalyu an bahol an inaliyuh inat nan udumnan tagu ya umat goh hinay inatyu! At undan nomnomonyuh un diday mamolta, ya adi ayu? ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("RM2_4","075_2_4","ROM","2","4","4","Unu mid mapto' ya adiyu nomnomon di baholyu ti alyonyu nin hi un iyulay Apo Dios di baholyu ti ma'ma'ullay an nidugah di pamhodnah nan tatagu? Mu undan mid inilayuh un anaad ta ma'ma'ullay hi Apo Dios? Manu ay ma'ma'ullay ta hodonay panukatanyuh ugaliyu ta adiyu inaynayun an mabaholan! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("RM2_5","075_2_5","ROM","2","5","5","Mu adi ayu ma'al'alu', ti unyuat goh ud'udman di amoltaanyu, at nidugah di amoltaanyun den algaw an pummoltaan Apo Dios hinan tatagu an hiyah ne panginnilaan hi anahamad di pummoltaana. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("RM2_6","075_2_6","ROM","2","6","6","Mu itudun nan Hapit Apo Dios di, “Hay pangiballohan Apo Dios hinan inat di tatagu ya ipaddungnah nan inatda.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("RM2_7","075_2_7","ROM","2","7","7","Ti edpol ay nan udumnan tagun mangat hi maphod ti hay nomnomonda ya nan pi'taguandan Apo Dios hi mid pogpogna, ya hay bumagtuanda, ya nan pangedenolan Apo Dios ay dida, at diday abuluton Apo Dios hi mi'tagun Hiya. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("RM2_8","075_2_8","ROM","2","8","8","Mu hanan tatagun hay odolda ya anggay di nonomnomonda, ya du'gonda nan Makulug hi Ma'unud ta gunda aton di nappuhi, at nidugah di pange'englan Apo Dios ay dida. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("RM2_9","075_2_9","ROM","2","9","9","Ya an amin di mangat hi nappuhi ya moltaon Apo Dios dida ta munholholtapda, ya mahhun nan Hudyu ya un nan Hentil. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("RM2_10","075_2_10","ROM","2","10","10","Mu nan mangat hi maphod ya ipabagtun Apo Dios dida, ya edenolna dida, ya ipalenggopna dida an ta\"on unda Hudyu unu Hentil. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("RM2_11","075_2_11","ROM","2","11","11","Ti mi'id ah pangipangngilan Apo Dios hinan atonan munhumalya. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("RM2_12","075_2_12","ROM","2","12","12","An amin di tatagun Hudyu unu Hentil ya nabaholanda, at hiyanan moltaon Apo Dios dida. Moltaona nan Hentil an ta\"on hi unda agguy inila nan Uldin an indatnan Moses ti nabaholanda tuwali. Mu nan Hudyun nanginnilah nan Uldin ya nabaholan goh damdama ti agguyda inunud, at hiyanan mamoltada an henen Uldin di panumalyan Apo Dios ay dida. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("RM2_13","075_2_13","ROM","2","13","13","Ti bo'on ya anggay di nangngolan di taguh nan Uldin di dumalat hi pangibilangan Apo Dios hi anahamad di aat di tagu, ti mahapul an unudona nan Uldin. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("RM2_14","075_2_14","ROM","2","14","14","Ya ta\"on un mi'id inilan nan Hentil hinan Uldin di Hudyu mu gunda aton nan udumnah nan itudun di Uldin di Hudyu ti iniladan hiyah ne maphod hi aton. At hiyah ne attiganan wadah nomnomday pohdon Apo Dios hi atonda ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("RM2_15","075_2_15","ROM","2","15","15","ti wagwagda tuwalin dida. At ta\"on hi unda agguy inilah nen Uldin Apo Dios ya paddungnay nitanom hi nomnomda ti mipanomnom ay diday maphod hi atonda unu nappuhi. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("RM2_16","075_2_16","ROM","2","16","16","Hi awniat punhumalyaon Apo Dios hi Jesu Kristu, at ipa'innilana hanan ninomnomdan agguy nipa'innilah din ataguda ti Hiyay panumalyanan dida, ya hanan punhumalyaan Apo Dios ya niddum hinan Maphod an Ulgud an gun'u ulgudon. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("RM2_17","075_2_17","ROM","2","17","17","Da'yun i'ibba' an Hudyu, gulat ta alyonyuy un da'yuy pento' Apo Dios hi tataguna at edenolyu nan Uldin, ya iyamlayuy pamhodan Apo Dios ay da'yu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("RM2_18","075_2_18","ROM","2","18","18","Ti gulat ta inilayuy pohdon Apo Dios hi atonyu, ya inilayun mamto' hi nahamad an ma'at ti intudun nan Uldin ay da'yu, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("RM2_19","075_2_19","ROM","2","19","19","ya gulat ta alyonyuy un ayu nala'eng an manugun hinan tatagun agguy natugun an paddungnay unda nabulaw, ya alyonyu goh hi un da'yuy way abalinanan mangipapatal hi nomnom di tatagun paddungnay nahelngan, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("RM2_20","075_2_20","ROM","2","20","20","ya gulat goh ta nomnomonyuh un way abalinanyun muntudtuduh nan tatagun adi umday punnomnomanda, ya nan pa'ette\"ay panginnilaanah aat di Tugun Apo Dios, ya alyonyuy un nan Uldin an unudonyu ya inakamnan amin nan makulug an nan nahamad hi ma'innila, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("RM2_21","075_2_21","ROM","2","21","21","ya ituduyu goh di maphod hi aton di udumna. At anaad udot ta adiyu ituduwan di odolyu ta inilayuy maphod hi ma'at? Ti ituduyuy, “Adi tu'u pangakawan!” mu un ayu dan udot adi mangakaw? ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("RM2_22","075_2_22","ROM","2","22","22","Ya alyonyu goh di, “Adi tu'u umilugtap!” mu undan adi ayu udot umilugtap? Ya pa'appahiwonyuy bulul, mu undan udot adi ayu umuy mangakaw hidih nan numbino'ob'on an timplun pundayawandah bulul? ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("RM2_23","075_2_23","ROM","2","23","23","Ya iyamlayu goh di awadan nan Uldin Apo Dios ay da'yu, mu undan goh udot adiyu bainon hi Apo Dios ti nan adiyu pangunudan enen Uldina? ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("RM2_24","075_2_24","ROM","2","24","24","Umannung an bainonyu ti hay impitudo' Apo Dios ya inalinay, “Pahiwon nan Hentil hi Apo Dios ti dumalat nan na\"appuhin atonyun Hudyu.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("RM2_25","075_2_25","ROM","2","25","25","Ya nipakugit ayu ta panginnilaan hi un da'yuy tatagun Apo Dios, at unudonyu ay nan Uldin ya waday punhulbian nen nakugitanyu ti immannung an da'yuy tataguna. Mu gulat ta adiyu unudon nan Uldin at mid hulbin nen nakugitanyu! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("RM2_26","075_2_26","ROM","2","26","26","Mu gulat ta nan Hentil an agguy nipakugit ya atonday maphod an itudun nan Uldin at hay pangibilangan Apo Dios hi aatda ya paddungnay nipakugitda damdama ti diday tataguna goh. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("RM2_27","075_2_27","ROM","2","27","27","Ya gulat ta nan agguy nipakugit ta atonday maphod an nipaddung hinan itudun nan Uldin ya hiyah ne mamain ay da'yuh unyu adi unudon nan Uldin an nitudo' an ta\"on un ayu nakugit. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("RM2_28","075_2_28","ROM","2","28","29","Ya atonyuy numbino'ob'on ta ipattigyuh un ayu Hudyu, mu bo'on heney dumalat hi anahamad di Hudyu. Ti nan nahamad an Hudyu ya diday nahamad di pangunudandah nan Tugun Apo Dios. Ya nan nahamad an kugit ya bo'on hay a'aanan di up'up di odol, ti nan nahamad an kugit ya hay a'aanan di bahol an hiyah ne tamun nan Na'abuniyanan an Lennawan Apo Dios, ya bo'on nan nitudo' an Uldin. Ya nan tatagun nangatan nan Na'abuniyanan an Lennawa ya ta\"on un diday mi'id a'al'alyana mu hi Apo Dios di mangipadenol ay dida. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("RM3_1","075_3_1","ROM","3","1","1","Mid mapto' ya alyonyuan umat ay hina ya hay hulbin mah di aHudyu ya nan numpakugitan. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("RM3_2","075_3_2","ROM","3","2","2","Mu do'do\"ol di punhulbiana! Ti hay oha ya nan Hudyuy nange'kodan Apo Dios hinan Hapitna ta halimunanda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("RM3_3","075_3_3","ROM","3","3","3","Immannung an imbahhaw din udumnah nan Hudyuy nuntutulagandan da Apo Dios, mu ta\"on ya adi damdama ibahhaw Apo Dios di ni'tulaganan dida. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("RM3_4","075_3_4","ROM","3","4","4","At ta\"on un munlayah an amin di tatagu mu adi ahan munlayah hi Apo Dios ti makulug an ipa'annungnay hapitona! Ya hiyah ne goh di itudun nan impitudo' Apo Dios hi aatna ti inalinay, “He\"a, Apo Dios an dayawonmi ya gunmu hapiton di makulug, at malupit di amakulugmu, ya ta\"on un da'a baholan hinan tatagu mu ma'i'innilan mid ah baholmu.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("RM3_5","075_3_5","ROM","3","5","5","Ya gulat ta ipaddung nan tataguy aat tu'uh nan aat Apo Dios ta alyonday, “Immannung an na'ahhamad hi Apo Dios ti nat'on an adi umat ay ditu'un nabaholan. At nan bahol tu'uy nangipa'innila!” At mid mapto' ya alyonyuy, “Maphod hi un tu'u mabaholan ti henen abaholan tu'uy mangipa'innilah amaphodan Apo Dios! At undan nappuhiy aton Apo Dios hi unna moltaon di tagun nabaholan?” Mu adi ahan umat hina ti nan tagun adi kumulug ya hiyay ad nomnom hinan umat hina. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("RM3_6","075_3_6","ROM","3","6","6","Adi ahan umat hinay aat Apo Dios ti nahamad di atonah unna moltaon nan nabaholan! Mu gulat ta adina moltaon ya nahihinnuh nen atona, at mid biyangnan manumalyan amin hinan tataguh tun luta. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("RM3_7","075_3_7","ROM","3","7","7","Ya gulat ta munlayaha' ta alyo' di, “Maphod ta tigon nan tatagun nob'on di aat'uh nan aat Apo Dios ta ma'innilan Hiyay ma'akkulug ti nan layah'uy dimmalat, ya hapiton nan tataguy anabagtuna!” Ya gulat goh ta mumpulitikaa' ta alyo' di, “Nan inat'un nappuhiy dimmalat hi panapitan nan tataguh anabagtun Apo Dios, at anaad mah ya moltaona' ay Hiya?” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("RM3_8","075_3_8","ROM","3","8","8","Ya gulat ta makulug henen hapiton at alyon tu'u mah di, “Aga tu'u ta aton tu'uy nappuhi ta hiyay mangipa'innilah nan maphod!” Mu adi ahan umat hina! Mu nan udumnan tatagu ya pahalona' ti alyonday un hiyah ne panudtudu', mu adi umat hinay ato'. At maphod hi unda mamolta nan manapit hi umat hina. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("RM3_9","075_3_9","ROM","3","9","9","Undan alyonyuy un tu'u ma\"aphod an Hudyu ya un nan udumnan tatagu? Adi tu'u ahan, ti impa'i'innila' an numpapaddung nan Hudyu ya nan Hentil ti an amin tu'u ya nabaholan tu'u. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("RM3_10","075_3_10","ROM","3","10","10","An hiyah ne goh din inalin nan impitudo' Apo Dios an inalinay, “Mi'id ah ohah tagun na'ahhamad di ugalina, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("RM3_11","075_3_11","ROM","3","11","11","ya mi'id ah nanginnilah amakulug di Tugun, ya mi'id mamhod an manginnilah aat Apo Dios. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("RM3_12","075_3_12","ROM","3","12","12","Ti an amin di tatagu ya din'ugdah Apo Dios, at pimmuhiy ugalida, ya mi'id mangat hi maphod an ta\"on ah oha.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("RM3_13","075_3_13","ROM","3","13","13","Ya itudun goh nan Hapit Apo Dios di, “Agaga\"ihaw an hapit di bumuhu' hi timidda an umat hinan nibughul an lubu'.” Ya wada goh di ohan nitudo' hinan Hapit Apo Dios an inalinay, “Ya hay layahday pamalbalidah nan i'ibbada ti nan hapit an malpuh timidda ya umat hinan gitan di ha'u'un malpuh timidna.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("RM3_14","075_3_14","ROM","3","14","14","Ya nitudo' goh hinan Hapit Apo Dios di, “Wa ay ta humapitda ya mun'idutda, an mumpait hi pangngolan.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("RM3_15","075_3_15","ROM","3","15","15","Ya wada goh di nitudo' an inalinay, “Ta\"on un mid dumalat ya pumatoyda, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("RM3_16","075_3_16","ROM","3","16","16","ya an amin di gunda ayan ya bahbahonday alenggopan di i'ibbada, ya diday dumalat hi punligatanda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("RM3_17","075_3_17","ROM","3","17","17","Ya mi'id iniladah aat di lenggop.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("RM3_18","075_3_18","ROM","3","18","18","Ya itudun goh nan Hapit Apo Dios di, “Mi'id ogondan Apo Dios.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("RM3_19","075_3_19","ROM","3","19","19","Ya inila tu'un amin nan itudun nan nitudo' hinan Uldin di Hudyu, ya hiyay mangipa'innilah bahol nan mangunud hinan Uldin. At mid pambaldah nan baholda ti hay pannig Apo Dios an amin hi tataguh tun luta ya nun'abaholanda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("RM3_20","075_3_20","ROM","3","20","20","Ti mi'id ah ohah taguh ibilang Apo Dios hi na'ahhamad di ugalinan dumalat nan pangunudanah nan Uldin. Ti hay tamun di Uldin ya anggay ya itudunay aat di bahol. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("RM3_21","075_3_21","ROM","3","21","21","Immannung an adi umday Uldin. Mu ad ugwan ya nipa'innilay mahapul hi ma'at ta way aton Apo Dios an mangibilang an nahamad di ugalin di tatagu an bo'on hay Uldin di dumalat ya anggay. Henen mahapul ya na'ulgud hinan libluh nitud'an di Uldin, ya inulgud goh din propetah din penghanay aatna. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("RM3_22","075_3_22","ROM","3","22","22","Hay mahapul hi pangibilangan Apo Dios an nahamad di ugalin di tagu ya nan pangulugandan Jesu Kristu. At umat hinan amin di pangibilangan Apo Dios hinan kumulug ay Jesu Kristu ti numpapaddung an amin di tagu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("RM3_23","075_3_23","ROM","3","23","23","Ya an amin tu'u ya nabaholan tu'un Apo Dios, at hiyanan nakudang ahan di amaphod tu'uh pannigna. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("RM3_24","075_3_24","ROM","3","24","24","Mu ibilang Apo Dios an nahamad di ugali tu'u damdama, mu bo'on nan aton tu'uy dumalat ti nan gohgohna. Ya manu ay atona ti imbo'lan Jesu Kristuy bahol tu'u. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("RM3_25","075_3_25","ROM","3","25","26","Ti Hiyay hennag Apo Dios ta mibugha' di dalana ta Hiyay dumalat hi a'aliwan di bahol, at ma'aliwan di bahol di tataguh un waday pangulugdan Hiya. Ya hidin penghana ya ay ihunay un ingnganuy Apo Dios di abaholan nan tatagu, at ay ihunay un agguy nahamad di inatna. Mu bo'on heney aatna ti mehodan, ta awni ta hennagnah Kristu ta nan natayanay nangipabo'laan Apo Dios hi bahol nan tatagu, at Hiyay panginnilaan ad ugwan hi anahamad di aat Apo Dios. Ya ipa'innilana goh an ibilangnan nahamad di aat nan tatagun mangulug ay Jesus. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("RM3_27","075_3_27","ROM","3","27","27","At gulat ta iyamla tu'u ta alyon tu'uy, “Manu ay nipaphod tu'u ti nan ina'inat tu'un maphod!” Mu adi mabalin hi un tu'u iyamlah ne ti adi umat hinay aatna. Mu nipaphod tu'u an dumalat di pangulugan tu'un Jesus. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("RM3_28","075_3_28","ROM","3","28","28","At hay aatna ya ibilang Apo Dios an nahamad di ugali tu'u ti nan pangulugan tu'un Kristu an bo'on hay pangunudan tu'uh nan itudun di Uldin ya anggay. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("RM3_29","075_3_29","ROM","3","29","29","Ya mid mapto' ya alyonyuan un nan Hudyu ya anggay di ibilang Apo Dios an nahamad di aatda. Mu adi umat hina ti bo'on nan Hudyu ya anggay di tataguna ti niddum nan Hentil goh. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("RM3_30","075_3_30","ROM","3","30","30","Ti un ohah Apo Dios an Hiyay nahamad hi dayawon an amin nan tatagu, at ta\"on un tu'u Hudyu unu Hentil mu gulat ta waday pangulug tu'un Kristu at ibilang Apo Dios an nahamad di ugali tu'u. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("RM3_31","075_3_31","ROM","3","31","31","Ya mid mapto' ya alyonyuan, “Umat ay hina at ta\"ongkay hi un tu'u adi unudon nan Uldin ti ammunah nan pangulugan tu'un Kristu!” Mu adi ahan umat hinay aatna ti gulat ta waday pangulug tu'un Kristu at iyal'alla tu'un mangunud hinan maphod an itudun nan Uldin. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("RM4_1","075_4_1","ROM","4","1","1","Nomnomon tu'uy aat Abraham an ad holag ay ditu'un Hudyu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("RM4_2","075_4_2","ROM","4","2","2","Gulat ta nan maphod an ina'inatnay dimmalat hi nangibilangan Apo Dios an nahamad di ugalina at waday biyang Abraham an mangiyamlah ugalina. Mu adi umat hina, ti ta\"on hi un maphod di ugalina mu hay pannig Apo Dios ay hiya ya agguy nahamad damdama, at mid biyangnan mangiyamlah ugalina. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("RM4_3","075_4_3","ROM","4","3","3","Ti imbaag nan impitudo' Apo Dios di aat Abraham an inalinay, “Kinulug Abraham hi Apo Dios, at hiyay dimmalat hi nangibilangan Apo Dios an nahamad di ugalina.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("RM4_4","075_4_4","ROM","4","4","4","Ya gulat ta muntamu nan tagu ya midat di bino'lana ti nan nuntamuana. Ya henen nidat an lagbuna ya bo'on adaw ti imbo'lana. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("RM4_5","075_4_5","ROM","4","5","5","Mu waday udumnah tatagu an adida ipadah an bo'laon di abaliwanda, ti iniladan ta\"on unda nabaholan mu ibilang Apo Dios didah mid baholdah un way pangulugda, at kulugondah Apo Dios. Ya abuluton Apo Dios henen pangulugda, at hiyay dumalat hi pangibilanganan nahamad di ugalida. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("RM4_6","075_4_6","ROM","4","6","6","Ya umat hitu goh din intudun din Alin hi David hidin penghana ti intudunan mundenol nan tagun ibilang Apo Dios an nahamad di ugalina an bo'on nan maphod an ina'inatnay dimmalat, ti inalinay, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("RM4_7","075_4_7","ROM","4","7","7","“Mawagahan nan tatagun mangibahhaw hi pangunudandah nan Uldin, ya mun'an'anladah un aliwan Apo Dios henen inatda ti aliwanay baholda! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("RM4_8","075_4_8","ROM","4","8","8","Ya mawagahan nan tagun adi ibilang Apu tu'u an way baholna!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("RM4_9","075_4_9","ROM","4","9","9","Ya nan tagun mawagahan an inalin David ya undan nan nipakugit ya anggay? Bo'on, ti niddum goh nan agguy nipakugit hinan inalina. Ya inila tu'un impitudo' Apo Dios an inalinay, “Kinulug Abraham hi Apo Dios, at hiyay dimmalat hi nangibilangan Apo Dios an nahamad di ugalina.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("RM4_10","075_4_10","ROM","4","10","10","At nomnomonyuy aat nen inat Apo Dios, ti undan nahhun an nipakugit hi Abraham ya un ibilang Apo Dios an nahamad di ugalina, unu agguy? Na'innilan nahhun henen inat Apo Dios ya un mipakugit hi Abraham! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("RM4_11","075_4_11","ROM","4","11","11","Ti awni ya un mumpakugit hi Abraham! Ya henen nakugitanay nangipa'innilah un din hopapnah agguyna nakugitan ya kinulugnah Apo Dios, at imbilang Apo Dios an nahamad di ugalina. Ya manu ay umat hina ta nan tatagun ta\"on unda agguy nakugit, mu atonda ay din inat Abraham hidin penghana ya paddungnay hi Abraham di ommodda ti kulugonda goh hi Apo Dios, at ibilang Apo Dios an nahamad di ugalida. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("RM4_12","075_4_12","ROM","4","12","12","Hi Abraham goh di ommod nan Hudyun nakugit, mu bo'on hay nakugitanday dimmalat hi niyommodanda, ti manu ay ya inaynayunday pangulugdan Apo Dios an umat hidin inat Abraham hidin agguyna nakugitan. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("RM4_13","075_4_13","ROM","4","13","13","Hay intulag Apo Dios ay Abraham ya hinan holagna goh ya inalinay, “Awniat hakupondan amin tun luta.” Mu bo'on hay nangunudan Abraham hinan Uldin di dimmalat hi nangitulagan Apo Dios enen hakuponda. Ti manu ay ya hay nanguluganan Apo Dios, at hiyay dimmalat hi nangibilangan Apo Dios an nahamad di ugalina. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("RM4_14","075_4_14","ROM","4","14","14","Ti gulat ta nan mangunud hi Uldin di pangidatan Apo Dios enen intulagna at mid hulbin di pangulug. Mu umat ay hina ya mid hulbin goh din intulagna. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("RM4_15","075_4_15","ROM","4","15","15","Ti mahapul an adida ibahhaw nan pangunudandah nan Uldin ya un mabalin an diday pangidatana, mu mi'id ay di ologda at moltaon Apo Dios dida. Ya gulat ta mi'id nan Uldin hi ibahhawanda at adi moltaon Apo Dios dida. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("RM4_16","075_4_16","ROM","4","16","16","At hiyanan hay panawatan tu'uh nan pumhodan an malpun Apo Dios ya bo'on nan pangunudan hinan Uldin, mu gapuh nan inalinan atonah nan tagun waday pangulugna. Ya hiyah ne attiganan hay panawatan tu'uh pumhodan ya gapuh homo'nan ditu'u. Ya bo'on ya anggay di Hudyun mangipa'anhan hinan Uldin di hom'ona, mu ta\"on nan way pangulugna an umat ay Abraham di pangulugna. Hiyah te dumalat an hi Abraham ya ommod tu'un amin an kumulug ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("RM4_17","075_4_17","ROM","4","17","17","ti waday nitudo' an Hapit Apo Dios an inalinay, “He\"a, Abraham, di mibilang hi ommod an amin di kumulug hinan abablubabluy.” Inalin Apo Dios di umat hina ti imbilangnah Abraham an ommod tu'un amin an kimmulug. Ti hi Abraham ya nangulug ay Apo Dios an abalinanan mummahuh natoy, ya abalinanan wadaon di mi'id. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("RM4_18","075_4_18","ROM","4","18","18","Ya bahig hi Abraham ti nala'ay, mu endenolnan mawaday imbaluyna damdama ti kinulugnay intulag Apo Dios an awniat hiyay ommod nan numbino'ob'on an holag hinan ahimpahimpamabluy. Ya umat hina goh din impitudo' Apo Dios hidin penghana ti inalinay, “Gun dumo'ol di holagmu.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("RM4_19","075_4_19","ROM","4","19","19","Ya din nangalyan Apo Dios ene ya na'uy an huminggahut di tawon Abraham, at namogpog. Ya bahig goh han ahawanan hi Sarah. Mu ta\"on ya nidugah damdamay pangulug Abraham hidin intulag Apo Dios. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("RM4_20","075_4_20","ROM","4","20","20","Ya agguyna pinogpog di pangulugna, at agguy nunduwaduwah ipa'annungan din intulag Apo Dios. At niyal'alla din pangulugna, ya endenolnay aat Apo Dios ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("RM4_21","075_4_21","ROM","4","21","21","ti kinulugna ahan an henen intulagna ya abalinanan mangat. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("RM4_22","075_4_22","ROM","4","22","22","At hiyaat un imbilang Apo Dios hiyah nahamad di ugalina ti dimmalat din pangulugna. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("RM4_23","075_4_23","ROM","4","23","23","Ya hay impitudo' goh Apo Dios ya inalinay, “Waday taguh imbilang Apo Dios hi nahamad di ugalina.” Ya hi Abraham henen inalin nan nitudo'. Mu bo'on hiya ya anggay ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("RM4_24","075_4_24","ROM","4","24","24","ti ditu'u goh di inalina ti ditu'uy ibilang Apo Dios hi nahamad di ugalina ti waday pangulug tu'un Hiya an nummahun Apu tu'un hi Jesus hidin natayana. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("RM4_25","075_4_25","ROM","4","25","25","Ti immannung nan nitudo' hinan Hapit Apo Dios an inalinay, “Hi Jesus di nidat ta inyatoynay bahol tu'u, ya namahuan an timmagu ta way aton Apo Dios an mangabulut ay ditu'un mangibilang an nahamad di ugali tu'u.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("RM5_1","075_5_1","ROM","5","1","1","Imbilang Apo Dios an nahamad di ugali tu'un dimmalat nan pangulug tu'u, at malenggop tu'un middum ay Apo Dios ti dimmalat henen inat Apu tu'un hi Jesu Kristun ditu'u. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("RM5_2","075_5_2","ROM","5","2","2","Ya dumalat nan nangulugan tu'un Jesu Kristu ya hiyay nidduman tu'un Apo Dios, at ipapto' ditu'un dumalat nan homo'na. At hiyanan edenol tu'uh nen hahalimidon tu'un hay pi'bagtuan tu'un Apo Dios hi awni! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("RM5_3","075_5_3","ROM","5","3","3","Ya mundenol tu'u goh an ta\"on un tu'u maligatan ti inila tu'un nan ligat tu'uy dumalat, ya abalinan tu'un mangedpol. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("RM5_4","075_5_4","ROM","5","4","4","Ya abalinan tu'u ay an mangedpol ya hiyah ne panginnilaan hi un himmalatom di pangulug tu'u. Ya inila tu'u ay an nahamad di pangulug tu'u at hiyay dumalat hi panahalimidan tu'uh nan aton Apo Dios ay ditu'uh awni. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("RM5_5","075_5_5","ROM","5","5","5","Ya adi tu'u mabalbaliyan enen hahalimidon tu'u ti ipa'annung Apo Dios. Ya inila tu'un atona ti nunheglay pamhodnan ditu'u, an hiyah ne din impa'innilan nan Na'abuniyanan an Lennawan hennagnan ditu'u. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("RM5_6","075_5_6","ROM","5","6","6","Hidin hopapna ya mi'id pangulug tu'un Apo Dios, ya mi'id abalinan tu'un mangat hi maphod. Mu unat goh nagtud din atayan Kristun inalin Apo Dios ya natoy ta inyatoy ditu'un nabaholan. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("RM5_7","075_5_7","ROM","5","7","7","Inila tu'un oonan di tagun mangiyatoy hi ibbanan tagu an ta\"on hi un ma\"aphod di ugalin nen tagun iyatoyna. Oonan ahan di umat hinay pamhodna. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("RM5_8","075_5_8","ROM","5","8","8","Mu inyatoy damdama ditu'un Kristuh din agguy na'aliwan di bahol tu'u, at hiyah ne panginnilaan hi aat di pamhod Apo Dios ay ditu'un nidugah! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("RM5_9","075_5_9","ROM","5","9","9","Ya umat ay hinay inat Kristuh din hopapnan ta\"on un agguy na'aliwan di bahol tu'u at inyal'allanad ugwan an atonay maphod ti ad ugwan ya ibilang Apo Dios an nahamad di ugali tu'u an dimmalat nan nibugha'an di dalan Kristu. Ya henen maphod an inat Kristu ya hay pamaliwanan ditu'u ta adi ditu'u moltaon ay Apo Dios. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("RM5_10","075_5_10","ROM","5","10","10","Ya immannung an paddungnay binohol tu'uh Apo Dios hidin hopapna, mu impadinongnay pi'bohholan tu'un Hiya ta mumpopohhodan tu'un da Apo Dios an dimmalat nan natayan din Imbaluyna. Ya henen ni'pohhodanan tu'un Apo Dios ya nidugah di denol tu'un nabaliwan ti namahuan hi Kristun wagwagdan bumadang ay ditu'u! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("RM5_11","075_5_11","ROM","5","11","11","Ya hay oha goh ya mun'amlong tu'un Apo Dios ti nan nidduman tu'un Hiya an dumalat nan inat Apu tu'un hi Jesu Kristu ta way inat tu'un ni'pohhodan. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("RM5_12","075_5_12","ROM","5","12","12","Din nahhun an tagu ya nabaholan an hiyah ne bennoh an amin di tataguh tun luta. At henen bahol di dimmalat hi atayandan amin ti nabaholanda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("RM5_13","075_5_13","ROM","5","13","13","Ya nun'abaholan an amin di tataguh din hopapnah agguy nangidatan Apo Dios hi Uldinan Moses. Mu mi'id nangalih unda nabaholan ti mi'id Uldindan mangituduh aat di bahol. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("RM5_14","075_5_14","ROM","5","14","14","Ya nete\"an Adam ta engganah din nalmuwan Moses ya gunda natoy di tatagu an ta\"on hi unda agguy inat din nappuhin umat hidin inat Adam an agguyna inunud din immandal Apo Dios ay hiya. Din inat Adam ya nilagat an amin di tagu. Ya umat goh hinah nan inat nan nehnod ay hiya an hi Jesu Kristu an nilagat goh an amin di tagu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("RM5_15","075_5_15","ROM","5","15","15","Mu agguy numpaddung di inatda ti nan inat Jesu Kristu ya dumalat nan homo' Apo Dios, at nob'on hinan bahol an inat Adam. Hay numbalinan di numbaholan Adam ya hay atayan an amin di tagu. Mu hay numbalinan di inat Jesu Kristu ya hay a'aliwan di bahol di tagu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("RM5_16","075_5_16","ROM","5","16","16","Ya agguy nipaddung nan maphod an gun idat Apo Dios ay ditu'uh nan indalat nan bahol nen ohan lala'i, ti ta\"on un ohay baholna mu hiyay dumalat hi amoltaan an amin di tatagu. Mu ditu'un kimmulug ya ta\"on hi un nidugah an do'ol di bahol tu'uh din hopapna mu indat Apo Dios nan maphod ay ditu'u, ya Hiyay dalatnah pangibilangan Apo Dios an nahamad di ugali tu'u! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("RM5_17","075_5_17","ROM","5","17","17","Ya immannung an nan bahol den ohan tagun hi Adam di dimmalat hi gun atayan di tatagu, mu ma\"aphod henen na'at ay Jesu Kristu ti nan mangabulut hinan nidugah an panalimunan Apo Dios ay dida ya nan homo'nah pangibilanganan nahamad di ugalida, ya mi'tagudan Apo Dios hi mid pogpogna. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("RM5_18","075_5_18","ROM","5","18","18","At hay aatna ya inalin Apo Dios hidin hopapnay moltaonan amin di tatagu ti dimmalat henen ohan bahol. Mu ad ugwan an gutud ya mabalin an ma'aliwan nan bahol an amin di tatagu ta mi'tagudan Apo Dios hi mid pogpogna ti dimmalat henen miyadwan nahamad an na'at. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("RM5_19","075_5_19","ROM","5","19","19","Hidin penghana ya imbahhaw din ohan lala'i nan inalin Apo Dios, at hiyaat un hiyay dimmalat hi nabaholan an amin di tatagu. Mu wada goh din ohan lala'i an nangunud hidin inalin Apo Dios, at hiyaat un Hiyay dimmalat hi nangibilangan Apo Dios an amin hinan tatagun nahamad di ugalida. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("RM5_20","075_5_20","ROM","5","20","20","Hidin penghana ya waday ina'inat nan tataguh nappuhi, mu la'tot ya nidat nan Uldin. Mu nan Uldin di dimmalat hi nangiyal'allaandan nangat hi nappuhi ti nan Uldin di nangibaag hi aat nan bahol. Mu unat goh na'udman di baholda ya nidugah, at anhan di homo' Apo Dios hinan nabaholan. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("RM5_21","075_5_21","ROM","5","21","21","Ya nan bahol di paddungnay apun di tatagu, mu hitun angunuhnaat hiyay dumalat hi ilahhinandan Apo Dios hi mid pogpogna. Mu ad ugwan ya gun ditu'u hom'on ay Apo Dios an dumalat nan pangibilanganan nahamad di ugali tu'u. Mu hidin umangunuh at mi'tagu tu'un Apo Dios hi mid pogpogna an dimmalat hi Jesu Kristun Apu tu'u. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("RM6_1","075_6_1","ROM","6","1","1","Immannung an hom'on ditu'un Apo Dios! Mu undan maphod hi un tu'u itutuluy an mumbahol ta way aton Apo Dios an mangiyal'allan mammo' ay ditu'u? ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("RM6_2","075_6_2","ROM","6","2","2","Adi tu'u ahan ituluy! Ti umat tu'uh nan natoy an mid atonan mangat hi nappuhi. Ya gulat ta paddungnay natoy tu'u at undan mabalin hi un tu'u bangngabangngadon din ina'inat tu'un nappuhih hopapna? ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("RM6_3","075_6_3","ROM","6","3","3","Undan mi'id inilayuh aat di abonyagan tu'u? Ti hay ipa'innilan nan abonyagan tu'u ya niddum tu'un Jesu Kristu, at paddungnay niddum tu'un ni'yatoy ay Hiya. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("RM6_4","075_6_4","ROM","6","4","4","At wa ay ta mabonyagan tu'u ya paddungnay un tu'u natoy an ni'lubu' ay Kristu. Mu minahuan Amana Hiyan dimmalat nan nidugah an abalinana, at umat goh hinay na'at ay ditu'u ti paddungnay namahuan tu'u goh ti nahukatan hi balu nan ugali tu'u. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("RM6_5","075_6_5","ROM","6","5","5","Ti gulat ta niddum tu'un Hiyan paddungnay natoy an umat hidin inatna at immannung an niddum tu'u goh ay Hiyan paddungnay namahuan tu'un umat hidin inatna. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("RM6_6","075_6_6","ROM","6","6","6","Ti inila tu'un paddungnay ni'yatoy tu'un Kristuh nan krus ti din'ug tu'uy nappuhin ugali tu'uh din hopapna, at abalinan tu'u mahkay an adi mangat. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("RM6_7","075_6_7","ROM","6","7","7","At gulat ta matoy di tagu ya immannung an adina ituluy an mumbahol! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("RM6_8","075_6_8","ROM","6","8","8","Ya paddungnay natoy tu'u ti ni'yatoy tu'un Kristu. At hay kulugon tu'u ya mi'tagu tu'u goh ay Hiyah nan balun ataguan an umat hinan ataguana goh. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("RM6_9","075_6_9","ROM","6","9","9","Ti hay inila tu'u ya namahuan hi Kristuh din natayana, at adina ipidpidwan matoy ti nangabak hidin natayana. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("RM6_10","075_6_10","ROM","6","10","10","Nan bahol an amin di taguy inyatoy Kristu, at hiyanan adi mahapul an umali goh ta ipidwanan matoy. Ya ad ugwan ya matagu ta way atonan mangunud hinan pohdon Apo Dios. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("RM6_11","075_6_11","ROM","6","11","11","Ya umat ayu goh hina, at ibilangyuy odolyuh paddungnay natoy ti din'ugyuy inatyuh nappuhih din hopapna. Ya waday baluh ataguanyu ta way atonyun mangunud hinan pohdon Apo Dios. Ya nan ataguanyud ugwan ya hiyay dimmalat hi iddumanyun Jesu Kristu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("RM6_12","075_6_12","ROM","6","12","12","At mahapul an ipogpogyu nan bahol an gun amnawan di odolyud ugwan hitun wadanyuh tun luta ta adiyu unudon nan impa'enghan di odolyun aton. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("RM6_13","075_6_13","ROM","6","13","13","Ya mahapul an adiyu abuluton nan pohdon di odolyun dumalat hi abaholanyu. Mu mahapul an idawatyuy odolyun Apo Dios an paddungnay namahuan ayuh nan natayanyu. At e'kodyuy odolyun Apo Dios ta way atonyun mangat hi nahamad hi pohdona. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("RM6_14","075_6_14","ROM","6","14","14","At adi mahapul hi unyu ituluy an gun mumbahol ti bo'on nan Uldin mahkay di manugun ay da'yu. Ti ad ugwan ya hi Apo Dios di gun manugun ay da'yu ti hiyah ne gohgohna. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("RM6_15","075_6_15","ROM","6","15","15","Immannung an adi mahapul un tu'u unudon nan Uldin, at hay aton tu'u mah? Un tu'u dan inaynayun an mumbahol ti ehdol tu'uy homo' Apo Dios? Mu adi ahan umat hinay aton tu'u! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("RM6_16","075_6_16","ROM","6","16","16","Undan mid inilayun nan abulutonyun mambut ay da'yu ya mahapul an hiyay unudonyu ti henen nambut ay da'yuy apuyu? At gulat ta abulutonyuy paddungnay pambutan Satanas ay da'yu ya mahapul an unudonyuy pohdona, at mabaholan ayu, mu hay balloh ne ya hay ilahhinanyun Apo Dios hi mid pogpogna. Mu gulat ta abulutonyuy paddungnay pambutan Kristun da'yu at mahapul an un'unnud ayun Hiya, at hiyay dumalat hi pangibilangan Apo Dios ay da'yun nahamad di ugaliyu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("RM6_17","075_6_17","ROM","6","17","17","Ya hidin penghana ya paddungnay da'yuy himbut Satanas ti gun ayu numbahol. Mu edenol tu'uh Apo Dios ti ad ugwan ya nitudtudun da'yu nan Makulug an Ma'unud. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("RM6_18","075_6_18","ROM","6","18","18","Ya napogpog di nahbutanyun Satanas hi gunyu numbaholan ti himbut da'yun Kristu ta hay nahamad di gunyu aton. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("RM6_19","075_6_19","ROM","6","19","19","Ya manu ay alyo' di paddungnay himbut ayun ten itudu' ya ta nalakah panginnilaanyuh aatna ti unyu pa'ette\"an manginnilah aat nan Makulug an Mitudtudu. Ti hidin hopapna ya inabulutyuy paddungnay nambutan Satanas ay da'yu ti anggay hiyah inunudyu, ya agaga\"ihaw din inatyu, ya agguy ayu dinumngol, at numbino'ob'on di ina'inatyuh nappuhi. Mu ad ugwan ya mahapul an abulutonyuy paddungnay nambutan Kristun da'yu ta anggay Hiyah unudonyu ta atonyuy nahamad, at ma\"aphod di ugaliyu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("RM6_20","075_6_20","ROM","6","20","20","Hidin paddungnay nambutan Satanas ay da'yu ya gun ayu numbahol, ya mid abalinanyun mangat hi nahamad. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("RM6_21","075_6_21","ROM","6","21","21","Ya undan waday maphod hi numbalinan nen inatyun nappuhih din penghanan umipabain ay da'yud ugwan hi unyu nomnomon? Mi'id. Mu hay balloh nan umat hinan nun'appuhi ya nan ilahhinanyun Apo Dios hi mid pogpogna! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("RM6_22","075_6_22","ROM","6","22","22","Mu ad ugwan ya napogpog mahkay di abaholanyu ti paddungnay himbut da'yun Apo Dios. At hiyaat un ayu un'unnud ay Hiya, at gun pumhod di ugaliyu, at hay angunuhna ya mi'tagu ayun Apo Dios hi mid pogpogna. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("RM6_23","075_6_23","ROM","6","23","23","Ya hay lagbun di nabaholan ya hay ilahhinanan Apo Dios hi mid pogpogna. Mu hay homo' Apo Dios ya nan pi'taguan tu'un Hiyah mid pogpogna an dumalat hi Jesu Kristun Apu tu'u. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("RM7_1","075_7_1","ROM","7","1","1","Da'yun i'ibba, inilayuy aat nan uldin ti inilayu an nan uldin ya mahapul an unudon tu'u ta nangamung hi un tu'u matoy. Mu gulat ta matoy tu'u at mapogpog di pangunudan tu'un nen uldin. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("RM7_2","075_7_2","ROM","7","2","2","Umat hituy aatna: Hay uldin ya alyonay, “Nan babain waday ahawana ya adi mabalin an malhin hi udum hi un agguy natoy nan ahawana. Mu gulat ta natoy nan ahawana ya mabalin an mumbentan.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("RM7_3","075_7_3","ROM","7","3","3","At gulat ta agguy natoy di ahawan nen babai ta nalhin hi udum ya hiyah ne ma'alih immilugtap. Mu gulat ta natoy nan ahawana at adi ipawan di uldin hi un mumbentan hi udum an lala'i. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("RM7_4","075_7_4","ROM","7","4","4","At hay aatna, i'ibba, ya hay atayan di punhiyanan nan nunhimbaluy. Ya umat goh hinay ma'at ay da'yu ti paddungnay natoy ayu, ya hay natayanyuy ni'hiyananyuh nan Uldin ti paddungnay ni'yatoy ayun Kristu. At ad ugwan ya da'yuy taguna an paddungnay Hiyay nihukat hinan nahhun an ahawayu an nan Uldin, ti paddungnay hi Kristuy ahawayud ugwan ti namahuan hidin natayana ta way aton tu'un mangat hinan pohdon Apo Dios. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("RM7_5","075_7_5","ROM","7","5","5","Din penghanah agguy tu'u kimmulugan ya ina'inat tu'uy pumbaholan an pohpohdon di odol tu'u. Ya hidin nanginnilaan tu'uh Uldin ya un at goh niyal'allay nappuhih ina'inat tu'u ti hiyah ne din impa'engha tu'u tuwali, ya wan hiyay dumalat hi ilahhinan tu'un Apo Dios hi mid pogpogna. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("RM7_6","075_7_6","ROM","7","6","6","Mu paddungnay natoy tu'u, at ad ugwan ya ni'hiyan tu'uh nan Uldin, at adi mahapul hi un tu'u unudon ti hay pohdon Apo Dios di hiyay unudon tu'u ti linuman nan Na'abuniyanan an Lennaway ataguan tu'u ta balu. At hay aton tu'un mangunud hi pohdon Apo Dios ya bo'on mahkay hay pangunudan tu'uh nan Uldin an nitudo' hidin penghana. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("RM7_7","075_7_7","ROM","7","7","7","Immannung an nan Uldin di dimmalat hi namhodan tu'un mangiyal'allan mangat hi nappuhi. At hay alyon tu'u mah? Undan alyon tu'uy nappuhih nen Uldin? Mu adi ahan umat hina ti nan Uldin di nangitudun ha\"in hi aat di bahol! Ya gulat ta agguy inalin nan Uldin di, “Adi ayu uma'amnaw hinan gina'un di a'agiyu!” at mi'id inila' hi aat di umamnawan hi gina'u! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("RM7_8","075_7_8","ROM","7","8","8","Mu unat goh intudun nan Uldin an adi maphod di uma'amnaw hinan malgom an gina'un di udum mu hiyaat goh di dimmalat hi nangiyal'allaa' an uma'amnaw. Mu din hopapnah agguy'u nanginnilaan hi aat nen Uldin ya nahnot di nangamnaw'uh nan gina'un di udum, at nahnot di bahol'u. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("RM7_9","075_7_9","ROM","7","9","9","Din agguy'u nanginnilaan hi aat din Uldin ya hay inila' ya maphoda'. Mu unat goh ininnila' din intugun Apo Dios an waday ipawanah adi' aton ya hiyay nanginnilaa' an nidugah di bahol'u, ya ininnila' goh an inlahhina' ay Apo Dios an paddungnay unna' natoy! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("RM7_10","075_7_10","ROM","7","10","10","Ya manu ay waday intugun Apo Dios ya ta way aton nan tagun mi'tagun Hiyah mid pogpogna. Mu mid olog'un mangunud enen intuguna, at hay nunhulbianan ha\"in ya anggay ya unna impa'innilay ilahhina' ay Apo Dios! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("RM7_11","075_7_11","ROM","7","11","11","Ti hay nangamnawa' hinan bahol di nangidoldol ay ha\"in ta omod unna' nabaholan, mu nan Tugun Apo Dios di dimmalat, ya henen bahol di hiyay dimmalat hi nilahhina' ay Apo Dios. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("RM7_12","075_7_12","ROM","7","12","12","Ya ta\"on un umat hinay ma'at mu immannung damdamay itudun nan Uldin ti hi Apo Dios di nalpuwana, ya an amin di intudun nen Uldin ya hi Apo Dios di ad hapit, at nahamad, ya ma\"aphod. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("RM7_13","075_7_13","ROM","7","13","13","At undan nan maphod an Uldin di dimmalat hi nilahhina' ay Apo Dios? Bo'on ahan, ti hay bahol'uy dimmalat! Ti unat goh ininnila' di aat nan Maphod an Tugun ya un'uat goh inyal'allan numbahol, at hiyay dimmalat hi nilahhina' ay Apo Dios. At hiyah ne panginnilaan an nan bahol ya na\"appuhi ti nidugah an dumo'ol an dumalat nan Tugun Apo Dios. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("RM7_14","075_7_14","ROM","7","14","14","Inila tu'un indat nan Na'abuniyanan an Lennawah nen Uldin. Mu tagua' ya anggay, at gangaynan gunna' mabaholan, at mid abalina' an mangidinong enen gun'u abaholan. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("RM7_15","075_7_15","ROM","7","15","15","Ti nan maphod di pohdo' hi aton, mu bo'on at goh hiyay ato' ti nan pahiwo' di hiyaat goh di gun'u aton, at tagwan di aat'un umat hina! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("RM7_16","075_7_16","ROM","7","16","16","Ya wa ay ta ato' nan adi' pohdon ya hiyay mangituduh panguluga' hi anahamad nan itudun di Uldin. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("RM7_17","075_7_17","ROM","7","17","17","At bo'on ha\"in di gun mangat hi nappuhi ti nalpuh din impa'e'engha' hidin hopapnay gun mangipanomnom ay ha\"in. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("RM7_18","075_7_18","ROM","7","18","18","Ya inila' nan aat di ugali' an bennoh'uh din ommod'un nun'appuhin mid ah nilamut hi maphod. Ti ta\"on un'u pohdon an mangat hi maphod mu mid abalina'. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("RM7_19","075_7_19","ROM","7","19","19","Ti adi' aton di maphod hi pohdo', an un at goh nan nappuhin adi' pohdon di gun'u aton. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("RM7_20","075_7_20","ROM","7","20","20","Ya gulat ta ato' nan adi' pohdon ya hay itudun ne ya bo'on ha\"in nalpuwana ti nalpuh din impa'e'engha' hidin hopapnah nangata' hi nappuhi an gun mipanomnom ay ha\"in. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("RM7_21","075_7_21","ROM","7","21","21","At hay aat ten atagu' ya wa ay ta pohdo' an aton di maphod ya mid abalina' an mangat, ti un at goh nan nappuhiy mahapul hi ato'. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("RM7_22","075_7_22","ROM","7","22","22","Ya hay wah nomnom'uh pohdo' hi ato' ya nan inyuldin Apo Dios. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("RM7_23","075_7_23","ROM","7","23","23","Mu inila' an nob'on di pohdon di odol'u ti hay nappuhiy pohdona an bo'on at goh henen maphod an wah nomnom'u an paddungnay unda mumpolloh. Mu abakona' hinan pohdon di odol'u ti mid abalina' an mamilih pohdo'. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("RM7_24","075_7_24","ROM","7","24","24","At agogohgoha' ti mi'id ahan ah pun'an'anlaa' an tagu! At ngadan nin di mamaliw ay ha\"in hitun ato'ato' an umipapuhi? An hiyay dumalat hi ilahhina' ay Apo Dios. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("RM7_25","075_7_25","ROM","7","25","25","Mu edenol'u ahan hi Apo Dios ti Hiyay mamaliw ay ha\"in an dimmalat din inat Apu tu'un hi Jesu Kristu! At hay aat'u mah ya nomnomo' di ato' an mangunud hinan pohdon Apo Dios, mu din ugali' an bennoh'uh din ommod'u ya hiyay dimmalat hi gun'u pangatan hi nappuhi. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("RM8_1","075_8_1","ROM","8","1","1","Hay aat ten inulgud'u ya adi ahan moltaon Apo Dios nan tatagun niddum ay Jesu Kristu, at adi lahhinon Apo Dios dida. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("RM8_2","075_8_2","ROM","8","2","2","Ti nan nidduman tu'un Jesu Kristu ya wadan ditu'u nan Na'abuniyanan an Lennawa, ya Hiyay mumpapto' ay ditu'u. At linumanay ugali tu'u ta balu mahkay di nitaguan tu'un dimmalat nan nidduman tu'un Jesu Kristu. At ad ugwan ya indatnay abalinan tu'u ta adi tu'u mahkay itugtugan mabaholan, at adi tu'u goh mamolta ya lahhinon ay Apo Dios. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("RM8_3","075_8_3","ROM","8","3","3","Ya bo'on nan pangunudan tu'uh nan Uldin di dumalat hi abaliwan tu'uh nan bahol ti mid olog tu'un mangunud hinan Uldin. Mu hi Apo Dios di mamaliw ay ditu'uh nan abaholan tu'u, ti hay inatnan namaliw ay ditu'u ya hennagna han Imbaluyna ta ni'tagun umat ay ditu'u. Mu mid ah baholna, ya Hiyay paddungnay Onong di Bahol ta inyatoynay bahol tu'u ta way abalinan tu'un adi mumbahol. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("RM8_4","075_8_4","ROM","8","4","4","Ya inatnah ne ta way aton tu'un mangat hi nahamad an umat hinan alyon goh di Uldin. Mu hay pangatan tu'uh nan nahamad ya adi tu'u inaynayun di aat nan ugali tu'uh din hopapna ta nan itudun nan Na'abuniyanan an Lennaway aton tu'u. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("RM8_5","075_8_5","ROM","8","5","5","Ti nan tatagun hay ugalidah din hopapnay gunda aton ya paddungnay henen ugaliday ad poto' hi nomnomda. Mu nan tatagun mangat hi itudun nan Na'abuniyanan an Lennawa ya diday ad poto' hi nomnomda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("RM8_6","075_8_6","ROM","8","6","6","Ya nan tatagun mangabulut hidin ugalidah hopapnay ad poto' hi nomnomda, mu hay balloh nen atonda ya hay ilahhinandan Apo Dios hi mid pogpogna. Mu nan tatagun halimunan nan Na'abuniyanan an Lennaway punnomnomanda ya hay balloh ne ya hay alenggopanda, ya mi'tagudan Apo Dios hi mid pogpogna. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("RM8_7","075_8_7","ROM","8","7","7","At nan tatagun hay ugalidah din hopapnay ad poto' hi punnomnomanda ya mi'pattoydan Apo Dios hi angunuhna. Ti mi'id abalinandan mangunud hinan Uldina, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("RM8_8","075_8_8","ROM","8","8","8","ya didanay mid abalinanan mangipadenol ay Apo Dios. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("RM8_9","075_8_9","ROM","8","9","9","Mu da'yu ya adiyu unudon nan ipanomnom nan ugaliyuh din hopapna ti niyo'odol nan Na'abuniyanan an Lennawan da'yu, at nan ipanomnomnan da'yuy hiyay atonyu. Ti nan tatagun agguy niyodolan nan Lennawan Kristu ya bo'on diday tataguna. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("RM8_10","075_8_10","ROM","8","10","10","Mu da'yun niyo'odolan Kristu ya immannung an matoy di odolyun dumalat nan bahol. Mu adi mi'yatoy di lennawayu ti mi'tagun Apo Dios hi mid pogpogna an dimmalat nan nangibilangan Apo Dios an nahamad di ugaliyu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("RM8_11","075_8_11","ROM","8","11","11","Ya minahuan Apo Dios hi Jesus hidin natayana, at da'yun niyo'odolan nan Lennawana ya mahuana goh di odolyuh un ayu matoy ti nan Lennawanan niyo'odol ay da'yuy mangat. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("RM8_12","075_8_12","ROM","8","12","12","At hay mahapul hi aton tu'u, i'ibba, ya nan pohdon Apo Dios ta adi tu'u aton din ugali tu'uh din hopapna. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("RM8_13","075_8_13","ROM","8","13","13","Ti gulat ta atonyu din ugaliyuh hopapna at milahhin ayun Apo Dios hi mid pogpogna. Mu gulat ta abulutonyu nan badang nan Na'abuniyanan an Lennawan da'yu ta ipogpogyun mangat hi pohpohdonyu at mi'tagu ayun Apo Dios hi mid pogpogna. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("RM8_14","075_8_14","ROM","8","14","14","Ya nan tatagun mangat hinan itudun nan Na'abuniyanan an Lennawa ya diday imbabaluy Apo Dios. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("RM8_15","075_8_15","ROM","8","15","15","Ya hennag Apo Dios nan Na'abuniyanan an Lennawan da'yu, ya henen Lennawan nahnag ay da'yu ya adi da'yu ipata'ot an umat hinan tagun ipata'ot nan mahmahingal an apuda. Ti nan Na'abuniyanan an Lennawa ya Hiyay mangipiyimbaluy ay da'yun Apo Dios, ya idatnay biyang tu'un mangalin Hiyah, “Ama!” hi un way ibaga tu'un Hiya ti inagawit ditu'u. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("RM8_16","075_8_16","ROM","8","16","16","Ya nan Na'abuniyanan an Lennawa goh di mangipa'innilan ditu'u an ditu'uy imbaluy Apo Dios. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("RM8_17","075_8_17","ROM","8","17","17","Ya bonhon nan imbaluy di taguy banoh amada, ya umat goh ay ditu'un imbabaluy Apo Dios an ditu'uy mamnoh hinan maphod an idatnah nan tataguna. Ya nan ipabnoh Apo Dios ay Kristu ya me'ebnoh tu'u goh, ti gulat ta mi'ligat tu'un Kristu ya mi'bagtu tu'u goh ay Hiya. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("RM8_18","075_8_18","ROM","8","18","18","Hay inila' ya iyal'allana ahan di ipabagbagtuan tu'uh awni ya un heten ligat tu'ud ugwan. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("RM8_19","075_8_19","ROM","8","19","19","Ya an amin di nalmu ya paddungnay umiyahupdan manod hi pangipattigan Apo Dios hi anabagtun nan imbabaluynan tataguna. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("RM8_20","075_8_20","ROM","8","20","20","Ti din penghana ya an amin di nalmuh tun luta ya agguy nipa'annung din penhod Apo Dios hi aatda ti pimmuhida. Ya hay dimmalat ya ninomnom Apo Dios an moltaonay tatagu ta balloh din inat Adam, at ni'molta tun nalmuh tun luta. Mu waday mahahalimid damdama ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("RM8_21","075_8_21","ROM","8","21","21","ti ad ugwan ya matoy an gun mapitay an amin di nalmu. Mu awniat ipaphod Apo Dios dida, at adida matoy an umat hinan imbabaluynan adida mahkay ipidwan matoy. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("RM8_22","075_8_22","ROM","8","22","22","Ya inila tu'un paddungnay naligatan an amin tun nalmun nete\"ah din penghana ta nangamung ad ugwan an umat hinan punligligatan nan babaih un muntungaw. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("RM8_23","075_8_23","ROM","8","23","23","Ya bo'on dida ya anggay di maligatan ti niddum tu'u goh an wadan nan Na'abuniyanan an Lennawa an nan nanalimun ay ditu'uh din hopapna. At edpol tu'uy ligat tu'ud ugwan ta hodon tu'uy pangipattigan Apo Dios hi un ditu'uy na'agawit an imbabaluyna an hiyah ne alumanan di odol tu'u ta balu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("RM8_24","075_8_24","ROM","8","24","24","Hidin te\"an di nabaliwan tu'u ya hiyah ne goh di nete\"aan di panahalimidan tu'u. Mu agguy ni' nipa'annung henen hahalimidon tu'u, ti gulat un nipa'annung at adi tu'u ituluy an manahalimid, ti undan halimidon di taguy nalpah an nipa'annung? ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("RM8_25","075_8_25","ROM","8","25","25","Mu henen hahalimidon tu'u ya adi tu'u tigon ad ugwan, mu mehodan tu'u ta nangamung un mipa'annung. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("RM8_26","075_8_26","ROM","8","26","26","Ya hay oha goh ya badangan ditu'uh nan Na'abuniyanan an Lennawa ti mi'id abalinan tu'u. Ya ta\"on un hay punluwaluan tu'u ya mid inila tu'uh maphod hi ibaga tu'un Apo Dios. At nan Na'abuniyanan an Lennaway bumadang ay ditu'uh mangibagah aatna ti adi tu'u pa'ibagga ay Apo Dios. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("RM8_27","075_8_27","ROM","8","27","27","Ya inilan Apo Dios nan wah nomnom di tatagu, at inilana goh nan nomnomon nan Na'abuniyanan an Lennawah pangibaganan Hiyah abadangan tu'u. Ti nan pohdon Apo Dios hi ibagan nan Na'abuniyanan an Lennawah abadangan tu'u di hiyay hapitona. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("RM8_28","075_8_28","ROM","8","28","28","Ya nan tatagun pento' Apo Dios an mangipa'annung hidin ninomnomnah penhodnah aatda ya diday mamhod ay Hiya, at an amin di ma'at ay dida ya pumbalinon Apo Dios ta hiyay amaphodanda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("RM8_29","075_8_29","ROM","8","29","29","Ti nete\"ah din hopapnah din agguy tu'u nitungawan ya i'innilan Apo Dios an ditu'uy tataguna, at ninomnomnay penhodnah aat tu'u, ta way aton tu'un mangeyengngoh hi aat nan Imbaluyna ta ditu'un amin di imbabaluy Apo Dios. Mu hi Jesus di paddungnay pangpangullu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("RM8_30","075_8_30","ROM","8","30","30","At nan ninomnom Apo Dios hi penhodnah tataguna ya diday pento'na, ya diday imbilangnah mi'id baholda ti inaliwana, ya danen imbilang Apo Dios ya diday iniddumnah nan anabagtuna. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("RM8_31","075_8_31","ROM","8","31","31","Hay ipa'innilan ten amin ya niddum hi Apo Dios an bumadang ay ditu'u, at mid olog di udumnan mangameh ay ditu'u! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("RM8_32","075_8_32","ROM","8","32","32","Ya agguyna ahan inadyuwan nan Imbaluyna ti hennagnah tun luta ta inyatoy ditu'un amin! Ya hiyah ne panginnilaan hi unna goh idat an amin di mahapul tu'u! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("RM8_33","075_8_33","ROM","8","33","33","Ya ta\"on hi un way gun umuy mundiklamun ditu'u ta alyonan Apo Dios ad abuniyan di un nabaholan nan pento'nah tataguna mu ibilang Apo Dios didah nahamad di ugalida! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("RM8_34","075_8_34","ROM","8","34","34","Ya mid ah ohah way biyangnan mummoltah nan tatagun Apo Dios an mannag hi ad imbelnu ti anggay hi Jesu Kristuh way biyangnan mummolta. Mu adi ditu'u moltaon ti inyatoy ditu'u, ya namahuan, at wah dih nan na'abbagbagtun appit di agwan Apo Dios. Ya Hiyay mangihapit ay ditu'un Hiya ta badangan ditu'u! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("RM8_35","075_8_35","ROM","8","35","35","Ya mi'id olog di logom an mangipadinong hi pamhod Kristun ditu'u! Ti ta\"on un mid pohod di itaguan tu'u, unu maligatan tu'u, unu mipaligligat tu'u, unu gun tu'u mabtel, unu mawotwot tu'u, unu atata'ot di ma'at ay ditu'u, unu matoy tu'u mu waday pamhod Kristun ditu'u damdama. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("RM8_36","075_8_36","ROM","8","36","36","At nan punligatan tu'ud ugwan ya na'ulgud hidin penghana ti impitudo' Apo Dios an inalinay, “Gun tu'u hi'ihi'itangan mapatoy an dimmalat nan pangunudan tu'un Hiya ti paddungnay umat tu'uh nan kalnilun iyuyda golton.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("RM8_37","075_8_37","ROM","8","37","37","Mu ta\"on hi un numbino'ob'on di ligat tu'u mu mangabak tu'u damdama ti nan pamhod Kristun ditu'u! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("RM8_38","075_8_38","ROM","8","38","38","Ti hay inila' ya mi'id ah olog di logom an mangipadinong hi pamhod Apo Dios ay ditu'u ti ta\"on un tu'u matoy unu matagu ya pepenhod ditu'u damdama. Ya adi abalinan di a'anghel an mangipadinong hi pamhodnan ditu'u, ya mi'id goh di olog nan nappuhin lennawan mangipadinong, ya ta\"on hi un numbino'ob'on di ma'at ay ditu'ud ugwan, unu nan ma'at hi awni, mu wagwada damdamay pamhodnan ditu'u. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("RM8_39","075_8_39","ROM","8","39","39","At ta\"on un nan way abalinandad daya, unu ad dolom, unu nan malgom an nalmu mu mid goh ologdan mangipadinong hinan pamhod Apo Dios ay ditu'u. Ya hay dumalat hi namhodanan ditu'u ya hi Jesu Kristun Apu tu'u. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("RM9_1","075_9_1","ROM","9","1","1","Heten alyo' ya makulug ti ha\"in goh ya tagua' ay Kristu, at adia' munlayah, ya halimunan nan Na'abuniyanan an Lennaway nomnom'u, at adia' munlayah. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("RM9_2","075_9_2","ROM","9","2","2","Ya nidugah di punlungdayaa', ya munha'it di punnomnoma' ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("RM9_3","075_9_3","ROM","9","3","3","ti hay aat nan i'ibba' an Hudyun da'min himpangapu. Ya gulat ta mabaliwandan dumalat nan ilahhina' ay Kristu ta mitolman nan moltada ta ha\"in moltaon Apo Dios at abuluto'. Mu undan hay aton an nen adi ahan mabalin. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("RM9_4","075_9_4","ROM","9","4","4","Ya do'ol di inatnah pinumhodanmi ti da'miy pento' Apo Dios hi tataguna. Ya inyimbaluy da'mi, ya da'miy nangipattignah nan anabagtuna, ya da'mi goh di ni'tulagana, ya da'mi goh di nangidatanah nan Uldina, ya da'miy nahamad di pundayawanan Apo Dios, ya da'miy nangitulaganah pangatanah maphod hi pumhodanmi. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("RM9_5","075_9_5","ROM","9","5","5","Ya din tulun nabagtun tataguh din penghanan da Abraham, ya hi Isaac, ya hi Jacob di ad holag ay da'mi, ya nitungaw hi Kristun da'min himpangapu an Hiyay Dios an mumpapto' hi an amin hi logom. At hay maphod ya gun mibaag di amaphodanah mid pogpogna! Amen! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("RM9_6","075_9_6","ROM","9","6","6","Mu ta\"on hi un umat hinay aatmin Hudyu mu bo'on nan udumnan da'miy tagun Apo Dios damdama. Mu wada nin di mangalih, “Gulat mah ta bo'on tagun Apo Dios di udumnan Hudyu at imbahhawna din intulagna ti nan holag Israel di inalinah pangidatanah nan intulagna ti diday tataguna. At mahapul an ditu'un amin an holag Israel di tataguna!” Mu hay pambal'un ne ya okod hi Apo Dios hi pot'onah nahamad an holag ta diday tataguna. Ti hidin penghana ya pento'na nan holag nan ohan imbaluy Israel ta diday tataguna an bo'on nan holag nan agina. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("RM9_7","075_9_7","ROM","9","7","7","Ya umat hina goh di inatnah din holag Abraham ti pento' Apo Dios nan ohan imbaluyna ta nan holagnay ma'alih ap'apun Abraham, mu agguynah Ishmael. Ti inalinan Abraham di, “Nan holag nan imbaluymun hi Isaac ya anggay di pot'o' hi mibilang hi holagmu, ya bo'on nan holag han agina.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("RM9_8","075_9_8","ROM","9","8","8","At hay itudun ne ya bo'on an amin nan nitungaw an taguy ibilang Apo Dios hi taguna, ti anggay nan pot'onah pangipa'annunganah din intulagna, ya diday nahamad an tataguna. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("RM9_9","075_9_9","ROM","9","9","9","Ti hay intulag Apo Dios ay Abraham ya inalinay, “Hay tawon hinan at hituy pangitungawan Sarah hinan lala'in imbaluyyu.” Ya manu ay nitungaw henen lala'in holag Abraham an hi Isaac ya henen nitulag di dimmalat ta way pot'onah taguna. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("RM9_10","075_9_10","ROM","9","10","10","Ya wada goh di ohah ulgudo' an ituduna goh di aat nan nahamad an holag Israel. Ti hi Isaac an ad holag ay ditu'u ya nunhabih ahawanan hi Rebecca, ya nunduppel di inhabinan linala'i. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("RM9_11","075_9_11","ROM","9","11","12","Ya hidin agguyna nuntungawan ya pento' Apo Dios nan penhodna ay danen duwan mitungaw, at ni'hapit ay Rebecca an inalinay, “Nan pangpangullun mitungaw ya mahapul an unudonay hapiton nan metob an paddungnay hiyay apuna.” Ya manu ay inalinah nahhun ya unda mitungaw ya ta panginnilaan hi un bo'on hay inatdah maphod unu nappuhiy dimmalat hi namto'anan Jacob, ya agguynah Esau ti nan ninomnomnah penhodnay dimmalat. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("RM9_13","075_9_13","ROM","9","13","13","Ya umat goh hitu din impitudo' Apo Dios hidin penghana ti inalinay, “Penhod'uh Jacob, ya bo'on hi Esau.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("RM9_14","075_9_14","ROM","9","14","14","Mu undan alyon tu'uy un ipangngel Apo Dios ti penhodnay oha ya adinay oha? Adi ahan umat hinay aat Apo Dios! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("RM9_15","075_9_15","ROM","9","15","15","Mu okod hi Apo Dios an mamilih pohdona an hiyah ne goh din inalinan Moses hidin penghana ti inalinay, “Okoda' an mamto' hi pohdo' hi igohgoha'.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("RM9_16","075_9_16","ROM","9","16","16","At hay aton Apo Dios an mamilih taguna ya bo'on nan nomnomon di tataguh pamhodanda unu nan atondan maphod di dumalat, ti okod hi Apo Dios hi hom'ona. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("RM9_17","075_9_17","ROM","9","17","17","Ya impitudo' Apo Dios din inalinah nan alid Egypt an hi Pharaoh an inalinay, “Nun'alio' he\"a, ya inabulut'uy nangipaligligatam hinan tatagu', ya manu ay inat'u ya ta he\"ay pannigan di tataguh anidugah di abalina', ya ta way a'al'alya' an amin hinan tataguh tun alutaluta.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("RM9_18","075_9_18","ROM","9","18","18","At hay itudun hatun inulgud'u ya nan ninomnom Apo Dios hi pot'onah igohgohana ya diday igohgohana. Mu nan ninomnomnah ipahelot di nomnomda ya diday adi ma'al'alu'. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("RM9_19","075_9_19","ROM","9","19","19","Mid mapto' ya waday udum ay da'yun mangalih, “Umat ay hinay aton Apo Dios ya goh ta boholonay adi umunud ay Hiya? Ti gulat ta Hiyay munnomnom hi pohdonah aat di tagu at undan mabalin hi un nob'on di aton nen tagu?” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("RM9_20","075_9_20","ROM","9","20","20","Mu hay pambal'un ne ya goh ta umat hinay alyom, ibba'? Anaad ta ipanuhmuy aat Apo Dios? Ti alyon nan Hapit Apo Dios di, “Gulat ta nan munduwin hi banga ya undan alyon nan dinuwinan banga di, Goh ta umat hituy nangammam hi aat'u?” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("RM9_21","075_9_21","ROM","9","21","21","Mu okod nan munduwin hi pohdona an bo'on nan duwinonay okod! Ti hay aton nan munduwin hinan ohan map'ol an uklit ya godwona ta duway duwinona ta iyammanay oha ta hinalitan ya bangay oha. Mu waday biyangnan munnomnom hinan pohdonah atona! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("RM9_22","075_9_22","ROM","9","22","22","Ya hiyah ne goh di aat nan aton Apo Dios hinan tatagu. Ti gulat ta nan tataguh penghanan nabaholan ya waday biyangnan bumungot ay didah unna pohdon ta panginnilaan an nidugah di abalinana. Mu agguyna penhod, at agguy bimmungot ay dida ti mehodan, at inedpolnay baholda an ta\"on unda inat di mun'olog hi amoltaanda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("RM9_23","075_9_23","ROM","9","23","23","Ya manu ay inatnay umat hina ya ta ipattignay anidugah di anabagtunah nan tatagun pento'nah igohgohan an didanay idadaana an mi'yamlong ay Hiyad abuniyan hi udum di algaw. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("RM9_24","075_9_24","ROM","9","24","24","Ya ditu'u hana nan pento'na an Hudyuy udumna, ya ta\"on goh nan Hentil. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("RM9_25","075_9_25","ROM","9","25","25","Ya hiyah ne goh din impitudo'nah nan liblun intudo' Hosea an inalinay, “Nan tagun bo'on tagu' hidin hopapna ya diday pot'o' hi tagu' ti nan himpamabluy an agguy'u penhod hidin hopapna ya diday pohdo' ad ugwan.” Ya inalina goh di, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("RM9_26","075_9_26","ROM","9","26","26","“Bo'on da'yuy tatagu'!” Mu ad ugwan ya diday ma'alih imbabaluy Apo Dios an adi matmattoy. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("RM9_27","075_9_27","ROM","9","27","27","Ya inulgud Isaiah hidin penghanay aat di Hudyu an inalinay, “Dimmo'ol nan Hudyu an hay uyapda ya umatdah nan panag hinan pingit di baybay. Mu ta\"on unda umat hina ya nahnotday mabaliwan ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("RM9_28","075_9_28","ROM","9","28","28","Ti awniat ihamad Apo Dios an mummoltah nan tataguh tun luta, ya adina hakupon ti un himbumaggay pangatana.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("RM9_29","075_9_29","ROM","9","29","29","Ya hay oha goh hi inalin Isaiah hidin penghana, ya inalinay, “Hi Apu tu'un mumpapto' an amin hi logom, ya gulat ta agguyna binaliwan di udumnan ditu'un Hudyuh din nummoltaana at na'ubah tu'un amin an umat hinan tatagud Sodom ya ad Gomorrah.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("RM9_30","075_9_30","ROM","9","30","30","Hay itudun hatun inali' ya nan Hentil hidin penghana ti agguyda ninomnom di atonda ta way pangibilangan Apo Dios an nahamad di ugalida. Mu la'tot ya kimmulugda, at hiyay dimmalat hi nangibilangan Apo Dios an nahamad di ugalida. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("RM9_31","075_9_31","ROM","9","31","31","Mu nan tatagun pento' Apo Dios hi tatagunan Hudyu ya impadahdan mangunud hinan Uldin, ti alyonday un hiyay dumalat hi pangibilangan Apo Dios an nahamad di ugalida, mu agguy imbilang Apo Dios an nahamad di ugalida ti mid ologdan mangunud. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("RM9_32","075_9_32","ROM","9","32","32","Ya anaad ta agguy nibilang an nahamad di ugalida? Manu ay ya hay iniladah atonda ta mibilang an nahamad di ugalida ya alyonday un ammuna nan pangunudandah nan Uldin, ya agguyda inila an mahapul an wada goh di pangulugdan Apo Dios! At hay agguyda nangunudan ay Kristuy dimmalat hi nibahhawan di inatda an paddungnay un hiyay batun ahalibdudanda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("RM9_33","075_9_33","ROM","9","33","33","Hiyah ne din impitudo' Apo Dios hidin penghanan inalinay, “Wada han tagun umat hi batun ihina' ad Zion an babluy di Hudyu an paddungnay ahalibdudan di tatagu, ya Hiyay dumalat hi ibahhawan di atonda an umatdah nan mahalibdudan hi batu. Mu nan mangulug ay Hiya an ay batu ya adida ahan mabainan hinan pangunudandan Hiya.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("RM10_1","075_10_1","ROM","10","1","1","I'ibba', hay pohdo' ahan ya hay abaliwan di Hudyu an hiyah ne gun'u iluwalun Apo Dios. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("RM10_2","075_10_2","ROM","10","2","2","Ya ihtigua' nan Hudyuh nan amahludan mangipadah an mangunud ay Apo Dios, mu mid iniladah ustuh atonda ti bo'on nan Makulug an Ma'unud di unudonda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("RM10_3","075_10_3","ROM","10","3","3","Ti mid iniladah ma'ahhapul ta way aton Apo Dios an mangibilang an nahamad di ugalida. Ti hay inatda ya diday nunnomnom hi atonda, ya agguyda inunud din intudun Apo Dios hi atonda ta way pangibilanganan nahamad di ugalida. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("RM10_4","075_10_4","ROM","10","4","4","Ti hay aatna ya pinogpog Kristuy ahapulan nen Uldin ta an amin di mangulug ay Hiya ya ibilang Apo Dios an nahamad di ugalida. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("RM10_5","075_10_5","ROM","10","5","5","Waday intudo' Moses hidin penghana an intudunay mahapul hi aton ya un ibilang Apo Dios an nahamad di ugali an dimmalat di pangunudan hinan Uldin, ti inalinay, “Unudon ay nan tagun amin nan itudun di Uldin ta inaynayunan mangat hi enggana an adina ibahbahhaw at henen tagu ya mi'tagun Apo Dios hi mid pogpogna.” Mu mid olog di tagun mangat hi umat hina. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("RM10_6","075_10_6","ROM","10","6","7","Mu nan mitudtudun hay aat di pangibilangan Apo Dios an nahamad di ugalin dumalat nan pangunudan ay Kristu ya umat hituy alyonah nan Hapit Apo Dios: “Adiyu ahan alyon hi nomnomyuy, Hay umayan tu'u nin ya un tu'u mabaliwan ad abuniyan, unu ad dolom?” Nan abaliwan tu'u ya immannung an nalpud abuniyan ya ad dolom ti hi Kristu ya immalih tun luta (an nalpud abuniyan), ya natoy ya namahuan (an nalpud dolom). Mu bo'on ditu'uy nangat, ti hay mahapul hi aton tu'u ya anggay ya ihamad tu'uy pangulug tu'un Hiya. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("RM10_8","075_10_8","ROM","10","8","8","Ya nalakah nen ulgud hi innilaon ti ituluy nan impitudo' Apo Dios an inalinay, “Nalakah innilaon nan ulgud ti wah nomnom tu'u, at gun tu'u nomnomon di aatna.” Ya hiyah ten ulgud an ul'ulgudonmi an hay aat di pangulug ay Kristu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("RM10_9","075_10_9","ROM","10","9","9","Ya gulat ta ulgudonyuy un makulug an hi Kristuy Apu tu'u ya kulugonyu goh an minahuan Apo Dios Hiyah din natayana at mabaliwan ayu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("RM10_10","075_10_10","ROM","10","10","10","Ti nan tagun kumulug ya hiyay ibilang Apo Dios an nahamad di ugalina, ya nan tagun mangulgud hi un hi Kristuy Apuna ya hiyay mabaliwan. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("RM10_11","075_10_11","ROM","10","11","11","Ti hay impitudo' Apo Dios hidin penghana ya inalinay, “Nan tagun kumulug ya Hiya ya adi mabainan.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("RM10_12","075_10_12","ROM","10","12","12","Mu nan tagun pangalyana ya an amin nan tatagun kumulug an ta\"on hi unda Hudyu unu Hentil ti mi'id nun'abhiwandan amin. Ti hi Apo Dios di Apudan amin, ya an amin di mumbagah badang Apo Dios ya nidugah di idatnan didah maphod. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("RM10_13","075_10_13","ROM","10","13","13","An hiyah ne goh din impitudo' Apo Dios an inalinay, “An amin di mangalih, Apu, baliwana' ni'! ya diday mabaliwan.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("RM10_14","075_10_14","ROM","10","14","14","Mu mid iniladan mangalih, “Apu, baliwana' ni'!” hi unda agguy kimmulug ay Hiya. Ya mid atondan kumulug hi unda agguy dengngol di Ulgud an hay aatna. Ya mid atondan mangngol hi un mi'id umuy mun'ulgud. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("RM10_15","075_10_15","ROM","10","15","15","Ya mid atondan umuy mun'ulgud hi un mid mannag ay dida. Ya intudun goh din impitudo' Apo Dios di aat nan umuy mun'ul'ulgud ti inalinay, “Umipa'anla ahan un waday tagun dumatong an umalin mangulgud hinan Makulug an Ma'unud!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("RM10_16","075_10_16","ROM","10","16","16","Mu adi an amin di mangngol ya kimmulugdah nan Maphod an Ulgud. Ti ta\"on un din propetan Apo Dios hidin penghanan hi Isaiah ya do'olda goh di agguy nangulug hidin inulgudna, ti inalinay, “Apo Dios, inilam an nahnotday nangulug hidin inulgudmi!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("RM10_17","075_10_17","ROM","10","17","17","At hay aatna ya kumulug nan taguh unna donglon nan Ulgud an hay aat Kristu, mu mahapul an waday mun'ul'ulgud hi mahhun ta waday donglonah kulugona. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("RM10_18","075_10_18","ROM","10","18","18","Mu undan agguy dengngol nan Hudyuh nen Ulgud? Immannung an dengngolda, ti hay impitudo' Apo Dios ya inalinay, “An amin nan abablubabluy ya waday nangngol hinan inulgudda, ti niba'el an amin ta nangamung di pingitnah immuyda nangulgudan.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("RM10_19","075_10_19","ROM","10","19","19","Immannung an ininnilan di Hudyuy aat di Ulgud ti hidin penghana ya inulgud Moses din inalin Apo Dios hinan Hudyun paddungnay inhingalna didan inalinay, “Baliwa' di udumnan tatagu, at mun'annel ayu. Ya baliwa' nan tatagun agguy nanginnila, at umi'ingol ayun Ha\"in.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("RM10_20","075_10_20","ROM","10","20","20","Ya natulid hi Isaiah an nangipa'innilah nan inalin Apo Dios ay hiyan inalinay, “Nan tatagun agguy nanod hi umalia' ya ininnilaa' ay dida, ti nan tatagun agguy nangibagah aat'u ya diday nangipa'innilaa'.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("RM10_21","075_10_21","ROM","10","21","21","Mu hay inulgud Apo Dios hi aat di Hudyu ya inalinay, “Gun'u al'alu'on nan tatagu ta way atondan kumulug, mu adida damdama donglon ti ma'addu'ugdah nan Hapit'u.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("RM11_1","075_11_1","ROM","11","1","1","Adi tu'u alyon hi un din'ug Apo Dios di Hudyuh tataguna ti agguyna! Ti waday nabaliwan an umat ay ha\"in an Hudyua' goh ti nidduma' hinan himpangapun holag Benjamin an ap'apun Abraham. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("RM11_2","075_11_2","ROM","11","2","2","Ya pento' Apo Dios nan Hudyuh tatagunah din hopapna, ya agguyna din'ug dida. Ya inilayu nan ulgud an impitudo' Apo Dios hidin penghanan mangibaag hi nunhudhudolan Elijah ay Apo Dios an inalinay, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("RM11_3","075_11_3","ROM","11","3","3","“Apu, gunda pinatoy nan do'ol an propetam, ya numpa\"ida goh nan pun'onnganmin He\"a. Ya ha\"in ya anggay di na'angang hi tagum, ya te an ipadahda goh an mamatoy ay ha\"in!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("RM11_4","075_11_4","ROM","11","4","4","Ya tembal Apo Dios an inalinay, “Ta\"on un do'ol di mundayaw hinan bulul an hi Ba'al mu wada damdamay pituy libuh tatagun hinania' hi tagu' ta diday adi' ubahon an didanay agguy ni'dayaw ay Ba'al.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("RM11_5","075_11_5","ROM","11","5","5","Ya hiyah te goh di aatnad ugwan ti waday nahnot an Hudyun pento' Apo Dios an dimmalat nan gohgohnan dida. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("RM11_6","075_11_6","ROM","11","6","6","Ya henen inatnan namto' ay dida ya bo'on hay inatdah maphod di dimmalat hi namto'anan dida ti nan gohgohna. Ti gulat ta nan aton di tagun maphod di hiyay ammunah dumalat hi namto'an Apo Dios ay didah tataguna at adi mahapul hi un way gohgoh Apo Dios. Mu adi umat hina! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("RM11_7","075_11_7","ROM","11","7","7","At hay aatna ya agguy ininnilan nan Hudyuy atondan mangunud ay Apo Dios, ti unda nahnot di nanginnilah atonda an didanay pento' Apo Dios. Ti nan udumna ya adida ahan mitudtuduwan. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("RM11_8","075_11_8","ROM","11","8","8","Ya inalin goh din impitudo' Apo Dios di, “Impahelot Apo Dios di nomnomda, at hiyaat un ta\"on unda bahaon unu donglon nan Makulug an Tugun ya adida pa\"innilah aatna. An hiyah ne aatnah hopapna ta nangamung ad ugwan.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("RM11_9","075_11_9","ROM","11","9","9","Ya inalin goh nan Alin hi David di, “Apu, me'nong un nan maphod an indatmun diday hiyay dumalat hi a'ubahanda, ta ta\"on unda paddungnay magah ta hiyay moltada! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("RM11_10","075_11_10","ROM","11","10","10","Ya paddungnay helngam di nomnomda ta adida innilaon di Makulug an Tugun, ya paddungnay ipapi'ugmu nan ligatda ta mabu\"ungdah nan damotda.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("RM11_11","075_11_11","ROM","11","11","11","Ya unat goh agguy kimmulug nan Hudyu ya din'ug Apo Dios dida, ya wada nin di mangalih unna itutuluy an man'ug ay dida ta nangamung. Mu adina! Ti hidin agguy kimmulugan nan Hudyu ya impehnag Apo Dios nan Hapitnah nan Hentil ta diday mabaliwan, ta tigon ay nan Hudyuy aton Apo Dios an mamaliw hinan Hentil at olom ya umamohda, at mi'kulugda goh. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("RM11_12","075_11_12","ROM","11","12","12","At hay na'at ya dimmalat nan bahol di Hudyuh agguyda kimmulugan ya hiyay pinumhodan ahan nan udumnan tagun amin hitun luta an nan Hentil. Mu awniat do'do\"ol di Hudyun kumulug. Ya wa ay ta ma'at hana at iyal'allan nan Hentil an gun pumhod ti middumdah nan pumhodan di Hudyu! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("RM11_13","075_11_13","ROM","11","13","13","Waday alyo' ay da'yun Hentil: Ha\"in di ohah baal Kristu an ma'alih apostoles, ya nahnaga' ay da'yu, at hay ato' hinan puntamua' ay da'yu ya ipattig'uy anabagtun ten tamu'. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("RM11_14","075_11_14","ROM","11","14","14","Ya hay ohah pangata' hi umat hitun tamu' ya ta way aton nan i'ibba' an Hudyun umamoh, at olom ya pohdon di udumnan mi'kulug ta way atondan mabaliwan. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("RM11_15","075_11_15","ROM","11","15","15","Ti din nan'ugan Apo Dios hinan Hudyu ya hiyah ne nangiddumanah nan udumnan Hentil hitun lutan Hiya ta mi'hina\"aman dida. Mu iyal'allanan ma\"aphod di ma'at hi gutud di kumulugan nan Hudyuh pangabulutan Apo Dios ay dida goh ti paddungnay mamahuandah nan natayanda! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("RM11_16","075_11_16","ROM","11","16","16","Nan ugali tu'u ya upingon tu'uy itang hinan tinapay ta e'nong tu'un Apo Dios, mu nan na'angang ya bagin Apo Dios damdama. Ya heden na'upeng ya paddungnay hi Abraham, ya nan na'upingana ya didanay do'ol an holagna. Ti tagun Apo Dios hi Abraham, at nan holagna ya diday tatagun Apo Dios goh. Ya umat goh hinan ayiw ti paddungnay hi Abraham di lamutna ta nan hapangna ya didanay holagna. Ya henen lamut ya bagin Apo Dios, at bagina goh nan hapangna. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("RM11_17","075_11_17","ROM","11","17","17","Nan Hudyu ya paddungnay dida nan ayiw an olibon wah nan galden ta nan Hentil ya diday ayiw an olibon wah nan inalahan. Mu hinalipangan Apo Dios di udumnah nan hapang di ayiw an wah nan galden ti nappuhida, ya innalnay udumnah nan hapang di ayiw an wah inalahan ta inhu\"upnah din nahalipangan an ayiw ta ni'tagu. At da'yun Hentil ya niddum ayuh nan agguy nahalipangan an Hudyu ta mi'hini\"itang ayun didan nen lotan di ayiw. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("RM11_18","075_11_18","ROM","11","18","18","Mu ta\"on un ayu nihukat hinan paddungnay nahalipangan an Hudyu ya adiyu iyamlay aatyu ti un adya nomnomonyu an bo'on da'yuy mangidat hi bi'ah nan lamut, ti nan lamut di mangidat hi bi'ahyu! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("RM11_19","075_11_19","ROM","11","19","19","Mu gulat ta waday Hentil an mangalih, “Oo, mu ihnay hulbi' goh ti ha\"in nihukat hinan nahalipangan!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("RM11_20","075_11_20","ROM","11","20","20","Immannung hene! Mu manu ay nahalipanganda ti nan agguyda kimmulugan, ya da'yuy nihu\"up an Hentil ta mi'tagu ayu ti nan kimmuluganyu. Mu adiyu iyamlah nen aatyu ta unyuat papuutan. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("RM11_21","075_11_21","ROM","11","21","21","Ti nan Hudyun paddungnay hapang tuwalin nen ayiw an agguy kimmulug ya hinalipangan Apo Dios. At da'yun bo'on nahamad an hapangna ya undan adi da'yu moltaon hi un mibahhaw di pangulugyu? ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("RM11_22","075_11_22","ROM","11","22","22","At mahapul an innilaonyu nan nahamad an homo' Apo Dios ya hay aat goh nan nahamad an pummoltana. Ti nahamad di pummoltanah nan Hudyun numbahol, mu hom'on da'yun Hentil hi unyu inaynayun an abuluton nan pangipadutu'anan da'yu. Mu gulat ta adiyu inaynayun an mangabulut at mahalipangan ayu goh. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("RM11_23","075_11_23","ROM","11","23","23","Ya gulat ta hukatan nan Hudyuy ugalida ta kumulugda at mipabangngaddan nen ayiw an nahalipanganda ti abalinan Apo Dios an mangat. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("RM11_24","075_11_24","ROM","11","24","24","Ya da'yun Hentil ya paddungnay da'yuy hapang nan ayiw an olibon wah inalahan an nahalipangan ta nihu\"up hinan ayiw an nahalipangan an wah nan galden. Mu bo'on da'yuy hapang nen ayiw tuwali. Mu nan Hudyuy paddungnay ayiw hinan galden an nahalimunan. Ya ta\"on unda nahalipangan mu diday hapang nen ayiw tuwali, at nalaklakadah ipabangngad Apo Dios enen ayiw an nahalipanganda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("RM11_25","075_11_25","ROM","11","25","25","Waday pohdo' an ipa'innilan da'yun i'ibba' an Hentil an agguy na'in'innilah din hopapna, ta way atonyun adi mumpahiya ya un nan Hudyu. Ti hay aat nan Hudyun adi ma'al'alu' ya la'tot ya ma'al'alu'da ti awni ta magtud di uyap nan Hentil an middum ay Apo Dios at ma'al'alu' nan Hudyu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("RM11_26","075_11_26","ROM","11","26","26","Ti hay adatngan di gutud at mabaliwan an amin nan Hudyu. An hiyah ne impitudo' Apo Dios hidin penghanan inalinay, “Waday Bumaliw an malpuh nan babluy'un ad Zion, an Hiyay mamogpog an amin hinan nun'appuhin aton nan holag Jacob an Hudyu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("RM11_27","075_11_27","ROM","11","27","27","At aliwa' di baholda ti hiyah ne ipa'annungan din intulag'un didah din penghana.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("RM11_28","075_11_28","ROM","11","28","28","Ya mi'bohhol ay Apo Dios nan udumnan Hudyu ti nan nan'ugandah nan Maphod an Ulgud an hay aat Kristu, ya hiyay dimmalat hi nangiyiwilan Apo Dios ay da'yun Hentil hinan Maphod an Ulgud. Mu ta\"on ya nan Hudyu damdamay nahhun hi pento' Apo Dios hi tataguna, ya pohpohdona dida an dimmalat di namhodanah din tataguh penghanan ad holag ay dida an da Abraham, ya hi Isaac, ya hi Jacob. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("RM11_29","075_11_29","ROM","11","29","29","Ti pento'na didah penghana, ya intulagnay amaphodanda, at adi mabalin hi un hukatan Apo Dios di nomnomna ta ibahhawnay namto'anan dida ya nan homo'na. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("RM11_30","075_11_30","ROM","11","30","30","Ya da'yun Hentil ya agguy ayu kimmulug ay Apo Dios hidin penghana. Mu ad ugwan ya ongol di homo'nan da'yu an dimmalat nan agguy kimmulugan nan Hudyu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("RM11_31","075_11_31","ROM","11","31","31","Ya umat goh hinan Hudyuh awni ti ad ugwan ya adida kumulug. Mu awniat la'tot ya kimmulugda, at ongol di pammo' Apo Dios ay didan umat hi pammo'nan da'yun Hentil. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("RM11_32","075_11_32","ROM","11","32","32","Ti inyabulut Apo Dios an amin di tatagun Hudyu ya nan Hentil ta mumbaholda, ta way atonan mangipattig hi homo'nan didan amin. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("RM11_33","075_11_33","ROM","11","33","33","Uya'ay anidugah nan idat Apo Dios hi amaphodan nan tatagu, ya nidugah goh di anala'engna ya nan inilana! Adi tu'u pa\"innilah aat di pohdonan ma'at, ya adi tu'u goh pa\"innilah nan aat di ato'atona. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("RM11_34","075_11_34","ROM","11","34","34","Ya hiyah ne goh din impitudo' Apo Dios hidin penghana, ti inalinay, “Mid ah ohah taguh nanginnilah aat di nomnom Apu tu'u, ya mid ah ohah tagun way abalinanan muntugun ay Hiya.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("RM11_35","075_11_35","ROM","11","35","35","Ya inalin goh nan Hapit Apo Dios di, “Mid ah ohah tagun way abalinanan mangidat hi logom ay Apo Dios ta way dumalat hi pangibalhan Apo Dios an mamallog.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("RM11_36","075_11_36","ROM","11","36","36","Ya manu ay umat hinay aatna ti hi Apo Dios di nunlumun amin hinan numbino'ob'on an nalmu. Ya wagwadada hanan nalmu ti Hiyay manalimun, at nalmudan amin ta way mangipabagtun Hiya, at baginan amin. At hi Apo Dios di ma'alih na'abbagbagtuh mid ah pogpogna! Amen! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("RM12_1","075_12_1","ROM","12","1","1","Immannung an nidugah di homo' Apo Dios ay ditu'u, i'ibba! At hay mahapul hi atonyu ya ibilangyuy odolyuh bagin Apo Dios an paddungnay unyu e'nong ay Hiyah ad ugwan an ataguyu ta milahhin an bagina, ta henen atonyuy mangipadenol ay Hiya. Ya maphod hi un hiyah ne nomnomonyuh atonyu ta hiyay pundayawyun Apo Dios. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("RM12_2","075_12_2","ROM","12","2","2","Ya adiyu eng'enghon nan nappuhin aton di tataguh tun luta ta unyuat abuluton di ahukatan di punnomnomyu ta balu ta abalinanyun manginnilah pohdon Apo Dios ta nan maphod di atonyu, ya nahamad, ya nan mangipadenol ay Apo Dios. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("RM12_3","075_12_3","ROM","12","3","3","Impadutu'a' ay Apo Dios hinan nangidatanah haad'uh pangata' hinan tamuna, at hiyaat un'u al'alu'on da'yu. Mu hay iyal'alu\"u ya adiyu ipahiyay aatyu ta topngonyuy punnomnomanyu ti nan indat Apo Dios hi aat di pangulugyu ya hiyay nomnomonyuh aatyu ya anggay. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("RM12_4","075_12_4","ROM","12","4","4","Ya un ohay odol tu'u, mu numbino'ob'on di alimatungna, ya numbino'ob'on goh di tamun nan alimatung. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("RM12_5","075_12_5","ROM","12","5","5","Ya umat goh hina ay ditu'u ti ta\"on hi un tu'u numbino'ob'on mu paddungnay un tu'u ohan odol ti nan nalammungan tu'un niddum ay Kristu. At paddungnay ditu'uy numpun'ummum an umat hinan alimatung di ohan odol. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("RM12_6","075_12_6","ROM","12","6","6","Ya numbino'ob'on di indat Apo Dios hi abalinan tu'un dimmalat nan homo'nan ditu'u. At hay maphod hi aton tu'u ya henen abalinan tu'un indatna ya hiyay mun'olog hi itamu tu'u. Ti gulat ta hay abalinan di oha ya nan pangul'ulgudanah nan impa'innilan Apo Dios ay hiya at ammuna nan kulugonah impa'innilan Apo Dios ay hiya ya hiyay ulgudona. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("RM12_7","075_12_7","ROM","12","7","7","Ya gulat ta hay abalinan di oha ya un bumadbadang hinan i'ibbanan mangunud ya mahapul an hiyah ne atona. Ya gulat ta hay abalinan di oha ya un muntudtudu at mahapul an hiyay gunna aton. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("RM12_8","075_12_8","ROM","12","8","8","Ya gulat ta hay abalinan di oha ya un umipadenol hinan tatagu at mahapul an hiyay gunna aton. Ya nan tagun ma'an'anidat an umigohgoh hinan tatagu ya mahapul an do'lonay gunna idat. Ya nan tagun hay haadna ya un mumpapto' hi i'ibbana ya mahapul an mahmahlun mangat enen haadna. Ya nan tagun hay tamuna ya unna igohgohan nan munligat ya mahapul an mundenol an mangat. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("RM12_9","075_12_9","ROM","12","9","9","Ya mahapul an na'ahhamad di pamhodyuh nan i'ibbayu. Ya pahiwonyu nan nun'appuhin ma'at ta hay nahamad di amnawanyu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("RM12_10","075_12_10","ROM","12","10","10","Ya mumpopohhodan ayun paddungnay hina\"agi ayu. Ya pa'enghaonyun e'gonan nan i'ibbayu ta bo'on hay odolyuy pohdonyuh me'gonan. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("RM12_11","075_12_11","ROM","12","11","11","Ya mahapul an mahmahlu ayun muntamu ta adi ayu mapayad. Ya laylaydonyun muntamuh nan tamun Apu tu'u. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("RM12_12","075_12_12","ROM","12","12","12","Ya maphod hi un ayu mun'an'anla ti henen hahalimidonyu. Ya e'edpolyuy ligatyu, ya gun ayu munluwalun Apo Dios. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("RM12_13","075_12_13","ROM","12","13","13","Ya ibingayanyu nan ibbayun nawotwot, ya halimunanyu nan mangili. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("RM12_14","075_12_14","ROM","12","14","14","Ya iluwaluanyu nan tagun mamaligat ay da'yu ta idat Apo Dios di amaphodanda ti adi maphod hi un hay pumuhianday ibagayu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("RM12_15","075_12_15","ROM","12","15","15","Ya middum ayuh nan tagun mun'an'anla ta mi'yanla ayun dida, mu mi'lungdaya ayu goh hinan tagun munlungdaya. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("RM12_16","075_12_16","ROM","12","16","16","Ya pun'u'unnudonyuy nomnomyu, ya adi ayu mumpahpahiya, ya mi'ligwa ayuh nan na'ampan tagu. Ya adiyu nomnomon hi un ayu nala'eng. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("RM12_17","075_12_17","ROM","12","17","17","Ya gulat ta way mangat hi nappuhin da'yu ya adiyu iballoh hi nappuhi goh, mu atonyuy maphod ta way pannigan di tataguh anahamad di ugaliyu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("RM12_18","075_12_18","ROM","12","18","18","Ya ipadahyuy abalinanyun mangiyuyah nan aton nan tatagun da'yu ta mid al'alin da'yu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("RM12_19","075_12_19","ROM","12","19","19","Adiyu iballoh, i'ibba', nan nappuhin aton di tatagun da'yu ta okod hi Apo Dios an mummoltan dida ti inalin goh din impitudo' Apo Dios di, “Okoda' an hi Apuyun mangiballoh an mummoltan dida.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("RM12_20","075_12_20","ROM","12","20","20","Ya hay mahapul hi aton tu'u ya unudon tu'u goh nan ohan impitudo' Apo Dios an inalinay, “Gulat ta mahinaangan nan mi'bohhol ay da'yu ya ipaphodyun panganon dida. Ya umat goh hinan a'uwawanda an mahapul an idatanyu didah inumonda. Ti atonyu ay hana ya mabainandah nan nangatandah nappuhin da'yu.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("RM12_21","075_12_21","ROM","12","21","21","Ya adiyu goh unudon nan atondan da'yun nappuhi ta adi ayu ma'abak an dumalat enen atonda. Mu atonyuy maphod ay dida ta hiyay dumalat hi pangabakanyuh nan nappuhi. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("RM13_1","075_13_1","ROM","13","1","1","Mahapul an un'unnud tu'un amin hinan u'upihyal di gubilnu ti diday ap'apu tu'u ti adi mabalin hi unda munhaad hi un adi abuluton Apo Dios, ti hi Apo Dios di namto' ay didah nan punhaadanda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("RM13_2","075_13_2","ROM","13","2","2","Ya gulat ta adi unudon nan tataguy imandal nan upihyal ya paddungnay un hi Apo Dios di adida unudon ti Hiyay namto' ay dida, at adida ay unudon ya mamoltada. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("RM13_3","075_13_3","ROM","13","3","3","Ya adi mahapul an ta'tan nan mangat hi maphod nan upihyal ti nan mangat hi nappuhiy mangita'ot. At gulat ta pohdonyun adi tuma'ot hinan u'upihyal ya atonyuy maphod, at iyamla da'yu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("RM13_4","075_13_4","ROM","13","4","4","Ti diday pento' Apo Dios ta atonday pohdona, at muntamudah amaphodanyu. Mu gulat ta atonyuy nappuhi at hiyah ne ta'tanyu ti waday biyangdan mummoltan da'yu. Ti diday baal Apo Dios, at indatnay biyangdan mummoltah nan mangat hi nappuhi. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("RM13_5","075_13_5","ROM","13","5","5","At hiyaat un mahapul an unudonyu nan u'upihyal an ap'apuyu. Mu hay maphod ya bo'on hay tuma'tanyuh amoltaanyuy dumalat hi pangunudanyuh nan u'upihyal, mu manu ay atonyu ti inilayun hiyah ne maphod hi aton. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("RM13_6","075_13_6","ROM","13","6","6","At hiyaat unyu goh bayadan di buwityu ti hi Apo Dios di itamuan nan u'upihyal ta ihamaddan mangat hinan mahapul an atonda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("RM13_7","075_13_7","ROM","13","7","7","Ya mahapul an bayadanyun amin di utangyuh nan u'upihyal, at bayadanyun amin di buwityu. Ya e'gonanyu nan u'upihyal, ya hapitonyuy amaphodanda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("RM13_8","075_13_8","ROM","13","8","8","Mahapul an bayadanyun amin nan tagun immutanganyu ta adiyu inaynayun an ma'u'utangan. Mu hay pun'u'uttangan tu'uat ya nan pumpopohhodanan tu'un amin. Ti nan tagun mamhod hi i'ibbana ya hiyay mangunud hinan Uldin Apo Dios. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("RM13_9","075_13_9","ROM","13","9","9","Ti gulat ta unudonyu nan nitudo' an Uldin an alyonay, “Nan pamhodyuh odolyu ya mahapul an umat goh hinay pamhodyuh nan i'ibbayu,” at inakamnay udumnah nan Uldin an umat hi, “Adi ayu umilugtap,” ya “Adi ayu pumatoy,” ya “Adi ayu mangakaw,” ya “Adi ayu uma'amnaw hi gina'un di i'ibbayu,” ya nan udumna goh an Uldin an umat hina. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("RM13_10","075_13_10","ROM","13","10","10","Ti nan mamhod hi ibbana ya adi mabalin hi unna aton di nappuhin hiya. At nan way pamhodna ya hiya goh di mangunud an amin hinan Uldin Apo Dios. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("RM13_11","075_13_11","ROM","13","11","11","Ya mahapul an atonyu hana ti inilayun magadyuh di pogpogna. Ya da'yun napayad an mangat hi tamun Apu tu'u ya paddungnay nonollo' ayu, at mahapul an ay bumangon ayu ta humlu ayu ti magadyuh di abaliwan tu'ud ugwan, an adi umat hidin hopap di kimmulugan tu'u. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("RM13_12","075_13_12","ROM","13","12","12","Ya paddungnay helong ad ugwan ti do'ol nan nappuhin ma'ma'at, mu na'uy an pumatal tu'u, at ipogpog tu'un mangat hinan aton nan tatagun paddungnay hay helong di pohdonda. Ya ditu'un pentangan Apo Dios ya mahapul an paddungnay egtom tu'uy gina'u tu'un mi'gubat hinan nun'appuhi. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("RM13_13","075_13_13","ROM","13","13","13","Ya mahapul an ihamad tu'uy pangat tu'u ti hiyah ne aton di tagun mamhod hi paddungnay potang. At adi ayu me'yat an mangat hinan atondan lumihog, ya adi ayu mabubutong, ya adi ayu nabinabai. Ya da'yun binabai ya adi ayu nalinala'i. Ya adi lumihog di aatyu, ya adi ayu mumbobohhol, ya adi ayu umapah nan i'ibbayu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("RM13_14","075_13_14","ROM","13","14","14","Ya hay aat Kristuy hiyay enghonyuh atonyu. Ya ipogpogyun mangat hidin ina'inatyuh din agguy nahukatan di nappuhin ugaliyu ta adiyu unudon nan pohpohdon di odolyu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("RM14_1","075_14_1","ROM","14","1","1","Abulutonyuy idduman nan tatagun agguy himmalatom di pangulugdan da'yu, mu adi ayu mi'tutut ay didan dumalat di adi umdaan nan pangulugda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("RM14_2","075_14_2","ROM","14","2","2","Ti nan udumnan adi umday pangulugda ya adida ihda nan dotag an alyondan mapaniaw, at ammunay halawhaw di ihdada. Mu kulugon nan udumnan mi'id mapaniaw hi mihda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("RM14_3","075_14_3","ROM","14","3","3","Mu nan tatagun ihdadan amin di mihda ya mahapul an adida pahiwon nan mumpaniaw hinan dotag an mihda, ya gulat ta tigonda goh nan ibbadan mangihdan amin ya mahapul an adida ipanuh hi un nappuhih nen atonda ti dida goh di inabulut Apo Dios hi taguna. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("RM14_4","075_14_4","ROM","14","4","4","Ti gulat ta nob'on di aton nan ibbayu ya mi'id biyangyun mangipanuh un nappuhih nen atonda ti bo'on da'yuy ad baal. At okod hi Apo Dios an ad baal ay dida, at Hiyay mangipanuh hi un nahamad unu nibahhaw henen atonda. Mu mabalin an nahamad di atonda ti waday abalinan Apu tu'un bumadang hinan baalna ta way atondan mangat hi nahamad. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("RM14_5","075_14_5","ROM","14","5","5","Ya waday algaw hi ngilinon di udumnah nan kumulug, ya nan udumna ya mi'id ngilinondah algaw. Mu hay mahapul hi aton tu'u ya hamadon tu'uy nomnomon tu'uh maphod hi aton hi un tu'u ngilinon unu adi tu'u ta adi tu'u munhinnumnong. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("RM14_6","075_14_6","ROM","14","6","6","Ya nan mangulug an mungngilin hi udumnah nan algaw ya hiyah ne atondan mange'gon ay Apo Dios. Ya nan udumnan mangulug an malgom di ihdada ya hiyah ne goh di atondan mange'gon ay Apo Dios ti endenoldah Apo Dios hinan ma'an. Ya umat goh hinan udumnan mangunud an mumpaniaw hinan dotag an mihda ti hiyah ne goh di atondan mange'gon ay Apo Dios, ya endenolda goh hi Apo Dios hinan mabalin an adida paniawon hi ononda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("RM14_7","075_14_7","ROM","14","7","7","Ti bo'on hay amaphodan tu'un mangunud di maphod hi aton hitun atagu tu'u, ya bo'on ditu'uy okod hi atayan tu'u. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("RM14_8","075_14_8","ROM","14","8","8","Ti an amin di aton tu'uh tun atagu tu'u ya itulid tu'un mangat hi pohdon Apu tu'u. Ya hay gutud di atayan tu'u ya hi Apu tu'uy okod. At ta\"on hi un tu'u matagu unu matoy ya hi Apu tu'uy okod ti ditu'uy tataguna. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("RM14_9","075_14_9","ROM","14","9","9","Ya hiyaat un natoy hi Kristu ya namahuan ta Hiyay Apun nan matagu ya nan nun'atoy. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("RM14_10","075_14_10","ROM","14","10","10","Ya anaad ta nan udumnan da'yu ya ipanuhyuy un nun'appuhiy aton di udumna? Ya anaad ta nan udumnan da'yu goh ya pahiwonday udumna? Mu okod hi Apo Dios ene ti awni ta udum hi algaw at hagangon tu'un amin hi Apo Dios ta humalyaon ditu'u. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("RM14_11","075_14_11","ROM","14","11","11","Ti hay impitudo' Apo Dios ya inalinay, “Ha\"in an Apuyu ya matattagua', at awni ya mumpunhippidan amin di tataguh hinagang'u ta alyondan amin di amakulug'u an Apo Dios.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("RM14_12","075_14_12","ROM","14","12","12","At hay ma'at hi awni ya mahapul an ibaag tu'un amin ay Apo Dios nan aat di ina'inat tu'uh tun atagu tu'u. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("RM14_13","075_14_13","ROM","14","13","13","Hay maphod hi aton tu'u ya ipogpog tu'un mangipanuh hinan aton di i'ibba tu'uh un nappuhi. Ti hay maphod hi nomnomon tu'uh aton, ya adi tu'u aton di logom hi un hiyay dumalat hi ibahhawan di i'ibba tu'u unu hiyay dumalat hi abaholanda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("RM14_14","075_14_14","ROM","14","14","14","Ya inila' an hay aat di idduma' ay Apu tu'un hi Jesus ya mid ah mapaniaw hi ma'an, at ta\"on un'u ihda ya mi'id ah bahol'un ne. Mu gulat ta kulugon nan tataguh un mapaniaw an umidat hi bahol hi unda ihda at immannung an mabaholan hi unda ituluy an ihda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("RM14_15","075_14_15","ROM","14","15","15","Mu gulat ta pumuhih ibbayuh nen pangihdanyu ya adiyu ituluy, ti atonyu ay ya adi umat hinay pamhodyuh ibbayu. Ti nan tatagun mumpaniaw hi mihda ya dida goh di inyatoy Kristu, at adiyu pa\"ion nan pangulugdan dumalat nan pangihdanyuh mihda! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("RM14_16","075_14_16","ROM","14","16","16","At ta\"on hi unyu nomnomon an maphod henen atonyu mu gulat ta pahiwon nan udumnan tagu at adiyu ituluy an aton. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("RM14_17","075_14_17","ROM","14","17","17","Ti hay aat di idduman tu'uh nan Pumpapto'an Apo Dios ya bo'on nan ma'an ya ma'inum di aptan, ti hay aptan ya hay anahamad di ugali, ya ta adi tu'u mumbobohhol ta mid al'alin ditu'u, ya ta mun'an'anla tu'un dumalat nan niyo'odolan nan Na'abuniyanan an Lennawan ditu'u. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("RM14_18","075_14_18","ROM","14","18","18","Ya gulat ta hiyah ne aton tu'uh un ditu'uy puntamuon Kristu ya hiyah ne mangipadenol ay Apo Dios, ya hiyay dumalat hi panapitan nan tataguh amaphodan tu'u. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("RM14_19","075_14_19","ROM","14","19","19","At pilion tu'uy maphod hi aton tu'u ta hiyay mangipalenggop ay ditu'u ya mangipabi'ah hi pangulug di i'ibba tu'u. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("RM14_20","075_14_20","ROM","14","20","20","Ya adiyu puhion nan maphod an inat Apo Dios hinan i'ibbayu an dumalat din ma'an. Ya immannung an adi ipawan Apo Dios an amin di ma'an. Mu gulat ta nan onon tu'uy dumalat hi abaholan di i'ibba at nappuhih neh aton. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("RM14_21","075_14_21","ROM","14","21","21","Ya gulat ta hay pangihdan tu'uh dotag, ya panginuman tu'uh bayah, ya nan udumnan ma'at di dumalat hi mamuhih pangulug nan i'ibba at hay maphod ya adi tu'u aton. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("RM14_22","075_14_22","ROM","14","22","22","Ya gulat ta hay kulugonyu ya bo'on bahol hi un malgom di ononyu ya un ayu okod, mu ta adiyu hapiton ta ammunah Apo Dios hi manginnilan nen ninomnomyu. Ya maphod hi un tu'u nomnomon di nahamad hi aton tu'u ta hamadon tu'uy aatna ya un tu'u aton, at mabalin hi aton, at mundenol nan tagun mangat hi umat hina! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("RM14_23","075_14_23","ROM","14","23","23","Mu gulat ta waday munduwaduwan mangalih, “Ini! Paniaw an umidat hi bahol nan ma'an!” Ya gulat ta ituluy an mangan at mabaholan ti bo'on hay pangulugnay dimmalat hi nanganana. Ya an amin di ma'at an bo'on hay pangulug di nalpuwana ya bahol hene. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("RM15_1","075_15_1","ROM","15","1","1","Ditu'un nahamad di pangulugna ya mahapul an badangan tu'u nan adi umday pangulugna ta bo'on hay amaphodan tu'uy nomnomon tu'u ya anggay. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("RM15_2","075_15_2","ROM","15","2","2","Ya mahapul an aton tu'un amin di umipadenol hi i'ibba ta way a'udman di pangulugda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("RM15_3","075_15_3","ROM","15","3","3","Ya maphod hi un tu'u aton ti hiyah ne goh di inat Kristu an bo'on hay nangipadenol hi odolnay pento'na. Ya immannung an hiyah ne aat Kristu ti hiyah ne itudun din impitudo' Apo Dios an inalinay, “Nan impihupihul nan tatagun He\"a ya mitolman ay Ha\"in ta paddungnay Ha\"in di pinihulda.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("RM15_4","075_15_4","ROM","15","4","4","An amin din impitudo' Apo Dios hidin penghana ya do'ol di punhulbiana ti hiyay mangitudun ditu'uh aat di nahamad an ma'unud. Ya hiyay dumalat hi pangedpolan tu'uh ligat, ya hiyay mangipadenol ay ditu'u. Mu umat ay hinay aat tu'u ya mabalin an hahalimidon tu'uh nen maphod an aton Apo Dios ay ditu'uh awni. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("RM15_5","075_15_5","ROM","15","5","5","At idat ni' Apo Dios di abalinanyun mangedpol hinan ligatyu ya nan ipadenolanyu. At hay pohdo' ya badangan da'yun Hiya ta waday pun'u'unnudan di punnomnomanyun dumalat nan pangeyengngohanyuh aat Jesu Kristu ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("RM15_6","075_15_6","ROM","15","6","6","ta mun'u'unnud di panapitanyuh aat di amaphodan Apo Dios an hi Aman Apu tu'un hi Jesu Kristu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("RM15_7","075_15_7","ROM","15","7","7","Mahapul an hin'a'abulut ayun mi'hina\"agih nan i'ibbayun umat hi nangabulutan Kristuh nan iddumanyun Hiya ta way ahapitan di amaphodan Apo Dios. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("RM15_8","075_15_8","ROM","15","8","8","Ya hay pohdo' an alyon ay da'yu ya din immalian Kristuh tun luta ti binadangana nan Hudyu. Ya manu ay inatna ya ta ipa'innilanan nahamad hi Apo Dios, ya ta ipa'annungna din intulag Apo Dios hidin tataguh penghanan ad holag hinan Hudyu an da Abraham, ya hi Isaac, ya hi Jacob, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("RM15_9","075_15_9","ROM","15","9","9","ya ta way aton nan Hentil an mangiyamlan Apo Dios ti nan homo'nan dida. Ya hiyah ne goh di impitudo' Apo Dios hidin penghanan inalinay, “Hapito' di anabagtum ta donglon nan tatagun Hentil, ya ikanta' nan amaphodam.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("RM15_10","075_15_10","ROM","15","10","10","Ya wada goh di ohah impitudo' Apo Dios an inalinay, “Da'yun Hentil ya mi'yamlong ayuh nan pento' Apo Dios hi tataguna.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("RM15_11","075_15_11","ROM","15","11","11","Ya hay oha goh hi impitudo' Apo Dios ya inalinay, “An amin ayun Hentil ya iyamlayuh Apo Dios ta an amin di tatagu ya nidugah di pangiyamlaandan Hiya!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("RM15_12","075_15_12","ROM","15","12","12","Ya inalin goh Isaiah hidin nahup di, “Awniat waday lala'in mitungaw an malpuh nan holag Jesse an hi aman David, ya midat ay Hiyay haadna ta way atonan mumpapto' hinan Hentil. Ya Hiyay hahalimidondah mamaliw ay dida.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("RM15_13","075_15_13","ROM","15","13","13","Ya hi Apo Dios di dimmalat hi panahalimidan tu'u, at pohdo' hi un da'yu ipa'anlan Hiyah nidugah. Ya ipalenggop da'yu an dumalat nan pangulugyun Hiya, ya pohdo' an ma'at ta nangamung un midugah di panahalimidanyu an dumalat nan abalinan nan Na'abuniyanan an Lennawan wan da'yu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("RM15_14","075_15_14","ROM","15","14","14","Hay inila', i'ibba', ya ma\"aphod di ugaliyu, ya nahamad di inilayu, at mabalin an muntutudduan ayu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("RM15_15","075_15_15","ROM","15","15","15","Mu ta\"on ya ilulud'un mangalin da'yu eten tudo' ta way atonyun munnomnom eten intudo\"un ininnilayuh din hopapna. Ya manu ay ilulud'u ti hi Apo Dios di nangidat eten tamu' ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("RM15_16","075_15_16","ROM","15","16","16","ta way ato' an mangitamun Jesu Kristu ta nan Hentil di itamua'. Ya hay tamu' ya umata' hinan padin muntudtuduh nan Maphod an Ulgud Apo Dios hinan tatagu ta kulugonda ay ya diday abulutonah tataguna ti nan Na'abuniyanan an Lennaway mamadang ay dida. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("RM15_17","075_15_17","ROM","15","17","17","Ya ha\"in di baal Jesu Kristu, at waday biyang'un mangiyamlan te han puntamua' ay Apo Dios! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("RM15_18","075_15_18","ROM","15","18","18","Ya mid udum hi ulgudo' an ammuna nan inat Kristun namadang ay ha\"in ta way inat nan Hentil an nangunud hinan Tugun Apo Dios. Ya hay nanudtudu' ay dida ya nan hinapit'u, ya nan ina'inat'u, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("RM15_19","075_15_19","ROM","15","19","19","ya nan udumnan numbino'ob'on an umipanoh'an inat'un dimmalat nan abalinan nan Na'abuniyanan an Lennawan wan ha\"in. At ente\"a' ad Jerusalem an lemme'ole'od ta nangamung hinan Provinciad Illyricum, ta hinamad'un nangulgud an amin hi aat nan Maphod an Ulgud an hay aat Kristu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("RM15_20","075_15_20","ROM","15","20","20","Ti heten gun'u ninomnom hi ato' ya umuya' hinan abablubabluy hinan wadan di agguy nangngol hi aat Kristu ta hidiy pun'ul'ulguda' hinan Maphod an Ulgud. Ya manu ay hidiy gun'u umayan ya ta adia' mi'polloh hinan wadan di udumnan muntudtuduh aat Kristu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("RM15_21","075_15_21","ROM","15","21","21","At mipa'annung din impitudo' Apo Dios hidin penghanan inalinay, “Nan tatagun agguy nibaagan nan ulgud hidin hopapna ya donglondah awni, at nan agguy nangngol ya innilaonday aatna.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("RM15_22","075_15_22","ROM","15","22","22","Nabayag di aid olog'un umalin mumbihhitan da'yu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("RM15_23","075_15_23","ROM","15","23","23","Mu ten nalpah di tamu' hinan abablubabluy hitu ya nabayag an do'ol di tawon hi nanamhoda' tuwalin umalin da'yu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("RM15_24","075_15_24","ROM","15","24","24","At ad ugwan ya olom ya umalia' hina. Ti hay nomnomo' hi ato' ya mun'awaa' ay da'yu ya unna' umuy hinan Provinciad Spain ta mi'hinaa' ay da'yuh na'amtang ta mi'yan'anlaa' an mumbihhitan da'yu. Ya hay umaya' hinan Provinciad Spain ya logom ya badangana' ni' ay da'yu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("RM15_25","075_15_25","ROM","15","25","25","Mu hay ato' ad ugwan ya umuya' ad Jerusalem ta iyuy'u nan badang hinan tatagun Apo Dios hidi. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("RM15_26","075_15_26","ROM","15","26","26","Ti ninomnom nan tatagun ma'amu'amung an mangulug hinan Provinciad Macedonia ya hinan Provinciad Achaia di pohdondah aton. At amungonday mibadang ta ipiyuydah nan nun'awotwot an kimmulug ad Jerusalem. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("RM15_27","075_15_27","ROM","15","27","27","Ya nan kimmulug an Hentil ay daten duwan provincia ya ninomnomdan maphod henen atondah nan Hudyud Jerusalem. Mu ta\"on hi unda idat di badangdah nan nun'awotwot an Hudyu mu ihnay utangdah nan Hudyu damdama ti nan Hudyuy nahhun an nangiyuy hinan Hapit Apo Dios ay dida ta way atondan mi'datag hinan maphod an idat Apo Dios hinan mangulug hi Hapitna. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("RM15_28","075_15_28","ROM","15","28","28","Mu awni ta malpah an iyuy'un amin nan pihhun na'amung ta idat'uh nan nun'awotwot an tatagun Apo Dios ad Jerusalem ya unna' umuy hinan Provinciad Spain, mu mun'awaa' an mumbihhitan da'yu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("RM15_29","075_15_29","ROM","15","29","29","Ya hay inila' ya awni ta umalia' ay da'yu at nidugah di pangipaphodan Kristun ditu'u. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("RM15_30","075_15_30","ROM","15","30","30","Ya al'alu'o' da'yu, i'ibba', ta mi'luwalu ayun ha\"in hi nahamad. Ya manu ay atonyu ti dumalat nan pamhodyun Apu tu'un hi Jesu Kristu ya nan pumpopohhodan tu'un amin an ipanomnom nan Na'abuniyanan an Lennawah aton tu'u. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("RM15_31","075_15_31","ROM","15","31","31","Ya hay iluwalu tu'u ya hay pamaliwan Apo Dios ay ha\"in hi aton nan adi umunud an tataguh dih nan Provinciad Judea. Ya alyonyu goh ta abuluton nan tatagun Apo Dios ad Jerusalem an kapitulyuh di nan mibadang an iyuy'uh din dida. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("RM15_32","075_15_32","ROM","15","32","32","Ya ma'at ay hene ta pohdon Apo Dios ya mun'an'anlaa' an umalin da'yu ta mipadenola' hi pumbihhitaa' ay da'yuh na. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("RM15_33","075_15_33","ROM","15","33","33","Hi Apo Dios di alpuwan nan alenggopan tu'u, at hay pohdo' ya mimiddum ay da'yun amin. Amen. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("RM16_1","075_16_1","ROM","16","1","1","Pohdo' an badanganyu han agi tu'un babain hi Phoebe an manalimun an bumadang hinan tatagun Apo Dios an ma'amu'amung ad Cenchrea. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("RM16_2","075_16_2","ROM","16","2","2","At dumalat nan panguluganyun Apu tu'u ya hiyay pamhodanyuh umalianan da'yu ti hiyah ne maphod hi aton nan tatagun Apo Dios. At wa ay di mahapulna ya badanganyu ni' hiya ti hiya goh di maphod hi ligwan nan do'ol an tatagu, ya binadangana' goh ay hiya. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("RM16_3","075_16_3","ROM","16","3","3","Ya apngaonyu nan himbaluy an da Priscilla ay Aquila an din ni'tamun ha\"in hinan tamun Jesu Kristu ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("RM16_4","075_16_4","ROM","16","4","4","ti hi'itangan matoydah din namaliwandan ha\"in hidin pamatayan din tatagun ha\"in. At endenol'uh nen inatda, ya bo'on ha\"in ya anggay ti an amin nan Hentil an mangunud an ma'amu'amung ya endenolda goh. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("RM16_5","075_16_5","ROM","16","5","5","Ya apngaonyu goh nan tatagun mangunud an ma'amu'amung hi abung danen himbaluy. Ya apngaonyu goh nan nahamad an ligwa' an hi Epenetus an nahhun an nangulug ay Kristuh nan Provinciad Asia. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("RM16_6","075_16_6","ROM","16","6","6","Ya umat goh ay Mary an mahmahlun nunhulbin da'yun kimmulug. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("RM16_7","075_16_7","ROM","16","7","7","Ya apngaonyu goh da Andronicus ya nan babain hi Junias an dida din ibba' an Hudyun ni'balud ay ha\"in hidin hopapna. Ya diday hapiton nan a'apostoles di amaphodanda, ya nahhunda an nungKristiano ya un ha\"in. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("RM16_8","075_16_8","ROM","16","8","8","Ya apngaonyu goh hi Ampliatus an nan nahamad an ligwa' ti nan pangunudan tu'un Apu tu'u. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("RM16_9","075_16_9","ROM","16","9","9","Ya apngaonyu goh hi Urbanus an nan ni'tamun da'mih nan tamun Kristu. Ya atonyu goh ay Stachys an nan nahamad an ligwa'. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("RM16_10","075_16_10","ROM","16","10","10","Ya apngaonyu goh hi Apelles an nangipattig hi a'un'unnudnan Kristu. Ya apngaonyu goh nan wah abung Aristobulus. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("RM16_11","075_16_11","ROM","16","11","11","Ya apngaonyu goh hi Herodion an ibba' an Hudyu. Ya atonyu goh hinan i'ibba tu'un Kristianon wah abung Narcissus. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("RM16_12","075_16_12","ROM","16","12","12","Ya apngaonyu goh da Tryphena ay Tryphosa an ni'tamuh tamun Apu tu'u. Ya atonyu goh ay Persis an nan nahamad an ligwa' an do'ol di ina'inatnah nan tamun Apu tu'u. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("RM16_13","075_16_13","ROM","16","13","13","Ya apngaonyu goh hi Rufus an na'ahhamad an muntamuh nan tamun Apu tu'u. Ya atonyu goh ay inana an gun nangibilang ay ha\"in hi imbaluyna. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("RM16_14","075_16_14","ROM","16","14","14","Ya apngaonyu goh da Asyncritus, ya hi Phlegon, ya hi Hermes, ya hi Patrobas, ya hi Hermas. Ya atonyu goh an amin hinan i'ibba tu'un Kristianon wan dida. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("RM16_15","075_16_15","ROM","16","15","15","Ya apngaonyu goh da Philologus, ya hi Julia, ya hi Nereus, ya han aginan babai, ya hi Olympas, ya an amin nan kimmulug an i'ibbada. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("RM16_16","075_16_16","ROM","16","16","16","Mumpun'am'amanu ayun amin. Ya an amin tun ma'amu'amung hitun ahimbahimba'an ya ipa'innilayu an apngaonda didan amin. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("RM16_17","075_16_17","ROM","16","17","17","Al'alu'o' da'yu, i'ibba', ta elanyu nan tatagun mangipadah an manguhig ay da'yu ti diday dumalat hi naguluwan di pangulug di tatagu, an didana din adi kumulug hidin nitudtudun da'yuh hopapna. At mahapul an adi ayu middum ay dida ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("RM16_18","075_16_18","ROM","16","18","18","ti nan tatagun umat hinay atonda ya bo'on hi Apu tu'un hi Kristuy itamuanda ti un hay amaphodanda ya anggay. Ya ipaphodday panapitda ta way aton nan tatagun mangulug ay dida, ya ipa'anlada nan tataguh nan panapitda. Ya manu ay atonda ya ta balbaliyanday mid adalnan tatagu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("RM16_19","075_16_19","ROM","16","19","19","Ya nundongol an amin hinan tataguy a'un'unnudyuh nan Tugun Kristu, at hiyaat un'u edenol da'yu. Ya hay pohdo' ya luma'eng ayun mangat hi maphod an ay ihunay un mid inilayun mangat hi nappuhi. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("RM16_20","075_16_20","ROM","16","20","20","Hi Apo Dios di alpuwan di alenggopan tu'u. At adi madnoy ya Hiyay dumalat hi pangabakanyun Satanas. Nan homo' ni' Apu tu'un hi Jesus di mawadan da'yu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("RM16_21","075_16_21","ROM","16","21","21","Ya hay inalin nan ni'tamun ha\"in an hi Timothy ya apngaon da'yu. Ya hiyah ne goh di inalin da Lucius, ya hi Jason, ya hi Sosipater an i'ibba' an Hudyu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("RM16_22","075_16_22","ROM","16","22","22","Ya ha\"in an hi Tertius di nangitudo' eten hinapit Paul, ya gun'u goh apngaon da'yu hina ti ha\"in goh di ohah ibbayun Kristiano. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("RM16_23","075_16_23","ROM","16","23","23","Ya inalin goh Gaius ay ha\"in an hi Paul di ipa'innila' an apngaon da'yu. Ya hiyay ad mangilin ha\"in, ya hituh tun abungnay gun a'amungan nan i'ibba tu'un kimmulug. Ya inalin goh Erastus an treasurer eten babluy an apngaon da'yu. Ya at goh hinay nangalin Quartus an ibba tu'u. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("RM16_24","075_16_24","ROM","16","24","24","Nan homo' Apu tu'un hi Jesu Kristu di mawada ni' ay da'yun amin. Amen! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("RM16_25","075_16_25","ROM","16","25","25","Hay maphod ya gun tu'u hapiton di anabagbagtun Apo Dios! An Hiyay way abalinanan mangipihamad hinan panguluganyuh nan Maphod an Ulgud an gun'u ul'ulgudon an hay aat Jesu Kristu. Henen Ulgud ya agguy nipa'in'innilah din nete\"an di logom ta engganad ugwan, mu penhod Apo Dios an mipa'innila. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("RM16_26","075_16_26","ROM","16","26","26","At ten nipa'innilad ugwan ti intudo' din do'ol an propetan Apo Dios di aatnah din penghana, at hiyanay panginnilaan tu'u. Ya immandal Apo Dios an adi matmattoy an henen na'ulgud ya mitudtudun amin hinan ahimpahimpapangili ta way aton an amin di tatagun mangulug an un'unnud enen Ulgud. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("RM16_27","075_16_27","ROM","16","27","27","Hi Apo Dios ya anggay di nanginnilan amin hi logom! Ya dumalat hi Jesu Kristu ya gun ma'al'aliy anabagbagtun Apo Dios hi mid pogpogna! Amen!");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("C11_1","076_1_1","1CO","1","1","1","Heten tudo' ya nalpun ha\"in an hi Paul ya nan ibba tu'un hi Sosthenes. Ya ha\"in di ohah pento' Apo Dios hi apostoles Jesu Kristu ta ul'ulgudo' di Hapitna ti hiyah ne penhodna. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("C11_2","076_1_2","1CO","1","2","2","Ya ten muntudo' amin da'yun kimmulug ay Apo Dios hinad Corinth. Da'yuy pento' Apo Dios an tataguna, ya imbilangnan maphod an dumalat ay Jesu Kristu, ya an amin goh nan kumulug hi an amin hinan abablubabluy an mundayaw ay Jesu Kristu an Apu tu'u ya Hiyay Apuda goh damdama. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("C11_3","076_1_3","1CO","1","3","3","Minaynayun ni' di homo' ya lenggop an malpun Ama tu'un hi Apo Dios ya hi Apu tu'un hi Jesu Kristu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("C11_4","076_1_4","1CO","1","4","4","Gun'u da'yu iluwaluan ta edenol'u da'yun Apo Dios ti maphod nan aatyun dimmalat nan pangipadutu'anan da'yu an dimmalat nan niddumanyun Jesu Kristu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("C11_5","076_1_5","1CO","1","5","5","Ya nidat ay da'yuy numbino'ob'on an abalinanyun dumalat nan niddumanyun Kristu. Ti hay ohah nidat ay da'yu ya nan anala'engyuh nan aat di Tugun an unudon tu'u, ya nan anala'engyu goh an mangulgud hi aat hanan Tugun. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("C11_6","076_1_6","1CO","1","6","6","Ya manu ay umat hina ti nihamad di ugaliyun dimmalat nan nibaag an hay aat Kristun inunudyu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("C11_7","076_1_7","1CO","1","7","7","At hay aatyud ugwan hi panodanyuh nan pumbangngadan Apu tu'un hi Jesu Kristu ya indat Apo Dios ay da'yu an amin di numbino'ob'on hi badangna ta pumhod ayun kumulug. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("C11_8","076_1_8","1CO","1","8","8","Ya halimunan da'yun Hiya ta way atonyun mangilulud hinan pangulugyu ta nangamung di pumbangngadan Apu tu'un hi Jesu Kristuh punhumalyaanah nan tatagu. At henen algaw ya adi ayu middum an mi'molta ti ibilangnan mid ah baholyu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("C11_9","076_1_9","1CO","1","9","9","Makulug di aat Apo Dios, at ipa'annungnan amin hatu. Ya pento' goh da'yu ta way atonyun mi'hina\"agih nan Imbaluynan hi Jesu Kristun Apu tu'u. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("C11_10","076_1_10","1CO","1","10","10","Al'alu'o' da'yu, i'ibba', ta mun'u'unnud di atonyu ta adi ayu hin'u'uhig ta malammung ayu ta mun'u'unnud di punnomnomanyu ya nan nomnomonyuh atonyu goh. Ya maphod hi unyu aton ti dumalat nan pange'gonanyun Apu tu'un hi Jesu Kristu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("C11_11","076_1_11","1CO","1","11","11","I'ibba', waday tatagun ni'hitun da Chloe an hina\"ama, ya imbaagday aatyun inaliday un ayu humanohongngel anu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("C11_12","076_1_12","1CO","1","12","12","Ti henen alyo' an punhohongngelanyu ya numbino'ob'on di alyonyuh unudonyu ti nan udumnan da'yu anu ya alyonday un ha\"in an hi Paul di unudonda. Ya nan udumna ya alyonday hi Apollos, ya nan udumna ya alyonday hi Peter, ya nan udumna goh ya alyonday unudondah Kristu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("C11_13","076_1_13","1CO","1","13","13","Mu undan do'ol hi Kristu ta do'ol di alyonyuh unudonyu? Undan ha\"in di nangiyatoy ay da'yuh nan krus? Ya undan goh hay ngadan'uy nibonyag ay da'yuh nabonyaganyu ta ha\"in di unudonyu? ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("C11_14","076_1_14","1CO","1","14","14","Heneat ta un dudduwa ya anggay di binonyaga' an da Crispus ay Gaius ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("C11_15","076_1_15","1CO","1","15","15","ta mid mangalih un hay pangunudandan ha\"in di namonyaga' ay dida! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("C11_16","076_1_16","1CO","1","16","16","(Ya binonyaga' goh ta'wa da Stephanas an hina\"ama, mu anggay dana nin hi binonyaga' ti ten mid udumnah manomnom'u.) ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("C11_17","076_1_17","1CO","1","17","17","Ya bo'on hay pumbonyaga' di nannagan Kristu ay ha\"in, ti manu ay hennaga' ay Hiya ya ta ul'ulgudo' nan Maphod an Ulgud an hay aatna. Ya hay aat goh di nahnaga' hi pangulguda' hinan Tugun ya adi umat hi panapit nan nala'eng an tataguh tun lutay panapit'u, mu maphod hene ti gulat ta mahapita' ta nan panapit'uy pangal'alu\"uh nan tatagu at bo'on at goh nan aat di nitudtudun hay aat di natayan Kristuh nan krus di umal'alu'. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("C11_18","076_1_18","1CO","1","18","18","Nan tatagun immannung an milahhin ay Apo Dios hi mid pogpogna ya nan pangngolandah aat di na'ulgud an nan aat di natayan Kristuh nan krus ti alyonday un mid ipatukana. Mu ditu'un nabaliwan ya hay pangngolan tu'uh aat di natayana ya hiyay panginnilaan hi aat di abalinan Apo Dios an ongol. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("C11_19","076_1_19","1CO","1","19","19","Ya umat hina goh di intudun din impitudo' Apo Dios, ti alyonay, “Abako' nan anala'eng nan nanginnilan tataguh tun luta ta mi'id pumbalinan di anala'engda.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("C11_20","076_1_20","1CO","1","20","20","Ya nomnomonyuy aat nan nala'eng an tagu, ya nan nanginnilah nan Uldin di Hudyu, ya nan mangab'abak di hapitna an nan nalmuh tun lutay inilada, ti impa'innilan Apo Dios an hay aat di inilan di umat hinan tataguh tun luta ya mid ipatukana! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("C11_21","076_1_21","1CO","1","21","21","Nala'eng tuwalih Apo Dios, at hay ninomnomnah ma'at hi pohdona ya adi umday anala'eng di tataguh tun lutan manginnilah aat Apo Dios. At hay ninomnom Apo Dios hi atona ya baliwana nan mangulug hinan Tugun an itudtudumi an alyon di tataguy mid ipatukana. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("C11_22","076_1_22","1CO","1","22","22","Mu naligat hi kulugon nan Hudyuh te ti mahapul an tigonday adi olog di tagun mangat ya unda kulugon an makulug henen nitudtudu. Ya hay pohdon nan iGreece ya hay nalpuh nan nanomnoman an tagu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("C11_23","076_1_23","1CO","1","23","23","Mu hay itudumi ya hay aat di natayan Kristuh nan krus ya anggay. Mu pahiwon nan Hudyuh nen nitudtudu, at mibahhaw di pangngolanda, ya alyon nan iGreece ya nan udumna goh an Hentil di un mid ipatukana. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("C11_24","076_1_24","1CO","1","24","24","Mu alyon mahkay di udumnah nan Hudyu ya nan Hentil an pento' Apo Dios hi tataguna an nahamad heten itudtudumi ti itudumi an hi Kristuy mangipa'innilah a'ongol di abalinan Apo Dios, ya anidugah di anala'engna. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("C11_25","076_1_25","1CO","1","25","25","Henen nalpun Apo Dios an alyondan mid ipatukana ya do'do\"ol di ituduna ya un nan itudun nan nala'eng an tagu. Ya nan alyon di tataguh tun lutah na'abakan Apo Dios hidin natayan Kristu ya hiya goh di nipattigan di anidugah nan abalinan Apo Dios damdama ya un nan abalinan nan tatagu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("C11_26","076_1_26","1CO","1","26","26","Da'yun a'agi' an pento' Apo Dios ya mahapul an nomnomonyuy aatyuh din gutud di namto'an Apo Dios ay da'yu ti nahnot di ma'alih nanginnila ay da'yu, ya nahnot di nabagtuy haadnan da'yu, ya nahnot goh di adadangyan ay da'yuh tun luta. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("C11_27","076_1_27","1CO","1","27","27","Ti hay penhod Apo Dios hi atona ya pento'na nan alyon di tataguh un manghan di inilana ta mabainan nan nanginnilan taguh tun lutah awni. Ya pento'na nan alyon di tatagun mid a'al'alyanda, ya manu ay goh inatna ya ta way aton nan nun'abagtuy haadnah tun lutan mabainan hi awni. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("C11_28","076_1_28","1CO","1","28","28","Ya pento' Apo Dios nan tatagun pahipahiwondan mid abalinandah tun luta an nan ma'alih mid hulbida, ya manu ay aton Apo Dios hene ya ta way atonan mangubah hinan alyon di tataguh tun lutah ma'ahhapul. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("C11_29","076_1_29","1CO","1","29","29","At adi mabalin hi un way ohah tagun iyamlanay aat di abalinanah tun lutah gutud di pi'hagganganan Apo Dios. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("C11_30","076_1_30","1CO","1","30","30","Mu da'yun kimmulug ya nob'on di aatyu ti iniddum da'yun Apo Dios ay Jesu Kristu. Ti hay inatna ya hennagnah Jesu Kristu ta Hiyay dimmalat hi limma'engan tu'u ti Hiyay dimmalat hi nangibilangan Apo Dios hi anahamad di ugali tu'u. Ya inlahhin ditu'u ta ditu'uy tatagun Apo Dios, ya binayadanay bahol tu'un dimmalat nan natayana. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("C11_31","076_1_31","1CO","1","31","31","At hay mahapul ya unudon tu'u nan impitudo' Apo Dios an alyonay, “Nan umamla ya maphod un nan inat Apu tu'uy iyamlana ya anggay.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("C12_1","076_2_1","1CO","2","1","1","Hidin immalia' hinah wadanyu, i'ibba, ya inulgud'un da'yuy Tugun Apo Dios. Mu hay madadawoh di nanapit'un da'yu an adi umat hi panaphapit nan mahapit an tagu unu panaphapit nan nanomnoman ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("C12_2","076_2_2","1CO","2","2","2","ta bo'on hay la'eng'un humapit di e'gonanyu, ti hay ninomnom'uh aptan hi ipa'innila' ya hi Jesu Kristu ya nan natayanah nan krus. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("C12_3","076_2_3","1CO","2","3","3","Mu hidin nihina' ay da'yu ya inila' an mid olog'un nen tamu, ya umod'o'od'oda' ti nakudang di abalina' an muntudtudu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("C12_4","076_2_4","1CO","2","4","4","Ya hay nanapit'uh din nuntudtuduwa' ya adi umat hi pun'al'alin di mahapit. Mu ta\"on un umat hina ya kimmulug ayu damdama an dimmalat nan nidugah an abalinan nan Na'abuniyanan an Lennawa. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("C12_5","076_2_5","1CO","2","5","5","At hiyanan hay pangulugyu ya agguy nipalpuh anala'eng di tagu, mu nipalpuh nan ongol an abalinan Apo Dios. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("C12_6","076_2_6","1CO","2","6","6","Manu hinan nihamad di pangulugda ti hay panudtudu' ay dida ya umat hinan panudtudun di nala'eng, mu nan anala'eng'un muntudtudu ya agguy nipalpuh anala'eng di taguh tun luta unu hay anala'eng di a'ap'apun mapogpog di pun'ap'apuwanda, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("C12_7","076_2_7","1CO","2","7","7","mu nipalpuh anala'eng Apo Dios. At hiyanan hay itudtudu' ya hay aat di anala'eng nan numplanuh ipabagbagtuan tu'uh pidwa. Ti din agguy nalmuwan di logom ya implanuna tuwali, mu agguyna impa'in'innilah engganad ugwan. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("C12_8","076_2_8","1CO","2","8","8","Ya mi'id di nanginnilah nan a'ap'apud ugwan eten ninomnom Apo Dios, ti gulat hi unda inila at agguyda impilanha han nabagbagtun Apu tu'uh nan krus. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("C12_9","076_2_9","1CO","2","9","9","Mu umat hinay na'at ta mipa'annung din impitudo' Apo Dios an inalinay, “Mi'id di ohah nannig, ya nangngol, ya nunnomnom hinan ninomnom Apo Dios an pumhodan nan mamhod ay Hiya.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("C12_10","076_2_10","1CO","2","10","10","Mu ditu'un kimmulug di nangipa'innilaan nan Na'abuniyanan an Lennawah aatna, ti inilanan amin an ta\"on nan wadah nomnom Apo Dios. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("C12_11","076_2_11","1CO","2","11","11","Ditu'un tatagu ya adi namaag ya inilan di udum an taguy wadah nomnom tu'u ti ditu'u ya anggay di nanginnilan ne. At namamay nomnom Apo Dios an hay Lennawana ya anggay di nanginnila. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("C12_12","076_2_12","1CO","2","12","12","Ya manu ay niyodol ay ditu'un kimmulug nan Na'abuniyanan an Lennawan Apo Dios ya ta ma'awatan tu'un amin di ibadang Apo Dios ay ditu'u an dumalat nan homo'na. At hiyanan adi tu'u iyunnud hi pangat nan agguy kimmulug. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("C12_13","076_2_13","1CO","2","13","13","Hay gunmi itudtudu ya nan nalpuh nan Na'abuniyanan an Lennawan Apo Dios, ya bo'on hay anala'eng di taguy pundenolanmi, mu hinan Na'abuniyanan an Lennawa an wan ditu'un kimmulug. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("C12_14","076_2_14","1CO","2","14","14","Mu nan tagun agguy niyodolan nan Na'abuniyanan an Lennawa ya adina abuluton nan mitudtudun malpuh nan Na'abuniyanan an Lennawa, ya adina ma'awatan daten mitudtudu ti gahin di waday Na'abuniyanan an Lennawan Apo Dios ay hiya ya unna ma'awatan. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("C12_15","076_2_15","1CO","2","15","15","Nan tagun niyodolan nan Na'abuniyanan an Lennawa ya abalinandan mangipanuh an amin hinan logom hi un nahamad unu nibahhaw. Mu nan adi kumulug ya adida ma'awatan di pangat ya punnomnom nan tagun niyodolan nan Na'abuniyanan an Lennawan Apo Dios. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("C12_16","076_2_16","1CO","2","16","16","Umat hituy nitudo' an Hapit Apo Dios an inalinay, “Mid ah ohah taguh nanginnilah nomnom Apo Dios, at hiyanan mid ah ohah tagun way abalinanan muntuduh atona.” Mu ditu'un kimmulug ya umat hi punnomnom Kristuy punnomnom tu'u. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("C13_1","076_3_1","1CO","3","1","1","I'ibba, hidin nuntudtuduwa' ay da'yu ya ente\"a' hinan nalakan mitudtudu ta ma'awatanyu. Manu ay ya ay ayu ung'ungungnga ti agguy ni' nihamad di pangulugyun Jesu Kristu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("C13_2","076_3_2","1CO","3","2","2","At hiyanan nan intudtudu' ya nalakan ma'awatan an mipaddung hinan gatas an inumon di ung'ungnga an nalakan ma'u'mun, ti inila' an wa ay nin ta nan naligat di itudtudu' an mipaddung hinan ma'ulhin onon di atagutagu at adiyu ma'awatan. Ya ta\"on un ad ugwan ya adiyu ma'awatan di naligat ti agguy nihamad di pangulugyu ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("C13_3","076_3_3","1CO","3","3","3","ti hin'a'amoh ayu ya ma'attututut ayu, ya way ohaan mumpahiyan numbino'ob'on di unudona. At hiyay panginnilaan an agguy nihamad di pangulugyu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("C13_4","076_3_4","1CO","3","4","4","Ti alyon nan udum ay da'yuy ha\"in an hi Paul di unudonda, ya alyon goh di udumnay hi Apollos di unudonda. Henen ato'atonyu ya umat damdamah ato'aton nan agguy kimmulug. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("C13_5","076_3_5","1CO","3","5","5","Undan hay aat Apollos ya hay aat'u? Da'mi ay ya un ami baal Apo Dios ya anggay an mangitudtudun da'yu ta kumulug ayu. Numbino'ob'on di indat Apo Dios ay da'min Apollos hi tamumi. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("C13_6","076_3_6","1CO","3","6","6","Ti ha\"in di paddungnay nun'oho' hi Hapit Apo Dios ay da'yu, ya hi Apollos di paddungnay nunhebnah nan neho'. Mu hi Apo Dios di nangipahe'on. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("C13_7","076_3_7","1CO","3","7","7","At hiyanan adi aptan hi un hay ngadan di mun'oho' ya manebna ti hay aptan ya hi Apo Dios ti Hiyay managu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("C13_8","076_3_8","1CO","3","8","8","At mi'id nun'abhiwan di muntanom ya nan manebna. Hi Apo Dios di okod an mangidat hi lagbun di hinohhan ditu'u an mipalpuh intamu tu'u. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("C13_9","076_3_9","1CO","3","9","9","Ya da'min duwan Apollos di mangitamuh nan indat Apo Dios, ya paddungnay da'yuy payawnan puntamuanmi. Ya paddungnay da'yu goh di abung Apo Dios. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("C13_10","076_3_10","1CO","3","10","10","Ya dumalat nan abalina' an indat Apo Dios ya inhamad'un inyammay pangipognadan hinan abungnan umat hi amman di nala'eng. Ya wadada nan muntudtuduh makulug an umat ay Apollos ya nan udum an kimmulug an diday okod an mangituluy an mangiyamma. Mu mahapul an ihamadda ta ipaphodday aat di abohwatana. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("C13_11","076_3_11","1CO","3","11","11","Ti mi'id di udum hi ayda itudtuduh nahamad an pangipognadan ti anggay din impa'innila' ay da'yun hi Jesu Kristu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("C13_12","076_3_12","1CO","3","12","12","Ya olom ni' ya hay iyammada ya bo'on nan ag'agan mapa\"i an umat hi ayiw, ya gulun, ya ulut, mu hay iyammada ya nan adi ag'agan mapa\"i an umat hi balitu', ya silver, ya nan nanginan batun ipaddungan nan makulug an tudtudu, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("C13_13","076_3_13","1CO","3","13","13","ti hitun algaw an punhumalyaan Kristu ya ma'apuyan nan binohwatda ta ma'innila mahkay nan adi moghob. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("C13_14","076_3_14","1CO","3","14","14","Ti nan tagun nangiyammah adi moghob hinan nahamad an pangipognadan ya hiyay way lagbuna. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("C13_15","076_3_15","1CO","3","15","15","Mu nan tagun nangiyammah moghob ya mabaliwan, mu mi'id di lagbuna an umat hinan tagun bimmuhu' hinan napuulan an abung an mi'id di impitawnah oha mah ni' hi gina'un wah bunolna. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("C13_16","076_3_16","1CO","3","16","16","Undan agguyyu inila an ditu'u ay an kimmulug ya ditu'uy abung Apo Dios ti wadan ditu'uy Lennawana? Hay inila' ya inilayu! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("C13_17","076_3_17","1CO","3","17","17","At hiyanan wa ay di mama\"ih nan paddungnay Timplun Apo Dios ya moltaon goh Apo Dios hiya. Ti ditu'un ma'alih Timplun Apo Dios, ya tatagu ditu'un Hiya. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("C13_18","076_3_18","1CO","3","18","18","Adi tu'u layahan di odol tu'u an mangiyokod hi anala'eng di tagu ti mi'id hulbina. Nan tagun mangiyokod hi anala'engna an e'gonan di taguh tun luta ya odolnah unna idinong henen punnomnomna ta hi Apo Dios ya anggay di pangiyokodanan ta\"on un alyon di tataguy mi'id di inilana. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("C13_19","076_3_19","1CO","3","19","19","Ti nan anala'eng di tagu ya mi'id di hulbinan Apo Dios. Ti hay impitudo' Apo Dios ya inalinay, “Nan tagun iyokodna ya anggay hi anala'engna ya pumbalinon Apo Dios henen anala'engnah ay bitun agahana.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("C13_20","076_3_20","1CO","3","20","20","Ya wada goh di ohah impitudo' Apo Dios an inalinay, “Inilan Apu tu'u an mid hulbin di punnomnom nan nun'ala'eng an tataguh tun luta.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("C13_21","076_3_21","1CO","3","21","21","At hiyanan adiyu ipahiyay anala'eng nan muntudtudun da'yu. Hay pangiyokodanyu ya hi Apo Dios ti Hiyay alpuwan an amin di mahapulyu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("C13_22","076_3_22","1CO","3","22","22","At hiyanan ha\"in, ya hi Apollos, ya hi Peter ya wah tu ami ti hennag da'min Apo Dios an mamadang ay da'yu. Tun luta ya limmuna ta way ihinan tu'u. Nan nitaguan tu'u ya indatna. Ya hay pumbalinan an amin di logom an ta\"on di atoy, ya an amin di ma'ma'at ad ugwan, ya hi udum di algaw ya amaphodan tu'un amin hana ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("C13_23","076_3_23","1CO","3","23","23","ti tagu ditu'un Apu tu'un hi Jesu Kristu an Hiya nan Imbaluy Apo Dios. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("C14_1","076_4_1","1CO","4","1","1","Hay pangibilanganyun da'mi ya baal Kristun nange'kodan Apo Dios hi umuy mangitudtuduh din agguy impa'innilan Apo Dios hidin penghanah engganad ugwan. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("C14_2","076_4_2","1CO","4","2","2","Nan baal ya mahapul an un'unnud hinan alyon nan apuna. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("C14_3","076_4_3","1CO","4","3","3","Ya gapu ta hi Apo Dios di ad baal ay ha\"in ya adi' ipa'anhan di pangipanuhyu ya nan pangipanuh di udum an tataguh aat di pangipapto'a' hi tamu'. Ti ta\"on un ha\"in ya adi mabalin an ipanuh'uy odol'u. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("C14_4","076_4_4","1CO","4","4","4","Ta\"on hinan punnomnom'u ya mi'id inat'uh nibahhaw, mu agguy'u inilah un umat hinay punnomnomna. Ti Hiya ya anggay di nanginnilah un maphod di ato' unu adi. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("C14_5","076_4_5","1CO","4","5","5","At hiyanan bo'on ditu'uy mangipanuh hi un nan ohan tagu ya maphod unu nappuhi, mu okod nan Apu tu'uh tun pumbangngadana. Ya awniat ipa'innilanay makulug an nangat di hinohhan ditu'u an ta\"on un nan agguy na'innilan inat tu'u ya nan wah nomnom tu'u. At an amin nan nangat hi maphod ya awniat iyamlan Apo Dios dida. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("C14_6","076_4_6","1CO","4","6","6","Heten inali' ay da'yun i'ibbah aatmin Apollos ya amaphodanyu ta innilaonyuy itudun nan proverb an inalinay, “Mahapul an unudonyu ya ammuna nan nitudo' an nitugun hi atonyu.” Hay pohdonan hapiton ya adiyu ipahiyay oha ya pihulonyuy oha. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("C14_7","076_4_7","1CO","4","7","7","Adiyu alyon di odolna ayu ya un hay udum ti an amin di wadan ditu'u ya indat Apo Dios. At hiyanan idinongyun mangipahiyah nan malgom an wan da'yun paddungnay da'yuy nalpuwan hana. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("C14_8","076_4_8","1CO","4","8","8","Anakkayah! Hay punnomnomyu ya mi'id di nibahhawanyuh hinagang Apo Dios ti alyonyuy na'ahhamad mahkay di pangulugyun endawyu mahkay an amin di amaphodan an malpun Hiya. Ya alyonyu goh di ay ayu mahkay ali, mu adi umat hinay pangibilangyun da'mi. Akkay mah un makulug an ali ayu ta middum amin da'yun mun'ali? ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("C14_9","076_4_9","1CO","4","9","9","Hay punnomnom'u ya inyabulut Apo Dios an da'min a'apostolesnay na'ampa ahan hi an amin an tatagun nipa'innilay atayandah nan hinagang di tatagu ya nan a'anghel. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("C14_10","076_4_10","1CO","4","10","10","Alyon di tataguy mi'id di inilami an dumalat nan pangitudtuduwanmih aat Kristu. Ya da'yu ay ya alyonyuy nala'eng ayuh aat Kristu. Ta\"on atog hi un da'miy alyondah nakudang di pangulugna ya da'yu nan alyondan nahamad di pangulugna. Ya da'yuy me'gonan, ya da'miy mapihul! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("C14_11","076_4_11","1CO","4","11","11","Engganad ugwan ya maligligatan ami ti mahihinaangan ami, ya ta\"on un hay danum ya awnian mi'id di umidat. Ya nun'apa\"iy lubungmi, ya gunmi holtaholtapon di pangipaligligatan nan tatagun da'mi. Ya mi'id di napto' hi abungmi. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("C14_12","076_4_12","1CO","4","12","12","Nidugah di tumamutamuanmi ta way pangngalanmih pananudmih odolmi. Ya ta\"on un da'mi pun'idutan mu hay maphod di pambalmi. Ya wa ay ta mipaligligat ami ya enedpolmi, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("C14_13","076_4_13","1CO","4","13","13","ya wa ay ta padngolan da'mi ya hay ma'ma'ullay di pambalmi. Ya hay punnomnom di tatagun da'mih engganad ugwan ya mi'id di biyangmin ay ami galut ya anggay an mitapal! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("C14_14","076_4_14","1CO","4","14","14","Ya bo'on hay pamaina' ay da'yuy nangitud'a' ete ti un hay panugun'un da'yun ibilang'un imbabaluy'u ta anomnomanyu ti pa'appohdo' da'yu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("C14_15","076_4_15","1CO","4","15","15","Ya edngolyuh tugun'u ti ta\"on hi un himpuluy libuy muntudtudun da'yuh nan panguluganyun Kristu mu ha\"in ya anggay di mibilang an amayu ti ha\"in di nahhun an nangitudtudun da'yuh aat Jesu Kristu ya unyu kulugon Hiya. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("C14_16","076_4_16","1CO","4","16","16","At hiyanan alyo' ahan ay da'yun iyunnudyuh pangat'u. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("C14_17","076_4_17","1CO","4","17","17","At hiyaat un'u honogon hinah Timothy an ibilang'u goh hi imbaluy'u an un'unnud ay Apu tu'u ta ipanomnomnan da'yuy aat di pangun'unudan ay Jesu Kristu an hiyah ne unudo' ya gun'u itudtuduh nan ahimbahimba'an hinan abablubabluy. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("C14_18","076_4_18","1CO","4","18","18","Nan udumnan da'yu ya nangohoyda ti pangaliday unna' mahkay adi umalih na an mannig ay da'yu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("C14_19","076_4_19","1CO","4","19","19","Mu wa ay ta iyabulut Apu tu'u at ag'aga ya umalia' ta tigo' danen nangohoy an i'ibbayuh un way abalinandan nalpun Apo Dios, unu un hapitda ya anggay! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("C14_20","076_4_20","1CO","4","20","20","Ti nan tagun middum hi pumpapto'an Apo Dios ya mattig hi pangat ya bo'on hay hapit ya anggay. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("C14_21","076_4_21","1CO","4","21","21","Mu hay pohdonyu—umalia' ta boholo' da'yu, unu ta ipattig'uy pamhod'u ya ulay'u ta hay maphod di umalia' hina? Okod ayun munnomnom hi aat ne. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("C15_1","076_5_1","1CO","5","1","1","Hay inulguddah dengngol'u ya wada anuy ohan da'yun mangamangat hi lumihog ti penlohna anuy numbentanan amana. At nappuhi ahan hene ti ta\"on nan adi umunud ya paniawonday umat hina! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("C15_2","076_5_2","1CO","5","2","2","Undan ipahiyayuy umat hina? Gulat at ya munlungdaya ayun ne ta unyuat pakakon henen lala'i ta adi middum ay da'yun ma'amu'amung! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("C15_3","076_5_3","1CO","5","3","3","Ya ta\"on hi unna' mi'id hinan da'yu mu paddungnay wadaa' damdama ti gun'u nomnomon da'yu. Ya inila' mahkay di moltan nen tagu an miyunnudan hinan biyang'un indat Apu tu'un hi Jesus. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("C15_4","076_5_4","1CO","5","4","4","Ya wa ay ta ma'amung ayu ya umat goh an paddungnay ni'yamunga' ay da'yu. Ya dumalat nan indat Apu tu'un hi Jesus ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("C15_5","076_5_5","1CO","5","5","5","ya alyo' di pakakonyu ta okod hi Satanas an mangipaligligat ay hiya ta way atonan magilat ta idinongnah nen ato'atona ta olom ya melwang hitun pumbangngadan Apu tu'un hi Jesus an munhumalya. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("C15_6","076_5_6","1CO","5","6","6","Adi maphod henen pumpahiyaanyu! Undan agguyyu inilan nan itang an bino'bo' ya pablalona nan alena an miyammah tinapay? ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("C15_7","076_5_7","1CO","5","7","7","At hiyanan mahapul an idinongyuy nappuhin pangatyun nipaddung hi bino'bo' ta nan maphod an pangat ad ugwan di pangiyunnudanyu ti hay nitaguanyu mahkay ya balu, ti hiyah ne inyatoy Kristuh nangilanhaandah nan krus. Hiyay umat hinan kalnilun ene'nong nan Hudyun Apo Dios hinan Behtan di Punnomnomandah Namaliwan nan Anghel Apo Dios hinan Holag Israel. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("C15_8","076_5_8","1CO","5","8","8","Hay pohdon ten ipa'innila ya mahapul an du'gon tu'u nan nappuhin ugali tu'u ta mahukatan hi balu ta unudon tu'uy makulug, ya aton tu'uy maphod an miyunnudan hi maphod an punnomnom. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("C15_9","076_5_9","1CO","5","9","9","Din intudo\"un da'yuh din hopapna ya inali' di adi ayu middum hinan tatagun umipabain di atonda an nan nalinala'i ya nabinabai. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("C15_10","076_5_10","1CO","5","10","10","Mu adi' alyon di nan adi umunud an gun mangat hi na\"appuhin lumihog di atonda, ya nan umam'am an mumpunghan, ya nan adi mangngol, ya nan mundayaw hi bulul, ti gulat ta umat hina at gahin hi un tu'u taynan tun luta! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("C15_11","076_5_11","1CO","5","11","11","Hay penhod'un alyon ya adi ayu middum hinan tatagun alyonday kimmulugda, mu hay pangatda ya nappuhi ti atonday lumihog an umat hi mi'binabai ya mi'linala'i, unu umam'am an mumpunghan, unu mundayaw hi bulul, unu nan humiwit hi ibbana, unu nan mabubutong, unu nan adi mangngol. Ya ta\"on un nan pe\"ananyu ya adi ayu me\"an ay dida. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("C15_12","076_5_12","1CO","5","12","13","Ya bo'on ha\"in di okod an mangipanuh hi aton nan adi umunud ti hi Apo Dios di okod an manumalyah aatdah awni. Mu ditu'un kimmulug ya mahapul an tugunon tu'uy ibba tu'un nappuhiy ato'atonda. At hiyanan henen tagun namloh hi numbentanan amana ya pakakonyu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("C16_1","076_6_1","1CO","6","1","1","Gulat ta waday nunhohongngilanyu ya undan adi ababain hi un ayu mundiklamuh nan agguy kimmulug an huwis? Goh mah ta wada ay di umat hina ya bo'on da'yun tatagun Apo Dios di mangipanuh? ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("C16_2","076_6_2","1CO","6","2","2","Undan agguyyu inila an ditu'uy bumadang ay Jesu Kristun munhumalyah tun punhumalyaanah nan agguy kimmulug? At wa ay ta umat hina an mabalin an mi'humalya tu'u at undan adiyu abalinan an mangipanuh hinan un itang an punhohongngilanyu? ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("C16_3","076_6_3","1CO","6","3","3","Ya ta\"on nan a'anghel ya pi'humalya tu'u dida, at namamah nan i'ibba tu'un tataguh tun luta! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("C16_4","076_6_4","1CO","6","4","4","At hiyanan wa ay di punhohongngilanyu ya mabalin an ayaganyuy malgom an kimmulug hi himba'an an ta\"on un manghan di biyangna ta hiyay mangipanuh! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("C16_5","076_6_5","1CO","6","5","5","Manu ay alyo' hete ya ta way atonyun bumain! Undan mid ah ohan da'yun kimmulug an abalinanan mangipanuh hi punhohongngilanyun kimmulug? ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("C16_6","076_6_6","1CO","6","6","6","Uggoh mah ta un da'yuan impanuhyuy punhohongngilanyu? Mu bo'on ti gunyu iyuy nan diklamuyuh nan agguy kimmulug ta diday munhumalyan da'yu! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("C16_7","076_6_7","1CO","6","7","7","Ya henen pundidiklammuanyuy attiganan nibahhaw ayu. Uggoh mah ta anuhanyuy nappuhih aton di ibbayu! Hay maphod hi atonyu ya edpolyuy ma'at ay da'yun ta\"on hi un da'yu balbaliyan ta alanday gina'uyu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("C16_8","076_6_8","1CO","6","8","8","Mu bo'on ti un da'yuan inatyuy nappuhih nan i'ibbayun kimmulug, at hiyanan wa ayan nundidinniklamu ayu ta polhonyuy malgom an wadah ibbayu! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("C16_9","076_6_9","1CO","6","9","9","Undan agguyyu inila an nan tatagun mangat hi nappuhi ya adida middum hi Pumpapto'an Apo Dios? Adi ayu ni' mabalbaliyan: Ti nan lumihog di atonda an umat hinan umilugtap, ya nan me'yelo' hi paddungdan lala'i unu babai, ya nan mundayaw hi bulul, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("C16_10","076_6_10","1CO","6","10","10","ya nan mangakaw, ya nan mumpunghan, ya nan mumbutong, ya nan humiwit hi ibbana, ya nan bumalbali ya adi middum hi Pumpapto'an Apo Dios. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("C16_11","076_6_11","1CO","6","11","11","Umat hinay ina'inatyun udumnah din hopapna. Mu ad ugwan ya na'aliwan mahkay di baholyu, ya pento' da'yun Apo Dios an tataguna ti imbilang da'yun maphod an dumalat nan inat Apu tu'un hi Jesu Kristu ya dumalat nan ongol an abalinan nan Lennawan Apo Dios an wadan ditu'u. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("C16_12","076_6_12","1CO","6","12","12","Wadaday udum an tatagun alyonday, “Ta\"on hi un malgom di pohdonmin aton.” Mu adi an amin ya amaphodan. Odolnay adi tu'u aton nan mi'id di idatnah amaphodan ti wa ay ta umengha at naligat an idinong. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("C16_13","076_6_13","1CO","6","13","13","Ya alyon goh di udumnay, “Nawaday odol ta atonay malgom an pohdona. Umat hi putu an nawada ta ittuwan di ma'an, ya umat goh hi ma'an an nawada ti mahapul di putu.” Makulug, mu umat hituy alyo' an udum hi algaw ya pogpogon Apo Dios hana. Hay odol tu'u ya agguy na'amman ta atonay lumihog an umat hinan pangeyelo'an hi bo'on ahawa, mu manu ay nawada ta mundayaw ay Apu tu'un mangipapto' ay ditu'u. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("C16_14","076_6_14","1CO","6","14","14","Hi Apo Dios ya minahuanah Apu tu'u, ya umat goh ay ditu'un awniat mahuan ditu'u an dumalat nan nidugah an abalinana. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("C16_15","076_6_15","1CO","6","15","15","Inilayu an hay odol tu'u ya niddum hi alimatung di odol Kristu, at hiyanan nappuhih un tu'u elo' di binabain pabayadday odoldah linala'i, ti aton tu'u ay di umat hina at iniddum tu'uy odol Kristuh odol nan puta. Immannung an adi ahan! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("C16_16","076_6_16","1CO","6","16","16","Undan agguyyu inilan enelo' ay di lala'i nan puta ya ayda oha mahkay hi odol? At hiyanan nappuhi ahan hi un eyelo' di taguy bo'ona ahawa. Ti hay impitudo' Apo Dios ya inalinay, “Wa ay ta nolo' nan duwa ya paddungnay unda ohan odol.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("C16_17","076_6_17","1CO","6","17","17","Mu wa ay ta hi Apu tu'uy idduman tu'u ya miyunnud di punnomnom tu'un Hiya. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("C16_18","076_6_18","1CO","6","18","18","At du'gonyu nan lumihog an umat hi pangelo'an hi bo'on ahawa ti heten pumbaholan ya milagat di odol an adi umat hinan udum an pumbaholan an adi milagat di odol. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("C16_19","076_6_19","1CO","6","19","19","Ya undan agguyyu inilan heten odol tu'u ya ihinan nan Na'abuniyanan an Lennawan Apo Dios an impa'alinan ditu'u? At hiyanan adi nonongan hay pohpohdon di odolyuy atonyu ti hi Apo Dios an ad tagun ditu'uy okod hi pangi'atanan ditu'u. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("C16_20","076_6_20","1CO","6","20","20","Ti paddungnay penla' ditu'un Apo Dios hi nangiyatayan Jesu Kristuh abaliwan tu'u. At maphod hi un an amin di aton tu'u ya hay ipabagbagtuan Apo Dios. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("C17_1","076_7_1","1CO","7","1","1","Ad ugwan di pambala' hidin intudo'yun pohdonyun mahmahan ay ha\"in hi aat di alhinan. Hay alyo' ya od'odolnah unta adi malhin. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("C17_2","076_7_2","1CO","7","2","2","Mu dumalat nan do'ol an mangat hi lumihog an umat hi pangelo'an hi bo'on ahawa ya odolnah unta malhin ta way ohaan waday ahawana. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("C17_3","076_7_3","1CO","7","3","3","Hay aat di himbaluy ya mahapul an way ohaan atonay pun'amlongan nan oha. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("C17_4","076_7_4","1CO","7","4","4","Ti nalhin ay nan babai ya adina ohhaan di odolna, ya umat goh hinan lala'i ti nan himbaluy ya mibilang an unda ohan odol. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("C17_5","076_7_5","1CO","7","5","5","At da'yun nun'alhin ya adiyu iyadiy odolyuh nan ahawayu, mu wa ay ta ihamadyun munhapit an himbaluy an hinwawadiyonon di olo'anyu ta way atonyun gun munluwalun Apo Dios ya maphod. Mu ta adi amahdomahdom ti ini ya adi ayu pa\"edpol, ya tinapngan da'yun Satanas ta way atonyuh nappuhi. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("C17_6","076_7_6","1CO","7","6","6","Adi' ipapilit an malhin ayun amin, mu wa ay di mamhod ay da'yun malhin ya malhin at udot. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("C17_7","076_7_7","1CO","7","7","7","Mu pohdo' an odolnah un ayu umat ay ha\"in an adi malhin. Mu inila' an adi mabalin ti numbino'ob'on di indat Apo Dios hi abalinan tu'un hinohha. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("C17_8","076_7_8","1CO","7","8","8","Ya hay itugun'uh nan agguy nalhin ya nan nabalun binabai ya odolnah unda adi malhin an umat ay ha\"in. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("C17_9","076_7_9","1CO","7","9","9","Mu wa ay ta adida pa\"edpol an adi malhin ya odolnah unda malhin ya un henen panolholtapandah uma'amnawandan malhin. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("C17_10","076_7_10","1CO","7","10","10","Da'yun nun'alhin, waday intugun Apu tu'un ibaag'un da'yu: Adi mabalin hi un ihiyan nan babaiy ahawana. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("C17_11","076_7_11","1CO","7","11","11","Mu gulat ta niluh an waday babain inhiyanay ahawana ya adi mabalin an nonongan numbentan. Mu wa ay ta ninomnomnan malhin ya mi'id di udum hi umuyna pumbangngadan hi un bo'on hi ahawana. Ya umat goh hinah nan lala'in adi nonongan ihiyanay ahawana. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("C17_12","076_7_12","1CO","7","12","13","Ya hay ohah itugun'u an bo'on hay nalpun Apu tu'u ya umat hitu: Gulat ta nan kimmulug an lala'i unu babai ya niluh an nalhin hi ohan agguy kimmulug ya penhod nan ahawayun munnonong nan nun'ahawaanyu ya adiyu ihiyan. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("C17_14","076_7_14","1CO","7","14","14","Ti wa ay ta kimmulug di ohan da'yun himbaluy ya abuluton Apo Dios nan agguy kimmulug an ahawayu ti gulat ta adina at adina goh damdama ibilang nan imbabaluyyu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("C17_15","076_7_15","1CO","7","15","15","Mu gulat ta pohdon nan agguy kimmulug an munhiyan ayu ya abulutonyu, at mi'id di baholyu ti abulutonyun munhiyan ayu ti hi Apo Dios ya penhodnan way ohaan malenggop di nitaguana. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("C17_16","076_7_16","1CO","7","16","16","At odolnah unyu abuluton di pohdon nan agguy kimmulug an ahawayun munhiyan ayu ti mi'id damdamay poto'nah un nan nun'ahawaanyu ya mabadanganyu ta mabaliwan. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("C17_17","076_7_17","1CO","7","17","17","Mahapul an way ohan ditu'uan abulutonay indat Apo Dios hi aat di nitaguanah din namto'anan ditu'un kimmulug ay Hiya. Hiyah te intugun'un amin hinan kimmulug hi abablubabluy. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("C17_18","076_7_18","1CO","7","18","18","Ya da'yun niluh an numpakugit ya un ayu kumulug ya adiyu iyabain di numpakugitanyu. Umat goh ay da'yun kimmulug an agguy numpakugit an adi mahapul an mumpakugit ayu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("C17_19","076_7_19","1CO","7","19","19","Ti adi aptan hi un nakugit di tagu unu agguy. Hay aptan ya nan pangunudan tu'uh nan intugun Apo Dios. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("C17_20","076_7_20","1CO","7","20","20","Ten ipidwa' an alyon an way ohan ditu'uan iyunnudnay nitaguanah nan ninomnom Apo Dios ay ditu'uh din namto'anan ditu'un tataguna. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("C17_21","076_7_21","1CO","7","21","21","At gulat ta himbut ayuh din namto'an Apo Dios ay da'yu ya bo'on hiyay numanomnomanyu. Mu gulat ta pohdonyun pogpogon di ahimbutyu ya atonyuat udot. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("C17_22","076_7_22","1CO","7","22","22","Ti nan himbut an kimmulug an pento' Apu tu'un hi Jesu Kristu ya badangana ta bo'on mahkay himbut. Umat goh hinah nan bo'on himbut an kimmulug an hi Jesu Kristu mahkay di ad himbut ay hiya. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("C17_23","076_7_23","1CO","7","23","23","Ti nan natayanay namla' hi bahol tu'u ta Hiya mahkay di ad tagu ay ditu'u, at mahapul an Hiyay unudon tu'u ta bo'on hay tagu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("C17_24","076_7_24","1CO","7","24","24","Da'yun i'ibba, ta\"on un ngadan di aat di atagu tu'uh din kimmulugan tu'u ya punnonngon tu'un mundenol ay Apo Dios ti Hiyay mangipapto' ay ditu'u. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("C17_25","076_7_25","1CO","7","25","25","Ad ugwan ya hay aat di ahaway alyo' ta tobalo' di udum hinan penhodyun mahmahan. Heten itugun'uh nan agguy nalhin ya agguy nalpuh nan Apu tu'u, mu dumalat nan homo'nan ha\"in ya indatna tun tamu', ya ene'kodnan ha\"in ta ha\"in di manugun ay da'yu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("C17_26","076_7_26","1CO","7","26","26","Ad ugwan ya ten nidugah di numbino'ob'on an ligat tu'u, at hay itugun'u ya maphod hi unyu inaynayun nan aatyuh adiyu alhinan. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("C17_27","076_7_27","1CO","7","27","27","Ya da'yun way ahawana ya adiyu nomnomon an ihiyan di ahawayu. Ya da'yun agguy nalhin ya maphod unyu adi nomnomon an malhin. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("C17_28","076_7_28","1CO","7","28","28","Mu gulat ta pohdonyu kaymun malhin ya ta\"ongkay, at bo'on bahol hene. Ya manu ay alyo' hete ti nidugah di punligatan nan nalhin, ya adi' pohdon an munligat ayuh umat hina. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("C17_29","076_7_29","1CO","7","29","29","Da'yun i'ibba, hay pohdo' an ipa'innilan da'yu ya ho'ho'dod mahkay di gutud hi pangatan tu'uh nan ipatamun Apo Dios, at hiyay dumalat an da'yu ay an nun'alhin ya adi maphod hi un hay panalimunanyun ahawayuy humaliwah pangunudanyun Apu tu'u. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("C17_30","076_7_30","1CO","7","30","30","Tigon tu'u ta bo'on hay ligat, ya hay pun'am'amlongan, ya hay punhapulan hi umadangyanan di humaliwah pangunudan tu'un Apo Dios. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("C17_31","076_7_31","1CO","7","31","31","Ya bo'on daten ma'ma'at hitun lutay pangiyohhaan tu'uh nomnom tu'u ti inila tu'un tun luta ya an amin di wadah tu ya mapogpog. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("C17_32","076_7_32","1CO","7","32","32","Hay pohdo' ya adi ayu numanomnom hi nitaguanyu. Nan agguy nalhin an lala'i ya iyohhanay nomnomnah ipatamun Apo Dios ti pohdonan ipadenol hi Apu tu'u. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("C17_33","076_7_33","1CO","7","33","33","Mu nan nalhin an lala'i ya nomnomnomonay mahapul di pamilyana ya pangipadenolanah ahawana, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("C17_34","076_7_34","1CO","7","34","34","at hiyanan mi'id di poto' di punnomnomana. Nan ay goh babain agguy nalhin ya anggay nan ipatamun Apo Dios hi nomnomnomona ti hay unudona ya anggay ya hay pohdon Apo Dios. Mu nan babai ay an nalhin ya do'ol di nomnomona ti hay pangipapto'nah nunhituwanda ya hay pangipa'amlonganan ahawana. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("C17_35","076_7_35","1CO","7","35","35","Ya manu ay alyo' hatu ya ta hay amaphodanyu, mu adi' iyadiy pangahawaanyuh unyu pohdon. Ti hay pohdo' ya pilionyuy maphod hi atonyu ta adi ayu mahaliwah nan puntamuanyun Apu tu'u. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("C17_36","076_7_36","1CO","7","36","36","Gulat ta way niyali ya mi'id di ninomnomdan muntuluy, mu awni ya nidugah di punnomnom nan lala'ih nan babai ta alyonay muntuluyda ya mabalin ti bo'on bahol hene. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("C17_37","076_7_37","1CO","7","37","37","Mu gulat ta inhamad nan lala'ih nomnomna an adi malhin ya maphod goh hene, mu ta mi'id di dumalat hi mapilit an mangituluy hinan niyaliyana an namamah un hiyay ad nomnom. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("C17_38","076_7_38","1CO","7","38","38","At maphod hi un ituluy nan lala'in ahawaon nan niyaliyana, mu odolna goh hi un hiyay ad nomnom an adina ituluy. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("C17_39","076_7_39","1CO","7","39","39","Nan babain mataguy ahawana ya adi nonongan inhiyana. Mu gulat ta natoy nan ahawana ya mabalin an mumbentan hi unna pohdon, mu tigona goh nan pumbentanana ta nan ibbanan kimmulug. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("C17_40","076_7_40","1CO","7","40","40","Mu hay nomnomo' ya onaynah un adi mumbentan ti malenggop di nitaguana. Ya hay punnomnom'u ya kulugo' an nan Na'abuniyanan an Lennawan Apo Dios an wan ha\"in di nangipanomnom hi an amin ay date. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("C18_1","076_8_1","1CO","8","1","1","Ad ugwan mahkay ya tobalo' nan gunyu mahmahan hi aat di pangihdaan hi ne'nong hi bulul. Inila' an immannung an ditu'un kimmulug ya inila tu'un amin di nahamad an mitudtuduh aat nan ne'nong hinan bulul. Mu hay alyo' ay da'yu ya adi gapuh nanginnilaanyu ya mumpahiya ayu mu ipattigyuy pamhodyuh i'ibbayu ti hiyah ne mangipaphod hi punhina\"agian tu'u. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("C18_2","076_8_2","1CO","8","2","2","Nan tagun munnomnom hi unna inilan amin ya nibahhaw henen punnomnomna. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("C18_3","076_8_3","1CO","8","3","3","Mu nan tagun namhod ay Apo Dios ya abuluton Apo Dios an hiya ya taguna. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("C18_4","076_8_4","1CO","8","4","4","At hay punnomnom tu'uh aat di pangihdaan hinan ne'nong hinan bulul—mihda, unu adi? Inila tu'u an do'olday bulul an pange'nongan di udum, mu adi makulug an dios hana ti un oha ya anggay di makulug an Dios. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("C18_5","076_8_5","1CO","8","5","5","Ta\"on hi un gulat ta wadada nan alyondan do'ol an dios ya a'ap'apu an wah did abuniyan ya hitun luta ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("C18_6","076_8_6","1CO","8","6","6","mu ditu'u ay an kimmulug ya un oha ya anggay di inila tu'un makulug an Dios an Hiyay Ama tu'u. Hiyay nunlumun amin hi logom ya nangidat hi itaguan tu'un mundaydayaw ay Hiya ya un oha goh di Apu tu'un hi Jesu Kristu an dumalat ay Hiya ya nawadan amin, ya dumalat goh ay Hiya ya waday itaguan tu'un mi'id di pogpogna. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("C18_7","076_8_7","1CO","8","7","7","Mu wadaday ibba tu'un kimmulug an agguy na'aliwan di ta'otdah nan ma'alin diosda. Hidin agguyda kimmulugan ya impa'enghadan umihdah nan ne'nong hi bulul. Mu unat goh kimmulugda ya ininnilada nan makulug an Dios, mu hay punnomnomda ya nan adi makulug an dios di ne'nongan nan ma'an. At hiyanan hay punnomnomda ya mabaholandah unda onon nan ne'nong hi bulul ti manu ay ya nakudang di iniladah aat hana! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("C18_8","076_8_8","1CO","8","8","8","Mu hay alyo' ay da'yu ya bo'on hay ma'an di dumalat hi pangabulutan Apo Dios ay ditu'u, ti adi mahukatan di niyatan tu'un Hiya an ta\"on hi un tu'u onon nan ne'nong hi bulul unu adi. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("C18_9","076_8_9","1CO","8","9","9","Mu ta\"on hi un tu'u onon ya tigon tu'u ta bo'on hiyay dumalat hi pumbaholan nan agguy nihamad di pangulugda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("C18_10","076_8_10","1CO","8","10","10","Immannung an da'yun nahamad mahkay di pangulugna ya inilayun adi paniaw di panganan hinan ne'nong hi bulul an ma'an. Mu nan agguy nihamad di pangulugda ya dumuwaduwadah un maphod unu nappuhi. At hiyanan wa ay ta tigon da'yu ta ononyuy ma'an an ne'nong hi bulul ya undan udot adi namama ay didan pun'a'anda, ya wan hiyay dumalat hi abaholanda ti immannung an ibilangdan hiyah ne pangat di pangunudan hi adi makulug an dios? ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("C18_11","076_8_11","1CO","8","11","11","At henen agguy nihamad di pangulugdan ibbayun inyatoy Kristu di amaphodanda ya mabahbah di pangulugdan dumalat nan inatyu! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("C18_12","076_8_12","1CO","8","12","12","At hiyanan ta\"on un da'yu ya numbahol ayu damdaman Jesu Kristu ti munduwaduwada ya da'yuy dimmalat hi numbaholanda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("C18_13","076_8_13","1CO","8","13","13","At hiyanan ha\"in ay ya ta\"on un waday pohdo' hi onon ya adi' onon hi un hiyay dumalat hi pumbaholan nan ibba an kimmulug. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("C19_1","076_9_1","1CO","9","1","1","Ha\"in an hi Paul ya waday biyang'un mangat hi pohdo' hi aton, ti undan bo'ona' apostoles, ya agguy'u tinnig hi Jesus an Apu tu'u? Hay kimmuluganyud ugwan ay Apo Dios di attigan di nuntamua' ay Apu tu'u. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("C19_2","076_9_2","1CO","9","2","2","Ya ta\"on nin hi un hay punnomnom di udum ya bo'ona' apostoles, mu da'yu ya immannung an ibilanga' hi apostoles ti nuntuddutuddua' ay da'yu ta kimmulug ayun Apu tu'un hiyah ne mangipa'innilah a'apostoles'u. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("C19_3","076_9_3","1CO","9","3","3","At hiyah te gun'u pambal hinan way manamad hi aat di haad'u. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("C19_4","076_9_4","1CO","9","4","4","At undan mi'id di biyang'un midatan hi ma'an ya inumon hinan ay'u puntudtuduwan ay da'yu? ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("C19_5","076_9_5","1CO","9","5","5","Ya undan mi'id di biyang'un mangahawa ya mangitnud ay hiyah nan ay'u puntudtuduwan an umat hinan udum an a'apostoles an umat ay Peter goh ya nan i'ibban Apu tu'un hi Jesus? ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("C19_6","076_9_6","1CO","9","6","6","Undan da'mi ya anggay ay Barnabas di okod an bumo'lah mahapulmi, ya wan nan udum an muntudtudun da'yu ya pun'idatyuy mahapulda? ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("C19_7","076_9_7","1CO","9","7","7","Dan way tindaluh inilayu an hiyay okod hi mahapulnah umuyna pi'gubatan? Ya undan way inilayuh munhabal an adina tamtaman di bungan di inhabalna? Ya undan way inilayuh mumpahtul hi kalnilu an adina tamtaman di gatas nan ipahtulana? ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("C19_8","076_9_8","1CO","9","8","8","Mu bo'on hatu ya anggay di attigan di biyang an mahelduan ti ta\"on nan Tugun Apo Dios ay ditu'un endaw Moses ya umat goh hina damdamay ituguna. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("C19_9","076_9_9","1CO","9","9","9","Ti hay nitudo' hinan nidat an Tugun ay Moses ya inalinay, “Adiyu bobodon di timid di bakah un mun'elek ta ta\"on hi un mangan hi itang hinan paguy.” Mu undan nan baka ya anggay di alyonyuh nomnomon Apo Dios hi mahapul an mangan? ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("C19_10","076_9_10","1CO","9","10","10","Hay penhod nen impitudo'nan alyon ya da'min muntudtuduh Hapit Apo Dios ya nipaddung amih nan munlia' ya mumboto' ti nan munlia' ya mumboto' ya hahalimidonday ma'aladah nan mabto'. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("C19_11","076_9_11","1CO","9","11","11","At hiyanan umat goh damdamah nan pangitudtuduwan ay da'yuh nan Hapit Apo Dios. At undan nappuhih un ayu umidat hi mahapulmi? ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("C19_12","076_9_12","1CO","9","12","12","Gulat ta nan udum an muntudtudun da'yuy mumbagah mahapulda ya idatanyu dida, at undan adi ni' immammamanan da'mi? Mu da'miy ad nomnom an adi ami mumbagah mahapulmi an ta\"on di inilami an waday biyangmin mumbaga ti ninomnommin odolnah unmi edpol di punligatanmi ti ini ya alyonyuan hiyay pohpohdonmi, ya dumalat at goh hi adiyu pangulugan hinan itudtudumih aat nan inat Kristu an amaphodan tu'u. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("C19_13","076_9_13","1CO","9","13","13","Mu inilayu an nan muntamuh nan Timplun Apo Dios ya hay pangngalandah ononda ya nan ma'an an iyuy nan tatagun me'nong ay Apo Dios. Ya nan papadin bumadang hinan mange'nong hinan pun'onngan ay Apo Dios ya alanday udumnah dotag hi wanahda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("C19_14","076_9_14","1CO","9","14","14","Ya umat goh hinah nan muntudtuduh nan Maphod an Ulgud ti intugun Apu tu'un inalinay nan umuyda tudtuduwan an tataguy way biyangnan mangidat hi mahapulda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("C19_15","076_9_15","1CO","9","15","15","Mu ha\"in an immalin nuntudtudun da'yu ya ta\"on di waday biyang'un mumbagah mahapul'u mu agguya' numbaga. At adi' alyon di intudo\"uh ten da'yu ti penhod'un umidat ayuh mahapul'u ti mi'id umat hinah ninomnom'u. Ti iyon'onayna' hi unna' matoy hi hinaang'u ya un henen unna' idatan hi heldu' ti mun'amlonga' an muntudun da'yu an ta\"on hi un mi'id di bino'la. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("C19_16","076_9_16","1CO","9","16","16","Ya adi' ipahiyay puntudtuduwa' hi aat nan Tugun Kristu ti hiyah te indat Apo Dios hi tamu'. Ya gulat ta adi' aton heten tamu' at mahmo'a'. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("C19_17","076_9_17","1CO","9","17","17","Ya gulat ta ha\"in di namili eten tamu' at gun'u nonomnomon di heldu'. Mu gapu ta hi Apo Dios di ad nomnom eten tamu' at adi' nonomnomon di heldu'. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("C19_18","076_9_18","1CO","9","18","18","Nan amlong'un muntudtuduh aat Jesus di lagbu' eten tamu', at adia' mumbagah heldu' an ta\"on hi un biyang'un mahelduan. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("C19_19","076_9_19","1CO","9","19","19","Ha\"in ya waday biyang'un mangat hi pohdo' an aton ti mi'id di ad baal ay ha\"in, mu hinimung'un ibilang di odol'uh baal ta umuya' muntudtuduh nan tataguh aat Kristu ta dumo'olday kumulug ay Hiya. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("C19_20","076_9_20","1CO","9","20","20","Ya wa ay ta muntudtudua' hinan i'ibba' an Hudyu ya iyunnud'uh nan pangatda ta way atondan kumulug. Umat goh an ta\"on hi un adi mahapul an unudo' nan Tugun Moses, mu wa ay ta nan mangunud enen Tugun di puntudtuduwa' ya iyunnud'u ta way atondan kumulug. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("C19_21","076_9_21","1CO","9","21","21","Ya umat goh an wa ay ta nan Hentil di puntudtuduwa' ya iyunnud'uh pangatda, ti ta\"on un dida ya penhod'un kumulugda. Mu ta\"on un umat hinay ato' ya adi' ngohoyon di Tugun Apo Dios, mu e'gona', at hiyanan unudo' mahkay nan Tugun Kristu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("C19_22","076_9_22","1CO","9","22","22","Ya wa ay ta nan agguy nihamad di pangulugday puntudtuduwa' ya adi' ipattig an odolnaa' an nahamad di pangulug'u ya un dida ta way atondan mundongol hinan itudtudu' ta mihamad di pangulugda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("C19_23","076_9_23","1CO","9","23","23","Ya ato' an amin hatu ta way aton nan Maphod an Ulgud Kristun miwa'at. Ti hay pohdo' ya midduma' an mangipiwa'at. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("C19_24","076_9_24","1CO","9","24","24","Inila tu'un hinan pun'a'apputan an umat hi bi\"ahan ya do'olday tumagtag, mu un oha ya anggay di mangabak an mangngal hinan pulimyu. Umat goh hinay pangunudan tu'un Kristu, at an amin tu'u ya hay pangabakan tu'uy nomnomnomon tu'u ti waday idat Apo Dios hi pulimyu tu'u. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("C19_25","076_9_25","1CO","9","25","25","An amin nan mi'yabbak hi ay'ayam ya mahapul an mundadaanda ta ipadapadahda ta way atondan mangabak ta diday idatan nan pulimyu. Mu hay aat di pulimyuda ya mapogpog, mu nan pulimyu ay an idat Apo Dios ay ditu'un kimmulug ay Kristu ya munnononnong hi enggana. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("C19_26","076_9_26","1CO","9","26","26","At hiyanan hay pangat'u ya umata' hinan mi'yapput hi tinnagtagan an hay pangabakanay nonomnomona, ya umata' goh hinan mi'yabbak hi hinnuntukan an adi milahlahaw di panuntukna. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("C19_27","076_9_27","1CO","9","27","27","Ya umata' goh hinan mi'yabbak an ato' an amin di abalina' an mangano'nong hi odol'u ta adi malgom di ato', ti wa ay ta adi' aton di umat hina at ma'aan di biyang'un mi'yabbak. Hay pohdo' an alyon ya ta\"on unda waday binadanga' ta kimmulugda an paddungnay diday inal'alu\"un mi'yabbak, mu wa ay ta logmo' di ato' ya mi'id di pulimyu'. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("C110_1","076_10_1","1CO","10","1","1","I'ibba, nomnomon tu'u din na'at hidin o'ommod tu'un impangulun Moses hidin penghana ti binaliwan Apo Dios dida an impa'alinay bunut ta way nangipangulun dida. Ya nunhiyanonay danum hinan Mumbolah an Baybay ta way nange'wandan bimmad'ang. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("C110_2","076_10_2","1CO","10","2","2","Eden awadandah gagwan nan baybay ya liniduman nan bunut dida ta hiyah de paddungnay nabonyagandan amin ta panginnilaan hi pangunudandan Moses. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("C110_3","076_10_3","1CO","10","3","3","Ya numpapaddung di inandan amin an hiyah de nan ma'an an indat Apo Dios, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("C110_4","076_10_4","1CO","10","4","4","ya hay ininumdan amin ya nan danum an impabuhu' Apo Dios hinan batu. Heden batuy panginnilaan an wadah Kristu an niniddum ay didah nan aya'ayanda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("C110_5","076_10_5","1CO","10","5","5","Umat hinay nangipapto' Apo Dios ay dida, mu do'do\"olday agguy nangipadenol ay Hiya damdama, at minoltana dida ta niwa'atdan nun'atoy hinan mapulun. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("C110_6","076_10_6","1CO","10","6","6","Nomnomon tu'u adya hanan na'na'at hidin o'ommod tu'u ta bo'on nan nappuhiy nonomnomon tu'un aton. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("C110_7","076_10_7","1CO","10","7","7","Ya bo'on nan bulul di dayawon tu'un umat hi inat din udum ay dida. Hay impitudo' Apo Dios hi aat ten inatda ya inalinay, “Inumbun nan tatagu ta nangan ya imminumda, ya nanayawdah nundayawdah nan inyammadan bululda.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("C110_8","076_10_8","1CO","10","8","8","Ya mahapul an adi tu'u aton di lumihog an umat hi pangelo'an hi bo'on ahawa ti umat hina din inat din o'ommod tu'u, at hiyay dimmalat hi nun'atayan din duwampulu ta tuluy libuh ohan algaw. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("C110_9","076_10_9","1CO","10","9","9","Ya mahapul an adi tu'u tapngan hi Apu tu'uh panginnilaan tu'uh un way abalinanan mummoltan ditu'u unu mi'id. Manu ay ya umat hinay udum ay didan impabungotdah Apo Dios, at nun'ipa'alatna didah ulog ta nun'atoyda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("C110_10","076_10_10","1CO","10","10","10","Ya mahapul goh an adi tu'u munlilih un way ligat tu'u ti umat hinay inat di udum hidin o'ommod tu'u, at bimmungot goh hi Apo Dios, at hennagna nan anghelnan namatoy ay dida. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("C110_11","076_10_11","1CO","10","11","11","An amin hanan na'at hidin o'ommod tu'uh din penghana ya hiyay nangipattigan Apo Dios hi atonah nan mumbahol, at impitudo'na ta way aton tu'un tuma'ot an mangat hinan adina pohdon ti magadyuh di apogpogan tun luta. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("C110_12","076_10_12","1CO","10","12","12","At hiyanan da'yun mangalih un nahamad di pangulugna ya emayaana ti ini ya hiyaat di mumbahol! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("C110_13","076_10_13","1CO","10","13","13","Manu ti an amin tu'u ya matapngan tu'u ta mumbahol tu'u, mu gagangayna ti tagu tu'u. Mu hi Apo Dios ya adi ditu'u du'gon ti adina iyabulut an matapngan tu'uh nan adi tu'u abalinan ti an amin nan atapngan tu'u ya wada Hiyan mamadang ay ditu'u ta adi tu'u aton di nappuhi. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("C110_14","076_10_14","1CO","10","14","14","At hiyanan da'yun i'ibba, tigonyu ta adiyu dayawon di bulul. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("C110_15","076_10_15","1CO","10","15","15","Nanomnoman ayu, ya okod ayun munnomnom hi un immannung tun alyo' ay da'yu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("C110_16","076_10_16","1CO","10","16","16","Wa ay ta inumon tu'u nan wah nan bahuh punyamanan hi Punnomnoman tu'uh nan Dalan Kristun Immayu'ayuh hidin Natayana ya undan adi makulug an niddum tu'uh nan amaphodan di natayana? Ya undan adi tu'u goh middum an me\"an hinan paniawon tu'un tinapay hi Punnomnoman tu'uh Odol Kristun Nilanhah nan Krus? ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("C110_17","076_10_17","1CO","10","17","17","At ta\"on un tu'u do'ol ya paddungnay oha tu'un odol ti un oha ya anggay nan tinapay an onon tu'u. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("C110_18","076_10_18","1CO","10","18","18","Mipaddung heteh nan pundayawan di Hudyu an wa ay di ene'nongda ta ne\"anda ya niddumdan amin hinan aat den nundayawanda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("C110_19","076_10_19","1CO","10","19","19","Umat goh hinan tatagu an wa ay di ene'nongdah nan bululda ta ne\"anda ya heden ne'nong ya niddumda goh damdaman amin hinan aat den nundayawanda. Adi' alyon di makulug nan bulul an dayawon danen tatagu, ya adi' goh alyon di waday hulbin nan e'nongda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("C110_20","076_10_20","1CO","10","20","20","Immannung hene. Mu hay pohdo' hi innilaonyu ya wa ay ta mun'onongdah nan dayawonda ya nan dimunyu tuwaliy pun'onnganda, ya bo'on hi Apo Dios. At gulat ta middum ayun didan me\"an hinan ne'nong hi dimunyu ya hiyay mangituduh niddumanyuh nan dimunyu. Mu adi' pohdon hene. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("C110_21","076_10_21","1CO","10","21","21","Undan alyonyuy maphod hi un ayu uminum ya mangan hinan Punnomnoman tu'uh din Natayan Apu tu'un hi Jesus ya awni goh ya ne\"an ya ni'yinum ayuh nan agguy kimmulug hinan pun'e'nongdah nan dimunyu? ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("C110_22","076_10_22","1CO","10","22","22","Ti hi Apo Dios ya pohdonan Hiya ya anggay di dayawonyu, ya adina pohdon hi un waday udum. At undan pohdonyun pabungton? Undan alyonyuy mabi'bi'ah ayu ya un Hiya? ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("C110_23","076_10_23","1CO","10","23","23","Manu ti makulug nan alyon di udum an ditu'un kimmulug ya mabalin an aton tu'un amin di pohdon tu'u, mu alyo' ay da'yu an adi an amin di pohdon tu'un aton ya maphod unu waday ibadangnah pangulug tu'u. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("C110_24","076_10_24","1CO","10","24","24","Hay maphod ya bo'on hay amaphodan tu'uy nonomnomon tu'u ti hay maphod ya nomnomon tu'u goh di amaphodan di i'ibba tu'u. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("C110_25","076_10_25","1CO","10","25","25","Mabalin an ihdayuy dotag an mala'uwan hinan malkadu. Ya adi mahapul hi unyu mahmahan hi un niba'i ti adi paniaw di panganan hi malgom an dotag. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("C110_26","076_10_26","1CO","10","26","26","Immannung hete ti nan nitudo' an Hapit Apo Dios ya inalinay, “Tun luta ya an amin nan wah tun luta ya nalpun Apu tu'u ta amaphodan tu'u.” Ya manu ay wada hana ya ta ipadenol ditu'u. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("C110_27","076_10_27","1CO","10","27","27","Ya gulat ay goh ta waday agguy kimmulug an mangayag ay da'yun me\"an hi abungda ya maphod hi un ayu umuy hi unyu pohdon. Ononyuy malgom an idadaanda, ya adiyu mahmahan hi un niba'i ta adi munduwaduway nomnomyu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("C110_28","076_10_28","1CO","10","28","28","Mu wa ay di ayyu pe\"anan ta waday ohan mangalih un niba'i nan nidadaan ya adiyu onon an dumalat enen tagu ta adi pumuhiy punnomnomnan da'yu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("C110_29","076_10_29","1CO","10","29","29","Wa ay ta nan aat di umat hitu ya aptan di punnomnom di tagu ya bo'on hay punnomnomyu. Mu mid mapto' ya alyonyu nin di, “Anaad ta nan punnomnom di udum an taguy pangiyunnuda' ta omod un mipawa nan pohdo' an aton? ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("C110_30","076_10_30","1CO","10","30","30","Ti gulat ta endenol'un Apo Dios henen ono' ya goh ta mapahiwa' hi un'u onon?” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("C110_31","076_10_31","1CO","10","31","31","Mu adiyu aton di umat hina ti nen hiyay dumalat hi pumuhian di punnomnoman di udum. Hay maphod ya an amin di aton tu'u an ta\"on un nan panganan ya panginuman ya nomnomon ta hay ipabagbagtuan Apo Dios. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("C110_32","076_10_32","1CO","10","32","32","Mahapul an emayaan tu'u ta bo'on ditu'uy dumalat hi adi kumulugan nan udum an Hudyu ya nan Hentil, ya bo'on goh ditu'uy dumalat hi pumbaholan di i'ibba tu'un kimmulug. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("C110_33","076_10_33","1CO","10","33","33","Iyunnudyun ha\"in ti ato' an amin di abalina' an bumadang hi malgom an tagu ti ha\"in ya bo'on hay amaphoda' ya anggay di nonomnomo', mu hay amaphodan goh damdama nan udum an tatagu ta way atondan mabaliwan. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("C111_1","076_11_1","1CO","11","1","1","Iyunnudyuh maphod an pangat'u ti ha\"in ya iyunnud'un Kristu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("C111_2","076_11_2","1CO","11","2","2","Nidugah di pangipa'amlonga' ay da'yu ti nonomnomona' ay da'yu, ya unudonyuy intudtudu' ay da'yu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("C111_3","076_11_3","1CO","11","3","3","Mu pohdo' an innilaonyu an nan lala'i ya nabagbagtu ya un hay ahawana, ya hi Kristuy nabagbagtu ya un nan linala'i, ya hi Apo Dios di nabagbagtu ya un hi Kristu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("C111_4","076_11_4","1CO","11","4","4","At hiyanan wa ay ta hophopan di lala'iy ulunah un munluwalu unu nan pangibaaganah impa'innilan Apo Dios ay hiyah nan pundayawanyu ya unna ahan adi e'gonan hi Kristun Apuna. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("C111_5","076_11_5","1CO","11","5","5","Ya nan babain adi manophop hi ulunah un munluwalu unu nan pangibaaganah nan impa'innilan Apo Dios ay hiyah nan pundayawanyu ya unna ahan adi e'gonan hi ahawana an apuna. At paddungnay namukmukan di uluna. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("C111_6","076_11_6","1CO","11","6","6","Mu gulat ta adi pohdon nan babain manophop hi uluna ya odolnay mumpamukmuk ti adi ay mahophopan ya paddungnay namukmukan. Mu ababain un mumpamukmuk unu mumpapukis di babai, at hiyanan mahapul an mahophopan tuwaliy uluna. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("C111_7","076_11_7","1CO","11","7","7","Nalmuy lala'i ta attigan di ipabagbagtuan Apo Dios ti limmuna an umat ay Hiya ta hiyay nabagbagtun amin hinan limmuna. At hiyanan adi maphod hi un mahophopan di ulun di lala'ih nan pundayawanan Apo Dios ti nan hophop ya hiyay attigan di ana'ampa. Mu hay babaiy manophop hi uluna ti hiyay mangipattig hi anabagtun di lala'i. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("C111_8","076_11_8","1CO","11","8","8","Ti hay nalpuwan di lala'ih din penghana ya bo'on hinan babai, mu nan babaiy nalpuh lala'i. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("C111_9","076_11_9","1CO","11","9","9","Ya manu ay limmun Apo Dios di babai ya dumalat hinan lala'i ta way pi'yibbana, ya bo'on hay babaiy dumalat hi nalmuwan di lala'i. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("C111_10","076_11_10","1CO","11","10","10","At hiyanan mahapul an hophopan nan binabaiy uluda ti henen pangat di mangipa'innilah pumpa'ampaandah nan linala'i, ti bo'on ditu'un tatagu ya anggay di mannig, mu ta\"on nan a'anghel ya mun'am'amlongda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("C111_11","076_11_11","1CO","11","11","11","Mu ditu'un kimmulug ay Apu tu'u ya nomnomon tu'un limmun Apo Dios di lala'i ya babai ta mumbaddanganda an adi wadiyononan hay odolnay nomnomnomona ya anggay. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("C111_12","076_11_12","1CO","11","12","12","Manu ti din penghana ya din nahhun an babai ya nalpuh lala'i, mu nete\"an de ya hay babaiy alpuwan di lala'i ti hay babaiy mangitungaw hi tagu. Mu hi Apo Dios damdamay alpuwan an amin di logom. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("C111_13","076_11_13","1CO","11","13","13","Nomnomonyu adya: Undan maphod hi un adi hophopan di babaiy ulunah un munluwalun Apo Dios? ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("C111_14","076_11_14","1CO","11","14","14","Hay lala'i ya inila tu'u tuwalin adi maphod di tigawnah un adu\"oy di buu'na. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("C111_15","076_11_15","1CO","11","15","15","Mu nan babai ya maphod tuwaliy tigawnah un adu\"oy di buu'na ti indat Apo Dios ay hiya ta panophopnah uluna ya mangipaphod ay hiya. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("C111_16","076_11_16","1CO","11","16","16","Mu gulat ta wadan da'yuy mi'hongngel hi aat di panophopan di binabaih uluda ya mi'id di mabalin ti hiyah ne ugalimi tuwalih aat di pundayaw an amin di kimmulug. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("C111_17","076_11_17","1CO","11","17","17","Hay oha goh hi alyo' ay da'yu ya adi' pohdon nan ato'atonyuh nan a'amunganyun kimmulug an hiyay dumalat hi pumuhianyun bo'on hay pumhodanyu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("C111_18","076_11_18","1CO","11","18","18","Ti waday dengngol'u an wa ay anu ta na'amung ayun mundayaw ay Apo Dios ya adi ayu mun'u'unnudan, mu un ayuat goh mun'u'uhhigan, ya ta\"on un ha\"in ya kulugo'. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("C111_19","076_11_19","1CO","11","19","19","Ya gagangay danen punhohongngilanyu ta ma'innila nan makulug an kimmulug ti adida aton di umat hina. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("C111_20","076_11_20","1CO","11","20","20","Ti wa ay anu ta ma'amung ayuh nan Punnomnomanyuh Natayan Kristu ya nob'on di wah nomnomyu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("C111_21","076_11_21","1CO","11","21","21","Ti hay ato'atonyu anu ya mahhun di udum an mangan an adida hodon di i'ibbada, at manu ay dida ti mabhugda, ya wan mahauy udum. Ya umat goh anuh nan ma'inum an adi ane'nongon di udum ta omod unda mun'abutong. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("C111_22","076_11_22","1CO","11","22","22","Undan ahan adi mabalin an ihamadyun mangan ya uminum hi a'abungyu ta bo'on hinan ayyu a'amungan? Unu unyu pahiwon nan a'amungan nan i'ibbayun kimmulug ay Apo Dios, ya penhodyun bainon nan kimmulug an nun'awotwot? Undan alyonyuan ipadenol'u da'yuh un umat hinay atonyu? ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("C111_23","076_11_23","1CO","11","23","23","Ya heten intudtudu' ay da'yuh aat din angunuh hi nanganan da Jesus eden nahdom ya un ipadpap Judas ya intudun Apu tu'un ha\"in. Ti innalnay tinapay, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("C111_24","076_11_24","1CO","11","24","24","ya nunluwalun Apo Dios. Ya inupe'upengna din tinapay, ya impiyapongnah nan intudtuduwana, ya inalinay, “Ononyu ti hiyah te odol'un me'nong hi pumhodanyu. Umat hituy atonyu ta way panginomnomanyun Ha\"in.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("C111_25","076_11_25","1CO","11","25","25","Unat goh nalpahdan nangan ya innalna nan bahun nittuwan hi bayah, ya nunluwalu goh ay Apo Dios ya unna idat hinan intudtuduwana. Ya inalinay, “Heten inumonyuy ipa'annungan nan balun ni'tulagan Apo Dios an pumhodan di tagun dumalat di dala'. Umat hituy atonyu ta way panginomnomanyun Ha\"in.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("C111_26","076_11_26","1CO","11","26","26","Ti wa ay ta atonyuy umat hituh pangananyuh tinapay ya uminumanyuh bayah ya hiyah ne mangipa'innilah natayan Apu tu'u, ya ato'atonyu ta engganay un mumbangngad hitun luta. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("C111_27","076_11_27","1CO","11","27","27","At hiyanan wa ay di un nonongan nangan ya imminum an adina nomnomon di makulug an ipa'innilana ya mabaholan ay Apu tu'u an nange'nong hi odolna ti paddungnay mi'id di hulbin nan natayana. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("C111_28","076_11_28","1CO","11","28","28","At mahapul an hamadonay aatnah mahhun ya un me\"an ya mi'yinum. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("C111_29","076_11_29","1CO","11","29","29","Ti nan agguy nahamad di nidadaanana ta me\"an ya mi'yinum ya hiyah ne dumalat hi amoltaana. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("C111_30","076_11_30","1CO","11","30","30","At hiyaat unda do'ol ay da'yuy way lewohona, ya hihiganan di udumna, ya mun'atoy di udumna. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("C111_31","076_11_31","1CO","11","31","31","Mu gulat ta hamadon tu'uy aat tu'uh mahhun at adi ditu'u moltaon ay Apo Dios. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("C111_32","076_11_32","1CO","11","32","32","Mu manu ay paligaton ditu'un Hiyah un way nibahhawan tu'u ya ta panugunan ditu'u, ta way aton tu'un manomnoman, ta adi tu'u middum an mi'moltah nan tatagun adi kumulug ay Hiya. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("C111_33","076_11_33","1CO","11","33","33","At hiyanan da'yun i'ibba, wa ay ta ma'amung ayun mangan hi Punnomnomanyuh nan Natayan Apu tu'u ya munhehennood ayu ta mundedehhan ayun mangan. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("C111_34","076_11_34","1CO","11","34","34","Gulat ta waday munhinaang ay da'yu ya maphod hi unda mangan hi mahhun hi abungda ya un ayu mi'yamung ta bo'on nan ma'an di nomnomonyu an dumalat hi pummoltaan Apo Dios ay da'yu. Waday udum hi pohdo' an alyon ay da'yu, mu nangamung hitun alia' ya un tu'u munhahapit. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("C112_1","076_12_1","1CO","12","1","1","Hay pohdo' hi ipa'innilan da'yun i'ibba ya hay aat nan numbino'ob'on an abalinan tu'un idat nan Na'abuniyanan an Lennawan ditu'u. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("C112_2","076_12_2","1CO","12","2","2","Inilayu an hidin hopapnah agguyyu kimmulugan ay Jesu Kristu ya nan bulul di dinayawyu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("C112_3","076_12_3","1CO","12","3","3","Mu ad ugwan an kimmulug ayu ya wan da'yu nan Na'abuniyanan an Lennawan Apo Dios. Ya wa ay ta makulug an waday Lennawan Apo Dios hi hinohhan tagu ya ta way mangitudtuduh atona ya adi mabalin an idutanah Kristu. Ya mi'id di mangalih, “Hi Jesus di Apu',” ti gahin un wada nan Na'abuniyanan an Lennawan hiya. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("C112_4","076_12_4","1CO","12","4","4","Numbino'ob'on di midat ay ditu'uh abalinan tu'u, mu un oha ya anggay di mangidat an nan Lennawan Apo Dios. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("C112_5","076_12_5","1CO","12","5","5","Ya numbino'ob'on di tamuh idat Apo Dios ay ditu'uh pumhodan di i'iba tu'un kimmulug, mu un oha tuwaliy itamuan tu'u an anggay hi Apu tu'un hi Jesu Kristu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("C112_6","076_12_6","1CO","12","6","6","Ya numbino'ob'on goh di abalinan an nidat ay ditu'un mangat hi tamu tu'u, mu un oha ya anggay di alpuwanda an hi Apo Dios. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("C112_7","076_12_7","1CO","12","7","7","An amin tu'un kimmulug ya way ohaan waday nidat ay hiyah abalinan an bumadang hi pumhodan tu'un amin ta panginnilaan an waday Na'abuniyanan an Lennawan ditu'u. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("C112_8","076_12_8","1CO","12","8","8","Ti idat nan Lennawan Apo Dios hinan udumnay abalinandan mangibaag hinan do'ol di ituduna, ya henen Lennawa goh ya idatnay abalinan di udumnan manginnilah nan do'ol an itudun nan makulug an unudon tu'u. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("C112_9","076_12_9","1CO","12","9","9","Nan udum ya indatan nan Lennawan Apo Dios didah nahamad an pangulug ay Apo Dios ta ipa'adaogday way lewohona. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("C112_10","076_12_10","1CO","12","10","10","Ya wada goh di udum an indatanah abalinandan mangat hi umipanoh'a. Ya nan udum ya indatnay abalinandan muntudtuduh Hapit Apo Dios. Ya wadaday nidatan hi abalinan an umimmatun hi un nan tudtudun di ohan tagu ya nalpuh nan Lennawan Apo Dios. Wadaday udum goh an nidatan hi abalinan an humapit hi numbino'ob'on an hapit. Wadada goh di way abalinanan mangipa'innilah ibalinan nan numbino'ob'on an hapit. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("C112_11","076_12_11","1CO","12","11","11","Daten amin an numbino'ob'on an abalinan di hinohhan ditu'u ya un ohay nalpuwana an nan Lennawan Apo Dios, ya Hiyay okod hi pohdonan pangidatan. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("C112_12","076_12_12","1CO","12","12","12","Hay aat di odol di tagu ya do'ol di alimatungna. Umat hina damdama ay ditu'un kimmulug an numbino'ob'on di abalinan tu'u, mu un ohay ad odol ay ditu'u an hi Jesu Kristu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("C112_13","076_12_13","1CO","12","13","13","At hiyanan hay aat tu'un kimmulug an ta\"on un tu'u numbino'ob'on an waday Hudyu ya Hentil, ya himbut ya bo'on himbut, mu na'ohha tu'u ti un oha ya anggay di Lennawan Apo Dios an nibonyag ay ditu'u, at wadah hinohhan ditu'u ti Hiyay nangilammung ay ditu'uh nan odol Kristu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("C112_14","076_12_14","1CO","12","14","14","Umat hi odol tu'un manu ti un oha, mu do'ol di alimatungna. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("C112_15","076_12_15","1CO","12","15","15","Gulat ta mabalin an humapit di hu'i ta alyonay, “Bo'ona' alimatung di odol ti bo'ona' ngamay!” mu nibahhaw hene ti ta\"on un umat hinay alyona ya hihidya damdaman ohah nan alimatung di odol. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("C112_16","076_12_16","1CO","12","16","16","Ya gulat goh ta humapit nan inga ta alyonay, “Bo'ona' alimatung di odol ti bo'ona' mata!” mu nibahhaw hene ti ta\"on hi un umat hinay alyona ya alimatung di odol damdama. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("C112_17","076_12_17","1CO","12","17","17","Ti gulat ta matan amin di odol at hay pangngolna mah? Ya gulat goh ta un ingan amin di odol at hay panunghungna mah? ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("C112_18","076_12_18","1CO","12","18","18","Adi umat hinay nunlumuwan Apo Dios ay ditu'u ti limmunay numbino'ob'on an alimatung di odol tu'u an miyunnudan hinan pohdonan a'usalanda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("C112_19","076_12_19","1CO","12","19","19","Ya gulat ta un ohan alimatung ya anggay nan odol at hay aatna mah? ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("C112_20","076_12_20","1CO","12","20","20","Ti hay aatna tuwali ya do'ol an alimatung mu un ohay odol. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("C112_21","076_12_21","1CO","12","21","21","At hiyanan adi nonongan inalin di matah nan ngamay di, “Adi' he\"a mahapul!” Ya umat goh hinan ulu an adi mabalin an alyonah nan hu'iy, “Adi' he\"a mahapul!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("C112_22","076_12_22","1CO","12","22","22","Ti immannung an ta\"on un nan alimatung di odol an alyon tu'uh un adi aptan ya ma'ahhapul tu'u damdama. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("C112_23","076_12_23","1CO","12","23","23","Hanan alimatung di odol an ma'nguhan di a'usalanda ya didanay ma'ahhapul an mahalimunan. Ya wadada goh di alimatung di odol an ababain hi ipattig at hiyanan halimunan tu'un hanian, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("C112_24","076_12_24","1CO","12","24","24","mu nan maphod di tigawna ya adi umat hinan panalimun tu'u. Mu umat hinay nunlumun Apo Dios hi odol tu'u ta pa'ahhalimunan tu'u nan alimatung di odol an ma'nguhan di a'usalanda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("C112_25","076_12_25","1CO","12","25","25","An amin di numbino'ob'on an alimatung di odol tu'u ya ma'ahhapul tu'u ta mumbabaddanganda. At hiyay pangiyunnudan tu'u ta himbabaddangan tu'u. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("C112_26","076_12_26","1CO","12","26","26","Ti gulat ta mah'itan di ohan alimatung ya le'naon nan udum an alimatung di odol. Ya gulat goh ta mahaphapit di amaphod di ohah alimatung at paddungnay umamlong an amin di alimatung di odol. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("C112_27","076_12_27","1CO","12","27","27","Hay pohdo' an alyon ay da'yu ya an amin tu'un kimmulug ya mibilang tu'uh odol Kristu, mu way ohaan numbino'ob'on di nidat hi tamuna. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("C112_28","076_12_28","1CO","12","28","28","Hiyatuy tamuh indat Apo Dios ay ditu'un kimmulug. Hay nahhun ya nan a'apostoles, ya hay nehnod ya nan numbino'ob'on an propeta, ya hay miyatlu ya nan mumpuntudtuduh Hapitna. Ya wadada goh di udum an napto' an waday abalinandan mangat hi umipanoh'a. Hay udum ya nidatandah abalinan an mumpa'adaog, ya wadaday udum an waday pamhoddan bumadang hi i'ibbada. Ya hay udum ya napto'dan mangipangpanguluh i'ibbada, ya hay udum ya nidatandah abalinandan humapit hi numbino'ob'on an hapit. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("C112_29","076_12_29","1CO","12","29","29","At hiyanan agguy tu'u napili an amin hi mun'apostoles, ya mumpropeta, ya muntudtuduh Hapit Apo Dios. Ya an amin tu'u ya agguy tu'u nidatan hi abalinan an mangat hi umipanoh'a, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("C112_30","076_12_30","1CO","12","30","30","ya abalinan an mangipa'adaog hi dogoh. Ya umat goh an ditu'un amin ya agguy tu'u nidatan hi abalinan an humapit hi numbino'ob'on an hapit unu mangipa'innilah ibalinana. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("C112_31","076_12_31","1CO","12","31","31","Hay maphod ya atonyun amin di abalinanyu ta nan maphod an abalinan di pohdonyu ta bumadang hi pun'u'unnudanyu. Mu ten alyo' ay da'yu an hay ma\"aphod ya nan pamhod hi i'ibban tagu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("C113_1","076_13_1","1CO","13","1","1","Nan pamhod hi i'ibbay aptan ti ta\"on hi un waday abalinan an mangihapit hinan numbino'ob'on an hapit di tatagu unu a'anghel mu mi'id ay di pamhod hi i'ibba ya mi'id di hulbina ti paddungnay un hay humelhel an gangha ya kengkeng. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("C113_2","076_13_2","1CO","13","2","2","Ya ta\"on nin hi un way abalina' an mangipa'innilah Hapit Apo Dios, ya ta\"on nin hi un'u inilan amin di agguy impa'innilan Apo Dios ya ma'awata' di aatna, mu mi'id di hulbinah un mi'id di namhod'uh i'ibba'. Ya ta\"on goh nin hi un ongol di pangulug'u ta abalina' an alyon hinan duntug di mahlig mu mi'id ay di pamhod'uh ibba' ya mi'id di hulbi' an tagu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("C113_3","076_13_3","1CO","13","3","3","Ya ta\"on nin hi un'u idat an amin di wan ha\"in hinan nun'awotwot, ya ta\"on nin hi un'u ihulug di odol'u ta patayona' an dumalat di pangulug'un Jesu Kristu ya mi'id di hulbin hanah un mi'id di pamhod'uh i'ibba'. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("C113_4","076_13_4","1CO","13","4","4","Ti nan tagun way pamhodnah ibbana ya ma'ma'ullay, ya ma'ahhimo'. Ya adi goh umapa, ya adi mumpahiya. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("C113_5","076_13_5","1CO","13","5","5","Ya nan tagu goh an way pamhodnah ibbana ya adina ipilit di pohdona, ya adi na'ekkotan, ya adi ag'agan bumohol, ya aliwanay nappuhih inatdan hiya. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("C113_6","076_13_6","1CO","13","6","6","Ya adina pun'amlongan di nappuhi, mu nan maphod di iyamlana. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("C113_7","076_13_7","1CO","13","7","7","Ti nan way pamhodnah ibbana ya ta\"on hi un way nibahhawandan hiya ya adina nonomnomon an wadah engganay denolnan dida, ya hahalimidona ta enggana an hay maphod di atonda, ya edpolnan amin di hay way ligat. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("C113_8","076_13_8","1CO","13","8","8","Nan pamhod ya minaynayun hi enggana an adi mami'id. Mu nan abalinan an umat hi pangitudtuduwan hinan ipa'innilan Apo Dios ya waday pogpogna. Ya ta\"on un nan abalinan an mangihapit hi numbino'ob'on an hapit ya mapogpog, ya ta\"on un nan inila tu'u ya adi tu'u mahapul hi udum di algaw. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("C113_9","076_13_9","1CO","13","9","9","Ti nakudang di inila tu'u, ya nakudang di abalinan tu'un mangibaag hi impa'innilan Apo Dios. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("C113_10","076_13_10","1CO","13","10","10","Mu hitun umannungan nan ninomnom Apo Dios ya adi tu'u mahkay mahapul hanan nakudang an abalinan. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("C113_11","076_13_11","1CO","13","11","11","Hidin a'ung'ungnga' ya agguy numpento' di panapit'u, ya agguy nihamad di panginnila' ya nan punnomnom'u. Mu ad ugwan an ma'iloga', at adi mahkay umat hina. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("C113_12","076_13_12","1CO","13","12","12","Ya umat goh ay ditu'un kimmulug an nakudang di panginnila tu'uh aat Apo Dios an ay tu'u mundaggal hinan daggal an adi ma\"attig di angah. Mu hitun pi'haggangan tu'un Apo Dios ya innilaon tu'uy pangatna an umat hi nanginnilaanan ditu'ud ugwan. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("C113_13","076_13_13","1CO","13","13","13","Mu wada han tulun mahapul an adi mapogpog an nan pangulug tu'un Apo Dios, ya namnama, ya pamhod. Mu hay ma'ahhapul ahan ay danen tulu ya pamhod. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("C114_1","076_14_1","1CO","14","1","1","Hay maphod hi atonyu ya nan pamhod di ipa'anhanyu, ya nan abalinan an idat nan Na'abuniyanan an Lennawa, ya namamah nan abalinan an mangibaag hinan penhod Apo Dios an ipa'innila. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("C114_2","076_14_2","1CO","14","2","2","Ti hanan tagun way abalinanan mangihapit hi numbino'ob'on an hapit ya hi Apo Dios di pi'haphapitana an bo'on hay tatagu ti adi ma'awatan di al'alyona. Hiya ya waday abalinanan mangibaag hinan agguy nipa'innila an dumalat di badang nan Na'abuniyanan an Lennawa. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("C114_3","076_14_3","1CO","14","3","3","Mu nan mangibabbaag hinan penhod Apo Dios an mipa'innila ya itudtuduwanay tatagu ta mihamad di pangulugda, ya pabi'ahonay nomnomda, ya ipadenolna didah un way ligatda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("C114_4","076_14_4","1CO","14","4","4","At nan tagun abalinanan mangihapit hinan numbino'ob'on an hapit ya un hay odolna ya anggay di badangana, mu nan tagun mangibabbaag hinan penhod Apo Dios an ipa'innila ya badanganan amin di kimmulug hinan pangulugda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("C114_5","076_14_5","1CO","14","5","5","Mundenola' hi un an amin ayu ya abalinanyun mangihapit hinan numbino'ob'on an hapit! Mu hay od'odolnah pohdo' ya an amin ayu ni' ya waday abalinanyun mangibaag hinan penhod Apo Dios an ipa'innila ti od'odolnay mangibabbaag hinan Hapitna ya un nan mangihapit hinan numbino'ob'on an hapit. Ti gahin un way mangipa'innilah penhodnan hapiton ta an amin nan kimmulug ya mabadanganda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("C114_6","076_14_6","1CO","14","6","6","I'ibba, gulat ta hitun umalia' ay da'yu ya humapita' ay da'yuh hapit an adiyu ma'awatan at hiyadan un way hulbinan da'yu? Mu wa ay ta ihapit'uh nan hapit an ma'awatanyu ya waday hulbinan da'yu ti innilaonyu nan itudtudu' hi aat Apo Dios ya nan ipa'innila' an impa'innilanan ha\"in. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("C114_7","076_14_7","1CO","14","7","7","Hay oha goh ya nan tagun humapit hi hapit an adi ma'awatan umat hi ya gangoh di tungngali unu alpa an wa ay ta un tagan di pagangoh ya mi'id pohodnah donglon. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("C114_8","076_14_8","1CO","14","8","8","Umat goh hinah nan tindalun mangipagangoh hi talampet hinan pundadaanandan mi'gubat an wa ay ta malgom di atonan mangipagangoh at adi ma'awatan nan i'ibbanay unda umuy mi'gubat. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("C114_9","076_14_9","1CO","14","9","9","Ya umat hina goh ay da'yuh un ayu humapit hi numbino'ob'on an hapit an adi ma'awatan nan mangngol, at hay panginnilaandah nan haphapitonyu? Mi'id di hulbin nan hinapityun dida! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("C114_10","076_14_10","1CO","14","10","10","Manu ti do'ol di numbino'ob'on an hapit hitun luta, mu gahin di ma'awatan henen hapit ya un way hulbina. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("C114_11","076_14_11","1CO","14","11","11","Ti wa ay di namhod an mun'i'innila ta agguy numpaddung di hapitdan duwa at adi mabalin an mun'i'innilada. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("C114_12","076_14_12","1CO","14","12","12","At hiyanan hay atonyu ti nen umi'ikay ayun midatan hi abalinan an malpuh nan Na'abuniyanan an Lennawa ya hay umongolan di abalinan an mangihamad hi pangulug di i'ibbayun kimmulug di hahalipodpodonyu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("C114_13","076_14_13","1CO","14","13","13","At wa ay ta wadan da'yuy nidatan hi abalinan an mangihapit hinan numbino'ob'on an hapit ya mahapul an munluwalu ta midatan goh hi abalinan an mangibaag hi pohdon nen hapit an ipa'innila. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("C114_14","076_14_14","1CO","14","14","14","Ti hinan punluwalua' ya nan Lennawan Apo Dios di mangipahapit ay ha\"in hinan numbino'ob'on an hapit, ya manu ti male'na mu agguy'u inilay pohdonan ibaga. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("C114_15","076_14_15","1CO","14","15","15","At hay maphod hi aton ya adi tu'u pamaag di luwalu ya kanta ya anggay, mu ihapit tu'uh hapit an ma'awatan ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("C114_16","076_14_16","1CO","14","16","16","ti gulat ta inhapit nan mangipangpanguluh luwaluh punyamanan ay Apo Dios hi adi ma'awatan an hapit at hay aton mah nan udum an mangiyunnud hinan luwaluna ta alyonday, “Amen!” hi unda adi ma'awatan nan niluwalu? ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("C114_17","076_14_17","1CO","14","17","17","Ti ta\"on hi un maphod di luwaluyu mu mi'id hulbina ti mi'id di ibadangnah nan tagun adina ma'awatan. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("C114_18","076_14_18","1CO","14","18","18","Munyamana' ay Apo Dios ti do'ol di indatnan ha\"in hi abalina' an mangihapit hi numbino'ob'on an hapit ya un da'yu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("C114_19","076_14_19","1CO","14","19","19","Mu wa ay ta hinan a'am'amungan tu'un mundayaw ay Apo Dios ya iyod'odolna' hi un ta\"on hi un he'he'dod di alyo' ay da'yu mu ta ma'awatanyuy penhod'un alyon ya un henen adu\"oy di hapito' mu adiyu ma'awatan. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("C114_20","076_14_20","1CO","14","20","20","Da'yun i'ibba, adiyu iyummat hi punnomnom di ung'ungngay punnomnomyu ti hay pohdo' ya umat ayuh nan nanomnoman. Mu wa ay ta nappuhiy punnomnomyu at hay pohdo' ya umat ayuh nan ung'ungungnga an manangpah. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("C114_21","076_14_21","1CO","14","21","21","Waday impitudo' Apo Dios an inalinay, “Ha\"in an Apuyuy humapit hinan tatagu', ya hay pangalya' ya hinan udum an tatagun malpuh nan udum an babluy an nan Hentil ti nan numbino'ob'on an hapit di ihapitdan dida, mu ta\"on un umat hina ya adia' damdama donglon ay dida.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("C114_22","076_14_22","1CO","14","22","22","At hiyah ne panginnilaan tu'u an ta\"on un waday tagun abalinanan mangihapit hi numbino'ob'on an hapit mu hiyah ne panginnilaan hi bungot Apo Dios hinan adi kumulug. Mu hay aat ay di pangipa'innilaan hinan pohdon Apo Dios an ipa'innila ya nan kimmulug di mabadangan an bo'on nan adi kumulug. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("C114_23","076_14_23","1CO","14","23","23","Mu gulat ta ma'amung ayun amin an kimmulug an mundayaw ay Apo Dios ta numbino'ob'on di panapityun amin ya nipaddeh an wadaday ni'yamung ay da'yuh nan agguy nanginnilah aatna at mid mapto' ya alyonday un ayu mun'angaw. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("C114_24","076_14_24","1CO","14","24","24","Mu gulat ta an amin ayu ya ipa'innilayu nan pohdon Apo Dios an ipa'innila ta waday ohah ni'yamung an agguy kimmulug unu hopapnan mi'yamung ay da'yu at makulug an abulutonan nabaholan, at muntutuyuh baholna ti na'awatana nan dengngolnan intudtuduyu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("C114_25","076_14_25","1CO","14","25","25","At la'tot ya ininnilanan nidugah di anappuhina, at mumpa'ampa ta hi Apo Dios di dayawonan alyonay, “Immannung an wan da'yuh Apo Dios!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("C114_26","076_14_26","1CO","14","26","26","Hay pohdo' an alyon ay da'yun i'ibba ya wa ay ta ma'amung ayun mundayaw ay Apo Dios ya mahapul an way ohaan atonay abalinanah amaphodanyun amin an kimmulug. Ta wadaday mungkanta, ya muntudtudu, ya mangibaag hinan impa'innilan Apo Dios, ya mangihapit hi numbino'ob'on an hapit, ya mangipa'innilah pohdonan hapiton. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("C114_27","076_14_27","1CO","14","27","27","Ya gulat ta wadan da'yuy namenhod an humapit hi numbino'ob'on an hapit ya un duwa unu tuluy humapit ya anggay, mu adida mundedehhan. Ya ma'ahhapul goh an waday mangipa'innilah pohdon nan hinapitda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("C114_28","076_14_28","1CO","14","28","28","Mu inilayu ay an mi'id hinan ni'yamung di way abalinanan mangipa'innilah pohdon nan ayyu alyon ya odolnay un ayu didindinong ti anggay hi Apo Dios an nanginnilah ayyu hapiton. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("C114_29","076_14_29","1CO","14","29","29","Ya wada ay di numbino'ob'on an propetan abalinandan mangibaag hinan impa'innilan Apo Dios ay dida ya mahapul unda duwa unu tuluy muntuduh nan a'amunganyu ta nan udumna ya diday mun'immatun hi un hi Apo Dios di nalpuwan nen itududa. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("C114_30","076_14_30","1CO","14","30","30","Ya gulat ta waday munhaphapit an muntudtuduh nan tatagun na'amung ya himbumagga ya waday ipa'innilan Apo Dios hi Tugunah nan ni'yamung ya maphod hi un idinong nen humapit ta humapit henen nangipa'innilaan Apo Dios. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("C114_31","076_14_31","1CO","14","31","31","Ti hay maphod ya ma'ohha'ohha ayun mangibaag hinan impa'innilan Apo Dios ay da'yu ta innilaon an amin nan tataguy impa'innilana, ta way aton di pangulugyun amin an mihamad. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("C114_32","076_14_32","1CO","14","32","32","Ya nan numbino'ob'on an propeta ya abalinandan mangane'nong ta hodonday gutuddan humapit ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("C114_33","076_14_33","1CO","14","33","33","ti adi penhod Apo Dios an mi'id di planu tu'uh nan a'am'amungan tu'un mundayaw. Hay pohdona ya waday pun'u'unnudan ta mapanuh di aton tu'un mundayaw ay Hiya. Hinan a'am'amungan tu'un kimmulug hi pundayawan tu'un Apo Dios ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("C114_34","076_14_34","1CO","14","34","34","ya mahapul an dindinongday binabai. Unda mundongol ya anggay ti ta\"on nan Uldin an indat Apo Dios ay Moses ya alyonay bo'on hay binabaiy mangipanguluh linala'i. At mahapul an hiyah ne goh di atonyu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("C114_35","076_14_35","1CO","14","35","35","Mu wa ay di agguyda na'awatan ta pohdondan hanhanan ya hodonda ta wa ay ta immanamutda ya unda hanhanan hinan ahawada. Ti ababain hi un humanhahanhan di babaih un wah nan himba'an. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("C114_36","076_14_36","1CO","14","36","36","Mid mapto' ya adiyu abuluton hatun inali'. Mu undan da'yuy nalpuwan nan Uldin Apo Dios, unu da'yuy nidatana ya anggay? ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("C114_37","076_14_37","1CO","14","37","37","Wada ay di mangalih un hiyay propetan Apo Dios unu waday abalinanan indat nan Na'abuniyanan an Lennawa ya mahapul an nomnomonan heten itudo\"un da'yu ya hay immandal Apu tu'u. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("C114_38","076_14_38","1CO","14","38","38","Mu gulat ta waday adi mangabulut eten gun'u alyon ay da'yu ya adiyu unudon henen tagu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("C114_39","076_14_39","1CO","14","39","39","At hay maphod hi atonyun i'ibba ya hay amnawanyuh abalinan an midat ay da'yu ya nan panginnilaanyuh pohdon Apo Dios an ipa'innilanan da'yu. Mu adiyu ipawa nan way abalinanan humapit hi numbino'ob'on an hapit. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("C114_40","076_14_40","1CO","14","40","40","At hinan a'am'amunganyuh pundayawanyu ya atonyuy maphod tuwalih pangat ta waday panuhna. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("C115_1","076_15_1","1CO","15","1","1","I'ibba', pohdo' an ipanomnom ay da'yu din intudtudu' ay da'yuh aat di amaphodan tu'un inat Kristu an hiyah ne inabulutyu an dimmalat di nihamadan di pangulugyu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("C115_2","076_15_2","1CO","15","2","2","At dumalat nan nanguluganyun ne ya nabaliwan ayu. Mu mahapul an inaynayunyuh nen pangulugyu ti mi'id di hulbinah un pangpang'ali ya anggay di kumuluganyu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("C115_3","076_15_3","1CO","15","3","3","Henen nitudun ha\"in an ma'ahhapul hi innilaon ya intudtudu' ay da'yu an hay aatna ya: Inyatoy Kristuy bahol tu'u an hiyah ne din impitudo' Apo Dios hidin penghanah ma'at, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("C115_4","076_15_4","1CO","15","4","4","ya nilubu', mu naluh di tuluy algaw ya minahuan Apo Dios (hiyanay impitudo' Apo Dios an ma'at). Ya unat goh timmagu ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("C115_5","076_15_5","1CO","15","5","5","ya nipattig ay Peter, ya la'tot ya nipattig goh hinan intudtuduwana. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("C115_6","076_15_6","1CO","15","6","6","Ya waday namenghan ya na'amung nan lemay gahut an tatagun nangunud ay Hiya, ya numpattig goh ay dida. Ya engganad ugwan ya do'do\"olday mataguh nannig ay Hiya. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("C115_7","076_15_7","1CO","15","7","7","Ya la'tot goh ya nipattig ay Jacob, ya nipattig goh ay didan amin an a'apostoles. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("C115_8","076_15_8","1CO","15","8","8","Ya hay angunuh hi numpattigana ya ha\"in goh. At immannung an naladaw di numpattiganan ha\"in an umat hinan ung'ungngan naladaw an nitungaw ti hidin hopapna ya agguy'u inunud Hiya an dimmalat di nidugah an ngohoy'u. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("C115_9","076_15_9","1CO","15","9","9","Ti nidugah di ina'inat'uh din hopapnah nan kimmulug an impaligligat'u dida. At hiyanan hay punnomnom'u ya ha\"in di na'ampa ahan an apostoles an mi'id ahan di biyang'un mun'apostoles. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("C115_10","076_15_10","1CO","15","10","10","Mu hemmo'a' damdaman Apo Dios ta binadangana' an mun'apostoles. Ya ongol di numbalinan di homo'nan ha\"in ti nidugdugah di nuntamua' ya un nan udum an apostoles an bo'on dumalat di abalina' an mangat hi an amin ay dane mu dumalat nan nidugah an badang Apo Dios ay ha\"in. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("C115_11","076_15_11","1CO","15","11","11","At ta\"on hi un ha\"in di muntudtudu unu nan udumnan a'apostoles mu numpapaddung ti heten inali' an hay aat Kristuy itudtudumin amin an kinulugyu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("C115_12","076_15_12","1CO","15","12","12","Hay itudumi ya hay namahuan Kristuh din natayana. At goh ta alyon di udumnan da'yuy un adi mamahuan nan nun'atoy? ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("C115_13","076_15_13","1CO","15","13","13","Umat hina ay mah an adiyu kulugon an mamahuan di natoy ya umat goh mah an adiyu kulugon an namahuan hi Kristu! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("C115_14","076_15_14","1CO","15","14","14","Ya gulat ta agguy immannung an minahuan Apo Dios hi Kristu ya mi'id mah di hulbin nan aymi intudtudun da'yu, at mi'id mah goh di hulbin di kimmuluganyu! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("C115_15","076_15_15","1CO","15","15","16","Ya gulat ta umat hina at ma'aladyah ami mah an apostoles ti intudtudumin minahuan Apo Dios hi Kristu. Ti gulat ta makulug an adi mamahuan di natoy at agguy namahuan hi Kristu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("C115_17","076_15_17","1CO","15","17","17","Mu gulat ta layah henen itudumi at mid hulbin di pangulugyu, at agguy na'aliwan di baholyu an wagwada damdama! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("C115_18","076_15_18","1CO","15","18","18","Ya gulat goh ta immannung an amin at nan nangulug ay Kristun nun'a'atoy ya nilahhindan Apo Dios hi mid pogpogna! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("C115_19","076_15_19","1CO","15","19","19","At gulat ta makulug nan alyonyun adi mamahuan di natoy ya mi'id mah hulbin di panahalimidan tu'un Kristuh un tu'u matoy. At makulug ay hatu ya ditu'u mah an kimmulug udot di ma\"ahmo' hi an amin hi tatagu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("C115_20","076_15_20","1CO","15","20","20","Mu immannung an namahuan hi Kristu! At Hiyay nahhun hi namahuan an mangipa'annung an mamahuan goh nan kimmulug an nun'atoy. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("C115_21","076_15_21","1CO","15","21","21","Ya an amin tu'u ya matoy tu'u an dumalat nan inat din ohan tagun hi Adam, mu an amin tu'un kimmulug ya awniat mamahuan tu'uh un tu'u matoy an dumalat din inat goh nan ohan tagun hi Jesu Kristu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("C115_22","076_15_22","1CO","15","22","22","Ti ditu'un holag Adam ya matoy tu'u an dumalat di baholna, mu dumalat di pangulugan tu'un Kristu ya mamahuan tu'u. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("C115_23","076_15_23","1CO","15","23","23","Mu waday gutud di amahuan di tagu. Hi Kristu di nahhun an namahuan, ya hitun pumbangngadana ya mahuanan amin nan niddum ay Hiya. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("C115_24","076_15_24","1CO","15","24","24","Ya hiyah ne pogpognah un abakon Kristun amin nan numbino'ob'on an mumpapto' an buhulna, ya nan way abalinanda goh, ya an amin nan pumpapto'an, ya e'kodnan Apo Dios an hi Amana mahkay ta Hiyay mumpapto'. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("C115_25","076_15_25","1CO","15","25","25","Ti immannung tuwalin hi Kristu di Ap'apuh engganah un abakon Apo Dios an amin di buhulna. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("C115_26","076_15_26","1CO","15","26","26","Ya hay angunuh hi abakonan buhulna ya atoy. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("C115_27","076_15_27","1CO","15","27","27","Immannung hana ti impitudo' Apo Dios an inalinay, “Pumpapto'o' hi Kristuh an amin.” Ya hay itudun ten inalin Apo Dios ya hakup Kristun amin di logom. Mu agguy iniddum Apo Dios di odolna. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("C115_28","076_15_28","1CO","15","28","28","Mu unat goh malpah an he'nadon Jesus an mumpapto' an amin hinan logom at iddum goh Kristuy odolnah nan nihakup hi pumpapto'an Apo Dios ta hi Apo Dios di mumpapto' an amin hinan logom. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("C115_29","076_15_29","1CO","15","29","29","Gulat ta makulug an adi mamahuan di natoy at hay hulbin mah nan udum an mumpabonyag ta panginomnomandah din pangulug din o'ommodda ya i'ibbadan natoy? Adida aton di umat hinah un makulug an adi mamahuan di natoy! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("C115_30","076_15_30","1CO","15","30","30","Ya umat goh ay da'mi ti gulat ta makulug an adi mamahuan di natoy ya hay hulbin di pananghanggaanmih nan atata'ot ya punligligatanmi an dumalat di pangulugmin Apu tu'un hi Jesu Kristu? ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("C115_31","076_15_31","1CO","15","31","31","I'ibba, abigabigat ya hi'ihi'itangan an matoya', mu ta\"on ti inila' an mamahuan di natoy. Makulug ahan an umat hi pangipabagbagtua' ay da'yun dumalat di pangulugyun Apu tu'un hi Jesu Kristu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("C115_32","076_15_32","1CO","15","32","32","Gulat ta makulug an adi mamahuan di natoy at mi'id di lagbu' hidin hi'itangan ataya' hi nananggaa' hinan buhul'uh tud Ephesus an ayda hagiit. Mu gulat ya odolna mah un hay pun'am'amlongan tu'uh tun lutay nomnomnomon tu'u ta iyunnud tu'uh nan tatagun anggay di nitaguandah tun lutay nomnomnomondan alyonday, “Pun'a'an tu'uat di malgom hi ma'an ya ma'inum ti matoy tu'uat mi'id mahkay.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("C115_33","076_15_33","1CO","15","33","33","Mu emayaanyu ta adi ayu ma'agay'ayan hinan hapit an ma'alih proverb an alyonay, “Nan idduman tu'uh nan tatagun mangat hi nappuhi ya mid mapto' ya awniat aton tu'u goh an iyunnud tu'uh pangatda.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("C115_34","076_15_34","1CO","15","34","34","At nomnomonyuh nahamad ta ipogpogyuy ato'atonyun nappuhi. Wadaday udum ay da'yun mangalih kimmulugda mu agguyda inilah Apo Dios. Undan adi ayu bumain ene? ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("C115_35","076_15_35","1CO","15","35","35","Wa nin an alyonyuy, “Hay aton nin di nun'atoy an mamahuan? Ya hay aat nin di odolda?” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("C115_36","076_15_36","1CO","15","36","36","Anakkayah an manangpah nan munhanhan hi umat hina ti undan agguyyu inilay aat di oho' an gahin hi un meho' hinan luta ta paddungnay milubu' ya un humangaw? ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("C115_37","076_15_37","1CO","15","37","37","Umat hi wheat unu nan udum an oho' ti wa ay ta agguy nitanom nan oho' ya bugwa ya anggay di tigawna. Mu wa ay ta nitanom ta himmangaw ya nob'on di tigawna. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("C115_38","076_15_38","1CO","15","38","38","Ya an amin nan numbino'ob'on an bugwa ya numbino'ob'on goh di hangawdan miyunnudan hinan ninomnom Apo Dios an tigaw di humangawanda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("C115_39","076_15_39","1CO","15","39","39","Ya umat hina goh hitun matagun wah tun luta ti hay tagu ya nob'on di odolda, ya nob'on goh hinan animal, ya nan hamuti, ya ekan. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("C115_40","076_15_40","1CO","15","40","40","At waday limmun Apo Dios hituh luta ya hi ad daya. Mu numbino'ob'on di amaphod di tigaw nan wah tun luta ya nan wad daya. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("C115_41","076_15_41","1CO","15","41","41","Ya ta\"on nan mattig ad daya ya agguyda numpapaddung ti nob'on di amaphod di benang di algaw, ya umat goh hinan bulan an nob'on di amaphod di benangna, ya umat goh hinan bittuan an nob'on di amaphod di tigawda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("C115_42","076_15_42","1CO","15","42","42","Ya hay dumalat hi pangalya' ay date ya ta innilaonyu an nan odol tu'ud ugwan an atagu tu'u ya nob'on di tigawdah tun amahuan tu'u, ti nan odol tu'ud ugwan ya matoy, mu nan mihukat an odol tu'u ya adi mahkay mabalin an matoy. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("C115_43","076_15_43","1CO","15","43","43","Ya wa ay ta milubu' di odol ya nappuhiy aat di tigawna, ya mi'id goh di bi'ahna. Mu wa ay ta namahuan ya ma\"aphod di tigawna, ya nidugah di bi'ahna. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("C115_44","076_15_44","1CO","15","44","44","Ya matoy ay di odol tu'u ya milubu' hitun luta, mu wa ay ta mamahuan tu'u ya nob'on di odol tu'u an hiyah ne nan malpun Apo Dios. At wa ay di odol tu'uh tun luta ya wada goh di nob'on an odol tu'ud abuniyan. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("C115_45","076_15_45","1CO","15","45","45","Ya hiyah ne impitudo' Apo Dios an inalinay, “Nan nahhun an ap'apun di tataguh tun lutan hi Adam ya nidatan hi ataguan, mu hiyah ne ataguan hitun luta.” Mu nan angunuh an miyadwan ap'apun di tataguh tun lutan hi Kristu ya nob'on di aatna ti Hiyay Lennawan mangidat hi ataguan an adi mapogpog. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("C115_46","076_15_46","1CO","15","46","46","Hay mahhun ya nan ataguan hitun luta ya un nan miyadwan ataguan an minaynayun. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("C115_47","076_15_47","1CO","15","47","47","Nan nahhun an ap'apun di tataguh tun lutan hi Adam ya hay lutay nalmuwana, mu nan angunuh an miyadwan ap'apun di tataguh tun lutan hi Kristu ya Hiyay nalpud abuniyan. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("C115_48","076_15_48","1CO","15","48","48","Ya an amin tu'un tataguh tun luta ya nipaddung di odol tu'uh odol Adam an hay lutay nalpuwana. Ya ditu'un kimmulug ay Jesu Kristu an nalpud abuniyan ya mipaddung di odol tu'uh odolnah din namahuana. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("C115_49","076_15_49","1CO","15","49","49","Hay aat tu'ud ugwan ya umat goh hinan tagun hay lutay nalmuwan di odolna, mu awni ta udum di algaw at umat tu'uh nan Tagun nalpud abuniyan ti mamahuan tu'u. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("C115_50","076_15_50","1CO","15","50","50","Hay pohdo' an alyon ay da'yun i'ibba ya nan odol an waday lamohna ya dalanan mapitay hi awni ya adi mabalin an middum ay Apo Dios hi pumpapto'ana. Ti nan odol an mapitay hi awni ya adi mabalin an minaynayun hi mid pogpognah un agguy numbalin hinan nob'on an odol an adi matoy. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("C115_51","076_15_51","1CO","15","51","51","Mu donglonyuh ten agguy na'in'innilah din hopapna: Ihnay udumnan ditu'un mangunud ay Kristun adi matmattoy. Mu ditu'un amin an mangunud ya mahukatan di aat tu'u ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("C115_52","076_15_52","1CO","15","52","52","an un na'amtang di a'atana an un hin'odmay. Ya ma'at heteh tun angunuhnah pangipaganghan Apo Dios hinan talampet. Ti wa ay ta mipagangoh heden talampet ya mamahuan nan nun'a'atoy ta adida mahkay ipidpidwan matoy, ya ditu'un matagu ya mahukatan di aat tu'un amin. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("C115_53","076_15_53","1CO","15","53","53","Ti nan odol tu'uh tun lutan matoy ya mahukatan hinan nob'on an odol an malmu ta mihinad abuniyan, ya adi matmattoy. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("C115_54","076_15_54","1CO","15","54","54","Ya wa ay goh ta mipa'annung hanan amin at hiyah ne ipa'annungan din impitudo' Apo Dios an inalinay, “Pogpogon Apo Dios di atayan, at mi'id mahkay matmattoy hi enggana.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("C115_55","076_15_55","1CO","15","55","55","Ya inalin goh nan Hapit Apo Dios di, “Adi ayu tuma'ot hi atoy ti adi mahkay mabalin an matoy ayu.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("C115_56","076_15_56","1CO","15","56","56","Hay atayan tu'u ya dumalat di bahol, ya hay dalat di bahol ya nan adi pangunudan hinan Tugun Apo Dios. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("C115_57","076_15_57","1CO","15","57","57","Mu munyaman tu'un Apo Dios ti an amin tu'un mangiyokod ay Apu tu'un hi Jesu Kristu ya middum tu'un Hiyah nan pangabakanah nappuhi ya atoy! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("C115_58","076_15_58","1CO","15","58","58","At hay maphod hi atonyun i'ibba ya adiyu iyabulut an ma'abak di punnomnomyu ta unyuat ihamad di pangulugyun Kristu. Ya humlu ayun mangat hinan pohdon Apu tu'u ti i'innila tu'un an amin nan impatamun Apo Dios ay ditu'u ya waday hulbina. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("C116_1","076_16_1","1CO","16","1","1","Hay itudo\"ud ugwan ya hay aat di pangamunganyuh nan pihhun mibadang hinan tatagun Apo Dios ad Judah. Atonyuy umat hidin inali' an aton nan i'ibba tu'un kimmulug hinan ahimbahimba'an hinan Provinciad Galatia. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("C116_2","076_16_2","1CO","16","2","2","At hay atonyun amin ya hinan aDumiduminggu ya ilahhinyuy hini\"itang hinan intamuanyun nen hinduminggu ta badangyu. Hay ilahhinyu ya nan nalpuh bo'laon di hinohhan da'yu. Ya aDumiduminggu ya gunyu aton ta wa ay ta umalia' ya madadawoh ta adi gahin di hay umalia' di pun'amunganyu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("C116_3","076_16_3","1CO","16","3","3","Ti pohdo' an wa ay ta umalia' hina ya na'a'amung nan penhodyun ibadang ta ipiyuy tu'uh nan tatagun pot'onyun mangiyuy ad Jerusalem. Ya unna' mahkay muntudo' ay dida ta alanda ta way panginnilaandad Jerusalem an ditu'uy nannag ay dida. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("C116_4","076_16_4","1CO","16","4","4","Ya gulat ta nomnomon tu'uh un mahapul an umuya' goh at mitnuddan ha\"in. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("C116_5","076_16_5","1CO","16","5","5","Hitun umalia' ya e'wa' hinan Provinciad Macedonia ta muntudua' hidih nan udum an babluy ya unna' umalih na. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("C116_6","076_16_6","1CO","16","6","6","Ya nomnomnomo' an mihinaa' ay da'yuh mabaybayag hi engganay alpahan di lawang ta way atonyun mamadang ay ha\"in hinan umaya' hi udum an babluy. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("C116_7","076_16_7","1CO","16","7","7","Adi' pohdon an umalin mumbihhitan da'yu ya anggay ti hay pohdo' ya wa ay ta umalia' ya mabayag di ihina' ay da'yuh un iyabulut Apu tu'u. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("C116_8","076_16_8","1CO","16","8","8","Mu hay nomnomo' hi ato' ya mihinaa' hitud Ephesus ta engganay madatngan nan ngilin an Pentecost ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("C116_9","076_16_9","1CO","16","9","9","ti do'ol hituy pangitudtuduwa' hinan Hapit Apu tu'u an ta\"on unda do'ol di bumobohhol ay ha\"in. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("C116_10","076_16_10","1CO","16","10","10","Ya gulat ta umalih nah Timothy ya ihamadyuy atonyu ta ipattigyuy pun'an'anlaanyuh immaliana ti hiya goh di ohah puntamuon Apo Dios an umat goh ay ha\"in. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("C116_11","076_16_11","1CO","16","11","11","Ya tigonyu ta mi'id di mamihul ay hiya ta unyuat badangan ta mi'id al'alih pumbangngadanah tu ti hohoddo' an mitnud hinan i'ibba tu'un mumbangngad hitu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("C116_12","076_16_12","1CO","16","12","12","Hi Apollos ay goh an ohan ibba tu'u ya gun'u honogon an gun mitnud hinan udum an i'ibba tu'un umalin mumbihhitan da'yu, mu adi mihapitan an munduwaduwah pi'yalianad ugwan. Mu awni ta hay way madadawoh ya un umalin mumbihhitan da'yu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("C116_13","076_16_13","1CO","16","13","13","Emayaanyu ta adiyu unudon nan nibahhaw, ya ihamadyuy pangulugyu, ya itulidyuy pangunudanyu ta madpol ayu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("C116_14","076_16_14","1CO","16","14","14","Ya an amin di atonyu ya dumalat di pamhodyuh i'ibbayu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("C116_15","076_16_15","1CO","16","15","15","Inilayu nin nan hina\"aman da Stephanas ti diday nahhun an nangunud ay Kristuh nan Provinciad Achaia, ya ihihi'aldan bumadang hinan tatagun Apo Dios. At hay pohdo' hi atonyu, i'ibba, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("C116_16","076_16_16","1CO","16","16","16","ya donglonyuy alyonda, ya atonyu goh nan itudun nan udumnan ibbadan muntamu ya nan mi'tamun dida. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("C116_17","076_16_17","1CO","16","17","17","Mun'am'amlonga' hi immalian da Stephanas ay Fortunatus, ya hi Achaicus ti ta\"on hi mi'id ayuh tu mu diday nangat hinan itamuyuh tu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("C116_18","076_16_18","1CO","16","18","18","Ti impadenola' ay dida an umat hidin nangipa'anlaandan da'yu. Daten linala'iy way biyangnan mipadenol. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("C116_19","076_16_19","1CO","16","19","19","Pohdo' goh an ipa'innila an nan kimmulug hinan Provinciad Asia ya apngaon da'yu. Ya da Aquila ay Priscilla ya nan kimmulug an mi'yamu'amung ay didah abungdan mundayaw ay Apo Dios ya inhamadda goh an nangalih apngaon da'yu an dumalat di kimmulugan tu'un Apu tu'u. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("C116_20","076_16_20","1CO","16","20","20","Ya ta\"on goh tun i'ibba tu'uh tud Ephesus ya apngaon da'yu. Wa ay ta ma'amung ayun mundayaw ay Apo Dios ya mumpun'am'amanu ayu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("C116_21","076_16_21","1CO","16","21","21","Ha\"in an hi Paul di nangitudo' eten angunuhna, ya hay alyo' ya maphod ayu ni' hina. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("C116_22","076_16_22","1CO","16","22","22","Ya an amin di mid pamhodnan Apu tu'u ya moltaon ni' Apo Dios dida! Ya maphod un ag'aga ya immalih Apu tu'u! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("C116_23","076_16_23","1CO","16","23","23","Ya nan homo' ni' Apu tu'un hi Jesus di wagwadan da'yu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("C116_24","076_16_24","1CO","16","24","24","Nidugah di pamhod'un da'yun amin an dumalat di kimmuluganyun Jesu Kristu.");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("C21_1","077_1_1","2CO","1","1","1","Heten tudo' ya nalpun ha\"in an hi Paul an pento' Apo Dios an apostoles Jesu Kristu. Hay ibba' an nangitudo' ete ya hi ibba tu'un hi Timothy. Hiyah te tudo'min da'yun kimmulug hinad Corinth ya hinan kimmulug goh hi udum an babluy hinah Provinciad Achaia. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("C21_2","077_1_2","2CO","1","2","2","Nan homo' ya lenggop ni' an malpun Ama tu'un hi Apo Dios ya hi Apu tu'un hi Jesu Kristu di minaynayun hi wan da'yu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("C21_3","077_1_3","2CO","1","3","3","Madayaw hi Apo Dios an hi Aman Apu tu'un hi Jesu Kristu. Hiya an Ama tu'u ya ma'aggohgoh an nunheglay pangal'alu'nan ditu'u. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("C21_4","077_1_4","2CO","1","4","4","Ti al'alu'on ditu'u ta anuhan tu'uy ligat tu'u ta way aton tu'un bumadang hinan udum an munholholtap hinan malgom an ligat. At badangan tu'u dida an dumalat di badang goh Apo Dios ay ditu'u. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("C21_5","077_1_5","2CO","1","5","5","Ti nidugah di ipaligligatan tu'un umat hi nipaligligatan Kristu an dumalat nan pangulug tu'un Hiya, mu nidugah goh di bumadanganan ditu'u. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("C21_6","077_1_6","2CO","1","6","6","Ya ta\"on hi un ad ugwan ya ten mipaligligat ami an dumalat nan bumadanganmin da'yu ta mabaliwan ayu. Mu badangan da'min Apo Dios ta way atonmin mamadang ay da'yun mangedpol hinan malgom an punholholtapanyun umat hi hinoltapmi. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("C21_7","077_1_7","2CO","1","7","7","Nahamad di denolmin inaynayunyuy pangulugyu ti inilamin ta\"on di mipaligligat ayu an umat ay da'mi mu badangan da'yun Apo Dios an umat hi namadanganan da'mi. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("C21_8","077_1_8","2CO","1","8","8","Ya pohdonmi ya ipanomnommi ay da'yu, i'ibba, din aat di nidugah an nunholtapanmih din awadanmih dih nan Provinciad Asia ti hay inilami ya matoy ami. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("C21_9","077_1_9","2CO","1","9","9","Mu manu ay umat hinay na'at ta panginnilaanmin bo'on hay odol di pangiyokodan mu hi Apo Dios an mummahuh natoy. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("C21_10","077_1_10","2CO","1","10","10","Hiyay nangibaliw ay da'mih din atata'ot an aymi atayan, at hiyanan kulugonmin baliwan da'min Hiya an ta\"on hi un way ma'at ay da'mi ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("C21_11","077_1_11","2CO","1","11","11","ti gun da'mi iluwaluan ay da'yu. Ya heten ado'olyun munluwaluh amaphodanmi ya do'ol goh di munyaman ay Apo Dios hi nangngolandah luwaluyu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("C21_12","077_1_12","2CO","1","12","12","Hay ohah iyamlongmi ya makulug di ina'inatmi an mid ah nibalbali, ya agguymi linayahan di i'ibbami. Ya iyal'allanan da'yu ti inyunnudmih pohdon Apo Dios an dumalat nan homo'nan da'mi an bo'on dalat di abalinanmi. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("C21_13","077_1_13","2CO","1","13","14","Ya hay itudo'min da'yu ya anggay nan mabahayu ya ma'awatanyu. Mu ta\"on hi un itang ya anggay di ma'awatanyud ugwan mu olom ya do'do\"ol di ma'awatanyuh udum hi algaw. Ta hitun pumbangngadan Apu tu'un hi Jesus ya ongol di pun'amlonganyun da'mi an umat hi pun'amlonganmin da'yu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("C21_15","077_1_15","2CO","1","15","16","Dumalat di a'ongol di denol'uh pangabulutanyun ha\"in at hiyanan ninomnom'un mumpidwaa' an umalin mannig ay da'yu ta mihamhamad di pangulugyun Jesu Kristu ti hiyah ne goh di ato' an hitun umaya' hinan Provinciad Macedonia ya mundaguha' hina, ya mundaguha' goh hi pumbangngada' ta badangana' ay da'yuh umaya' ad Judea. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("C21_17","077_1_17","2CO","1","17","17","Mu nun'innomnoma', at agguy'u intuluy henen ninomnom'uh ato', at mid mapto' ya alyonyuan un mid poto' di nomnom'u, ya mid mapto' goh ya alyonyuan unna' umat hinan gagangaynan tataguh tun lutan un pohod di pangalyandah oo, mu adida. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("C21_18","077_1_18","2CO","1","18","18","Mu adia' ahan umat ay dida ti iyunnud'un Apo Dios an adi munlayah! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("C21_19","077_1_19","2CO","1","19","19","Ya bo'on pangal'ali din inul'ulgudmin da Silas ay Timothy an aat Jesu Kristun Imbaluy Apo Dios ti nahamad an makulug an amin di aatna ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("C21_20","077_1_20","2CO","1","20","20","ti Hiyay mangipa'annung an amin hidin intulag Apo Dios. At hiyay dumalat hi pangalyan tu'un Jesu Kristu di, “Amen,” ya henen panapitan tu'uy mangipa'innilan hi Apo Dios ya nabagbagtu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("C21_21","077_1_21","2CO","1","21","21","Ti ihamad Apo Dios nan pangulug tu'un Kristu, ya hi Apo Dios goh di namto' ay ditu'uh puntamuona, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("C21_22","077_1_22","2CO","1","22","22","ya impiyodolna nan Na'abuniyanan an Lennawa ay ditu'u ta pangimmatunan an ditu'uy tataguna, ya hiya goh di panginnilaan an odowon tu'un amin di amaphodan an inalin Apo Dios hi idatnan ditu'u. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("C21_23","077_1_23","2CO","1","23","23","Ya manu ay agguya' immalih nad Corinth ya ta muntutuyu ayuh nan ato'atonyu ti gulat ta immalia' at inhingal'u da'yu. Hi Apo Dios di ihtigu an makulug heten inali' ti inilanay nomnom'u. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("C21_24","077_1_24","2CO","1","24","24","Ya adiyu alyon di ipapilitmin da'yuy pohdonmi ti inilamin nahamad tuwaliy pangulugyu. Ti hay penhodmi ya badangan da'yu ta umamlong ayun mangunud ay Apu tu'un hi Jesu Kristu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("C22_1","077_2_1","2CO","2","1","1","At hiyanan ninomnom'un odolnay adia' umalih nah un goh mahapul an ihingal'u da'yu ti adi' pohdon an munlungdaya ayu goh. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("C22_2","077_2_2","2CO","2","2","2","Ti gulat hi un'u da'yu ipalungdalungdaya at hay mangipa'amlong mah ay ha\"in hi un bo'on da'yu ya anggay? ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("C22_3","077_2_3","2CO","2","3","3","At hiyaat un ammunay tudo\"un impa'ali' ay da'yu ti adi' pohdon an da'yun nonomnomo' an mangipa'amlong ay ha\"in di mangipalungdayan ha\"in hi panniga' hinan nappuhin ato'atonyu. Mu inila' an wa ay ta mun'am'amlonga' hi alia' ya umat goh hina damdama ay da'yu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("C22_4","077_2_4","2CO","2","4","4","Ya hidin nuntud'a' ay da'yu ya nidugah di nunha'itan di nomnom'u ya lungdaya', ya nun'agah goh di lugwa' hi nuntud'a' ene. Ti hay dumalat hi nuntud'a' ya bo'on hay pangipaha'ita' hi nomnomyu mu manu ay ya penhod'un innilaonyun ongol di namhod'un da'yu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("C22_5","077_2_5","2CO","2","5","5","Nan ibbayun nappuhiy ina'inatna ya bo'on ha\"in ya anggay di binaina ti ta\"on goh hi un da'yu. Mu adi' idugah di hapito' enen inatna ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("C22_6","077_2_6","2CO","2","6","6","ti ongol henen nangilat di ado'lan ay da'yun hiya. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("C22_7","077_2_7","2CO","2","7","7","At mahapul an aliwanyuy baholna, ya tinugunyuat ti wa adya ta adiyu aton ya munha'it di punnomnomana ya madismaya. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("C22_8","077_2_8","2CO","2","8","8","At hay iyal'alu\"un da'yu ya ipattigyuy nahamad hi pamhodyun hiya! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("C22_9","077_2_9","2CO","2","9","9","Ya manu ay nuntudo'a' ay da'yu ya ta tapnga' da'yuh unyu unudon an amin di itudtudu', ya inatyu nan inali' an atonyu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("C22_10","077_2_10","2CO","2","10","10","At hay maphod hi atonyu ya aliwanyu nongkay di nappuhih inat nen tagu. At aliwa' goh damdama. Ti wa ay di mahapul an aliwa' di baholna ya ato' an dumalat ay Kristu ta amaphodanyu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("C22_11","077_2_11","2CO","2","11","11","Ta adi ditu'u tapngan ay Satanas ti inila tu'uy aat di pampongnan ditu'u. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("C22_12","077_2_12","2CO","2","12","12","Hidin immaya' ad Troas hi nuntudtuduwa' hinan Maphod an Ulgud an hay aat Kristu ya tinnig'un indadaan Apu tu'u nan tatagun mangabulut hinan itudtudu'. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("C22_13","077_2_13","2CO","2","13","13","Mu immod'o'od'oda' ti agguy'u inah'upan han ibba tu'un hi Titus hidi. At inali' hinan tataguh dih makaka', at nundapuha' ad Macedonia ta anapo' hi Titus hidi. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("C22_14","077_2_14","2CO","2","14","14","Mu munyamana' ay Apo Dios ti dumalat nan nidduman tu'un Kristu ya gun ditu'u badangan an mangabak hi enggana! At hiyanan da'miy binaal Apo Dios an mangipa'innilah aat Jesu Kristu, ya ta\"on hi un malgom an babluy di ayanmi ya paddungnay ma\"aphod di hunghungna. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("C22_15","077_2_15","2CO","2","15","15","Ti ditu'un kimmulug ya mipaddung tu'uh nan incense an umipa'amlong ay Apo Dios ti ditu'uy panginnilaan di tataguh aat Kristu ta an amin nan itudtuduwan tu'u an mabaliwan unu adi ya paddungnay hunghungon ditu'u. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("C22_16","077_2_16","2CO","2","16","16","Ya henen gun tu'u intudtudu ya mipaddung hinan maphod di hunghungna an umidat hi ataguan nan mangulug, mu hana ay an adi kumulug ya hay panunghungda ya paddungnay agub di natoy. Ya heten tamu ya na'alligat ti mi'id di way abalinanah mangat, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("C22_17","077_2_17","2CO","2","17","17","mu adi ami umat hinan udum an tatagun hay umadangyananday dumalat hi puntudtuduwandah nan Hapit Apo Dios. Mu da'mi ya nahamad di itudumi ti hennag da'min Apo Dios an mangitudtuduh aat Jesu Kristu, at hi Apo Dios di ihtigumi. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("C23_1","077_3_1","2CO","3","1","1","Ini ya alyonyuan unmi iting'iy tamumi ti dimmalat nan nangalya' hi nahamad nan nanudtudumi! Unu ini ya alyonyuan umat amih nan udum an mahapul di waday ipattigmih tudo' ay da'yu ya unyu abuluton di itudtudumi, ya mahapul an mumpa'amma amih tudo' ay da'yu ya un da'mi abuluton hinan gunmi umayan! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("C23_2","077_3_2","2CO","3","2","2","Mu adimi ahan mahapul di umat hina ti da'yuy paddungnay tudo' hi mangipattig hinan udum an tatagu ti nundengwah nan tatagun nahukatan hi maphod di pangatyun dimmalat din intudtudumi, at paddungnay da'yuy tudo' an mabaha. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("C23_3","077_3_3","2CO","3","3","3","Immannung an paddungnay da'yuy tudo' Kristu ti kinulugyuy intudtudumih aatna ti nan Lennawan nan Dios an wagwaday nangitudo' an bo'on nan tinta, ya bo'on goh nan batuy nitud'ana, mu hay nomnomyu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("C23_4","077_3_4","2CO","3","4","4","Ya manu ay alyonmih ne ya kulugonmin abuluton Apo Dios di tamumi ti dumalat di badang Kristu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("C23_5","077_3_5","2CO","3","5","5","At adimi alyon di nalpuh abalinanmih ten tamu ti mid ahan ologmi. Ti anggay hi Apo Dios di alpuwan di abalinanmin mangat eten tamu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("C23_6","077_3_6","2CO","3","6","6","Ti Hiyay nangidat hi abalinanmin mangipa'innilah nan balun ni'tulaganah aat di abaliwan tu'u. Ya heten ni'tulaganan ipa'innilan nan Lennawan Apo Dios ya adi umat hinan Uldin an indat Apo Dios ay Moses ti heten Uldin an nitudo' ya atayan di tagu ti nan adi mangunud ya milahhin ay Apo Dios hi enggana. Mu nan ipa'innilan nan Lennawan Apo Dios ya hiyah ne alpuwan di pi'taguan ay Hiyah munnononnong. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("C23_7","077_3_7","2CO","3","7","7","Ya hidin nangngalan Moses eden Uldin Apo Dios an nihelhel hi batu ya nidugah an humiliy anabagbagtun Apo Dios hi angah Moses, at ta\"on un hidin wan ma'ubah ya adi nonongan intigaw nan i'ibbanan holag Israel ay hiya. At wa ay ta umat hina an anabagtuy nipattig eden nidatan din Uldin an ta\"on hi un hay atayan di pumbalinana ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("C23_8","077_3_8","2CO","3","8","8","at inyal'allanah nan anabagtun Apo Dios an mipattig hinan balun ni'tulaganan ipa'innilan nan Lennawana! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("C23_9","077_3_9","2CO","3","9","9","Ya manu ti nabagtuh den Uldin an dumalat hi amoltaan nan adi umunud, mu nidugdugah di anabagbagtun nan balu an ni'tulaganah aat di a'aliwan di bahol tu'u ta ibilang ditu'un Apo Dios an maphod. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("C23_10","077_3_10","2CO","3","10","10","At henen nabagtuh din hopapna ya mi'id mahkay ad ugwan hi un tu'u ipaddung hinan nidugah an anabagtun nan balun ni'tulagan Apo Dios. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("C23_11","077_3_11","2CO","3","11","11","At wa ay ta nabagtuh den Uldin an napogpog at inyal'allanah nan nidugah an anabagtun nan balun ni'tulagan Apo Dios an mi'id di pogpogna! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("C23_12","077_3_12","2CO","3","12","12","At hiyanan dumalat di denolmi ya natulid amin mangitudtuduh aatna. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("C23_13","077_3_13","2CO","3","13","13","Ya adi ami umat ay Moses an hinanianay angahna ta adi tigon nan i'ibbana nan humilin anabagtun Apo Dios an mun'a'u'ubah hi angahna. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("C23_14","077_3_14","2CO","3","14","14","Hay ninomnom din Hudyuh din penghana ya paddungnay nahanian, at hiyanan engganad ugwan ya adida ma'awatan di aat nan impitudo' Apo Dios hi unda bahaon, ya anggay nan mangulug ay Kristu di waday ma'awatanah aat Apo Dios. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("C23_15","077_3_15","2CO","3","15","15","Ya ta\"on ad ugwan hi un bahaon nan Hudyu nan Uldin Apo Dios an nidat ay Moses ya adida ma'awatan ti paddungnay nahanian di nomnomda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("C23_16","077_3_16","2CO","3","16","16","Mu wa ay ta muntutuyuy taguh baholna ta kulugonah Apu tu'u at ma'aan nan paddungnay nihanih nomnomna. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("C23_17","077_3_17","2CO","3","17","17","Ya henen inali' an hi Apu tu'u ya hiyah ne nan Lennawan Apo Dios. At wa ay ta Hiyay mawadan ditu'u ya adi mahkay mahapul an iyokod hinan Uldin Apo Dios an nidat ay Moses. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("C23_18","077_3_18","2CO","3","18","18","At hiyanan an amin tu'un kimmulug ya mi'id mahkay heden paddungnay nihanih nomnom tu'u ta ditu'uy attigan di anabagbagtun Apu tu'un hi Jesu Kristu, ya inaynayunan hukatan di pangat tu'u ta miyengngoh tu'un Hiya. Ya henen Apu tu'un manukat hi pangat tu'u ya Hiyay Lennawan Apo Dios. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("C24_1","077_4_1","2CO","4","1","1","Dumalat nan homo' Apo Dios ya hennag da'min mangitudtuduh tun balu an impa'innilana. At hiyanan adi ami humigan mangat. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("C24_2","077_4_2","2CO","4","2","2","Ya din'ugmin amin di umipabain an pangat, ya adimi balbaliyan di tataguh pangagay'aymin didan kumulug ay Kristu. At hi Apo Dios ya inilanan maphod di ninomnommih pangatanmi ti bo'on layah di pangitudtuduwanmih Hapitna, mu atonmin amin di abalinanmin mangitudtuduh nan makulug ta innilaon nan mangngol an makulug di itudtudumi. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("C24_3","077_4_3","2CO","4","3","3","Mu ta\"on unmi aton di umat hina mu wadaday udum an paddungnay nahanian di punnomnomdan adida ma'awatan di itudtudumi, at hiyay dumalat ya milahhindan Apo Dios. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("C24_4","077_4_4","2CO","4","4","4","Ti hi Satanas an ap'apun an amin di nappuhiy nama\"ih punnomnom nan adi kumulug, at hiyanan adida ma'awatan di mitudtuduh aat di anabagtun Kristu an neyengngoh ay Apo Dios. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("C24_5","077_4_5","2CO","4","5","5","Ya bo'on hay aat di amaphodanmiy itudumi ti hay aat Jesu Kristun hi Apu tu'u. Ya hay itudumih aatmi ya anggay ya ay ihunay da'miy baalyun dumalat ay Jesus. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("C24_6","077_4_6","2CO","4","6","6","Hidin penghanah nalmuwan tun luta ya munhehellong, at inalin Apo Dios di, “Pumatal'a!” ya immannung an pimmatal. Ya Hiya goh di paddungnay namatal hi nomnom tu'u ta innilaon tu'uy anabagtunan wan Kristu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("C24_7","077_4_7","2CO","4","7","7","Ya umat amih nan bangan nalakan nittuwan nan nangina ti ta\"on hi un ami na'ampa mu indat Apo Dios heten tamun da'mi ti pohdonan ipa'innilan Hiyay alpuwan di ongol an abalinanmi an bo'on da'miy alpuwana. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("C24_8","077_4_8","2CO","4","8","8","Nidugah di ligatmih aymi nangitudtuduwan hi aat Jesus, mu adimi damdama du'gon an ta\"on hi un umu'udduman mi'id di papto'ananmih atonmi, ya manu ay ya kulugonmin wadah Apo Dios an bumadang ay da'mi. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("C24_9","077_4_9","2CO","4","9","9","Do'olday mangipaligligat ay da'mi, mu adi da'mi inganuy ay Apu tu'u. Ya hin'umu'udduman hi'ihi'itangan patayon da'mi, mu dumalat di badang Apo Dios ya ten matagu ami damdama. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("C24_10","077_4_10","2CO","4","10","10","Ya an amin nan aymi nuntudtuduwan ya hinoltapmiy ligat an umat hi hinolholtap Jesus ya un matoy, mu hatun ma'ma'at ya hiyay attiganan mataguh Jesus ay da'mi ti binadangan da'mi. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("C24_11","077_4_11","2CO","4","11","11","Ya ad ugwan an matagu ami ya paddungay unmi hahagangon di atoy an dumalat di pangatanmih nan impatamun Jesus. Mu adimi idinong ti hiyay panginnilaan an wadah Jesus an bumadang ay da'mi. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("C24_12","077_4_12","2CO","4","12","12","Ya ta\"on hi un umat hina an hi'ihi'itangan an patayon da'mih nan puntudtuduwanmi mu ta hay pumbalinana ya hay pi'taguanyun Apo Dios hi mid pogpogna. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("C24_13","077_4_13","2CO","4","13","13","Waday nitudo' hinan Hapit Apo Dios an inalinay, “Kimmuluga' ay Apu tu'u, at hiyah ne gun'u alyon hi udum.” Hiyah ne goh damdamay gunmi aton an umuymi ipa'innilah udum tun kinulugmi. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("C24_14","077_4_14","2CO","4","14","14","Minahuan Apo Dios hi Apu tu'un hi Jesus, at kulugonmi goh an umat hinay atonan da'mi an ta\"on goh un da'yu ta an amin tu'un kimmulug ya itnud ditu'un Jesus hi awadan Apo Dios ta middum tu'un Hiyah enggana. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("C24_15","077_4_15","2CO","4","15","15","An amin daten inali' an ma'ma'at ay da'mi ya mumbalin hi amaphodanyu ta dumo'ol di kumulug an dumalat di homo' Apo Dios ya ta dumo'ol di munyaman ay Hiya ta way ipabagbagtuana. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("C24_16","077_4_16","2CO","4","16","16","Hiyay dumalat ya adi ami manghop an mangat hinan tamumi an ta\"on hi un gun madad di bi'ah di odolmih abigabigat, mu gun mihamad goh di pangulugmin Hiya. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("C24_17","077_4_17","2CO","4","17","17","Nan punligatan tu'ud ugwan ya adi madnoy at mumbalin hi bumagtuan tu'uh munnononnong hi awadan Apo Dios. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("C24_18","077_4_18","2CO","4","18","18","At hiyanan adi tu'u ibilang tun mattig tu'uh tun lutan mapogpog, mu hay ibilang tu'u ya nan adi mattig an munnononnong hi enggana. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("C25_1","077_5_1","2CO","5","1","1","Adi ami manghop ti inilamin tun odol tu'un mipaddung an abung tu'uh tun luta ya mapa\"i, mu hukatan Apo Dios hi adi mapa\"in odol hi ad abuniyan an munnononnong hi enggana. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("C25_2","077_5_2","2CO","5","2","2","Mu ad ugwan ya nidugah di punligligatan tu'u, at hiyanan iyahupan tu'un mahukatan tun odol tu'uh nan adi mapa\"in odol ad abuniyan, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("C25_3","077_5_3","2CO","5","3","3","ti wa ay ta matoy tu'u ya bo'on hay lennawa tu'u ya anggay di mihinad abuniyan ti ta\"on nan odol tu'u ya wada goh damdama. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("C25_4","077_5_4","2CO","5","4","4","Tun odol tu'uh tun luta ya munholholtap ya mapa\"i, at hiyanan iyahupan tu'un hukatan di odol tu'uh nan adi mapa\"i. Adi tu'u alyon di iyahupan tu'uy atayan tu'u, mu hay iyahupan tu'u ya hay ahukatan tun odol an matoy hinan odol an munnononnong hi ad abuniyan. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("C25_5","077_5_5","2CO","5","5","5","Hi Apo Dios di nangidadaan ay ditu'u an umat hinay ma'at, ya hay panginnilaan an umat hinay ma'at ya hennagna nan Lennawanan ditu'u. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("C25_6","077_5_6","2CO","5","6","6","At dumenodenol tu'un Apo Dios, ya inila tu'un adi tu'u middum ay Hiyah awadanah un tu'u wagwah tun odol tu'uh tun lutan mapa\"i. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("C25_7","077_5_7","2CO","5","7","7","Ya hay umamlongan tu'un middum tu'un Hiya ya dumalat di pangulug tu'un Jesus. Ya adi mahapul an tigon tu'u ya un tu'u kulugon. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("C25_8","077_5_8","2CO","5","8","8","At mundenol tu'u ti ta\"on hi un tu'u taynan tun odol tu'u mu umuy tu'u mi'hina ay Jesus an Apu tu'u. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("C25_9","077_5_9","2CO","5","9","9","At hiyanan hay aptan hi nomnomon tu'u ya hay pangipa'amlongan tu'un Apu tu'u, at ta\"on hi un tu'u wah tun luta unu ad abuniyan. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("C25_10","077_5_10","2CO","5","10","10","Ti udum hi algaw ya umuy tu'un amin hi hinagang Kristu ta humalyaon ditu'un Hiya. Ya way ohaan waday lagbuna an miyunnudan hi ina'inatnah tun luta. At nan maphod di inatna ya maphod goh din lagbuna, ya nan nappuhiy inatna ya nappuhi goh di lagbuna. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("C25_11","077_5_11","2CO","5","11","11","Gapu ta inilamin atata'ot di punhumalyaan Apu tu'u ya atonmin amin di abalinanmin mangagay'ay hi tatagu ta kumulugdan Hiya ta adida mamolta. Ya inilan Apo Dios an mi'id di udum hi wah nomnommi eten atonmi ti un anggay nan pangipa'amlonganmin Hiya. Ya olom ni' ya ta\"on goh da'yu ya inilayu an umat hinay wah nomnommi. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("C25_12","077_5_12","2CO","5","12","12","Mu adiyu alyon hi unmi iting'iy aatmin da'yu, ti manu ay ya penhod'un ma'awatanyuy aat di pangatmi, ya ta way atonyun mangedenol ay da'mi, ya innilaonyuy pambalyuh nan tatagun ipahiyaday aat di tagu an bo'on hay amaphod di pangat. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("C25_13","077_5_13","2CO","5","13","13","Ya wa ay ta alyon di udum hi un ami ay nabongang an muntudtuduh aat Apo Dios ya ta\"on ti hay ipabagbagtuana. Mu mundenol ami ti inilayun agguy ami nabongang ti hay amaphodanyuy gunmi aton. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("C25_14","077_5_14","2CO","5","14","14","Ya manu ay mahlu amin mangitudtuduh aat Kristu ya dumalat di namhodnan ditu'u ti inyatoynay bahol tu'un amin an tatagu, at hiyanan ta\"on un Hiya ya anggay di natoy ya ay ihunay un tu'u ni'yatoy ay Hiya. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("C25_15","077_5_15","2CO","5","15","15","Ya manu ay inyatoynan amin nan tatagu ya ta an amin tu'un matagu ya bo'on hay odol tu'uy nonomnomon tu'u, mu nan nangiyatoy ay ditu'un namahuan di ipa'amlong tu'u. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("C25_16","077_5_16","2CO","5","16","16","Ya gapu ta ditu'un kimmulug ya middum tu'un Kristu at adi tu'u mahkay ibilang di atagun di tagu an umat hi pangat nan agguy kimmulug. Ti ta\"on un hidin hopapna ya umat hinay nangibilangmin Kristu, mu ad ugwan ya adi mahkay umat hinay pangibilangmin Hiya. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("C25_17","077_5_17","2CO","5","17","17","At wa ay ta hi Kristuy idduman nan tagu ya numbalin hi balun tagu ti nan pangatnah din hopapna ya nahukatan hi balu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("C25_18","077_5_18","2CO","5","18","18","Hiyanan amin di inat Apo Dios hi nannaganah nan imbaluynan hi Kristu ta inyatoynay bahol tu'u ta way aton tu'un mumbangngad ay Apo Dios. Ya ditu'un kimmulug di nangiyokodan Apo Dios an mangitudtuduh aatnah nan tatagu ta mumbangngadda goh ay Hiya. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("C25_19","077_5_19","2CO","5","19","19","Ti hay aatna ya gun impadinong Apo Dios nan pamoholan nan tatagun Hiyah nannaganan Kristu ta natoy hinan krus, at adina mahkay ibilang di bahol di tagu. Hiyah ne inyokodnan da'mih umuymi itudtudu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("C25_20","077_5_20","2CO","5","20","20","At ten hennag da'min Apo Dios ay da'yu ta itudtudumiy aat Kristu. Ya hay ahan pohdonmi ya abulutonyuy inat Kristu ta duminong di pi'buhulanyun Apo Dios ta mihamad di iddumanyun Hiya. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("C25_21","077_5_21","2CO","5","21","21","Hi Jesu Kristu ya mid baholna, mu dumalat di pumhodan tu'u ya Hiyay hennag Apo Dios an mangiyatoy hi bahol tu'u ta wa ay ta kumulug tu'un Hiya ya middum tu'uh nan anahamad Apo Dios. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("C26_1","077_6_1","2CO","6","1","1","Dumalat nan pangitamuanmin Apo Dios at al'alu'onmi da'yu ta adiyu du'gon nan homo' Apo Dios ay da'yu! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("C26_2","077_6_2","2CO","6","2","2","Ti inalinah nan impitudo'nay, “Hidin numbaganyuh badang ya binadangan da'yu, ya hidin nadatngan di algaw an gintud'u ya binaliwa' da'yu.” At hiyanan alyo' ay da'yud ugwan di bumadangan Apo Dios hinan mumbagah badang ay Hiya, ya ad ugwan goh di gintudnah abaliwan di tagu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("C26_3","077_6_3","2CO","6","3","3","Ihamadmiy pangatmi ta mi'id dumalat hi adi pangulugan di tatagun Kristu ya ta mi'id goh di dumalat hi pamahiwandah nan tamun inyokod Apo Dios ay da'mi. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("C26_4","077_6_4","2CO","6","4","4","Ti penhodmin ipattig an da'mi ya makulug an baal Apo Dios hinan aymi pange'edpolan hinan do'ol an punligligatanmi an ta\"on un do'ol di nappuhih epa'lehdan da'mi ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("C26_5","077_6_5","2CO","6","5","5","an umat hinan numpanaplatandan da'mi, ya nan nangibaludandan da'mi, ya nan nangigihuwandan da'mi, ya nan ahinahinaanganmi, ya nan atutu'alanmi ti ta\"on un nan mahdom ya nidugah di tamumi. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("C26_6","077_6_6","2CO","6","6","6","Mu ta\"on hi un umat hinay na'na'at ay da'mi ya ipattigmin baal da'min Apo Dios ti ma'awatanmi, ya dumalat goh hinan amaphodmi, ya hinan pange'edpolanmih ligatmi, ya hinan ama'uyami. Ya ma'innilan niyo'odol nan Na'abuniyanan an Lennawan da'mih nan nahamad an pamhodmih i'ibbami, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("C26_7","077_6_7","2CO","6","7","7","ya hinan pangipa'innilaanmih nan makulug an tudtudu an dumalat nan nidugah an abalinan Apo Dios an bumadang ay da'mih pangatanmin amin hi tamumi. Ya dumalat goh nan nangibilangan Apo Dios ay da'mih maphod ya abalinanmi mahkay an abakon nan buhulmin hi Satanas ya nan i'ibbana. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("C26_8","077_6_8","2CO","6","8","8","Ya hay aatmih nan pamaalan Apo Dios ay da'mi ya hin'umu'udduman me'gonan ami, ya hin'umu'udduman pinilupiluh da'mi. Ya alyonday un ami munlayah, mu ta\"on ya hay makulug di hapitonmi. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("C26_9","077_6_9","2CO","6","9","9","Ya alyon nan udumnan tataguy mid di hulbimi, mu wadaday udum an alyonday amaphod di tamumi, at hiyanan ma'al'ali ami. Ya hi'ihi'itangan matoy ami, mu maphod ti ten matagu ami damdama. An amin hatu ya na'at ta panugun Apo Dios ay da'mi, mu agguyna inyabulut an matoy ami. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("C26_10","077_6_10","2CO","6","10","10","Ti ta\"on un hin'umu'udduman munlungdaya ami mu gun ami umamlong damdama. Ya ta\"on unda alyon di nawotwot ami mu paddungnay unmi goh ipa'adangyan nan gunmi intudtuduwan an kimmulug ti nidatandah ataguan an munnononnong hi awadan Apo Dios. Ya ta\"on hi un ami nawotwot mu wada nan nahamad an itaguanmin malpun Apo Dios. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("C26_11","077_6_11","2CO","6","11","11","Da'yun i'ibba hinad Corinth, inalimin amin di pohdonmin alyon ay da'yu ti ongol di pamhodmin da'yu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("C26_12","077_6_12","2CO","6","12","12","At adi ayu dumuwaduwah nan pamhodmin da'yu ti hay immannung ya da'yuy nakudang di pamhodnan da'mi. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("C26_13","077_6_13","2CO","6","13","13","Ya hiyah te alyo' ay da'yu ti imbilang'u da'yun imbabaluy'u, at hiyanan penhodmin ibilang goh da'mih o'ommodyu ta way omong'ongollan di pamhodyun da'mi an umat hi anidugah di pamhodmin da'yu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("C26_14","077_6_14","2CO","6","14","14","Adi maphod hi un ayu gun mimiddum hinan agguy kimmulug ay Apo Dios ti undan mun'unnudan di maphod hi nappuhi, ya nan patal hi helong? ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("C26_15","077_6_15","2CO","6","15","15","Ya umat damdama ay da Kristu ay Satanas an adi mabalin an mun'unnudanda. At hiyanan ditu'u ay an kimmulug ya tigon tu'u ta adi tu'u middum hinan agguy kimmulug ti adi miyunnud di punnomnomdah punnomnom tu'u. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("C26_16","077_6_16","2CO","6","16","16","Ya adiyu kulugon ya dayawon di malgom, mu anggay hi Apo Dios an munnononnong ti ditu'un kimmulug di Timplun Apo Dios an matattaguh enggana, ti inalinah nan impitudo'nay, “Nan kumulug ay Ha\"in ya diday ihina' ta mimidduma' ay dida ta Ha\"in di dayawondah Diosda, ya dida goh di tatagu'.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("C26_17","077_6_17","2CO","6","17","17","Hiyah te dumalat ya inalin Apo Dios di, “Mahapul an adi ayu middum hinan ato'aton di agguy kimmulug ta adiyu aton nan nun'appuhin ato'atonda, at abuluto' da'yu.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("C26_18","077_6_18","2CO","6","18","18","Ya innayun Apo Dios an inali goh di, “Ha\"in di hi Amayu, ya da'yuy imbabaluy'u. Hiyah ne inalin Apu tu'un nidugah di abalinana.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("C27_1","077_7_1","2CO","7","1","1","At gulat ta hiyanay intulag Apo Dios hi atonan ditu'u at mahapul an du'gon tu'un amin di nappuhin ato'aton tu'u, ya nonomnomon tu'u ta ilulud tu'un aton di pohdon Apo Dios ta un tu'uat dayawon ta mumbalin tu'uh maphod. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("C27_2","077_7_2","2CO","7","2","2","Maphod ni' hi un nahamad di pamhodyun da'mi ti mi'id di nappuhih inatmin da'yu, ya mi'id di ohan da'yuh numbalinonmih nappuhi, ya mi'id goh di binalbaliyanmin da'yu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("C27_3","077_7_3","2CO","7","3","3","Mu bo'on hay pamohola' ay da'yuy pangalya' ete, ti ina'alli' ay da'yu an ongol di pamhodmin da'yu. Ya ta\"on un way ma'at ay da'mi ya munnononnong henen pamhodmin da'yu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("C27_4","077_7_4","2CO","7","4","4","Ya nidugah di denol'un nahamad di pangulugyu, at hiyanan iting'i' da'yuh nan udum an tatagu. At hiyanan ta\"on un do'ol di punholholtapanmi ya ongol di pun'am'amlonganmi an dumalat ayu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("C27_5","077_7_5","2CO","7","5","5","Hidin awadanmih nan Provinciad Macedonia ya mi'id di lenggopmi ti ta\"on nan malgom an ayanmi ya waday holtaponmi ti do'ol di bumobohhol ay da'mi, ya hay oha goh ya umod'o'od'od amih pan'uganyuh pangulugyu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("C27_6","077_7_6","2CO","7","6","6","Mu hi Apo Dios an mangipadenol hinan munlungdaya ya impadenol goh da'mi ti hennagnah Titus ay da'mi. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("C27_7","077_7_7","2CO","7","7","7","Ya bo'on din immaliana ya anggay di nangipadenol ay da'mi mu nan inulgudna goh an hay aat di nangipadenolanyun hiya ti nahukatan mahkay di pangatyu. Ya inalina goh di pohdona' an tigon ay da'yu. Ya hay oha goh hi nangipadenol ay da'mi ya nan nuntutuyuanyuh nan nappuhin inatyu ya nan namhodanyun mangunud hinan intudo\"un da'yu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("C27_8","077_7_8","2CO","7","8","8","Hidin hopapna ya mun'od'oda' an nangitudo' hidin nangihingala' ay da'yu ti munha'it di nomnomyuh na'amtang eden tudo\"u, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("C27_9","077_7_9","2CO","7","9","9","mu ad ugwan ya mun'amlonga' hi nangitud'a' ti bo'on hay nangipalungdayaa' ay da'yu mu dumalat nan nuntutuyuanyuh nan nun'appuhin ina'inatyu ti hiyah ne pohdon Apo Dios an atonyu. Ya maphod ta nan tudo\"un da'yu ya bo'on hay pimmuhianyu ti numbalin hi amaphodanyu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("C27_10","077_7_10","2CO","7","10","10","Ti nan tagun abulutonay numbaholanan Apo Dios ta muntutuyu at hiyay mabaliwan. At mi'id di dumalat hi adi umamlongan nen tagu. Mu mahmo' nan tagun un hay nappuhiy ina'inatnay puntutuyuanan adi muntutuyun Apo Dios ti milahhin hi mid pogpogna. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("C27_11","077_7_11","2CO","7","11","11","Mu adi umat hinan da'yu ti dumalat nan tudo\"u ya nuntutuyu ayun Apo Dios hinan inatyu. At pahiwonyu nan ibbayun nangat hi nappuhin umipabain ti tuma'ot ayuh pummoltaan Apo Dios ay da'yu. Ya hiyah ne nangipattiganyun adiyu mahkay inganuy di nappuhin ato'aton di i'ibbayu, mu inatyuy abalinanyu ta pinumhod an amin. Ya ad ugwan ya nidugah di namhodanyun umalia' hina ta malammung tu'u goh. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("C27_12","077_7_12","2CO","7","12","12","Ya bo'on hay pumhodan nan tagun numbahol unu nan tagun numbaholana ya anggay di dumalat hi nuntud'a', mu manu ay nuntudo'a' ay da'yu ya ta idalatyun Apo Dios nan nidugah an pamhodyun da'mi. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("C27_13","077_7_13","2CO","7","13","13","Ya dumalat eten maphod an numbalinan di tudo\"u ya ma\"am'amlong ami. Hay oha goh hi anidugah di nun'am'amlonganmi ya dumalat nan nangipa'amlonganyun Titus ti impadenolyun amin hiya. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("C27_14","077_7_14","2CO","7","14","14","Ti hidin agguy immalian Titus hina ya inting'i' da'yun hiya, ya maphod ta impattigyun hiyan makulug an amin nan inali' hi aatyu ti gulat ta agguyyu at mabainana'. Ya gapu ta makulug an amin nan inali' ay Titus hi aatyu at makulug goh din inali' ay da'yuh din hopapna. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("C27_15","077_7_15","2CO","7","15","15","At ad ugwan ya niyal'alla an nidugah di pamhodnan da'yun dumalat nan nangunudanyuh nan tuguna ya dumalat nan nange'gonanyun hiya. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("C27_16","077_7_16","2CO","7","16","16","Ya ta\"on un ha\"in ya nidugah di amlong'u ti madenola' mahkay hinan pangulugyu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("C28_1","077_8_1","2CO","8","1","1","Hay pohdonmin innilaonyu, i'ibba, ya nan aat di namadangan Apo Dios hinan kimmulug hi ahimbahimba'an ad Macedonia. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("C28_2","077_8_2","2CO","8","2","2","Ti ta\"on un do'ol di nidugah hi natapnganda mu mun'am'amlongda damdama, ya ta\"on hi unda nawotwot ahan mu do'ol di indatdah badang hinan munhapul hi badang. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("C28_3","077_8_3","2CO","8","3","3","Ya inila' an do'do\"ol di indatdah badang ya un nan abalinandan idat. Ya un diday ad nomnom ene ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("C28_4","077_8_4","2CO","8","4","4","ti dida tuwaliy nangalin da'min nidugah di namhoddan middum an bumadang hinan tatagun Apo Dios ad Judah. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("C28_5","077_8_5","2CO","8","5","5","Ya nidugah di amlongmin dumalat ay dida ti inunudday penhod Apo Dios hi namadangandan da'min hiyah ne tuwaliy ihoghogdananmin atonda. Mu bo'on ya anggay hene ti mun'aphod di inatda ti iluludday pangipa'amlongandan Apo Dios hi an amin an atonda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("C28_6","077_8_6","2CO","8","6","6","Ya heten inat nan tatagud Macedonia ya maphod, at hiyanan ninomnommi an maphod ni' ahan hi unyu inaynayun nan ammungyun idatyuh nan nawotwot. At hiyanan iyahupanmih Titus an nangipapto' hidin ammungyu ta mumbangngad hinah awadanyu ta bumadang an mangamung goh hi ibadangyu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("C28_7","077_8_7","2CO","8","7","7","Mu inila' an maphod di pangatyu ti nahamad di pangulugyun Jesus, ya ongol goh di abalinanyun muntudtuduh aatna, ya ma'awatanyuy aat Apo Dios. Ya nidugah goh di namhodyun mangat hi ipatamuna, ya ongol goh di namhodyun da'mi. An amin hana ya maphod, mu iyal'allanan ma\"aphod hi un nidugah di pamhodyun bumadang hi i'ibbayu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("C28_8","077_8_8","2CO","8","8","8","Adi' da'yu mandalon an umidat, mu un'u ipa'innilan da'yuy aat di pamhod nan udum an bumadang hinan nun'awotwot ta wa ay ta unudonyuh nen maphod an pangat ya hiyay panginnilaan an makulug goh di pamhodyu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("C28_9","077_8_9","2CO","8","9","9","Ti inila tu'uy inat Apu tu'un hi Jesu Kristuh nangipattiganah gohgohnan ditu'u ti ta\"on hi un wadan amin di maphod ay Hiyad abuniyan ya numbalin hi nawotwot hidin immalianah tun luta ta inyatoynay bahol tu'u ta middum tu'un amin hinan maphod an wan Hiya. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("C28_10","077_8_10","2CO","8","10","10","At hay itugun'un da'yu ya ituluyyu din tene\"anyun inat ad tawonad ti bo'on da'yu ya anggay di nahhun an immidat, mu da'yu goh di nahhun an namhod an umidat. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("C28_11","077_8_11","2CO","8","11","11","At punnonngonyuy namenhodyun umidat hi badang an umat hidin hopapna ta engganay un malpah. Ya idatyuy malgom hi mabalinyun idat. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("C28_12","077_8_12","2CO","8","12","12","Ti hay pohdon Apo Dios ya nan pamhod tu'un umidat. Ti wa ay ta pohdon tu'un umidat ya abulutonay malgom an abalinan tu'un idat an ta\"on hi un itang unu do'ol. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("C28_13","077_8_13","2CO","8","13","13","Adi' alyon hi un umodo'dolnay udum ya ta da'yuy maligatan. Mu hay pohdo' ya ta mumpapaddung. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("C28_14","077_8_14","2CO","8","14","14","At ad ugwan an wadwadaan ayu ya maphod hi unyu badangan nan mi'mi\"idan ta udum ay hi algaw ta da'yu goh di munhapul hi badang ta diday wadwadaan ya badangan goh da'yun dida ta mumpapaddung tu'un mi'id di maligatan. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("C28_15","077_8_15","2CO","8","15","15","Umat hidin impitudo' Apo Dios hi aat din o'ommod tu'un nangamu'amung hidin manna hidin awadandah nan mapulun an inalinay, “Nan tagun do'do\"ol di inamungna ya mahapul an mi'id di hagwalona ta umidat hinan itang di inamungna ta mi'id di makudangan.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("C28_16","077_8_16","2CO","8","16","16","Munyaman amin Apo Dios ti impanomnomnan Titus ta mahmahlun bumadang ay da'yu, an umat goh ay da'min mahlu amin bumadang ay da'yu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("C28_17","077_8_17","2CO","8","17","17","Ya gapu ta mahlu an umalih na at ma\"amlong an nangabulut hi nangalyanmin hiya ta umalin bumadang ay da'yu ti nundadaan tuwalin umalih na. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("C28_18","077_8_18","2CO","8","18","18","Ya ten pi'yalionmin hiya tun ohan ibba tu'un e'gonan an amin nan kimmulug hinan abablubabluy an dumalat nan gunna intudtudun Maphod an Ulgud. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("C28_19","077_8_19","2CO","8","19","19","Ya hiya goh di pento' nan kimmulug an mitnud ay da'min mangiyuy hinan mibadang hinan kimmulug an nun'awotwot. Ya heten tamun atonmi ya ipabagbagtuan Apo Dios, ya hiya goh di attigan di namhodmin bumadang hinan i'ibba tu'un kimmulug. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("C28_20","077_8_20","2CO","8","20","20","Ya manu ay ipapto'mi ahan di pangiyaponganmih tun ongol an pihhun na'amung ta mi'id di dumalat hi apahiwanmi. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("C28_21","077_8_21","2CO","8","21","21","Ti hay pohdonmi ya maphod di atonmi an miyunnudan hi pohdon Apo Dios ya nan tatagu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("C28_22","077_8_22","2CO","8","22","22","Ya pi'yalionmi ay da Titus goh tun ohan ibba tu'un inilamin ma\"ahlun mangat hi ipatamun Apo Dios an pa'appohdonan bumadang ay da'yu, ya inyal'allanan ongol mahkay di denolnan da'yu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("C28_23","077_8_23","2CO","8","23","23","Ya hi Titus ay ya hiyay ibba' an muntamuh bumadanganmin da'yu. Ya tun duwan pun'ibbana ya diday honogon nan kimmulug, ya dumalat nan pangatda ya mipabagbagtuh Kristu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("C28_24","077_8_24","2CO","8","24","24","At hiyanan ipattigyuy pamhodyun dida ta panginnilaan nan kimmulug hinan abablubabluy an makulug di pamhodyu, ya ta innilaonda goh an makulug din inting'imin amaphodyu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("C29_1","077_9_1","2CO","9","1","1","Adi mahapul hi unna' muntudo' ay da'yuh aat di amungonyuh ibadangyuh nan tatagun Apo Dios ad Judea. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("C29_2","077_9_2","2CO","9","2","2","Ti inila' an pohdonyun bumadang, at hiyanan iting'i' hinan i'ibba tu'ud Macedonia an da'yun i'ibbamih nad Achaia an hakup ad Corinth ya ongol di pamhodyun bumadang an nete\"ad tawonad, at hiyah ne dumalat ya do'ol goh ay diday namhod an umidat hi badang. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("C29_3","077_9_3","2CO","9","3","3","Mu honogo' hina daten i'ibba tu'u ta tigonda ta midadaan nan ibadangyu ti adi' pohdon an nan pangiting'ia' ay da'yu ya un hay hapit ya anggay. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("C29_4","077_9_4","2CO","9","4","4","Ti ini ya wadaday mi'yalin ha\"in hinan iMacedonia, ya ababain hi un agguy nidadaan nan idatyu! Ya namaman da'mi ti inting'imiy namhodyun bumadang. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("C29_5","077_9_5","2CO","9","5","5","At hiyanan ninomnom'u an odolnah un mahhun daten i'ibba tu'un umalih na ta badangan da'yun mangidadaan hi an amin an inaliyun ibadangyu ta madadawoh hitun umalia'. At hiyay panginnilaan hi namhodanyu tuwalin bumadang an agguy nilulud di pangatanyu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("C29_6","077_9_6","2CO","9","6","6","Umat hituy nomnomonyu: “Nan tagun itang di itanomna ya itang goh di alanah bungana, mu nan tagun do'ol di itanomna ya do'ol di alanah bungana.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("C29_7","077_9_7","2CO","9","7","7","At hay maphod hi atonyu ya way ohan da'yuan ninomnomnay pohdonan idat. Ya adiyu ukuhan nan idatyu unu adyuwan di idatyu ti hay pohdon Apo Dios ya umamlong ayun umidat ta adiyu ukuhan. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("C29_8","077_9_8","2CO","9","8","8","Ti abalinan Apo Dios an mangidat an amin hi mahapulyu, ya idatna, ya udmana goh di idatna ta way atonyun bumadang hi i'ibbayu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("C29_9","077_9_9","2CO","9","9","9","Ti nan ma'an'anidat an tagu ya hiyay nipaddungan nan impitudo' Apo Dios an inalinay, “Pun'idatana nan nun'awotwot hi adawda, ya ma'ahhimo' hi enggana.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("C29_10","077_9_10","2CO","9","10","10","Hi Apo Dios di mangidat hi itanom nan muntanom, ya Hiyay alpuwan di onon tu'u. Hiya goh di mangidat hi malgom an mahapulyu, ya udmanay idatnan da'yu ta way atonyun mano'do\"ol hi ibadangyuh nan i'ibbayu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("C29_11","077_9_11","2CO","9","11","11","Ya immannung an do'ol di idat Apo Dios ay da'yu, at do'ol goh di ibadangyu ta dumo'ol goh di munyaman ay Hiya an dumalat nan ibadangyun idatmin dida. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("C29_12","077_9_12","2CO","9","12","12","At henen idatyu ya badangana nan tatagun Apo Dios, ya bo'on hay pumhodanda ya anggay mu hiya goh di dumalat hi ongol an punyamanandan Apo Dios. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("C29_13","077_9_13","2CO","9","13","13","Ti nan pamadanganyuh nan tatagun Apo Dios ya hiyay panginnilaan an unudonyuy itudtudun Kristu an hiyay dumalat ya ipabagbagtudah Apo Dios. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("C29_14","077_9_14","2CO","9","14","14","At hiyanan ongol di pamhoddan mangiluwalun da'yu an dumalat nan ongol an badang Apo Dios ay da'yu, at pumbalinon da'yuh ma'an'anidat. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("C29_15","077_9_15","2CO","9","15","15","At munyaman tu'un amin ay Apo Dios hinan indatnan amaphod tu'un mi'id di nipaddungana an hiyah ne nan Imbaluynan hennagnah tun luta! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("C210_1","077_10_1","2CO","10","1","1","Hay alyon di udum ya wa ay ta midduma' ay da'yu ya mun'og'ogona' an humapit, ta awni ta bumataana' ya unna' natulid an mangitudo' hi panugun'un da'yu. Mu hay pambal'un ne han inalidan aat'u ya manu ay ya pohdo' an iyun'unud ay Kristu an ma'ulay, ya ipa'ampana ahan di odolna. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("C210_2","077_10_2","2CO","10","2","2","Mu hay iyal'alu\"un da'yu ya ipaphodyuy aatyu ta adia' mapilit an bumohol ay da'yuh tun alia' hina. Ti wa ay ta umalia' hina ya makulug an nidugah di bohol'uh nan udum ay da'yun mamihupihul ay da'min alyonday hay pangatmi ya neyengngoh hi pangat di agguy kimmulug. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("C210_3","077_10_3","2CO","10","3","3","Immannung an waday nipaddunganmin dida ti tagu tu'un amin. Mu ta\"on ya nob'on di atonmin kimmulug an ay paddungnay mi'gubat ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("C210_4","077_10_4","2CO","10","4","4","ti hay pangabakanmih nan humanih panginnilaan di tataguh aat Jesu Kristu ya bo'on hay anala'eng di tagu mu nan abalinanmin malpun Apo Dios. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("C210_5","077_10_5","2CO","10","5","5","At hiyay pangabakmih nan mangitudtuduh nibahhaw ya nan tatagun mumpahiya an adida pohdon an innilaon hi Apo Dios ta mahukatan di nomnomda ta hi Kristuy unudonda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("C210_6","077_10_6","2CO","10","6","6","Mu waday denol'un ipaphodyuy pangatyun mangunud ay Kristu, mu nan adi ay umunud ya awniat moltaonmi dida. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("C210_7","077_10_7","2CO","10","7","7","Da'yu ya nan titiggonyu ya anggay di ibilangyu. Wa ay ta alyonyuan un ayu anggay an mangunud ay Jesu Kristu ya mahapul an nomnomonyun bo'on da'yu ya anggay ti ta\"on un da'mi ya Hiyay unudonmi ahan. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("C210_8","077_10_8","2CO","10","8","8","Ya ta\"on nin hi unyu alyon di nidugah di pangipabagtuanmih biyangmin muntudtudu ya adia' bumain ti heten biyangmi ya pamadangmin da'yu an bo'on hay apa\"ianyu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("C210_9","077_10_9","2CO","10","9","9","Ya adi' pohdon an paddungnay un da'yu ta'ta'ton hinan tutudo\"u. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("C210_10","077_10_10","2CO","10","10","10","Ti alyon di udum di, “Adi tu'uat aya unudon ti manuh nan tudo'na ti paddungnay un ongol di biyangna, mu wa ay ta middum ay ditu'u ya mid hulbin di haphapitona!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("C210_11","077_10_11","2CO","10","11","11","Mu penhod'un innilaon danen tatagu an nan inalimih din tudo'min da'yu ya hiyay atonmih tun alianmih na. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("C210_12","077_10_12","2CO","10","12","12","Ya adimi ipaddung di aatmih nan mumpahiya ti bumain amin mangat hi umat hina. Ya adi ami umat ay dida an un didaan inaliday maphodda ya un nan udum an tatagu. Ya henen inalida ya ma'innilan nakudang di nomnomda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("C210_13","077_10_13","2CO","10","13","13","Mu wa ay ta ipabagtumiy tamumi ya adi nappuhi ti hiyah ne nan impatamun Apo Dios an umat hinan nuntudtuduwanmin da'yu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("C210_14","077_10_14","2CO","10","14","14","Ya niddum ayuh nan inyokod Apo Dios ay da'min tudtuduwanmi. Ya hiyah te panginnilaan an waday biyangmin muntudtudun da'yu ti da'miy nahhun an immalih na an nangitudtuduh aat Kristu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("C210_15","077_10_15","2CO","10","15","15","At hay pohdo' ya ma'awatanyun da'mi ya adi ami umat hinan udum an tatagun pumloh hi amaphod di intamuan di udum. Ti hay dumalat hi pangiluludanmin mangat hi tamun inyokod Apo Dios ay da'mi ya nan pangihamadanmih pangulugyu ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("C210_16","077_10_16","2CO","10","16","16","ta way atonmi goh an muntudtuduh nan Maphod an Ulgud hinan udum an babluy an mi'id di immuy nuntudtudu. Ya adimi pohdon an ipabagtuy tamun di udum an un anggay nan tamun inyokod Apo Dios ay da'mi. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("C210_17","077_10_17","2CO","10","17","17","Ti inalinah nan nitudo' an Hapit Apo Dios di, “Nan umamla ya maphod hi un hi Apu tu'uy iyamlana ya anggay.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("C210_18","077_10_18","2CO","10","18","18","Ya anggay hi Apo Dios di mangibaag hi aat di tagu ya bo'on nan taguy mangibaag hi aat di tagu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("C211_1","077_11_1","2CO","11","1","1","Adiyu ni' ahan higanan an donglon di alyo' an ta\"on un'u ituluy an mumpahiya. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("C211_2","077_11_2","2CO","11","2","2","Ti mun'annela' ay da'yu ti adi' pohdon an waday udum hi unudonyuh un bo'on hi Kristu. Ya ta\"on hi Apo Dios ya umat hina goh damdamay pohdona. Ti paddungnay da'yu nan babain nangigawiya' hi ohan lala'in hi Kristu ti hay pohdo' ya Hiyay pa'appohdonyu ya unudonyu ahan. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("C211_3","077_11_3","2CO","11","3","3","Mu mun'od'oda' hi abalbaliyanyuh nan adi makulug an tudtudu ti ini ya umat ayun Eve an binalbaliyan nan ma\"atallam an ulog. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("C211_4","077_11_4","2CO","11","4","4","Ti ab'abbulut ayuh nan udum an umalin muntudtudu an ta\"on hi un adi miyunnudan di itudtududah nan intudtudumin aat Jesus an nan kinulugyu. Umat hinan alyondan bo'on hi Jesus ya anggay di mangibaliw hi tagu, at ini ya hay nob'on an lennaway miyo'odol ay da'yu an ta\"on un nan Lennawan Apo Dios di nahhun an niyodol ay da'yu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("C211_5","077_11_5","2CO","11","5","5","Ya pedpedngolan ayu ay hinan alyonday dida ya apostolesdan mi'id di ipaddunganda, mu inila' an agguya' na'ampa ya un dida. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("C211_6","077_11_6","2CO","11","6","6","Manu ti immannung an adia' mahmahhapit, mu mundenola' ti inila' an amin di gun'u alyon, ya ta\"on un da'yu ya abulutonyu ti inilayuy inatmin nuntudtudun da'yu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("C211_7","077_11_7","2CO","11","7","7","Numpa'ampaa' hidin nuntudtuduwa' ay da'yuh aat Apo Dios, ya agguya' numbagah bino'la'. Ya manu ay umat hinay inat'u ta amaphodanyu, at undan nappuhih ne? ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("C211_8","077_11_8","2CO","11","8","8","Hidin nuntudtuduwa' ay da'yu ya nan udum an kimmulug di immidat hi inla'u' hi mahapul'u. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("C211_9","077_11_9","2CO","11","9","9","Ya din wada' ay da'yuh napuhan di mahapul'u ya agguya' nun'ad'adaw ay da'yu ti nan i'ibba tu'un kimmulug ad Macedonia di nangiyalin amin hi mahapul'u. Ya ta\"on un ad ugwan ya adi' iyokod ay da'yuy mahapul'u. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("C211_10","077_11_10","2CO","11","10","10","Ya hiyah te pumpahiyaa', ya inilan Kristu an agguy'u impadah an numbagah badang ay da'yu, ya mi'id ay da'yun i'Achaia di mangipadinong eten pumpahiyaa'. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("C211_11","077_11_11","2CO","11","11","11","Mu ta\"on un umat hina an adia' mumbagan da'yu ya adiyu alyon di un'u da'yu adi pohdon ti hi Apo Dios ya inilanan nidugah di namhod'un da'yu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("C211_12","077_11_12","2CO","11","12","12","Ya manu ay adia' mumbagah badang ay da'yu ti adia' umat hinan mangalih apostolesda. Ti ini ya hiyay pangidalatandan mangalih un mi'id di nun'abhiwan di pangat'un hi Paul hinan pangatdah aat di impatamun Apo Dios ti numbagah badang. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("C211_13","077_11_13","2CO","11","13","13","Mu danen tatagu ya bo'onda ay apostoles ti bo'on hi Apo Dios di nannag ay dida, mu laylayahan da'yun alyonday hennag Kristu didan mangipa'innilah aatna. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("C211_14","077_11_14","2CO","11","14","14","Mu adi tu'u manoh'an ne ti gagangayda tuwali ti hi Satanas ya numbalin hi paddungnay ma\"aphod an anghel. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("C211_15","077_11_15","2CO","11","15","15","At hiyanan adi tu'u manoh'ah nan babaal Satanas ti ipattigdan paddungnay ma\"aphod di atonda. Mu hitun angunuhnaat mamoltada. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("C211_16","077_11_16","2CO","11","16","16","Ipidwa' an mangal'alu' ay da'yu ta adiyu alyon hi un mid nomnom'u. Mu gulat ta umat hinay punnomnomyun ha\"in ya ta\"ongkay, mu ta\"omman ya donglonyu tun alyo' ta ipahiya' hi itang damdama tun biyang'un muntudtudu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("C211_17","077_11_17","2CO","11","17","17","Inila' an adi pohdon Apu tu'u tun al'alyo' ti paddungnay mi'id di nomnom'uh pangitulida' an mumpahiya. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("C211_18","077_11_18","2CO","11","18","18","Mu gapu ta pohdonyun dongdonglon nan mumpahiya ya ten itulid'u goh damdaman mumpahiya. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("C211_19","077_11_19","2CO","11","19","19","Alyonyuy nala'eng ayu, mu gulat ta makulug ya anaad mah ta dongdonglonyu nan nakudang di punnomnomna? ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("C211_20","077_11_20","2CO","11","20","20","Ti gulat ta immannung an nanomnoman ayu ya anaad mah ta unudonyun amin di alyon nan malgom an tagun da'yu an ta\"on hi un da'yu hay pumpihhuan, ya a'amehon, ya tapa'on, mu abulutonyu dida damdama? ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("C211_21","077_11_21","2CO","11","21","21","Abuluto' nan pamihulyun ha\"in an alyonyuy adia' umat ay danen tatagu ti makulug an bumaina' an mangat hi umat hinan ato'atondan da'yu! Mu alyonyu ay di maphod hi un natulid di tagun mumpahiya ya ta\"on un ha\"in ya mumpahiyaa' damdaman umat hinan tatagun nakudang di nomnomna! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("C211_22","077_11_22","2CO","11","22","22","Ya gulat ta ipahiyadan dida ya Hudyuda, mu ha\"in ya Hudyua' goh. Ya gulat ta mumpahiyada ti holag Israel dida ya ta\"on un ha\"in ya holaga' goh damdamah Israel. Ya gulat goh ta ipahiyadan hi Abraham di nahlaganda ya umat goh damdaman ha\"in. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("C211_23","077_11_23","2CO","11","23","23","Alyonda goh di diday baal Kristu, mu odolnaa' an baal Kristu! (Ay ihunay nakudang di nomnom'uh pangalya' ete!) Mu makulug an nidugdugah di tamu' ya un dida, ya do'do\"ol di nibaluda' an dumalat nan pangunuda' ay Jesu Kristu, ya nunholholtapa' ti gunna' nahuplihuplit, ya hi'ihi'itangan goh di gun'u atayan. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("C211_24","077_11_24","2CO","11","24","24","Ya numpalemay nanaplatan di i'ibba' an Hudyu ay ha\"in hi tulumpulu ta hiyam an haplat. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("C211_25","077_11_25","2CO","11","25","25","Ya numpitlu goh di nanaplatan nan iRome ay ha\"in, ya namenghan di nampaandan ha\"in. Ya numpitluy napa\"ian di pupul an nilugana', ya namenghan di nitamola' hi danum hi hin'algaw ya hinlabiyan ti napa\"i nan nilugana' hi pupul. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("C211_26","077_11_26","2CO","11","26","26","Ya an amin din nundaldalana' ya atata'ot di dinamudamu'. Ya gun'u binad'ang nan mun'abi'ah an danum hi wangwang, ya dinamu' nan humod'ap an mamatoy ay ha\"in, ya gun lomolomon nan Hudyu ya Hentil an mangat hi nappuhin ha\"in, ya wada nan unda ipatpattig an kulugondah Jesus mu nappuhiy wah nomnomdan ha\"in. Ya an amin nan inaya'aya' an babluy an ta\"on un hinan baybay ya hinan mapulun ya waday nunholholtapa'. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("C211_27","077_11_27","2CO","11","27","27","Ya natu'atu'ala' ti nidugah di tamu', ya hin'umu'uddum ya adi umday inumo', ya ono', ya lubung'u, ya hin'umu'uddum ya mi'id di ihina'. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("C211_28","077_11_28","2CO","11","28","28","Ya do'ol di udum hi hinolholtap'un ligat'u, ya hay oha goh ya nan numanomnoma' hi abigabigat hinan kimmulug hinan abablubabluy. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("C211_29","077_11_29","2CO","11","29","29","Ti wa ay ta way ohah nakudang di pangulugnan Jesus owan nidugah di punlungdayaa', ya wa ay ta way ohan numbahol ya munha'it di nomnom'u. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("C211_30","077_11_30","2CO","11","30","30","Gulat ta mapilita' an mangalih aat'u ya mi'id di udum an ipahiya' hi un bo'on tun ligat'u ya nan anakudang di abalina'. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("C211_31","077_11_31","2CO","11","31","31","Hi Apo Dios an hi Aman Apu tu'un hi Jesus an nan madayaw hi mi'id pogpogna ya inilanan makulug an amin tun inali'. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("C211_32","077_11_32","2CO","11","32","32","Hidin wawadda' ad Damascus ya nan gobelnadol hidi an tagun nan Alin hi Aretas ya hi'itangan an dapopona' hinan pantaw di babluy, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("C211_33","077_11_33","2CO","11","33","33","mu nan i'ibba' an kimmulug ya inittuwa' hidin bahkit, ya impabolettanga' hinan tawan di allup ta inuy'uya' hinan pangngelna ta limmayawa'. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("C212_1","077_12_1","2CO","12","1","1","Inaynayun'un mumpahiya an ta\"on hi un mid hulbina ta ulgudo\"at nan impa'innilan Apu tu'un ha\"in an paddungnay enenap'u. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("C212_2","077_12_2","2CO","12","2","2","Wada han ohan tagun kimmulug ay Kristu an tinnig'un nipatulud abuniyan. Ya ten himpulu ta opat di tawon hi naluh hi nalpahan di na'atana, mu agguy'u inilah un hay odolnay timmulu unu nan lennawana ya anggay. Hi Apo Dios ya anggay di nanginnilan ne. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("C212_3","077_12_3","2CO","12","3","3","Ya ten ipidwa' an alyon an mid mapto' ya hay lennawana ya anggay di timmulu unu ta\"on un nan odolna, mu agguy'u inila ti ammunah Apo Dios hi nanginnilan ne. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("C212_4","077_12_4","2CO","12","4","4","Ya hidin awadanad abuniyan ya waday dengngolnah hapit an mi'id nanginnilah ibalinana, ya adi iyabulut Apo Dios an al'alyon hi malgom an tagu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("C212_5","077_12_5","2CO","12","5","5","Ya gulat at ya hiyah nen taguy ipahiya' mu adi' ti anggay nan anakudang di abalina' di hiyay ipahiya'. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("C212_6","077_12_6","2CO","12","6","6","Mu ta\"on nin di mumpahiyaa', ya hihidya damdaman umata' hi tagun nakudang di nomnomna ti ta\"on hi unna' mumpahiya mu un anggay nan immannung hi gun'u al'alyon. Mu adia' mumpahiya ti adi' pohdon an hiyay dumalat hi anidugah di pangipabagtuan di tagun ha\"in, mu hay pohdo' hi dumalat hi pangipabagtuan di tagun ha\"in ya nan tinnigdan inat'u ya nan dengngoldan intudtudu'. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("C212_7","077_12_7","2CO","12","7","7","Ya dumalat nan adi namhodan Apo Dios an mumpahiyaa' ti dumalat nan nanniga' enen impa'innilanan ha\"in ya inyabulutnah Satanas an mangipaligligat ay ha\"in ta mi'id di ato' an mangipahiyah odol'u. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("C212_8","077_12_8","2CO","12","8","8","Ya numpitluy gun'u nunluwaluan ay Apu tu'u ta ipa'adaogna tun ligat'u. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("C212_9","077_12_9","2CO","12","9","9","Mu hay nambalnan ha\"in ya inalinay, “Hay mahapul ya nan badang'un he\"a ta edpolmuy ligatmu. Ti wa ay ta waday akudangan di abalinan di tagu ya hiyah ne dumalat hi pangiyokodanan Ha\"in ta badanga', ya hiyah ne punle'naanah badang'u.” Hiyah ne inalin Jesus, at hiyanan mun'amlonga' an mangipahiyah anakudang'un mangedpol hi ligat'u ti wa ay ta adia' pa\"edpol ya male'na' di badang Jesu Kristu ay ha\"in. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("C212_10","077_12_10","2CO","12","10","10","At mundenola' an mangabulut hi anakudang'u ya ligat'u an umat hinan gunda pamadngolan ay ha\"in ya nan pangipaligligatandan ha\"in an dumalat di pangun'unuda' ay Kristu. Ti wa ay ta maligatana' ya ma'udman di abalina' an idat Jesu Kristu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("C212_11","077_12_11","2CO","12","11","11","Ay manangpaha' an mangul'ulgud hi aat'u, mu ma'ahhapul ti dumalat ayu. Ti gulat ta adi ayu pedpedngolan at da'yuat di mambal hinan mamihupihul ay ha\"in. Ti ta\"on hi un mi'id di hulbi' an tagu mu adia' ahan na'ampa ya un nan alyonyun nun'abagtun apostoles. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("C212_12","077_12_12","2CO","12","12","12","Hidin wada' ay da'yuh na ya tinnigyun amin di ina'inat'un attigan di ana'apostoles'u an umat hi nangata' hi do'ol an umipanoh'a, ya immannung an ene'edpol'uy ligat'u. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("C212_13","077_12_13","2CO","12","13","13","At adiyu alyon di un nob'on di pangibilanga' ay da'yu ya un nan pangibilanga' hi udum an kimmulug ti hay nob'on hi inat'u ya anggay, ya agguya' numpabadang ay da'yu. At wa ay ta pahiwonyuh nen inat'u ya odowo' an aliwanyu ni'! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("C212_14","077_12_14","2CO","12","14","14","Nidadaana' an mumbihhitan da'yuh na an ten pitlunad ugwan hi alia' hina. Mu hihidya damdaman adia' mumbagah badang ay da'yu ti hay pumhodanyuy nomnomnomo' an bo'on nan pihhuyu an umat hi ung'ungungnga an bo'on diday mananud hi o'ommodda ti nan o'ommodday mananud ay dida. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("C212_15","077_12_15","2CO","12","15","15","Ya umat ay ha\"in an ma\"am'amlonga' an ta\"on hi un'u ubahon an amin di wan ha\"in ya munligata' an dumalat ayu mu ta mabadangan ayuh nan pangulugyu. Gulat ta umat hituy anidugah di pamhod'un da'yu ya un mah damdama adia' pohdon ay da'yu? ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("C212_16","077_12_16","2CO","12","16","16","Da'yu ya inilayun mi'id ahan di numbaga' hi badang ay da'yu, mu kulugonyu nan mamihupihul ay ha\"in an mangalih manu ti bo'on hi Paul di umalin mangngal hi pihhu, mu natalam ti hennagnay udum an tatagun mangngal ta unda idat ay hiya. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("C212_17","077_12_17","2CO","12","17","17","Mu undan way indatyuh pihhuh indatdan ha\"in? ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("C212_18","077_12_18","2CO","12","18","18","Manu ti hennag'uh Titus ya nan ibbana, mu undan binalbaliyan da'yu ta innalday pihhuyu? Mi'id, ti inilayun da'min duwa ya numpaddung di nomnommi ya pangatmi. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("C212_19","077_12_19","2CO","12","19","19","Mid mapto' ya alyonyuan manu ay intudo'mi daten da'yu ya ta pananimih nan ipabaholdan da'mi, mu bo'on ti un hay ihamadan di pangulugyun Kristu di dumalat hi nuntud'anmin da'yun i'ibba. Ya inilan Apo Dios an immannung ahan hete. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("C212_20","077_12_20","2CO","12","20","20","Ti mun'od'oda' ti ini ya hitun umalia' ay da'yu ya pahiwona' hi pangihingala' ay da'yuh un'u innilaon an waday nappuhih ato'atonyun wadaday munhahannu, ya mun'a'ammohan, ya mumbobohhol, ya mumpipinnadngol, ya mumpapahhalan, ya mumpumpahpahiya, ya himpipilit. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("C212_21","077_12_21","2CO","12","21","21","Ya makulug an mun'od'oda' ti ini ya hitun umalia' ay da'yu ya ma'abbainana' ay Apo Dios ya munlungdayaa' hi un waday agguy nan'ug hinan pumbaholan an umat hi pangatan hinan lumihog an umat hi umilugtapan ya nan pangatan hinan malgom an umipabain. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("C213_1","077_13_1","2CO","13","1","1","Hitun umalia' hinay pitlunah panniga' ay da'yu, ya wa ay ta hihidyan wadan da'yuy nappuhih ato'atona ya adi' hom'on didah nan ahumalyaanda ti unudo' nan impitudo' Apo Dios an inalinay, “Nan tagun numbahol ya mamoltah un waday duwa unu tulun ihtigu an mangipa'annung an numbahol.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("C213_2","077_13_2","2CO","13","2","2","Hidin pidwanah wada' ay da'yu ya inali' hinan mangamangat hi nappuhi ya ay da'yun amin an wa ay ta adiyu du'gon nan nappuhin ato'atonyu ya adi' da'yu hom'on ti un'u da'yu moltaon. At ad ugwan an adagwia' ay da'yu ya ten ipanomnom'u goh hete. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("C213_3","077_13_3","2CO","13","3","3","Ya dumalat nan namhodanyun ipattig'uy a'immannunganan indat Kristuy abalina' an muntudtuduh aatna ya awni ta un'u ipattig hitun panumalyaa' hinan bumahobahol hina. At nomnomonyun hi Kristu ya ongol di abalinanan mummoltan da'yu ti impattignan da'yun mi'id di anakudang di abalinana. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("C213_4","077_13_4","2CO","13","4","4","Immannung an din natayan Kristuh nan krus ya ay ihunay un mid abalinana, mu namahuan an dimmalat di abalinan Apo Dios. Nipaddung tu'u an kimmulug ay Hiya an ta\"on hi un do'ol di anakudang di abalinan tu'u, mu mi'tagu tu'un Jesus an dumalat di abalinan Apo Dios. At hiyanan mi'id di pungkudanganmih biyangmin manugun ay da'yu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("C213_5","077_13_5","2CO","13","5","5","Nomnomonyuh un immannung an wada unu mi'id di pangulugyun Jesu Kristu. Ti undan agguyyu inilan wadah Kristun ditu'un kimmulug? Mu wa ay ta mi'id di pangulugyun Kristu ya hiyah ne panginnilaan an bo'on da'yuy taguna. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("C213_6","077_13_6","2CO","13","6","6","Mu adi umat hinan da'mi ti inilamin ta\"on un da'yu ya inilayun immannung an tagu da'min Hiya. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("C213_7","077_13_7","2CO","13","7","7","Ya bo'on hay pangipattiganmih a'immannunganan wah Kristun da'miy nonomnomonmi, mu hay pangiluwaluanmin da'yu ta adiyu aton di nappuhi. Ya penhodmin maphod di ato'atonyu an ta\"on hi un bo'on hiyay ipattigan di biyangmin indat Jesu Kristun mummoltan da'yu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("C213_8","077_13_8","2CO","13","8","8","Ti nan tamun indat Kristun da'mi ya badanganmi nan tataguna ta mihamad di pangulugdah nan makulug an mitudtudu an aatna. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("C213_9","077_13_9","2CO","13","9","9","Ya ma\"am'amlong amih un mi'id di panginnilaanmih biyangmin mummolta ti nihamad di pangulugyu, at hiyanan iluwaluanmi da'yu ta mihamad hi enggana nan pangulugyun Jesus. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("C213_10","077_13_10","2CO","13","10","10","Hiyah te dumalat hi nahhun an nangipehnaga' eten tudo' ay da'yu ta hitun alia' ya adi mahapul hi un'u ihingal da'yu ta adi munha'it di punnomnomyun ha\"in hi pangipattiga' hi biyang'un indat Apu tu'un mummoltah nan numbahol. Ti heten biyang'un indatna ya usalo' an bumadang ay da'yu ta mihamad di pangulugyu an bo'on hay apa\"ianyu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("C213_11","077_13_11","2CO","13","11","11","Hay angunuh hi alyo' ay da'yun i'ibba ya unudonyu ahan nan Tugun Jesus ta ipaphodyuy pangatyu, ya unudonyuy tugun'u ta mun'u'unnud di nomnomyu ta malenggop ayu. Ya atonyu ay hana at hi Apo Dios an alpuwan di pamhod ya lenggop ya middum ay da'yu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("C213_12","077_13_12","2CO","13","12","12","Ya hinan a'am'amunganyuh pundayawanyun Apo Dios ya ipattigyuy pamhodyuh i'ibbayu, ya mi'yapnga ayun dida. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("C213_13","077_13_13","2CO","13","13","13","Ya alyon an amin nan tatagun Apo Dios hituy apngaon da'yuh na. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("C213_14","077_13_14","2CO","13","14","14","Hay homo' ni' Apu tu'un hi Jesu Kristu, ya nan pamhod Apo Dios, ya nan badang nan Na'abuniyanan an Lennaway mawadan da'yu.");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GL1_1","078_1_1","GAL","1","1","1","Heten tudo' ya nalpun ha\"in an hi Apostoles Paul ti nahnaga' ta ul'ulgudo' nan Hapit Apo Dios. Ya bo'on hay taguy namto' ay ha\"in, ya bo'on dida goh di dimmalat hi napto'a' ti pento'a' ay Jesu Kristu ya hi Ama tu'un hi Apo Dios an nummahun Jesus ta timmagu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GL1_2","078_1_2","GAL","1","2","2","Ya an amin di a'agi tu'un wah tun niddum ay ha\"in ya middumdan ha\"in an munnonomnom ay da'yun ma'amu'amung hinah nan Provinciad Galatia an mangunud ay Apo Dios. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GL1_3","078_1_3","GAL","1","3","3","Hay pohdo' ya ipadutu' da'yu ya ipalenggop da'yun Apo Dios an hi Ama tu'u ya hi Apu tu'un hi Jesu Kristu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GL1_4","078_1_4","GAL","1","4","4","Inyabulut Kristuy natayana ta way aton di bahol tu'un ma'aliwan, ya ta way atonan mangidat hinan abalinan tu'u ta adi mahapul an middum tu'uh nan nun'appuhiy atondan tataguh tun lutad ugwan, ti hiyah ne penhod Apo Dios an hi Ama tu'uh aton Jesus ay ditu'u. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GL1_5","078_1_5","GAL","1","5","5","Hi Apo Dios di ma'alih na'abbagbagtuh mid ah pogpogna! Amen. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GL1_6","078_1_6","GAL","1","6","6","Pento' da'yun Apo Dios ta way aton Kristun mangipadutu' ay da'yu, mu manoh'aa' ti un na'amtang ya inaliwanyu, at ten unudonyuy nob'on an tugun. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GL1_7","078_1_7","GAL","1","7","7","Umannung an adi mabalin an waday nob'on an Nahamad an Tugun, mu waday tagun mangabuliduh nomnomyu ti padahondan pikuwon nan Maphod an Ulgud an hay aat Kristu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GL1_8","078_1_8","GAL","1","8","8","Mu ta\"on un da'mi unu nan anghel an nalpud abuniyan di mangul'ulgud hi layah an tugun ta bo'on nan nahamad di ma'ulgud ay da'yu ya olom ni' ya munholtap ad imbelnu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GL1_9","078_1_9","GAL","1","9","9","Ipidwa' an mangali goh ete, ti gulat ta nan tagun hay layah an tugun di ul'ulgudona an bo'on at goh nan inunudyun Tugun an din imbaagmih din hopapnan da'yu ya olom ni' ya munholtap ad imbelnu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GL1_10","078_1_10","GAL","1","10","10","Ya ta\"on hi unna' adi pohdon hinan tatagun dumalat eten hapito' mu hapito' damdama ti hay pohdo' ya nan pangedenolan Apo Dios ay ha\"in. Ya ta\"on hi un'u adi ipadenol nan tatagun nob'on di unudonda, ti gulat ta iyunnud'uh nan unudondan nappuhi ta way mangipadenol ay dida ya adi mabalin an ha\"in di ma'alih baal Kristu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GL1_11","078_1_11","GAL","1","11","11","Hay pohdo' hi innilaonyu, i'ibba', ya nan ulgud an ul'ulgudo' an bo'on hay nomnom di taguy nalpuwana. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GL1_12","078_1_12","GAL","1","12","12","Ti agguy'u enyengngoh hinan tugun di tatagu, ya agguya' goh intudtuduwan ay dida ti hi Jesu Kristuy nangipa'innilan ha\"in hinan Nahamad an Tugun. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GL1_13","078_1_13","GAL","1","13","13","Dengngolyuy aat'uh din hopapnah nangunuda' hinan lelehyon di Hudyu ti nidugah di nangipaligligata' hinan tatagun ma'amu'amung an mangunud ay Kristu. Ya impadah'uy abalina' an mangipadinong ay dida ta adida umunud. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GL1_14","078_1_14","GAL","1","14","14","Ya nahamad di nangunuda' hinan lelehyon di Hudyu ya un din udumnan ni'yibba' an Hudyun nipaddungdah tawon'u, ti nonomnomo' din intugun din a'apumih din penghana. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GL1_15","078_1_15","GAL","1","15","15","Mu hidin agguy'u nitungawan ya pepento'a' ay Apo Dios, ya la'tot ya ten inayagana' ta baalona' ay Hiya an dimmalat nan nangipadutu'anan ha\"in. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GL1_16","078_1_16","GAL","1","16","16","Ya ninomnomnan mangipa'innilan ha\"in hinan aat di Imbaluyna ta way ato' an mangul'ulgud hinan aatnah nan Hentil. Ya din nangatana ya agguya' immuy hinan tatagun mummahmah enen na'at ay ha\"in, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GL1_17","078_1_17","GAL","1","17","17","ya agguya' goh immuy ad Jerusalem an ni'hapit hinan nahhun an a'apostoles ya un ha\"in. Ti hay inat'u ya nundapuha' ad Arabia, ya Hiyay nipa'innilaanan ha\"in hi aatna, ya la'tot ya numbangngada' goh ad Damascus. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GL1_18","078_1_18","GAL","1","18","18","Ya hidin naluh di tuluy tawon ya immuya' ad Jerusalem an ni'hapit ay Peter, ya ni'hinaa' ay hiyah duway duminggu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GL1_19","078_1_19","GAL","1","19","19","Mu agguy'u inah'upan di udumnah din a'apostoles, an anggay hi Jacob an hi agin Apu tu'u. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GL1_20","078_1_20","GAL","1","20","20","Hatun inali' ya makulug ti inilan Apo Dios an agguy'u linayahan heten na'na'at ay ha\"in. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GL1_21","078_1_21","GAL","1","21","21","Ya din nalpahan hana ya immuya' hinan duwan provincia an ad Syria ya ad Cilicia. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GL1_22","078_1_22","GAL","1","22","22","Mu din tataguh nan Provinciad Judea an ma'amu'amung hinan abablubabluy hidi an mangunud ay Kristu ya agguyda ni'yin'innilan ha\"in. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GL1_23","078_1_23","GAL","1","23","23","Ti hay inilada ya din dengngoldan inalin din udumnan tatagu ya anggay an inaliday, “Henen lala'in nangipaligligat ay ditu'uh din hopapna ya ad ugwan ya ul'ulgudona mahkay nan Maphod an Ulgud an hay aat di Makulug an Tugun an hiyah din pinadahnan ipadinong hidin hopapna!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GL1_24","078_1_24","GAL","1","24","24","Mu dimmalat nan na'na'at ay ha\"in ya hiyay nangipabagbagtuandan Hiya. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GL2_1","078_2_1","GAL","2","1","1","Unat goh naluh di himpulu ta opat hi tawon ya numbangngada' ad Jerusalem, ya nitnud da Barnabas ay Titus. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GL2_2","078_2_2","GAL","2","2","2","Ya manu ay immuya' hidi ti nan nangipa'innilaan Apo Dios. At ni'hapita' hinan numpumpapto' hinan mangunud ay Kristuh did Jerusalem. Mu inyohhamin nunhahapit ta impa'innila' ay diday aat di ulgud an ul'ulgudo' hinan Hentil ta innilao' hi unda abuluton. Ti adi ay ya ini ya mid hulbin nan ato'ato'! Mu inabulutda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GL2_3","078_2_3","GAL","2","3","3","Ya din ni'yalin ha\"in an hi Titus ya iGreece, at agguyda linuludan hiyan ipakugit. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GL2_4","078_2_4","GAL","2","4","4","Mu waday udumnan ni'yamung hinan himpampun an nangunud ay Kristud Jerusalem an mangibalbalih un dida goh di kimmulug an namhod an makugit hi Titus, mu agguymi inabulut ti unda lopngon di aat di unudonmi ti impogpogmin nangunud hinan do'ol an Uldin di Hudyuh nangunudanmin Jesu Kristu. Mu hay penhoddah atonmi ya ipilitdan unudonmi nan Uldin di Hudyu ta diday ma'unud. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GL2_5","078_2_5","GAL","2","5","5","Mu agguymi ahan inunud nan inalida ta nan immannung an Ulgud an hay aat Kristu di minaynayun hi unudonyu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GL2_6","078_2_6","GAL","2","6","6","Unat goh nalpah di nunhahapitanmin na'amung ya ni'hahapit ami goh hinan udumnan dida, ya agguyda ingnguhan din intudtudu'. Diday nabagtun numpumpapto', mu agguya' nun'od'od hi anabagtuda ti hay punnomnom'u ya numpapaddung di pannig Apo Dios hi tagu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GL2_7","078_2_7","GAL","2","7","7","Mu inniladan endenol Apo Dios nan Ulgudnan ha\"in ta way ato' an mangul'ulgud hinan Hentil. Ya umat goh ay Peter ti endenol Apo Dios di Hapitnan hiya ta ul'ulgudona goh hinan Hudyu, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GL2_8","078_2_8","GAL","2","8","8","ya dimmalat nan abalinan Apo Dios ya hiyay nahnagan Peter ta ul'ulgudonay Hapit Apo Dios hinan Hudyu. Ya umat goh ay ha\"in ti nahnaga' an mangul'ulgud hinan Hapitnah nan Hentil. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GL2_9","078_2_9","GAL","2","9","9","Ya unat goh dengngol da Jacob, ya hi Peter, ya hi John an nan ma'al'alih a'ap'apu an edenola' ay Apo Dios hinan tamu' ya inaliday, “Mi'hina\"agi amin da'yu ta un ohay itamuan tu'un hi Apo Dios!” At ni'yamanudan da'min Barnabas. Ya na'abulut an diday muntudtuduh nan Hudyu ta da'mih nan Hentil. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GL2_10","078_2_10","GAL","2","10","10","Mu hay inalida ya anggay hi atonmi ya igohgohanmi nan nun'awotwot an tatagun niddum ay dida, mu hiyah ne tuwali din ina'inat'u. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GL2_11","078_2_11","GAL","2","11","11","La'tot ya immalih Peter ay da'mid Antioch. Ya inhingal'u hiya ti nibahhaw di inatna ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GL2_12","078_2_12","GAL","2","12","12","ti hay nahhun hi inatna ya ne\"ane\"an hinan i'ibba tu'un Hentil. Ya unat goh immali daden hennag Jacob an nalpud Jerusalem an Hudyu ya immuy nilahhin ta agguy ne\"an hinan i'ibba tu'un Hentil ti bumain hinan Hudyun nahnag. Ti hay ugalida ya alyonday mahapul an mipakugit goh nan Hentil, ti adi ay ya paniawonday middum. At henen inat Peter ya paddungnay unna goh binangngad din Uldin an adi mahapul hi unudon nan mangunud ay Kristu! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GL2_13","078_2_13","GAL","2","13","13","Ya an amin din Hudyun i'ibba tu'un wah di ya nabainandah din inat Peter, ya ta\"on un hi Barnabas ya niddum an nabainan. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GL2_14","078_2_14","GAL","2","14","14","Ya unat goh tinnig'un adi miyunnudan nan inatdah nan Nahamad an Ma'unud ya ni'hapita' ay Peter ta donglondan amin, an inali' di, “Hudyu'a, mu bo'on nan Uldin di Hudyuy unudonyud ugwan! Ya anaad mah ta bangngadom din Uldin di Hudyu ta ipilitmun ipa'unud hinan Hentil ta mipakugitda?” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GL2_15","078_2_15","GAL","2","15","15","Nitungaw ami ta Hudyu ami, at agguy ami nipaddung hinan Hentil an nabaholan an agguy nanginnilah aat di nahamad an Uldin di Hudyu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GL2_16","078_2_16","GAL","2","16","16","Mu hay pangulugan nan tatagun Jesu Kristuy dimmalat hi nangidinngan Apo Dios an mamohol ay dida, ya bo'on hay nangunudandah nan Uldin di Hudyu. Ta\"on un ami Hudyu mu kinulugmi goh hi Jesu Kristu ta way inat Apo Dios an nangidinong an namohol ay da'mi, ya bo'on di nangunudanmih nan Uldin di Hudyuy dimmalat, ti mid ah ohah taguh nangidinngan Apo Dios an namohol ay Hiya an dimmalat nan nangunudanah nan Uldin di Hudyu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GL2_17","078_2_17","GAL","2","17","17","Gulat ta middum tu'un Kristu ta way aton Apo Dios an mangidinong an mamohol ay ditu'u at mahapul an idinong tu'un mangunud hinan Uldin di Hudyu. Ya aton tu'u ay ya abuluton tu'un nabaholan tu'u an nipaddung tu'uh nan Hentil. Ya umat ay hina at waday mangalih un hi Kristu di dumalat hi abaholan tu'u, ti anggay ay Hiya ya adi tu'u unudon nan Uldin di Hudyu, mu adi ahan umat hina! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GL2_18","078_2_18","GAL","2","18","18","Mu gulat ta nan tagun mangiponag hinan Uldin di Hudyu, mu la'tot ya binangngadna goh ya hiyah ne panginnilaan hi un way baholna. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GL2_19","078_2_19","GAL","2","19","19","Gulat ya ipadah'un mangunud hinan Uldin mu mid olog'un mangunud an amin hinan mahapul an ma'unud at milahhina' ay Apo Dios an dumalat nan Uldin. At hiyaat un'u ipogpog an mangunud enen Uldin ta way ato' an middum ay Apo Dios hi mid pogpogna. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GL2_20","078_2_20","GAL","2","20","20","Ya paddungnay unna' ni'yatoy ay Kristuh din nilanhaanah nan krus ti napogpog din nappuhin ugali'. At hay aat di ugali' ad ugwan ya nob'on ti adi umat hidin hopapna ti wada mahkay hi Kristun ha\"in. Ya heten balu an ugali' ya dumalat nan panguluga' hinan Imbaluy Apo Dios an nidugah di pamhodnan ha\"in. At inyabulutnay natayana ta way pumhoda'. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GL2_21","078_2_21","GAL","2","21","21","Ya gulat ta idinong Apo Dios an mamohol hinan tatagun dumalat di pangunudandah nan Uldin di Hudyu at adi mahapul an matoy hi Kristu! Mu bo'on ahan heney dalat di pangidinngana ti hay natayan Kristu! An hiyay dimmalat hi pangipadutu'an Apo Dios ay ditu'u, at abuluto' di pangipadutu'ana goh ay ha\"in. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GL3_1","078_3_1","GAL","3","1","1","Da'yun iGalatia ya ay nakudang di nomnomyu ti nahamad di na'at an nitudun da'yuh aat di natayan Kristuh nan nilanhaanah nan krus! Mu hihidya damdaman unudonyuy nibahhaw an tugun. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GL3_2","078_3_2","GAL","3","2","2","Un ohay pohdo' hi ibaagyu ta innilao': Hay inatyu mah ta immalin da'yu nan Na'abuniyanan an Lennawa? Undan nan nangunudanyuh nan Uldin di Hudyu, unu nan nanguluganyuh nan Nahamad an Tugun an dengngolyu? ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GL3_3","078_3_3","GAL","3","3","3","Goh ta umat ayuh na an ay nakudang di nomnomyu? Hay nahhun hi inatyu ya kinulugyuy abalinan nan Na'abuniyanan an Lennawan mamadang ay da'yu, mu goh ta ad ugwan ya inaliwanyu din na'at ti nob'on di ninomnomyu, ti alyonyuy un ayu okod an mangihamad hi ugaliyu an dumalat nan pangunudanyuh nan Uldin? ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GL3_4","078_3_4","GAL","3","4","4","At un mah mid hulbin din na'na'at an nunligligatanyu? Mahapul ahan an waday balul nan ina'inatyu! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GL3_5","078_3_5","GAL","3","5","5","Hennag Apo Dios nan Na'abuniyanan an Lennawan da'yu, ya inatnan da'yuy adi olog di tagun mangat. Mu hiyah te ibaga': Hay nomnomonyuh dumalat hi nangatana—undan hay nangunudanyuh nan Uldin di Hudyu, unu hay nangunudanyuh nan Nahamad an Tugun an dengngolyu? ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GL3_6","078_3_6","GAL","3","6","6","Un adya nomnomonyuy na'at ay Abraham, ti hay inalin din nitudo' hinan Hapit Apo Dios ya inalinay, “Kinulug Abraham hi Apo Dios, at dimmalat henen pangulugna ya imbilang Apo Dios hi nahamad di ugalina.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GL3_7","078_3_7","GAL","3","7","7","Ya hiyah te panginnilaan tu'u an nan tatagun waday pangulugda ya diday nahamad an holag Abraham. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GL3_8","078_3_8","GAL","3","8","8","Ya hidin penghana ya nan Hapit Apo Dios an nitudo' ya impa'innilana an hi awniat idinong Apo Dios an mamohol hinan Hentil an dumalat nan pangulugda. Ti din penghana ya impitudo' Apo Dios nan Maphod an Ulgud, ya imbaagnan Abraham an inalinay, “He\"ay dumalat, ya an amin nan tataguh tun luta ya iyadaog'uy pi'taguanda.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GL3_9","078_3_9","GAL","3","9","9","Ya kinulug Abraham, at niyadaog din ni'taguana. Ya umat goh hi an amin hinan kumulug ti miyadaog di pi'taguanda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GL3_10","078_3_10","GAL","3","10","10","Nan tagun mangipadah hi abalinandan mangunud an amin hinan Uldin di Hudyu ya na'a'alliy amoltaanda an ta\"on ad ugwan an ataguda. Ti hay impitudo' Apo Dios ya inalinay, “Nan tagun adi munnononnong di pangunudandan amin hinan impitudo' Apo Dios hinan liblu an Uldin ya mamoltada.” Mu mid olog di tatagun mangunud an amin hinan Uldin. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GL3_11","078_3_11","GAL","3","11","11","Ya na'innila an mid ah ohah tagun pangidinngan Apo Dios an mamohol ay Hiya an dumalat di pangunudanah nan Uldin di Hudyu. Ti hay impitudo' Apo Dios ya inalinay, “Nan tagun waday pangulugna ya idinong Apo Dios an mamohol ay hiya, at mi'tagun Hiyah munnononnong.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GL3_12","078_3_12","GAL","3","12","12","Mu nan Uldin ya adina ituduy aton tu'un kumulug ta way dumalat hi pi'taguan ay Apo Dios. Ti hay impitudo' Apo Dios ya inalinay, “Nan tatagun mangunud an amin hinan Uldin Apo Dios ya diday mi'tagun Hiyah mid pogpogna.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GL3_13","078_3_13","GAL","3","13","13","Mu imbo'lan Kristuy bahol tu'u ta way aton tu'un adi mamolta an dumalat di adi tu'u umdaan an mangunud hinan Uldin ta Hiyay hukat tu'un mamolta. Ti hay impitudo' Apo Dios ya inalinay, “Han tagun milanhah nan ayiw ya na'idutan.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GL3_14","078_3_14","GAL","3","14","14","Ya manu ay inat Kristuy umat hina ya ta nan maphod an intulag Apo Dios ay Abraham ya midat goh hinan Hentil an dimmalat nan inatna. Ti umalin ditu'un amin nan Na'abuniyanan an Lennawan intulag Apo Dios hi honogona an dumalat nan pangulug tu'u. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GL3_15","078_3_15","GAL","3","15","15","I'ibba', waday ulgudo' hi aat di tulag: Gulat ta nalpah an nuntulag nan duwan linala'i ta pinelmaanda nan nahahapit ya adi ahan mabalin an pa\"ion unu udman di udum an tagu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GL3_16","078_3_16","GAL","3","16","16","Ya umat hinay inat Apo Dios ay Abraham ti waday intulagnan hiya ya hinan ap'apuna. Bo'on hay a'ap'apunay nangitulagana, ti umat ay hinay nangalina ya do'olda. Mu inalinay un nan ohan ap'apuna ti un ohay tagun hi Kristu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GL3_17","078_3_17","GAL","3","17","17","Hiyah te aatna ti waday intulag da Apo Dios ay Abraham, ya intulag Apo Dios an inalinay atona. Ya naluh di opat di gahut ya han tulumpuluy tawon ya un mitudo' din inyuldin Apo Dios ay Moses, at adi mabalin an pa\"ion nan Uldin din intulag da Apo Dios ay Abraham, at adi mitapal nan intulag Apo Dios ay hiya. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GL3_18","078_3_18","GAL","3","18","18","Mu nan gohgoh an intulag Apo Dios ya gulat ta mahapul an unudon tu'u nan Uldin ta way aton nan intulagnan umannung ya bo'on tulag hene. Mu adi mahapul ti hiyah ne intulag Apo Dios ay Abraham, at hiyah ne gohgohna. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GL3_19","078_3_19","GAL","3","19","19","Mu umat ay hinay aatna ya alyonyu nin di, “Anaad mah ta nitudo' nan Uldin?” Mu niddum nan Uldin an nitudo' hinan intulag Apo Dios ta ipa'innilanay aat di bahol ta nangamung madatngan di umalian nan Ap'apun Abraham an din intulagna. Ya okod din a'anghel an nangipa'innilah nan Uldin ti wada han tagun nangipa'innilah nan i'ibbanan tatagu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GL3_20","078_3_20","GAL","3","20","20","Mu agguy hinapul Apo Dios di propetanan mangipa'innilah intulagna ti hinimungnan nangipa'innilan Abraham. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GL3_21","078_3_21","GAL","3","21","21","Hay itudun nan Uldin ya nan intulag Apo Dios ya adi ahan hin'immuy di itududa ti nun'unnudanda. Mu gulat ta waday na'ahhamad hi niyuldin ta wa ay ta hiyay unudon tu'u ya adi tu'u ahan mabaholan, mu mi'tagu tu'un Apo Dios hi munnononnong, at umannung mah an hiyay dumalat hi pangidinngan Apo Dios an mamohol ay ditu'u. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GL3_22","078_3_22","GAL","3","22","22","Mu adi mabalin hene ti mid ah umat hinah niyuldin, ti hay impitudo' Apo Dios ya inalinay, “An amin nan tataguh tun luta ya mid ologdan mangidinong an gun mumbahol.” At hay mahapul ya kulugonda ta abulutonday intulag Apo Dios an midat ay didah un waday pangulugdan Jesu Kristu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GL3_23","078_3_23","GAL","3","23","23","Ya hidin hopapna ya hay Uldin di Hudyu ya anggay di innila tu'uh unudon tu'u ta engganah un nadatngan din gutud din nipa'innilaan di aton tu'un kumulug ay Kristu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GL3_24","078_3_24","GAL","3","24","24","Ya nan Uldin di umat hinan tumungaw an nangitudtuduh inat tu'u ta engganah din inalian Kristu. Ya immali ta way inat Apo Dios an nangidinong an namohol ay ditu'un dimmalat nan nangulugan tu'un Kristu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GL3_25","078_3_25","GAL","3","25","25","Ya ad ugwan di gutud hi panginnilaan tu'uh aton tu'un kumulug, at bo'on mahkay nan Uldin di okod ay ditu'u, ya bo'on goh hiyay mangituduh aton tu'u an umat hinan aton nan tumungaw. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GL3_26","078_3_26","GAL","3","26","26","Dumalat nan pangulug tu'u ya inagawit ditu'un Apo Dios ti niddum tu'un Jesu Kristu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GL3_27","078_3_27","GAL","3","27","27","Ya an amin nan nabonyagan an niddum ay Kristu ya nipaddungdah aat Kristu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GL3_28","078_3_28","GAL","3","28","28","At mid nun'abhiwan di tatagu an ta\"on un Hudyu unu Hentil, ya ta\"on un himbut unu bo'on, ya ta\"on un linala'i unu binabai ti numpapaddung tu'un amin an gapuh nidduman tu'un Jesu Kristu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GL3_29","078_3_29","GAL","3","29","29","At ad ugwan an nitulang tu'u mahkay ay Kristu ya ditu'u mahkay di mibilang an holag Abraham an ipa'annungan din intulag Apo Dios. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GL4_1","078_4_1","GAL","4","1","1","Hiyah te aatna: Nan imbaluy an lala'i ya umat hi himbut di aat nan itaguanah a'ung'ungngana, mu awni ta umilog at adi mipaddung ti boltanonan amin di gina'un amana. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GL4_2","078_4_2","GAL","4","2","2","Ti hay a'ung'ungngana ya waday tatagun mannig ay hiya, ya diday manalimun hinan gina'unah engganay un madatngan nan algaw hi pangalyan amanah boltanona nan gina'una. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GL4_3","078_4_3","GAL","4","3","3","Ya umat hina goh ay ditu'u ti hidin hopapna ya paddungnay himbut tu'u ti inunud tu'u din uldin di tataguh tun lutan itang di punhulbiana. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GL4_4","078_4_4","GAL","4","4","4","Mu unat goh nagtud din immalian nan hennag Apo Dios an Imbaluyna ya numbalin hi tagu ti tagu goh hi inana, at nitungaw, ya inunudnay Uldin di Hudyu, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GL4_5","078_4_5","GAL","4","5","5","ya imbo'lanay bahol tu'u ta way aton tu'un mangidinong an mangunud enen Uldin, ta way aton Apo Dios an mangiyimbaluy ay ditu'u. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GL4_6","078_4_6","GAL","4","6","6","Ya hennag Apo Dios ay ditu'u din Na'abuniyanan an Lennawan niyo'odol hidin hopapnan de han Imbaluyna ta miyo'odol ay ditu'u. At Hiyay panginnilaanyuh un da'yu goh di imbabaluy Apo Dios, ya wa adya ta alyon tu'un Apo Dios di, “Ama!” ya nan Na'abuniyanan an Lennaway mangipahapit ay ditu'u. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GL4_7","078_4_7","GAL","4","7","7","At nob'on ad ugwan ti adi ayu umat hinan himbut ti da'yuy imbabaluy Apo Dios. Ya nan tawid an idat Apo Dios hinan imbaluyna ya idatna goh ay da'yu! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GL4_8","078_4_8","GAL","4","8","8","Din hopapna ya agguyyu innilah Apo Dios, ya mid abalinanyun mangidinong an mangunud hinan numbino'ob'on an annabin Apo Dios an paddungnay da'yuy himbutda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GL4_9","078_4_9","GAL","4","9","9","Mu ad ugwan ya ninomnomyun kumulug ay Apo Dios. Mu bo'on da'yuy ad nomnom hi nanguluganyun Apo Dios ti Hiya. Ya umat ay hina ya goh ta pohdonyun bangngadon an unudon din Uldin di tataguh tun lutan mi'id ahan hulbina ta paddungnay himbut da'yu? ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GL4_10","078_4_10","GAL","4","10","10","Hay atonyu ya gahin ahan di ma'unud nan Uldin ti waday paniawonyuh algaw, ya bulan, ya tawon. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GL4_11","078_4_11","GAL","4","11","11","At mun'od'oda' ay da'yu ti umat ay hina at ini ya mid hulbin din ina'inat'un namadang ay da'yu! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GL4_12","078_4_12","GAL","4","12","12","I'ibba' an bo'on Hudyu, al'alu'o' da'yu ta ipaddungyuy aatyuh aat'u ti impaddung'uy odol'un da'yu ti imponag'uy ugalin di Hudyu. Ya hidin nidduma' ay da'yu ya maphod ayun ha\"in an mi'id di impattigyuh nappuhi. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GL4_13","078_4_13","GAL","4","13","13","Ya inilayun din nundogha' ya mid olog'u, at nihinaa' ay da'yu, ya hiyay dimmalat hi hopapnah nun'ul'ulguda' hinan Maphod an Ulgud ay da'yu an hay aat Kristu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GL4_14","078_4_14","GAL","4","14","14","Ya do'ol di ligatyun dimmalat din denggoh'u, mu ta\"on ya agguya' pinahiw ay da'yu, ya agguya' goh pinakak. Ti hay aat di namhodyun ha\"in ya umat hi pamhodyuh nan anghel Apo Dios unu hi Jesu Kristuh un gulat un diday immali. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GL4_15","078_4_15","GAL","4","15","15","At ma\"am'amlong ayuh din nihihinna' ay da'yu. Mu goh ta inaliwanyuh nen na'na'at? Hay inila' ya din wada' ay da'yu ya malgom di hinapul'u, mu gunyu indat. Ti gulat hi un mabalin an anonyuy matayu ta idatyu ta imata' at inatyu! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GL4_16","078_4_16","GAL","4","16","16","Mu ad ugwan ya mid mapto' ya alyonyuy unna' ni'bohhol ay da'yu ti din inali' ay da'yuh din hopapnan agguyyu inabulut! Mu makulug heden inali'. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GL4_17","078_4_17","GAL","4","17","17","Din udumnan tatagun immalin nuntudtudun da'yu ya ongol di panadyo'dan da'yu. Mu adi maphod din inatda ti pohdonday unna' taynan ay da'yu ta way atonyu goh an manadyo' ay dida. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GL4_18","078_4_18","GAL","4","18","18","Ya maphod hi un da'yu hadyo'on hi un hay amaphodanyuy panadyo'andan da'yu. Ya inila' an maphod hene ti hinadyo'a' goh ay da'yuh din wada' hina. Mu ad ugwan ya nabauy panadyo'anyun ha\"in. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GL4_19","078_4_19","GAL","4","19","19","Ya wan paddungnay da'yu goh di imbabaluy'un pohpohdo'. At munha'it di punnomnoma' ay da'yu an nipaddunga' hinan babain munha'it di putunah puntungawana, ti ay ihunay un da'yuy itungaw'uh imbabaluy'u. Ya ma'at ta nangamung hi unyu u'buhon di aat di ugalin Kristu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GL4_20","078_4_20","GAL","4","20","20","Ya maphod hi unna' wan da'yud ugwan ta hamado' tun alyo' ti ten unna' ma'a'amuyan an dumalat di aatyu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GL4_21","078_4_21","GAL","4","21","21","Da'yun mamhod an mangunud hinan Uldin ya mid mapto' ya alyonyu nin un hiyay abaliwanyu, ya undan adi ma'awatan ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GL4_22","078_4_22","GAL","4","22","22","nan impitudo' Apo Dios hi aat Abraham an waday duwah linala'in imbaluyna, mu nan oha ya himbut hi inanan hi Hagar, mu hi Sarah an hi inan nan oha ya bo'on himbut. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GL4_23","078_4_23","GAL","4","23","23","Ya heden imbaluynah nan himbutna ya nitungaw an umat an amin hinan tatagu. Mu nan imbaluy nan bo'on himbut ya nob'on ti nitungaw an dimmalat nan nangitulagan Apo Dios hinan ommodna. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GL4_24","078_4_24","GAL","4","24","24","At daten duwan binabai ya umat hinan nipa\"el ti waday itududa ti dida ya nipaddung hinan duwan tulag. Nan ohan tulag ya hiyah ne nan Uldin an indat Apo Dios ay Moses hidih nan Duntug an Sinai, ya hene ya nipaddung di aatna ay da Hagar ya nan imbaluyna an himbutdan amin. Ya nan mangunud hinan Uldin ya paddungnay un diday imbabaluy den Uldin, at himbutda ti mid ologdan mangidinong an mangunud. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GL4_25","078_4_25","GAL","4","25","25","Mu ad ugwan ya hay nipaddung eden duntug an wad Arabia ya ad Jerusalem ti nan tatagun den babluy ya mid abalinandan mangidinong an mangunud hinan nob'on an immalin gubilnun di iRome. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GL4_26","078_4_26","GAL","4","26","26","Mu wada goh di nob'on an siudad an Jerusalem an ad abuniyan di awadana ti hiyay nipaddung eden ohan babain bo'on himbut, ya paddungnay un hiyah ina tu'u. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GL4_27","078_4_27","GAL","4","27","27","Ti hay impitudo' Apo Dios ya inalinay, “He\"an bahig an babai ya umamlong'a! Ta\"on hi unmu agguy lene'nay aat di puntungawan mu yumagtutu'a ya ma'ato'gaoy'an umamlong! Ti he\"an ninganuy an babai ya awniat dumo'ol di holagmu ya un nan babain ni'hituh nan ahawana.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GL4_28","078_4_28","GAL","4","28","28","Ditu'u, i'ibba, ya umat tu'un Isaac an imbaluy Abraham ti hi Isaac ya niyimbaluy ti hiyah ne intulag Apo Dios. Ya ditu'uy inyimbaluy Apo Dios ti hiyah ne intulagna goh. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GL4_29","078_4_29","GAL","4","29","29","Ya hidin atagun daden linala'in hin'agi ya heden inyimbaluy di himbut ya impaligligatnah de han aginan intulag Apo Dios hidin agguyna nitungawan. Ya umat goh hinad ugwan ay ditu'u! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GL4_30","078_4_30","GAL","4","30","30","Mu din impitudo' Apo Dios ya inalinay, “Hay mahapul ya mipakak nan himbut ya nan imbaluyna ti nan imbaluy di himbut ya adi mi'godwah nan boltanon nan imbaluy di bo'on himbut.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GL4_31","078_4_31","GAL","4","31","31","At hiyaat un tu'u agguy nipaddung hinan imbaluy di himbut, i'ibba, ti hay imbaluy di bo'on himbut di nipaddungan tu'u. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GL5_1","078_5_1","GAL","5","1","1","Pinogpog ditu'un Kristun mangunud hinan numbino'ob'on an Uldin di Hudyu, at ihamadyu ta adiyu goh bangngadon an unudon, ta adi da'yu goh paddungnay hubuton. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GL5_2","078_5_2","GAL","5","2","2","Adiyu ahan aliwan tun hapito': Abulutonyu ay di akugitanyu ta hiyay ma'ahhapul hi unudonyu at mid hulbin nan inat Jesu Kristun da'yu! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GL5_3","078_5_3","GAL","5","3","3","Ya pa'addonglonyu goh tun alyo' ti nan linala'in miyabulut an mipakugit ya hay ma'ahhapul ahan hi atonda goh ya unudondan ami'amin di Uldin di Hudyu. Ti adida ay ya mid hulbina. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GL5_4","078_5_4","GAL","5","4","4","Ya da'yun mangat hina ya padahonyun mangunud an amin hinan Uldin ta way aton Apo Dios an mangidinong an mamohol ay da'yu. Mu mid hulbina ti adi ayu pa\"unud! Mu hay pangipadahanyun mangunud ya hiyay mangipabataan ay da'yun Kristu, at agguy ayu niddum hinan homo' Apo Dios! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GL5_5","078_5_5","GAL","5","5","5","Mu indinong Apo Dios an namohol ay ditu'u, at hahalimidon tu'uy ipa'annungan nan anahamad tu'u ti badangan ditu'uh nan Na'abuniyanan an Lennawan dumalat nan pangulug tu'u ta way aton tu'un mamannod enen ma'at. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GL5_6","078_5_6","GAL","5","6","6","Ti ditu'un niddum ay Jesu Kristu ya ta\"ongkay hi un tu'u nakugit unu agguy ti bo'on heney aptan. Mu hay ma'ahhapul ahan ya nan pangulug tu'u an mipattig hinan pamhodan tu'uh nan i'ibba tu'u. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GL5_7","078_5_7","GAL","5","7","7","Hay nahhun ya nihamad din pangulugyun Kristu. Mu ngadan nen tagun nangipadinong hinan inatyun nangunud hinan Makulug an Ma'unud? Ya hay inatnan nangal'alu' ay da'yu? ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GL5_8","078_5_8","GAL","5","8","8","Henen nangituduh inatna ya bo'on hay nalpun Apo Dios an namto' ay ditu'u. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GL5_9","078_5_9","GAL","5","9","9","Ya wada han pangalin umat hi proverb an alyonay, “Ta\"on hi un itang di bino'bo' ya pablalonay do'ol hi alena.” Ya umat goh hinan tagun nappuhiy ituduna ti puhiona goh di do'ol hi tatagu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GL5_10","078_5_10","GAL","5","10","10","Mu niddum tu'un Apu tu'u, at hay inila' ya pun'ohhoonyuy Nahamad an Tugun hi nomnomyu. Mu tagwan henen tagun mangabuliduh nomnomyu, mu hay inila' ya mamolta hiya. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GL5_11","078_5_11","GAL","5","11","11","I'ibba', gulat ta pi'tudu' hi un mahapul an mipakugit tu'uh nan pun'ul'ulguda' hinan aat di natayan Kristuh nan krus at adi umipabohol nan itudu'. Mu inilayun adi', at hiyanan ten mipaligligata'. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GL5_12","078_5_12","GAL","5","12","12","Ya hay pohdo' ya mun'akak an amin nan tatagun mangabuliduh nomnomyu ti umi'ikaydah aat di kugit, at anaad mah ta adida goh mumpaponah? ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GL5_13","078_5_13","GAL","5","13","13","Mu da'yu, i'ibba', ya pento' da'yun Apo Dios, at adi mahapul hi unyu unudon nan numbino'ob'on an Uldin. Mu ta\"on ya hahalepatanyuy atonyu ta adiyu alyon di, “Ta\"on hi un malgom di atonmi ti adi mahapul an unudonmi nan Uldin!” Ti hay maphod hi atonyu ya himbabadang ayun dumalat nan pumpopohhodanyu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GL5_14","078_5_14","GAL","5","14","14","Ti wada han tugun an alyonay, “Nan pamhodmuh odolmu ya umat hinay pamhodmuh i'ibbam.” Ya heten tugun ya inakamnan amin di Uldin. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GL5_15","078_5_15","GAL","5","15","15","Ya emayaanyu ti gulat ta umat ayuh nan ahun umana'angngal at hay angunuhna ya mabahibah di pun'u'unnudanyu! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GL5_16","078_5_16","GAL","5","16","16","Hiyah te alyo' ay da'yu: Abulutonyu ay di puntuduwan nan Na'abuniyanan an Lennawan da'yu ya adiyu unudon nan laylaydon di odolyuh nappuhi. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GL5_17","078_5_17","GAL","5","17","17","Ti hay nappuhin ugali ya pahiwon nan Na'abuniyanan an Lennawa, ya hay pohdona ya pahiwon goh nan nappuhin ugali, at mumbohholdan duwa, at mi'id poto'nah nomnomonyuh unudonyu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GL5_18","078_5_18","GAL","5","18","18","Mu unudonyu ay nan itudun nan Na'abuniyanan an Lennawa at adi mahapul goh an nomnomonyu nan Uldin. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GL5_19","078_5_19","GAL","5","19","19","Ma'innilay aat di tatagun mangunud hinan laylaydon di odoldan nappuhi ti lumihog di atonda, ya agaga\"ihaw di punnomnomanda, ya mi'halud di udumnan atonday umipabain, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GL5_20","078_5_20","GAL","5","20","20","ya mundayawdah bulul, ya pumalliwda, ya mi'bohholda, ya mi'tututututda, ya umapada, ya mabmabbungotda, ya na'ekkotanda, ya munlahhinda, ya adida abuluton di pohdon di i'ibbada, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GL5_21","078_5_21","GAL","5","21","21","ya uma'amohda, ya bumutobutongda, ya atonday nappuhih unda ma'amung an mun'abutong, ya do'ol di udum hi atondan laylaydon di odoldan nappuhi. Pinadana' da'yu, at ten ipidwa' ad ugwan ti nan mangat hi umat hina ya adida middum hinan Pumpapto'an Apo Dios. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GL5_22","078_5_22","GAL","5","22","22","Mu nan tatagun mangunud hinan itudun nan Na'abuniyanan an Lennawa ya diday way pamhodna, ya diday mundenol, ya umanla, ya mehodan, ya ma'ma'ullay, ya ma'ahhimo', ya ipa'annungdan aton di way inalida, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GL5_23","078_5_23","GAL","5","23","23","ya iyuyaday aton nan i'ibbada, ya topngonday pangatda. Ya mi'iwod Uldin hi mangipawah umat hitun ugali. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GL5_24","078_5_24","GAL","5","24","24","At paddungnay pinatoy nan tatagun Jesu Kristu nan ugalidan nappuhin hay laylaydon di odolda an din inatdah hopapna, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GL5_25","078_5_25","GAL","5","25","25","ya mi'tagu tu'un Apo Dios an dimmalat nan inat nan Na'abuniyanan an Lennawan ditu'u. At hay mahapul ya agamidon tu'u goh di atonan mangituduh nan aton tu'uh tun ataguan tu'u. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GL5_26","078_5_26","GAL","5","26","26","Ya hay maphod ya adi tu'u mumpahiya, ya adi tu'u dumaladalat, ya adi tu'u goh umapa. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GL6_1","078_6_1","GAL","6","1","1","I'ibba', wada ay di tagun mangat hi nappuhi ta na'innila ya da'yun wadan nan Na'abuniyanan an Lennawa ya tugunonyu hiya. Mu ma'ma'ullay di atonyu, ya emayaanyuy panugunyu ti mid mapto' ya mitudul ayu goh. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GL6_2","078_6_2","GAL","6","2","2","Mumbibinnadang ayun hinohhah un way munligligat ti hiyah ne aton nan tagun mangunud hinan Tugun Kristu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GL6_3","078_6_3","GAL","6","3","3","Ya gulat ta nan tagun mid am'amungit hi inilana mu hay wah nomnomna ya alyonay, “Ha\"in di nabagbagtu!” ya un linayahan nen taguy odolna. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GL6_4","078_6_4","GAL","6","4","4","Mu hay maphod hi aton nan tagu ya ipanuhnay atonah un maphod unu adi ta maphod ay ya iyamlongna, at adi mahapul an ipaddungnay atonah nan aton di udumna ta way atonan manginnilah un maphod. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GL6_5","078_6_5","GAL","6","5","5","Ti way ohaan mahapul an diday okod hi pangatda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GL6_6","078_6_6","GAL","6","6","6","Nan tagun mitudtuduwan hinan Tugun Apo Dios ya maphod hi un umidat hinan wagahnan nidat ay hiyah nan muntudtudun hiya. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GL6_7","078_6_7","GAL","6","7","7","Nan tagun mangalih ta\"on hi unna aton di nappuhi ta balbaliyanah Apo Dios at mid moltana ya unna linayahan di odolna ti adi mabalin an mabalbaliyan hi Apo Dios. Ti hay aton nan tagu ya hiya goh di lagbuna. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GL6_8","078_6_8","GAL","6","8","8","Ti nan tagun nappuhiy ugalina ya milalahhin ay Apo Dios hi mid pogpogna, mu nan tagun mangunud hinan Na'abuniyanan an Lennawa ya mi'tagun Apo Dios hi mid pogpogna ti hiyah ne idat nan Na'abuniyanan an Lennawan hiya. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GL6_9","078_6_9","GAL","6","9","9","At adi tu'u humigan mangat hi maphod ti hidin gutudna ya waday lagbu tu'uh un tu'u inaynayun an mangat. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GL6_10","078_6_10","GAL","6","10","10","At wa ay di abalinan tu'u ya aton tu'uy maphod an amin hinan tatagu, ya iyal'alla tu'uh nan i'ibba tu'un mangunud ay Kristu ti hina\"ama tu'u ti numpapaddung di pangulug tu'u. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GL6_11","078_6_11","GAL","6","11","11","Tigonyuy aat di intudo' di ngamay'u ti o\"ongol di tudo'na! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GL6_12","078_6_12","GAL","6","12","12","Nan tatagun mamhod an mangipa'innilah aat di amaphodanda ya ipattigday aat di pangunudandah nan Uldin, ya diday mamilit ay da'yu ta mipakugit ayu. Ya manu ay atonday umat hina ti tuma'otdan ma'abohlan hi unda itudu an hay abaliwan di tagu ya nan natayan Kristuh nan krus. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GL6_13","078_6_13","GAL","6","13","13","Ya ta\"on un danen nakugit ya adida unudon an amin nan Uldin ti hay pohdonda ya anggay ya ta mipakugit ayu ta way atondan mangiyamlah atonyun mangunud hinan ipilitdan Uldin. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GL6_14","078_6_14","GAL","6","14","14","Mu ha\"in ya mid udum hi ehdol'uh iyamla' an anggay nan natayan Apu tu'un hi Jesu Kristu. Ti dumalat nan natayana ya paddungnay ni'yatoya' ay Hiya, at umat tu'uh nan natoy ti adi tu'u mahkay elan di pangunudan tu'uh din inunud tu'uh din hopapna an unudon nan tataguh tun luta, ya adida goh elan di umunudandah nan unudon tu'u. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GL6_15","078_6_15","GAL","6","15","15","Ya ta\"on un tu'u mipakugit unu adi, ya bo'on hene aptan ti hay mahapul ya hay nanublian Apo Dios hi ugali tu'u. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GL6_16","078_6_16","GAL","6","16","16","Ya an amin di tagun mangunud eten Tugun ya hay pohdo' ya umanlada, ya hom'on Apo Dios dida, ya ma'at goh an amin hinan tatagun Apo Dios. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GL6_17","078_6_17","GAL","6","17","17","Hay angunuh hi alyo' ya da'yun mangalih mahapul di malka ya adia' paligaton ti ihtu goh di malka' an beklat'un dumalat nan nipaligligata' an hiyay nahamad an panginnilaan hi unna' baal ay Jesus. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("GL6_18","078_6_18","GAL","6","18","18","I'ibba', hay alyo' ya hom'on da'yun amin ay Apu tu'un hi Jesu Kristu. Amen!");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EP1_1","079_1_1","EPH","1","1","1","Heten tudo' ya nalpun ha\"in an hi Apostoles Paul an hennag Jesu Kristu ta ul'ulgudo' nan Hapitna ti hiyah ne pohdon Apo Dios. Ya ten itud'a' da'yun tatagun Apo Dios ad Ephesus an un'unnud hinan iddumanyun Jesu Kristu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EP1_2","079_1_2","EPH","1","2","2","Hay pohdo' ya hi Apo Dios an hi Ama tu'u ya hi Apu tu'un hi Jesu Kristu ya hom'on ya ipalenggop da'yu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EP1_3","079_1_3","EPH","1","3","3","Hapiton tu'uy amaphodan Apo Dios an hi Aman Apu tu'un hi Jesu Kristu! Ti hinalimunan ditu'u ti idat Apo Dios an amin di nalpud abuniyan ay ditu'un niddum ay Kristu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EP1_4","079_1_4","EPH","1","4","4","Ya din agguy nalmuwan tun luta ya pepento' ditu'un Apo Dios ta ditu'uy tatagunan middum ay Kristu. At hay pangibilanganan ditu'u ya mapatalan tu'un mi'id ah bahol tu'u. Ya dimmalat nan pamhodna ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EP1_5","079_1_5","EPH","1","5","5","ya ninonomnomnah din hopapnan iyimbaluy ditu'un dumalat hi Jesu Kristu ti hiyah ne penhodnah atona. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EP1_6","079_1_6","EPH","1","6","6","At hapiton tu'uy amaphodana ti nidugah di homo'na. At do'do\"ol di gohgohnan ditu'u ti niddum tu'uh nan Imbaluynan pohpohdona! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EP1_7","079_1_7","EPH","1","7","7","Ti hay na'at ya nibugha' di dalan Kristuh nan nilanhaanah nan krus ta way atonan mangibo'lah bahol tu'u ta ma'aliwan ti nidugah di homo' Apo Dios, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EP1_8","079_1_8","EPH","1","8","8","at nidugah goh di homo'nan ditu'u! Ya inilan Apo Dios an amin di logom, ya nidugah di anala'engna ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EP1_9","079_1_9","EPH","1","9","9","ti impa'innilana mahkay ay ditu'u din ninomnomnah ma'at ay Kristu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EP1_10","079_1_10","EPH","1","10","10","Ya din ninomnom Apo Dios an penhodna ya ipa'annungnah un madatngan nan gutudna. Ya hay ipa'amungna ya an amin di nalmun wad abuniyan ya tun luta ta lammungona dida ta ohay hakup an hi Kristuy mumpapto' ay dida. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EP1_11","079_1_11","EPH","1","11","11","An amin di aton Apo Dios ya hiyah ne ninomnomnah pohdona, at pento' ditu'u ta mi'godwa tu'uh nan ipatawidnan Jesus, ti hiyah ne ninomnomnah atonah din agguy nalmuwan an amin di logom. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EP1_12","079_1_12","EPH","1","12","12","Ya manu ay inatna ya ta da'min nahhun an manahalimid hinan aton Jesus ya hapitonmiy amaphodan di anabagtuna! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EP1_13","079_1_13","EPH","1","13","13","Ya inatna goh ay da'yu ti din nangngolanyuh nan Makulug an Hapit Apo Dios an nan Maphod an Ulgud an mangituduh atonyun mabaliwan ya kinulugyuh Kristu. At hennag Apo Dios nan Na'abuniyanan an Lennawan da'yu goh ta Hiyay pangimmatunan hi un da'yuy tataguna. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EP1_14","079_1_14","EPH","1","14","14","Ya nan Na'abuniyanan an Lennaway namatangnan ditu'u ta engganay un umannung din intulagna ta Hiyay pangimmatunan hi unna ipa'annung di abaliwan tu'u ta way ipabagbagtuana! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EP1_15","079_1_15","EPH","1","15","15","Hidin dengngol'uy aat di pangulugyun Apu tu'un hi Jesus ya nan pamhodyun amin hinan tatagun Apo Dios ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EP1_16","079_1_16","EPH","1","16","16","ya agguy'u indinong an gun nangiluwalun da'yun Apo Dios hi pundenola' ay da'yu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EP1_17","079_1_17","EPH","1","17","17","Ya gun'u goh inluwalun Apo Dios an nabagbagtun hi Aman Apu tu'un hi Jesu Kristu ta badangan da'yuh nan Na'abuniyanan an Lennawa ta udmanay inilayu, ya ta ipa'innilana goh di aat Apo Dios ta way atonyun manginnila. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EP1_18","079_1_18","EPH","1","18","18","Ya gun'u goh inluwalu ay Hiya ta ipaphodnay nomnomyu ta innilaonyuy aat nen hahalimidonyu, ya ta innilaonyu goh nan na'abbagbagtun tawid nan tatagun Apo Dios an intulagna, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EP1_19","079_1_19","EPH","1","19","19","ya ta innilaonyun nidugah di abalinan Apo Dios an bumadang ay ditu'un mangunud. Ti hay aat nan abalinanan mamadang ay ditu'u ya nidugah an nipaddung hinan abalinanan ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EP1_20","079_1_20","EPH","1","20","20","nummahun Kristuh din natayana ti impabunad abuniyan hinan tronon nan na'abbagbagtu, at nihodpeng hi agwana ta mumpapto'. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EP1_21","079_1_21","EPH","1","21","21","At hi Kristuy na'abbagbagtun ap'apu ya un nan a'anghel ad abuniyan, ya an amin hinan a'ap'apu, ya ta\"on hi un an amin hinan numbino'ob'on an a'ap'apuh tun luta ya ad abuniyan. Ya umat ay hina at inyal'allana an na'abbagbagtuh Jesus an ap'apu ya un nan a'ap'apud ugwan ya nan mun'ap'apuh awni. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EP1_22","079_1_22","EPH","1","22","22","Ya impaboltan Apo Dios an amin di logom ay Jesus ta Hiyay okod. Ya iniddumnah Jesus hinan Himpampun an Tataguna, at hi Jesus di ap'apun an amin di logom. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EP1_23","079_1_23","EPH","1","23","23","Ya nilammung nan Himpampun an Tatagun Apo Dios ay Kristu an paddungnay diday odolna ta Hiyay ulu. At nan aat Kristu ya boltanon nan Himpampun an Tataguna, ya wadah Kristuh an amin hinan logom. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EP2_1","079_2_1","EPH","2","1","1","Din hopapna ya paddungnay un ayu natoy ti bintiwyu nan Maphod hi Ma'unud ti inatyuy nappuhi, at nabaholan ayu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EP2_2","079_2_2","EPH","2","2","2","Ya inunudyu nan nappuhin aton nan tataguh tun luta, ya inunudyu goh nan apun nan dimunyun wad daya an hiyay mamuhih nomnom nan tatagud ugwan an adi umunud ay Apo Dios. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EP2_3","079_2_3","EPH","2","3","3","Ya manu ti ta\"on un da'mi ya niddum ami goh ay dida, ya inatmiy nappuhi ti hiyah ne penhod di odolmi, at an amin di ninomnommin penhodmin nappuhi ya inatmi. Ya umat ami goh an amin hinan tatagun agguy nahukatan di ugalida ti na'a'alliy bumungtan Apo Dios ay da'mi ta mamolta ami. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EP2_4","079_2_4","EPH","2","4","5","Hidin hopapna ya paddungnay un tu'u natoy ti bintiw tu'u nan Maphod an Ma'unud, ya nappuhiy inat tu'u. Mu do'do\"ol di homo' Apo Dios ya nan pamhodna, at paddungnay un ditu'u tinagu, at ni'tagu tu'un Kristu, at mi'id pogpog di pi'taguan tu'u ti nabaliwan tu'un dimmalat nan ama'ma'ullay Apo Dios. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EP2_6","079_2_6","EPH","2","6","6","Ya ni'bagtuon ditu'un Apo Dios ay Jesu Kristu ta middum tu'un Hiyad abuniyan ta mi'papto' tu'un Hiyah nan pumpapto'ana. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EP2_7","079_2_7","EPH","2","7","7","Ya inat Apo Dios ta way atonan mangipa'innilad ugwan ta nangamung an nidugah di badangna ya ama'ma'ullaynan ditu'un niddum ay Jesu Kristu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EP2_8","079_2_8","EPH","2","8","8","At dumalat di ama'ulay Apo Dios ya nabaliwan tu'u ti nan pangulug tu'u, ya bo'on hay aton tu'uh maphod ti unna idat an adi mapalgan. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EP2_9","079_2_9","EPH","2","9","9","Ya bo'on goh hay maphod an ina'inat tu'u, at bo'on hiyay iting'i tu'u. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EP2_10","079_2_10","EPH","2","10","10","Ya limmu ditu'un Apo Dios ta middum tu'un Jesu Kristu ya ta maphod di pangat tu'u, ti hiyah ne indadaanah din hopapnah aton tu'u. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EP2_11","079_2_11","EPH","2","11","11","Nitungaw ayu ta Hentil ayu, ya hay pungngadan nan Hudyun da'yu ya da'yuy agguy numpakugit, ya diday ma'alih nakugit. Mu hay pumpakugitan an gun aton di tagu ya un malka ya anggay. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EP2_12","079_2_12","EPH","2","12","12","Nomnomonyuy aatyuh din hopapna ti nilahhin ayun Jesu Kristu, ya agguy ayu goh niddum hinan pumhodan nan tatagun pento' Apo Dios. Ya agguy ayu goh nibilang hinan intulag Apo Dios an atonah nan tataguna, ya agguy ayu ni'hahalimid hinan aton Apo Dios ti agguyyu hinaghaggung Hiya! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EP2_13","079_2_13","EPH","2","13","13","Ya hidin hopapna ya nibataan ayun Apo Dios ti do'ol di baholyu, mu ad ugwan ya niddum ayun Jesu Kristu, at nilammung ayun da'min tataguna an dimmalat nan nibugha'an di dalan Kristuh nan krus. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EP2_14","079_2_14","EPH","2","14","14","At impadinong Kristu nan Hudyu ya nan Hentil an mumbobohhol ta mid al'alin ditu'u ti linammung ditu'u ta ma'ohha tu'u ti paddungnay pina\"inay humawan ay ditu'u ta way aton tu'un malammung. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EP2_15","079_2_15","EPH","2","15","15","Ti hidin natayan Kristu ya pinogpogna nan do'ol an unudonmin Hudyu an intugun Moses ta mid mahkay dumalat hi pumbobohholan tu'u, mu ma'ohha tu'un amin an dumalat di nidduman tu'un Kristu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EP2_16","079_2_16","EPH","2","16","16","Impadinong ditu'un Kristu ta adi tu'u mumbobohhol an dimmalat nan natayanah nan krus, at waday pun'u'unnudan tu'u ta middum tu'un amin ay Apo Dios. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EP2_17","079_2_17","EPH","2","17","17","Immalih Jesus an mangipa'innilah aton di idduman an amin di tagun Apo Dios. Ya bo'on ya anggay ay da'min Hudyu an ma'alih tatagun Apo Dios, mu ta\"on un da'yun Hentil an nibataan ay Hiyah din hopapna. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EP2_18","079_2_18","EPH","2","18","18","Ya dimmalat nan inat Kristu ya ta\"on hi un tu'u Hudyu unu Hentil ya badangan ditu'uh nan Na'abuniyanan an Lennawa ta way aton tu'un middum ay Apo Dios. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EP2_19","079_2_19","EPH","2","19","19","At da'yun Hentil ya adi nob'on di aatyud ugwan mahkay, ya adi ayu umat hi bunag. Ti ta\"on un tu'u wah tun luta mu ad abuniyan di nahamad hi ihinan tu'un amin damdama, ya niddum ayun da'mi an tatagun Apo Dios, at hina\"ama tu'un amin ay da Apo Dios! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EP2_20","079_2_20","EPH","2","20","20","Ya hay na'ohhaan tu'u ya mipaddung hinan abung an hi Jesu Kristuy paddungnay pognad tu'u. Ya hanan a'apostoles ya nan numbino'ob'on an propeta di paddungnay tu'ud ti diday mangipa'innilah aat Kristu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EP2_21","079_2_21","EPH","2","21","21","Hi Kristuy mamdon an amin hi alimatung nen abung, ya gun ma'udman an miyamma nan abung ta nahamad hi punhituwan Apu tu'u. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EP2_22","079_2_22","EPH","2","22","22","Ya gapu ta niddum ayu goh ay Kristu ya nibilang ayu goh hi numbino'ob'on an ay ayiw unu batu an middum hinan pangiyamman hinan punhituwan Apo Dios. Ya Hiya ya mihinan ditu'u ti wada nan Na'abuniyanan an Lennawan ditu'un amin. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EP3_1","079_3_1","EPH","3","1","1","Ha\"in an hi Paul an baal Jesu Kristu ya nibaluda' an dimmalat nan tamu' ay da'yun Hentil, ya gun'u da'yu iluwaluan. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EP3_2","079_3_2","EPH","3","2","2","Ya inila' an dengngolyu an dumalat di ama'ulay Apo Dios ya ene'kodnan ha\"in tun tamu' an pumhodanyu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EP3_3","079_3_3","EPH","3","3","3","Ya nan ninomnom Apo Dios hi atonan agguy nipa'innilah din penghana ya impa'innilanan ha\"in. Ya hino'dod'un intudo' di aatna, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EP3_4","079_3_4","EPH","3","4","4","ya gulat ta bahaonyu ay din intudo\"u ya mabalin an innilaonyu goh nan ininnila' an agguy nipa'innilah din hopapna an hay aat Kristu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EP3_5","079_3_5","EPH","3","5","5","Hidin penghana ya agguy imbaag Apo Dios di aat nen agguy nipa'innila, mu ad ugwan ya hennagna nan Na'abuniyanan an Lennawa ta ipa'innilanah nan a'apostoles an pento'na ya nan numbino'ob'on an propeta. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EP3_6","079_3_6","EPH","3","6","6","Umat hituy ninomnomna: Abuluton ay nan Hentil nan Maphod an Ulgud Kristu ya mi'boltandah nan boltanonmin Hudyu ta ma'ohha ami an ay ihunay un odol Kristu an middum hinan intulag Apo Dios an atonah pumhodan tu'u an dumalat ay Kristu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EP3_7","079_3_7","EPH","3","7","7","Numbalinona' hi baal ta ul'ulgudo' nan Maphod an Ulgud Kristu ti indatnay abalina' an mangipaphod an mangat eten tamu'. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EP3_8","079_3_8","EPH","3","8","8","Na'ampaa' ahan ya un nan udumnan tatagun Apo Dios, mu ha\"in di pento'na an mangul'ulgud hinan Hentil hi aat di pumhodan tu'un niddum ay Jesu Kristu. Ya henen pumhodan ya mi'id ahan di ipaddungana. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EP3_9","079_3_9","EPH","3","9","9","Ya ipa'innila' goh hi an amin hinan tataguy ipa'annungan din planu an agguy impa'innilan Apo Dios an nunlumun amin hinan logom. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EP3_10","079_3_10","EPH","3","10","10","Ya heten planunay panginnilaan nan a'apun nan a'anghel ad abuniyan ya nan ap'apun adi mattig an maphod ya nan nappuhi an nidugah di anala'eng Apo Dios. Ya hay attigan hatu ya nan ma'ma'at hinan kimmulug. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EP3_11","079_3_11","EPH","3","11","11","Ya hiyah ne tuwaliy ninonomnomnah din hopapnah atona, at hennagnah Apu tu'un hi Jesu Kristu ta nipa'annung. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EP3_12","079_3_12","EPH","3","12","12","Ya dimmalat nan idduman tu'un Kristu ya nan pangulug tu'un Hiya ya adi tu'u tuma'ot an munluwalun Apo Dios ti kulugon tu'un abulutonay punluwaluan tu'un Hiya. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EP3_13","079_3_13","EPH","3","13","13","Ya ibaga' ni' ay da'yu ta adi ayu munlungdayah nan aligligata' ti hay amaphodanyuy dumalat. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EP3_14","079_3_14","EPH","3","14","14","Wa ay ta nomnomo' nan ninomnom Apo Dios hi atona ya munhippia' an munluwalun Hiya ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EP3_15","079_3_15","EPH","3","15","15","an Hiyay ommod di numbino'ob'on an wad abuniyan ya wah tun luta. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EP3_16","079_3_16","EPH","3","16","16","Ya hay iluwalu' ay Hiya ya dumalat nan nidugah an wagahna ya idatnay abalinanyun amin an mangihamad hi maphod an nitaguanyu an dumalat di badang nan Na'abuniyanan an Lennawan impa'alinan ditu'u. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EP3_17","079_3_17","EPH","3","17","17","Ya miyo'odol hi Jesu Kristun ditu'un dumalat nan pangulug tu'u, ya iluwalu' goh ta mihamad di pamhod tu'uh nan i'ibba tu'un tatagu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EP3_18","079_3_18","EPH","3","18","18","Ya ibaga' goh ay Hiya ta udmanay abalinanyu ya nan abalinan di udumnan tatagun Apo Dios, ta way atonyun manginnilan mi'id lukud di pamhod Kristun ditu'u. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EP3_19","079_3_19","EPH","3","19","19","Ya hay maphod ya innilaonyuy aat di pamhodna an ta\"on hi un ayu adi pa\"innilah nan udumna, at an amin di aat Apo Dios ya mitolman ay da'yu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EP3_20","079_3_20","EPH","3","20","20","Ta\"on hi un do'ol di ibaga tu'uh aton Apo Dios ay ditu'u unu do'ol di nomnomon tu'uh atona mu do'do\"ol damdamay atonan ditu'u ya un nan ibaga unu nomnomnomon tu'u ti dimmalat nan abalinanan mangipaphod hi aat tu'u. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EP3_21","079_3_21","EPH","3","21","21","At hay maphod ya an amin tu'un kimmulug ya dayawon tu'uh Apo Dios hi mid pogpogna an dumalat nan inat Jesu Kristu! Amen! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EP4_1","079_4_1","EPH","4","1","1","Ha\"in an hi Paul ya nabaluda' ti puntamuona' ay Apu tu'u. At al'alu'o' da'yu ta hay penhod Apo Dios hi aat di ugaliyuh din namto'anan da'yu di hiyay inaynayunyu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EP4_2","079_4_2","EPH","4","2","2","At ipa'ampayuy odolyu, ya ma'ma'uya ayu, ya hay atonyun mangipattig hinan pamhodyu ya itulidyuy aton di i'ibbayu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EP4_3","079_4_3","EPH","4","3","3","Ya atonyuy abalinanyu ta nan alenggopanyun amin di atonyu ta munnononnong di pun'u'unnudanyun dumalat nan awadan nan Na'abuniyanan an Lennawan da'yu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EP4_4","079_4_4","EPH","4","4","4","Ti ditu'un kimmulug ya mibilang tu'un ohan odol an umat hinan Na'abuniyanan an Lennawa an un oha ya anggay. Ya un oha goh di hahalimidon tu'u ti hiyay implanun Apo Dios hi namto'anan ditu'un tataguna. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EP4_5","079_4_5","EPH","4","5","5","Ohay Apu tu'u an hi Kristu, ya Hiya ya anggay di kulugon tu'u, ya Hiya goh di dumalat hi numpabonyagan tu'u, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EP4_6","079_4_6","EPH","4","6","6","ya un ohah Apo Dios hi Ommod tu'un amin an tatagu, ya Hiyay Apun an amin di logom. Ya nangdon hi an amin, ya Hiya ya wadan ditu'un amin. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EP4_7","079_4_7","EPH","4","7","7","Makulug an hay aat ay di pangulug tu'u ya numpapaddung tu'un amin. Mu hay aat ay di abalinan di hinohhan ditu'un indat Kristu ya numbino'ob'on. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EP4_8","079_4_8","EPH","4","8","8","Ti hiyah ne din impitudo' Apo Dios an inalinay, “Hidin timmuluwanad abuniyan ya initnudna din nun'a'abak an buhulna, ya do'ol di adawnah indatnah nan tatagu.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EP4_9","079_4_9","EPH","4","9","9","At nomnomonyuy inalina ti inalinay timmulu. Mu hay nahhun hi inatna ya immalih tun luta, ya immuy goh ad dolom ya un tumulu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EP4_10","079_4_10","EPH","4","10","10","Ya hi Kristuy immali, ya Hiya goh di timmulud abuniyan, at Hiya ya wadan amin hi logom ti Hiya tuwaliy na'abbagbagtu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EP4_11","079_4_11","EPH","4","11","11","Ya Hiyay nangidat hinan kimmulug hi numbino'ob'on an abalinanda. Waday pinilinan mun'apostoles, ya hay udum ya propeta, ya hay udum ya evangelists, ya nan udum ya pastors, ya nan udum ya bihtulu an muntudtuduh Hapit Apo Dios. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EP4_12","079_4_12","EPH","4","12","12","Ya indat goh Kristuy abalinan tu'un amin an tatagun Apo Dios ta way aton tu'un mangat hinan numbino'ob'on an tamu ta ditu'un kimmulug an mibilang an odol Kristu ya mihamad di pangulug tu'un Hiya. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EP4_13","079_4_13","EPH","4","13","13","At malalammung tu'u, ya mapapaddung di pangulug tu'u, ya mapapaddung goh di panginnilaan tu'uh nan Imbaluy Apo Dios. At an amin di ipaboltan Kristun ditu'un aatna ya hiyay aat tu'u. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EP4_14","079_4_14","EPH","4","14","14","At adi tu'u mahkay umat hi ung'ungungngan nalakah mihapitan an wa ay di immalin muntudtuduh nob'on ya nabaliyan tu'u ta kulugon tu'u nan nibahhaw an itudtududa. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EP4_15","079_4_15","EPH","4","15","15","Mu hay aton tu'u ya makulug di hapiton tu'un dumalat nan pamhod tu'uh nan i'ibba tu'u. At an amin di aat tu'u ya pumhod ta engganay un migihhong hinan aat Kristu an Hiyay Apu tu'un ay ihunay un Hiyay ulu tu'u. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EP4_16","079_4_16","EPH","4","16","16","At gapu ta Hiyay ulu tu'u ya Hiyay alpuwan an amin di atagu ya abalinan tu'u, at an amin tu'un paddungnay numbino'ob'on an alimatung di odolna ya aton tu'u nan nidat ay ditu'un tamu ta mumbabaddangan tu'u an dumalat di pamhod ta mihamad di pangulug tu'u. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EP4_17","079_4_17","EPH","4","17","17","Hay intudun Apu tu'uh iyal'alu\"un da'yu ya ipogpogyuy ugaliyun umat hi ugalin di adi umunud. Ti hay aatda ya mi'id ipatukan di punnomnomda, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EP4_18","079_4_18","EPH","4","18","18","ya adida nomnomon di makulug, ya adida middum hinan pi'taguan hi munnananong an idat Apo Dios ti mid iniladah aat di Makulug an Tugun, ya nangohoyda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EP4_19","079_4_19","EPH","4","19","19","Ya mid iniladan bumain, ya nappuhin amin di wah nomnomda, at hiyanan ilaputandan mangat hinan malgom an nappuhin laylaydon di odolda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EP4_20","079_4_20","EPH","4","20","20","Mu da'yu ay ya nob'on mahkay di aatyu an dumalat di nanginnilaanyun Kristu! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EP4_21","079_4_21","EPH","4","21","21","Immannung an dengngolyuy aat Kristu, ya da'yun mangunud ay Hiya ya nituduwan ayuh aat di Makulug an Ma'unud an wan Jesus. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EP4_22","079_4_22","EPH","4","22","22","At mahapul an ipogpogyu nan nun'appuhin ugaliyuh din hopapna ti inunudyuy laylaydon di odolyun nappuhi an hiyah ne puma\"ih nitaguanyu ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EP4_23","079_4_23","EPH","4","23","23","ta hukatanyuy ugaliyuh maphod, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EP4_24","079_4_24","EPH","4","24","24","ya hay ihukatyu ya nan balun punnomnom ya pangat an miyunnudan hinan pangat Apo Dios. Ya hay panginnilaan ya nan nahamad an aatyu ya nan pangipogpogan hi pumbaholan. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EP4_25","079_4_25","EPH","4","25","25","At ipogpogyun munlayah ti hay mahapul ya way ohan da'yuan makulug di hapitonah nan a'agina ti nilammung tu'un Kristu an ay ihunay un odolna. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EP4_26","079_4_26","EPH","4","26","26","Ti itudun nan Hapit Apo Dios an “wa ay di bumungtanyu ya elanyu ta bo'on hiyay dumalat hi abaholanyu.” At adiyu inaynayun di bumungtanyuh engganay un mahdom ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EP4_27","079_4_27","EPH","4","27","27","ti nalakay aton di dimunyun muntudul ay da'yu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EP4_28","079_4_28","EPH","4","28","28","Ya nan ma\"akaw ya mahapul an ipogpognan mangakaw ta muntamu ta waday itanudna ya ibadangnah nan maligatan an ibbana. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EP4_29","079_4_29","EPH","4","29","29","Ya adiyu hapiton nan agaga\"ihaw ta hay hapitonyu ya nan maphod an hapit an tumugun ta waday ibadangnah nan mangngol. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EP4_30","079_4_30","EPH","4","30","30","Ya adiyu ipahiga nan Na'abuniyanan an Lennawa an dumalat nan atonyun nappuhi ti mihinan da'yu ta Hiyay pangimmatunan hi un da'yuy tatagun Apo Dios ta nangamung enen algaw an ipa'annungan di abaliwanyu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EP4_31","079_4_31","EPH","4","31","31","Ya aliwanyuy ha'it di nomnomyuh ibbayu, ya adi ayu mabanbanungot, ya adi ayu mi'tututut, ya adiyu ulgudon di layah hi aat di ibbayun tagu, ya adiyu abohlan di ibbayu! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EP4_32","079_4_32","EPH","4","32","32","Mu hay atonyuat ya hin'u'uya ayu ya hinhohmo' ayu. Ya wa ay di nibahhawanyuh ibbayu ya aliwanyu an umat hi nangaliwan Apo Dios hi bahol tu'u an dimmalat hi Kristu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EP5_1","079_5_1","EPH","5","1","1","Da'yuy imbabaluy Apo Dios an pohpohdona, at enghonyuy aatna. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EP5_2","079_5_2","EPH","5","2","2","Ya hay mahapul hi ato'atonyu ya mumpopohhodan ayu an mipaddung hinan pamhod Kristun ditu'u. Ti hay aat di pamhodna ya inabulutnay natayana ti ditu'uy dimmalat, ti inhulug Jesus di odolna ta paddungnay maphod di hunghungnan ne'nong ay Apo Dios hi nangipadenol ay Hiya. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EP5_3","079_5_3","EPH","5","3","3","Hiyah te dimmalat hi numbalinanyuh tatagun Apo Dios, at mahapul an ihamhamadyuy atonyu ta mi'id dumalat hi pangalyandah un ayu lumihog, unu numbino'ob'on an nappuhiy atonyu, unu umam'am ayu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EP5_4","079_5_4","EPH","5","4","4","Ya adi goh maphod hi unyu logmon an humapit, ya adiyu hapiton di mi'id upidna, ya adiyu ihanul di nappuhi. Ti hay maphod hi hapitonyu ya munyaman ayun Apo Dios. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EP5_5","079_5_5","EPH","5","5","5","Nan udumna ya umipabain di atondan mi'ye'engha, ya agaga\"ihaw di nomnomon di udumna. Ya umam'am di udumna, ya nan am'amonda ya ay ihunay un bululda ti hiyay unudonda. Mu umannung an nan tatagun umat hina ya adida middum hinan pumpapto'an Kristu ya hi Apo Dios. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EP5_6","079_5_6","EPH","5","6","6","Ya elanyu ta adi ayu mabalbaliyan hinan tatagun mangalih un adi pumbaholan hanan inali' ti immannung an bumungot hi Apo Dios hinan mangamangat ay danen pumbaholan, at humalyaona dida. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EP5_7","079_5_7","EPH","5","7","7","At adi ayu midmiddum ay dida ta adi ayu ma'abanel hinan ato'atonda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EP5_8","079_5_8","EPH","5","8","8","Hidin hopapna ya paddungnay wada ayuh helong an dumalat di baholyu, mu ad ugwan ya napatalan di nomnomyu ti kinulugyuh Apu tu'un hi Jesu Kristu, at hay mahapul ya inaynayunyun mangat hi maphod ta hiyay pangimmatunan an napatalan mahkay di nomnomyu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EP5_9","079_5_9","EPH","5","9","9","Ti nan tagun napatalan ya maphod mahkay di pangatna, ya nahamad di gunna aton, ya hay makulug di unudona. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EP5_10","079_5_10","EPH","5","10","10","Ya ihamadyun innilaon nan umipadenol ay Apo Dios ta hiyay atonyu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EP5_11","079_5_11","EPH","5","11","11","Ya adiyu unudon nan aton nan tatagun paddungnay wah helong ti nun'appuhiy atonda. Mu hay atonyu ya ipa'innilayu an nappuhih nen atonda ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EP5_12","079_5_12","EPH","5","12","12","an ta\"on hi un hay panaphapitan ya anggay ay danen nappuhin gunda aton ya ababain ahan tatagwa. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EP5_13","079_5_13","EPH","5","13","13","Mu wa ay ta ipa'innilayun didan nappuhih nen gunda aton ya innilaonday maphod an pangat ta mapatalan di nomnomda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EP5_14","079_5_14","EPH","5","14","14","Ya hiyah ne ibalinan nan nitudo' an inalinay, “He\"an paddungnay nolo' ya bumangon'a hinan paddungnay natayam ta patalan da'an Kristu.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EP5_15","079_5_15","EPH","5","15","15","Ihamhamadyuy aatyu ta nan maphod di atonyu ta attiganan nanomnoman ayu an adi ayu umat hinan nakudang di nomnomna. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EP5_16","079_5_16","EPH","5","16","16","Ya ipadahyuy abalinanyun mangat hi maphod ti do'oldad ugwan di mangat hi nappuhi. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EP5_17","079_5_17","EPH","5","17","17","At mahapul an adi nonongan inat di aton, mu mahapul an manomnoman ayu ta innilaonyu nan pohdon Apu tu'uh atonyu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EP5_18","079_5_18","EPH","5","18","18","Ya bo'on hay butong di gunyu aton ti hiyah ne dumalat hi pumbaholan. Mu hay maphod ya nan Na'abuniyanan an Lennaway abulutonyun mangipadutu' hi nitaguanyu ta Hiyay mangane'nong hi atonyu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EP5_19","079_5_19","EPH","5","19","19","Ya ikantayu nan edenolyun aat Apo Dios ya nan udumnan kantan di mangunud hi pundayawyun Hiya, ya nan udumna ya hay nomnomyuy mangikantah pundayawyun Hiya. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EP5_20","079_5_20","EPH","5","20","20","Ya gun tu'u munyaman ay Apo Dios an hi Ama tu'uh an amin an ma'ma'at ay ditu'u an ipadalan tu'un Apu tu'un hi Jesu Kristu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EP5_21","079_5_21","EPH","5","21","21","Hay maphod ya mun'u'unnudan tu'u ti hiyay panginnilaan hi pangunudan tu'un Jesu Kristu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EP5_22","079_5_22","EPH","5","22","22","Ya da'yun binabai ya un'unnud ayuh nan a'ahawayu an umat hinan a'un'unnudyun Apu tu'un hi Apo Dios. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EP5_23","079_5_23","EPH","5","23","23","Ti nan linala'iy mumpapto' hinan a'ahawada an umat ay Kristun Hiyay mumpapto' ay ditu'un kimmulug an mibilang hi odolna. Ya Hiya goh di mamaliw ay ditu'u. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EP5_24","079_5_24","EPH","5","24","24","At hiyanan da'yun binabai ya mahapul an un'unnud ayuh a'ahawayu an umat ay ditu'un kimmulug an unudon tu'uh Jesu Kristu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EP5_25","079_5_25","EPH","5","25","25","Ya da'yu ay goh an linala'i ya mahapul an ipattigyuy namhodyuh ahawayu an umat hi nangipattigan Kristuh pamhodnan ditu'un kimmulug an inyatoynay pumhodan tu'u ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EP5_26","079_5_26","EPH","5","26","26","ta way aton tu'un mibilang an tatagun Apo Dios, at hay pannigna ya mi'id bahol tu'u an dumalat nan nangulugan tu'uh nan Hapitna ya un tu'u mabonyagan, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EP5_27","079_5_27","EPH","5","27","27","ya ta way atonan mangidadaan ay ditu'un kimmulug an nipaddung hinan malhin an balahang an mi'id am'amungit hi ganitna, ya agguy na'ayu'yut, mu ma\"aphod tu'u an mi'id di bahol tu'uh pannigna. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EP5_28","079_5_28","EPH","5","28","28","Ya henen inat Jesu Kristun namhod ay ditu'un kimmulug di mahapul hi pangiyunnudan di lala'ih pamhodnah ahawana an umat hi namhodnah odolna. At hiyanan nan lala'in namhod hi ahawana ya wada goh di pamhodnah odolna. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EP5_29","079_5_29","EPH","5","29","29","Ya mi'id ah ohah mamohol hi odolna an unnaat halimunan. Ya umat goh hinay aton Kristun ditu'un kimmulug ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EP5_30","079_5_30","EPH","5","30","30","ti ditu'uy mibilang hi odolna. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EP5_31","079_5_31","EPH","5","31","31","Wada goh di nitudo' an Hapit Apo Dios an inalinay, “Hiyah te dumalat an hay lala'i ya taynana nan o'ommodna ta miyaddum hinan ahawana ta ay ihunay unda ohan odol.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EP5_32","079_5_32","EPH","5","32","32","Ya heten nitudo' ya nipa\"el an naligat hi ma'awatan, mu hay ohah ipaddungana ya hi Kristu ya ditu'un kimmulug an mibilang hi odolna. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EP5_33","079_5_33","EPH","5","33","33","Mu wada goh di itudunan da'yu: Ti da'yun linala'i ya mahapul an pohpohdonyuy ahawayu an umat hi namhodyuh odolyu, ya da'yu ay an binabai ya mahapul an e'gonanyuy ahawayu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EP6_1","079_6_1","EPH","6","1","1","Da'yun way o'ommodnan mangunud ay Apu tu'u ya mahapul an un'unnud ayuh nan o'ommodyu ti hiyah ne maphod hi aton. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EP6_2","079_6_2","EPH","6","2","2","Ti hinan nahhun an tugun Apo Dios an intulagna ya inalinay, “E'gonanyu nan o'ommodyu.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EP6_3","079_6_3","EPH","6","3","3","Ya hay intulagna ya inalinay, “Atonyu ay ya maphod di ma'at ay da'yu, ya adu\"oy di ataguanyuh tun luta.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EP6_4","079_6_4","EPH","6","4","4","Da'yun linala'in way imbabaluyna, adi nonongan bimmungot ayuh nan imbabaluyyu ta adiyu pabungton dida. Mu unyuat tugunonyu dida ta pahalonyuy atondah nappuhi an miyunnudan hinan tugun an pohdon Apu tu'u. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EP6_5","079_6_5","EPH","6","5","5","Da'yun himbut ya mahapul an un'unnud ayuh nan a'apuyuh tun luta, ya e'gonanyu dida an iyod'odyu didah pangatanyuh nibahhaw. At hay nomnomonyuh atonyu ya ihamadyu an ay ihunay un hi Kristuy puntamuanyu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EP6_6","079_6_6","EPH","6","6","6","Ya bo'on hay awadan di a'apuyun da'yu ya anggay di pangipadenolanyun dida mu edenolyun mangat hi pohdon Apo Dios an ay ihunay un da'yuy himbut Kristu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EP6_7","079_6_7","EPH","6","7","7","Ya hay maphod ya mun'am'amlong ayun muntamu an umat hi puntamuanyun Apu tu'u an bo'on hay tagu ya anggay. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EP6_8","079_6_8","EPH","6","8","8","Ya innila tu'un ta\"on hi un himbut unu bo'on himbut an mangat hi an amin an maphod ya idat Apu tu'uy lagbu tu'u. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EP6_9","079_6_9","EPH","6","9","9","Ya da'yun a'apun di himbut ya atonyu goh di maphod hinan himbutyu, ya adiyu ta'ta'ton dida. Ti inilayun an amin tu'u an himbut unu bo'on ya napapaddung di Apu tu'un amin an wah did abuniyan, at napapaddung goh di atonan munhumalyan ditu'u. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EP6_10","079_6_10","EPH","6","10","10","Hiyah te angunuh hi alyo' ay da'yu: Mahapul an mihamad di ugaliyu ti nan iddumanyun Apu tu'u an nalpuh nan abalinanan nidugah. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EP6_11","079_6_11","EPH","6","11","11","Ya paddungnay mi'buhul tu'uh nan diyablu, at hay mahapul ya ay ihunay unyu egtom an amin di armasyun mi'buhul an hiyay idat Apo Dios ay da'yu ta adi ayu ma'ameh hinan aton di diyablun mamalbalin da'yu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EP6_12","079_6_12","EPH","6","12","12","Ya bo'on hay taguy pi'buhul tu'u, mu nan dimunyun a'ap'apun di nun'appuhi an waday abalinanda ti an amin di umayanda ya ipattigdah nen abalinanda. Ya diday mumpumpapto' hinan tatagun nangohoy ay Apo Dios hitun luta. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EP6_13","079_6_13","EPH","6","13","13","At hiyanan usalonyun amin di indat Apo Dios ay da'yuh pananiyu ta ta\"on un do'ol di pampong nan buhulyun da'yu ya abalinanyun mangameh ay didah enggana. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EP6_14","079_6_14","EPH","6","14","14","Ya umat ayuh tindalun dedennonan mi'gubat. Ya nan Makulug an Ma'unud di ay ihunay ibalikisyu, ya nan nahamad an ugaliyu di ay ihunay hanin di palagpagyu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EP6_15","079_6_15","EPH","6","15","15","Ya hay ay ihunay ihapatusyu ya nan pundadaananyun mun'ulgud hinan Maphod an Ulgud an dumalat di alenggopan di mangunud. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EP6_16","079_6_16","EPH","6","16","16","Ya namamah nan pangulugyu an hiyay inaynayunyu an ay ihunay un hiyay ihapiawyu ta haniana nan dimmalang an ipanan Satanas. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EP6_17","079_6_17","EPH","6","17","17","Ya abulutonyuy abaliwanyu an ay ihunay un hiyay hanin di uluyu. Ya itudun nan Na'abuniyanan an Lennaway Hapit Apo Dios ay da'yu ta ay ihunay un hiyay hanggapyu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EP6_18","079_6_18","EPH","6","18","18","Ya an amin hatun atonyu ya hay mahapul ya munluwalu ayun Apo Dios. Ya hay itudun nan Na'abuniyanan an Lennawa di hiyay gunyu iluwalu. Ya inaynayunyun elan nan aton di diyablu, ya iluwaluanyun amin nan tatagun Apo Dios. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EP6_19","079_6_19","EPH","6","19","19","Ya iluwaluana' ni' ta ipa'innilan Apo Dios di hapito' hinan umuy'u puntudtuduwan hinan Hapit Apo Dios, ya ta adia' tuma'ot an mangipa'innilan ten agguy nipa'innilah din penghana an nan Maphod an Ulgud an hay aat Kristu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EP6_20","079_6_20","EPH","6","20","20","Ya dumalat eten pangipa'innilaa' hinan Maphod an Ulgud ya ten nibaluda', mu ta\"on un umat hina ya iluwaluana' ta adia' tuma'ot an muntudtudu ti hiyah ne tuwaliy nidat hi tamu' hi nannagan Apu tu'un hi Jesu Kristun ha\"in. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EP6_21","079_6_21","EPH","6","21","21","Nahamad nan agi tu'u an hi Tychicus an baal Apo Dios an un'unnud hinan tamunan impatamun Apu tu'u. Ya umalin da'yu ta ipa'innilanay na'na'at ya nan na'at ay ha\"in ta way atonyun manginnilah aat'u. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EP6_22","079_6_22","EPH","6","22","22","Ya manu ay honogo' hiya ya ta ulgudonan da'yuy na'na'at ya nan na'at ay da'min amin ya ta tumulid ayu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EP6_23","079_6_23","EPH","6","23","23","Hay pohdo' ya malenggop ayun amin an i'ibba', ya waday pamhodyu ya pangulugyun nalpun Apo Dios an hi Ama tu'u ya hi Apu tu'un hi Jesu Kristu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("EP6_24","079_6_24","EPH","6","24","24","Ya nan ama'ulay ni' Apo Dios di wadan amin ay da'yun nahamad di pamhodna ay Apu tu'un hi Jesu Kristu.");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PP1_1","080_1_1","PHP","1","1","1","Heten tudo' ya nalpun ha\"in an hi Paul an ten duwa amin Timothy an muntudo' ti da'mi goh di baal Jesu Kristu. Ya ten itud'anmi da'yun tatagun Apo Dios ad Philippi an kumulug ay Jesu Kristu, ya da'yu goh an mun'endog ay dida, ya nan baal di mun'endog. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PP1_2","080_1_2","PHP","1","2","2","Hi Apo Dios ni' an hi Ama tu'u ya hi Apu tu'un hi Jesu Kristu ya ipadutu' da'yu, ya ipalenggop da'yu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PP1_3","080_1_3","PHP","1","3","3","Wa ay ta ninomnom'u da'yu ya gunna' munyaman ay Apo Dios. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PP1_4","080_1_4","PHP","1","4","4","Ya an amin hinan punluwalua' ya mun'am'amlonga' hi pangiluwalua' ay da'yu ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PP1_5","080_1_5","PHP","1","5","5","ti ongol di imbadangyun ha\"in hi nipa'innilaan di aat nan Maphod an Ulgud an nete\"ah din kimmuluganyu ta engganad ugwan. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PP1_6","080_1_6","PHP","1","6","6","Ya mundenola' ti hi Apo Dios an bimmadang hi kimmuluganyu ya itultuluyna an mangipaphod hi niyatanyun Hiyah engganah tun pumbangngadan Jesu Kristu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PP1_7","080_1_7","PHP","1","7","7","Umat hinay punnomnoma' ay da'yu ti nidugah di namhod'un da'yu, ya nitagam ayuh nan homo' Apo Dios ay ha\"in. Da'yuy namadang ay ha\"in hidin immuy'u nangitudtuduwan hinan Maphod an Ulgud Jesu Kristu. Ya ten engganad ugwan ya wah tua' hitun baludan, ya immannung an nidugah di homo'yun ha\"in. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PP1_8","080_1_8","PHP","1","8","8","Ya inilan Apo Dios di umi'ikaya' an mannig ay da'yu ti ongol di namhod'un da'yu an dumalat ay Jesu Kristu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PP1_9","080_1_9","PHP","1","9","9","At hiyanan gun'u iluwalun Apo Dios ta mihamad di pumpopohhodanyu ta ma'ud'udman di inilayuh aatna ta abalinanyun mangimmatun hinan pohdonah atonyu, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PP1_10","080_1_10","PHP","1","10","10","ya ta innilaonyuy ma\"aphod an pangat ta mi'id di ah'upan Jesu Kristuh baholyuh tun pumbangngadana. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PP1_11","080_1_11","PHP","1","11","11","Ya badangan ni' da'yun Jesu Kristu ta an amin di atonyu ya maphod ta adayawan Apo Dios. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PP1_12","080_1_12","PHP","1","12","12","Pohdo' an innilaonyun i'ibba' an nan na'na'at ay ha\"in ya maphod di numbalinana ti dimmalat tun nibaluda', ya hiyay niyal'allaan di niwa'atan nan Maphod an Ulgud Kristu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PP1_13","080_1_13","PHP","1","13","13","Ti an amin hitun tataguh tu an ta\"on un tun titindaluh nan palasyun mun'adug ay ha\"in ya an amin di udumnan tatagu ya iniladan nabangkelengana' eten baludan, ya ininniladan nibaluda' an dumalat nan pangitudtuduwa' hinan Hapit Apo Dios. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PP1_14","080_1_14","PHP","1","14","14","Ya dimmalat nan nabaluda' goh ya immongol di pangulug nan do'do\"ol an i'ibba tu'uh tu ay Apu tu'u, at abigabigat ya gun bumi'ah di tuliddan mangul'ulgud hinan Hapit Apo Dios ti adida tuma'ot. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PP1_15","080_1_15","PHP","1","15","15","Ya manu ti wadaday udum an mangitudtuduh aat Kristu an dumalat di amohdan ha\"in ti penhoddan diday ma'al'alin muntudtudu. Mu wadaday udum an mangihihi'al an maphod di nomnomdah nan puntamuanda ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PP1_16","080_1_16","PHP","1","16","16","an dumalat di namhoddan ha\"in ti iniladan pento'a' ay Apo Dios an mangita'dog hinan mitudtudu an nan Maphod an Ulgudna. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PP1_17","080_1_17","PHP","1","17","17","Mu nan udumnan inali' ya bo'on hay ninomnomdah maphod di dimmalat hi pun'ul'ulgudandah aat Kristu ti mumpunghanda, ya hay ninomnomda ya unda mamaon di ligat'uh tun nabaluda'. Mu ta\"on hi un umat hinay udum ya mun'am'amlonga' ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PP1_18","080_1_18","PHP","1","18","18","ti hay aptan ay ha\"in ya nan ipa'innilaan nan tudtudu an nan aat Kristu an ta\"on un maphod unu nappuhiy wah nomnom nan udum an muntudtudu ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PP1_19","080_1_19","PHP","1","19","19","ti inila' an dumalat di pangiluwaluanyun ha\"in ya nan badang nan Na'abuniyanan an Lennawa ya mibo'tana'. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PP1_20","080_1_20","PHP","1","20","20","Ya hay pohdo' ya anggay ya nan hahalimido' ya ta mi'id di ato' hi ababain hi pangata' hinan tamu' ti namamad ugwan an gutud, mu ta wadaat di tulid'un mangat hinan ipabagbagtuan Jesu Kristu an ta\"on un hiyay dumalat hi ataya'. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PP1_21","080_1_21","PHP","1","21","21","Ti ad ugwan an matagua' ya hay adayawan Kristuy pohdo' an aton, mu wa ay goh ta matoya' ya inyal'allanan mun'am'amlonga' ti umuya' hi awadana. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PP1_22","080_1_22","PHP","1","22","22","Mu gulat ta du'du\"oy di atagua' ta do'do\"ol di tamua' hitun nidat an tamu' ya agguy'u inilay pilio' hi un hay ataya' unu hay atagua'. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PP1_23","080_1_23","PHP","1","23","23","At mundinugway nomnomo' ti pohdo' an taynan tun atagua' ta way ato' an umuy hi wadan Kristu ti hiyah ne ma\"aphod, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PP1_24","080_1_24","PHP","1","24","24","mu hay mahapul ya matagua' ta way ato' an bumadang ay da'yu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PP1_25","080_1_25","PHP","1","25","25","Mu inila' an tumagua' ti mahapula' ay da'yu ta way ato' an mihinan da'yu ta badanga' da'yu ta mihamad di pangulugyun Kristu, ta omongol di pun'amlonganyu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PP1_26","080_1_26","PHP","1","26","26","Ya wa adya ta umalia' ay da'yu ya ma'udman di pangedenolanyun ha\"in ti nan iddumanyun Jesu Kristu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PP1_27","080_1_27","PHP","1","27","27","Ya ta\"on un way ma'at ay ha\"in mu hay aptan ya iluludyuy pangulugyuh nan Maphod an Ulgud Kristu. At ta\"on hi unna' umalin mannig ay da'yu unu adi ya maphod di donglo' hi aatyu an waday pun'u'unnudanyun amin an mangita'dog hinan mitudtuduh aat nan Maphod an Ulgud Kristu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PP1_28","080_1_28","PHP","1","28","28","Ya adi ayu matmatta'ot hinan mamohol ay da'yu ta panginnilaandan ma'abakda ti mamoltada, at milahhindan Apo Dios hi munnononnong, ya da'yuy pangabakon Apo Dios hi pamaliwanan da'yu ti mi'id di udum hi bumaliw ay da'yu an anggay Hiya! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PP1_29","080_1_29","PHP","1","29","29","Ti hay namto'an Apo Dios ay da'yu ya bo'on ya anggay di panguluganyun Kristu mu munligat ayu an dumalat nan pangulugyun Hiya. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PP1_30","080_1_30","PHP","1","30","30","At hiyanan an amin tu'u ya mi'hangga tu'uh nan buhul Apo Dios. Ti tinnigyun nidugah di nunligligata' an dimmalat Hiya, ya ta\"on ad ugwan ya inaynayun'un mi'hanggah nan do'ol an buhulna. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PP2_1","080_2_1","PHP","2","1","1","Mundenola' ahan an dumalat nan pangulugyun Kristu, at tumulid ayu ya ma'al'alu' ayu an dumalat nan pamhodnan da'yu. Ya mundenola' goh ti badangan da'yuh nan Na'abuniyanan an Lennawa ta hinhohmo' ayu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PP2_2","080_2_2","PHP","2","2","2","Ya umat ay hina at al'alu'o' da'yu ta mumpopohhodan ayu ya mun'u'unnudan di nomnomyu ta miyal'allay umamlonga'. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PP2_3","080_2_3","PHP","2","3","3","Ya bo'on hay pumhodanyuy nomnomnomonyu, ya bo'on hay pange'gonan di tataguy gamgamonyu. Mu hay maphod hi atonyu ya mumpa'ampa ayun hay nomnomonyun amin ya iyod'odolnayuy udum an tatagu ya un da'yu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PP2_4","080_2_4","PHP","2","4","4","Ya nomnomonyuy pumhodan di i'ibbayun tagu ta bo'on hay pumhodanyu ya anggay. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PP2_5","080_2_5","PHP","2","5","5","Hay pangiyunnudan tu'u ya nan pangat Jesu Kristu ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PP2_6","080_2_6","PHP","2","6","6","ti ta\"on un Dios tuwali ya mi'id hi nomnomna nan pangiluludanan munnonong eden abalinanan mun'ap'apu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PP2_7","080_2_7","PHP","2","7","7","Mu Hiya ya din'ugnan amin heden biyangna ta numbalin hi tagun umat ay ditu'u, at imbilangna goh di odolnah baal. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PP2_8","080_2_8","PHP","2","8","8","Ya impa'ampanay odolna ta inunudnay penhod Apo Dios an ma'at ay Hiya an ta\"on hi un ababain di natayanah nan krus! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PP2_9","080_2_9","PHP","2","9","9","At hiyaat un impabagtun Apo Dios Hiya ta na'abbagbagtu, ya indatna goh di na'abbagbagtuh haadna ya un nan udumna ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PP2_10","080_2_10","PHP","2","10","10","ta wa ay ta ngappundanday ngadana ya mumpunhippidan amin nan wad abuniyan, ya nan wah tun luta, ya nan wad dolom ta ipa'inniladan na'abbagbagtuh Jesus. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PP2_11","080_2_11","PHP","2","11","11","Ya ta\"on hi un numbino'ob'on di hapitda mu ibaagdan amin an hi Jesu Kristuy Apun an amin di logom ta mipabagbagtuh Apo Dios an hi Ama tu'u. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PP2_12","080_2_12","PHP","2","12","12","At da'yun i'ibba ya inunu'unudyuy inali' hidin wada' ay da'yu, at namamad ugwan an ten nibataana' ay da'yu ta hahalimidonyun unudon. Ya ihamadyun mangunud ay Apo Dios ta punnonngonyun mangipa'annung hinan abaliwanyu ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PP2_13","080_2_13","PHP","2","13","13","ti hi Apo Dios di mamadang ay da'yu ta idatnay abalinanyu ya pamhodyun mangat hi pohdona. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PP2_14","080_2_14","PHP","2","14","14","At an amin di atonyu ya adi ayu munlili, ya adi ayu mi'hongngel ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PP2_15","080_2_15","PHP","2","15","15","ta mi'id di pumbaholanyu, ya mi'id di apahpahalanyu ta da'yuy attigan di ma'ali tuwalih imbabaluy Apo Dios ta ay ayu bittuan an dumilag ti numbino'ob'on di pangatyuh nan nun'appuhiy ugalidan tatagun nibahhaw di punnomnomda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PP2_16","080_2_16","PHP","2","16","16","Ya da'yuy pangittiganda ya panginnilaandah nan mitudtudun dumalat di pi'taguan hi munnononnong. Ya umat ay hinay atonyu at mun'am'amlonga' hidin pumbangngadan Kristu ti waday hulbin din nanablaya' hi pumhodanyu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PP2_17","080_2_17","PHP","2","17","17","Ya ta\"on nin di patayona' hitud ugwan ya ma\"amlonga' an mangihulug hi nitagua' ta miyunnudan hinan pangulugyun Apo Dios ta paddungnay me'nong ay Hiya ta ipabagbagtuana. At hiyanan mi'yam'amlonga' ay da'yu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PP2_18","080_2_18","PHP","2","18","18","Ya umat goh ay da'yun mi'yam'amlong ayun ha\"in. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PP2_19","080_2_19","PHP","2","19","19","Hay nonomnomo' ya iyabulut ni' Apu tu'un hi Jesus an honogo' hi Timothy hina ta hamadonay ma'ma'at ay da'yu ta way ato' an umamlong hinan panginnilaa' hi aatyuh na. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PP2_20","080_2_20","PHP","2","20","20","Hiyay honogo' ti hiya ya anggay di nahamad di punnomnomanan da'yu ti umat hi punnomnom'un da'yuy punnomnomna, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PP2_21","080_2_21","PHP","2","21","21","ti nan udum ay hitu ya hay amaphodanda ya anggay di nonomnomonda, ya bo'on hay pangatandah nan impatamun Jesu Kristun dida. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PP2_22","080_2_22","PHP","2","22","22","Mu inilayuy aat Timothy ti ay imbaluy'un binadabadangana' hinan nangitudduwa' hinan Maphod an Ulgud Kristu an pumhodan tu'u. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PP2_23","080_2_23","PHP","2","23","23","At hiyay honogo' ay da'yu, mu awni ni' ta innilao' di ma'ma'at ay ha\"in hitu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PP2_24","080_2_24","PHP","2","24","24","Ya inila' an iyabulut Apu tu'un awniat umalia' an mannig ay da'yuh un way gutud'u. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PP2_25","080_2_25","PHP","2","25","25","Mu ten nomnomnomo' ya mahapul an pumbangngado' hina tun ohan hennagyun bumadang ay ha\"in an hi Epaphroditus. Hiyay ohah ay tindalun Jesus an ni'yibba' an nanganangat hinan impatamun Jesus. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PP2_26","080_2_26","PHP","2","26","26","Ti hiya ya umi'ikay an umalin mannig ay da'yu, ya numanomnom ti ininnilanan dengngolyu din nundoghana. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PP2_27","080_2_27","PHP","2","27","27","Mu immannung an nundogoh ti magadyuh matoy, mu inggohgohan Apo Dios, at immadaog. Ya inggohgohana' goh ay Apo Dios ti gulat ta natoy at mun'iyudu'dum hi ligat'u. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PP2_28","080_2_28","PHP","2","28","28","At hiyaat unna' umiyahup hi pumbangngadanah na ta umamlong ayun mannig ay hiya ya ta ma'aan di numanomnoma'. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PP2_29","080_2_29","PHP","2","29","29","Wa ay ta umalih na ya umamlong ayu ti hiya ya nahamad an ibba tu'un kimmulug ay Apu tu'u. Ya bo'on ya anggay hiya hi apngaonyu, mu ta\"on goh nan udum an umat ay hiyay pangatda ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PP2_30","080_2_30","PHP","2","30","30","ti bo'on hay nitaguanay dumalat hi pangitamuanan Jesu Kristu, at hiyaat un hi'itangan matoy hi bimmadanganan ha\"in hinan tamu' ti mi'id di abalinanyun bumadang ay ha\"in. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PP3_1","080_3_1","PHP","3","1","1","Hay oha goh hi alyo', i'ibba', ya pohdo' an mun'am'amlong ayun Apu tu'u! Ta\"on hi un'u gun ipidwa mu ta unudonyuy tugun'u ta amaphodanyu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PP3_2","080_3_2","PHP","3","2","2","Ya emayaanyu nan ma'aladyah an tatagun ayda ahu ti itudtududan mahapul an mumpakugitday linala'i ta way atonda anu an mabaliwan. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PP3_3","080_3_3","PHP","3","3","3","Mu layahda ti bo'on hay pumpakugitan di pangimmatunan hi un tagun Apo Dios di ohan tagu. Ditu'u tuwaliy tatagun Apo Dios, at hiyanan Hiyay dayawon tu'u an dumalat di badang nan Na'abuniyanan an Lennawan ditu'u ya gapu ta hi Jesu Kristu di pundenlan tu'u an bo'on hay pumpakugitan. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PP3_4","080_3_4","PHP","3","4","4","Ti gulat ta hay pumpakugitan unu hay ina'inat di pangittigan Apo Dios hi pangabulutanan ditu'u at inabuluta' an maphod ti nabayag di nangihamada' an nangunud hi an amin ay dane. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PP3_5","080_3_5","PHP","3","5","5","Ti hidin miyawalun algaw hi nitungawa' ya nakugita', ya tono'a' an Hudyu ti ha\"in di ohah holag Benjamin. Ya dumalat ay hi Uldinmin Hudyu ya nahamad di nangunuda' ti ha\"in di ohan ma'alih Pharisee. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PP3_6","080_3_6","PHP","3","6","6","Immannung an nidugah an nahamad di nangunuda', at hiyaat un'u impaligligat nan tatagun Jesu Kristu. Inunud'un amin din Uldin Apo Dios ay Moses, ya inila' an mi'id di agguy'u inat. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PP3_7","080_3_7","PHP","3","7","7","Mu an amin hanan imbilang'uh do'ol di punhulbiana ya impogpog'u ta e'nong'uy nitagua' ay Jesu Kristu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PP3_8","080_3_8","PHP","3","8","8","Ti mi'id ahan di mipaddung hinan lagbu tu'uh nanginnilaan tu'un Apu tu'un hi Jesu Kristu. Impogpog'un amin hatu, ya ibilang'u an mi'id di hulbida an dumalat di nangabuluta' ay Kristuh Apu' an hi Apu tu'u. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PP3_9","080_3_9","PHP","3","9","9","At ad ugwan ya adi' mahkay denlon an nan pangun'unudan hi Uldin di pangibilangan Apo Dios an maphod di ohan tagu. Mu manu ay imbilanga' ay Apo Dios an maphod ti dumalat di nanguluga' ay Kristu. At hiyanan mi'id di udum hi pangidenolan an anggay Hiya. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PP3_10","080_3_10","PHP","3","10","10","Ya hay pohdo' ahan ya anggay ya ta innilao' di aat Kristu, ya pohdo' an elan di aat di nipaligligatanah unna' goh mipaligligat an paddungnay nidduma' hi nipaligligatana ya natayana ta mahukatan di pangat'u ta miyummat ay Hiya ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PP3_11","080_3_11","PHP","3","11","11","ti umannung di hahalimido' an mahuana' damdaman Apo Dios hi udum di algaw ta mi'tagua' ay Hiyah enggana. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PP3_12","080_3_12","PHP","3","12","12","Adi' alyon di inat'un amin nan inali' unu nan pangat'u ya umat hi pangat Kristu. Mu umat hinay pohdo' an ma'at ay ha\"in, at hiyanan ato' an amin di abalina' an mangunud ay Jesu Kristu ta mumbalina' hinan pohdonan pumbalina' hi nangibaliwanan ha\"in. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PP3_13","080_3_13","PHP","3","13","13","I'ibba, manu ti makulug an agguya' numbalin hinan penhod Jesu Kristun pumbalina', mu hay ato' ya aliwa' din na'na'at ay ha\"in ta iyohha' di nomnom'uh nan pohdon Apo Dios an ato'. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PP3_14","080_3_14","PHP","3","14","14","At paddungnay iyandong'un tumagtag hi engganay atama' di pogpog di tumagtagan ta way ato' an mangngal hi pulimyu' an nan pangayagan Apo Dios ay ha\"in ta ad abuniyan di pi'tagua' ti dumalat nan inat Jesu Kristu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PP3_15","080_3_15","PHP","3","15","15","Ditu'un nahamad di pangulugna ya maphod un umat hina goh di punnomnom tu'u ta ta\"on un waday udum an hinnat'on di punnomnomdan adi miyunnudan eten inali' ya okod hi Apo Dios an mamadang ay dida ta ma'awatanda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PP3_16","080_3_16","PHP","3","16","16","Ya ta\"on un hinnat'on di punnomnom di udum mu hay aptan ya inaynayun tu'un mangunud hinan nipa'innilan ditu'uh aat Kristu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PP3_17","080_3_17","PHP","3","17","17","I'ibba, iyunnudyun ha\"in an umat hinan udum an i'ibba tu'u. Impattigmin amin di maphod an unudonyu, at hiyanan iyunnudyuh nan udumnan mangun'unud hi pangatmi. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PP3_18","080_3_18","PHP","3","18","18","Ya ten lumugwaa' an munnomnom hinan do'ol an tatagun din inali'ali' ay da'yu ti immannung an ngohoyonda nan natayan Kristuh nan krus ta ma'aliwan di bahol tu'u. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PP3_19","080_3_19","PHP","3","19","19","Daten tatagu ya mamoltada an milahhindan Apo Dios hi enggana ti nan laylaydon di odoldan nappuhiy paddungnay numbalin an diosda, ya nan nun'appuhin ato'atondan umipabain di ipahiyada. Ya nan wah tun luta ya anggay di nomnomnomonda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PP3_20","080_3_20","PHP","3","20","20","Mu ditu'u ay ya ad abuniyan di umuy tu'u punhituwan hi enggana, at hiyanan umiyahup tu'uh alian Apu tu'un hi Jesu Kristun mamaliw ay ditu'u ta itnud ditu'uh awadana. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PP3_21","080_3_21","PHP","3","21","21","Hiya an abalinanan mangipadutu' hi an amin hi logom ya abalinana goh an hukatan tun nalogoy ya matoy an odol tu'u ta miyummat hi odolnan namahuan an adi matoy. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PP4_1","080_4_1","PHP","4","1","1","Da'yun i'ibba an popohdo' ya pa\"a'amnawa' an tigon da'yu! Ya da'yuy mangipadenol ay ha\"in, ya hay aatyun nahamad di hiyay iting'i'! Ya hay maphod, i'ibba, ya henen aatyuh niddumanyun Apu tu'uy ihamhamadyuh inaynayunyu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PP4_2","080_4_2","PHP","4","2","2","Ya al'alu'o' da'yu, Euodia ay Syntyche, ta mun'unnudan ayu ni' ti nan niddumanyun Apu tu'u. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PP4_3","080_4_3","PHP","4","3","3","Ya he\"a goh an ibba', Syzygus, an paddungnay ni'pakun ha\"in ya ibaga' ta badangam ni' date han binabai ti mahmahludan ni'tamun ha\"in hinan niwa'atan nan Maphod an Ulgud Kristu. Ya niddum goh hi Clement ya an amin din ni'tamun ha\"in hidin immuymi nangipa'innilan hinan tudtudun Apu tu'u, ya nitudo' di ngadandah nan Liblun Apo Dios hi Nitud'an di Ngadan di Tatagun Mi'tagun Apo Dios hi Munnononnong. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PP4_4","080_4_4","PHP","4","4","4","An amin ayu ni' ya mun'am'amlong ayu an dumalat di niddumanyun Jesu Kristu. Ya ipidwa' goh an mangalih, Mun'am'amlong ayu! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PP4_5","080_4_5","PHP","4","5","5","Ya ipattigyun amin hinan tataguy ama'uyayu ti ag'agay umalian Apu tu'u. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PP4_6","080_4_6","PHP","4","6","6","An amin di ma'ma'at ay da'yu ya adi ayu numanomnom, mu hay atonyuat ya munluwalu ayun Apo Dios ta ipa'innilayun amin di mahapulyu. Ya adiyu aliwan an munyaman ay Hiya. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PP4_7","080_4_7","PHP","4","7","7","Umat ay hinay atonyu at mawadan da'yuy lenggop Apo Dios an mangipaphod hi nomnom tu'u ta adi tu'u numanomnom ya adi tu'u ag'agan matapngan an dumalat di pangedenolan tu'un Jesu Kristu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PP4_8","080_4_8","PHP","4","8","8","Hay angunuh hi alyo', i'ibba, ya gunyu ni' nomnomon nan makulug, ya nan ipabagbagtuan ya a'al'alyan, ya nan nahamad an pangat, ya nan maphod an ugali ta anggay nan umidat hi maphod an punnomnom di nomnomon tu'u. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PP4_9","080_4_9","PHP","4","9","9","Ya inaynayunyun unudon nan inadalyu, ya tinnitinnigyu, ya dengngolyun intugun'u. Ya atonyu ay hana at munnonong ay da'yuh Apo Dios an umidat hi lenggop. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PP4_10","080_4_10","PHP","4","10","10","Ma\"am'amlonga' ya munyamana' ay Apu tu'u ti ten minomnoman ayun ha\"in, at ten wada goh di impa'aliyuh badangyu. Nabayag an mi'id di imbadangyu an bo'on hay nan'uganyun ha\"in di dimmalat, mu inila' an mi'id di atonyun bumadang ti adagwi ayu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PP4_11","080_4_11","PHP","4","11","11","Ya adi' alyon di unna' ingnganuy ay da'yu ti munlenota' hi malgom an wan ha\"in. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PP4_12","080_4_12","PHP","4","12","12","Ya inila' di aat di naligat an nitaguan ya nan wadwadaan an nitaguan, at hiyanan ta\"on di ngadan di ma'at ay ha\"in ad ugwan an nitagua' ya umamlonga' damdama. Ta\"on un nakudang unu mahawal di mahapul'u ya hihidya damdaman ha\"in an numpaddung. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PP4_13","080_4_13","PHP","4","13","13","Manu ay ya abalina' di malgom an ma'at ay ha\"in ti wadah Jesu Kristun bumadang ay ha\"in. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PP4_14","080_4_14","PHP","4","14","14","Mu ta\"on un umat hina ya maphod di inatyu ti binadangana' ay da'yuh din nunligata'. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PP4_15","080_4_15","PHP","4","15","15","Ya da'yud Philippi ya i'innilayuy aatnah din nangete\"a' an nangul'ulgud hinan Maphod an Ulgud Kristu ay da'yu. Ti din nakaka' hinan Provinciad Macedonia ya da'yun tatagun Apo Dios an ma'amu'amung hina ya anggay di nangipa'daw hi gina'uyun ha\"in ta waday usalo'. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PP4_16","080_4_16","PHP","4","16","16","Ya ta\"on hidin wada' ad Thessalonica ya intugtugayun nangipa'alih mahapul'u. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PP4_17","080_4_17","PHP","4","17","17","Ya bo'on hay pamadanganyun ha\"in ya anggay di pun'am'amlonga' mu mun'am'amlonga' ti inila' an ma'udman di lagbuyun idat Apo Dios ti dumalat nan badangyu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PP4_18","080_4_18","PHP","4","18","18","Mu ad ugwan ya wadan amin di mahapul'u an ten mun'ahawal ti do'do\"ol di impehnagyuh badangyun inyalin Epaphroditus! Ya henen indatyu ya paddungnay hi Apo Dios di nangidatanyu, at mundenol hinan nangidatanyu ta me'nong ay Hiya. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PP4_19","080_4_19","PHP","4","19","19","At hi Apo Dios an wadan an amin di mahapul di Hiyay mangidat ay da'yuh mahapulyu an dumalat hinan inat Jesu Kristuh amaphodanyu! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PP4_20","080_4_20","PHP","4","20","20","Hi Apo Dios an hi Ama tu'uy na'abbagbagtuh mid ah pogpogna! Amen! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PP4_21","080_4_21","PHP","4","21","21","Pohdo' an ipa'innilayun amin hinan i'ibba tu'uh na an kimmulug ay Jesu Kristu an da'mih tun i'ibbayun kimmulug ya apngaonmi da'yuh na. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PP4_22","080_4_22","PHP","4","22","22","Ya apngaon goh da'yuh tun an amin an tatagun Apo Dios an wah tu, ya namamah nan muntamuh nan palasyun di ali. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PP4_23","080_4_23","PHP","4","23","23","Ipadutu' ni' da'yun amin ay Apu tu'un hi Jesu Kristu.");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("CL1_1","081_1_1","COL","1","1","1","Heten tudo' ya nalpun ha\"in an hi Paul an ten duwa amin Timothy an muntudo' an hiya goh di ohah ibba tu'u. Ya ha\"in di ohah hennag Jesu Kristu an ma'alih apostoles ta ul'ulgudo' nan Hapitna ti hiyah ne pohdon Apo Dios. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("CL1_2","081_1_2","COL","1","2","2","Ya ten itud'anmi da'yun iColosse an tatagun Apo Dios an un'unnud an i'ibbami ti an amin tu'u ya niddum tu'un Kristu. Hi Apo Dios ni' an hi Ama tu'u ya ipadutu' da'yu ya ipalenggop da'yu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("CL1_3","081_1_3","COL","1","3","3","Iluwaluanmi da'yun Apo Dios an hi Aman Apu tu'un hi Jesu Kristu, ya alyonmiy mundenol amin da'yu ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("CL1_4","081_1_4","COL","1","4","4","ti dengngolmiy aat di pangulugyun Jesu Kristu, ya hay aat goh di pamhodyun amin hinan tatagun Apo Dios. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("CL1_5","081_1_5","COL","1","5","5","Ti hidin penghanah nituduwanyuh nan Makulug an Maphod an Ulgud ya dengngolyuy aat di dedennon tu'u, at hiyaat un waday pangulugyu ya pamhodyu ti dumalat nan dedennonyun memehhod ay da'yud abuniyan. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("CL1_6","081_1_6","COL","1","6","6","Ya hidin hopapnah nangngolanyuh nan Maphod an Ulgud ya ininnilayuy aat di pangipadutu' Apo Dios, ya makulug. At ipaphod nen Ulgud di ugaliyu ta enggana, ya umat goh hinan tatagun niwa'atana an amin hinan luta ti ipaphodna goh dida. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("CL1_7","081_1_7","COL","1","7","7","Ya hi Epaphras di nangngolanyu, ya hiya goh di ohah nahamad hi ligwa tu'un mi'baal ay ditu'u, ya un'unnud an puntamuon Kristuh nan tamu' hina. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("CL1_8","081_1_8","COL","1","8","8","Ya hiya goh di nangibaag ay da'mih aat di pamhodyun nalpuh nan Na'abuniyanan an Lennawa. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("CL1_9","081_1_9","COL","1","9","9","At dumalat din nangngolanmih aatyu ya engganad ugwan ya agguymi indinong an mangiluwaluwalun da'yun Apo Dios. Ya ibagamin Hiya ta ipa'innilanan da'yuy aat di pohdona ta luma'eng ayun manginnilah aat di itudun nan Na'abuniyanan an Lennawa. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("CL1_10","081_1_10","COL","1","10","10","Ya atonyu ay ya abalinanyun mangipaddung hinan ugaliyuh nan pohdon Apo Dios, at hiyah ne mangipadenol ay Hiya. Ya nan numbino'ob'on an ato'atonyun maphod ya waday punhulbiana, ya ma'udman goh di panginnilaanyun Apo Dios. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("CL1_11","081_1_11","COL","1","11","11","Ya na'abbagbagtu nan abalinan Apo Dios, at hay pohdo' ya malpuh nan abalinanay pangipaphodanah nan abalinanyu ta ologyun mangat hi mahapulyu. At ta\"on hi un way ma'ma'at ay da'yu mu abalinanyun edpol. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("CL1_12","081_1_12","COL","1","12","12","At munluwalu ayun Ama tu'u ta alyonyuy un ayu mundenol enen ma'ma'at ay da'yu ti impaphod ditu'u ta way aton tu'un mi'boltan hinan ipaboltanah nan tataguna, at middum tu'un amin hinan pumpapto'anan paddungnay napatalan. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("CL1_13","081_1_13","COL","1","13","13","Ti binaliwan ditu'uh nan pumpapto'an nan diyablu ta iniddum ditu'uh nan pumpapto'an nan pohpohdonan Imbaluyna ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("CL1_14","081_1_14","COL","1","14","14","an hay natayanay dumalat hi nabaliwan tu'u, at inaliwanay bahol tu'u. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("CL1_15","081_1_15","COL","1","15","15","Mabalin an ma'innilay aat Kristu, mu nigihhong di aatnah nan aat Apo Dios an adi mattig. Ya hi Kristuy ma'alih pangpangullu, at Hiyay na'abbagbagtuh an ami'amin an nalmu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("CL1_16","081_1_16","COL","1","16","16","Ya Hiyay nunlumuwon Apo Dios an amin hinan wad abuniyan ya hitun luta ti limmuna nan mattig ya nan adi mattig goh. Ya ta\"on un nan na'uhi'uhig an himpampun an mumpapto' ad abuniyan, ya nan a'apuda, ya nan na'abbagbagtun a'apuda goh, mu hi Kristu damdamay nunlumuwon Apo Dios an amin hinan logom, at Hiyay okod ay didan amin. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("CL1_17","081_1_17","COL","1","17","17","Ya wagwadah Kristu ya un an amin di logom, ya hi Kristuy dumalat hi nalmuwandan amin. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("CL1_18","081_1_18","COL","1","18","18","Ya paddungnay un ohay odol nan Himpampun an Tatagun Kristu ti hi Kristuy ulu ti Hiyay dumalat hi ataguan di odol. Ti namahuan hi Kristu, at mamahuan goh an amin di tataguna, mu hi Kristun Imbaluy Apo Dios ya na'abbagbagtu ya un didan amin ti Hiyay nahhun an namahuan ti pangpangullu ta way pangimmatunan an na'abbagbagtu ya un an amin di logom. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("CL1_19","081_1_19","COL","1","19","19","An amin di ugalin Apo Dios ya wadan Kristu ti hiyah ne penhod Apo Dios. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("CL1_20","081_1_20","COL","1","20","20","Ya ninomnom Apo Dios an bangngadon an amin di logom ta adida mi'bohhol ay Hiya. At hiyaat unna hennag nan Imbaluyna ta mibugha' di dalanah nan krus. Ya henen natayanay dumalat hi numbangngadan an amin tun wah tun luta, ya umat goh ad abuniyan. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("CL1_21","081_1_21","COL","1","21","21","Ya umat goh ay ditu'u ti hidin hopapna ya nilahhin tu'un Apo Dios, at ni'bohhol tu'un Hiya an dumalat din ninomnom tu'u ya ina'inat tu'un nappuhi. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("CL1_22","081_1_22","COL","1","22","22","Mu la'tot ya impadinong ditu'un mi'bohhol ay Hiya ti dalatnay natayan nan Imbaluynah tun luta, ta way atonan mangabulut hi umayan tu'un Hiya. At hay panniganan ditu'u ya napili tu'u, ya nahamad di ugali tu'un tatagunan adi mapahal. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("CL1_23","081_1_23","COL","1","23","23","Mu hay mahapul ya inaynayun tu'un kumulug ta adi hin'umuy di pangulug tu'u ta mihamad tu'un mangunud. At adi tu'u ma'agay'ayan, mu un tu'uat unudon nan hahalimidon tu'un itudun nan Maphod an Ulgud Kristun dengngolyu an hiyah ne nan Ulgud an ma'ulgu'ulgud an amin hinan tataguh tun luta. Ya ha\"in an hi Paul di oha goh an mangul'ulgud. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("CL1_24","081_1_24","COL","1","24","24","Ad ugwan ya mipaligligata' ti nan tamu' an amaphodanyu, mu ta\"on ya mundenola' an mangat. Ya immannung an mipaligligat nan tatagun Kristu, mu ay ihunay un hi Kristuy mipaligligat ti niddum ay dida. Ya mundenola' an middum an mipaligligat hinan aligatan tu'un da Kristu ta way aton nan ligat Kristun magtud. Ya midduma' goh ta way aton nan Himpampun an Tatagunan pumhod an ay ihunay un hiyay odol Kristu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("CL1_25","081_1_25","COL","1","25","25","Ya ha\"in di oha goh an baal di Himpampun an Tatagun Apo Dios ti puntamuona' ay Hiya ta way atonyun pumhod. Ya tamua' an amin di tamu' ta ipa'innila' nan Hapit Apo Dios. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("CL1_26","081_1_26","COL","1","26","26","Ya din penghanah engganad ugwan ya agguy nipa'innilay Hapitna hi an amin hinan tatagu, mu ad ugwan ya impa'innilana. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("CL1_27","081_1_27","COL","1","27","27","Ya hay ninomnom Apo Dios ya ipa'innilana nan Ulgud an agguy nipa'innilah din hopapna. Ya henen Ulgud ya nabagbagtu an do'ol di ituduna an ma'ulgud an amin hinan tatagu. Ya hiyah ne aatna ti ta\"on un da'yun Hentil ya niddum ayu goh ay Kristu ta way atonyun mi'bagtun Apo Dios an hahalimidonyu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("CL1_28","081_1_28","COL","1","28","28","At hiyaat un nan aat Kristuy ul'ulgudonmin amin hinan tatagu. Ya padananmi dida, ya itudtuduwanmi dida, ya ipadahmin amin di abalinanmi ta way atonmin mangipaphod hinan tatagun itudtuduwanmin niddum ay Kristu ta way atondan manginnilan mangunud ay Hiya. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("CL1_29","081_1_29","COL","1","29","29","Ya hiyah ne dumalat hi pangitulida' an tumamutamu, ya do'ol di badang Kristun ha\"in ti indatnay abalina'. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("CL2_1","081_2_1","COL","2","1","1","Pohdo' an innilaonyuy aat di amahmahlu' an muntamu ta way atonyun pumhod, ya umat hina goh hinan tatagun iLaodicea, ya nan udumnan tagu goh an agguy nannig ay ha\"in. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("CL2_2","081_2_2","COL","2","2","2","Umat hinay puntamua' ta way aton di nomnomdan mihamad, ya ta munhina\"agida ya mumpopohhodanda. Ya ato' goh ta ihamaddan manginnilah aat nan Tugun Kristu ta way aton di panginnilaandan mihamad. At innilaonday aat di Ulgud Apo Dios an agguy nipa'innilah din hopapnan hay aat Kristu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("CL2_3","081_2_3","COL","2","3","3","An amin nan ma'innilan makulug an wadan Apo Dios ya hi Kristuy mangipa'innila. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("CL2_4","081_2_4","COL","2","4","4","Ya ibaag'uh te ti ini ya waday udum an umalin mangitudtuduh hinnat'on ya ta adi ayu mabalbaliyan an ta\"on hi un maphod di pangalida ti ipibahhawday unudonyu! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("CL2_5","081_2_5","COL","2","5","5","Mu hay punnomnoma' ya paddungnay wadaa' ay da'yu an ta\"on unna' wah tu. Ya mundenola' ti inila' an napapaddung di punnomnomanyu ti iluludyuy ma'at ay da'yu ta way aton nan pangulugyun Kristun adi mibahhaw. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("CL2_6","081_2_6","COL","2","6","6","Inabulutyuh Kristu ta Hiyay Apuyu, at hay maphod ya inaynayunyun middum ay Hiyah tun itaguanyuh tun luta. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("CL2_7","081_2_7","COL","2","7","7","Ya ituptupyu nan pangulugyuh nan pognad an hi Kristu ta podnonay itaguanyu, ya ongolonyuy pangulugyuh nan kinulugyun nitudun da'yu. Ya dumenodenol ayuh nan ma'ma'at ay da'yu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("CL2_8","081_2_8","COL","2","8","8","Ya emayaanyu ta adiyu unudon nan tatagun mamuhih pangulugyu. Ti hay itududah pamuhida ya nan nomnomon nan tatagun nibahhaw an mid upidnan bumalbali an nalpuh nan inunud di tataguh penghana an nan uldin ya ugalin di tataguh tun lutan itang di punhulbiana, ti bo'on hay aat Kristuy nalpuwan nan itududa. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("CL2_9","081_2_9","COL","2","9","9","Mu wadan amin ay Kristu nan ugalin Apo Dios, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("CL2_10","081_2_10","COL","2","10","10","ya an amin di maphod ya wada goh ay da'yu ti niddum ayun Kristu. An amin di mumpapto' ad daya ya nan na'abbagbagtun a'apuda ya na'abbagbagtuh Kristu ya un dida. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("CL2_11","081_2_11","COL","2","11","11","Ya ay ihunay un ayu nipakugit hi un ayu niddum ay Kristu, ya paddungnay un hi Kristuy nangugit ay da'yu. Mu bo'on nan aton di tatagun mungkugit di inatna ti unda inaanan nan nappuhin ugaliyu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("CL2_12","081_2_12","COL","2","12","12","Ti hay na'at ay da'yu ya ay ihunay un ayu ni'lubu' ay Jesus hidin natayanah din nabonyaganyu, ya ni'tagu ayuh din nummahuan Apo Dios ay Jesus an dimmalat nan nanguluganyuh nan nidugah an abalinan Apo Dios. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("CL2_13","081_2_13","COL","2","13","13","Ya hidin hopapna ya paddungnay un tu'u natoy ti bintiw tu'u nan Maphod hi Ma'unud ti dimmalat di bahol tu'un agguy na'aliwan. Mu la'tot ya paddungnay tinagu ditu'un Apo Dios an ni'tagu tu'un Kristu ti inaliwanan amin di bahol tu'u. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("CL2_14","081_2_14","COL","2","14","14","At nabaholan tu'u ti agguy tu'u inunud di Uldin Apo Dios. Mu nan Uldin an nanguhig ay ditu'u an nangidiklamuh nan bahol tu'u ya inubah Apo Dios ti pinogpogna an ay ihunay unna ni'lanhah nan krus Kristu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("CL2_15","081_2_15","COL","2","15","15","Ya inamehnay abalinan nan a'apun di nun'appuhin lennawa ya nan na'abbagbagtun a'apuda goh, ya impattignay nangamehanan dida ti inilan nan tataguh tun lutan mid abalinan daden lennawa, ya hay natayan Kristuy dimmalat hi nangamehanan dida. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("CL2_16","081_2_16","COL","2","16","16","Ya dumalat heten inali' ya hin'ing'ingaonyuy alyon nan mumpanuh ay da'yu an alyonday nappuhiy atonyuh unyu adi unudon nan paniawonda an umat hinan mihda, ya ma'inum, ya nan behta, ya nan Behtah nan Akayangan di Bulan, ya nan ngilin an Habadu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("CL2_17","081_2_17","COL","2","17","17","Mu henen ato'atonda ya hiyay pangimmatunan an paddungnay ngaun nan nahamad an ma'at hi udum di algaw. Ya na'at ay Jesus, at nalpah di punhulbian nan ina'inatda, at hi Jesus di nahamad hi ma'unud ad ugwan, ya bo'on nan mapaniaw. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("CL2_18","081_2_18","COL","2","18","18","Ya waday tagun pangal'alidah unda papihul di odolda, ya alyonday hay mahapul ya dayawon tu'uy a'anghel. Ya alyonda goh hi un do'ol di iniladah aatna ya mumpahpahiyada, mu un hay nalpuh nomnomda ya anggay an bo'on hay nalpuh nan Na'abuniyanan an Lennawa. At umat ay hinay tatagu ya adiyu abuluton di atondan mumpanuh ay da'yuh unda alyon di adi ayu mabaliwan hi unyu adi unudon nan atonda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("CL2_19","081_2_19","COL","2","19","19","Ti agguy ahan niddum di umat hina ay Kristu. Mu nob'on di aat tu'u ti ay ihunay un hi Kristuy ulu tu'u. Ya umat tu'uh nan odol ti mumpun'ummum nan tungal di odol, ya wada goh di ulat an mangdon ta way atonan umodhol. Ya mangan, at umongol, ya umat hina goh hinan Himpampun an Tatagun Apo Dios ti ipa'ongolna dida. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("CL2_20","081_2_20","COL","2","20","20","Ya ay ihunay un ayu niddum ay Kristuh nan natayana ti ad ugwan ya bintiwyu nan uldin di tataguh tun lutan itang di punhulbiana, at adi mahapul an unudonyu. Ya umat ay hina ya goh ta ay ihunay un ayu niddum hinan tataguh tun lutan adi mangunud ay Kristu? ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("CL2_21","081_2_21","COL","2","21","21","Ti unudonyu nan uldindan mapaniaw an numbino'ob'on an adi madapa, unu adi matamtaman, unu adi ma'odnan. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("CL2_22","081_2_22","COL","2","22","22","Mu heten uldinda ya nalpuh nan nomnomda ti diday nangiyuldin, ya diday nangitudu. Mu an amin di paniawonda ya nalmu ta way ma'an ya mihda ta way atonan mapuh. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("CL2_23","081_2_23","COL","2","23","23","Ya heten uldin ya ay ihunay un maphod ahan di aatna ti itudunay aton nan tatagun mangiyal'allan mundayaw, ya mangipapihul hi odolda, ya nan atondan mamaligat hi odolda. Mu mid anhan ah olognan mangituduh nan aton tu'un mampong hinan laylaydon di odol! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("CL3_1","081_3_1","COL","3","1","1","At ay ihunay un ayu ni'tagun Kristuh nan namahuana. At nonomnomonyu nan wad abuniyan ti wah dih Kristun inumbun hinan pumpapto'anan nihodpeng hinan agwan Apo Dios. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("CL3_2","081_3_2","COL","3","2","2","Ya ihihi'alyu nan wad abuniyan ya bo'on nan wah tun luta ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("CL3_3","081_3_3","COL","3","3","3","ti ay paddungnay un ayu natoy ti bintiwyu nan nappuhin wah tun luta. Ya wah did abuniyan nan nahamad an itaguanyun pendon Kristu ya hi Apo Dios. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("CL3_4","081_3_4","COL","3","4","4","Ya hi Kristun mamdon hinan nahamad an itaguan tu'u, ya mumbangngad, ya hay pumbangngadana ya paddungnay mi'benang ayun Hiyah nan anabagtuna! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("CL3_5","081_3_5","COL","3","5","5","Hay mahapul ya paddungnay unyu patayon nan laylaydon di odolyun nappuhih tun ataguanyu, at butiwonyu. Ti hay aat di mangunud hinan laylaydon di odol an nan nappuhi ya lumihog di atona, ya agaga\"ihaw di nomnomna, ya nabinabai, ya nalinala'i, ya nappuhiy laylaydona, ya umam'am, ya nan am'amona ya ay ihunay un bululna ti hiyay unudona. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("CL3_6","081_3_6","COL","3","6","6","Nan tatagun mangat hi umat hina an adi umunud ay Apo Dios ya pabungtonda Hiyah nan pumpanuhana. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("CL3_7","081_3_7","COL","3","7","7","Ya din hopapnah niddumanyun dida ya inatyu goh nan ato'atonda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("CL3_8","081_3_8","COL","3","8","8","Mu ad ugwan ya hay mahapul ya ipogpogyun mangat hi nappuhi. Adi ayu mabanbannungot ya ma'agwigwig. Ya ipogpogyu goh an mamohol hinan abohlanyu, ya adiyu ulgudon di nappuhih aat di ibbayun tagu, ya adi malgom di hapitonyu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("CL3_9","081_3_9","COL","3","9","9","Ya adiyu ilangkakan di ibbayu ti impogpogyu din nappuhin ugaliyuh hopapna. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("CL3_10","081_3_10","COL","3","10","10","Ti ad ugwan ya tene\"anyu nan pa'itunnun ugaliyu ti hinukatan Apo Dios, ya ipaphopaphodna ta nangamung un migihhong hinan aatna, at an amin di aat Apo Dios ya innilaonyu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("CL3_11","081_3_11","COL","3","11","11","Ti hiyaat un tu'u nalammung, at ta\"on un tu'u Hudyu unu Hentil, ya ta\"on un tu'u nipakugit unu agguy, ya ta\"on goh un tu'u tagun mid adalna unu tagun atata'ot di atona an umat hinan agguy na'amu an manilhig an baka, ya ta\"on un tu'u himbut unu bo'on himbut, mu bo'on heney aptan ti hi Kristuy aptan. At ta\"on un tu'u numbino'ob'on an tatagu mu nalammung tu'un amin ay Kristu! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("CL3_12","081_3_12","COL","3","12","12","Ya da'yuy tatagun Apo Dios ti penpenhod da'yu, at hiyanan pento' da'yu. At hay mahapul ya ipaphodyuy ugaliyu ta ma'ahhimo' ayu, ya ma'ma'ullay ayu. Ya ipapihulyuy odolyu, ya topngonyuy atonyuh nan tatagu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("CL3_13","081_3_13","COL","3","13","13","Ya itulidyuy aton di i'ibbayu, ya wa ay di mangat hi nappuhin da'yu ya adiyu u'unnungon ti nan nangaliwan Apu tu'uh bahol tu'u ya umat goh hinay pangaliwanyuh nan bahol di i'ibbayu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("CL3_14","081_3_14","COL","3","14","14","Mu hay ma'ahhapul ya mumpopohhodan ayu, ya malammung ayu ta ay ayu nahamad an hina\"ama. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("CL3_15","081_3_15","COL","3","15","15","Ya ipalenggop da'yun Kristu, ya henen alenggopanyu ya hiyay mangipapuut hinan punnomnomanyu. Ti henen alenggopanyuy dimmalat hi namilian Apo Dios ay da'yu ta malammung ayu an paddungnay ohay odol. Ya hay maphod ya mundenol ayuh nan ato'aton Apo Dios ay da'yu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("CL3_16","081_3_16","COL","3","16","16","Ya heden Tugun Kristu ya do'ol di ituduna, at hiyay abulutonyu ta hiyay nonomnomonyu. Ya hay maphod ya luma'eng ayu ta muntutudduan ayu, ya himpapadan ayu. Ya ikantayu nan edenolyun aat Apo Dios ya nan udumnan kantan di mangunud ay Hiya, ya edenolyu nan inat Apo Dios hinan pungkantaanyu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("CL3_17","081_3_17","COL","3","17","17","Ya papuutanyun amin di atonyu ya hapitonyu ta hiyay panginnilaan hi un da'yuy tatagun Apu tu'un hi Jesus. Ya hay pangatanyu ya middum ayun Jesus ta ihapit da'yun Ama tu'un hi Apo Dios ta alyonay mundenol ayuh nan ato'aton Apo Dios ay da'yu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("CL3_18","081_3_18","COL","3","18","18","Da'yun binabai ya mahapul an un'unnud ayuh nan ahawayu ti hiyah ne aton nan mangunud ay Apu tu'u. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("CL3_19","081_3_19","COL","3","19","19","Ya da'yun linala'i ya ipattigyuy pamhodyuh ahawayu, ya adi ayu mabungot ay dida. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("CL3_20","081_3_20","COL","3","20","20","Ya da'yun ung'ungungnga ya adiyu ngohoyon di o'ommodyu ti hiyah ne di umipa'amlong ay Apo Dios. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("CL3_21","081_3_21","COL","3","21","21","Da'yu ay goh an o'ommodda ya ane'nongonyu ta adiyu idugah di hingalyun dida ti ini ya bum'onda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("CL3_22","081_3_22","COL","3","22","22","Da'yun himbut ya unudonyuh engganay a'ap'apuyu, ya bo'on hay awadandan da'yu ya anggay di pangipattiganyun mahlu ayu, mu nan pangunudanyun dida ya malpuh nomnomyu ya nan pange'gonanyun Apo Dios. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("CL3_23","081_3_23","COL","3","23","23","Ti hay itudun nan Hapit Apo Dios ya inalinay, “An amin di puntamuanyu ya mahmahlu ayun mangat.” At paddungnay un hi Apu tu'uy itamuanyu an bo'on hay tagu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("CL3_24","081_3_24","COL","3","24","24","Ti inilayun hi Apu tu'un hi Kristuy mangidat hi lagbuyu an hiyah ne nan pi'taguan ay Hiya. Ti makulug tuwalin Hiyay ad baal ay ditu'u. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("CL3_25","081_3_25","COL","3","25","25","Mu nan tagun mangat hi nappuhi ya wada goh di lagbunah nappuhi, ti Hiya ya mi'id di nangiyohhaanah amaphodna ti nahamad di pangatna. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("CL4_1","081_4_1","COL","4","1","1","Da'yun a'ap'apun di himbut ya mahapul an ipaphodyuy pangatyun dida. Nomnomonyu an wada goh di Ap'apuyud abuniyan an hi Apo Dios. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("CL4_2","081_4_2","COL","4","2","2","Da'yun kimmulug ya adi ayu humigan munluwalu, ya ep'ephodyuy punluwaluyu, ya munyaman ayun Apo Dios. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("CL4_3","081_4_3","COL","4","3","3","Ya hay punluwaluanyu ni' ya iluwaluan da'mi ta badangan da'min Apo Dios ta abalinanmin mangitudtuduh aat di pamaliwan Kristuh tagu an hiyah ne din agguy nipa'innilah din hopapnah dimmalat hi nibaluda'. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("CL4_4","081_4_4","COL","4","4","4","Iluwaluana' goh ay da'yu ta badangana' ay Apo Dios ta madadawoh an ma'awatan di tataguy itudtudu' ay dida. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("CL4_5","081_4_5","COL","4","5","5","Ya middum ayu ay hinan agguy kimmulug ya itudtuduyun dida tun aat Jesu Kristu, ya elanyu ta hay maphod di ipattigyun dida. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("CL4_6","081_4_6","COL","4","6","6","Ya tigonyu goh ta ephodyun mi'hahhahapit ay dida ta maphod di pangngolandah nan alyonyu. Ya wa ay di pohdondan innilaon ya tigonyu ta nepto' di pambalyu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("CL4_7","081_4_7","COL","4","7","7","Hi Tychicus an ohah nan nahamad an ligwa tu'u ya un'unnud an baal Apo Dios an ni'baal ay ha\"in hinan tamun Apo Dios di mangipa'innilan da'yuh na'na'at ya hay ma'at ay ha\"in hitu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("CL4_8","081_4_8","COL","4","8","8","At hiyaat un'u honogon hiyan da'yu ta ibaagnan da'yuy na'na'at ya hay ma'at ay da'mih tu ta ipadenol da'yu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("CL4_9","081_4_9","COL","4","9","9","Ya mitnud goh hi Onesimus an oha goh an nahamad hi ligwa tu'un un'unnud an ohah i'ibbayun ma'amu'amung hina. Ya an amin di ma'ma'at hitu ya ulgudondan da'yu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("CL4_10","081_4_10","COL","4","10","10","Hi Aristarchus an ni'balud ay ha\"in ya apngaon da'yuh na, ya umat goh hinan kasinsin Barnabas an hi Mark an din inali' ay da'yuh din hopapna an wa ay ta umalin da'yu ya inabulutyu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("CL4_11","081_4_11","COL","4","11","11","Ya alyon goh Jesus (an hay ohah ngadana ya hi Justus) di apngaon da'yu. Ya waday udumnah nan Hudyun mangunud ay Jesus, mu un tulu daten Hudyu ya anggay di ni'tamun ha\"in hitu ta way aton nan Pumpapto'an Apo Dios an miwa'at, at do'ol di imbadangdan ha\"in. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("CL4_12","081_4_12","COL","4","12","12","Hi Epaphras an baal Jesu Kristun niddum ay da'yu goh hidin na'amu'amunganyu ya alyona goh di apngaon da'yu. Ya umi'ikay an gun mangiluwalun da'yu, ya alyonay ipaphod ni' da'yun Apo Dios ta way atonyun mangilulud hinan nahamad an aatyu, at mihamad di pangunudanyun Kristu, ya ta badangan da'yun Apo Dios ta innilaonyu nan pohdonah atonyu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("CL4_13","081_4_13","COL","4","13","13","Ha\"in di nanamad hi aat Epaphras ti mahmahluh puntamuanah amaphodanyu, ya nan tatagud Laodicea, ya ad Hierapolis. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("CL4_14","081_4_14","COL","4","14","14","Ya alyon Luke an pohpohdon tu'un duktul di apngaon da'yu, ya umat goh ay Demas. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("CL4_15","081_4_15","COL","4","15","15","Ya apngao' goh nan i'ibba tu'ud Laodicea, ya namama ay da Nympha ya nan tatagun Apo Dios goh an ma'amu'amung hinan abungna. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("CL4_16","081_4_16","COL","4","16","16","Ya lempahyu ay an mamahan ten tudo' ya impehnagyud Laodicea ta mibaha goh hinan tatagun Apo Dios an ma'amu'amung hidi. Ya bahaonyu goh nan tudo\"un epehnagdan da'yu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("CL4_17","081_4_17","COL","4","17","17","Ya alyonyun Archippus ta papuutanay tamuna ta lopahona nan ipatamun Apu tu'un hiya. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("CL4_18","081_4_18","COL","4","18","18","Ha\"in an hi Paul di nangitudo' ete: “Olom ya mi'id al'alin da'yuh na. Adiyu aliwan din nabaluda'. Hi Apo Dios ni' di mangipadutu' ay da'yu.”");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("H11_1","082_1_1","1TH","1","1","1","Heten tudo' ya nalpun da'min Paul ay Silas, ya hi Timothy. Ya itud'anmi da'yun iThessalonica an kimmulug ay Apo Dios an hi Ama tu'u ya hi Apu tu'un hi Jesu Kristu. Hi Apo Dios ni' di mangipadutu' ya mangipalenggop ay da'yu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("H11_2","082_1_2","1TH","1","2","2","Iluwaluanmi da'yun amin, ya alyonmiy maphod ti impaphod da'yun Apo Dios. Ya gunmi da'yu iddum hinan punluwaluanmi. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("H11_3","082_1_3","1TH","1","3","3","Ya inilan Apo Dios an hi Ama tu'u an gunmi nomnomon nan ina'inatyu an hiyay attigan di pangulugyu, ya ni'nomnommi goh nan tamuyu ti hiyay attigan di pamhodyu, ya umat goh hinan nangedpolanyu ti hiyay attigan di panahalimidanyun Apu tu'un hi Jesu Kristu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("H11_4","082_1_4","1TH","1","4","4","Ya inilami, i'ibba, an pohdon da'yun Apo Dios, at pento' da'yun Hiya. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("H11_5","082_1_5","1TH","1","5","5","Ya inulgudmi nan Maphod an Ulgud Apo Dios ay da'yu. Ya henen Ulgud ya adi umat hinan udumnan ulgud ti hay aatna ya nunheglay umal'alu'ana ti bumadang nan Na'abuniyanan an Lennawa, at inimmatunanyu an makulug an adi ayu ahan munduwaduwa. Ya innilayuy aatmih din nihinanmin da'yu ti impaphodmiy aatmi an da'yuy dimmalat. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("H11_6","082_1_6","1TH","1","6","6","Ya inanungyuy aatmi ya hi Apu tu'u. Ya inabulutyuy Hapit Apo Dios, at nunheglay nipaligligatanyu. Mu ta\"on ya mun'am'amlong ayuh nan nangabulutanyuh nan Hapitna an dumalat di badang nan Na'abuniyanan an Lennawa. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("H11_7","082_1_7","1TH","1","7","7","At da'yuy anungon an amin nan mangulug ay Apo Dios hinan duwan provincia an ad Macedonia ya ad Achaia. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("H11_8","082_1_8","1TH","1","8","8","Nan Hapit Apu tu'un inul'ulgudyu ya nundongol hi ad Macedonia ya ad Achaia. Mu bo'on hidi ya anggay ti an amin hinan abablubabluy ya na'ulgud nan aat di pangulugyu, at undan gahin unmi ulgudon di aatyu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("H11_9","082_1_9","1TH","1","9","9","Ya inulgud nan nangngol di aat nan nangabulutanyun da'mih din numbihhitanmin da'yu. Ti din'ugyu nan bululyu ta inunudyuh Apo Dios ti nuntamuon da'yuh tamuna an Hiyay makulug an adi matmattoy. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("H11_10","082_1_10","1TH","1","10","10","At hodonyuy umalian nan Imbaluynan malpud abuniyan an Hiyay minahuan Apo Dios an nalpuh nan way nun'atoy an hi Jesus an mamaliw ay ditu'uh din agtudan di atata'ot an punhumalyaan Apo Dios. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("H12_1","082_2_1","1TH","2","1","1","Da'yun i'ibba', inilayun waday hulbin din immalianmin numbihhitan da'yu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("H12_2","082_2_2","1TH","2","2","2","Ya inilayu goh an nipaligligat amid Philippi, ya nabainan ami goh ya un ami dumatong ay da'yud Thessalonica. Mu binadangan da'min Apo Dios ta indatnay tulidmin nangulgud hinan Maphod an Ulgud Apo Dios ay da'yu an ta\"on hi unda do'ol din tatagun nangipawan da'mi. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("H12_3","082_2_3","1TH","2","3","3","Ti hay inulgudmi ya bo'on hay nalpuh nan nibahhaw an tugun unu bo'on hay nalpuh nan nappuhin punnomnom ti agguymi da'yu binalbaliyan. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("H12_4","082_2_4","1TH","2","4","4","Ti nan pohdon Apo Dios di ul'ulgudonmi. Ya atonmi ti inabulut da'min Hiya, at ene'kodnan da'mi nan Maphod an Ulgud. Ya bo'on hay taguy ipadenolmi ti hi Apo Dios an nanginnilah nomnom di tagu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("H12_5","082_2_5","1TH","2","5","5","Ya i'innilayun un adya nappuhiy ugaliyu, at agguymi inalih un maphod an ta\"on hi un da'mi agguy penhod. At bo'on hay ipaphodan di itaguanmih tun lutay dimmalat hi nuntugunanmin da'yu ti inilan Apo Dios an makulug hana! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("H12_6","082_2_6","1TH","2","6","6","Ya bo'on hay pange'gonanyun da'mi unu nan tataguy a'amnawanmih nan pun'ul'ulgudanmih nan Hapitna. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("H12_7","082_2_7","1TH","2","7","7","Gapu ta da'miy a'apostoles Kristu at waday biyangmin mumpahalimun ay da'yuh nan mahapulmih din niddumanmin da'yu. Mu ma'ulay amin da'yu an umat hi ama'ulay nan babain ommod hinan imbabaluyna. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("H12_8","082_2_8","1TH","2","8","8","Ya penhodmi ahan da'yu, at hiyaat un nidugah di anlamin nangitudun da'yuh nan Maphod an Ulgud Apo Dios. Mu bo'on hene ya anggay ti nidadaan amin matoy hi un hiyay mahapul hi pumhodanyu! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("H12_9","082_2_9","1TH","2","9","9","Inila' an manomnomyu, i'ibba', an hidin nuntudtuduwanmih nan Hapit Apo Dios ay da'yu ya inhihi'almin nuntamuh nan mahdom ya nan mapatal ta bimmo'la amih mahapulmi ta adi ami umungal hi tanudanyu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("H12_10","082_2_10","1TH","2","10","10","Ya da'yun kimmulug ay Apo Dios di nanamad hi mun'ihtiguh nan aat di ugalimin da'yuh din wadanmih na ti agguymi linayahan di inatmi, ya nahamad di ugalimi, ya agguy ami napahpahal. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("H12_11","082_2_11","1TH","2","11","11","Ya inilayu goh an din nuntuduwanmin da'yu ya umat hi pangat di ommod an lala'ih nan imbabaluyna ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("H12_12","082_2_12","1TH","2","12","12","ti tinugunmi da'yu, ya impadenolmi da'yu, ya inal'alu'mi da'yu. Ya inatmi hana ta way inatyun nangipaphod hi ugaliyu. Ya inalimi goh ay da'yu di mahapul an nan nitaguanyu ya miyunnudan hinan pohdon Apo Dios an nangayag ay ditu'uh nan pumpapto'ana ta mi'dayaw tu'un Hiya. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("H12_13","082_2_13","1TH","2","13","13","Ya adi ami humigan munyaman ay Apo Dios hinan nangabulutanyuh nan Maphod an Hapitnan inulgudmin da'yu. Ya agguyyu inalih un hapit di tagu ya anggay, mu inimmatunanyu an hiyay immannung an Hapit Apo Dios. Ya da'yun nangulug enen Hapit Apo Dios ya mattig hinan nitaguanyu nan abalinanan bumadang ay da'yu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("H12_14","082_2_14","1TH","2","14","14","Ya umat ayuh nan tatagun Apo Dios an kimmulug ay Jesu Kristuh nan Provinciad Judea an hinolholtapyuy ina'inat nan ni'babluyanyu ti umat goh hina damdaman didan hinolholtapday ina'inat di i'ibbadan Hudyu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("H12_15","082_2_15","1TH","2","15","15","Ti nan Hudyuy namatoy ay Jesus an Apu tu'u, ya nan numbino'ob'on an propeta goh, ya pinakak da'min dida. Ya agguyda inunud nan pohdon Apo Dios, ya boholonday ni'babluyanda! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("H12_16","082_2_16","1TH","2","16","16","Ya ta\"on un hidin nangitudtuduwanmih aat di abaliwanda ya impadahday abalinandan mangipadinong ay da'mi. At hiyanan nidugah ahan di baholda, at ad ugwan ya nidugah di bohol Apo Dios ay dida. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("H12_17","082_2_17","1TH","2","17","17","Tinaynanmi da'yu, mu paddungnay wagwada amih na ti nonomnomonmi da'yu. Ya la'tot ya impadahmiy abalinanmin mumbangngad ay da'yu ti popohdonmi da'yun tigon! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("H12_18","082_2_18","1TH","2","18","18","Ya inalimih din hopapnay umali amin da'yud Thessalonica. Ti ha\"in an hi Paul ya ag'agaan ninomnom'un umali, mu gun impawan Satanas. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("H12_19","082_2_19","1TH","2","19","19","Ya pohdonmin umali ti da'yu ya anggay di ehdolmi ya pun'am'amlonganmid ugwan. Ya da'yu goh di iting'imih un mumbangngad hi Jesus an Apu tu'uh panaganganmin Hiya. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("H12_20","082_2_20","1TH","2","20","20","Ti makulug an da'yuy mangipabagtu ya mangipa'amlong ay da'mi. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("H13_1","082_3_1","1TH","3","1","1","Unat goh adi ami pa\"edpol hi lungdayamin mannig ay da'yu ya inabulutmi an ta\"ongkay hi unna' oh'ohhan mataynan ad Athens, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("H13_2","082_3_2","1TH","3","2","2","at hennagmih agi tu'un hi Timothy ay da'yu an hiyay ni'baal Apo Dios ay da'min mangul'ulgud hi Maphod an Ulgud an hay aat Kristu. Ya ta way atonan manugun ay da'yu ta bumi'ah di pangulugyu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("H13_3","082_3_3","1TH","3","3","3","At ta\"on hi un nidugah di punholholtapanyu an dumalat di kimmuluganyu ya adi ayu magilat ta adiyu ipogpog di pangulugyu ti inilayun mahapul an edpol tu'un amin date ti hiyah ne tuwaliy implanun Apo Dios ay ditu'un kimmulug. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("H13_4","082_3_4","1TH","3","4","4","Ti din wadanmin da'yu ya pinadananmi da'yu an mipaligligat tu'u. Ya nepto' henen inalimi ti ad ugwan ya makulug an ma'ma'at. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("H13_5","082_3_5","1TH","3","5","5","At hiyaat unna' ngungumhop an munnomnom hi aatyu. At hennag'uh Timothy ta puutonay aatyu, ya ta ipa'innilanan ha\"in di aat di pangulugyu. Ti inali' di mid mapto' ya intudul da'yun Satanas an mangat hi nappuhi, at ini ya mi'id di hulbin din intudumin da'yu! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("H13_6","082_3_6","1TH","3","6","6","Mu maphod ta numbangngad hi Timothy an nalpun da'yu, ya mun'amlong ami ti maphod an amin di inulgudnah aat di pangulugyu ya nan pumpopohhodanyu. Ya inalina goh di gun da'mi nonomnomon ay da'yu, ya umi'ikay ayun mannig ay da'mi! Ya umat hina goh ay da'mi ti umi'ikay ami goh an mannig ay da'yu! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("H13_7","082_3_7","1TH","3","7","7","At hiyanan ta\"on hi un nidugah di numanomnomanmi ya ipaligligatanmi mu nipadenol ami an dumalat nan nahamad an pangulugyu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("H13_8","082_3_8","1TH","3","8","8","At malenggop mahkay di punnomnomanmi an dumalat nan nahamad an pangulugyun Apu tu'u. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("H13_9","082_3_9","1TH","3","9","9","Ya un ay adi umday atonmin munyaman ay Apo Dios hinan nidugah an nangipa'am'amlonganyun da'min dumalat nan aatyu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("H13_10","082_3_10","1TH","3","10","10","Mu amahdomahdom ya a'alga'algaw ya gunmi iluwalun Apo Dios di pumbangngadanmih na ta badanganmi da'yuh nan akudangan di pangulugyu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("H13_11","082_3_11","1TH","3","11","11","Olom ni' ya pa'alion da'mih na ay Apo Dios an hi Ama tu'u ya hi Apu tu'un hi Jesu Kristu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("H13_12","082_3_12","1TH","3","12","12","Ya udman ni' Apu tu'uy pamhodyu ta mihamad di pumpopohhodanyuh nan i'ibbayu ya umat goh hinay pamhodyuh nan udum an tatagu an umat hinan namhodmin da'yu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("H13_13","082_3_13","1TH","3","13","13","Hay miyangunuh hi ibaga' ya ihamad ni' Apu tu'un hi Jesu Kristu di nomnom tu'u ta aton tu'u nan pohdona ta hay pumbangngadanan itnudna nan tataguna, ya mi'id di bahol tu'u ta nahamad tu'uh hinagang Apo Dios an hi Ama tu'u. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("H14_1","082_4_1","1TH","4","1","1","Inadalyu din intugunmin da'yuh atonyun mangipadenol ay Apo Dios hi nitaguanyu. Ya hiyah ne ina'inatyu ta engganad ugwan, at dumalat ay Apu tu'un hi Jesus ya al'alu'onmi da'yu ta ihamadyun mangunud enen Tugun. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("H14_2","082_4_2","1TH","4","2","2","Ya inilayuy aat nan intugunmin da'yu ti hiyah ne immandal Apu tu'un hi Jesus hi itugunmi. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("H14_3","082_4_3","1TH","4","3","3","Hay pohdon Apo Dios ya maphod di pangat ya punnomnom, ya pohdona goh an ipogpogyun amin di umipabain an umat hi umilugtapan. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("H14_4","082_4_4","1TH","4","4","4","Ya hay maphod ya way ohaan ipadenolnah Apo Dios hi pangatnah nan ahawana ta e'gonana ta adina ilugtap, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("H14_5","082_4_5","1TH","4","5","5","ta adi umat hinan adi manginnilah aat Apo Dios an hay laylaydon di odoldan nappuhiy pohpohdonda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("H14_6","082_4_6","1TH","4","6","6","Ya adiyu haludon di i'ibbayu ti moltaon Apu tu'uy mangat an amin hi nappuhin umat hina. Ya inilayu an heten inali' ya hiyay namadananmin da'yu, at ten ipidwami. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("H14_7","082_4_7","1TH","4","7","7","Ti bo'on hay pangatan tu'uh umipabain di namto'an Apo Dios ay ditu'uh tataguna ti pento' ditu'u ta milahhin tu'u ta adi tu'u mabaholan. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("H14_8","082_4_8","1TH","4","8","8","Ya gulat ta way adi mangunud ete ya bo'on hay taguy agguyna inunud ti hi Apo Dios an nan nangipiyodol ay da'yuh nan Na'abuniyanan an Lennawa. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("H14_9","082_4_9","1TH","4","9","9","Adi mahapul un'u itudo' di atonyun mamhod hinan i'ibbayu ti intutuddun Apo Dios di pumpopohhodanyu! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("H14_10","082_4_10","1TH","4","10","10","Ya umannung an inatyu ti pohdonyun amin di i'ibba tu'un numpunhituh nan Provinciad Macedonia. Mu ta\"on ya tugunonmi da'yud ugwan ta iyal'allayun aton, i'ibba. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("H14_11","082_4_11","1TH","4","11","11","Ya maphod hi unyu innilaon di atonyun ma'ma'ullay hitun ataguanyu. At nan tamuyuy ihihi'alyu ta adiyu taktakon nan i'ibbayun muntamu ti adi maphod hi un ayu umungal ay dida. At nan mahapulyu ya malpuh nan tamuyu an hiyah ne immandalmin da'yu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("H14_12","082_4_12","1TH","4","12","12","Ya atonyu ay ya nan tatagun agguy niddum ay da'yuh nan unudonyu ya maphod di pangulgudandan da'yu, at adi mahapul an mun'adaw ayuh nan i'ibbayuh mahapulyu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("H14_13","082_4_13","1TH","4","13","13","I'ibba', pohdo' an innilaonyuy aat di nun'atoy an nangunud ay Kristu ta adi ayu umat hinan udumnan tagun adi manahalimid hi umalian Kristu an nunheglay punlungdayaanda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("H14_14","082_4_14","1TH","4","14","14","Kulugon tu'u an natoy hi Jesus ya namahuan. Ya umat goh hinah nan tatagun natoy an nangunud ay Kristu ti mahuan Apo Dios dida ta mitnuddan Hiyah pumbangngadana. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("H14_15","082_4_15","1TH","4","15","15","Ya heten itudu' ya nalpun Apu tu'u. Ya hay aatna ya ditu'un mataguh nan pumbangngadan Apu tu'u ya adi tu'u mahhun an tumulu ya un nan nun'atoy. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("H14_16","082_4_16","1TH","4","16","16","Ti hay a'atana ya wada han mumbugaw an mummandal, ya medehhan an mun'ali nan ohah nan apun di anghel, ya munggangoh di talampet Apo Dios, ya intadun Apu tu'un mun'ohop an malpud abuniyan! Ya mahuanah mahhun nan natoy an kimmulug ay Kristu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("H14_17","082_4_17","1TH","4","17","17","Ya malpah ay hene ya middum tu'un matagun didaat tumulu tu'un amin hinan bunut ta damuwon tu'uh Apu tu'u. At mi'hitu tu'un Apu tu'u ta nangamung. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("H14_18","082_4_18","1TH","4","18","18","Ya ulgudonyuh ten ulgud hinan i'ibbayun kimmulug ta way atonyun ma'al'alu'. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("H15_1","082_5_1","1TH","5","1","1","I'ibba', adi mahapul an itudo\"uy gutud di ipa'annungan daten inulgud'u ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("H15_2","082_5_2","1TH","5","2","2","ti nahamad di nanginnilaanyuh aatna, ti umat hinan mangakaw hi mahdom an adi ma'innilay umalianay aat di algaw an pumbangngadan Apu tu'u. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("H15_3","082_5_3","1TH","5","3","3","Ya unat alyon di tataguy, “Mi'id al'alin ditu'u, at mid ma'at hi nappuhin ditu'u!” mu himbumagga ya mapatoyda, at mi'id abalinandan lumayaw an umatdah nan babain nunhabi ti himbumagga ya munha'it di putunah un muntungaw. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("H15_4","082_5_4","1TH","5","4","4","Mu adi ayu umat hinan tatagun nappuhiy ugalida, i'ibba', an paddungnay nahelngandan mid abalinandan manginnilah aat di Makulug an Ma'unud. At adi ayu umogyat hi un dumatong heden algaw an umat hinan tagun umogyat hinan alian di mangakaw. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("H15_5","082_5_5","1TH","5","5","5","Mu natugun ayun amin hinan Makulug an Ma'unud an paddungnay naptangan ayu ti nan aatyuy panginnilaan, at agguy ayu niddum hinan nahelngan an tatagu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("H15_6","082_5_6","1TH","5","6","6","Ya ay ihunay nolo'da ti adida donglon nan Makulug an Tugun. Mu hay maphod ya adi tu'u midipat ay dida ti hay maphod hi aton ya hahalimidon tu'uy ma'at an ay ihunay adi tu'u molo', ya matpong tu'u. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("H15_7","082_5_7","1TH","5","7","7","Nan tatagun nappuhiy ugalidan mid abalinandan manginnilah aat di Makulug an Ma'unud ya paddungnay unda tataguh nahdom an nahelngan an ay ihunay nolo'da. Ya ayda nabutong hinan nahdom an mid papuutanda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("H15_8","082_5_8","1TH","5","8","8","Mu ditu'un kimmulug an ay napatalan ya matpong di pangat tu'u, ya nan pangulug tu'u ya pamhod tu'un Apo Dios di ay hapiaw an punhani tu'uh nan nappuhin ma'at. Ya hay namnamaon tu'uh nan pamaliwan Apo Dios ay ditu'u di paddungnay uklup an punhani tu'uh ulu tu'u. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("H15_9","082_5_9","1TH","5","9","9","Ya bo'on hay amoltaan tu'uy namto'an Apo Dios ay ditu'u mu hay abaliwan tu'u an dimmalat hi Apu tu'un hi Jesu Kristu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("H15_10","082_5_10","1TH","5","10","10","Ti inyatoy ditu'un Jesus ta mi'tagu tu'un Hiya an ta\"on hi un tu'u natoy unu agguy hinan pumbangngadana. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("H15_11","082_5_11","1TH","5","11","11","Ya nan ato'atonyud ugwan di hiyay inaynayunyu ta pabi'ahonyuy pangulug di i'ibayu, ya muntutuggunan ayu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("H15_12","082_5_12","1TH","5","12","12","I'ibba', al'alu'onmi da'yu ta e'gonanyu nan muntudtudun da'yu an diday a'ap'apuyun pento' Apu tu'u, at tugunon da'yun dida. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("H15_13","082_5_13","1TH","5","13","13","Ya hay maphod ya ongol di pamhodyun dida, at ipabagtuyu dida ti nabagbagtuy tamuda. Ya adi ayu munhohongngel. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("H15_14","082_5_14","1TH","5","14","14","I'ibba', al'alu'onmi goh da'yu ta padananyu nan napayad, ya pabi'ahonyuy nomnom nan umogo'ogon, ya badanganyu nan adi umday pangulugda, ya mehodan ayun didan amin. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("H15_15","082_5_15","1TH","5","15","15","Ya tigonyu ta adiyu ibolloh hi un way aton nan tataguh nappuhin da'yu, mu hay gunyuat aton ya atonyuy maphod hinan i'ibbayuh iddumanyu, ya atonyu goh an amin hinan tatagu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("H15_16","082_5_16","1TH","5","16","16","Ya gun ayu umamlo'amlong, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("H15_17","082_5_17","1TH","5","17","17","ya lumuwaluwalun Apo Dios. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("H15_18","082_5_18","1TH","5","18","18","Ya hay maphod hi atonyu ya mundenol ayu an ta\"on un malgom di ma'at ay da'yun tatagun Kristu ti hiyah ne pohdon Apo Dios. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("H15_19","082_5_19","1TH","5","19","19","Ya adiyu ngohoyon nan pohdon nan Na'abuniyanan an Lennawa. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("H15_20","082_5_20","1TH","5","20","20","Ya adiyu pahiwon di itudun nan propeta, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("H15_21","082_5_21","1TH","5","21","21","mu hamadonyun amin di itududa ta hay maphod di unudonyu, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("H15_22","082_5_22","1TH","5","22","22","mu an amin di nappuhi ya hiyay adiyu kulugon. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("H15_23","082_5_23","1TH","5","23","23","Ya un ni' hi Apo Dios an alpuwan di lenggop tu'uy mangipaphod ay da'yu ta adi ayu mumbahbahol. Ya halimunana nan lennawayu, ya nan nomnomyu, ya nan odolyu ta mi'id baholyuh din pumbangngadan Apu tu'un hi Jesu Kristu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("H15_24","082_5_24","1TH","5","24","24","Ya Hiyay namto' ay da'yu, at ipa'annungnah ten inali' ti Hiyay nahamad hi unudon tu'u. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("H15_25","082_5_25","1TH","5","25","25","I'ibba', iluwaluan da'mi. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("H15_26","082_5_26","1TH","5","26","26","Mumpun'am'amanu ayu, i'ibba', at paddungnay unna' ni'yamanun da'yu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("H15_27","082_5_27","1TH","5","27","27","Mandalo' da'yu ta ibahayuh ten tudo' an amin hinan i'ibba tu'uh na, ya hi Apu tu'uy mun'ihtiguh unyu aton. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("H15_28","082_5_28","1TH","5","28","28","Hay pohdo' ya nan pamhod ya homo' Apu tu'un hi Jesu Kristu di wadan da'yu.");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("H21_1","083_1_1","2TH","1","1","1","Heten tudo' ya nalpun da'min Paul ay Silas, ya hi Timothy. Ya ten itud'anmi da'yun iThessalonica an ma'amu'amung an ipapto' Apo Dios an hi Ama tu'u ya hi Apu tu'un hi Jesu Kristu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("H21_2","083_1_2","2TH","1","2","2","Hi Apo Dios an hi Ama tu'u ya hi Apu tu'un hi Jesu Kristu di mangipadutu' ya mangipalenggop ni' ay da'yu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("H21_3","083_1_3","2TH","1","3","3","I'ibba', mahapul an edenolmi da'yun Apo Dios, ya manu ay mahapul an atonmi ti nen gun dumo'do\"ol di pangulugyu ya nan pumpopohhodanyu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("H21_4","083_1_4","2TH","1","4","4","Ya hiyaat unmi da'yu iyamlah nan tatagun Apo Dios an ma'amu'amung hinan himpapangili. An gunmi alyon di innaynayunyuy pangulugyu an ta\"on hi un do'ol di umi'ingol ya mangipaligligat ay da'yu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("H21_5","083_1_5","2TH","1","5","5","Ya henen ina'inatyu ya hiyay pangimmatunan hinan punhumalyaan Apo Dios, ya ibilang da'yun middum hinan pumpapto'ana an hiyay dimmalat hi ipaligligatanyu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("H21_6","083_1_6","2TH","1","6","6","Mu nahamad di aton Apo Dios, at ibollohnay inat nan mangipaligligat ay da'yu ta ipaligligatna goh dida. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("H21_7","083_1_7","2TH","1","7","7","Mu ditu'un mipaligligat ya ipadinong Apo Dios di ligat tu'uh awnih pumbangngadan da Apu tu'un hi Jesus ya nan nun'abagtun a'anghelnan malpud abuniyan ta mumpattigda. Ya waday mabnang an apuy an nunle'woh ay Hiya, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("H21_8","083_1_8","2TH","1","8","8","at moltaona nan agguy kimmulug ay Apo Dios ya nan adi mangunud hinan Maphod an Ulgud an hay aat Apu tu'un hi Jesus. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("H21_9","083_1_9","2TH","1","9","9","Ya hay pummoltanan dida ya munligligatdah mid pogpogna, at milahhindan Apo Dios, ya adida tigon nan nidugah an amaphodan di aat di anabagbagtun nan abalinana. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("H21_10","083_1_10","2TH","1","10","10","Ya henen algaw an pumbangngadana ya ulgudon nan tatagun pento'nay anabagtuna, ya an amin nan mangunud ay Hiya ya dayawonda Hiya. At middum ayu goh ti inunudyu din impa'innilamin da'yu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("H21_11","083_1_11","2TH","1","11","11","Ya hiyaat unmi da'yu iluwaluwaluan. Ya da'yuy pento' Apo Dios an mangunud ay Hiya, at ten ihapihapitmi da'yun Hiya ta ipaphodnay aatyu ti pohdonan mihamad. Ya ihapitmi goh ta ipa'annungnay amaphodanyu an hiyah ne popohdonyu, ya ta ipa'annungna goh nan tinamuanyu an dumalat nan pangulugyu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("H21_12","083_1_12","2TH","1","12","12","Ya nan aatyuy pangimmatunan hi anabagtun Apu tu'un hi Jesus. Ya ipabagtu goh da'yu ti ipadutu' da'yun Apo Dios ya hi Apu tu'un hi Jesu Kristu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("H22_1","083_2_1","2TH","2","1","1","Wa han ulgudo' an hay aat di alian Apu tu'un hi Jesu Kristu ya hay a'amungan tu'uh panamuwan tu'un Hiya. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("H22_2","083_2_2","2TH","2","2","2","Wada ay di mangalih un nalpah an nadatngan di algaw hi umalian Apu tu'u ya al'alu'o' da'yu, i'ibba', ta adiyu ni' ahan kulugon di alyonda ta adi hin'umuy di nomnomonyu. Ya adi ayu tuma'ot, ya adiyu kulugon di alyonda an ta\"on hi unda alyon an nan propetay nangali, unu alyonday hiyah ne inali' ay dida, unu intudo\"un dida. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("H22_3","083_2_3","2TH","2","3","3","Adi ayu mabalbaliyan an ta\"on hi unda iyal'alu'. Ti gulat un madatngan henen algaw at mahhun an dumo'olday man'ug ya mungngohoy ay Apo Dios, ya engganay mipattig nan tagun nidugah di anappuhina. Mu henen nidugah an adi umunud an tagu ya awniat mipiyuy ad imbelnu ta munholholtap hidih enggana. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("H22_4","083_2_4","2TH","2","4","4","Ya henen alian nen nappuhin tagu ya aboholanan amin nan dayawon di tatagu ya an amin di alyon nan tataguh na'abuniyanan. Ya alyonay un hiya ya anggay di nabagtu, at hiyay umbun hinan Timplun Apo Dios ta alyonay hiyay Dios! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("H22_5","083_2_5","2TH","2","5","5","Ya nomnomonyu adya an hiyah ne din intudu' hidin awada' ay da'yu! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("H22_6","083_2_6","2TH","2","6","6","Ya inilayun adi mabalin an bumuhu' henen na\"appuhin tagud ugwan ti waday Mangipawan hiya ta nangamung un madatngan di gutudnah aliana. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("H22_7","083_2_7","2TH","2","7","7","Ya ta\"on ad ugwan ya i\"ihnaday gun mi'bohhol ay Jesu Kristu, ya heden gun Mangipapawah nan atonda ya inaynayuna ta engganah din gutud di akakanah tun luta. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("H22_8","083_2_8","2TH","2","8","8","Mu han akakanay ipattigan nan nidugah an na\"appuhin tagu. Mu la'tot ya umalih Apu Jesus, at nan benangnay mangipalungtuy ay hiya, ya nan hodohdanay mamatoy ay hiya. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("H22_9","083_2_9","2TH","2","9","9","Mu hi Satanas di mangidat hi abalinan nen na\"appuhin tagun mangat hi numbino'ob'on an umipanoh'an adi olog di tagu ta way abalbaliyan di tatagu, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("H22_10","083_2_10","2TH","2","10","10","ya layahanay tatagu ti nala'eng an mangat hi nappuhi. Mu hanan layahana ya milahhin ay Apo Dios ti agguyda inabulut nan Makulug an Ma'unud ta way atondan mabaliwan. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("H22_11","083_2_11","2TH","2","11","11","At hiyaat un iyabulut Apo Dios ta iyal'alladan mangunud hi layah, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("H22_12","083_2_12","2TH","2","12","12","at hiyay dumalat hi ahumalyaanda, ya hiyah te ma'at an amin hinan adi umunud hi Makulug an Ma'unud an hay layahday iyamlada. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("H22_13","083_2_13","2TH","2","13","13","Mu mahapul an gun ami munyaman ay Apo Dios an dumalat ay da'yun i'ibbami an pohpohdon Apo Dios. Ti hidin hopapna ya pepento' da'yu tuwalin Apo Dios an mabaliwan an dumalat nan abalinan nan Na'abuniyanan an Lennawan nangipaphod ay da'yu ya gapuh nanguluganyuh nan Makulug an Ma'unud. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("H22_14","083_2_14","2TH","2","14","14","At pento' da'yun Apo Dios ta kulugonyu nan Maphod an Ulgud an inulgudmi ta mi'bagtu ayun Apu tu'un hi Jesu Kristu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("H22_15","083_2_15","2TH","2","15","15","At hiyanan da'yu, i'ibba, ya punnonngonyuy pangulugyuh nan intudtudumi ya nan intudo'min da'yu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("H22_16","083_2_16","2TH","2","16","16","At hi Jesu Kristu an Apu tu'u ya hi Apo Dios an Ama tu'un namhod ahan ay ditu'u ya nangipabi'ah hi nomnom tu'uh enggana, ya nangipahamad hi denol tu'u an dimmalat di homo'na, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("H22_17","083_2_17","2TH","2","17","17","ya patulidon da'yu, ya pabi'ahon da'yun mangat ya mangalih nan makulug. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("H23_1","083_3_1","2TH","3","1","1","Hay angunuh hi alyo', i'ibba', ya iluwaluan da'mi ta way aton di Hapit Apu tu'un munnaud an miwa'at, ta al'alu'ona nan mangngol an umat hidin na'at ay da'yu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("H23_2","083_3_2","2TH","3","2","2","Ya iluwaluan goh da'mi ta mabaliwan amih aton nan tatagun munlayah di aatda ya nun'appuhiy atonda. Ti immannung an adi an amin di tagu ya umunuddah nan Tugun Apo Dios. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("H23_3","083_3_3","2TH","3","3","3","Mu hi Apo Dios ya ipa'annungnan ami'amin di intulagna, at baliwan da'yuh nan aton Satanas. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("H23_4","083_3_4","2TH","3","4","4","Ya inilamin makulug di aton Apu tu'un mangipaphod ay da'yu ta inaynayunyun unudon din intugunmin da'yu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("H23_5","083_3_5","2TH","3","5","5","Dumalat ni' di badang Apu tu'u ya ma'awatanyuy aat di pamhod Apo Dios ya hay aat di pange'edpolan hi ligat an umat hi inat Kristu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("H23_6","083_3_6","2TH","3","6","6","Hay tugun Apu Jesu Kristu an itugunmin da'yu ya adi ayu middum hinan i'ibba tu'un kimmulug an ma'ahiggan adida unudon di itugunmih aat di amahlun muntamu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("H23_7","083_3_7","2TH","3","7","7","Ya inilayuy ina'inatmih din awadan tu'un amin hina, at hiya ni' di enghonyu ti agguy ami himmigan nuntamu, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("H23_8","083_3_8","2TH","3","8","8","ya an amin di inanmin indatyu ya binayadanmi ti a'alga'algaw ya amahdomahdom ya timmamutamu ami ta adimi da'yu ungalon. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("H23_9","083_3_9","2TH","3","9","9","Ya waday biyangmin mangibagah lagbumin da'yu, mu agguymi ti imbo'lamiy inanmi ta panginnilaanyuh nan maphod hi aton ta hiyay enghonyu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("H23_10","083_3_10","2TH","3","10","10","Ti ta\"on hidin wadan tu'un amin hina ya intugunmin da'yu an inalimiy, “Nan napayad an tagu ya adi mangan.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("H23_11","083_3_11","2TH","3","11","11","At ten ipidwamin itugun ti hay dengngolmi ya waday udumnan da'yun nun'apayad an unda hay tumaktaktak hinan aton di i'ibbada. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("H23_12","083_3_12","2TH","3","12","12","At dumalat nan niddumanyun Apu tu'un hi Jesu Kristu at hay itugunmin da'yu ya adiyu aton di umat hina ta way ohaan ipapto'nan muntamu ta waday pananudnah odolna. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("H23_13","083_3_13","2TH","3","13","13","I'ibba', adi ayu humigan mangat hi maphod. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("H23_14","083_3_14","2TH","3","14","14","Ya wada ay di adi umunud eten tugun an intudo'mi ya ihamadyun tigon ta adi ayu middum ay hiya ta way atonan bumain. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("H23_15","083_3_15","2TH","3","15","15","Mu adiyu ibilang hi ohah nan buhulyu, mu tugunonyun umat hi ibbayu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("H23_16","083_3_16","2TH","3","16","16","Hi Apu tu'u ni' an alpuwan di lenggop ya ipalenggop da'yuh enggana an ta\"on hi un way malgom hi ma'at ay da'yu. Ya ipapto' ni' goh da'yun Hiyah enggana. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("H23_17","083_3_17","2TH","3","17","17","Ha\"in an hi ibbayun hi Paul di nangipitudo' ay date, ya ha\"in mahkay di mangitudo' eten angunuh an hapito' ta alyo' di, “Nonomnomon da'yu.” Ya inila' an immatunanyu tun panudo\"u ya tun pumpelma'. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("H23_18","083_3_18","2TH","3","18","18","Ehmo'an ni' da'yun amin ay Apu tu'un hi Jesu Kristu.");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("T11_1","084_1_1","1TI","1","1","1","Ha\"in hi Paul an apostoles Jesu Kristu ti hiyah ne immandal Apo Dios an nan mamaliw ay ditu'u ya hi Apu tu'un hi Jesu Kristu an Hiyay hahalimidon tu'u. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("T11_2","084_1_2","1TI","1","2","2","Ya ten muntudo'a' ay he\"a, Timothy, an ibilang'un nahamad an imbaluy'u an dumalat nan pangulugtan duwa. Ipadutu' da'a, ya hom'on da'a, ya impalenggop da'a ni' ay Apo Dios an hi Ama tu'u ya hi Jesu Kristun hi Apu tu'u. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("T11_3","084_1_3","1TI","1","3","3","Hidin nakaka' ad Ephesus hi aya' hinan Provinciad Macedonia ya inal'alu' da'a ta mihina'ah nad Ephesus ta way atom an mummandal hinan udumnan muntudtudu ta adida ituduy nibahhaw. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("T11_4","084_1_4","1TI","1","4","4","Ya alyom ta idinongdan umabi'abig hinan malgom an na'na'at hidin penghana, ya idinongdan tumuntutuntun hi o'ommoddan nahlaganda ti dumalat hi punhahannuanda. Ya wan mid ibadang hana ti hay bumadang ya nan pangulug ay Jesus. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("T11_5","084_1_5","1TI","1","5","5","Ya manu ay hiyah ne imandal'u ya ta mumpopohhodan tu'un malpuh maphod an nomnom, ya maphod an pangat, ya nahamad an pangulug tu'un Jesu Kristu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("T11_6","084_1_6","1TI","1","6","6","Mu waday udumna an din'ugdah ten Tugun ta un hay mid upid di ulgu'ulgudonda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("T11_7","084_1_7","1TI","1","7","7","Ya pohdondan diday mangituduh Uldin di Hudyu, mu ta\"on un dida ya adida ma'awatan di aat nen itudtududa ya wan ipilitda an alyonday nepto'da. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("T11_8","084_1_8","1TI","1","8","8","Abuluton tu'u an heten Uldin Apo Dios ya maphod ya pumhodan, mu mahapul an nomnomon tu'uy ngadan di nangitugunana ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("T11_9","084_1_9","1TI","1","9","9","ti heten Uldin ya bo'on nan maphod an tataguy nangitugunan Apo Dios ti hay aat di pumbaholan di ipa'innilana. Ti hiyay mitugun hinan adi umunud hi Uldin, ya hinan adi mangngol, ya hinan adi mangunud ay Apo Dios, ya hinan nangohoy, ya hinan adi mun'ogon, ya hinan mamatoy hi ommodna, ya hinan pumatoy goh hi tatagu, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("T11_10","084_1_10","1TI","1","10","10","ya hinan mangelo' hi bo'on ahawana, ya hinan mangelo' hi paddungna an lala'ih un lala'i, unu babaih un babai, ya hinan mangilayaw hi ibbadan tagu ta pumbalinondah himbutda, ya hinan munlangkak, ya an amin nan adi mangunud hinan makulug an mitudtuduh ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("T11_11","084_1_11","1TI","1","11","11","aat Apo Dios an alpuwan di amlong an hiyah ne nan nedenol ay ha\"in ta itudu'. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("T11_12","084_1_12","1TI","1","12","12","Munyamana' ay Apu tu'un hi Jesu Kristuh nangidatanah bi'ah'un mangat hinan tamuna ya nan nangibilanganan ha\"in an ohan edenolna, at pento'a' an ohan puntamuona ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("T11_13","084_1_13","1TI","1","13","13","an ta\"on hi un nappuhi din inulgu'ulgud'uh aatna ti impaholholtap'u ya pinadngopadngola' nan kimmulug ay Hiya. Mu maphod ahan ta hemmo'a' ay Apo Dios ti eden gutud ya agguya' kimmulug ay Jesus, at agguy'u inila an adi maphod hanan ina'inat'u. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("T11_14","084_1_14","1TI","1","14","14","Mu gapu ta ma'ulay nan Ap'apu tu'u ya ongol di homo'nan ha\"in at binadangana' an kimmulug ay Hiya ya namhod hi ibba' an tagu. Hatuy mabalin hi aton tu'u an gapuh pangulug tu'un Jesu Kristu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("T11_15","084_1_15","1TI","1","15","15","Wada han nahamad an pangali tu'u an hiyah te aatna: Immalih tun lutah Jesu Kristu ta baliwana nan nabaholan an tagu. Mu inyal'allanan ha\"in ti nidugah ahan di bahol'u! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("T11_16","084_1_16","1TI","1","16","16","Mu ta\"on hi un nidugah di bahol'u ya hemmo'a' ay Apo Dios ta mipattig di homo' Jesu Kristuh nan nabaholan an umat ay ha\"in ta panginnilaan di udum an tatagun ta\"on un nidugah di bahol di ohan tagu, mu gulat ta kumulug ay Hiya ya mi'taguh mid pogpogna. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("T11_17","084_1_17","1TI","1","17","17","At hiyanan dayawon tu'uh enggana ti hi Apo Dios ya anggay di makulug an Dios an adi mattig. Hiya ya mi'id di te\"ana ya pogpogna, ya Hiyay Alih enggana! Amen! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("T11_18","084_1_18","1TI","1","18","18","Daten intugun'un he\"a, Timothy an imbaluy'u, ya miyunnudan hinan nipa'innilah atom. Unudom hana ta abakom di nappuhi. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("T11_19","084_1_19","1TI","1","19","19","Ya punnonngom di pangulugmu ya nan maphod an punnomnommu ti wadaday udum an ta\"on hi unda tuwali inilay maphod an unudon, ya inlahawdan agguy nangunud, at hay numbalinana ya nami'id di pangulugdan Jesus. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("T11_20","084_1_20","1TI","1","20","20","Umat ay da Hymenaeus ay Alexander an din'ug'u didah enggana ta okod hi Satanas ay dida. Ta magilatda ta adida pihupihulon hi Apo Dios. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("T12_1","084_2_1","1TI","2","1","1","Hay mahhun hi alyo' ahan ya al'alu'o' da'yu ta iluwaluan tu'un amin di tatagu ta badangan Apo Dios dida. Ya mundenol tu'un Hiya an dumalat ay dida. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("T12_2","084_2_2","1TI","2","2","2","Ya umat goh an iluwaluan tu'u damdama nan a'ap'apun di gubilnu ya an amin di udumnah a'ap'apu ta nahamad di pumpapto'dan ditu'u ya maphod di pangatda ta mi'id al'alin ditu'un mangun'unud hinan maphod an ma'at an hiyah ne penhod Apo Dios an aton tu'u. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("T12_3","084_2_3","1TI","2","3","3","Ya maphod hanah aton ya umipa'amlong ay Apo Dios an mangibaliw ay ditu'u ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("T12_4","084_2_4","1TI","2","4","4","ti pohpohdonan mabaliwan an ami'amin di tatagu ta innilaonday makulug hi aat Jesu Kristu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("T12_5","084_2_5","1TI","2","5","5","Ti un oha ya anggay di Dios an mangibaliw ay ditu'u, ya oha ya anggay goh di mangiyalun ay ditu'u an hi Jesu Kristun numbalin hi tagu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("T12_6","084_2_6","1TI","2","6","6","Hiya ya immali, at inyatoynay bahol an amin di taguh din gintud Apo Dios an aliana. Ya Hiyay panginnilaan an penhod Apo Dios an mabaliwan an amin di tatagu ta adida mamolta. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("T12_7","084_2_7","1TI","2","7","7","Ya manu ay pento'a' ay Apo Dios an ohan apostolesna ya ta itudtudu' di makulug hinan Hentil ya nan aat di abaliwan an gapuh pangulug ay Jesu Kristu. Ya bo'on layah heten gun'u alyon ti makulug. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("T12_8","084_2_8","1TI","2","8","8","Ya hay pohdo' ahan ya ta nahamad ni' di ugalin nan linala'in mangita'nang hi ngamaydah unda munluwalu ti ababain hi unda mabungot unu mi'hongngel hi ibbada. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("T12_9","084_2_9","1TI","2","9","9","Ya pohdo' goh an nan binabai ya ipaphoddan munlubung ta adi gahin un nan na'angnginay ilubungda, ya adida goh idugah an mangipaphopaphod hi tigawda an umat hinan do'ol an pangat hi buu' ya nan balitu' an mitayun hi odol, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("T12_10","084_2_10","1TI","2","10","10","mu hay aptan ya hay amaphod di pangat an hiyay attiganan makulug di pangulug di ohan babai. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("T12_11","084_2_11","1TI","2","11","11","Hay maphod ya wa ay ta hinan pundayawanyun Apo Dios ya nan linala'iy muntudtudu, ya hana ay binabai ya unda umu'ugong ta mundongolda ya un'unnudda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("T12_12","084_2_12","1TI","2","12","12","Ti adi' iyabulut an nan binabaiy muntudtudu unu mangipangpanguluh nan linala'ih nan pundayawanyu, mu hay maphod hi atonda ya unda mundongol ya anggay. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("T12_13","084_2_13","1TI","2","13","13","Ti hidin nunlumuwan Apo Dios hi tagu ya nahhun di lala'in hi Adam ya unna lumuwon di babain hi Eve. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("T12_14","084_2_14","1TI","2","14","14","Ya bo'on hi Adam di nabalbaliyan, mu nan babaiy nabalbaliyan, at hiyay nahhun an numbahol ay Apo Dios. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("T12_15","084_2_15","1TI","2","15","15","At gapuh numbaholan Eve ya mumpaligligatday binabain muntungaw. Mu ta\"on un umat hina ya baliwan Apo Dios didah unda punnonngon di pangulugda, ya nan pamhoddah nan tatagu, ya iniladan mangane'nong hi odolda ta hay maphod di atonda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("T13_1","084_3_1","1TI","3","1","1","Wada han nahamad an hapit an alyonay, “Pohdon ay han tagun mun'endog hi tamun Apo Dios ya maphod henen ninomnomna.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("T13_2","084_3_2","1TI","3","2","2","Mu hay aat di mun'endog ya nan agguy napahpahal, ya mahapul un ohay ahawanan adi nabinabai, ya nan matpong, ya nan mangiyane'nong hi atona, ya nan ma'ammangili, ya nan nanginnilan muntudtudu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("T13_3","084_3_3","1TI","3","3","3","Ya mahapul goh an adi mumbutong, ya adi un hi'itangan ni'pattoy, mu mahapul an hiya ya ma'ulay, ya adi mi'hannu, ya adina gamgamon di pihhu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("T13_4","084_3_4","1TI","3","4","4","Ya mahapul goh an inilanan mumpapto' ay didan hina\"ama, ya inilanan manugun hinan imbabaluyna ta e'gonanda hiya. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("T13_5","084_3_5","1TI","3","5","5","(Ti gulat ta mid olognan mangipapto' ay didan hina\"ama at namaman mi'id goh inilanan mangipangpanguluh nan tatagun mangunud ay Apo Dios.) ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("T13_6","084_3_6","1TI","3","6","6","Ya bo'on nan pa'akkulug di mun'endog ti ini ya ipahiyanah nen tamuna, ya hiyay dumalat hi pummoltaan Apo Dios ay hiya an umat ay Satanas. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("T13_7","084_3_7","1TI","3","7","7","Ya hay ohah dumalat ya mahapul an maphod di pangat nan mun'endog ya ta\"on nan agguy kimmulug ya maphod di hapitondah aatna. Ti adi ay umat hinay aatna at nappuhiy punnomnom di tatagun hiya, at hiyay pangabakan Satanas an paddungnay unna hinulu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("T13_8","084_3_8","1TI","3","8","8","Hana ay goh an linala'in baal di mun'endog ya mahapul goh an nan nanomnoman, ya adida munlayah, ya adida mumbutong, ya adida gamgamon di pihhu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("T13_9","084_3_9","1TI","3","9","9","Ya mahapul an punnonngonday pangulugdan miyunnud hinan nipa'innilan Hapit Apo Dios ta hiyay aptan hi pangiyohhaandah punnomnomda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("T13_10","084_3_10","1TI","3","10","10","Ya aptan ahan hi unyu innilaon di aatda ta maphod ay ya diday pot'onyuh bumadang hinan mun'endog. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("T13_11","084_3_11","1TI","3","11","11","Ya mahapul an nanomnoman goh nan ahawada ta adida hiwitan di ibbadah tagu, ya emayaanday atonda, ya nanongnan madenolanda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("T13_12","084_3_12","1TI","3","12","12","Ya hay aat goh di baal di mun'endog ya nan un ohay ahawada an adida nabinabai, ya abalinandan manugun hi imbabaluyda, ya abalinandan mangipapto' hi pamilyada. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("T13_13","084_3_13","1TI","3","13","13","Ti manu ay ya nan napto' an baal ya maphod di pangatdah tamuda ya e'gonan di tatagu dida. Ya nidugah di denoldan mangibabbaag hi pangulugdan Jesu Kristu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("T13_14","084_3_14","1TI","3","14","14","Ta\"on un ag'agay umalia' hina ya itudo\"un amin hatun tugun'un he\"a ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("T13_15","084_3_15","1TI","3","15","15","ti mid mapto' ya ma'ahupana' ya ta inilam di atom hinan a'am'amunganyun mundayaw ay Apo Dios an wagwadah enggana ti ditu'un kimmulug di mangihtiguh nan makulug an mitudtuduh aat Jesu Kristu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("T13_16","084_3_16","1TI","3","16","16","Ya mi'id ahan meyengngoh hinan impa'innilan Apo Dios ay ditu'u an hiyah ne nan kinulug tu'u. Ya hay attiganan makulug ya wada nan hapit an alyonay, “Hi Kristu ya numpattig hitun luta ti nalmuy odolna, ya nipa'innilan Hiyay Imbaluy Apo Dios ti nan Na'abuniyanan an Lennaway nun'ihtigun Hiya. Ya nipattig hinan a'anghel, ya na'ulgu'ulgud hinan himpapangili, ya Hiyay kulugon di tataguh tun luta, ya nipatulud abuniyan.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("T14_1","084_4_1","1TI","4","1","1","Impa'innilan nan Na'abuniyanan an Lennawan udum hi algaw ya wadaday mangidinong hi pangulugdan Jesu Kristu ti puhion nan bumalbalin lennaway nomnomda, at adalonday nibahhaw hi tugun di dimunyu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("T14_2","084_4_2","1TI","4","2","2","Ti hiyah ne itudun nan nanginnilah nan Nahamad an Tugun, mu ta\"on ya layalayahanda ti nipahelot di nomnomdan umat hinan dotag an nipulitu, at adida bumain an mangat. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("T14_3","084_4_3","1TI","4","3","3","Ya ipawaday umahawa ya nan udumnah ma'an ta adi onon, mu limmun Apo Dios hana, at munyaman ay nan un'unnud an manginnilah nan Makulug an Ma'unud at mabalin an ononda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("T14_4","084_4_4","1TI","4","4","4","Ti an amin di limmun Apo Dios hi ma'an ya maphod, ya bo'on paniaw hi un tu'u munyaman ay Apo Dios ti indatna ta way onon tu'u. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("T14_5","084_4_5","1TI","4","5","5","Ya aton tu'u ay at mipaphod ti dumalat nan panapitan tu'un Hiya ya nan Hapitna goh. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("T14_6","084_4_6","1TI","4","6","6","Ipa'innilam heten intudo\"uh nan i'ibba tu'u, ya atom ay ya nahamad'an baal Jesu Kristu ti nete\"ah a'ungam ya nituduwan'ah nan Tugun Apo Dios an kulugon tu'u. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("T14_7","084_4_7","1TI","4","7","7","Mu adim unudon nan hudhud an mi'id ipatukana an adina ituduy Tugun Apo Dios. Mu ipaphodmuy nomnommu ta mipaphod di atom an mangunud hi Tugun Apo Dios. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("T14_8","084_4_8","1TI","4","8","9","Ya wada han nahamad an pangali tu'u an at hituy aatna: “Gulat ta ipa'engha tu'un muntamu ta way aton di odol tu'un umikah ya maphod heneh tun itaguan tu'u.” Mu hay ma\"aphod ya ipa'engha tu'un unudon nan Tugun Apo Dios ti bo'on hay itaguan tu'uh tun luta ya anggay di punhulbiana ti hay pi'taguan tu'ud abuniyan goh. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("T14_10","084_4_10","1TI","4","10","10","At hiyaat un tu'u tumamutamu, ya anuhan tu'uy ligat tu'u ta dedennon tu'uy aton Apo Dios an adi matmattoy an Hiyay manalimun an amin hitun tatagu, at namamah nan mangunud ay Hiya. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("T14_11","084_4_11","1TI","4","11","11","Ya heten itugun'uy itudum ya minandalmu nan tatagu ta unudonda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("T14_12","084_4_12","1TI","4","12","12","Ya hay maphod ya adi da'a pahiwon hinan tataguh na an ta\"on hi un'a unga. Ya nan tagun mangunud ay Apo Dios ya maphod hi unda eyengngoh hinan maphod an ugalim an umat hi hapitmu, ya nan pamhodmu, ya pangulugmu, ya nan nomnomom an maphod, ya an amin nan aatmu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("T14_13","084_4_13","1TI","4","13","13","Ya hay aat di tamum ya ibaham nan Hapit Apo Dios hinan tatagu, ya tugunom dida, ya itudum nan Tugun Apo Dios ay dida ta nangamung unna' umali. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("T14_14","084_4_14","1TI","4","14","14","Ya hidin namto'andan he\"a ya imbaag nan propeta an he\"ay pot'onda, at dinapan nan ap'apuyu nan palintutugganmu ta ma'udman di abalinam, at adim inganuy henen abalinam. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("T14_15","084_4_15","1TI","4","15","15","Hatun inali' di hiyay amnawam hi atom, at hiyay tamutamuam ta tigon nan tataguy pumhodam. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("T14_16","084_4_16","1TI","4","16","16","Ya iluludmun emayaan di aatmu ya nan panudtudum. Ya atom ay at mipa'annung di abaliwam, ya umat goh hinan mangngol hinan itudtudum. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("T15_1","084_5_1","1TI","5","1","1","Gulat ta way inat nan nala'ay hi nibahhaw ya adim ihingal ta unmu tugunon an ay paddungnay un hi amam. Ya ibilangmu nan ungungan linala'i ya nan hemme'nad di inilognah a'agim. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("T15_2","084_5_2","1TI","5","2","2","Ya nan nun'a'in'inna ya ibilangmu didah o'ommodmu. Ya ibilangmu nan babalahang ya nan hemme'nad di inilognan binabaih a'agim ta maphod di nomnommun dida. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("T15_3","084_5_3","1TI","5","3","3","Ya halimunam nan umu'utun an na'in'inna an nun'awotwot. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("T15_4","084_5_4","1TI","5","4","4","Mu wada ay di imbabaluyda unu a'apuda ya hay aptan hi innilaondah atonda ya hom'onday ommodda ya a'apuda ya un nan udumnan atondah maphod ti iballohday nangat di ommodda ya nan a'apudan didah a'ung'ungungngada ti hiyah ne popohdon Apo Dios hi aton tu'u. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("T15_5","084_5_5","1TI","5","5","5","Mu nan umu'utun an nahamad di ugalida an mi'id manalimun ay dida ya diday manahalimid ay Apo Dios, ya lumuwaluwaludan Apo Dios hi abigabigat ya amahdomahdom ta ibagaday badangna. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("T15_6","084_5_6","1TI","5","6","6","Mu nan umu'utun an munnomnom hi maphod hi itaguanda ya anggay ya paddungnay natoy ti nilalahhin ay Apo Dios an ta\"on hi unda matagu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("T15_7","084_5_7","1TI","5","7","7","Hiyatuy imandalmun dida ta adida mapahpahal. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("T15_8","084_5_8","1TI","5","8","8","Nappuhih un adi halimunan nan taguy tutulangna, at iyal'allanan na\"appuhih unna adi halimunan di pamilyana, at munlayah hi pangalyanah un way pangulugna, at iyal'allanan munlayah ya un nan agguy kimmulug. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("T15_9","084_5_9","1TI","5","9","9","Ya gulat ta nan umu'utun an natoy di ahawana ya pohdonan middum di ngadanan mitudo' hinan Nitud'an di Ngadan nan Umu'utun an Bumadang hinan Kimmulug ya mahapul an nahuluk hi nanom di tawona, ya agguyna inlugtap di ahawanah din amataguna, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("T15_10","084_5_10","1TI","5","10","10","ya nan hapihapiton di tataguy amaphodanda ti nan aat di nangatda. Ti gulat ta waday imbaluyda at ulgudon di tataguy inatdan nangipaphod an nanalimun ay dida, ya hay nangipahi'umandah mangilida, ya hay nangihuandah hu'in di tatagun Apo Dios, ya hay namadangandah nan way naligatan hi tagu, ti hay ulgudonda ya an amin di ina'inatdan maphod. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("T15_11","084_5_11","1TI","5","11","11","Mu nan umu'utun an agguy pay na'in'inna ya ipawayuy alehtaan di ngadanda ti ini ya munduguda, ya aliwanday intulagdah puntamuandan Kristu ti ini ya nomnomondan malhin, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("T15_12","084_5_12","1TI","5","12","12","at mabaholanda ti ingnganuyday intulagdah puntamuandan Apo Dios. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("T15_13","084_5_13","1TI","5","13","13","Ya nan udumna goh ya muntallagawda an unda palpaliwan ya mapayadda. Mu hay na\"appuhi ya ulgudondan amin nan way donglonda, ya muntagultulda ti hapitonday adi maphod hi mahapit. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("T15_14","084_5_14","1TI","5","14","14","At hiyaat un'u pohdon an malhin nan agguy na'in'inna an umu'utun an natoy di ahawana ta malmuy imbaluyda ta way atondan manalimun hi abungda, ta mi'id aton di adi mangunud ay Apo Dios an mamahal ay da'yu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("T15_15","084_5_15","1TI","5","15","15","Ya ta\"on ad ugwan ya waday udumnah nan umu'utun an inaliwanday unudonda, at hay itudun Satanas di unudonda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("T15_16","084_5_16","1TI","5","16","16","Ya wada ay di lala'i unu babain mangunud ay Apo Dios an waday o'ommodda unu tutulangdah umu'utun ya okoddan manalimun ay didah unda adi umda, ya bo'on an amin nan ma'amu'amung an tatagun Apo Dios, ta way aton nan tatagun Apo Dios an bumadang hinan udumnan umu'utun an bahig. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("T15_17","084_5_17","1TI","5","17","17","At nan a'ap'apuyun nala'eng an mumpapto' ya maphod hi un way mange'gon ay dida ta paddungnay midat ay dida nan ma'alih First Honor ya Second Honor, ya namamah unda mahmahlun mangiyul'ulgud ya muntudtuduh nan Hapit Apo Dios. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("T15_18","084_5_18","1TI","5","18","18","Ti hiyah ne itudun nan Hapit Apo Dios an alyonay, “Adiyu punguton nan timid di bakah un mun'elek hinan paguy.” Ya wada goh di nitudo' an alyonay, “Nan muntamu ya mahapul di helduna.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("T15_19","084_5_19","1TI","5","19","19","Ya adiyu kulugon di mamahol hinan a'ap'apuyu ta awni ta duwada unu tuluday mangibaag. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("T15_20","084_5_20","1TI","5","20","20","Ya inaynayuna ay an mabaholan ya awni ta ma'amungday tatagu ya unyu ihingal dida, ta way aton di udumnan mangngol, ta bumaindan mangat. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("T15_21","084_5_21","1TI","5","21","21","Ya mandalo' he\"a, Timothy, ta donglon Apo Dios, ya hi Apu tu'un hi Jesu Kristu, ya nan pepento'nan a'anghel ta unudom heten Tugun, ta pumpapaddungom di atom hinan tatagu ta adi hay udumnay hadyo'om. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("T15_22","084_5_22","1TI","5","22","22","Ya hamadom ta adi galagala ya pento'mu nan iyogwodmun mumpapto' ti atom ay ya omod un'a mi'bahol ay hiyah un way atonah nappuhi. Mu hay atom ya du'gom an mangat hi nappuhi. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("T15_23","084_5_23","1TI","5","23","23","Ya mete\"ad ugwan ya bo'on danum ya anggay di inu'inumom ta inumom goh di itang hi bayah ta ipaphodnay putum ti gun'a mundogoh. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("T15_24","084_5_24","1TI","5","24","24","Ya waday udumnah nan tatagu an ma'i'innilay baholda, at na'innilay amoltaandah awni, mu nan udumna ya adi ma'innilay baholda, mu la'tot ya na'innila damdama. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("T15_25","084_5_25","1TI","5","25","25","Ya umat goh hinah nan mangat hi maphod an ma'i'innilay atonda, mu adi ay ma'innilad ugwan ya ma'innila damdamah awni. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("T16_1","084_6_1","1TI","6","1","1","Hay maphod ya an amin nan himbut an mangunud ay Apo Dios ya ipattigday amaphodan di ugalida ta e'gonanda nan ap'apuda ta adi pahalon nan tatagu dida, ya ta adida goh iddum hi Apo Dios ya han itudtudu tu'uh nan pamahalanda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("T16_2","084_6_2","1TI","6","2","2","Nan himbut an kimmulug ay Apo Dios di ap'apuda ya gulat ta nomnomon nan himbut di, “Diday i'ibbamin kimmulug, at ta\"on hi unmi adi e'gonan dida!” mu nappuhih neh aton, ti hay maphod ya iyal'alladan mangat hinan i'ibbadan kimmulug hi maphod ta ipattigday pamhoddan dida. Hatun inali' di hiyay itugunmun dida. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("T16_3","084_6_3","1TI","6","3","3","Wa ay di tagun nob'on di ituduna ta adina abuluton nan Makulug an Hapit Apu tu'un hi Jesu Kristu ya adina ay goh abuluton nan Tugun Apo Dios an unudon tu'u ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("T16_4","084_6_4","1TI","6","4","4","ya henen tagu ya unna ipahiyay odolna, ya mi'id goh inilana, ya nibahhaw di nomnomona ti hay pohdona ya nan anu'anu ya nan hapit an dumalat hi pi'tututan. At la'tot ya nan ituduwana ya hin'a'amohda, ya mi'tututututda, ya ulgudonday layah hi aat di ibbadan tagu, ya e'lomdan nappuhiy i'ibbada, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("T16_5","084_6_5","1TI","6","5","5","ya tumanutututdah abigabigat. Ya hiyatuy aat di tatagun nappuhiy nomnomda an diday nangaliw hinan Makulug an Ma'unud, ya pangaliday unda umadangyan an dumalat nan Tugun Apo Dios. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("T16_6","084_6_6","1TI","6","6","6","Mu nan udumna ya ma'angohhoydah gina'udah tun luta an hay Tugun Apo Dios di unudonda. Mu dida damdamay pa\"adangyan ta bolloh de han aatda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("T16_7","084_6_7","1TI","6","7","7","Ya nangiw'iwadya tu'un nitungaw, at makulug an adi goh mabalin an ita'in tu'uy gina'uh un tu'u matoy. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("T16_8","084_6_8","1TI","6","8","8","Wada ay di onon tu'u ya gina'un di odol tu'u ya hiyanana, at mundenol tu'uh nangidatan Apo Dios. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("T16_9","084_6_9","1TI","6","9","9","Ti nan umi'ikay an umadangyan ya mitudul, at abakon Satanas hiyan umat hinan na'nah hulu ti pohdonan mangat hi do'ol an layah. Mu la'tot ya hiyay mangubah hi itaguanda, at milahhindan Apo Dios hi mid pogpogna. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("T16_10","084_6_10","1TI","6","10","10","Ya nan pangamnaw hinan pihhu ya hiyay dumalat hi pangatan hinan numbino'ob'on an nappuhi. Ya laylaydon di udumnan mangngal hi pihhu, at adida elan, ya inaliwanday pangulugda, at hiyay dumalat hi nalmuwan di do'ol an ligatda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("T16_11","084_6_11","1TI","6","11","11","He\"a, Timothy, ya tagu da'an Apo Dios, at du'gom hanan nappuhi, ti hay nomnomom hi atom ya ipadahmun mangihamad hi ugalim, ya nan pangunudam hinan Tugun Apo Dios, ya nan pangulugmu, ya nan pamhodmu, ya nan panginaynayunam an mangat hi maphod, ya hay ama'ma'ullayam. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("T16_12","084_6_12","1TI","6","12","12","Ya inaynayunmuy pangulugmun umat hinan tagun mi'yabbak ta atamam di pi'taguam ay Apo Dios hi mi'id pogpogna ti hiyaat un da'a pento'. Ya impa'innilam di aat nan pangulugmuh nan do'ol an tatagu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("T16_13","084_6_13","1TI","6","13","13","Ya heten imandal'un he\"a, Timothy, ya ihamadmun mangunud ti donglon Apo Dios an Hiyay managun amin hi logom, ya donglon goh Jesu Kristu an ni'haggangan ay Pontius Pilate ti inulgudnay nahamad hi aatnah din nahumalyaana. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("T16_14","084_6_14","1TI","6","14","14","Ya hay imandal'u ya adim ibahhaw nan nitugun ay he\"a ta adi'a mapahpahal ta nangamung di pidwanah pumpattigan Apu tu'un hi Jesu Kristu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("T16_15","084_6_15","1TI","6","15","15","Ya mumpattig hi un madatngan henen algaw an pangipattigan Apo Dios an ma'ulgud di amaphodana ya un oh'ohha an mangipapto' an amin, an ta\"on nan ali ya Hiyay alida goh, ya ta\"on un nan a'ap'apu ya Hiyay ap'apuda goh. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("T16_16","084_6_16","1TI","6","16","16","Ya Hiya ya anggay di alpuwan an amin di ataguan an mi'id pogpogna, ya humili nan wadana, at adi mabalin di meheggon nan tagun Hiya. Ya mi'id ah ohah nannig ti adi mabalin an mattig, ya Hiyay me'gonan ti abalinanan amin di logom hi mi'id pogpogna! Amen! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("T16_17","084_6_17","1TI","6","17","17","Mandalom nan adangyan ta adida mumpahiya, ya adida ehdol di inadangyanda. Ti bo'on hiyay nahamad hi ma'amnawan, ti hay maphod ya hi Apo Dios di ehdolda ti do'lonay lumuwonah logom hinan iyamlong tu'u. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("T16_18","084_6_18","1TI","6","18","18","Ya tugunom goh dida ta atonday maphod, ta umat hinan gina'udan dimmo'ol an dumalat di pangatandah maphod. Ya tugunom dida ta umigohgohdah nan gina'uda ta ipa'dawda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("T16_19","084_6_19","1TI","6","19","19","Ya hay lagbudah nan atonda ya matalepon ad abuniyan, at hiyay te\"an di nahamad an inadangyandah udum hi algaw. Ya atonda ay ya atamanday pi'taguandan Apo Dios hi mi'id pogpogna an ta\"on unda matoy. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("T16_20","084_6_20","1TI","6","20","20","Ya papuutam, Timothy, nan nitudun he\"an Tugun Apo Dios. At adim agawaton nan hapit an mid ipatukana ya nan politikan hapit an alyon di tataguy do'ol di ituduna, mu mi'id. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("T16_21","084_6_21","1TI","6","21","21","Ti hiyah ne inunud di udumna, at agguy nepto' di pangulugda. Ipadutu' da'yun Apo Dios.");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("T21_1","085_1_1","2TI","1","1","1","Heten tudo' ya nalpun ha\"in an hi Paul ti pento'a' ay Apo Dios hi apostoles Jesu Kristu ta ipa'innila' hi tataguy Hapit Apo Dios an nan mangulug ay Jesu Kristu ta mi'tagudah mid pogpogna. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("T21_2","085_1_2","2TI","1","2","2","Muntudo'a' ay he\"a, Timothy, an pohpohdo' an ibilang'uh imbaluy'u. Ipadutu' da'a ni', ya igohgohan da'a, ya ipalenggop da'a ay Apo Dios an hi Ama tu'u ya hi Jesu Kristu an hi Apu tu'u. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("T21_3","085_1_3","2TI","1","3","3","Hinan punluwalua' hi abigabigat ya amahdomahdom ay Apo Dios an maphod di nomnom'un umunud ay Hiya an umat hidin inat din o'ommod'u ya munyamana' hi enggana ay Hiya an dumalat nan pangulugmu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("T21_4","085_1_4","2TI","1","4","4","Ya wa ayan ninomnom'u din limmugwaam hidin nunhiyananta at hiyanan penhod'un tigon he\"a ta way ato' an umamlong. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("T21_5","085_1_5","2TI","1","5","5","Ya nonomnomo' nan pangulugmu ti nahamad an umat hidin pangulug apum an hi Lois ya hi inam an hi Eunice. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("T21_6","085_1_6","2TI","1","6","6","At hiyanan ipanomnom'un he\"a ta ihamhamadmun mangusal hinan abalinam an indat Apo Dios ay he\"ah din nangipattu'a' hi ngamay'uh ulum. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("T21_7","085_1_7","2TI","1","7","7","Ti henen Lennawan hennag Apo Dios ay ditu'u ya bo'on Hiyay alpuwan di bain mu Hiyay alpuwan di abalinan tu'un mananggah logom, ya itudunan ditu'uy pamhod hi i'ibba ya nan atugunan tu'u. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("T21_8","085_1_8","2TI","1","8","8","At adi'a bumain an mangipa'innilah aat Apu tu'un hi Jesu Kristu, ya adim iyabain tun nabaluda' an dumalat di pangunuda' ay Hiya, mu mi'ligat'an ha\"in an dumalat di pangitudtuduwam hinan Maphod an Ulgud Jesu Kristu, at pabi'ahon da'an Apo Dios ta abalinam an mangedpol hinan punholholtapam. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("T21_9","085_1_9","2TI","1","9","9","Ya binaliwan ditu'u, ya pento' ditu'u ta ditu'uy tataguna. Mu bo'on nan maphod an inat tu'uy dumalat ti hay dimmalat ya nan nangipadutu'anan ditu'u an gapun Jesu Kristu ti hiyah ne ninomnomna tuwalih din agguyna nunlumuwan hi logom. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("T21_10","085_1_10","2TI","1","10","10","Mu ad ugwan ya nipattig ti hidin immalian Jesu Kristun mamaliw ay ditu'u. Ya inatna ta adi tu'u tuma'ot hi un tu'u matoy ti inabaknay atoy hi namahuana, at impa'innilanan ditu'u an midatan tu'uh ataguan hi mid pogpogna an dumalat di pangulugan tu'uh nan Maphod an Ulgud Jesu Kristu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("T21_11","085_1_11","2TI","1","11","11","Ya pento'a' ay Apo Dios hi apostoles ta umuy'u itudtudu nan Maphod an Ulgud Jesu Kristu, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("T21_12","085_1_12","2TI","1","12","12","at hiyah te dimmalat hi nipaligligata'. Mu adia' bumain damdama ti inila' nan kulugo' an hi Apo Dios, ya mundenola' goh an abalinanan mangipapto' ay ha\"in hi engganah tun algaw an punhumalyaanah tatagu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("T21_13","085_1_13","2TI","1","13","13","Ya henen intudu' ay he\"an Nahamad an Tugun ya hiyah ne unudom. Ya adim al'alliwan di pangulugmu ya nan pamhodmu ti umat hinay tagun middum ay Jesu Kristu an waday pangulugna ya pamhodna. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("T21_14","085_1_14","2TI","1","14","14","Ya papuutam henen maphod an nitudun he\"a ti badangan da'ah nan Na'abuniyanan an Lennawan niyo'odol ay ditu'u. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("T21_15","085_1_15","2TI","1","15","15","Inilam an tinaynana' hi an amin an i'ibba tu'un kimmulug hinan Provinciad Asia, ya ta\"on da Phygelus ay Hermogenes. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("T21_16","085_1_16","2TI","1","16","16","Mu maphod ta wadah Onesiphorus an agguy nangiyabain ay ha\"in hi nibaluda' ta gun umalin mangidungaw ay ha\"in ta umamlonga'. Igohgohan ni' Apu tu'u didan hina\"ama. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("T21_17","085_1_17","2TI","1","17","17","Hidin immalianah tud Rome ya inana'anapa' ta engganay unna' inah'upan hitun baludan. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("T21_18","085_1_18","2TI","1","18","18","Ya inilam goh an do'ol di imbadangnah din wadan tu'uh nad Ephesus. Igohgohan ni' Apo Dios hitun pumbangngadan Apu tu'un hi Jesu Kristu an munhumalyah tagu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("T22_1","085_2_1","2TI","2","1","1","He\"an imbaluy'u, hi Apo Dios di mangidat hi bi'ahmu ti dumalat nan pamhodnan he\"a ya nan niddumam ay Jesu Kristu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("T22_2","085_2_2","2TI","2","2","2","Ya henen inulgud'un dengngol nan do'ol an mangihtiguh aat di Tugun Apo Dios ya hiyay ipa'innilam goh hinan un'unnud an linala'in abalinandan mangituduh udumna goh. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("T22_3","085_2_3","2TI","2","3","3","Ya middum'an mangedpol hinan ligat tu'u an ay paddungnay he\"ay ohah maphod an tindalun Jesu Kristu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("T22_4","085_2_4","2TI","2","4","4","Ti hay tindalu ya hay nuntindaluanay nomnomnomona, ya adi me'me'yat hinan ato'aton nan bo'on tindalu ta ipa'amlongnay apuna. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("T22_5","085_2_5","2TI","2","5","5","Ya nan mi'yab'abbak an adina ay unudon di ma'unud an unudon di mi'yabbak ya adi mangabak. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("T22_6","085_2_6","2TI","2","6","6","Ya umat goh hinan mahlun munhabal an wa ay ta inhamadnan impapto' nan inhabalna ya do'ol di ma'alana. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("T22_7","085_2_7","2TI","2","7","7","Nomnomnomom hatun inali', at badangan da'an Apu tu'u ta ma'awatam. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("T22_8","085_2_8","2TI","2","8","8","Adim aliwan nan gun'u intudtudun aat Jesu Kristu an holag David an namahuan. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("T22_9","085_2_9","2TI","2","9","9","Ya nan nangitudtuduwa' di dimmalat hi punholholtapa' an ten nabaluda' an paddungnay unna' pimmatoy. Mu ta\"on unna' nabangkelengan mu miwa'at damdama nan Hapit Apo Dios! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("T22_10","085_2_10","2TI","2","10","10","At hiyaat un'u edpol tun ligat'u ta mabaliwan nan pento' Apo Dios an mangulug ay Jesu Kristu ta middumdah ipabagbagtuan Jesu Kristu an mi'id di pogpogna ti Hiyay mangibaliw ay ditu'u. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("T22_11","085_2_11","2TI","2","11","11","Wada han nahamad an pangalidan hapit an alyonay, “Gulat ta ni'yatoy tu'un Kristu at mi'tagu tu'un Hiya. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("T22_12","085_2_12","2TI","2","12","12","Edpol tu'u ay di ligat tu'uh pangunudan tu'un Hiya ya mi'papto' tu'un Hiya. Ya wa ay ta iyabain tu'u at iyabain damdama goh ditu'un Hiyan alyonay bo'on ditu'uy taguna. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("T22_13","085_2_13","2TI","2","13","13","Ya ta\"on nin hi un tu'u adi unudon hi Apo Dios mu Hiya ya immannung an pa'annungonay tulagnan ditu'u ti adi munlayah.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("T22_14","085_2_14","2TI","2","14","14","Ipanomnommu hatuh nan tataguh na, ya padanam dida ti adi pohdon Apo Dios di punhohongngilandah nan mi'id di maphod hi ibadangna ti un hay puma\"ih pangulug nan mangngol. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("T22_15","085_2_15","2TI","2","15","15","Ya ipadahmuy abalinam an mangipadenol ay Apo Dios ta way atonan mangabulut hinan atom. Ya nan nepto' di panudtudum hi Hapitna ta adi'a mabainan. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("T22_16","085_2_16","2TI","2","16","16","Ya du'gom nan mitudtudu an bo'on hay ipabagtuan Apo Dios ti mi'id di hulbin hana, mu un at dumalat hi apa\"ian di pangulug di udum. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("T22_17","085_2_17","2TI","2","17","17","Ti hanan mitudtudu ya umat hinan gulid an un itang, mu la'tot ya dimmala'da'. Da Hymenaeus ay Philetus di gun muntudtuduh umat hina. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("T22_18","085_2_18","2TI","2","18","18","Adi miyunnudan hinan makulug an mitudtudu nan itudtududa ti alyonday nalpah anuy amahuan di natoy. At henen itududay mangipapuhih pangulug nan udum. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("T22_19","085_2_19","2TI","2","19","19","Mu ta\"on un umat hina an wadaday mangitudtuduh nibahhaw ya adi nonongan nahukatan nan nahamad an Tugun Apo Dios ti mipaddung hinan ongol an batun adi ma'ik'iki. Umat goh hinah nan makulug an nahamad di pangulugdan Hiya ti nitudo' an inalinay, “Hi Apo Dios ya inilana nan tataguna.” Ya wada goh di nangali an inalinay, “An amin di mangalih diday tagun Apu tu'u ya mahapul an ipogpogdan mangat hi nappuhi.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("T22_20","085_2_20","2TI","2","20","20","Nan maphod an abung ya do'ol di numbino'ob'on hi nun'abalul an gina'u. Ti nan udumna ya hay balitu' ya silver di niyamma, mu nan udum ya ayiw ya uklit di niyamma. Ya ma'usal nan gina'u an balitu' ya silver di niyammah un way adadangyan an bihhita, ya nan udum an gina'u an hay ayiw ya uklit di niyamma ya ma'usal hinan malgom. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("T22_21","085_2_21","2TI","2","21","21","Ya umat goh hinan tagun wa ay ta pohdonan ibilang Apo Dios an waday punhulbiana ya mahapul an du'gona nan nun'appuhi ta midadaan hinan malgom an pohdon Apo Dios hi ipatamun hiya. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("T22_22","085_2_22","2TI","2","22","22","Nomnomom ta adim aton nan nun'appuhin pun'amlongan di odol an gun aton nan ungunga, mu hay nomnomom an aton ya nan pangatam hi maphod, ya ihamadmuy pangulugmu ya pamhodmu, ya mi'yunnudan'ah nan nahamad di pange'koddah nan badang Apu tu'u. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("T22_23","085_2_23","2TI","2","23","23","Du'gom nan mid upidna an punhahhahapitan ti hiyay dumalat hi punhohongngilan. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("T22_24","085_2_24","2TI","2","24","24","Nan puntamuon Apo Dios ya adi mi'hongngel, mu un at ma'ulay hi an amin an tatagu, ya nala'eng, ya na'anus an muntudtudu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("T22_25","085_2_25","2TI","2","25","25","Mahapul an ma'ma'ullay di panugunah nan tatagun mi'hongngel ay hiya ta olom ni' ya badangan Apo Dios dida ta muntutuyudah baholda ta la'tot ya ininnilada nan Makulug an Ma'unud. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("T22_26","085_2_26","2TI","2","26","26","At didanay tatagun mipanuh di nappuhin nomnomda ta way atondan mangaliw ay Satanas an namalbalin didan mangat hi penhodna. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("T23_1","085_3_1","2TI","3","1","1","Hiyah te nomnomnomom an hitun agadyuhan di umalian Kristu ya waday nidugah an ligat ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("T23_2","085_3_2","2TI","3","2","2","ti hay tatagun nen gutud ya un hay odolday nomnomnomonda ya hay pihhuy pa'appohpohdonda. Ya way ohaan mumpahiya, ya padngolanday i'ibbada, ya ngohoyonday o'ommodda, ya adida mundenol hinan nibadang ay dida, ya adida nomnomon an unudon hi Apo Dios. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("T23_3","085_3_3","2TI","3","3","3","Mi'id di pamhodda, ya adida al'aliwan di boholdah i'ibbada, ya ma'ahhiwitda, ya adida ane'nongon di atonda, ya paligatonday i'ibbada, ya abohlanda nan maphod an ugali. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("T23_4","085_3_4","2TI","3","4","4","Ya balbaliyanday i'ibbada, ya adida nomnomonan inatday atonda, ya mumpahiyada, ya hay pun'amlonganday nomnomnomonda an bo'on hi Apo Dios. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("T23_5","085_3_5","2TI","3","5","5","Ya iting'idan kimmulugda, ya unudondah Apo Dios, mu mattig hinan pangatdan unda hinkulukulugon ti adida abuluton di badang Apo Dios an mangipaphod hi pangatda. At elam ta adi'a ma'agay'ayan ay danen tatagu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("T23_6","085_3_6","2TI","3","6","6","Ti nan udum ay danen tatagu ya umuydah nan a'abu'abung an umanap'apnga, ya muntudtuduh hinnat'on ta al'alu'onda nan ag'agan ma'agay'ayan an binabain nun'appuhiy ato'atonda ti ta\"on unda inilan nibahhaw ya atonda tuwali. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("T23_7","085_3_7","2TI","3","7","7","Danen binabai ya penhoddan donglon an amin di malgom an mitudtudun dida, mu adida ma'awatan nan Makulug an Ma'unud. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("T23_8","085_3_8","2TI","3","8","8","Ya danen tatagun muntudtuduh nan hinnat'on ya pahiwonday makulug an mitudtudu an umat ay da Jannes ay Jambres hidin nadnoy an pinihuldah Moses. Ya danen muntudtuduh hinnat'on ya nappuhiy nomnomnomonda, ya adi makulug nan alyonda an dida ya kimmulugda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("T23_9","085_3_9","2TI","3","9","9","Mu adi minaynayun henen gunda ato'aton ti awniat innilaon di tatagun layah nan itudtududa ta adida mahkay kulugon didan umat nongkay ay da Jannes ya hi Jambres. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("T23_10","085_3_10","2TI","3","10","10","Mu he\"a, Timothy, ya ini\"ilam an adia' umat ay dane ti ha\"in di nangiyunnudam hi panudtudu ya pangat, ya nan punnomnom hi pangipa'amlongan ay Apo Dios, ya nan pangulug, ya anus, ya nan pamhod hi i'ibba, ya nan panginaynayunan an mangun'unud ay Jesu Kristu an ta\"on un ngadan di ma'at. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("T23_11","085_3_11","2TI","3","11","11","Ya inilam goh din nange'edpola' hinan nangipaligligatandan ha\"in hidin immaya' ad Antioch, ya ad Iconium, ya ad Lystra, mu maphod ta binaliwana' ay Apu tu'u. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("T23_12","085_3_12","2TI","3","12","12","Mu bo'on ha\"in ya anggay di mipaligligat ti an amin nan mamhod an mangunud ay Apo Dios an gapuh pangulugdan Jesu Kristu ya mipaligligatda goh damdama. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("T23_13","085_3_13","2TI","3","13","13","Mu nan nun'appuhiy nomnomda ya nan munlangkak ya iyal'allanan pumuhiy nomnomda, ya layahanday tatagu, mu malayahanda goh damdama. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("T23_14","085_3_14","2TI","3","14","14","Mu he\"a, Timothy, ya inaynayunmun mangunud enen nitudtudun he\"a an hiyah ne din inhamadmun kinulug ti inilam an pundenolan da'min nangitudtudun he\"a. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("T23_15","085_3_15","2TI","3","15","15","Ya inilam an nete\"ah din a'ung'ungngam ya nituddutuddun he\"a nan nitudo' an Hapit Apo Dios an mangipala'eng ay he\"a an hiyay dumalat hi abaliwan tu'u ti nan pangulug tu'un Jesu Kristu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("T23_16","085_3_16","2TI","3","16","16","Nan Biblia ya hi Apo Dios di nangituduh nan nitudo'. At bumadang ay ditu'un mangitudtuduh nepto', ya manugun hinan mangat hi nappuhi ya nan nibahhaw. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("T23_17","085_3_17","2TI","3","17","17","Ya bumadang goh hinan kimmulug ay Apo Dios ta innilaondan mangat hi maphod ya ta midadaandan mangat hi an amin an penhodnan atonda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("T24_1","085_4_1","2TI","4","1","1","Hi Apo Dios ya hi Jesu Kristu an nan munhumalyan amin hi tatagun natoy ya mataguh tun pumbangngadanan mun'ap'apu, ya iniladah ten itugun'un he\"a. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("T24_2","085_4_2","2TI","4","2","2","Atom an amin di abalinam an mangipa'innilah nan Hapit Apo Dios hinan malgom an gutud an ta\"on unda abuluton unu pihulon. Ihamadmun muntudtudu ta kumulugday mangngol, ya tugunom nan mangamangat hi nappuhi ta idinongda, ya tugunom damdama goh nan kimmulug ta inaynayundan mangat hi maphod. Anuham an muntudtuduh nan Hapit Apo Dios hinan tatagu an ta\"on hi un mabayag ya unda ma'awatan. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("T24_3","085_4_3","2TI","4","3","3","Ti awniat waday gutud an adi donglon di tataguy Makulug an Ma'unud ti way ohaan umuy mannig hi muntudtudun dida an ta\"on un nibahhaw di itudtududan dida, mu ta miyunnud at hinan pohdonda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("T24_4","085_4_4","2TI","4","4","4","At du'gonda nan Makulug an Ma'unud ta nan nibahhaw an un hay nalpuh nomnom di taguy unudonda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("T24_5","085_4_5","2TI","4","5","5","Mu he\"a ay ya emayaam an amin di atom, ya anuham nan malgom an punligatam an gapuh pangunudam ay Apu tu'u, ya inaynayunmun mangitudtuduh aat Jesu Kristuh nan tatagu, ya atom an amin di ipatamun Apo Dios ay he\"a. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("T24_6","085_4_6","2TI","4","6","6","Alyo' an amin hatun he\"a ti paddungnay umata' hinan nihiit an Onong an Ma'inum ti magadyuh di ataya', at magadyuh goh di panayna' hitun luta. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("T24_7","085_4_7","2TI","4","7","7","Ya inat'un amin di abalina' ti inat'un amin di impatamun Apo Dios ay ha\"in, at ad ugwan ya nalpah mahkay. Ya umata' hinan mi'yabbak an nangabak ti inunud'un amin di Tugunan ha\"in, ya innaynayun'uy pangulug'u. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("T24_8","085_4_8","2TI","4","8","8","At ad ugwan ya mundenola' ti wada nan nehod ay ha\"in an hiyah ne nan ma\"ap'aphod an lagbu' an idat nan nahamad an Apu tu'uh tun punhumalyaana. Mu bo'on ya anggay ha\"in di pangidatanah umat hinan lagbu ti ta\"on nan udum an mamannod hi pumbangngadana. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("T24_9","085_4_9","2TI","4","9","9","Ipadahmuy abalinam ta munnaud ya immali'ah tu ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("T24_10","085_4_10","2TI","4","10","10","ti ten nuntaynana'. Hi Demas ya hay nitaguanah tun lutay nonomnomona, at hiyanan immuy ad Thessalonica. Ya ta\"on un da Crescens ay Titus ya mi'idda goh hitu. Immuy hi Crescens hinan Provinciad Galatia, ya immuy hi Titus hinan Provinciad Dalmatia. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("T24_11","085_4_11","2TI","4","11","11","Ya anggay hi Luke hi wah tun ha\"in. At ayagam hi Mark ta itnudmuh tun umaliam ti hiyay un'unnud an baalo' hinan tamu'. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("T24_12","085_4_12","2TI","4","12","12","Ya hennag'uh Tychicus ad Ephesus. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("T24_13","085_4_13","2TI","4","13","13","Ya odnam ni' din jacket'un tinayna' ad Troas ay Carpus hi un'a umali, ya pi'yalam nan numbino'ob'on an nali'up an pepel goh an bagi', ya namama nan nali'up an hay up'up di animal di niyamma. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("T24_14","085_4_14","2TI","4","14","14","Hi Alexander an ohan munhibug ya do'ol di pahiwnan ha\"in, mu okod hi Apo Dios an mangiballoh. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("T24_15","085_4_15","2TI","4","15","15","At hiyanan emayaam di atonan he\"a ti nidugah di ngohoynah din gun tu'u intudtudu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("T24_16","085_4_16","2TI","4","16","16","Din hopap di nahumalyaa' ya mid nangihtigun ha\"in ti tinaynana'. Mu olom ni' ya adi moltaon Apo Dios dida. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("T24_17","085_4_17","2TI","4","17","17","Mu ta\"on hi unna' tinaynan mu wagwadah Apu tu'un ha\"in, ya indatnay anatulid'un manginaynayun an mangulgud an amin hinan Tugun Apo Dios hinan Hentil. Ya dumalat goh nan badangna ya nabaliwana' hinan tatagun nunnomnom an mamatoy ay ha\"in an ayda layon. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("T24_18","085_4_18","2TI","4","18","18","Ya binaliwana' goh ay Apu tu'uh an amin an nappuhin ma'at ay ha\"in ta midduma' hinan pumpapto'anad abuniyan. Hiyay na'abbagbagtuh mid di pogpogna! Amen! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("T24_19","085_4_19","2TI","4","19","19","Alyom ay da Priscilla ay Aquila ya da Onesiphorus an hina\"amay apngao' dida. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("T24_20","085_4_20","2TI","4","20","20","Mi'id hituh Erastus ti tinayna' ad Corinth, ya tinayna' hi Trophimus ad Miletus ti nundogoh. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("T24_21","085_4_21","2TI","4","21","21","At ipadahmuy abalinam ta dumatong'ah tu ya un lumawang. Ya inalin da Eubulus, ya hi Pudens, ya hi Linus, ya hi Claudia, ya nan udum ay ha\"in di apngaon da'yu goh ay dida. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("T24_22","085_4_22","2TI","4","22","22","Middum ni' hi Apu tu'un hi Jesu Kristun da'yu, ya Hiya ni' di mangipadutu' ay da'yu amin.");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("TT1_1","086_1_1","TIT","1","1","1","Heten tudo' ay he\"a, Titus, ya nalpun ha\"in an hi Paul an baal Apo Dios ya apostoles Jesu Kristu an mangul'ulgud hinan Hapitna ta mihamad di pangulug nan pento' Apo Dios an tataguna ya ta ma'ud'udman di iniladah aat nan Makulug an Mitudtudu ta umunuddan Apo Dios. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("TT1_2","086_1_2","TIT","1","2","2","Ya nan tatagun mangulug enen tudtudu ya mundenolda ti waday pi'taguandah mid pogpogna an hiyah ne din intulag Apo Dios hidin penghanan idatnah nan kumulug. Ya ipa'annungna ahan ti adi munlayah. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("TT1_3","086_1_3","TIT","1","3","3","Ya ad ugwan ya nadatngan mahkay di ipa'innilaan ten Tudtudun amaphodan tu'u. Ti hi Apo Dios an mangibaliw ay ditu'u ya ha\"in di nangiyokodanah mangipa'innila. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("TT1_4","086_1_4","TIT","1","4","4","At ten itud'a' he\"a, Titus, an ibilang'uh nahamad an imbaluy'u an dumalat di pangulugta. Nan homo' ya lenggop ni' Apo Dios an hi Ama tu'u ya hi Jesu Kristun mamaliw ay ditu'u di mawadan he\"a. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("TT1_5","086_1_5","TIT","1","5","5","Hay dumalat hi nanayna' ay he\"ah nad Crete ya penhod'un lopahom nan ma'at hina an agguy'u enelpah ta pot'om di mumpun'endog hinan kimmulug hi abablubabluy hina. Mu nomnomom ni' din intudu' ay he\"ah atom an mumpili. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("TT1_6","086_1_6","TIT","1","6","6","Ta nan pot'om an mangipangpangulu ya nan agguy napahpahal ta mi'id di dumalat hi pamihulan di tatagun dida, ya nan adi umilugtap, ya adi nabinabai, ya mahapul an kimmulug nan imbabaluyna ya natugunda an adi alyon di tataguy unda nangohoy unu umipabain di ato'atonda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("TT1_7","086_1_7","TIT","1","7","7","At gapu ta diday niyokodan nan ipatamun Apo Dios ya mahapul an mi'id di apahpahalandah nappuhi, ya adida ipapilit di pohdonda, ya adida mabanbanungot, ya adida mumbutong, ya adida gun mi'pattoy, ya bo'on hay pihhuy gamgamonda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("TT1_8","086_1_8","TIT","1","8","8","Mu hay maphod at ni' hi atonda ya ma\"apngadan amin hi mangilida ta hay maphod ya anggay di atonda. Ya mahapul goh an madpolda, ya nahamad di pangatda. Ya an amin di atonda ya miyunnudan hinan pohdon Apo Dios, ya mahapul goh an waday ogonda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("TT1_9","086_1_9","TIT","1","9","9","Mahapul an inaynayundan unudon ya itudtudu nan Makulug an Ulgud an nipa'innilan dida ta ihamadday pangulug nan mangngol, ya ta itududay nibahhawan nan adi mangunud hinan itudtududa. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("TT1_10","086_1_10","TIT","1","10","10","Manu ay ya do'olday nangohoy ya bumalbali an mi'id di hulbin di ul'ulgudonda an inyal'allanah nan mangilulud hinan pangat di Hudyu an aat di kugit. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("TT1_11","086_1_11","TIT","1","11","11","Hanan nibahhaw an itudtududa ya mahapul an mipadinong ti hiyanay dumalat hi apa\"ian di pangulug di do'ol an pamilya an dumalat ahan hi aid di bain hanan muntudtudun hay pihhuy gamgamonda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("TT1_12","086_1_12","TIT","1","12","12","Ta\"on din ohan propetada ya inalinay, “Nan iCrete ya ma'aladyahda, ya umatdah ahun mabungot. Pohdonda goh an mamabhug, mu napayadda.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("TT1_13","086_1_13","TIT","1","13","13","Ya makulug heden inalina. At hiyanan ihamadmun manugun hinan kimmulug hina ta mihamad di pangulugda ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("TT1_14","086_1_14","TIT","1","14","14","ta bo'on mahkay nan tudtudun di Hudyu ya nan tugun di tatagun nangidinong hinan Makulug an Tugun di unudonda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("TT1_15","086_1_15","TIT","1","15","15","Nan tagun maphod di punnomnomna ti makulug ya adina paniawon nan do'ol an paniawon di udum an tatagu. Mu nan adi mangulug an nangipa'enghah nappuhi ya do'ol di paniawonda ti pina\"in tuwali nan nappuhiy nomnomda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("TT1_16","086_1_16","TIT","1","16","16","Alyonday kimmulugdan Apo Dios, mu hay immannung ya agguyda ti nappuhiy gunda aton. Umipabungotda, ya ma'angohhoyda, ya mi'id di abalinandan mangat hi maphod. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("TT2_1","086_2_1","TIT","2","1","1","He\"a ay ya mahapul an itudtudum di nepto' an miyunnud hinan Makulug an Tudtudu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("TT2_2","086_2_2","TIT","2","2","2","Ya tugunom nan mina'ma'ilog an linala'i ta emayaanday atonda an umat hi uminumanda ta e'gonan nan tatagu dida, ya ihamadday pangulugdan Jesu Kristu, ya nahamad di namhoddah i'ibbadan tatagu, ya punnonngonday pangulugda an ta\"on un way punligatanda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("TT2_3","086_2_3","TIT","2","3","3","Tugunom goh nan nun'a'in'inna ta nan pangatda ya miyunnudan hinan pohdon Apo Dios. Adida humiwit, ya adida ma\"amnaw hi ma'inum, ya hay maphod di itudtududa, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("TT2_4","086_2_4","TIT","2","4","4","ya tudtuduwanda nan ung'ungungngan binabain mamhod hi ahawada ya imbabaluyda, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("TT2_5","086_2_5","TIT","2","5","5","ya mahapul goh an matpongda, ya maphod di punnomnomda, ya iniladan mangipapto' hi nunhituwanda, ya ma'ulayda, ya un'unnuddah ahawada ta mi'id di dumalat hi pamihulan di tataguh nan Hapit Apo Dios. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("TT2_6","086_2_6","TIT","2","6","6","Umat hina goh damdamah nan ungungan linala'i an alyom ay dida ta emayaanday atonda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("TT2_7","086_2_7","TIT","2","7","7","Mahapul an he\"ay pangiyunnudandan amin hi maphod an pangat. Ihihi'almun muntudtudu ta tigondan ipapapto'muy tamum ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("TT2_8","086_2_8","TIT","2","8","8","ya nepto' di itudtudum an adi mapihul ta wada ay hanan bumobohhol ya mabainanda ti mi'id di pihulondan ditu'u. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("TT2_9","086_2_9","TIT","2","9","9","Ya tugunom goh nan himbut ta un'unnuddah nan ad himbut ay dida ta adida ngohoyon dida, at an amin di atonda ya umipa'amlong hinan ad himbut ay dida. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("TT2_10","086_2_10","TIT","2","10","10","Ya adida akawon di malgom an gina'uda, mu ipattigdah pangatdan makulug an pundenolan dida ta mattig hi an amin an atonday amaphod nan mitudtuduh aat Apo Dios an mangibaliw ay ditu'u. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("TT2_11","086_2_11","TIT","2","11","11","Hi Apo Dios ya impattignay homo'nan ditu'u ta way aton tu'un tatagun mabaliwan an amin. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("TT2_12","086_2_12","TIT","2","12","12","Heten homo'nay atugunan tu'un man'ug hinan adina pohdon an umat hinan nappuhin pohpohdon di tataguh tun luta. Mu abuluton tu'uy pangemayaan hi odol ya hay nepto' an aton ta miyunnudan di nitaguan tu'uh nan pohdon Apo Dios. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("TT2_13","086_2_13","TIT","2","13","13","Hiyatuy aton tu'uh punhoodan tu'uh nan algaw an nidugah di umamlongan tu'u. Hiyah ne alian nan na'abbagtun Dios an mangibaliw ay ditu'un hi Jesu Kristu, ya hene goh an algaw ya mipattig di anabagbagtuna. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("TT2_14","086_2_14","TIT","2","14","14","Hiya ya inhulugnay nitaguana ta inyatoynay bahol tu'u ta du'gon tu'un amin di nappuhi ta pumbalinon ditu'un tatagunan mangilulud an mangat hi maphod. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("TT2_15","086_2_15","TIT","2","15","15","Daten inali' ay he\"ay itudtudum. Ya usalom nan biyangmun muntugun ta mihamad di pangulug nan mangngol hi itudtudum, ya ihingalmu nan nibahhaw di pangatda. Ya adim iyabulut an waday mungngohoy ay he\"a. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("TT3_1","086_3_1","TIT","3","1","1","Ipanomnommuh nan kimmulug hina ta un'unnuddah gubilnu ya nan a'apu, ya inaynayundan mangat hi maphod. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("TT3_2","086_3_2","TIT","3","2","2","Tugunom dida ta adi pihulon di i'ibbada, ya adida mi'hongngel, mu undaat ma'ulay, ya ipattigday pumpa'ampaandah an amin an tatagu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("TT3_3","086_3_3","TIT","3","3","3","Ta\"on un ditu'uh din hopapna ya nakudang di nomnom tu'u ti mid innila tu'uh aat Apo Dios, ya nginohoy tu'uy malgom an tugun. Ya ma'aladyah tu'u ti kinulug tu'uy nibahhaw an tudtudu, ya nan nibahhaw an pangat di impa'engha tu'u, ya nan nappuhin pun'amlongan di odol tu'uy gun tu'u inat. Ya mi'id di udum hi ninomnom tu'u an anggay nan nappuhi, ya amohan tu'uy i'ibba tu'un tagu, ya aboholan tu'u dida, ya umat goh an abohlan ditu'u. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("TT3_4","086_3_4","TIT","3","4","4","Mu hi Apo Dios an mangibaliw ay ditu'un kimmulug ya impattignay homo'na ya pamhodnan ditu'u, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("TT3_5","086_3_5","TIT","3","5","5","at binaliwan ditu'u, mu bo'on gapuh nangatan tu'uh maphod, mu dumalat nan homo'na. Nabaliwan tu'u ti impidwan nan Na'abuniyanan an Lennaway niyimbaluyan tu'un paddungnay inulahan ditu'u. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("TT3_6","086_3_6","TIT","3","6","6","At hiyanan ongol di badang Apo Dios hi nangipa'alianah nan Na'abuniyanan an Lennawan ditu'u an dumalat ay Jesu Kristun nangibaliw ay ditu'u. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("TT3_7","086_3_7","TIT","3","7","7","Hiyah ne inat Apo Dios ti ma'ahhimo' ay ditu'u, at ibilang ditu'un Hiyah maphod ta idatnan ditu'u nan lagbu an hahalimidon tu'un nitaguan an mid pogpogna. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("TT3_8","086_3_8","TIT","3","8","8","Daten tudtudu ya nahamad an pundenolan tu'u. At hiyanan pohdo' an itugunmu ahan hatuh nan kimmulug ta hay maphod di atonda ti hiyatuy amaphodan an amin di tagu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("TT3_9","086_3_9","TIT","3","9","9","Adi'a midmiddum hinan mid ipatukanan punhahhapitananda ya nan ma\"ulgud hi nangat din o'ommod hidin penghana. Ya adi'a mi'pattoy unu mi'hongngel hi aat nan Tugun Moses ti mi'id hulbina. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("TT3_10","086_3_10","TIT","3","10","10","Ya wa ay di tagun dumalat hi agodwaanyu ya tugunonyu ta idinongnan mangat hi umat hina, mu wa ay ta ipidwayun tugunon ta hihidya damdamay atona ya inganuyyu ta okod hiya. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("TT3_11","086_3_11","TIT","3","11","11","Ti inilayu an nan tagun umat hina ya nibahhaw di punnomnomna, ya immenghay nappuhin hiya, at inilana an hiyah ne dumalat hi amoltaana. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("TT3_12","086_3_12","TIT","3","12","12","Nomnomnomo' an honogon hi Artemas unu hi Tychicus hinad Crete ta way mihukat ay he\"a. At wa ay di dumatong ay dida ya adim ibahhaw an umalid Nicopolis ta mundammutah di ti ninomnom'un mihinah dih tun lumawang. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("TT3_13","086_3_13","TIT","3","13","13","Atom di abalinam an mamadang ay Zenas an abugadu ya hi Apollos hi pangila\"uyanda ta wadan amin di mahapuldah pumbaatanda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("TT3_14","086_3_14","TIT","3","14","14","Ya ipa'innilam goh hinan i'ibba tu'un kimmulug ta hay maphod di inaynayundah atonda an umat hi pamadangandah nan munhapul ahan hi badang ti adi maphod hi un ditu'un kimmulug ya mi'tagtagu tu'un mi'id di hulbina. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("TT3_15","086_3_15","TIT","3","15","15","An amin nan i'ibba tu'uh tu ya alyonday apngaon da'a, ya alyom goh hinan i'ibba tu'un kimmulug hinan namhod ay ditu'un apngaonmi dida. Nan homo' ni' Apo Dios di mawadan da'yun amin.");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PM1_1","087_1_1","PHM","1","1","1","Heten tudo' ya nalpun ha\"in an hi Paul an wah tun nabalud an dimmalat nan pangitudtuduwa' hi aat Jesu Kristu, ya nalpu goh ay Timothy an ibba tu'u. Ipa'alimin he\"a, Philemon, an nahamad an ligwamin ni'tamu, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PM1_2","087_1_2","PHM","1","2","2","ya hinan i'ibba tu'un kimmulug an gun ma'amung hi abungyu, ya hi Apphia an ibba tu'un babain kimmulug, ya hi Archippus an ibba tu'un tindalun Jesu Kristu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PM1_3","087_1_3","PHM","1","3","3","Hi Apo Dios ni' an hi Ama tu'u ya hi Jesu Kristun hi Apu tu'u ya hom'on ya palenggopon da'yu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PM1_4","087_1_4","PHM","1","4","4","An amin hinan punluwalua' ya adi' aliwan an munyaman ay Apo Dios an dumalat ay he\"a, ibba' Philemon, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PM1_5","087_1_5","PHM","1","5","5","ti dengngol'uy aat di anahamad di pangulug ya pamhodmun Apu tu'un hi Jesus ya nan pamhodmuh nan i'ibba tu'un tatagun Apo Dios. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PM1_6","087_1_6","PHM","1","6","6","Ya iluwalu' goh an dumalat hinan pangulug tu'un amin ya innilaon tu'u nan do'ol an pumhodan tu'un kimmulug ay Kristu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PM1_7","087_1_7","PHM","1","7","7","Ya impa'anlaa' ya impatulida' an dumalat nan nahamad an pamhodmu ya nan nangipa'amlongam hinan i'ibba tu'un tatagun Apo Dios. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PM1_8","087_1_8","PHM","1","8","8","Hay dumalat hi un gulat ta ipapilit'uy pohdo' hi atom ya nan nunhin'agianta an dumalat hi niddumantan Kristu, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PM1_9","087_1_9","PHM","1","9","9","mu adi' pohdon an umat hinay ato'. Manu ay ya inila' an nahamad di pamhodmuh i'ibbam. Hay oha goh ya ten nala'aya' ya ten wah tua' hituh baludan an dumalat di pangunuda' ay Jesu Kristu, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PM1_10","087_1_10","PHM","1","10","10","ya hay pohdo' ahan an alyon ay he\"a ya hom'om nan himbutmun hi Onesimus an din limmayaw ti hiya ya imbilang'uh imbaluy'u ti hidin immalianah tun baludan ya gun'u intudtuduwan ta kimmulug ay Jesu Kristu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PM1_11","087_1_11","PHM","1","11","11","Inila' an hidin limmayawana ya mi'id di hulbinan he\"a, mu maphod ta ad ugwan ya pinumhod di ugalina ta way bumadang ay ditan duwa. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PM1_12","087_1_12","PHM","1","12","12","At ten pumbangngado' hiya ay he\"a ti nidugah di namhod'un hiya. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PM1_13","087_1_13","PHM","1","13","13","Pohdo' an mihinan ha\"in ta badangana' ti ten wah tua' hi baludan an dimmalat di nangitudtuduwa' hinan Maphod an Ulgud Apo Dios ta paddungnay wah tu'a an bumadang ay ha\"in. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PM1_14","087_1_14","PHM","1","14","14","Mu okod'a ti adi' piliton he\"an bumadang ay ha\"in ti odolnah un he\"ay ad nomnom. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PM1_15","087_1_15","PHM","1","15","15","Manu ay nin tinaynan da'an Onesimus ti gulat ta mumbangngad at mihina mahkay ay he\"ah enggana! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PM1_16","087_1_16","PHM","1","16","16","Ad ugwan mahkay ya bo'on himbut ya anggay di pangibilangam ay hiya, mu ibilangmun tulangmu ti pa\"appohdo' hiya, mu inyal'allanan he\"an ad himbut ay hiya. Ya bo'on himbutmu ya anggay, mu nahamad an tulangmu mahkay an dumalat nan kimmuluganan Apu tu'un hi Jesu Kristu an umat ay dita. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PM1_17","087_1_17","PHM","1","17","17","At gulat ta ibilanga' an ligwam ya abuluton hi Onesimus an umat hi pangabulutam ay ha\"in! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PM1_18","087_1_18","PHM","1","18","18","Ya gulat ta way inatnan he\"ah nappuhi unu waday utangna ya ha\"in di mamayad. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PM1_19","087_1_19","PHM","1","19","19","Ten ha\"in an hi Paul di mangitudo' eten mehnod an mitudo': “Abuluto' an ha\"in di mamayad hi un waday utangnan he\"a. At abulutom ni' ahan hiya.” Ongol di denol'u an atom ti inila' an agguymu inaliwan an paddungnay waday utangmun ha\"in ti ha\"in di nuntudtudun he\"a ya un'a kumulug ta mi'tagu'ah mid pogpogna! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PM1_20","087_1_20","PHM","1","20","20","At ibaga' ni' ahan ay he\"a, ibba', an dumalat di niddumantan Kristu ya atom ni' danen inali' ta pa'amlongona'. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PM1_21","087_1_21","PHM","1","21","21","Denlo' he\"a an unudom hanan inali' ay he\"a, ya inila' an nidugdugah di pamhodmun hiya ya un nan inali' hi atom. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PM1_22","087_1_22","PHM","1","22","22","Wa ay ta abuluton Apo Dios di luwaluyu ta umalia' hina ya nangin'a'alia' an mannig ay da'yu. At hiyanan ten ipa'innila' ay he\"a an mabalin ay ya idadaanyuy ihina' hi abungyu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PM1_23","087_1_23","PHM","1","23","23","Hi Epaphras an wah tu goh hi baludan an dumalat nan pangitudtuduwanah aat Jesu Kristu ya inalinay apngaon da'yuh na. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PM1_24","087_1_24","PHM","1","24","24","Ya umat goh hinay inalin nan i'ibba' an muntamuh tu an da Mark, ya hi Aristarchus, ya hi Demas, ya hi Luke. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("PM1_25","087_1_25","PHM","1","25","25","Nan homo' ni' Apu tu'un hi Jesu Kristu di wan da'yu.");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("HB1_1","088_1_1","HEB","1","1","1","Hidin penghana ya numpado'ol ya numbino'ob'on di inat Apo Dios an nangipa'innilah nan Hapitnah din o'ommod tu'u an hay numbaagona ya din numbino'ob'on an propeta. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("HB1_2","088_1_2","HEB","1","2","2","Mu ad ugwan an angunuh an gutud ya nan Imbaluynay nangipa'innilah Hapitnan ditu'u. Ya Hiya goh dumalat ya limmudan Apo Dios an amin tun nalmun logom. Ya Hiya goh di pento'nah ad banoh hi an amin ay dane. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("HB1_3","088_1_3","HEB","1","3","3","Ya Hiyay attigan di anabagtun Apo Dios an hi Amana. Dida ya numpaddungda ahan ti an amin di wan Apo Dios ya wada goh hinan Imbaluyna. Ya Hiyay mangipapto' hi an amin an nalmu. Ya abalinanan mangat hi an amin ti ta\"on hi un hay hapitna ya anggay ya ma'at di pohdona. Ya hidin nangiyatayanah a'aliwan di bahol tu'u ya numbangngad ad abuniyan, ya inumbun hi appit di agwan Apo Dios an na'abbagbagtu ti hidiy ubunanan mi'papto' ay Amana. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("HB1_4","088_1_4","HEB","1","4","4","Nipabagbagtu nan Imbaluy Apo Dios ya un nan a'anghel ti nabagbagtuy haadnan indat Apo Dios ya un nan haad di anghel. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("HB1_5","088_1_5","HEB","1","5","5","Ti bo'on nan anghel di nangalyan Apo Dios hi, “He\"ay Imbaluy'u, at ten ad ugwan ya minahua' He\"a, ya impabnoh'uy abalina' ay He\"a.” Ya bo'on goh nan anghel di nangalyan Apo Dios hi, “Ha\"in hi Amana ti Hiyay Imbaluy'u.” Ti nan Imbaluynay nangalyana ya anggay. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("HB1_6","088_1_6","HEB","1","6","6","Ya unat goh hennag Apo Dios nan nabagbagtun pangpangullun Imbaluynah tun luta ya inalina goh di, “Mahapul an dayawon an amin nan anghel'u Hiya.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("HB1_7","088_1_7","HEB","1","7","7","Ya hay oha goh hi inalin Apo Dios hi aat di a'anghel ya inalinay, “Nan a'anghel'u ya diday babbaalo', ya anggay didah mangat hi pohdo' an ta\"on hi un'u pumbalinon didah dibdib unu apuy an mundalang hi un'u pohdon.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("HB1_8","088_1_8","HEB","1","8","8","Mu hay inalin goh Apo Dios hi aat di Imbaluyna ya nob'on, ti inalinay, “He\"a an Dios ya adi mapogpog di pumpapto'am, ya makulug di atom goh an mumpapto' hinan hakupmu! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("HB1_9","088_1_9","HEB","1","9","9","Nan makulug di pohdom, ya pinahiwmu nan nappuhi, At hiyaat un Ha\"in an hi Apo Dios an dayawom ya pento' da'a, at impa'anla da'a ti indat'uy haadmu ta nidugah di pange'gonandan He\"a ya un nan i'ibbam an nangidata' hi haadda goh.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("HB1_10","088_1_10","HEB","1","10","10","Ya inalin goh Apo Dios hinan Imbaluynay, “Hidin nete\"an di logom ya He\"a, Apu, di nunlumuh luta, ya ad daya, ya an amin nan wadah di. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("HB1_11","088_1_11","HEB","1","11","11","Mu hi awni ya mun'a'ubahda ti paddungnay madunutdan umatdah nan mapi\"in lubung, mu He\"a ya wagwada'ah mid pogpogna. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("HB1_12","088_1_12","HEB","1","12","12","Ti awniat ubahom an amin danen limmum ta hukatam didah balu. Mu He\"a ay nongkay ya adi'a malumluman, mu munnononnong'ah enggana an adi'a malmalla'ay.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("HB1_13","088_1_13","HEB","1","13","13","Ya bo'on nan anghel Apo Dios di nangalyanah, “Umbun'ah immapit hi agwan'u ta engganay abako' an amin di buhulmu.” Mu hay nangalyanan te ya hi Jesu Kristu ya anggay an imbaluyna. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("HB1_14","088_1_14","HEB","1","14","14","Ti nan a'anghel ay ya diday babbaalon Apo Dios ta bumadangdah nan tatagun mabaliwan. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("HB2_1","088_2_1","HEB","2","1","1","Gapu ta hi Jesus an Apu tu'uy na'abbagbagtu at mahapul an ihamad tu'un unudon di Tugunan dengngol tu'u ti ini ya ma'aliwan! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("HB2_2","088_2_2","HEB","2","2","2","Nan Tugun an impa'innilan nan a'anghel hidin penghana ya nipa'innilan makulug. Ti din agguy nangunud enen impa'innilada ya namoltada. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("HB2_3","088_2_3","HEB","2","3","3","At ditu'u ay ya inyal'allanay amoltaan tu'uh un tu'u adi haggungon di abaliwan tu'u! Ti hi Apu tu'uy nahhun an nangipa'innilan ten abaliwan tu'u, ya nan nangngol ay Hiya ya diday nangipa'innilan ditu'un immannung. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("HB2_4","088_2_4","HEB","2","4","4","Ya ta\"on un hi Apo Dios ya impattignan makulug henen Tugun ti indatana didah abalinanda, at inatday do'ol an umipanoh'a, ya indatnah nan mangulug di numbino'ob'on an abalinandan malpuh nan Na'abuniyanan an Lennawa an miyunnudan hinan pohdona. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("HB2_5","088_2_5","HEB","2","5","5","Ya hitun panukatan Apo Dios hi an amin an wad ugwan hi balu an hiyah ne ipa'innilamid ugwan ya bo'on nan a'anghel di pento'nah mun'ap'apu, mu ditu'un tatagu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("HB2_6","088_2_6","HEB","2","6","6","Ya mattig heteh nan nitudo' an inalin din Alin hi David di, “Apo Dios, hay tatagu ya na'ampada ahan, ya anaad udot ta pa'annomnomom ya pa'ippapto'om dida? ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("HB2_7","088_2_7","HEB","2","7","7","Limmum dida an na\"ampa ya un nan a'anghel, mu impabagtum nan tatagu, ya indatmuy a'e'gonanda ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("HB2_8","088_2_8","HEB","2","8","8","ti diday pento'muh pumpapto'om hi an amin hi logom.” Henen nitudo' an inalinay pento' Apo Dios di tagun mumpapto' hi an amin an logom ya agguy ni' na'at, at hiyanan mi'id ni' di pangittigan tu'u. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("HB2_9","088_2_9","HEB","2","9","9","Mu waday nangipa'annung enen nitudo' an inila tu'u ti hi Jesus! Ti dumalat nan homo' Apo Dios ya impa'ampanah na'amtang di haad Jesus mu nan a'anghel ta numbalin hi tagu ta way inatnan nangiyatoy hi bahol tu'un tatagu. Mu agguy nabayag heden nipa'ampaana ti hidin nalpah di nipaligligatana ya impabagtun goh Apo Dios. At Hiya mahkay di na'abbagbagtu ya madayaw an Ap'apu an dimmalat di nangiyatayanah bahol tu'u. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("HB2_10","088_2_10","HEB","2","10","10","Hi Apo Dios an nunlumun amin hi logom ya wadad ugwan ta ipabagtuana, ya maphod henen nangiyabulutanah nipaligligatan Jesus. Ti dumalat di nangatanah umat hina ya do'olday tatagun nibilang an imbaluyna ta middumdah ipabagtuan Jesus hi ad abuniyan. Ya henen nipaligligatanay nangipihamad hi pumpapto'ana ta mi'id di pungkudanganan mangibaliw ay ditu'u. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("HB2_11","088_2_11","HEB","2","11","11","Hi Jesus ya inyatoynay bahol tu'u ta ma'aliwan ya ta miyunnudan di pangat tu'uh nan pohdon Apo Dios. Ya bo'on ya anggay hene ti an amin tu'un da Jesus ya ohay Ama tu'u an hi Apo Dios. At hiyanan adi bumain hi Jesus an mangalih a'agi ditu'un Hiya. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("HB2_12","088_2_12","HEB","2","12","12","Hiyah te ya miyunnudan hinan nitudo' an inalinay, “Apo Dios, ipa'innila' hinan a'agi' di aatmu, ya awniat mi'kantaa' ay didah pundayawmin He\"a.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("HB2_13","088_2_13","HEB","2","13","13","Ya inalina goh di, “Hi Apo Dios di pangiyokoda'.” Ya inalina goh di, “Tayaa' an mimiddum hinan imbabaluy Apo Dios an inyokodnan Ha\"in.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("HB2_14","088_2_14","HEB","2","14","14","At dumalat ta ditu'un imbabaluy Apo Dios an inulgud Jesus di a'agina ya tagu tu'u ya anggay an waday atayana at hiyanan numbalin hi Jesus hi tagu ta natoy ya namahuan, at hiyah ne nangabakanan Satanas an alpuwan di atoy. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("HB2_15","088_2_15","HEB","2","15","15","At hiyanan adi tu'u mahkay tuma'ot hi atoy. Hidin hopapna ya nan tuma'tan tu'uh atayan tu'uy paddungnay nangibalud ay ditu'u, mu ad ugwan ya adi tu'u mahkay umod'o'od'od hi atayan tu'u. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("HB2_16","088_2_16","HEB","2","16","16","Hiyah ne attiganan ditu'un holag Abraham di badangan Jesus ya bo'on nan a'anghel. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("HB2_17","088_2_17","HEB","2","17","17","Ya manu ay ya numbalin hi tagun umat ay ditu'u ta e'damnay punligatan di tagu ta hom'on ditu'u ya ta Hiyay pangiyokodan tu'u an Hiyay Nabagtun Padin mangihapit ay ditu'uh hinagang Apo Dios ta ma'aliwan di bahol tu'u. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("HB2_18","088_2_18","HEB","2","18","18","At Hiyay bumadang ay ditu'uh pangitudulan Satanas ay ditu'u ti ta\"on un Hiya ya impatnan Satanas an intudul, ya ene'damna damdamay aat di ligat. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("HB3_1","088_3_1","HEB","3","1","1","At hiyanan da'yun i'ibba an pento' Apo Dios hi taguna an middum ay Hiyad abuniyan ya iyohha tu'uy nomnom tu'un Jesus an pento' Apo Dios hi mangihtigu ay Hiya, ya hiya goh di Nabagtun Padin mangihapit ay ditu'un Apo Dios. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("HB3_2","088_3_2","HEB","3","2","2","Hiya ya un'unnud hinan pohdon Apo Dios an umat ay Moses an inunudnah Apo Dios an hiyah ne nitudo' hinan Hapit Apo Dios an inalinay, “Hi Moses ya hiyay nange'koda' an amin hinan tatagu' an holag Israel.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("HB3_3","088_3_3","HEB","3","3","3","Mu agguy numpaddung di anabagtun da Jesus ay Moses ti hi Jesus an nunlumuh tagu ya na'abbagbagtu mu hi Moses an limmuna. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("HB3_4","088_3_4","HEB","3","4","4","Umat hinan abung an adi nonongan naha\"ad ti mahapul an waday mangiyamma. Umat goh hi an amin an wadad ugwan an nalmuda ti limmun Apo Dios. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("HB3_5","088_3_5","HEB","3","5","5","Hi Moses ya un'unnud ay Apo Dios. Ya impapto'nan amin din mibilang an tatagun Apo Dios, ya intudtudunan diday aat nan ipa'innilan Apo Dios. Mu hi Moses ya un baal ya anggay. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("HB3_6","088_3_6","HEB","3","6","6","Mu hi Kristu ya un'unnud goh damdama an ipapto'na nan tatagun Apo Dios, mu Hiya ya bo'on baal ti Hiyay Imbaluy Apo Dios. Ya ditu'un kimmulug di mibilang hi tatagunah un tu'u inaynayun an mangiyokod ay Jesu Kristu, ya adi tu'u idinong nan hehemlon tu'u an nan pi'taguan ay Hiyah munnononnong an mangipa'amlong ay ditu'u. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("HB3_7","088_3_7","HEB","3","7","7","Ya gapu ta ditu'un kimmulug ya mibilang tu'uh tatagun Apo Dios at ma'awatan tu'u nan impitudo' nan Na'abuniyanan an Lennawan inalinay, “Wa ay ta donglonyuy Hapit Apo Dios ad ugwan ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("HB3_8","088_3_8","HEB","3","8","8","ya adiyu ngohoyon ta adiyu iyunnud hidin o'ommodyun nginohoydah Apo Dios hidin nihinandah nan mapulun ta panginnilaandah un mapogpog di pangiyu'uyaanan dida. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("HB3_9","088_3_9","HEB","3","9","9","Mu inalin Apo Dios di, Do'ol di inat din o'ommodyuh din penghanan umipabungot ay Ha\"in an ta\"on hi unda tinnitinnig din inat'uh nangipattiga' hi abalina' hi napat di tawon! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("HB3_10","088_3_10","HEB","3","10","10","At hiyaat unna' bimmungot ay dida, ya inali' di, Kaymu ahan daten tatagu an du'gona' ay dida, ya adida ahan unudon nan Tugun'u! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("HB3_11","088_3_11","HEB","3","11","11","At nidugah di bimmungta' ay dida, ya intulag'un inali' di, Adida ahan middum hinan pun'eblayan an indadaan'un dida!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("HB3_12","088_3_12","HEB","3","12","12","At da'yun i'ibba, elanyu ta adiyu iyunnud ay daden ma'angohhoy an tatagun nangidinong hi pangulugda ti ini ya idinongyu goh nan pangulugyun Dios an wagwadah mid pogpogna! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("HB3_13","088_3_13","HEB","3","13","13","Mu ad ugwan ya maphod hi un tu'u muntutuggunan hi enggana ta adi tu'u matpong hi abaholan ta adi tu'u ngohoyon hi Apo Dios. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("HB3_14","088_3_14","HEB","3","14","14","Ya wa ay ta minaynayun nan gun tu'u pangiyokodan ay Jesu Kristu ya mihamhamad di idduman tu'un Hiya. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("HB3_15","088_3_15","HEB","3","15","15","Ya ipidwa' goh an alyon nan impitudo' Apo Dios an inalinay, “Wa ay ta donglonyuy Hapit Apo Dios ad ugwan ya adiyu ngohoyon ta adiyu iyummat hidin o'ommodyun nginohoydah Apo Dios.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("HB3_16","088_3_16","HEB","3","16","16","Nan inali' an nungngohoyan Apo Dios ya mi'id di udum hi un bo'on din tatagun pinogpog Apo Dios di nihbutandad Egypt hidin nangitnudan Moses ta enekakna didah di. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("HB3_17","088_3_17","HEB","3","17","17","Ya hidin awadandah nan mapulun hi limmane'le'dandah dih napat di tawon ya impabungotdah Apo Dios ti innaynayundan numbahol, at do'ol di natoy ay dida, ya na'angangdah nan mapulun. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("HB3_18","088_3_18","HEB","3","18","18","Ya dumalat enen ngohoyda ya bimmungot hi Apo Dios, at inalinay, “Adi mabalin an middum nan nungngohoy hinan ninomnom'un umuyda pun'eblayan!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("HB3_19","088_3_19","HEB","3","19","19","Ad ugwan ya ma'awatan tu'u mahkay an hay dumalat hi agguyda nidduman ya agguyda kinulug hi Apo Dios. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("HB4_1","088_4_1","HEB","4","1","1","Henen inalinan pun'eblayan hinan ma\"aphod an babluy an indadaana ya mabalin damdaman ditu'u. Mu mahapul an ane'nongon tu'uy pangat tu'u ta mi'id di ohan ditu'uh adi dumatong enen babluy! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("HB4_2","088_4_2","HEB","4","2","2","Heten amaphodan tu'un nipa'innilan ditu'ud ugwan ya nipa'innila damdamah din o'ommod tu'uh din gutud Moses. Mu mi'id di hulbinan dida ti agguyda kinulug. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("HB4_3","088_4_3","HEB","4","3","3","Mu ditu'un mangulug ya immannung an middum tu'un nen indadaan Apo Dios an pun'eblayan tu'u. Mu nan agguy kimmulug ya diday nangalyan Apo Dios hinan impitudo'nan inalinay, “Impabungota' ay dida, at hiyanan itulag'un adida me'yeblay ay Ha\"in!” Henen inalin Apo Dios an pun'eblayan di tagu ya indadaana tuwalih din nalpahan di nunlumuwanah nan wad ugwan. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("HB4_4","088_4_4","HEB","4","4","4","Ya nitudo' hinan Hapit Apo Dios di aat nan nun'eblayan Apo Dios din miyapitun algaw an inalinay, “Nun'eblay hi Apo Dios hidin miyapitun algaw hi nalpahan di nunlumuwanan amin hinan wad ugwan.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("HB4_5","088_4_5","HEB","4","5","5","Mu ta\"on un wadah den pun'eblayan di tagu ya inalina nongkay di, “Adi nonongan umalidan me'yeblay ay Ha\"in.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("HB4_6","088_4_6","HEB","4","6","6","Manu ti diday nahhun an nangipa'innilaan Apo Dios hi aat ten pun'eblayan an amaphodanda, mu agguyda kinulug, at hiyanan agguyda niddum. Mu ta\"on un umat hina ya immannung an me'yeblay nan kumulug ay Apo Dios. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("HB4_7","088_4_7","HEB","4","7","7","Ya hay panginnilaan an immannung ya din impitudo'nan David an inalinay, “Wa ay ta donglonyuy Hapit Apo Dios ad ugwan ya adiyu ngohoyon.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("HB4_8","088_4_8","HEB","4","8","8","Ya bo'on hidid Israel an nangipanguluan Joshua hidin o'ommod tu'uy ipaddungan ten inalin Apo Dios an pun'eblayan di tataguna. Ti gulat hi un hidi at agguy inalin Apo Dios di aat di oha goh an gutud hi makulug an pe'yeblayan ay Hiya. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("HB4_9","088_4_9","HEB","4","9","9","At hiyanan ditu'u ay an mibilang hi tatagun Apo Dios ya awniat waday pe'yeblayan tu'un umat hidin nun'eblayan Apo Dios hi nunlopahanan amin hinan limmuna. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("HB4_10","088_4_10","HEB","4","10","10","Ya umat goh damdamah nan tagun me'yeblay ay Apo Dios an mun'eblay hi tamuna an umat ay Apo Dios hidin nunlopahanah tamuna. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("HB4_11","088_4_11","HEB","4","11","11","At hay maphod hi aton tu'u ya aton tu'uy abalinan tu'u ta iddum ditu'un Apo Dios hinan pun'eblayana ta adi tu'u umat hidin o'ommod tu'uh din nadnoy an agguyda dimmatong hinan umayandan pun'eblayan ti agguyda inunud nan inalin Apo Dios. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("HB4_12","088_4_12","HEB","4","12","12","Ti nan Hapit Apo Dios ya ongol di abalinana ya un nan ma'ataddom an hinalung. Ti hay hinalung ya ammunay odol hi ag'aganan gogodon ta mattig di bunolna. Mu nan Hapit Apo Dios ya makulug an ipa'innilana nan wah nomnom ya nan pohdon di tagun aton ta ma'innilan amin di pangatna. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("HB4_13","088_4_13","HEB","4","13","13","Inilan Apo Dios di aat an amin nan limmuna. At hiyanan an amin di wah nomnom tu'u ya nan aton tu'u ya i'innilana. Ya udum di algaw ya Hiyay pangibaagan tu'un amin hinan ina'inat tu'uh tun luta. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("HB4_14","088_4_14","HEB","4","14","14","Ya gapu ta numbangngad hi Jesus hi ad abuniyan an Hiya nan Nabagtun Padin mangihapit ay ditu'un Apo Dios an hi Amana at mahapul an inaynayun tu'un kumulug ay Hiya. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("HB4_15","088_4_15","HEB","4","15","15","Ya maphod ta ihapit ditu'un Hiyan Amana ti hom'on ditu'uh nan punligligatan ya nan adi umdaan di abalinan tu'un umunud. Ti Hiya ya nitudul hi an amin hi aat di itudulan di tagu, mu agguy damdama numbahol. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("HB4_16","088_4_16","HEB","4","16","16","At hay maphod hi aton tu'u ya adi tu'u tuma'ot an munluwalun Apo Dios an wad abuniyan an ma'ahhimo' ya ma'ulay ta Hiyay pumpahmo'an tu'u ta itutuyu tu'uy bahol tu'u ti Hiya ya nidadaan an bumadang ay ditu'u. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("HB5_1","088_5_1","HEB","5","1","1","Hay apto'an di Nabagtun Padi ya hinan i'ibbanan tagu. Hiyay mangihapit ay didah hinagang Apo Dios, ya hiyay mange'nong hinan idat di tagun Apo Dios ta ma'aliwan di baholda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("HB5_2","088_5_2","HEB","5","2","2","Hiya ya tagu goh damdaman waday pumbaholana. At ma'awatanay i'ibbanan tataguh nan ibahhawanda, at igohgohana dida ti do'ol di agguyda inilah aat Apo Dios. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("HB5_3","088_5_3","HEB","5","3","3","At hiyanan wa ay ta e'nongna nan midat ay Apo Dios ya mahapul an hiyay mahhun an mun'onong ya unna e'nong nan idat nan tatagun Apo Dios ti ta\"on un hiya ya waday baholna. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("HB5_4","088_5_4","HEB","5","4","4","Mi'id ahan di tagun un nonongan pento'nay odolnan mumbalin hi Nabagtun Padi, mu okod hi Apo Dios an mamto' ay hiya an umat hi namto'anan Aaron an nahhun an Nabagtun Padih din o'ommod tu'uh din penghana. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("HB5_5","088_5_5","HEB","5","5","5","Umat goh hina ay Jesu Kristu an adi nonongan pento'nay odolnah mumbalin hi Nabagtun Padi ti hi Apo Dios di namto' ay Hiya. Nipa'innilah te hidin nangalyan Apo Dios ay Hiyay, “He\"ay Imbaluy'u, at ten ipa'innila' ad ugwan an Ha\"in hi Amam.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("HB5_6","088_5_6","HEB","5","6","6","Ya wada goh di nangalyanah, “He\"ay padih mid pogpogna ta anungom hi Melchizedek.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("HB5_7","088_5_7","HEB","5","7","7","Ya hidin awadan Jesus hitun luta ya enlo'enlotnan nunluwaluwalu, ya limmugwalugwah numpahmo'anan Amana ti inilanan Hiya ya anggay di way abalinanan managun Hiya. Ya dumalat hi numpa'ampaana ya inunudnay pohdon Amana, ya dengngol Amanay luwaluna. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("HB5_8","088_5_8","HEB","5","8","8","Ya ta\"on hi un Imbaluy Apo Dios mu nunligligat hi nangunudanan amin hinan pohdon Amana. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("HB5_9","088_5_9","HEB","5","9","9","Enelpahnan amin di pohdon Amanan hi Apo Dios an aton di Nabagtun Padi, ya numbalin hi baliw nan kumulug ay Hiya ta midatandah pi'taguan hi mi'id pogpogna. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("HB5_10","088_5_10","HEB","5","10","10","Ya Hiyay pento' Apo Dios hi Nabagtun Padin umat ay apudan hi Melchizedek. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("HB5_11","088_5_11","HEB","5","11","11","Wada goh di udumnan do'ol hi pohdo' an ulgudon ay da'yuh aat ten pumpadian Jesus, mu inila' an naligat heten mitudtudun da'yu ti adiyu ma'awatan an ta\"on hi un ayu nabayag an kimmulug. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("HB5_12","088_5_12","HEB","5","12","12","Gulatna ta muntudtudu ayuh aat di Hapit Apo Dios mu adi un nonong ti ta\"on un ad ugwan ya mahapul an gun ipidwan da'yu nan inada'adalyu. Ti umat ayuh ung'ungungnga an hay intannung unu gatas di mabalin hi ononyu an adi ayu pa\"a'an hi umat hi onon di tatagu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("HB5_13","088_5_13","HEB","5","13","13","Ya umat ayuh nan pa'akkulugnan agguyda inilan umimmatun hi nahamad unu nibahhaw an pangat. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("HB5_14","088_5_14","HEB","5","14","14","Ya adi ayu umat hinan nihamad di pangulugdan hay nahamad di atonda ya iniladan mangimmatun hi nahamad ya nibahhaw. Diday nipaddungan nan mangan hi onon di tatagu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("HB6_1","088_6_1","HEB","6","1","1","At hiyanan adi ammuna nan nahhun an inadal tu'uh aat Kristu mu mahapul an adalon tu'u goh damdama nan Tugunan mangipihamad hi pangulug tu'u. Ti mi'id di hulbinah un tu'u gun ipidwan mangadal hinan nalpah an nitudtudun ditu'uh din hopapna an umat hi pan'ugan tu'uh nan mi'id di hulbinah hinagang Apo Dios, ya hay aat di pangulug tu'un Hiya ti inila tu'u mahkay date. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("HB6_2","088_6_2","HEB","6","2","2","Hidin hopapnah kimmulugan tu'u ya inadal tu'u goh di ibalinan di bonyag, ya hay panapaan hi ulun di ohan tagun iluwaluan, ya hay aat di amahuan nan natoy, ya hay aat di punhumalyaan Apo Dios hi tatagu ta mamolta nan numbahol hi mid pogpogna. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("HB6_3","088_6_3","HEB","6","3","3","Ya ad ugwan ya adalon tu'u nan tudtudun mangipihamad hi pangulug tu'u, mu mahapul an iyokod tu'uh badang Apo Dios an mangadal ay dane. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("HB6_4","088_6_4","HEB","6","4","4","Elan tu'u ti nan tagun mangulat an man'ug hi pangulugnan Jesu Kristu ya adi namaag ya muntutuyu goh ta kumulug goh ay Hiya. Ti wa ay ta na'awatan di taguh nen mitudtudun amaphodana ti pinatalan Apo Dios di nomnomna, ya odamona mahkay nan ongol an homo'na, ya le'naona mahkay di abalinan nan Na'abuniyanan an Lennawan wadan hiya, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("HB6_5","088_6_5","HEB","6","5","5","ya innilaonay amaphod di Hapit Apo Dios, ya nan nidugah an abalinanah pangipattiganah nan do'ol an umipanoh'a, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("HB6_6","088_6_6","HEB","6","6","6","mu gulat ta du'gonan amin hana at adi mabalin hi un muntutuyu ta mumbangngad goh an kumulug. Ti wa ay ta mabalin di umat hina ya ongol di pamainanan Jesus an Imbaluy Apo Dios hi hinagang nan tatagu ti paddungnay ipidwanan ipipatoy hi Jesus hinan krus. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("HB6_7","088_6_7","HEB","6","7","7","Mu nan tagun manginaynayun hi pangulugna ya mipaddung hinan lutan ma\"almuy mitanom ta way bot'on nan ad luta. Ya nan tagun umat hina ya waday maphod hi ehod Apo Dios ay hiyah lagbuna. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("HB6_8","088_6_8","HEB","6","8","8","Ya nan tagun man'ug hi pangulugna ya mipaddung hinan lutan ta\"on un ma'uda'udanan ya anggay di holo' ya nan hubit di tummol. Ya nan tagun umat hina ya hiyay moltaon Apo Dios hinan apuy. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("HB6_9","088_6_9","HEB","6","9","9","Mu ta\"on hi un umat hituy ulgudonmin da'yun i'ibba mu inilamin adi umat hinay aatyu ti inilamin odolna ayu ya un nan tatagun mipaddung hinan luta an anggay di holo' ya nan hubit di tummol hidi, ya inilamin maphod di atonyu ti nabaliwan ayu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("HB6_10","088_6_10","HEB","6","10","10","Ti hi Apo Dios an nahamad di pangatna ya adina aliwan nan maphod an inatyu, ya impattigyuy namhodyun Hiyah gunyu bimmadangan hinan i'ibbayun kimmulug, ya innaynayunyuh engganad ugwan. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("HB6_11","088_6_11","HEB","6","11","11","Hay ahan pohdonmi ya hinohhan dayu ya punnonngonyu nan nahamad an pangulugyuh engganay umannung nan hahalimidon tu'u. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("HB6_12","088_6_12","HEB","6","12","12","Hiyah te ipa'anhanmi ti adimi pohdon hi un ayu humigan kumulug. Pohdonmi an iyunnudyuh nan manginaynayun hi pangulugda, ya mange'edpol an munhohhood hi ipa'annungan nan hinapit Apo Dios an amaphodan tu'u. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("HB6_13","088_6_13","HEB","6","13","13","Hay ohah pangiyunnudan ya hi Abraham an hehennodnay nipa'annungan din inalin Apo Dios ay hiya an atona. Ti hidin nangalyan Apo Dios ete ya hay odolnay nangihapataana ti mi'id di udum an nabagbagtu ya un Hiya. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("HB6_14","088_6_14","HEB","6","14","14","Ya umat hituy inhapatanan inalinay, “Alyo' ay he\"a an idat'uy pumhodam, ya idat'uy do'ol hi holagmu.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("HB6_15","088_6_15","HEB","6","15","15","At ene'edpol Abraham an nanannod hidin inalin Apo Dios ay hiyah engganay nipa'annung. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("HB6_16","088_6_16","HEB","6","16","16","Wa ay di ihapatan di taguh ibbana ya ihapatanah nan nabagbagtu mu hiya. Ya wa ay ta nunhapitandah den nihapata ya hiyah de pogpog di punhannuanda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("HB6_17","088_6_17","HEB","6","17","17","At hiyah ne goh di inat Apo Dios an inhapatanay pangipa'annunganah nan inalinan atona. At hiyah ne pangipa'innilaanan adida lumanon di ninomnomnan aton. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("HB6_18","088_6_18","HEB","6","18","18","Hi Apo Dios ya adi munlayah ta itutuyuna unu lumonona nan inalina ya nan inhapatana. At ditu'un kimmulug ay Jesus ya mundenol tu'un mamannod hi ipa'annungan nan inalinan ditu'un abaliwan tu'u. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("HB6_19","088_6_19","HEB","6","19","19","Ya henen panahalimidan tu'uh umannungan nan inalin Apo Dios di mangipabi'ah hi nomnom tu'u ta adi tu'u idinong di pangulug tu'un Hiya. Ti inila tu'un udum hi algaw ya umuy tu'uh awadana. Ya henen idduman tu'un Hiyad abuniyan ya mi'id punduwaduwaan tu'u ti wada mahkay hidih Jesus an paddungnay mangibughul hinan kultina, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("HB6_20","088_6_20","HEB","6","20","20","ya hinumgop hinan kuwaltun awadan Apo Dios ta humgop tu'u goh damdama. Ya immuy an mangihapit ay ditu'uh di ti numbalin hi Nabagtun Padin umat ay Melchizedek. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("HB7_1","088_7_1","HEB","7","1","1","Hi Melchizedek di alid Salem hidin penghana, ya padin Apo Dios an na'abbagbagtu. Waday namenghan an wan mumbangngad hi Abraham hidin immuyda ni'gubatan an inabakda din ali an buhulda ya immuy dinamun Melchizedek, ya inluwaluanah Abraham ta idatan Apo Dios hi pumhodana. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("HB7_2","088_7_2","HEB","7","2","2","Ya indatan Abraham hi miyapuluh nan hinamhamdah ayda ni'gubatan. Hay ibalinan nan ngadan an Melchizedek ya nahamad an ali. Ya hay ibalinan di pumpapto'anad Salem an ngadan nen babluy ya alin di lenggop. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("HB7_3","088_7_3","HEB","7","3","3","Agguy na'innilay aat di nitaguan Melchizedek ti mi'id di nitudo' hi aatna an ta\"on un hay nahlagana, ya hay o'ommodna, ya hay nitungawana, ya hay natayana. Hay inila tu'u ya anggay ya hiya ya padih enggana an umat hinan Imbaluy Apo Dios. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("HB7_4","088_7_4","HEB","7","4","4","At nomnomonyuy anabagtun Melchizedek an ta\"on hi Abraham an me'gonan an ommod an amin di Hudyu ya indatnan hiyay miyapuluh nan hinamhamdah immuyda ni'gubatan. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("HB7_5","088_7_5","HEB","7","5","5","Ya inila tu'un wadaday udum an pangidatan hinan mun'iyapuluh nan tangdan. Didana nan holag Levi an napto' an padin di Hudyu. Diday way biyangnan pangidatan nan i'ibbadan holag Abraham hi mun'iyapuluh nan tangdanda ti hiyah ne inalinah nan Tugun Moses. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("HB7_6","088_7_6","HEB","7","6","6","Mu hi Melchizedek ya mi'id di namto' ay hiya ti padi tuwali. At ta\"on hi un bo'on holag Levi mu indat damdaman Abraham ay hiyay mun'iyapuluh din hinamhamdah immuyda ni'gubatan. Hiyah te mangipa'innila an ta\"on un nabagtuh Abraham ti hiyay nangalyan Apo Dios an midatan hi pumhodana mu nabagbagtu damdamah Melchizedek. Hay oha goh ya inluwaluanah Abraham an winagahana. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("HB7_7","088_7_7","HEB","7","7","7","Ya inila tu'un hay mangiluwaluh ohan tagu ya nabagbagtu ya un nan iluwaluana. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("HB7_8","088_7_8","HEB","7","8","8","Ya hay oha goh hi aat Melchizedek an nangidatan Abraham hinan mun'iyapulun hinamhamdah ayda ni'gubatan ya impitudo' Apo Dios an munnonong di pumpadiana. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("HB7_9","088_7_9","HEB","7","9","9","Ya wan hana ay an holag Levi ya agguy nabayag di numpadianda ti natoyda. Makulug an nan papadin holag Levi ya alanday mun'iyapuluh nan tangdan di tatagu, mu paddungna damdamay immidatda ay Melchizedek ti hiyay nangidatan nan nahlagandan hi Abraham hinan mun'iyapuluh nan hinamhamna. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("HB7_10","088_7_10","HEB","7","10","10","Ti ta\"on hidin agguy nitungawan Levi hidin nanamuwan Melchizedek ay Abraham ya paddungnay wadan Abraham ti hiya ya holagna. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("HB7_11","088_7_11","HEB","7","11","11","Nan papadin holag Levi an hi Aaron di nahhun, ya diday napto' an mange'nong hinan idat di tatagun me'nong ay Apo Dios ti nan apadiday niyunnudan nan Tugun Apo Dios an impa'innilanan Moses. Mu un gulat ta mabalin an mabaliwan tu'uh pangiyokodan tu'un daten papadi ya nan itudtududa at adi mahapul di nannagan Apo Dios ay Kristu an nipaddung ay Melchizedek di apadinan munhulbin ditu'u. Mu nakudang di anapadida, at hiyanan nihukat hi Jesu Kristun dida. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("HB7_12","088_7_12","HEB","7","12","12","Ya gapu ta nahukatan daten papadi at mahapul goh damdaman mahukatan nan Tugun. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("HB7_13","088_7_13","HEB","7","13","14","Hay oha goh ya nan Ap'apu tu'un hi Jesu Kristu an nihukat an padi ya bo'on holag Levi, mu holag Judah, ya wan mi'id di impa'innilan Moses an mumpadi nan holag Judah. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("HB7_15","088_7_15","HEB","7","15","15","Mu ad ugwan ya na'innila mahkay an hi Jesu Kristuy Nabagtun Padi an umat ay Melchizedek. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("HB7_16","088_7_16","HEB","7","16","16","Ya numbalin hi Nabagtun Padi an bo'on nan Uldin di dimmalat an un ammunay holag Levi di mumpadi, mu dumalat hi abalinan di nitaguana an mi'id di pogpogna. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("HB7_17","088_7_17","HEB","7","17","17","Makulug hete ti nan nitudo' an Hapit Apo Dios ya inalinay, “He\"ay padih mid pogpogna ta anungom hi Melchizedek.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("HB7_18","088_7_18","HEB","7","18","18","Ya ad ugwan ya napogpog heden Uldin an indat Apo Dios ay Moses hi aat di pumpadian ti nakudang. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("HB7_19","088_7_19","HEB","7","19","19","Ya manu ay ya mi'id ah taguh na'ahhamad an dumalat hi pangunudanah nan Uldin. Mu maphod ta waday nihukat an pangiyokodan tu'u an hi Jesus Kristu. Hiyay pangiyokodan tu'un mangeheggon ay ditu'un Apo Dios. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("HB7_20","088_7_20","HEB","7","20","21","Ya nahamad di apadin Jesu Kristu an adi umat hinan papadin di Hudyun holag Levi ti inhapatan Apo Dios an inalinay, “Ha\"in an Dios ya ihapata' an He\"ay padih mid pogpogna, ya henen ninomnom'u ya adi mabalin an maluman.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("HB7_22","088_7_22","HEB","7","22","22","At hi Jesus di alpuwan di umannungan nan ninomnom Apo Dios hi aat di abaliwan tu'u. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("HB7_23","088_7_23","HEB","7","23","23","Nan papadi ay an holag Levi ya do'olda, at wa ay ta matoy di oha ya waday mihukat, at hiyanan mi'id ay diday munnonong an mumpadi. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("HB7_24","088_7_24","HEB","7","24","24","Mu adi umat hina ay Jesus ti Hiyay mumpadih mid pogpogna ti matattagu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("HB7_25","088_7_25","HEB","7","25","25","At Hiyay ongol di abalinanan mangibaliw hinan mangiyokod ay Hiya ta middumdan Apo Dios ti Hiya ya wagwadah mid pogpogna an mangihapit ay ditu'u. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("HB7_26","088_7_26","HEB","7","26","26","At hiyanan hi Jesus tuwalin Nabagtun Padiy mahapul tu'u! Ti Hiya ya na'ahhamad an mi'id di baholna an adi umat ay ditu'un tatagu. Hiya ya impabagtun Apo Dios ta Hiyay na'abbagbagtuh an amin an ta\"on un hinan wad daya. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("HB7_27","088_7_27","HEB","7","27","27","Hi Jesus ya adi umat hinan Nabagtun Padin mangihapit hi tatagun Apo Dios an mahapul an abigabigat ya mun'onongdan Apo Dios, mu onnganah mahhun di baholna ya unna mahkay onngan di bahol nan tatagu. Mu hi Jesus ya adi umat hina ti namengpenghan di nange'nonganah odolnah din nangiyatayanah bahol tu'u. At adi mahapul an ipidwanan mun'onong. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("HB7_28","088_7_28","HEB","7","28","28","Din nun'abagtun papadi ya dumalat nan Uldin an indat Apo Dios ay Moses di napto'anda. Ya hay oha goh ya taguda ya anggay an mumbaholda damdama. Mu palpaliwan ya pento' Apo Dios nan Imbaluynan inhapatanay pumpadiana ti Hiya ya na'ahhamad hi enggana ti inun'unudnan amin di pohdon Amana. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("HB8_1","088_8_1","HEB","8","1","1","Hay ipa'anhanmin ipa'innilan da'yu ya hi Jesus an Nabagtun Padiy mangihapit ay ditu'un Apo Dios an na'abbagbagtun Ap'apud abuniyan. Hiya ya inumbun di appit hi agwan Apo Dios. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("HB8_2","088_8_2","HEB","8","2","2","Ya hidiy pumpadianah nan awadan Apo Dios an immannung an Tabernacle an bo'on nan inyamman di tagu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("HB8_3","088_8_3","HEB","8","3","3","Hay tamun di Nabagtun Padi ya hiyay mange'nong hi e'nong nan tatagun Apo Dios. At hiyanan hi Jesus ya mahapul damdaman waday e'nongnan Apo Dios, at hay odolnay ene'nongna. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("HB8_4","088_8_4","HEB","8","4","4","Ya gulat ta immannung an wadah Jesus hitun luta ya bo'on padi Hiya ti wadada tuwaliy udum an papadih tun lutan gun mange'nong hi e'nong di tatagun alyon nan Uldin an indat Apo Dios ay Moses an e'nongdan Apo Dios. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("HB8_5","088_8_5","HEB","8","5","5","Ya nan Tabernacle (unu nan Tuldan Abung) an gun pun'onngan nan papadi ya numpaddung di tigawnah nan wad abuniyan an nangipaddungan Moses. Ti hidin pangiyammaan Moses hinan Tuldan Abung ya inalin Apo Dios ay hiyay, “Ihamadmu ta eyengngohmuh nan nipattig ay he\"ah nan duntug.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("HB8_6","088_8_6","HEB","8","6","6","Mu na'ahhamad di apadin Jesu Kristu ya un hay apadin din papadi tu'un Hudyu ti hay tamudan mangihapit ay ditu'u ya nipalpuh nan maphod an ni'tulagan Apo Dios ya un din nahhun an ni'tulagana, ti inalinay aliwanay bahol di taguh unda iyokod ay Hiya. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("HB8_7","088_8_7","HEB","8","7","7","Mu gulat ta na'ahhamad din nahhun an ni'tulagan Apo Dios hinan tataguna at agguy naluman hi balu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("HB8_8","088_8_8","HEB","8","8","8","Mu nahukatan ti tinnig Apo Dios an nan bahhaw ya wadah nan tatagu ti adida pa\"unud hidin intulagna, at inalinay, “Ha\"in an hi Apo Dios ya ipa'innila' ay da'yun tatagu' an Hudyud Israel ya ad Judah an udum hi algaw ya waday baluh pi'tulaga' ay da'yu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("HB8_9","088_8_9","HEB","8","9","9","Mu hete ya nob'on an adi umat hidin nahhun an intulag'uh din o'ommodyuh din penghanah nangipangulua' ay didah nakakandad Egypt. Ya dumalat nan agguyda nangunudan hidin ni'tulaga' ay dida at din'ug'u dida. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("HB8_10","088_8_10","HEB","8","10","10","Mu awni ya un madatngan nan algaw an inali' ay da'yuh pangipa'innilaa' eten balun ni'tulaga' hinan tatagu' an holag Israel. Ti hay ato' ya ipanomnom'un diday Tugun'u ta hiyay un'unudonda, at Ha\"in mahkay di Dios an unudonda, ya diday tatagu' an ipapto\"u. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("HB8_11","088_8_11","HEB","8","11","11","At adi mahapul hi un way muntudun dida ta innilaona' an hi Apo Dios ti i'innilaa' tuwalin didan amin an ta\"on un nan nitaguan di hinohhan didan nabagtu unu nawotwot. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("HB8_12","088_8_12","HEB","8","12","12","Aliwa' di baholda, ya adi' mahkay nonomnomon di numbaholandan Ha\"in.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("HB8_13","088_8_13","HEB","8","13","13","Ya gapu ta inalin Apo Dios an waday balun ni'tulaganan un'unudon tu'u at hiyah ne attiganan pinogpogna nan nahhun an ni'tulagana. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("HB9_1","088_9_1","HEB","9","1","1","Hidin nahhun an ni'tulagan Apo Dios ya intugunay aton nan tatagunan mundayaw ay Hiya. Ya wada goh di niyammah pundayawandan Tuldan Abung (unu Tabernacle). ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("HB9_2","088_9_2","HEB","9","2","2","Henen Tabernacle ya waday duwan kuwaltuna, ya waday kultinah holda' daten duwan kuwaltu. Nan nahhun an kuwaltun humigupan ya hiyah ne nan ma'alih Me'gonan an Kuwaltu an awadan nan ipattu'an di hilaw ya nan lamehaan an nipattu'an di tinapay an me'nong ay Apo Dios. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("HB9_3","088_9_3","HEB","9","3","3","Ya nan miyadwan kuwaltu ya hiyah ne nan Nidugah an Me'gonan an Kuwaltun awadan Apo Dios. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("HB9_4","088_9_4","HEB","9","4","4","Ya hiyah ne awadan nan pun'onngan an balitu' an panghobandah nan incense an me'nong goh ay Apo Dios. Ya wadah di nan Kahon an Nittuwan di Uldin Apo Dios hinan Hudyu ti wadah di nan duwan ikab an batun nitud'an nan Himpulun Uldin Apo Dios an endaw Moses. Ya wada goh hidi nan balitu' an tibung an nittuwan nan manna an ibban din ma'an an nagah an nalpud abuniyan an gun inan din o'ommod tu'un Hudyu. Henen Kahon ya nittuh di goh damdama nan hul'ud Aaron an himmapeng. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("HB9_5","088_9_5","HEB","9","5","5","Ya hinan tu'yap nen Kahon ya wadaday duwan cherubim an panginnilaan hi un wadah Apo Dios hidi an pinapayadday paya'dan hinophopanda nan alub nan Kahon an awadan nan Ma'ahhimo' an a'aanan di bahol ti hidiy pangiwalhian di Nabagtun Padih nan dalan e'nongdan Apo Dios. Ammunanah hapito' ti adi gahin hi un'u uyapon an amin ad ugwan. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("HB9_6","088_9_6","HEB","9","6","6","Umat hinay aat nan Tabernacle. Hay aatdah din hopapna ya abigabigat ya umuy nan papadih nan hogpan an kuwaltu ta atonda nan ipatamun Apo Dios ay dida. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("HB9_7","088_9_7","HEB","9","7","7","Mu hinan miyadwa ay an kuwaltu ya anggay nan Nabagtun Padiy humgop hi mamenghan ya anggay hi hintawon. Ya wa ay ta humgop hidi ya mahapul an ummal hinan dalan nan ne'nong an animal ta iwalhinah nan alub din Kahon ta way aton Apo Dios an mangaliw hi baholna ya bahol nan tatagu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("HB9_8","088_9_8","HEB","9","8","8","Hiyah ne aat di tamun din papadih nan Tabernacle, ya hiyah ne nangipattigan nan Na'abuniyanan an Lennawan Apo Dios an mi'id di biyang tu'un middum ay Apo Dios hi un wagwah den Tabernacle hitun lutan pundayawan di tatagu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("HB9_9","088_9_9","HEB","9","9","9","Ya hiyah te panginnilaan tu'ud ugwan ta ma'awatan tu'u. Ti manu ti gun inonngan nan tataguh animal, ya indatandah nan malgom hi Apo Dios hidin hopapna, mu gagangaynan adi lumenggop di nomnomda ti iniladan makulug an waday baholda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("HB9_10","088_9_10","HEB","9","10","10","Ti gunda inunud din Uldin Apo Dios an indatnan Moses hi atondan mundayaw ay Apo Dios an umat hi pumpaniawan hi udum an ma'an unu ma'inum ya hay atondan munleneh. Hiyah ne di mahapul hi gunda inunud hi engganay nahukatan hi balu an ma'unud. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("HB9_11","088_9_11","HEB","9","11","11","Mu hidin immalian Kristu ya Hiyay numbalin hi Nabagtun Padi ta odowon tu'u nan amaphodan an indadaan Apo Dios. Mu ad ugwan ya wah di an itamuan ditu'uh nan ma\"aphod an Tabernacle hidid abuniyan an bo'on hay taguy nangiyamma, ya bo'on hitun lutay naha\"adana. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("HB9_12","088_9_12","HEB","9","12","12","Ya namenghan ya anggay di immayanah nan Nidugah an Me'gonan an Kuwaltun di Tabernacle hi ad abuniyan an awadan Apo Dios an mi'id di innalnah dalan di gandeng unu bakah immuyna ene'nong ay Hiya. Ti hay ene'nongnan Apo Dios ya nan dalanah din natayana ta mabaliwan tu'un kimmulug ta waday pi'taguan tu'uh mid pogpogna. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("HB9_13","088_9_13","HEB","9","13","13","Ya hay gun intudun nan Uldin Apo Dios an indatnan Moses an aton hi un waday nibahhawan nan tatagu ya mahapul an umuy mumpaleneh hinan padi. Ya hay aton nan padin munleneh ya walhianah den taguh dalan di ne'nong an gandeng unu baka. Bo'on ay ya nan gabun di genhobdan uyaw an baka. Ya wa ay ta nalpah ya mabalin mahkay an middum hinan i'ibbanan mundayaw ay Apo Dios. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("HB9_14","088_9_14","HEB","9","14","14","Gulat ta umat hinay aatna at inyal'allana mah di dalan Kristu ay ditu'u! At dumalat di nangihuluganah nitaguana an dumalat di bahol tu'u ya adi mahkay mahapul an ihihi'al an mangunud hidin nangat din o'ommod tu'uh din penghanan mi'id di hulbina, at hay ahan ipa'anhan'u ya nan pangunudan tu'un Apo Dios an wagwadah mid pogpogna. Henen inat Jesus ya hiyah ne di mi'id bahhawna an ne'nong ay Apo Dios ta ma'aliwan di bahol tu'u. Ya inatnah ne an dimmalat di badang nan Na'abuniyanan an Lennawan Apo Dios an mi'id di te\"ana ya pogpogna. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("HB9_15","088_9_15","HEB","9","15","15","At hi Kristuy mangihapit ay ditu'un Apo Dios hinan balun ni'tulagana ta an amin tu'un mibilang hi tataguna ya odowon tu'u din inalinan boltanon tu'un munnononnong hi enggana. Ya manu ay mabalin mahkay an ma'at hene ti dumalat di nangiyatayan Jesus hi bahol tu'u, at mabalin an aliwan Apo Dios an ta\"on nan tatagun agguy nangunud hidin Uldin Apo Dios an indatnan Moses. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("HB9_16","088_9_16","HEB","9","16","16","Ya hay aton Apo Dios an mangipaboltan hinan inalinan idatnan ditu'u ya umat hinan pangat di Hudyun gahin hi matoy di tagu ya un mabalin an miyapong nan gina'unah nan pohdonan pangipaboltanan. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("HB9_17","088_9_17","HEB","9","17","17","Ti matagu ay nan tagu ya adi mabalin an ipiyapongna nan gina'una. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("HB9_18","088_9_18","HEB","9","18","18","Umat goh hinah nan nahhun an ni'tulagan Apo Dios an mahapul un waday me'nong di dalanan Apo Dios ya un mabalin an odowon di taguy amaphodana. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("HB9_19","088_9_19","HEB","9","19","19","Hiyah te attiganan hidin nalpah an impa'innilan Moses an amin nan Uldin Apo Dios hinan tatagu ya indadaana nan dalan di uyaw an baka, ya inudmanah danum, ya intamolna nan holo' an ma'alih hyssop an nabto' hi mumpugagaw an hinulid, ya winalhiana nan liblun nitud'an nan Uldin an ta\"on un nan tatagun wah di. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("HB9_20","088_9_20","HEB","9","20","20","Hidin nangatanan te ya inalinay, “Heten dalay mangipa'annung an mahapul an unudon tu'u nan Uldin Apo Dios.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("HB9_21","088_9_21","HEB","9","21","21","Winalhian goh Moses nan Tabernacle hi dala an ta\"on un nan udum an ma'usal hinan pundayawandan Apo Dios. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("HB9_22","088_9_22","HEB","9","22","22","Ti hay itudun nan Uldin Apo Dios ya mahapul an do'do'ol di me'nong hi dalan di animal ya un abuluton Apo Dios di malgom hi ma'usal hinan pundayawandan Hiya. Umat hina goh hi baholdan mahapul an waday mapalti an animal ta me'nong ay Apo Dios di dalana ya unna mahkay aliwan di baholda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("HB9_23","088_9_23","HEB","9","23","23","An amin nan ma'usal hinan pundayawan hinan Tabernacle ya gingngoh ya anggay nan nahamad an pundayawan an wad abuniyan. Ya hanan ma'usal ya mahapul an mawalhian hi dalan nan ne'nong an animal ya un abuluton Apo Dios. Mu nan me'nong hi ad abuniyan ya nabalbalul ya un nan e'nong di papadih tun luta ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("HB9_24","088_9_24","HEB","9","24","24","ti hay dalan Jesu Kristuy ne'nong ay Apo Dios hidin nangiyatayanah bahol tu'u. Ya hay nange'nongana ya bo'on hinan inyamman di taguh tun lutan un eng'engoh ya anggay, mu hidih nan wad abuniyan. At wah di mahkay ad abuniyan ad ugwan an mangihapit ay ditu'un Apo Dios. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("HB9_25","088_9_25","HEB","9","25","25","Ya adi mahapul an gun ipidwan Jesu Kristu an mange'nong hi dalanan Apo Dios ti un namengpenghan di nangiyatayanah bahol tu'u. Adi umat hinan Nabagtun Padih tun lutan gahin hi un atawotawon ya immiyuy hi dalan e'nongnah nan Nidugah an Me'gonan an Kuwaltu ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("HB9_26","088_9_26","HEB","9","26","26","ti gulat ta umat hina at un mah hi'itangan nunligat hi Jesus an nete\"ah din nunlumuwan Apo Dios hitun lutah engganad ugwan. Mu ad ugwan an magadyuh madatngan di pogpog tun luta ya immalih Jesus an nangiyatoy hi bahol tu'u ya un anggay heden namenghan hi nangatanan de. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("HB9_27","088_9_27","HEB","9","27","27","An amin di tagu ya mahapul an matoy ya un mahkay humalyaon Apo Dios. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("HB9_28","088_9_28","HEB","9","28","28","Umat hina ay Jesu Kristu an namenghan ya anggay di nangiyatayanah a'aliwan di bahol tu'u. Ya un mahkay mumbangngad, mu bo'on mahkay hay bahol tu'uy dumalat mu umali ta ibaliwna nan kimmulug an munhohhood hi pumbangngadana. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("HB10_1","088_10_1","HEB","10","1","1","Din inunud nan Hudyun Uldin Apo Dios an intudtudun Moses hi aat di e'nong ay Apo Dios ya agguy nahamad ti un gingngoh ya anggay nan amaphodan tu'uh din immalian Jesu Kristu. At hiyaat un ta\"on hi un inun'unud nan tatagun nun'onongdan Apo Dios hi atawotawon mu hiya damdaman adina haggungon didan maphod. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("HB10_2","088_10_2","HEB","10","2","2","Ti gulat ta na'aliwan di bahol nan tatagun umat hidiy nundayawda at adida mah nonomnomon di baholda ta du'gondan mun'onong hi animal ay Apo Dios hi a'aliwan di baholda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("HB10_3","088_10_3","HEB","10","3","3","Mu adi umat hina ti agguyda din'ug, mu atawotawon ya gunda nun'onong ti wa adyaan ninomnomday baholda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("HB10_4","088_10_4","HEB","10","4","4","Adi mabalin an ma'aan di bahol an dumalat di pun'onngan hi dalan di baka unu gandeng ay Apo Dios. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("HB10_5","088_10_5","HEB","10","5","5","At hiyaat un inalin Kristu ay Apo Dios hidin immalianah tun lutay, “He\"a ya adim mahkay pohdon di animal an me'nong ay He\"a, at hiyaat unmu limmu tun odol'u ta me'nong ay He\"a. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("HB10_6","088_10_6","HEB","10","6","6","Ya adi'a umamlong hinan Onong an Moghob ya Onong di Bahol unu nan udum an idatdan He\"a ta ma'aliwan di baholda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("HB10_7","088_10_7","HEB","10","7","7","At hiyanan ten ene'kod'uy odol'un He\"a, Apo Dios, ta okod'ah pohdom hi umata' ta miyunnudan hinan inalim an impitudo'mu.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("HB10_8","088_10_8","HEB","10","8","8","Ta\"on un inalin di Uldin Apo Dios an indatnan Moses an mahapul nan numbino'ob'on an me'nong ay Apo Dios an umat hinan Onong an Moghob ya Onong di Bahol mu inalin Kristuy adi pohdon Apo Dios hana. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("HB10_9","088_10_9","HEB","10","9","9","Ya inalin goh Kristuy, “Apo Dios, abuluto' di pohdom hi ma'at ay Ha\"in.” Hiyah te nangipadinnganah nan gunda pun'onngan ay Apo Dios ti linumanah balu an pangat. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("HB10_10","088_10_10","HEB","10","10","10","Ya gapu ta inunud Kristu nan penhod Apo Dios an atonan inhulugnay odolnan ne'nong ya inaliwan Apo Dios di bahol tu'un amin. At adi mahapul an ipidwan Jesus an aton hete ti un mamenghan ya anggay. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("HB10_11","088_10_11","HEB","10","11","11","Hay aton nan Hudyu ya abigabigat ya mun'onong nan padidan Apo Dios, mu hihidya damdaman adi ma'aliwan di baholda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("HB10_12","088_10_12","HEB","10","12","12","Mu hi Jesus ya namenghan ya anggay di nange'nonganah odolnah din nangiyatanah bahol an amin di tagu, mu munnononnong di ihulbian nen inatna. Ya ad ugwan ya wah din inumbun hi appit di agwan Apo Dios an panginnilaan hi anabagtun di haadna. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("HB10_13","088_10_13","HEB","10","13","13","Ya wah di an hohoddonay pangabakan Apo Dios hi an amin an buhulna ta Hiyay e'gonandah Apuda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("HB10_14","088_10_14","HEB","10","14","14","Ya dumalat enen namenghan an nange'nongan Jesus hi odolna ya imbilang Apo Dios nan tatagun inyatoy Jesus di baholdan na'ahhamad hi enggana. Dida nan gun badangan Apo Dios ta inaynayundan umunud ay Hiya. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("HB10_15","088_10_15","HEB","10","15","15","Ta\"on nan Na'abuniyanan an Lennawa ya ihtiguana daten hinapit Apo Dios an inalinay, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("HB10_16","088_10_16","HEB","10","16","16","“Mu awni ya un madatngan nan algaw an inali' ay da'yuh pangipa'innilaa' hinan balun ni'tulaga' hinan tatagu' an holag Israel. Ti hay ato' ya ipanomnom'un diday Tugun'u ta hiyay un'unudonda.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("HB10_17","088_10_17","HEB","10","17","17","Ya inalina goh di, “Eden gutud ya adi' mahkay nonomnomon di baholda ya nan nun'appuhin inatda.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("HB10_18","088_10_18","HEB","10","18","18","At gapu ta nipa'innilan inaliwan Apo Dios di bahol tu'u at adi mahkay mahapul an e'nong tu'uy animal. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("HB10_19","088_10_19","HEB","10","19","19","At da'yun i'ibban kimmulug, ad ugwan mahkay ya mabalin an middum tu'un Apo Dios an wad abuniyan an dumalat di nangiyatayan Jesus hi bahol tu'u. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("HB10_20","088_10_20","HEB","10","20","20","Ya din natayana ya nahekhek nan kultinan nangodwah nan duwan kuwaltuh nan Timplu ta mi'id mahkay humanih nan dalanon an umuy hi awadan Apo Dios ya ta Hiyay pange'wan. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("HB10_21","088_10_21","HEB","10","21","21","At Hiya mahkay di Nabagtun Padih mangipapto' ay ditu'un tatagun Apo Dios. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("HB10_22","088_10_22","HEB","10","22","22","At hay maphod hi aton tu'u ya ihamad tu'un middum ay Apo Dios an adi tu'u dumuwaduwa, mu un tu'uat e'kod ya anggay ay Jesus an mangihapit ay ditu'un Apo Dios. Ti gapuh natayana ya adi tu'u mahkay numanomnom an dumalat hinan nun'appuhin inat tu'u. Ya dumalat di numpabonyagan tu'uh nan mapaganah an danum ya ma'alleneh tu'uh hinagang Apo Dios. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("HB10_23","088_10_23","HEB","10","23","23","At hay maphod ya waday denol tu'un ipa'annung Apo Dios nan hahalimidon tu'u an amaphodan an intulag Apo Dios an idatna. Ti immannung an atona. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("HB10_24","088_10_24","HEB","10","24","24","Ya maphod hi un tu'u mumbabaddangan ta ihamadan di pangulug di hinohhan ditu'u, ya mumpopohhodan tu'u, ya aton tu'uy maphod. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("HB10_25","088_10_25","HEB","10","25","25","Ya adi tu'u iyunnud hinan nangipogpog hi pangulugdan adida mahkay mi'yamung an mundayaw ay Apo Dios. Mu hay maphod hi aton tu'u ya maphod hi un tu'u inaynayun an muntutuggunan ta mihamad di pangulug tu'un amin, at namamad ugwan an magadyuh mahkay di pumbangngadan Apu tu'u. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("HB10_26","088_10_26","HEB","10","26","26","Gulat ta inaynayun tu'un adi mangunud hinan nipa'innilan ditu'u ta inaynayun tu'un mumbahol ya mi'id mahkay di hulbin di nangiyatayan Jesus hi bahol tu'u. Ya hay pumbalinan ne ya mahmo' tu'u ti mi'id di udum hi me'nong hi abaliwan tu'u. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("HB10_27","088_10_27","HEB","10","27","27","Ya gulat ta umat hina at hay manod ay ditu'u ya hay ahumalyaan tu'u ya nan atata'ot an amoltaan hinan dumaladalang an apuy an pummoltan Apo Dios hinan buhulna. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("HB10_28","088_10_28","HEB","10","28","28","Ya ta\"on un hinan Uldin Apo Dios an indatnan Moses ya wa ay ta way mungngohoy ya adida hom'on, mu ipipatoydah un waday duwa unu tulun mangihtigun makulug an nginohoyna nan Tugun. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("HB10_29","088_10_29","HEB","10","29","29","Gulat ta umat hina at inyal'allanan mamolta nan tagun mungngohoy hinan Imbaluy Apo Dios an hi Jesus. Ti imbilangnan mi'id di hulbin di dalanan ene'nongnan Apo Dios hi a'aliwan di bahol tu'u an miyunnudan hinan balbalun ni'tulagan Apo Dios. Hanan tagun mangat hi umat hina ya mi'id di pangibilangnah nan Na'abuniyanan an Lennawa an ma'ahhimo' ay ditu'un nabaholan. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("HB10_30","088_10_30","HEB","10","30","30","Immannung ahan an moltaon Apo Dios henen tagu ti waday hinapitnan inalinay, “Ha\"in di mangiballoh hinan umat hinay atona.” Ya inalina goh di, “Humalyao' nan tatagu' an mangat hi nappuhi.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("HB10_31","088_10_31","HEB","10","31","31","At atata'ot hi un nan Dios an adi matmattoy di mummoltan ditu'u! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("HB10_32","088_10_32","HEB","10","32","32","Nomnomonyuy aatyuh din hopap di nanguluganyun Jesus ta napatalan di nomnomyu, ya nidugah di nunligligatanyu, mu innaynayunyu nan pangulugyu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("HB10_33","088_10_33","HEB","10","33","33","Ya hin'umu'udduman hiniwitan da'yu, ya impaligligat da'yuh din ado'lan di tatagu. Ya hin'umu'uddum goh ya nilagat ayuh nan udum an kimmulug an munholholtap. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("HB10_34","088_10_34","HEB","10","34","34","Nilagat ayuh nan pumpaligligatan nan i'ibbayun kimmulug an nibalud an dumalat di homo'yun dida. Ya ta\"on un nun'alan di buhulyuy gina'uyu ya adi munha'it di nomnomyu, mu un ayuat mun'am'amlong ti inilayun munnononnong an adi ma'utaw nan maphod an wadan da'yu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("HB10_35","088_10_35","HEB","10","35","35","At hay maphod ya adiyu ipogpog di anatulidyu ta unyuat punnonngon henen nahamad an pangiyokodyu, at ongol di midat hi lagbuyu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("HB10_36","088_10_36","HEB","10","36","36","Ya mahapul an e'edpolyuy malgom an ligat ta hay pohdon Apo Dios di unudonyu ta idatnan da'yu nan inalinan lagbuyuh umalian nan intulagna. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("HB10_37","088_10_37","HEB","10","37","37","Ti nitudo' di aat te an inalinay, “Magadyuh mahkay di alian nan hohoddonyu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("HB10_38","088_10_38","HEB","10","38","38","Ya nan tatagu' an nahamad di ugalida ya diday manginaynayun an mangedenol ay Ha\"in an ta\"on un hiyay dumalat hi punligatanda. Mu wada ay di mangipogpog hi pangulugnan Ha\"in ya nappuhiy punnomnom'un hiya.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("HB10_39","088_10_39","HEB","10","39","39","Nan umat hinan tatagu ya milahhindan Apo Dios. Mu ditu'u ay ya punnonngon tu'uy pangulug tu'un Hiya ti hiyay dumalat hi abaliwan tu'u. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("HB11_1","088_11_1","HEB","11","1","1","Hay aat di pangulug ya hiyay panginnilaan tu'un immannung an ipa'annung Apo Dios an amin nan inalinah atonan hiyah ne hahalimidon tu'u. Ya ta\"on hi un tu'u adi mattig ya kulugon tu'un atona. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("HB11_2","088_11_2","HEB","11","2","2","Dumalat di pangulug din tataguh penghana ya denlon Apo Dios an nahamadda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("HB11_3","088_11_3","HEB","11","3","3","Ya dumalat goh di pangulug tu'u ya ininnila tu'un hidin penghana ya hay hapit Apo Dios di nunlumuh tun luta ya nan wad ugwan. At hiyanan ma'awatan tu'u an amin tun mattig an wadad ugwan ya mi'iddah din hopapna, mu limmun Apo Dios. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("HB11_4","088_11_4","HEB","11","4","4","Hay pangulug Abel di dimmalat hi ma\"aphod di ene'nongnan Apo Dios ya un nan ene'nong Cain. Ya dimmalat heden pangulug Abel ya inabulut Apo Dios an maphod di ene'nongnan Hiya. Ya ta\"on un natoy hi Abel hidin hopapna mu waday na'adal tu'un hiyah aat di pangulug ay Apo Dios. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("HB11_5","088_11_5","HEB","11","5","5","Ya umat goh hina ay Enoch an dimmalat di pangulugna, ya ta\"on un agguy natoy ya nonong ya inawit Apo Dios hiyad abuniyan, at mi'id di nangah'up ay hiya. Hay inalin nan nitudo' an Hapit Apo Dios ya hidin agguyna nangawitan ay Enoch ya ongol di nangipadenolan Enoch ay Hiya. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("HB11_6","088_11_6","HEB","11","6","6","At nan tagun mi'id di pangulugna ya adi nonongan padenlonah Apo Dios. Ti nan tagun namhod an middum ay Hiya ya mahapul an kulugonan wadah Apo Dios, ya kulugona goh an badangan Apo Dios nan mumbagah badangna. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("HB11_7","088_11_7","HEB","11","7","7","Hi Noah goh di ohan dimmalat di pangulugna ya kinulugnay inalin Apo Dios an awniat waday ma'at. At inunudnah Apo Dios ta inyammanay pupul, ya hinumgopda nan pamilyanah di ta agguyda nilagat an nalnong hidin nalbongan tun luta. Ya dumalat di pangulugna ya imbilang Apo Dios an nahamad an adi umat hinan udum an tatagun nen gutud an mi'id di pangulugda, at nun'alnongda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("HB11_8","088_11_8","HEB","11","8","8","Ya umat goh hina ay Abraham an dimmalat di pangulugna ya inunudnay hapit Apo Dios ti tinaynana nan numbabluyna ta numbotan hinan babluy an inalin Apo Dios hi ipaboltanan hiya an ta\"on hi unna agguy inilah den umayana. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("HB11_9","088_11_9","HEB","11","9","9","Ya hay nangulugna goh di dimmalat hi bimmotabotananah immuyna ni'babluyan hinan inalin Apo Dios an ipaboltana. Hay abungda ya un tulda ti mi'id di napto' hi umuyda pi'babluyan. Umat hina goh damdama ay da Isaac an imbaluyna ya hi Jacob an ap'apuna an niddumdah nan inalin Apo Dios an lutan ipaboltana. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("HB11_10","088_11_10","HEB","11","10","10","Ene'edpol Abraham di umat hina ti hahalimidonan awniat mihinah nan nahamad an babluy an inyamman Apo Dios. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("HB11_11","088_11_11","HEB","11","11","11","Ta\"on hi Sarah an ahawan Abraham ya nahamad di pangulugna ti hiya ya bahig, ya namama goh udot ti na'in'inna, ya hi Abraham ay ya na'alla'ay, mu dimmalat di pangulugdah nan inalin Apo Dios an mawaday imbaluyda at nawadaan hi Sarah. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("HB11_12","088_11_12","HEB","11","12","12","Ya la'tot ya dimmo'ol di holagdan umat hi ado'ol nan bittuan ad daya, ya umat goh hinan panag hinan pingit di baybay an adi ma'yap. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("HB11_13","088_11_13","HEB","11","13","13","An amin daten tatagu ya waday pangulugdah engganay natoyda. Hay attigan di pangulugda ya hehennodday pangidatan Apo Dios hinan inalinan dida. Mu agguy impa'annung Apo Dios din intulagnah din ataguda, mu ta\"on un umat hina ya agguyda din'ug di pangulugda an udum di algaw at umannung. Inilada an bo'on hituh lutay a'atan nan inalin Apo Dios an idatnan dida, at hiyanan inabulutdan unda mi'babluy ya anggay hitun luta. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("HB11_14","088_11_14","HEB","11","14","14","Ya nan tagun adi mangibilang hi un tun lutay nahamad hi ihinanda ya hiyah ne panginnilaandah un waday nat'on an babluy hi hahalimidondah lutadah ihinanda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("HB11_15","088_11_15","HEB","11","15","15","Adida mahkay nomnomnomon nan babluy an tinaynanda ti un gulatna at numbangngadda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("HB11_16","088_11_16","HEB","11","16","16","Manu ay ya nan babluy an inamnawandan ayan ya nan ma\"aphod ya un nan babluy an tinaynanda ti henen babluy ya wadad abuniyan an indadaan Apo Dios. At adi bumain hi Apo Dios an mangali an Hiyay Diosda ti indadaanana didah pumbabluyanda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("HB11_17","088_11_17","HEB","11","17","18","Hay oha goh hi attigan di nahamad an pangulug ya nan inat Abraham hidin nampongan Apo Dios. Ti dimmalat di pangulugna ya inabulutnay inalin Apo Dios an e'nongna nan oh'ohhan imbaluynan hi Isaac, ya wan hay inalin Apo Dios hidin hopapna ay hiya ya hi Isaac di ahlagan di do'ol an tatagu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("HB11_19","088_11_19","HEB","11","19","19","At agguy nun'ad'adi, at inabulutnan umuyna patayon ti kulugonan waday abalinan Apo Dios an mummahuh natoy. Ya makulug an paddungnay tinagun Apo Dios ti pino'yayanah Abraham ta agguyna intuluy an ene'nong nan imbaluyna. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("HB11_20","088_11_20","HEB","11","20","20","Umat goh hina ay Isaac an dimmalat di pangulugna ya impa'innilanah nan duwan imbabaluynan da Jacob ay Esau an hi udum di algaw ya idat Apo Dios di amaphodanda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("HB11_21","088_11_21","HEB","11","21","21","Ya umat goh ay Jacob an dimmalat di pangulugna ya hidin na'alla'ay an magadyuh an matoy ya dinayawnah Apo Dios hidin nangibayuhanah din hul'udnan timma'dog, ya inluwaluana nan a'ap'apunan imbabaluy Joseph. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("HB11_22","088_11_22","HEB","11","22","22","Ya umat goh hina ay Joseph an dimmalat di pangulugna ya hidin wan magadyuh an matoy ya inalina an udum hi algaw ya taynan nan holag Israel ad Egypt. Ya inalinan diday ita'inday odolna ta umuyda ilubu' hi pumbangngadandah nan babluyda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("HB11_23","088_11_23","HEB","11","23","23","Ya ta\"on goh un din o'ommod Moses ti dimmalat di pangulugda ya agguyda timma'ot an nangibahhaw hinan uldin di ali an mipipatoy an amin di pa'ittungaw an linala'in imbabaluy di Hudyu, at impo\"oydah Moses hi tuluy bulan an nete\"ah nitungawana. Hay oha goh ya iniladan ma\"aphod di a'ung'ungnganah hinagang Apo Dios. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("HB11_24","088_11_24","HEB","11","24","24","Ya ta\"on hi Moses hidin amataguna ti dimmalat di pangulugna ya agguyna inabulut an mibilang hi imbaluy nan babain imbaluy di alid Egypt an nangipa'ong'ongngol ay hiya. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("HB11_25","088_11_25","HEB","11","25","25","Manu ay ya pa'appohdonan middum hinan i'ibbanan tatagun Apo Dios an munligligat ya un nan iddumanah nan i'Egypt hinan gunda aton an pumbaholan ti inilanan un na'amtang ya anggay nan pun'am'amlonganda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("HB11_26","088_11_26","HEB","11","26","26","Hay punnomnom Moses ya odolnah un munligligat an dumalat di pangulugnah alian Kristu an pento' Apo Dios hi mumpapto' ay dida ya un nan pamoltananah an amin an inadangyan an wad Egypt ti nonomnomonay lagbunah udum hi algaw. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("HB11_27","088_11_27","HEB","11","27","27","Ya dimmalat goh di pangulugna ya tinaynanad Egypt an agguy timma'ot hi bumungtan nan alih panaynanah di. Ya ta\"on un nunligligat hidih din immayana ya gagangaynan hi Apo Dios di inun'unudnan paddungnay unna tinnig ya wan adi mattig. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("HB11_28","088_11_28","HEB","11","28","28","Ya hidin ni' agguyda nanaynan ad Egypt ya dimmalat di pangulugna ya inunudnay inalin Apo Dios. At hiyay nangipangpanguluh nan alyondan Punnomnomandah nan Namaliwan di Anghel Apo Dios hinan Holag Israel ti ilamuhdah nan paneddeng di a'abungda nan dalan di kalnilu. At wa ay ta maluh nan Anghel Apo Dios an mamatoy hinan linala'in papangpangullun imbabaluy nan i'Egypt ya hiyah de pangimmatunana ta adina ilagat nan pangpangullun imbabaluy nan Hudyu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("HB11_29","088_11_29","HEB","11","29","29","Ya dimmalat goh di pangulug nan Hudyu ya natob'a nan danum hinan Mumbolah an Baybay ta way nange'wandan bimmad'ang hidin nanaynandad Egypt hi namdugan nan i'Egypt ay dida. Mu unat goh bimmad'angda ya nun'addumon Apo Dios nan danum ta nun'ahe'nob din i'Egypt an namdug ay dida. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("HB11_30","088_11_30","HEB","11","30","30","Ya hidin dimmanallanandah napat an tawon ya dimmatongdad Jericho. Mu mi'id di inatdan humgop ti waday allup an nunlene'woh hinan babluy, mu dimmalat di pangulugda ya inunudda din inalin Apo Dios an atondan le'donda nan babluy hi pituy algaw. At inatdah de, ya nonongan natu\"in nan allup, at hinumgopda, ya numpatoyda nan tataguh di. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("HB11_31","088_11_31","HEB","11","31","31","Pinatoydan amin nan tataguh din agguy kimmulug ay Apo Dios, mu agguyda inlagat nan ohan babain putan hi Rahab ya nan pamilyana ti dimmalat di pangulugna, ya binadangan din duwan Hudyun din immuy nunhi'im dida. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("HB11_32","088_11_32","HEB","11","32","32","Undan mahapul un'u tagan di tuntun hinan tatagun pangittiganyuh aat di pangulug? Gulat ta tuntuno' nan nun'ahamad di pangulugda ya adi umanay di timpu ti do'olda an umat ay da Gideon, ya hi Barak, ya hi Samson, ya hi Jephthah, ya hi David, ya hi Samuel, ya din numbino'ob'on an propeta. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("HB11_33","088_11_33","HEB","11","33","33","Hay udum ay daten tatagu ya hay pangulugday dimmalat hi nangabakandah din immuyda ni'gubatan, ya nahamad di nun'ap'apuwandah nan babluyda, ya nipa'annung din inalin Apo Dios an idatnan dida, ya impawana nan munhinaang an layon ta agguyda inihday udum. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("HB11_34","088_11_34","HEB","11","34","34","Dimmalat goh di pangulugda ya nabaliwan di udum hidin hi'ihi'itangan panghoban di buhuldan dida ti nonong ya agguy genhob nan apuy dida. Ya dimmalat goh di pangulug di udum ya nabaliwandah pamatayan di buhuldan dida. Ya nan udum ya nalogoyda, mu gapuh pangulugda ya bimmi'ahda ta natulidda mahkay an mi'gubat, ya inabakda nan immuy an mamloh hinan babluyda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("HB11_35","088_11_35","HEB","11","35","35","Ya wadada damdamay binabaih din hopapna an dimmalat di pangulugda ya namahuan nan natoy an imbabaluyda. Ya impaligligatday udum ya unda patayon an dimmalat di agguyda nangidinngan hi pangulugda ti pohpohdondan matoy ya nan pangidinngandah pangulugdan Apo Dios. Ti iniladan mamahuanda an waday ma\"aphod an pi'taguanda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("HB11_36","088_11_36","HEB","11","36","36","Hay udum an kimmulug ya nalayalayahanda ya nahuplitda. Ya hay udum ya nabangkilinganda ta nabaludda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("HB11_37","088_11_37","HEB","11","37","37","Ya numbino'ob'on di natayan di udum an kimmulug ti natpah batuy udum, ya nalagadiy udum ta nabongwah, ya natpig di udum hi hanggap ta natoyda. Hay udum ya agogohgohdan nunligligat ya nun'akudang di mahapulda, ya hay lubungda ya un hay up'up di kalnilu unu gandeng. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("HB11_38","088_11_38","HEB","11","38","38","Ya hay udum ya napakakdah numbabluyanda ta immuyda limmane'le'od hinan mapulun ya hinan aduntuduntug, ya nihinah liyang unu lingab di udum. Mu hay aptan ya diday maphod an tatagun adida umat hinan agguy kimmulug an mangipaligligat ay dida. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("HB11_39","088_11_39","HEB","11","39","39","Daten tatagu ya denlon Apo Dios didan maphod an dumalat di pangulugda, mu agguyda ene'dam din inalin Apo Dios ay didan lagbuda ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("HB11_40","088_11_40","HEB","11","40","40","ti waday ma\"aphod an ninomnom Apo Dios an aton ay ditu'un amin an bo'on un dida ya anggay. Ya ta\"on un ditu'ud ugwan ya middum tu'u goh damdama ene an dumalat di pangulug tu'u. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("HB12_1","088_12_1","HEB","12","1","1","Do'olday tataguh din penghanan nahamad di pangulugda. At hay pangatday pangiyunnudan tu'un kimmulug ti paddungnay diday mannig hi pangat tu'ud ugwan. At mahapul an idinong tu'un gun mangat hinan malgom an homewol hi pangunudan tu'un Apo Dios. Ya ipogpog tu'u nan pumbaholan an paddungnay mamobod ay ditu'u ta hay maphod di aton tu'u, ya edpol tu'un mangat hi pohdon Apo Dios. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("HB12_2","088_12_2","HEB","12","2","2","Ya hi Jesus ya anggay di kulugon ya pundenolan tu'u ti Hiyay nalpuwan di pangulug tu'u, ya Hiya goh di mangipihamad hi pangulug tu'u. Ti ta\"on hi un ababain di mipata' hi krus mu agguyna ninomnom hene ti inilanan mun'am'amlong hi alpahan di ligatna, at enedpolnay nunholholtapanah nan krus. Ya ad ugwan ya wad abuniyan an inumbun hi appit hi agwan Apo Dios an mun'ap'apu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("HB12_3","088_12_3","HEB","12","3","3","Mahapul an nomnomon tu'u goh di nangedpolan Jesus hi ina'inat di nabaholan an tatagun Hiya ta adiyu nomnomon an mi'id di hulbin di pangulug hi un waday ligat. Adi ayu numanomnom ta unyuat ihamad di pangulugyu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("HB12_4","088_12_4","HEB","12","4","4","Ti ta\"on hi un ayu ahan maligatan an man'ug hi pumbaholan ya mi'id damdaman da'yuy nangiyatoy ene. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("HB12_5","088_12_5","HEB","12","5","5","Ti unyu dan inaliwan nan Tugun Apo Dios ay ditu'un imbabaluynan inalinay, “Imbaluy, adim ngohoyon di Tugun'un he\"a, ya adi'a bumungot hi un'u he\"a ihingal. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("HB12_6","088_12_6","HEB","12","6","6","Manu ay ya tuguno' ya moltao' nan pa'appohpohdo' an imbaluy'u.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("HB12_7","088_12_7","HEB","12","7","7","At edpol tu'uy ligat tu'u ti hiyah ne ohah panugun Apo Dios ay ditu'u, ya hiyah ne goh attigan di pangibilanganan ditu'uh imbaluyna. Ya un gagangaynah nen aton Apo Dios ti ta\"on un nan o'ommod hitun luta ya tugunonday imbabaluyda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("HB12_8","088_12_8","HEB","12","8","8","Hi Apo Dios ya tugunon ditu'un amin an imbabaluyna. Ti wa ay ta adi ditu'u tugunon ay Hiya ya hiyay attiganan bo'on ditu'uy imbabaluyna. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("HB12_9","088_12_9","HEB","12","9","9","Ya hidin a'ungunga tu'u ya tinugutugun ditu'uh o'ommod tu'u, at hiyanan e'gonan tu'u dida. Ya wa ay ta un'unudon tu'u nan o'ommod tu'un wah tun luta at inyal'allana ni' di pangunudan tu'un Ama tu'un hi Apo Dios an wad abuniyan ta way aton tu'un mi'tagun Hiyah mid pogpogna! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("HB12_10","088_12_10","HEB","12","10","10","Nan o'ommod tu'u ay ya tinugun ditu'u ya minolta ditu'uh din a'ung'ungungnga tu'un dumalat di punnomnomandah aat di maphod, mu hi Ama tu'ud abuniyan ya tugunon ya moltaon ditu'u ta amaphodan tu'u ta middum tu'uh amaphodna. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("HB12_11","088_12_11","HEB","12","11","11","Munha'it di nomnom tu'uh un ditu'u tugunon, mu wa ay ta natugun tu'u ya maphod mahkay di pangat tu'u, ya lumenggop mahkay goh di punnomnom tu'u. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("HB12_12","088_12_12","HEB","12","12","12","Hiyanan da'yu ay an himmigah pangulugna an dumalat di punligligatanyu ya ihamadyuy pangulugyun Jesus ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("HB12_13","088_12_13","HEB","12","13","13","ti itudun nan Hapit Apo Dios di, “Ya mahapul an ihamadmuy aatmu ta an amin nan atom ya adi mibahhaw, at waday punhulbiana.” At inaynayunyun mangunud hinan maphod an pangat ta da'yuy pangittigan nan himmigah pangulugna ta adida mamaman mangidinong hi pangulugda ta undaat ni' ihamad. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("HB12_14","088_12_14","HEB","12","14","14","Ya atonyun amin di abalinanyun mangipaphod hi pangatyuh i'ibbayun tagu. Ya hay pohdon Apu tu'uy unudonyu ti adiyu mahkay tigon Hiyah udum hi algaw hi unyu adi unudon. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("HB12_15","088_12_15","HEB","12","15","15","Ya elanyu ta mi'id ay da'yuy man'ug an mangiyokod hinan homo' Apo Dios. Ya mi'id goh ay da'yuy mangipangpangulun mangat hi nappuhi ti la'tot ya inunud di udum ya dumalat hi pumbaholan di do'ol ay Apo Dios. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("HB12_16","088_12_16","HEB","12","16","16","Ya elanyu goh ta mi'id ay da'yuy mangat hi lumihog an umat hi umilugtapan. Ya tigonyu goh ta adi ayu umat ay Esau an nginohoynah Apo Dios ti ta\"on un hiyay pangpangullu mu agguyna imbilang nan biyangnan pangpangullu an inyabulut Apo Dios ay hiya. Ti hidin nahinaangan ya unnaat goh inhukat heden biyangnah ohan pinnangan hinan agina. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("HB12_17","088_12_17","HEB","12","17","17","Ya inila tu'un la'tot ya inyal'alu'nan bangngadon heden biyangna, mu adi mahkay mabalin an ta\"on hi un nunluwalun numpahpahmo' ay amana. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("HB12_18","088_12_18","HEB","12","18","18","Hay nanginnilaan tu'un Apo Dios ya adi umat hi nanginnilaan din Hudyuh din penghana. Ti hidin neheggondah nan Duntug an Sinai ta odowonday Tuguna ya timma'otda ti dimmalang nan duntug, ya ma\"ang'angitid di ahu'na, ya hehellong di nunlene'woh, ya pumuo'. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("HB12_19","088_12_19","HEB","12","19","19","Ya waday dengngoldah mun'alumium hi talampet, ya dengngoldan himmapit hi Apo Dios. Ya ma'atta'otda, at numpahpahmo'dan Hiya ta idinongnan humapit ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("HB12_20","088_12_20","HEB","12","20","20","ti nidugah di ta'otdah nan hinapitnan inalinay, “Mi'id di mabalin an meheggon eten duntug an awada' ti ta\"on un nan animal an meheggon hitu ya mahapul an madotnay ta matoy.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("HB12_21","088_12_21","HEB","12","21","21","Atata'ot ahan henen tinnigda, at ta\"on un hi Moses ya inalinay mungwogwog hi ta'otna. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("HB12_22","088_12_22","HEB","12","22","22","Umat hinay numpa'innilaan Apo Dios ay dida, mu ditu'u ay ya dumalat di pangulug tu'uy nanginnilaan tu'un Hiya. Ya hidin kimmulugan tu'u ya niddum tu'uh nan mundayaw ay Hiyah nan Duntug an Zion hi ad Jerusalem hi ad abuniyan an awadan nan Dios an wagwagdah mid pogpogna. Ya mi'yam'amlong tu'uh nan do'ol an a'anghel ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("HB12_23","088_12_23","HEB","12","23","23","hinan imbabaluy Apo Dios an nitudo' di ngadandad abuniyan, ya hinan kimmulug an impaphodnay pangatdah din amataguda. Ya niddum tu'un Apo Dios an munhumalyan amin hi tagu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("HB12_24","088_12_24","HEB","12","24","24","Ya niddum tu'u goh ay Jesus an mangihapit ay ditu'u ti Hiyay nangipa'annungan Apo Dios hinan balbalun ni'tulaganah pangabulutanan ditu'u. Ya dumalat nan nidugah an homo'nan ditu'u ya nibilang tu'uh nan niyatan di dalan Jesus hi natayana ta ma'aliwan di bahol tu'u. Adi umat hi niyatan di dalan Abel hidin natayana an mahapul an miballoh. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("HB12_25","088_12_25","HEB","12","25","25","Umat hinay aat nen balbalun ni'tulagan Apo Dios ay ditu'u, at mahapul an emayaan tu'u ta unudon tu'uy Tuguna. Hi Apo Dios ya minoltana din Hudyun nungngohoy hinan punhapitonan hi Moses, at inyal'allanay pummoltanah un nan Imbaluynay ngohoyon tu'u! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("HB12_26","088_12_26","HEB","12","26","26","Hidin himmapitan Apo Dios hinan Duntug an Sinai ya immalyog tun luta. Mu himmapit goh an inalinay, “Awni goh at ipa'alyog'u tun luta an ta\"on goh un ad daya.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("HB12_27","088_12_27","HEB","12","27","27","Hay pohdonan alyon ene ya hitun pangipa'alyogana goh ya mapa\"in amin tun limmuna ta mami'idda. Ya nan adi ay mapa\"i ya munnononnongdah enggana. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("HB12_28","088_12_28","HEB","12","28","28","At hiyanan munyaman tu'un Apo Dios ti awniat mi'hina tu'uh nan pumpapto'anan adi mapa'pa\"i. Ya mahapul an dayawon tu'u ya unudon tu'u ta umamlong ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("HB12_29","088_12_29","HEB","12","29","29","ti nidugah di pummoltanah nan adi kumulug ay Hiya. Hiya ya mipaddung hinan apuy an gumhob. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("HB13_1","088_13_1","HEB","13","1","1","Ditu'un i'ibba an kimmulug ay Jesu Kristu, mahapul an inaynayun tu'un mumpopohhodan. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("HB13_2","088_13_2","HEB","13","2","2","Ya wadada ay di mangili tu'u ya ma\"apnga ayun dida an ta\"on hi unyu agguy in'innila dida. Ti umat hinay inat din udum hidin udum an o'ommod tu'u. Ya hin'umu'uddum ya agguyda inila an nan anghel di nundag'uh hi abungda! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("HB13_3","088_13_3","HEB","13","3","3","Ya adiyu goh al'alliwan an bumadang hinan i'ibbayun nun'ibalud ta hom'onyu dida an paddungnay un ayu ni'balud ay dida. Ya umat goh an hom'onyu nan udum an paligligaton di tatagu an paddungnay un ayu damdama mi'ligat ay dida. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("HB13_4","088_13_4","HEB","13","4","4","Ya an amin ayun nangahawa ya mahapul an iyohhayuy pamhodyuh nan ahawayu, ya adiyu elo' di bo'onyu ahawa unu aton di lumihog ti makulug an moltaon Apo Dios di mangat hi umat hina. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("HB13_5","088_13_5","HEB","13","5","5","Ya bo'on goh hay pihhuy a'amnawanyu, ya adiyu unguhan di malgom an wan da'yu ti wadah Apo Dios an mangipapto' ay ditu'u, ya idatnay mahapul tu'u, at hiyanan inalinay, “Adi' da'yu taytaynan, ya adi' da'yu inganuy.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("HB13_6","088_13_6","HEB","13","6","6","At mundenol tu'un Apo Dios ta way ohan ditu'uan mabalin an alyonay, “Hi Apo Dios di bumadang ay ha\"in, at adia' tuma'ot an ta\"on un malgom di aton di tatagun ha\"in ti dida ya unda tagu ya anggay.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("HB13_7","088_13_7","HEB","13","7","7","Nomnomonyu din nun'ahhun an nuntudtudun ditu'uh Hapit Apo Dios. Ya nomnomon tu'uy anahamad di pangulugdan Jesu Kristu ta iyunnud tu'un dida. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("HB13_8","088_13_8","HEB","13","8","8","Ti hi Jesu Kristu ya adi malumluman. Hiya ya munnononnong hi engganan nete\"ah din hopapna ya ad ugwan hi mid pogpogna. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("HB13_9","088_13_9","HEB","13","9","9","At adi ayu pedpedngolan hinan numbino'ob'on an nun'ibahhaw an mitudtudun adi miyunnud hidin gun nitudtudun da'yu. Ti hay ihamadan di pangulug tu'u ya edenol tu'uh nan homo' Apo Dios ta bo'on nan pangunudan hinan nitugun hi aat di mapaniaw an ma'an ti mi'id di ibadangnah pangunudan ay dane. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("HB13_10","088_13_10","HEB","13","10","10","Ditu'u ya kinulug tu'un hi Jesu Kristuy ne'nong ay Apo Dios an dimmalat hi idatan di amaphodan tu'u an malpun Apo Dios. Mu nan manginaynayun an mangedenol hinan e'nong nan padih nan Tuldan Abung an dumalat di pangun'unudandah nan Uldin Apo Dios an indatnan Moses ya adida middum hinan amaphodan an nidat ay ditu'u. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("HB13_11","088_13_11","HEB","13","11","11","Ya hay gun aton nan Nabagtun Padi ya alana nan dalan nan animal ta iyuynah nan Nidugah an Me'gonan an Kuwaltu ta e'nongnan dumalat di bahol di tagu. Mu nan odol nen napalti an Onong di Bahol ya iyuyda ibataan hinan babluy ya unda gohbon. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("HB13_12","088_13_12","HEB","13","12","12","Hene ya nipaddung hinan na'at ay Jesus ti nibataan hinan babluy ya unda patayon hinan krus ta nan immayuh an dalanay ne'nong ay Apo Dios ta ma'aliwan di bahol di tagu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("HB13_13","088_13_13","HEB","13","13","13","At hiyanan mahapul an adi tu'u mahkay edenol di umat hinan pangat tu'uh din hopapna, mu edenol tu'un Kristun mangibaliw ay ditu'u, ya abuluton tu'un milagat hinan ababain an natayanah nan krus. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("HB13_14","088_13_14","HEB","13","14","14","Gagangaynah ten ma'at ay ditu'un kimmulug ti adi tu'u munnononnong an mihinah tun luta ti hahalimidon tu'un mihinah nan babluy ad abuniyan an ihinan tu'uh mid pogpogna. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("HB13_15","088_13_15","HEB","13","15","15","At hay maphod hi gun tu'u aton ya mahapul an dayawon tu'uh Apo Dios hi engganah panapitan tu'uh anabagbagtuna ta hiyah ne paddungnay e'nong tu'un Hiya. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("HB13_16","088_13_16","HEB","13","16","16","Ya adi tu'u aliwan an mangat hi maphod, ya munhimbabadang tu'uh un way maligatan ay ditu'u ti hiyatuy paddungnay e'nong tu'un Apo Dios an mangipa'amlong ay Hiya. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("HB13_17","088_13_17","HEB","13","17","17","Ya un'unnud tu'uh nan a'ap'apu tu'u ta unudon tu'u nan itugundan ditu'u ti diday nangedenlan Apo Dios an mangipapto' ay ditu'uh nan pangulug tu'u. Ti udum di algaw ya hanhanan Apo Dios hi unda inat nan niyokod ay didah atonda. Maphod hi un tu'u un'unnud ay dida ta umamlongdan mangat hinan tamuda, ti wa ay ta ngohoyon tu'u dida at humigada. At wa ay ta umat hinay ma'at ya mi'id di hulbina. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("HB13_18","088_13_18","HEB","13","18","18","At gun da'mi iluwaluan ay da'yu. Ya maphod di punnomnommi ti inatmiy abalinanmin mangat hi maphod ti pohdonmin an amin ya ma'at. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("HB13_19","088_13_19","HEB","13","19","19","Ya hay iyal'alu\"un da'yu ahan hi iluwaluana' ta olom ni' ya ag'aga ya pumbangngadona' ay Apo Dios hina. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("HB13_20","088_13_20","HEB","13","20","20","Hi Apo Dios an alpuwan an amin di lenggop ya minahuanah Apu tu'un hi Jesus an madayaw an mangipapto' ay ditu'un kimmulug an mipaddung hinan kalniluna. Hay nangiyatayanah bahol tu'uy nipa'annungan nan munnononnong an ni'tugun Apo Dios hi amaphodan tu'u. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("HB13_21","088_13_21","HEB","13","21","21","Hay iluwalu' ya olom ni' ya idat Apo Dios di abalinan tu'un mangat hi an amin hi pohdona ya an amin nan umipa'amlong ay Hiya an dumalat di badang Jesu Kristu. Hiya ni' di mipabagbagtuh enggana! Amen. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("HB13_22","088_13_22","HEB","13","22","22","Da'yun i'ibba, nomnomonyu tun gun'u alyon hitun tudo\"u ti pohdo' ahan an mihamad di pangulugyu, at edpolyun bahaon ti he'he'dod. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("HB13_23","088_13_23","HEB","13","23","23","Ya hay pohdo' hi innilaonyu ya nan ibba tu'un hi Timothy an nibalud ya nibo'tan mahkay. At wa ay ta umalih tu ta ah'upana' ya itnud'uh umalia' hina. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("HB13_24","088_13_24","HEB","13","24","24","Ya ipa'innilayuh nan mangipangpangulun da'yuh na ya hinan ma'amu'amung an tatagun Apo Dios an apngaonmi dida. Ya impaad goh nan i'ibba tu'un kimmulug hitud Italy an apngaon da'yun dida. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("HB13_25","088_13_25","HEB","13","25","25","Nan homo' ni' Apo Dios di mawadan da'yun amin.");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JM1_1","089_1_1","JAS","1","1","1","Heten tudo' ya nalpun ha\"in an hi Jacob an baal Apo Dios ya hi Apu tu'un hi Jesu Kristu. Muntudo'a' ay da'yun amin an Hudyun kimmulug ay Jesus an nihinap hinan abablubabluy ta ipa'innila' an gun'u da'yu nonomnomon. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JM1_2","089_1_2","JAS","1","2","2","Da'yun i'ibba' an kimmulug, ta\"on hi un do'ol di numbino'ob'on hi ligatyu mu hay maphod hi atonyu ya mundenol ayu damdama ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JM1_3","089_1_3","JAS","1","3","3","ti inila tu'un hay ligat di mangihamad hi pangulug tu'un Jesu Kristu, at ta\"on hi un ngadan di ma'at ya minaynayun di pangulug tu'un Hiya. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JM1_4","089_1_4","JAS","1","4","4","At mahapul an edpol tu'uy ligat ta mihamad di pangulug tu'u ta mi'id di akudangan di amaphod tu'u. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JM1_5","089_1_5","JAS","1","5","5","Ya gulat ta wadan da'yuy agguy nanginnilah atonan mangunud ay Apo Dios ya munluwalun Hiya, at badangana. Ti hi Apo Dios an ma'ma'iddat ya mun'am'amlong an bumadang ay ditu'u. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JM1_6","089_1_6","JAS","1","6","6","Mu wa ay ta munluwalu ayu ya adi ayu munduwaduwa, mu mundenol ayun idat Apo Dios nan ibagayu. Manu ay ya nan tagun mi'id di denolnah luwaluna ya umat hinan dalluyun hi baybay an mumbinangngadan an miyun'unud hinan dibdib. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JM1_7","089_1_7","JAS","1","7","8","Ya nan tagun munduwaduwa an mi'id di mapto' hi unudona ya nibahhaw hi un hay ninomnomna ya idat Apo Dios di pohdona. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JM1_9","089_1_9","JAS","1","9","9","Da'yun i'ibban nun'awotwot, mun'amlong ayu ti dumalat nan kimmuluganyu ya na'abbagtuy pangibilangan Apo Dios ay da'yu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JM1_10","089_1_10","JAS","1","10","10","Ya da'yun i'ibban adadangyan an kimmulug, mun'amlong ayuh nipa'ampaanyu ti imbilang da'yun Apo Dios an dimmalat nan kimmuluganyu. Manu ay ya hay aat di nitaguan hitun luta ya umat hinan habung an ag'agaan na'leng, at magah. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JM1_11","089_1_11","JAS","1","11","11","Ti wa ay ta nidugah di potang ya mun'a'leng di nitanom at magah di habungda, at adi mahkay maphod di tigawda. Umat hinah nan adangyan an iyatoynay punhapulanah a'udman di inadangyana, mu awni ta matoy ya mi'id di hulbina ti adina ita'in di inadangyana. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JM1_12","089_1_12","JAS","1","12","12","Nan tagun immannung an nahamad di pangulugna an ta\"on hi un munligligat ya maphod ti idat Apo Dios di pi'taguanah munnononnong an hiyah ne din inalinah idatnah nan namhod ay Hiya. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JM1_13","089_1_13","JAS","1","13","13","Gulat ta wadan da'yuy mitudul ta atonay nappuhi ya adiyu alyon di, “Hi Apo Dios di nangitudul ay ha\"in!” Ti Hiya ya adi umitudul hi nappuhi, at hiyanan adi mabalin an itudul da'yu ta atonyuy adina pohdon. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JM1_14","089_1_14","JAS","1","14","14","Ti hay dumalat hi itudulan di tagu ya nan namhodanan mangunud hi nappuhin ninomnomna. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JM1_15","089_1_15","JAS","1","15","15","At hiyanan unudona ay di nappuhin ninomnomna ya mabaholan, ya hay lagbun nan abaholana ya nan atayana an hiyah ne nan adi pi'taguan ay Apo Dios hi mid pogpogna. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JM1_16","089_1_16","JAS","1","16","16","Hiyanan da'yun i'ibban kimmulug an pohpohdo', adiyu alyon di hi Apo Dios di alpuwan di balbali ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JM1_17","089_1_17","JAS","1","17","17","ti an amin di malpun Hiyan wad abuniyan ya ma\"aphod an mi'id di kudangna. Hiya ya limmuna nan bittuan, ya nan algaw, ya nan bulan. Ya hanan limmuna ya gun maluman, mu Hiya ya munnononnong an adi ahan maluman di aatna. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JM1_18","089_1_18","JAS","1","18","18","Ya Hiya ya imbilang ditu'un kimmulug an imbabaluynah din nanginnilaan tu'uh nan makulug an tudtuduna ti hiyah ne tuwaliy pohdonan aton ta mumbalin tu'un nabagbagtuh an amin an limmuna. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JM1_19","089_1_19","JAS","1","19","19","Da'yun i'ibban kimmulug, donglonyu tun alyo'. Hay pohdo' ya ihamad tu'un mundongol hi mitudtudun Hapit Apo Dios, ya nomnomon tu'u ya un tu'u humapit. Ya adi un itangan mabanbanungot tu'u ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JM1_20","089_1_20","JAS","1","20","20","ti mi'id di ibadang di bungot hi pangatan hi pohdon Apo Dios. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JM1_21","089_1_21","JAS","1","21","21","At hiyanan mahapul an du'gonyun amin nan nun'appuhin wah nomnomyu, ya idinongyun amin di nun'appuhin ato'atonyu. Mahapul goh an mumpa'ampa ayu ta nan Hapit Apo Dios an kinulugyuy unudonyu an hiyah ne mangibaliw ay da'yu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JM1_22","089_1_22","JAS","1","22","22","Adi tu'u alyon hi un tu'u dongdonglon ya anggay di Hapit Apo Dios ti mahapul damdaman unudon tu'uh nen itudtuduna. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JM1_23","089_1_23","JAS","1","23","23","Ti nan tagun unna donglon ya anggay di Hapit Apo Dios ta adina unudon ya umat hinan tagun nundaggal ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JM1_24","089_1_24","JAS","1","24","24","an pa'attigonay angahna, ya nakak, mu awni ya naliwanay tinnigna. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JM1_25","089_1_25","JAS","1","25","25","Mu nan tagun makulug an unudonay Hapit Apo Dios an hiyah ne mangipadinong hi pumbaholan ya adina aliwan nan dengngolna an unudonah enggana. Hiyah ten taguy badangan Apo Dios hi an amin an atona. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JM1_26","089_1_26","JAS","1","26","26","Ya nan tagun alyonay hiya ya kimmulug mu adina ane'nongon di hapitona ya un hay odolnay linayahana, ya mi'id di hulbin nan hinapitnan hiya ya kimmulug. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JM1_27","089_1_27","JAS","1","27","27","Ti hay ibilang Apo Dios hi nahamad di pangulugna ya nan tagun inilanan hummo' hinan maligatan an umat hinan nun'abalun binabai ya nan nguhun ung'ungungnga, ya badangana dida. Ya mahapul goh an tigona ta adina iyunnud hinan nun'appuhin ato'aton di tagun adi kumulug. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JM2_1","089_2_1","JAS","2","1","1","Da'yun i'ibba, gulat ta alyonyuy kimmulug ayun Apu tu'un hi Jesu Kristun na'abbagbagtu at mahapul an papaddungonyuy pangatyuh i'ibbayun tagu ta adiyu iyod'odolnay udum. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JM2_2","089_2_2","JAS","2","2","2","At gulat ta waday adangyan an nunhehengheng hi balitu' ya ma\"aphod di lubungna an immalih nan a'amunganyuh nan pundayawanyun Apo Dios ya wada goh di nawotwot an napi\"iy lubungnan ni'yamung, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JM2_3","089_2_3","JAS","2","3","3","ya gulat ta e'gonanyu nan adangyan an tagu ta alyonyuy, “Hete umbunam an ma\"aphod an umbunan!” ya inaliyu kogoh hinan nawotwot di, “Tuma'dog'an ne!” unu “Umbun'ah tun dotal hitun way hu'i',” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JM2_4","089_2_4","JAS","2","4","4","ya adi maphod heneh aton. Ti hay inadangyan ay di taguy pangibilanganyun dida ya nappuhih neh panumalyayuh nan tatagu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JM2_5","089_2_5","JAS","2","5","5","Da'yun i'ibban pohpohdo', donglonyu tun alyo'! Ti do'do\"ol hinan nun'awotwot di pento' Apo Dios an kumulug ay Hiya, at hiyanan diday ibilangnah adadangyan an dumalat nan pangulugda ta diday middum hinan pumpapto'ana ti hiyah ne inalinan ma'at hinan mamhod ay Hiya. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JM2_6","089_2_6","JAS","2","6","6","Ya goh ta umat hinay pangatyuh nan nawotwot? Undan agguyyu inilan nan adadangyan di mangipaligligat ay da'yu an ta\"on un itang ya indiklamu da'yuh kulti? ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JM2_7","089_2_7","JAS","2","7","7","Ya undan goh bo'on diday mamihupihul ay Apu tu'un hi Jesu Kristun nidduman tu'un kimmulug? ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JM2_8","089_2_8","JAS","2","8","8","Hay aptan an Tugun an impitudo' Apo Dios an unudon tu'u ya inalinay, “Pohdonyuy i'ibbayun tagu an umat hi namhodyuh odolyu.” Ya maphod hi un makulug an unudonyu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JM2_9","089_2_9","JAS","2","9","9","Mu gulat ta anggay nan adangyan di pohdonyu at nabaholan ayu ti agguyyu inunud nan Tugun Apo Dios. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JM2_10","089_2_10","JAS","2","10","10","Ti nan tagun mangunud hinan Tugun Apo Dios mu waday ohah imbahhawna at nabaholan damdama an umat hinan tagun mi'id di inunudnah nan Tugun Apo Dios. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JM2_11","089_2_11","JAS","2","11","11","Ti inalinay, “Adi ayu umilugtap.” ya “Adi ayu pumatoy.” Ya gulat ta adi ayu umilugtap mu pumatoy ayuh tagu at mabaholan ayu damdama ti agguyyu inunud nan Tugun Apo Dios an ta\"on un oha. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JM2_12","089_2_12","JAS","2","12","12","Nan Tugun Apo Dios di bumadang ay ditu'u ta mabaliwan tu'uh bahol. At hiyanan emayaan tu'u ta maphod an amin di aton tu'u ti heten Tugun di iyunnudan di punhumalyaanan ditu'u. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JM2_13","089_2_13","JAS","2","13","13","At hiyanan nan tagun adi mammo' hi ibbanan tagu ya adi goh hom'on Apo Dios hitun ahumalyaana. Mu nan tagun mammo' hi ibbanan tagu ya mi'id di dumalat hi ayna tuma'tan hitun punhumalyaan Apo Dios ay hiya. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JM2_14","089_2_14","JAS","2","14","14","I'ibba, gulat ta way mangalih un kimmulug mu mi'id di attigan di kimmulugana ya mi'id di hulbin nen inalinah un kimmulug ti adi umda nan nangalyanan hiya ya kimmulug hi pamaliwan Apo Dios ay hiya. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JM2_15","089_2_15","JAS","2","15","15","Gulat ta waday i'ibbayun mid di lubungna ya onona ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JM2_16","089_2_16","JAS","2","16","16","ya undan ammunay pangalyanyuy, “Umanamut'a, ya adi'a numanomnom hinan mahapulmu, at hi Apo Dios di okod.” Mi'id di hulbin nen maphod an inaliyuh un ta\"on un wadan da'yu hanan mahapulna ya adiyu idatan. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JM2_17","089_2_17","JAS","2","17","17","Umat hinan pangulug an wa ay ta un hay hapit ya anggay an adiyu ipattig hi pangatyu ya mi'id damdamay hulbina. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JM2_18","089_2_18","JAS","2","18","18","Mu ini ya waday mangili an alyonay, “Mi'id di nun'abhiwanah un nan ohan tagu ya ipa'anhanay maphod an atona ya nan oha ya ipa'anhanay pangulugna!” Mu hay pambal'un ne ya mahapul an mun'unnud danen duwa ti undan hay attigan di pangulug hi un adi aton di maphod? Tigonyu adya ay ha\"in an ato' di maphod ta attiganan waday pangulug'un Apo Dios. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JM2_19","089_2_19","JAS","2","19","19","Ya alyon nin di udum hi nahamad di pangulugda ti kulugondan ohay Dios. Manu ti maphod, mu ta\"on un nan dimunyu ya kulugondan ohay Dios, at hiyanan wumogwogdah ta'otdan Hiya. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JM2_20","089_2_20","JAS","2","20","20","Da'yun nakudang di nomnomna, undan gahin hi un waday pangittiganyu ya unyu innilaon an nan pangulug ya mi'id di hulbinah un adi mipattig hinan pangat? ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JM2_21","089_2_21","JAS","2","21","21","Nomnomonyu din ommod tu'un hi Abraham: Hiya ya imbilang Apo Dios an maphod an dumalat di nangunudanah inalina ti immuyna ene'nong nan imbaluynan hi Isaac ay Hiya. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JM2_22","089_2_22","JAS","2","22","22","Gadya an niddum di nangat Abraham hinan pangulugna ti henen nangatnay nangipihamad hi pangulugna! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JM2_23","089_2_23","JAS","2","23","23","At henen na'at di nipa'annungan din impitudo' Apo Dios an inalinay, “Kinulug Abraham hi Apo Dios, at imbilangna hiyan maphod.” Ya hiya goh dimmalat hi nangalyan Apo Dios di ligwanah Abraham. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JM2_24","089_2_24","JAS","2","24","24","Tigonyun hay dumalat hi pangibilangan Apo Dios an maphod di ohan tagu ya bo'on hay pangulugna ya anggay, mu mahapul damdama an unudonay pohdon Apo Dios. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JM2_25","089_2_25","JAS","2","25","25","Ya umat goh hinah din hi Rahab an babain puta an imbilang goh Apo Dios an maphod an dimmalat nan maphod an inatnan impo\"oyna nan tatagun Apo Dios, ya intudunay ohah dinalandan numbangngad hi nalpuwanda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JM2_26","089_2_26","JAS","2","26","26","At nan tagun alyonay un kimmulug mu adina aton di maphod ya mi'id di hulbina. Ya mipaddung hinan odol an wa ay ta mi'id di lennawana ya matoy. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JM3_1","089_3_1","JAS","3","1","1","Da'yun i'ibba, tigonyuat ni' ta adi nonongan nuntudtudu ayu, mu mahapul an pa'annomnomonyu ti inila tu'un nidugdugah di punhumalyaan Apo Dios hinan muntudtudu ya un nan itudtuduwanda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JM3_2","089_3_2","JAS","3","2","2","Ti ditu'un amin ya gagangayna an waday ibahhabahhawan tu'u. Mu gulat ta nan tagun ane'nongonan humapit ta mi'id di ihallaan di hapitona ya hiyay na'ahhamad di aatna ti ane'nongonan amin di hapitona. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JM3_3","089_3_3","JAS","3","3","3","Hay ipaddungan di timid ya nan gumo' an it'ittang an mipiyamel hi kabayu ta unudon nan kabayuy pohdon tu'uh pange'wan. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JM3_4","089_3_4","JAS","3","4","4","Ya hay ipaddungan goh di timid ya nan gumo' hi uddu' nan pupul an it'ittang goh, mu mabalin an bawingona nan pupul hinan pohdon nan mummunihuh pangipa'ayan an ta\"on hi un ongol an pupul, ya ta\"on goh un mabi'ah di puo'. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JM3_5","089_3_5","JAS","3","5","5","Ya umat goh hinay timid ti ta\"on hi un it'ittang mu do'ol di iting'ina an umat hi itang an apuy an gohbonay himpanuntug! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JM3_6","089_3_6","JAS","3","6","6","Immannung an hay timid tu'u ya umat hi apuy an mama\"in ditu'u ti hiyay alpuwan di do'ol an nun'appuhin hapit. Ya hiyah te punligligatan tu'un hahanggaon tu'uh abigabigat an hay alpuwana ya hi Satanas. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JM3_7","089_3_7","JAS","3","7","7","Nan tagu ya mabalin an amuonan amin di numbino'ob'on an a'animal an nan ahamuhamuti, ya nan mun'addapan hi luta, ya nan wah baybay. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JM3_8","089_3_8","JAS","3","8","8","Mu mid di tagun abalinanan ane'nongon di timidna. Ti nan timid di alpuwan di nun'appuhin puma\"i an paddungnay bininun pumatoy. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JM3_9","089_3_9","JAS","3","9","9","Hay timid di manapit hi amaphodan Ama tu'ud abuniyan, mu wa ayan inusal tu'u goh hi pamihul tu'uh i'ibba tu'un tagu ta paddungnay un tu'u damdama pinihul hi Apo Dios ti limmunay tagun umat ay Hiya! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JM3_10","089_3_10","JAS","3","10","10","Adi maphod an usalon di timid an mundayaw ay Apo Dios ya awnian inusal goh an pamihul hi ibban tagu. Da'yun i'ibba, adi umat hinay atonyu ti adi pohdon Apo Dios! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JM3_11","089_3_11","JAS","3","11","11","Ti hay aat di obob ya hiyay mangituduh atonyu ti adi bumuhu' di na'ibul ya mapaganah an danum hinan oh'ohhan obob! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JM3_12","089_3_12","JAS","3","12","12","Ya umat goh hinan fig an ayiw ti bumunga ay ya bo'on bungan di oliboy ibungana! Ya adi goh mabalin an bumunga nan greyp ta bungan di figs unu nan ma'ahin an abu\"ul ya alpuwan di maphod an danum! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JM3_13","089_3_13","JAS","3","13","13","Nan tagun immannung an nanomnoman ya mahapul an mumpa'ampa ya nan maphod di atona ti umat hinan pangat di tagun na'annomnoman. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JM3_14","089_3_14","JAS","3","14","14","Mu da'yu ya adiyu alyon hi un ayu nanomnoman hi un ayu hin'a'amoh an way ohaan hay pohdonay ma'unud. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JM3_15","089_3_15","JAS","3","15","15","Adi umat hinay ibilang Apo Dios hi nanomnoman ti nan umat hinan pangat ya umat hi pangat di agguy kimmulug an un hay nalpuh diyablu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JM3_16","089_3_16","JAS","3","16","16","At hiyanan wada ay di mun'a'ammohan ya way ohaan hay pohdonay ma'unud ya nappuhin amin di ma'at, ya mi'id di lenggop. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JM3_17","089_3_17","JAS","3","17","17","Ti nan tagun ibilang Apo Dios an nanomnoman ya anggay nan maphod di wah nomnomna an mi'id di nappuhi, ya nan mangipapto' hi punhina\"agian, ya nan way ulayna, ya nan adi mangipilit hi pohdona, ya nan nanginnilan hummo' hi ibbanah tagu, ya nan napapaddung di pangibilanganan amin hi tagu, ya nan adi munlayah, ya an amin di atona ya amaphodan di i'ibbanan tagu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JM3_18","089_3_18","JAS","3","18","18","Nan tagun mangat hi umat hina ya umat hinan muntanom ti paddungnay itanomnay maphod an punhina\"agian, ya hay ibungana ya nan do'ol an maphod an ma'at. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JM4_1","089_4_1","JAS","4","1","1","Hay dumalat nin hi punhohongngilanyu ya pumbobohholanyu? Hay dumalat ya nan nappuhin wah nomnomyu an nan amnawyu ya nan pun'amlonganyu! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JM4_2","089_4_2","JAS","4","2","2","Ti wa ay ta adiyu abalinan an alan nan pohdonyu ya un hi'itangan pimmatoy ayu. Ya umat goh an hay amohyuh udum di dumalat hi pi'hongngilanyuh un ayu adi pa\"alah nan pohdonyun dida. Hay immannung ya manu ay adi ayu pa\"alah nan pohdonyun alan ti adiyu ibagan Apo Dios. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JM4_3","089_4_3","JAS","4","3","3","Mu ta\"on nin hi un ayu mumbagan Hiya ya adina ahan idat ti nappuhiy wah nomnomyu an un hay usalonyuh pohpohdon di odolyu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JM4_4","089_4_4","JAS","4","4","4","Nappuhi ayu ahan ti agguyyu innaynayun nan intulagyun Apo Dios an inaliyuy Hiyay unudonyu. Undan agguyyu inila an nan tatagun pohpohdondan iyunnud hi pangat nan agguy kimmulug ya diday buhul Apo Dios? ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JM4_5","089_4_5","JAS","4","5","5","Undan alyonyuan mi'id hulbin nan impitudo' Apo Dios an inalinay, “Munha'it di nomnomna ti bo'on Hiya an nunlumun ditu'uy unudon tu'u.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JM4_6","089_4_6","JAS","4","6","6","Mu ta\"on un umat hina ya nidugah damdamay pangipadutu'an Apo Dios ay ditu'u ta mabalin an unudon tu'u. Immannung ahan hete ti wada goh di impitudo'nan inalinay, “Nan tagun mumpa'ampa ti inilanan ma'ahhapulnay badang ya hiyay hom'on Apo Dios, mu nan tagun mumpahiya ya hiyay moltaona.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JM4_7","089_4_7","JAS","4","7","7","At hay mahapul ya un'unnud tu'un Apo Dios. Ya mi'patoy tu'un Satanas, at taynan ditu'u. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JM4_8","089_4_8","JAS","4","8","8","Middum tu'un Apo Dios, at middum goh Hiyan ditu'u. At da'yu ay an nabaholan an tatagu ya mahapul an du'gonyu nan nappuhin ato'atonyu. Ya da'yu ay an munduwaduway pangulugna ya iyohhayuy pangulugyun Apo Dios ta Hiyay unudonyu! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JM4_9","089_4_9","JAS","4","9","9","Ya munlungdaya ayu ya muntutuyu ayuh numbaholanyu ta bo'on at goh nan umamlonganyu ya wan nabaholan ayu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JM4_10","089_4_10","JAS","4","10","10","Ya mumpa'ampa ayun Apu tu'u, at ipabagtu da'yun Hiya. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JM4_11","089_4_11","JAS","4","11","11","Da'yun i'ibba, adi tu'u pahalon di ibba tu'u. Ti nan tagun pihulonay ibbana ya pinihulna nan Tugun Apo Dios an inalinay mahapul an mumpopohhodan tu'un tatagu. Ti wa ay ta pihulonyuy i'ibbayu ya hiyay attiganan adiyu unudon nan Tuguna. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JM4_12","089_4_12","JAS","4","12","12","Ti hi Apo Dios an alpuwan nan Tugun di way biyangnan munhumalyah tatagu. Hiya goh ya anggay di way biyangnan mangibaliw unu mummoltah tagu, at hiyanan adi nonongan unyu alyon di adi maphod di ohan tagu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JM4_13","089_4_13","JAS","4","13","13","Donglona' ay ya wa adyaan alyonyuy, “Ad ugwan (unu hi ma'et) ya umuy amin den babluy ta mihina amih dih hintawon ta mungkumildu ami ta dumo'ol di pihhumi.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JM4_14","089_4_14","JAS","4","14","14","Mu undan inilayuy ma'at hi ma'et unu hi ohhandi? Hay nitaguan ya umat hinan bunut an manu ti awnian mipattig, mu un na'amtang ya na'ubah. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JM4_15","089_4_15","JAS","4","15","15","At hay maphod tuwaliat hi wah nomnom tu'u ya alyon tu'uy, “Hi Apo Dios di okod hi unna iyabulut an hiyah te (unu hiyah ne) ato'.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JM4_16","089_4_16","JAS","4","16","16","Mu da'yu ya ipahiyayuy aatyu ti ongol di denolyuh odolyun bo'on hi Apo Dios. Ya nan pangatanyuh umat hina ya nappuhi. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JM4_17","089_4_17","JAS","4","17","17","At nan tagun nanginnilah maphod mu adina aton ya numbahol ay Apo Dios. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JM5_1","089_5_1","JAS","5","1","1","Da'yun adadangyan an tatagu ya donglonyu tun alyo' ay da'yu. Ti odolnay un ayu munlungdayah nan pummoltaan Apo Dios ay da'yuh udum an algaw an dumalat di baholyu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JM5_2","089_5_2","JAS","5","2","2","Ti mi'id di hulbin di inadangyanyu ti awniat ma'ubah, ya mi'id di hulbin di do'ol an lubungyu ti awniat madunut. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JM5_3","089_5_3","JAS","5","3","3","Ya awniat mapa\"i nan balitu'yu ya pihhuyu. At hiyah ne pangimmatunan an mahumalya ayu. Ya awniat moltaon da'yun Apo Dios ti na'ekkotan ayu ya taganyuy amung hi inadangyanyu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JM5_4","089_5_4","JAS","5","4","4","Mu inilan Apo Dios an hay inadangyanyu ya nan bino'lan di puntamuonyuh nan papayawyu an agguyyu indat. At hiyanan mumpahpahmo'dan Apo Dios an nidugah di abalinana. Hiya an Dios ya donglonah nen pumpahpahmo'andan Hiya! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JM5_5","089_5_5","JAS","5","5","5","Ya pun'am'amlonganyuy ma\"aphod an itaguanyuh tun luta ti wadan amin di mahapulyu, mu agguyyu ninomnom nan algaw an pummoltaan Apo Dios ay da'yu. Ya umat ayuh nan baka an tinaganay a'an hi holo' ta omod un timmaba, mu agguyna inilan nagtud di algaw hi aglotana. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JM5_6","089_5_6","JAS","5","6","6","Ya hay inatyu goh hi nappuhi ya ta\"on un maphod nan tatagun mi'id di baholda ya immuyyu atog indiklamu, ya pinatoyyu nan adi pa'ibballoh. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JM5_7","089_5_7","JAS","5","7","7","Edpolyun i'ibba, ya anuhan tu'uy ligat hi engganah tun pumbangngadan Apu tu'un hi Jesus. Ti tigonyuy pange'edpolan hanan munlia' an munhood hi udan ya unda muntanom, ya hehennodda goh di bumungaana ta engganay bot'onda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JM5_8","089_5_8","JAS","5","8","8","Umat hina ni' goh di pangedpolanyun munhood hi pumbangngadan Apu tu'u, at inaynayunyuy pangulugyu ti magadyuh di pumbangngadana. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JM5_9","089_5_9","JAS","5","9","9","Da'yun i'ibba, adi ayu himpapahiw ta adi da'yu moltaon ay Apo Dios ti magadyuh mahkay di umalianan munhumalyah tatagu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JM5_10","089_5_10","JAS","5","10","10","Nomnomonyun i'ibba din numbino'ob'on an propetan hennag Apo Dios an mangipa'innilah Hapitna an ene'edpolday ligat, at diday pangiyunnudanyun mange'edpol hi punligligatanyu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JM5_11","089_5_11","JAS","5","11","11","Inila tu'un ma\"amlongda mahkay ti ene'edpolday ligatda an ta\"on hi un nidugah din hinolholtapda. Umat goh damdamah na ay Job an nidugah din nunligligatana, mu ene'edpolna an agguyna din'ug di pangulugna. At hidin angunuhna ya impattig Apo Dios di nidugah an homo'na ya badangnan hiya. Manu ay umat hina ti nidugah di homo' ya pamhod Apo Dios hi tataguna. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JM5_12","089_5_12","JAS","5","12","12","Hay oha goh hi aptan hi alyo' ay da'yun i'ibba ya adiyu ihapatan Apo Dios unu hinan malgom hi un way ibagayu. Un nonong ya inaliy, “Oo,” hi un oo, ya “Adi,” hi un adi, ta adi da'yu moltaon ay Apo Dios. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JM5_13","089_5_13","JAS","5","13","13","Gulat ta wadan da'yuy maligligatan ya mahapul an munluwalun Apo Dios. Ya da'yu ay goh damdaman umamlong ya ikantayuy ipabagtuan Apo Dios. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JM5_14","089_5_14","JAS","5","14","14","Ya wa ay di ibbayun mundogoh ya maphod hi unna ipa'ayag nan mumpun'endog ay da'yun kimmulug ta iluwaluanda ya linanaandah pumbagandah badang ay Apo Dios ta ma'aan di dogohna. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JM5_15","089_5_15","JAS","5","15","15","Gulat ta heden punluwaluanda ya waday pangulugdan Apo Dios at makulug an pumhod, ya wa ay di baholna at ma'aliwan. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JM5_16","089_5_16","JAS","5","16","16","At hiyanan an amin ayu ya way ohaan ibaagnay numbaholanah i'ibbana ya hinluluwalu ayu ta pumhod ayu. Ya nomnomonyun nidugah di abalinan nan luwalun nan tagun nahamad di pangulugnan Apo Dios. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JM5_17","089_5_17","JAS","5","17","17","Umat ay Elijah an ohan propetan Apo Dios hidin penghana. Hiya ya tagun umat ay ditu'u, mu inhamhamadnan nunluwalun Apo Dios ta adi umudan, ya immannung kangan an agguy immud'udan hi tulu ta han godway tawon. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JM5_18","089_5_18","JAS","5","18","18","Ya unat goh hidin nunluwalu ta umudan ya immudan, at himmangawday nitanom. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JM5_19","089_5_19","JAS","5","19","19","Da'yun i'ibba, gulat ta wadan da'yuy mangidinong hi pangulugna, mu waday ohan da'yuh manugun ta mumbangngad hinan makulug an pangulug, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JM5_20","089_5_20","JAS","5","20","20","at immannung an mabadanganah nen tagu ta adi milahhin ay Apo Dios hi enggana. Ya dumalat enen atona ya an amin di bahol nen tagu ya aliwan Apo Dios.");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("P11_1","090_1_1","1PE","1","1","1","Heten tudo' ya nalpun ha\"in an hi Peter an ohan napto' an apostoles Jesu Kristu. Muntudo'a' ay da'yun kimmulug an nakak hinan babluyyu ta niwa'at ayuh nan abablubabluy ad Pontus, ya ad Galatia, ya ad Cappadocia, ya ad Asia, ya ad Bithynia. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("P11_2","090_1_2","1PE","1","2","2","Da'yuy pento' Ama tu'un hi Apo Dios an tataguna ti ninomnomna tuwalih din penghanan ditu'uy pumbalinon nan Na'abuniyanan an Lennawah tatagun kumulug ay Jesu Kristu, at dumalat nan natayana ya aliwan Apo Dios di bahol tu'u. Nan homo' ya lenggop ni' an malpun Apo Dios di mawadan da'yu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("P11_3","090_1_3","1PE","1","3","3","Mipabagtuh Apo Dios an hi Aman Apu tu'un hi Jesu Kristu ti Hiya ya ongol di homo'nan ditu'u ti dumalat di nummahuanan Jesu Kristuh din natayana, ya waday balu an nitaguan tu'u. At hiyanan nidugah di panahalimid tu'un mi'hina ay Hiyah mid pogpogna. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("P11_4","090_1_4","1PE","1","4","4","Ya waday ehodnan ditu'un hiyah ne ya munnononnong ti adi mapa\"i ya adi ma'utaw unu maluman. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("P11_5","090_1_5","1PE","1","5","5","Ya dumalat nan abalinana ya ipapto' ditu'u an dumalat nan pangulug tu'un Jesus hi engganay unna ipa'annung nan abaliwan tu'uh tun apogpogan di luta. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("P11_6","090_1_6","1PE","1","6","6","At hiyanan mun'am'amlong tu'u an ta\"on un do'ol di ligat tu'ud ugwan hitun luta. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("P11_7","090_1_7","1PE","1","7","7","Ti daten punligligatan tu'uy atapngan di pangulug tu'uh un nahamad unu adi. Ta\"on nan balitu' an mabalin an mapa\"i, ya gahin hi un ma'anang ta mamahmahan nan immannung an balitu'. At inyal'allanan mahapul an matapngan di pangulug tu'un nabalbalul mu hay balitu'. Ta wa ay ta makulug an nahamad di pangulug tu'u ya ditu'uy mipabagtu ya matbal hitun pumbangngadan Jesu Kristu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("P11_8","090_1_8","1PE","1","8","8","Ya ta\"on hi unyu agguy tinnig hi Jesu Kristu ya gangaynan ongol di pamhodyu ya denolyun Hiya, at hiyanan ongol di amlongyun mi'id di nipaddungana. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("P11_9","090_1_9","1PE","1","9","9","Ya manu ay umamla ayu ti dumalat nan nabaliwanyu an lagbuyuh kimmuluganyu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("P11_10","090_1_10","1PE","1","10","10","Ya heten nabaliwan tu'u ya dumalat di homo' Apo Dios an din impa'innilanah din numbino'ob'on an propetanah din penghana. Mu agguyda na\"innilaon di aatna, at inada'adalday aatna. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("P11_11","090_1_11","1PE","1","11","11","Pohdondan innilaon di anuud ya hay aat di a'atan nen abaliwan ti nan Na'abuniyanan an Lennawa an wadan dida ya impa'innilanan diday aat di punholholtapan Kristu ya hay aat di ipabagbagtuana. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("P11_12","090_1_12","1PE","1","12","12","Mu impa'innilan Apo Dios ay daten numbino'ob'on an propeta an bo'on eden gutudday umannungana, at hiyanan ad ugwan an gutud tu'uy nangipa'annungana. Din impa'inniladan amaphodan tu'u ya hiyanay impa'innilan din nuntudtuduh Hapit Apo Dios ay da'yu. Ya hay bimmadang ay didan immalin nuntudtudun da'yu ya nan Na'abuniyanan an Lennawan nalpud abuniyan. Ya ta\"on un nan a'anghel ya pohdonda goh an innilaon di aat nen ulgud. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("P11_13","090_1_13","1PE","1","13","13","At hiyanan mundadaan tu'u, ya emayaan tu'u ta hay maphod di aton tu'u, ya mundenol tu'uh nan homo' Apo Dios ay ditu'uh tun umalian goh Jesu Kristu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("P11_14","090_1_14","1PE","1","14","14","At dumalat nan nibilangan tu'u mahkay hi imbabaluy Apo Dios ya mahapul an Hiya mahkay di unudon tu'u ta bo'on nan pangat tu'uh din agguy tu'u nanginnilaan ay Hiyay unudon tu'u. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("P11_15","090_1_15","1PE","1","15","15","Mahapul an nahamad di ugali tu'u ti hi Apo Dios an nangibilang ay ditu'uh imbabaluyna ya me'gonan ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("P11_16","090_1_16","1PE","1","16","16","ti inalinah nan impitudo'nay, “Mahapul an me'gonan ayu ti Ha\"in ya me'gonana'.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("P11_17","090_1_17","1PE","1","17","17","Ya nomnomonyu an nan alyonyun hi Amayuh nan punluwaluanyu ya numpapaddung di panumalyanan amin hi tagu. Mahmahanan amin di ato'aton tu'u, at hiyanan mete\"ad ugwan an matagu tu'uh tun luta ya mahapul an ephod tu'uy pangat tu'u ta tuma'ot tu'un mangat hinan adina pohdon. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("P11_18","090_1_18","1PE","1","18","18","Ti inilayun bo'on nan ma'ubah an umat hi pihhu unu balitu' di namaliwnah amoltaan tu'u an dumalat di nappuhin pangat an bennoh tu'uh din o'ommod tu'u, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("P11_19","090_1_19","1PE","1","19","19","mu hay nitaguan Kristuy namaliw hi bahol tu'uh din immayuhan di dalana an nabalbalul. Hiya ya mipaddung hinan maphod an kalnilu an gun e'nong din o'ommod tu'un Apo Dios. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("P11_20","090_1_20","1PE","1","20","20","Ninomnom tuwalin Apo Dios an hi Jesus di mangiyatoy hi bahol tu'uh din agguyna nunlumuwan hi logom. Mu agguyna impa'annung hi engganad ugwan an ten magadyuh di apogpogan tun luta. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("P11_21","090_1_21","1PE","1","21","21","Dumalat di inat Jesus ya waday pangulugyun Apo Dios an nummahun Hiyah din natayana, at numbangngad hi ad abuniyan an ipabagbagtuana. At ad ugwan ya hi Apo Dios ya anggay di kulugon tu'u ya pangedenolan tu'uh pi'taguan tu'uh mid pogpogna. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("P11_22","090_1_22","1PE","1","22","22","At gapuh pangun'unudanyuh nan Nahamad an Tugun ya maphod mahkay di pangatyu at hiyanan nahamad di pumpopohhodanyu. At mahapul an punnonngonyuh ne. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("P11_23","090_1_23","1PE","1","23","23","Ya wada mahkay di balun nitaguan tu'u ti hidin nangulugan tu'uh nan waday abalinana ya nan munnononnong an Hapit Apo Dios ya nipidwa tu'un niyimbaluy an hay nangiyimbaluy ay ditu'u ya hi Apo Dios an munnononnong hi enggana. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("P11_24","090_1_24","1PE","1","24","24","Henen inali' an munnononnong di Hapit Apo Dios ya makulug ti inalinah nan impitudo'nay, “An amin di tatagu ya umatdah nan holo' an wa ay ta natoy ya ma'leng. Ya an amin di a'e'gonan di tagu ya umat hi habhabung di holo' an wa ay ta na'leng ya magah. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("P11_25","090_1_25","1PE","1","25","25","Mu nan Hapit Apu tu'u ya wagwadah enggana.” Ya heten Hapit Apu tu'uh aat di pamhodnan ditu'u ya nitudtudun da'yu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("P12_1","090_2_1","1PE","2","1","1","Immannung hanan inali', at hay maphod hi atonyu ya idinongyu nan numbino'ob'on an nappuhin ugaliyu. Ya adi ayu bumohol, ya adi ayu bumalbali, ya adiyu layahan di pangulugyu, ya adi ayu ma'ma'amoh, ya adiyu goh ulgudon di nappuhih aat di ibbayu! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("P12_2","090_2_2","1PE","2","2","2","Nan pa'ittungaw an ung'ungnga ya popohdonay huhu. Ya maphod hi un ayu umat hina ta nan paddungnay namahmah an nan nahamad an gatas di popohdonyu an nan Hapit Apo Dios, ta way aton di pangulugyun gun bumi'ah, at la'tot ya na'ahhamad ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("P12_3","090_2_3","1PE","2","3","3","ti pinadahyuy ama'ahhimo' Apu tu'u. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("P12_4","090_2_4","1PE","2","4","4","Unudonyuh Apu tu'u an Hiyay dumalat hi pi'taguan tu'un Apo Dios hi munnononnong an paddungnay Hiyay pognad di punha\"adan hi abung an nan namlinan nan nangiyammah abung. Ya ta\"on un din'ug nan tatagu Hiyan ay batun matagu mu Hiyay pepento' damdama Apo Dios ta mumbalin hi pognad ti nidugah di abalulnan Hiya. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("P12_5","090_2_5","1PE","2","5","5","Ya paddungnay da'yu goh nan batun matagu, at abulutonyuy iddumanyuh Himpampun an Tatagun Kristu an adi mattig an abung Apo Dios. At da'yu goh di pento' Apo Dios ta paddungnay da'yuy papadin mun'onong eden Himpampun an wadana. Ya hay e'nongyun Apo Dios ya nan pundayawanyun Hiyan edenolna, mu hi Jesu Kristuy Nabagtun Padih nan e'nongyun Amana. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("P12_6","090_2_6","1PE","2","6","6","Waday nitudo' an Hapit Apo Dios an inalinay, “Waday pot'o' an tagud Zion an mipaddung hinan batun ma\"aphod an pangipata'dogan hi abung, ya nan mangiyokod ay Hiya ya adida muntutuyu.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("P12_7","090_2_7","1PE","2","7","7","At hiyanan ditu'un mangiyokod ay Hiya ya do'ol di ihulbianan ditu'u. Mu nan adi mangiyokod ay Hiya ya diday nipaddungan nan impitudo' Apo Dios an inalinay, “Nan batu an namlinan nan mun'ammah abung ya hiyaat goh ahan di nahamad hi ipognadan nan abung.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("P12_8","090_2_8","1PE","2","8","8","Ya hay oha goh hi impitudo' Apo Dios ya inalinay, “Heten batuy ahalibdudan di tatagu.” Danen tatagun mihalibdud ya diday agguy nangunud hinan Hapit Apo Dios, at hiyanan mamoltadan hiyah ne tuwaliy ma'at ay dida. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("P12_9","090_2_9","1PE","2","9","9","Mu ditu'un kimmulug ya pento' ditu'un Apo Dios an tataguna, ya umat tu'uh niyohhan bimmabluy ti un ohay unudon tu'u. Ya ditu'uy umat hinan papadin puntamuona. Ya ditu'u goh di pento'nan mangipa'innilah nan maphod an inatnan ditu'u. Din hopapna ya paddungnay wada tu'uh helong ti agguy tu'u inilah Apo Dios, mu ad ugwan ya pinatalan ditu'un Hiya. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("P12_10","090_2_10","1PE","2","10","10","Ya hidin hopapna goh ya agguy tu'u nibilang an tatagun Apo Dios, ya agguy tu'u inilay aat di homo'na. Mu ad ugwan ya nibilang tu'un tataguna, at endam tu'uh nen homo'na. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("P12_11","090_2_11","1PE","2","11","11","Da'yun i'ibba, nomnomon tu'un ay tu'u bihhita ya anggay hitun luta ti ad abuniyan tuwaliy ihinan tu'u. At hiyanan bo'on nan nun'appuhin pun'am'amlongan di odol tu'uy ang'anghadon tu'uh tun luta ti hiyah ne mama\"ih pangulug tu'u. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("P12_12","090_2_12","1PE","2","12","12","Hay maphod di ipattig tu'uh nan agguy kimmulug ta ta\"on hi un ditu'u pihulon ya la'tot at innilaondan nalpun Apo Dios di amaphod tu'u ta dayawonda Hiyah tun pangipattiganah abalinana. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("P12_13","090_2_13","1PE","2","13","13","Dumalat di pamhod tu'un Apo Dios ya unudon tu'u nan a'ap'apun di gubilnu tu'u an umat hi presidente an na'abbagbagtun ap'apun di babluy. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("P12_14","090_2_14","1PE","2","14","14","Ya unudon tu'u goh nan a'ap'apun pento'nan mummoltah nan nabaholan ya mambal hinan mangunud hi uldin. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("P12_15","090_2_15","1PE","2","15","15","Ti hay pohdon Apo Dios ya maphod di aton tu'u ta midinong di malgom an gun alyon nan tatagun nonongan inaliday pohdonda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("P12_16","090_2_16","1PE","2","16","16","Manu ti libli tu'un mangat hi pohdon tu'u, mu bo'on hiyah ne di pumpa'ampaan an mangat hi nappuhi ti ditu'un nibilang an baal Apo Dios ya mahapul an hay maphod di aton tu'u. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("P12_17","090_2_17","1PE","2","17","17","E'gonan tu'uy ibba tu'un tagu, ya ipattig tu'uy pamhod tu'uh nan ibba tu'un kimmulug, ya tuma'ot tu'un mangat hinan adi pohdon Apo Dios, ya e'gonan tu'uy ap'apuh tun babluy tu'u. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("P12_18","090_2_18","1PE","2","18","18","Da'yun himbut ya mahapul an unudonyu ya e'gonanyuy ad himbut ay da'yu. An bo'on ya anggay nan ma'ulay unu maphod di pangatnan da'yuy unudonyu mu ta\"on nan mabungot an apuyu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("P12_19","090_2_19","1PE","2","19","19","Ti nan tagun munholholtap an dumalat di nappuhin atondan hiya ta edpolna ti kimmulug ay Apo Dios ya hiyay mipa'amlong. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("P12_20","090_2_20","1PE","2","20","20","Mu wa ay di baholyu ta hiyay dumalat hi pangipaholholtapandan da'yu ya mi'id di ipabagtuanyun ta\"on di e'edpolyu. Mu wa ay ta ta\"on un mi'id di baholyu ya nonongan impaholholtap da'yu ya tabolon da'yun Apo Dios hi pangedpolanyu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("P12_21","090_2_21","1PE","2","21","21","Ti hay penhod Apo Dios ay ditu'u ya edpol tu'uy punholholtapan tu'ud ugwan. Ti ta\"on hi Kristu ya nunholholtap an dimmalat tu'u, at hiyanan Hiyay pangiyunnudan tu'u. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("P12_22","090_2_22","1PE","2","22","22","Hiyah ne itudun nan Hapit Apo Dios an inalinay, “Hiya ya mi'id di baholna, ya mi'id di nunlayahana, ya wan nunholholtap.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("P12_23","090_2_23","1PE","2","23","23","Ta\"on hi unda numpadngolan ya agguyna temtembal hi nappuhi, ya ta\"on hi un nunheglay nangipaholholtapandan Hiya ya agguyna imballoh, mu inyokodnan amin di ma'ma'at ay Hiyan Apo Dios an nahamad di panumalyana. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("P12_24","090_2_24","1PE","2","24","24","Inyatoy Kristuh nan krus di bahol tu'u ta idinong tu'un mumbahol ta hay maphod di aton tu'u. Ya dumalat di natayana ya nabaliwan tu'u. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("P12_25","090_2_25","1PE","2","25","25","Hidin hopapna ya umat tu'uh nan kalnilun na'utaw, mu ad ugwan ya numbangngad tu'u mahkay ay Jesus ti Hiya tuwaliy mangipapto' ay ditu'u. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("P13_1","090_3_1","1PE","3","1","1","Da'yun binabain nun'alhin, mahapul an iyunnudyun amin hi pohdon di ahawayu ti hay lala'iy ma'unud. Umat hinay atonyu ta wa ay di wadan da'yuh adi kumulug di ahawana ya ta\"on di adiyu ibaag ay dida at la'tot ya kumulugda nin ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("P13_2","090_3_2","1PE","3","2","2","ti tigondan nepto' di ato'atonyuh pangunudanyun Apo Dios. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("P13_3","090_3_3","1PE","3","3","3","Adiyu idugah di pangipaphopaphodanyuh lubungyu ya buu'yu unu tayutayunan di odolyu ti bo'on hay amaphod di tigaw di attigan di amaphod di tagu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("P13_4","090_3_4","1PE","3","4","4","Hay aptan ay Apo Dios ya nan maphod an pangat an adi maluman an umat hi ama'ulay ya pumpa'ampaan. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("P13_5","090_3_5","1PE","3","5","5","Umat hinay pangat din binabain un'unnud ya mangedenol ay Apo Dios hidin penghana ti inunudda ahan di penhod di ahawada ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("P13_6","090_3_6","1PE","3","6","6","an umat ay Sarah an inunudnah Abraham an ahawana ti imbilangnah apuna. Da'yu ya mibilang ayun imbabaluynah unyu aton di maphod. At wa ay ta umat hinay atonyu ya mi'id di ta'tanyuh pamoholan di ahawayun da'yu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("P13_7","090_3_7","1PE","3","7","7","Da'yu ay goh damdaman linala'in nun'alhin ya mahapul an ipapto'yuy ahawayu ti nalogoyda mu ditu'u. Ya maphod hi unyu hom'on dida ti inilayun numpaddung di homo' Apo Dios ay da'yun himbaluy ti ta\"on un dida ya idatan Apo Dios didah ataguandah munnononnong an bo'on ditu'un linala'i ya anggay. Wa ay ta umat hituy atonyu ya donglon Apo Dios di luwaluyu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("P13_8","090_3_8","1PE","3","8","8","Hay alyo' goh ay da'yun amin an kimmulug ya maphod hi un mun'u'unnudan di nomnom tu'un hinhohmo' tu'u, ya mumpopohhodan tu'un umat hi muntutulang, ya ma'ulay tu'u, ya ipa'ampa tu'uy odol tu'u. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("P13_9","090_3_9","1PE","3","9","9","Ya wa ay di nappuhih inat di i'ibbayun da'yu ya bo'on hay pangiballohanyuy nomnomnomonyu. Unu wa ay ta pinadngolan da'yu ya adiyu iballoh ta padngolanyu goh, mu hay maphod di atonyun dida. Ti hidin pento' ditu'un Apo Dios ya inalinay idatnay maphod ay ditu'u, at hiyanan mahapul goh an ipattig tu'uy maphod hi i'ibba tu'u. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("P13_10","090_3_10","1PE","3","10","10","Ti hay nitudo' an Hapit Apo Dios ya inalinay, “Nan tagun hay maphod di pohdonah nitaguana ya mahapul an adi humaphapit hi nappuhi ya layah. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("P13_11","090_3_11","1PE","3","11","11","Ya ipogpognay nappuhi ta hay maphod di atona, ya mahapul goh an mi'id al'alih nan i'iddumanah nan i'ibbanan tatagu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("P13_12","090_3_12","1PE","3","12","12","Ti hi Apo Dios ya ipapto'na nan nahamad di ugalina, ya umamlong an mangngol hi luwaluda, mu nidugah di boholnah nan nappuhiy pangatna.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("P13_13","090_3_13","1PE","3","13","13","Undan way mangat hi nappuhin da'yuh un maphod di atonyu? ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("P13_14","090_3_14","1PE","3","14","14","Mu ta\"on hi un ayu mipaligligat hi pangatanyuh maphod ya umamlong ayu! Ti itudun goh nan Hapit Dios di, “Adi ayu tuma'ot, ya adi ayu numanomnom.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("P13_15","090_3_15","1PE","3","15","15","Iyokod tu'uat ay Kristu an Apu tu'u ta Hiyay unudon tu'u. Ya wa ay di tataguh mummahmah hi aat di pangiyokodan tu'un Hiya ya mahapul an midadaan tu'un mambal ay dida. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("P13_16","090_3_16","1PE","3","16","16","Mu ipattig tu'uy ama'ulay ya pange'gonan tu'un mambal ay dida ta bumain nan mamihupihul ay ditu'un dumalat di pangulugan tu'un Kristu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("P13_17","090_3_17","1PE","3","17","17","Ti odolnay unta mipaligligat an dumalat di pangatan hi maphod hi un hiyah ne pohdon Apo Dios ya un nan munligligat an dumalat di pangatan hi nappuhi. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("P13_18","090_3_18","1PE","3","18","18","Umat goh hina ay Jesu Kristu an ta\"on hi un mi'id di baholna mu inyatoynay a'aliwan di bahol tu'u. Henen namenghan an natayanay nangibo'lah bahol tu'u ta middum tu'un Apo Dios, mu Hiya ya namahuan an dumalat di abalinan nan Na'abuniyanan an Lennawa. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("P13_19","090_3_19","1PE","3","19","19","Ya hidin natayanah agguyna ni' namahuan ya immuy di lennawanah nan nun'ibalud an lennawan din nun'atoy hidin penghana ta immuyna intuduwan dida. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("P13_20","090_3_20","1PE","3","20","20","Didanay lennawan din tatagun agguy kimmulug ay Apo Dios hidin atagun Noah. Nidugah di nangedpolan Apo Dios an nunhohhood hi pangulugandah din nangiyammaan Noah din pupul, mu agguyda damdama kinulug. At hiyanan numpunlonongdah din nalbongan tun luta, at anggay nan walun tatagun hinumgop hinan pupul di nabaliwan. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("P13_21","090_3_21","1PE","3","21","21","Henen nabaliwanday nipaddungan nan pumpabonyagan tu'u. Ti hay pumpabonyagan ya bo'on hay a'ulahan di di'ah odol, mu hiyah ne ipa'innilaan di nangaliwan Apo Dios hi bahol tu'u an miyunnudan hinan hinapit tu'uh din nabonyagan tu'u an Hiyay unudon tu'u. Makulug an mabaliwan tu'un dumalat di namahuan Jesu Kristuh natayana. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("P13_22","090_3_22","1PE","3","22","22","Ya ad ugwan ya wah dih Jesus hi ad abuniyan an inumbun hi immapit hi agwan Apo Dios an mun'ap'apu. At ta\"on nan a'anghel ya an amin nan wadah din waday abalinana ya Hiyay unudonda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("P14_1","090_4_1","1PE","4","1","1","Hi Kristu ya enedpolnay nunholholtapana ya ligatnah din awadanah tun luta, at hiyanan umat hina goh di aton tu'u. Ti wa ay ta edpol di ligat ya abalinan an mangidinong hi bahol. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("P14_2","090_4_2","1PE","4","2","2","At hiyanan mete\"ad ugwan ya nan pohdon Apo Dios di aton tu'u ta bo'on hay nappuhin pohpohdon di odol di laylaydon tu'u. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("P14_3","090_4_3","1PE","4","3","3","Ti ene'damyu mahkay nan nappuhin ato'aton di adi kumulug an umat hinan lumihog an atonyu, ya nan nappuhin amnawan di odolyu, ya nan nidugah an uminumanyu ta mabutong ayu. Ya hay ahan adi pohdon Apo Dios ya hay nundayawanyuh nan bulul. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("P14_4","090_4_4","1PE","4","4","4","Ad ugwan ya manoh'a nan adi kumulug an ibbayuh din nahukatan di pangatyu, at nen pihupihulon da'yuh nan adiyu mahkay id'idduman ay didan mangat hi nappuhi. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("P14_5","090_4_5","1PE","4","5","5","Mu udum hi algaw at humalyaon Apo Dios didah nan nappuhin inatda. Ti nundadaan an munhumalyah tatagu an ta\"on un nan nun'a'atoy. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("P14_6","090_4_6","1PE","4","6","6","At ta\"on nan natoy ad ugwan ya nipa'innilan didah din amataguda nan Maphod an Ulgud Kristu ti ta\"on un natoy di odolda (ti hiyah ne tuwaliy ma'at hi an amin hi tagu) ya mabalin damdaman mi'tagudan Apo Dios hi udum hi algaw. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("P14_7","090_4_7","1PE","4","7","7","Magadyuh an mapogpog an amin nan wah tun luta, at mahapul an manomnoman tu'u, ya ane'nongon tu'uy aton tu'u ta ipapto' tu'un munluwalu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("P14_8","090_4_8","1PE","4","8","8","Ya hay ma'ahhapul ahan hi nomnomon tu'u ya nan nahamad an pumpopohhodan tu'u an ta\"on un way numbaholan di ibba tu'un ditu'u, ya aliwan tu'u hanan numbaholandan ditu'u. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("P14_9","090_4_9","1PE","4","9","9","Ya wada ay di dumatong hi abungyu ya adi ayu ngumudungudu, mu hay maphod ya unyuat apngaon dida. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("P14_10","090_4_10","1PE","4","10","10","An amin tu'u ya waday abalinan tu'un indat Apo Dios, ya maphod hi un tu'u usalon hanan numbino'ob'on an abalinan hi amaphodan di i'ibba tu'un kimmulug. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("P14_11","090_4_11","1PE","4","11","11","At nan nidatan hi abalinanan muntudtudu ya mahapul an nan Hapit Apo Dios di itudtududa. Ya nan nidatan hi abalinan an bumadang hi udum ya mahapul an hiyay ihamaddan aton. At an amin di aton tu'un dumalat hi badang Jesu Kristun ditu'u ya ipabagbagtuan Apo Dios. Hiya ya anggay di mipabagbagtuh enggana ti adi malukud di abalinana! Amen. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("P14_12","090_4_12","1PE","4","12","12","Da'yun i'ibba, adi ayu manoh'ah nan nidugah an ligatyu ti umat hina tuwaliy ma'at ay ditu'un kimmulug. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("P14_13","090_4_13","1PE","4","13","13","Mu abulutonyuy punholholtapanyun dumalat di kimmuluganyu ta paddungnay niddum ayuh nunholholtapan Kristu ta hitun pumbangngadana ya umamlong ayuh ipattigan di anabagtuna. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("P14_14","090_4_14","1PE","4","14","14","Ya ta\"on hi un da'yu pihupihulon hinan agguy kimmulug an dumalat di kimmuluganyun Kristu ya umamlong ayu ti nan nanguluganyuy attiganan wadan da'yu nan Na'abuniyanan an Lennawa an bumadang. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("P14_15","090_4_15","1PE","4","15","15","Mu gulat ta munholholtap tu'u ya ihamad tu'u ta bo'on hay pangatan tu'uh nappuhiy dumalat an umat hi pumatoy, ya mangakaw, ya nan udum an pumbaholan, ya nan pi'bibiyangan hi udum an tatagu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("P14_16","090_4_16","1PE","4","16","16","Mu gulat ta hay pangulugan tu'un Jesu Kristuy dumalat hi punholholtapan tu'u ya adi tu'u bumain. Ya maphod at hi un tu'u ipabagtuh Apo Dios enen punholholtapan tu'un dumalat ay Jesu Kristu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("P14_17","090_4_17","1PE","4","17","17","Heten punholholtapan tu'uy ipa'innilaan di agadyuhan di punhumalyaan Apo Dios hi tagu an hay pahhunonan humalyaon ya ditu'un tataguna. At wa ay ta umat hina an ta\"on un ditu'un tataguna ya humalyaona at inyal'allana mah hinan agguy kimmulug hinan Maphod an Ulgud an mahumalyada. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("P14_18","090_4_18","1PE","4","18","18","Makulug an nidugah di panumalyaan Apo Dios hinan agguy kimmulug ti inalinah nan impitudo'nay, “Gulat ta nan maphod an tagu ya naligat an mabaliwan at inyal'allana ahan hinan nappuhiy pangatnan tatagun nangohoy ay Apo Dios.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("P14_19","090_4_19","1PE","4","19","19","At hiyanan hi Apo Dios di mahapul hi pangiyokodan tu'uh pangatan tu'uh maphod an ta\"on hi un tu'u munholholtap hi un hiyay iyabulutna ti Hiyay nunlumun ditu'u, ya adi ditu'u inganuy. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("P15_1","090_5_1","1PE","5","1","1","Da'yun paddung'un mangipangpanguluh nan kimmulug, donglonyu ahan tun itugun'un da'yu. Ha\"in an nanninannig hi nunholholtapan Kristu ya midduma' hi ipabagbagtuanah tun pumbangngadana. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("P15_2","090_5_2","1PE","5","2","2","Hay pohdo' ya ipapto'yu ahan nan kimmulug an inyokod Apo Dios ay da'yu. Maphod hi un ayu umamlong an mangipapto' ay dida ta adi ayu un hay mapilpilitan, ya bo'on hay bo'laonyuy dedenlonyu, mu un tuwaliy hay malpuh puhuyuy pangipapto'anyun dida ti hiyah ne pohdon Apo Dios. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("P15_3","090_5_3","1PE","5","3","3","Hay aton tu'un mangipangpanguluh nan nidat ay ditu'u ya adi tu'u ipapilit ay diday pohdon tu'un atonda, mu hay maphod ya nan gun tu'u aton di pangiyunnudanda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("P15_4","090_5_4","1PE","5","4","4","At hitun umalian nan na'abbagbagtun Mumpahtul hi tagun hi Jesu Kristu ya odowon tu'uy idatnan lagbu tu'u an hiyah ne idduman tu'un Hiyan mipabagbagtuh mid pogpogna. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("P15_5","090_5_5","1PE","5","5","5","Da'yu goh an ungunga ya un'unnud ayuh nan mina'ma'ellog ya un da'yu. Ya an amin ayu ya maphod hi un ayu mumpa'ampa ti nitudo' hinan Hapit Apo Dios an inalinay, “Boholon Apo Dios nan mumpahiya, mu badangana nan mumpa'ampa.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("P15_6","090_5_6","1PE","5","6","6","At hiyanan mumpa'ampa tu'un Apo Dios ta udum hi algaw ya ipabagtu ditu'un Hiya. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("P15_7","090_5_7","1PE","5","7","7","At an amin di numanomnomanyu ya e'kodyun Hiya ta Hiyay okod hi mangipapto' ay ditu'u. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("P15_8","090_5_8","1PE","5","8","8","Mahapul an topngon tu'uy aton tu'u, ya hihi'alon tu'u! Ti hi Satanas an buhul tu'u ya manama' hi pa\"iona an umat hinan layon an manama' hi patayona ta ihdana. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("P15_9","090_5_9","1PE","5","9","9","At ihamad tu'uy pangulug tu'u ta waday abalinan tu'un manangga ay Satanas. Ti inilayu an ta\"on un nan i'ibba tu'un kimmulug hi abablubabluy ya paligligaton goh Satanas dida. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("P15_10","090_5_10","1PE","5","10","10","Mu hay alpahan di punligligatan tu'u ya paphodon ditu'un Apo Dios, ya ihamadnay pangulug tu'u, ya pabi'ahon ditu'u ti ma'ahhimo' ay ditu'u. Hiyay namto' ay ditu'un middum hinan ipabagbagtuanan mi'id di pogpogna an dumalat di nangulugan tu'un Kristu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("P15_11","090_5_11","1PE","5","11","11","Hay maphod ya hi Apo Dios an adi mapogpog di pumpapto'anay dayawon tu'uh enggana! Amen. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("P15_12","090_5_12","1PE","5","12","12","Heten he'he'dod an tudo\"un da'yu ya impitudo\"un Silas an ohan ibilang'un nahamad an tulang tu'u. Nuntudo'a' ay da'yu ti pohdo' an tumulid ayun mangunud ay Jesu Kristu, ya ipa'innila' ay da'yuy makulug an aat di homo' Apo Dios ta hiyay punnonngon tu'un pangiyokodan. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("P15_13","090_5_13","1PE","5","13","13","An amin tun i'ibba tu'un kimmulug hitud Babylon an pento' Apo Dios an umat ay da'yu ya alyonday apngaon da'yu. Umat goh ay Mark an ibilang'un imbaluy'u an alyonay apngaon da'yu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("P15_14","090_5_14","1PE","5","14","14","Ya maphod hi un wa ay ta nundadaan ayun kimmulug ya ipattigyuy pumpopohhodanyu. Olom ni' ya malenggop ayun kimmulug ay Kristu!");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("P21_1","091_1_1","2PE","1","1","1","Ha\"in an hi Simon Peter an apostoles ya baala' ay Jesu Kristu, ya muntudo'a' goh ay da'yun kimmulug. Ditu'u ya kimmulug tu'un dumalat di badang Jesu Kristu an Dios an mangibaliw ay ditu'un amin ti Hiya ya maphod di atonan mi'id di nangitupuganah badangna. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("P21_2","091_1_2","2PE","1","2","2","Mawada ni' ay da'yuy munnononnong an homo' ya lenggop hi panginnilaanyuh aat Apo Dios ya hi Apu tu'un hi Jesus. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("P21_3","091_1_3","2PE","1","3","3","Hi Apo Dios an nidugah di abalinana ya indatnan amin di mahapul tu'uh ihamadan di pangulug tu'u ta way aton tu'un un'unnud hinan pohdonan dumalat di nanginnilaan tu'un Jesu Kristu an namto' ay ditu'un middum hi amaphodna ya ipabagbagtuana. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("P21_4","091_1_4","2PE","1","4","4","Ya dimmalat nan nidugah an abalinana ya indatnan ditu'u nan ma\"aphod an inalinah idatna. At dumalat ene ya mabalin an idinong tu'u nan nun'appuhin impa'enghan di taguh tun luta ta middum tu'uh amaphodna. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("P21_5","091_1_5","2PE","1","5","5","At hiyanan aton tu'un amin di abalinan tu'un mangat hi maphod an miyunnudan hi pangulug tu'u. Ya mahapul goh an manomnoman tu'u, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("P21_6","091_1_6","2PE","1","6","6","ya innilaon tu'un mangane'nong hi odol tu'u, ya edpol tu'un amin di punligligatan tu'u ta iyunnud tu'un Apo Dios. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("P21_7","091_1_7","2PE","1","7","7","Ya mahapul an ipattig tu'uy maphod an punhina\"agian tu'u ya pumpopohhodanan tu'u. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("P21_8","091_1_8","2PE","1","8","8","Hanan amin di mahapul an aton tu'u ta wa ay ta ihamad tu'un aton hana ya miyal'allay punhulbianah nanginnilaan tu'un Apu tu'un hi Jesu Kristu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("P21_9","091_1_9","2PE","1","9","9","Nan tagun kimmulug ay Jesus ta adina aton hana ya hiyay attiganan adi pa\"innilah pangat Apo Dios, ya inaliwanay na'aliwan di baholna. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("P21_10","091_1_10","2PE","1","10","10","At da'yun i'ibba, mahapul an atonyun amin di abalinanyun mangipattig hi amakulug di namto'an Apo Dios ay da'yun tataguna ti wa ay ta umat hinay atonyu ya makulug an mi'id di way abalinanan mangihiyan ay da'yun Hiya. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("P21_11","091_1_11","2PE","1","11","11","At udum hi algaw ya ongol di amlong Apo Dios an mangabulut ay ditu'un middum hinan mi'id di pogpognan pumpapto'an nan nangibaliw ay ditu'un hi Apu tu'un hi Jesu Kristu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("P21_12","091_1_12","2PE","1","12","12","At ipanomnom'u goh ay da'yu hana an ta\"on hi unyu inila ya inun'unud hatun dumalat di nihamadan di pangulugyu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("P21_13","091_1_13","2PE","1","13","13","Mu ad ugwan an wadaa' hitun luta ya maphod hi un'u ipanomnom hatun da'yu ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("P21_14","091_1_14","2PE","1","14","14","ti inila' an magadyuh nin di ataya' ti hiyah ne impa'innilan Apu tu'un hi Jesu Kristun ha\"in. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("P21_15","091_1_15","2PE","1","15","15","At hiyanan ato' an amin di abalina' an mangipanomnom ay daten da'yuh tun tudo\"u ta ta\"on un hitun ami'id'u mahkay ya nanongnan adiyu al'alliwan. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("P21_16","091_1_16","2PE","1","16","16","Hanan impa'innilamin da'yuh aat di ipabagtuan Apu tu'un hi Jesu Kristuh tun pumbangngadana ya makulug an bo'on un ul'ulgud ya anggay ti tinnigmiy anabagtuna! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("P21_17","091_1_17","2PE","1","17","18","Ti wada amih nan me'gonan an duntug hidin nangipattigan Ama tu'un hi Apo Dios hi anabagtun Jesus. Ya dengngolmi nan nalpud abuniyan an Hapit Apo Dios an ma\"aphod an inalinay, “Hiyah te Imbaluy'un pa'appohpohdo' ya mangipa'amlong ay Ha\"in!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("P21_19","091_1_19","2PE","1","19","19","Henen na'at di nipa'annungan din inulgud din numbino'ob'on an propetah din penghanah aat di anabagtun Jesus. At hiyanan hay maphod ya ihamadyun innilaon daten intudo'da ti hi Jesus ya mipaddung hinan dilag an patalanay helong an punnomnom ta engganay pa\"innilaon Hiya an mipaddung hinan talaw. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("P21_20","091_1_20","2PE","1","20","20","Mu hay ma'ahhapul hi nonomnomonyu ya adi mabalin an waday tagun un hiyaan na'awatanay ibalinan nan nitudo' an Hapit Apo Dios ti mahapul an nan Na'abuniyanan an Lennaway bumadang ay hiya ya unna ma'awatan di ibalinana. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("P21_21","091_1_21","2PE","1","21","21","Ti nan Hapit Apo Dios ya agguy nalpuh nomnom din numbino'ob'on an propeta, mu impa'innilan nan Na'abuniyanan an Lennawan dida ya unda ipa'innilah nan tatagu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("P22_1","091_2_1","2PE","2","1","1","Mu ta\"on un hidin penghana ya wadaday agguy immannung an propeta an un nonongan inaliday un diday propetan Apo Dios. Ya umat goh an awniat wadaday middum ay da'yun muntudtuduh agguy immannung, ya adida unudon hi Apu tu'un hi Jesus an nangiyatoy hi bahol tu'u, at hiyanan nidugah an moltaon Apo Dios dida. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("P22_2","091_2_2","2PE","2","2","2","Mu ta\"on un umat hina ya do'ol damdamay tatagun mangunud hi nappuhin atonda. At hiyah ne dumalat ya pihulon di tatagu nan Makulug an Ma'unud an un'unudon tu'u. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("P22_3","091_2_3","2PE","2","3","3","Ya hay pangngalandah pihhuyuy gamgamgamandah nan gunda pangitudduwan hinan malgom an layah ay da'yu. Mu hi Apo Dios an munhumalyah tagu ya indadaanay moltada! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("P22_4","091_2_4","2PE","2","4","4","Makulug an mamoltada ti ta\"on un din a'anghel an numbahol ya agguy hemmo' Apo Dios dida, at impiyuyna didad imbelnu. Ya engganad ugwan ya wah didah nan munhehellong an nibabalud hinan na'uhu' hi engganah tun adatngan di punhumalyaan Apo Dios. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("P22_5","091_2_5","2PE","2","5","5","Ya agguyna goh hemmo' din tataguh din penghanan nappuhiy ina'inatda ti lembongna tun luta ta numpunlonongda. Ya hi Noah di gun nangitudtuduh maphod an pangat an miyunnudan hi pohdon Apo Dios, at hiya ya nan pitun i'ibbana ya anggay di nabaliwan. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("P22_6","091_2_6","2PE","2","6","6","Umat goh an agguy hemmo' Apo Dios nan tatagud Sodom ya ad Gomorrah ti genhobna dida. Umat hinay inatna ta panginnilaan hi aat di pummoltanah tatagun adi kumulug ay Hiya. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("P22_7","091_2_7","2PE","2","7","8","Mu binaliwanah Lot ti ma\"aphod an tagun munha'it di nomnomnan dumalat nan gunna tigotigon hi abigabigat an nappuhin ato'aton nan ni'babluyana ya nan umipabain an gunda hapiton. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("P22_9","091_2_9","2PE","2","9","9","Hiyah ne panginnilaan an badangan Apo Dios nan kumulug ay Hiyah nan punligligatanda, mu hana ay an nappuhiy pangatdan tatagu ya indadaana mahkay di moltadah tun punhumalyaanah tatagu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("P22_10","091_2_10","2PE","2","10","10","Nidugdugah di pummoltanah nan mangat hi nappuhin laylaydon di odolda ya nan nangohoy hi a'ap'apuda. Hanan inali' an muntudtuduh nibahhaw an mi'id di bainda ya ngohoyonda nan na'abbagbagtu ya un dida, ya ta\"on un nan a'anghel ya pumpahalda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("P22_11","091_2_11","2PE","2","11","11","Ya wan daten a'anghel an nidugah di abalinanda ya adida pihulon nan na'ampa ya un didah hinagang Apo Dios. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("P22_12","091_2_12","2PE","2","12","12","Mu daten muntudtuduh nibahhaw ya atondan amin di nappuhin pohdonda, ya pamgaday pihul an adida ma'awatan ti mi'id nomnomdan umatdah nan animal hi inalahan an ma'na ta patayon ta apogpogana. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("P22_13","091_2_13","2PE","2","13","13","Nunheglay amoltaandan dumalat nan nappuhin ina'inatda. Mi'id di bainda ti ta\"on hi un nan mapatal ya ipattigdan aton nan ababain an pun'amlongan di odolda. Ya ta\"on hi un nan pi'yam'amungandan da'yu ya bainon da'yu ti ta\"on un hidi ya ma\"an'anladan mangat eden ababain an pun'amlongan di odolda! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("P22_14","091_2_14","2PE","2","14","14","Ya wa ay di tinnigdah babai ya inamnawanda. Ya adida humigan bumahobahol, ya gunda balbaliyan nan agguy nihamad di pangulugda ta middumdah nan ato'atonda. Ya pumunghandah malgom. Hiyanay dumalat hi nangalyan Apo Dios an moltaona dida. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("P22_15","091_2_15","2PE","2","15","15","Ya din'ugda nan maphod an pangat an miyunnudan hi pohdon Apo Dios ta hay unudonda ya nan tudtudun din hi Balaam an holag Beor an din gun namalbalih din i'ibbana ta nangngalanah lagbuna. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("P22_16","091_2_16","2PE","2","16","16","Mu hi Balaam ya inhingal Apo Dios an impahapitna nan dongkina ta hiyay nangipadinong ay Balaam hidin nun'appuhin ato'atona. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("P22_17","091_2_17","2PE","2","17","17","Daten tatagu ya mi'id di hulbin di itudtududa ti nibahhaw. Diday mipaddung hinan natdu' an obob ya nan bunut an alyon hi un umiyalih udan mu gun at miyaddib. At hiyanan indadaan Apo Dios nan hehellong ahan hi ayna pangipa'ayan ay didah udum hi algaw. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("P22_18","091_2_18","2PE","2","18","18","Nidugah di pumpahiyaandan muntudtudu, mu hay immannung ya layah di itudtududa. Dida goh di mangitudtuduh nan nappuhin laylaydon di odol ta hiyay pangagay'aydah nan pa'akullug ta way atondan manginaynayun an mangat hinan nappuhin din'ugda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("P22_19","091_2_19","2PE","2","19","19","Hay alyonda ya wa ay ta diday unudon ya libli tu'un mangat hi malgom, mu paddungnay himbutda ti nan nun'appuhin ato'atonday ad himbut ay dida. Umat hinay aatna ti wa ay ta immengha mahkay nan nappuhin ato'aton di ohan tagu ya hiya mahkay di mangidoldol ay hiyan mangat hi nappuhi. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("P22_20","091_2_20","2PE","2","20","20","Nan tagun nangidinong an mangat hi nappuhin dumalat di nanginnilaanan Apu tu'un hi Jesu Kristun mangibaliw ay ditu'u mu awni goh ya binangngadna ya nidugdugah an mahmo' ti nidugdugah di moltana ya un din hopapna! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("P22_21","091_2_21","2PE","2","21","21","Ti odolnay unna agguy ininnilay aat di maphod an pangat ya un nan nanginnilaana, mu awni goh ya din'ugna! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("P22_22","091_2_22","2PE","2","22","22","Nan tagun umat hina ya hiyay nipaddungan nan hapit an alyonay, “Nan ahu ya bangngadonan onon di inyutana.” Unu, “Nan babuy ya ta\"on hi un na'amoh ya numbangngad goh hinan nuntabla'ana.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("P23_1","091_3_1","2PE","3","1","1","I'ibba, hiyah te miyadwah tudo\"un da'yu. Hay intudo\"un te ya umat goh hidin nahhun an tudo\"un penhod'un ipanomnom ay da'yu nan Maphod an Tugun ta hiyay nonomnomonyu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("P23_2","091_3_2","2PE","3","2","2","Adiyu aliwan nan impa'innilan din numbino'ob'on an propeta ya nan impa'innilamin apostoles ay da'yun Tugun Apu tu'un hi Jesu Kristun nangibaliw ay ditu'u. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("P23_3","091_3_3","2PE","3","3","3","Ya hay aptan ahan hi ipanomnom'u goh ay da'yu ya nan ma'at hitun agadyuhan di apogpogan tun luta. Ti awniat do'olday mangidoldol an mangat hi nappuhin laylaydon di odolda, ya balbaliyan da'yun ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("P23_4","091_3_4","2PE","3","4","4","alyonday, “Uggoh mah hi Jesus an mumbangngad? Uya'a an nahukatanda mahkay nan o'ommod tu'un natoy ya un hihidya tuwali tun tigaw tun luta an nete\"ah din penghana! At anuud mah di umaliana?” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("P23_5","091_3_5","2PE","3","5","5","Umat hinay alyon nan tatagu ti gulatondan adi kulugon an anggay di hapit Apo Dios at mawadad abuniyan ya tun luta. Ya hay alpuwan di luta ya danum, ya umat goh an hay danum di alpuwan di ataguan nan wah tun luta. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("P23_6","091_3_6","2PE","3","6","6","Ya danum goh di nama\"ih nan mataguh tun lutah din nunlobongan Apo Dios. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("P23_7","091_3_7","2PE","3","7","7","Ya dumalat di abalinan di hapitna ya nunnonngonad abuniyan ya tun luta, mu awniat pa\"ionah apuy hitun punhumalyaana ya pummoltaanah nan nun'appuhiy pangatnan tatagu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("P23_8","091_3_8","2PE","3","8","8","Mu adiyu aliwan an i'ibba an amin din ninomnom Apo Dios an ma'at ti umannung an ta\"on hi un mabayag unu ag'aga ti Hiya ya mi'id di nun'abhiwan di hin'algaw ya nan hinlibun tawon. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("P23_9","091_3_9","2PE","3","9","9","Manu ay hi engganad ugwan ya agguyna inat din inalinan ma'at ya unna hohoddon di puntutuyuan an amin di tataguh baholda ti adina pohdon an ta\"on ah oha ya mamolta. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("P23_10","091_3_10","2PE","3","10","10","Makulug an umalih Apu tu'un munhumalyah tagu, mu umat hi alian di mangakaw an mi'id di nanginnila. Henen algaw an aliana ya nidugah an mumbungug di gangoh di a'ubahan ad abuniyan, ya an amin nan wah di ya nan wah tun luta ya moghob. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("P23_11","091_3_11","2PE","3","11","11","Ya gapu ta inila tu'un umat hinay ma'at hi awni at mahapul an hay maphod di aton tu'u ta miyunnudan hinan pohdon Apo Dios ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("P23_12","091_3_12","2PE","3","12","12","ta punhohhoodan tu'uh nan algaw an gintudna. Ya aton tu'un amin di abalinan tu'un mangunud hinan pohdona ta ag'agay umalian Jesu Kristu. Henen algaw ya moghob ad daya ta ma'ubah an amin di wah di. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("P23_13","091_3_13","2PE","3","13","13","Mu ta\"on un umat hinay ma'at ya ditu'u ay an kimmulug ya iyokod tu'uh nan intulag Apo Dios an awniat waday balun ad abuniyan ya balun lutan umayan tu'u. An amin di wah di ya maphod. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("P23_14","091_3_14","2PE","3","14","14","At da'yun i'ibba, atonyun amin di abalinanyun mangunud hi pohdon Apo Dios ta hitun umalian Jesu Kristu ya mi'id di bahol tu'u ta maphod di idduman tu'un Hiya. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("P23_15","091_3_15","2PE","3","15","15","Nomnomonyu nan nidugah an ama'ulay Apo Dios ay ditu'u ti agguyna impa'alih Jesus ta way aton nan adi kumulug an muntutuyuh baholda ta mabaliwanda. Ya ta\"on un hi Paul an nahamad an ibba tu'un dumalat di abalinanan indat Apo Dios ya umat goh hituy intudo'nan da'yu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("P23_16","091_3_16","2PE","3","16","16","Makulug an amin nan tudo'na ti umat hituy impa'innilana. Mu wadaday intudo'nan naligat hi ma'awatan, at hiyanan adi ay pa\"innila ya nob'on di pangipaddunganda. Umat goh hinay atondah nan udum an impitudo' Apo Dios ta hiyay dumalat hi amoltaanda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("P23_17","091_3_17","2PE","3","17","17","Mu da'yun i'ibba ya gapu ta inilayu mahkay hatu at elanyu ta adi ayu mabalbaliyan hinan itudtudun danen ma'aladyah ya nappuhiy pangatnan tatagu ti wa ay ta mabalbaliyan ayu ya mabahibah nan nahamad an pangulugyu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("P23_18","091_3_18","2PE","3","18","18","Hay maphod ya inaynayunyun innilaon di aat Apu tu'un hi Jesu Kristun nangibaliw ay ditu'u. Ya ihamadyuy pangulugyun Hiya an dumalat di homo'na. Hiyay makulug hi mipabagbagtuh mid pogpogna! Amen.");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("J11_1","092_1_1","1JN","1","1","1","Heten itudo\"u ya hay aat nan Punhapiton Apo Dios an mangidat hi ataguan tu'u. Hiya ya wagwada tuwali ya un malmun amin di logom. Ya dengngodengngolmiy hapitna, ya tinnitinnigmiy aatna, ya hinamadmiy aatna, ya dinapami goh Hiya. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("J11_2","092_1_2","1JN","1","2","2","Ya immannung an heden mangidat hi ataguan tu'u ya nipattig, at tinnigmi. At ibaagmiy aatnan da'yu, ya henen ibaagmi ya hiyay dumalat hi pi'taguan tu'un Apo Dios hi mid pogpogna. Hidin penghana ya niddum Hiyan Apo Dios an hi Ama tu'u, mu la'tot ya nipattig ay da'mi. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("J11_3","092_1_3","1JN","1","3","3","Ya manu ay ibaagmin da'yu hatun tinnitinnigmi ya dengngodengngolmi eten tudo' ya ta way atonyun middum ay da'mi ta mi'hina\"agi tu'un amin ay Apo Dios an hi Ama tu'u ya nan Imbaluynan hi Jesus Kristu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("J11_4","092_1_4","1JN","1","4","4","Ya itudo\"u goh hete ta mihamad di pun'anlaan tu'u. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("J11_5","092_1_5","1JN","1","5","5","Heten ibaagmin da'yu ya hay dengngolmin inulgud han Imbaluy Apo Dios ti inalina an ay potang di aat Apo Dios, ya adi ahan umat hinan helong. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("J11_6","092_1_6","1JN","1","6","6","Ya gulat ta alyon tu'uy, “Mi'hina\"agi tu'un Apo Dios!” mu nappuhi ay nan ugali tu'un ay helong ya immannung an layah henen hinapit tu'u, ya layah goh di ato'aton tu'u ti adi mabalin hi un middum nan helong hinan potang! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("J11_7","092_1_7","1JN","1","7","7","Mu gulat ta nahamad di ugali tu'u an umat ay Apo Dios an nahamad di ugalina an ay patal at munhina\"agi tu'un hinohha, ya nan dalan Jesu Kristun nibugha' hidin natayana di gun mangaliw an amin hi bahol tu'u ta adi ma'u'unnung. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("J11_8","092_1_8","1JN","1","8","8","Mu gulat ta alyon tu'u di, “Mid bahol tu'u!” ya un hay odol tu'uy linayahan tu'u, ya hiyah ne panginnilaan hi un bo'on nan Nahamad an Tugun di unudon tu'u. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("J11_9","092_1_9","1JN","1","9","9","Mu itutuyu tu'u ay di bahol tu'un Apo Dios ya aliwanan amin di ina'inat tu'uh nappuhi ta adina u'unnungon ti makulug di aatna, ya ipahunungnan amin di atona. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("J11_10","092_1_10","1JN","1","10","10","Ya alyon tu'u ay di, “Agguy tu'u nabaholan!” ya un tu'u agguy kinulug di Hapit Apo Dios, at punlayahon tu'u Hiya ti inalinay nabaholan tu'un amin. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("J12_1","092_2_1","1JN","2","1","1","Imbabaluy'u, itudo\"uh ten tudo' ta innilaonyuy aat di adiyu abaholan. Mu gulat ta waday numbahol ya wada han mangihapit ay ditu'un Ama tu'un hi Jesu Kristun nahamad di ugalina. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("J12_2","092_2_2","1JN","2","2","2","Ti hay natayan Kristuy dimmalat hi nabaliwan di bahol tu'u, ya bo'on ditu'u ya anggay di nangatana ti inatna ta mabaliwan di bahol an amin di tataguh tun luta. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("J12_3","092_2_3","1JN","2","3","3","Ya unudon tu'u ay di Tugun Apo Dios ya hiyay panginnilaan hi un tu'u inila Hiya. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("J12_4","092_2_4","1JN","2","4","4","Ya wada ay di mangalih unna inilah Apo Dios mu adina unudon di Tuguna ya munlayah, ya mid ah am'amungit hi Nahamad an Tugun hi wan hiya. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("J12_5","092_2_5","1JN","2","5","6","Mu nan tagun mangunud hinan Hapit Apo Dios ya na'ahhamad di pamhodnan Apo Dios. Ya nan tagun mangalih un nun'immapit ay Apo Dios ya mahapul an ipaddungnay ugalinah din ugalin Jesu Kristu, ya atona ay ya hiyay panginnilaan hi un immannung an nun'immapit ay Apo Dios. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("J12_7","092_2_7","1JN","2","7","7","Da'yun i'ibba' an popohdo', hete han itugun'un da'yu ya bo'on pa'ittugun ti nitutugun hidin penghana, ya nitugun goh ay da'yuh din hopap di nangunudanyu. Ya henen nitugun hidin penghana ya hiyah ne nitudtudun dengngodengngolyu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("J12_8","092_2_8","1JN","2","8","8","Mu heten itudo\"un nitutugun hidin penghana ya ad ugwan ya anggay di panginnilaan hi udumnah aatna ti hay ugalin Jesus di hiyay mangipa'innila, ya nan ugaliyu goh di mangipa'innila. Ti ad ugwan di a'ubahan di paddungnay helong, at bumenabenang mahkay nan nahamad an ay potang. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("J12_9","092_2_9","1JN","2","9","9","Nan tagun mangalih un natugun an ay ihunay napatalan mu boholona ay di ibbanah tagu ya nahehelngan di ugalina damdama. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("J12_10","092_2_10","1JN","2","10","10","Ya nan tagun mamhod hi ibbanah tagu ya hiyay paddungnay gun maptangan, at mid di atonan muntudul hinan ibbana ta mumbahol. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("J12_11","092_2_11","1JN","2","11","11","Mu nan tagun mamohol hi ibbanah tagu ya paddungnay nahelngan ti adi pa\"innilah aat di Nahamad an Tugun, ya ay tipot di pannigna, at mid inilanah maphod hi owona. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("J12_12","092_2_12","1JN","2","12","12","Itud'a' da'yun imbabaluy'u ti na'aliwan di baholyu an dimmalat nan inat Kristu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("J12_13","092_2_13","1JN","2","13","13","Ya itud'a' da'yun mina'ilog ti inilayuy wagwada ya un malmun amin di logom. Ya itud'a' da'yun ungunga ti inabakyuh Satanas, ya itud'a' da'yun ung'ungungnga ti inilayuh Ama tu'un hi Apo Dios. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("J12_14","092_2_14","1JN","2","14","14","Ya itud'a' da'yun mina'ilog ti inilayu nan wagwada ya un malmun amin di logom. Ya itud'a' da'yun ungunga ti ongol di pangulugyu, ya wagwadan da'yu nan Hapit Apo Dios, ya inabakyuh Satanas. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("J12_15","092_2_15","1JN","2","15","15","Ya adi tu'u amnawan an mihakup hinan nun'appuhih tun luta, ya adi tu'u goh amnawan nan mun'a'amnawan an nun'appuhih tun luta. Ti amnawanyu ay hana ya hiyah ne panginnilaan an mid ah pamhodyun Ama tu'u. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("J12_16","092_2_16","1JN","2","16","16","Ya hay adi malpun Apo Dios an pangat ya nan gagangay an ugalih tun lutan umat hinan uma'amnawan di odol an mangat hi nappuhi, ya nan a'amnawan ahan di matan tigonan pohdonan alan, ya nan pumpahiyaan. Ya an amin hana ya gangayna ti un tun lutay nalmuwanda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("J12_17","092_2_17","1JN","2","17","17","Nan gagangay an ma'ama'at hitun luta ya gun ma'uba'ubah, ya mi'yubah goh an amin di wah tun lutan amnawan di tatagu. Mu nan tagun mangat hi pohdon Apo Dios ya hiyay mi'tagun Hiyah mid pogpogna. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("J12_18","092_2_18","1JN","2","18","18","Imbabaluy'u, magadyuh di apogpogan tun ma'ma'at ad ugwan! Dedengngolyu an waday umali nan Mi'bohhol ay Kristu an ma'alih AntiKristu, ya ta\"on ad ugwan ya wagwadaday do'ol an umat ay hiyan mi'bohhol ay Hiya. At hiyay panginnilaan tu'un un magadyuh di pogpog tun ma'ama'at ad ugwan. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("J12_19","092_2_19","1JN","2","19","19","Hana nan tatagun mi'bohhol ay Kristu ya nilammungdan ditu'uh din hopapna, mu ta\"on ya agguyda damdama ni'yunud hi unudon tu'u, at hiyaat unda nilahhin ay ditu'ud ugwan. Ti gulat ta ni'yunuddah nan unudon tu'u at agguyda nilahhin, mu hay alahhinanday panginnilaan hi unda agguy ni'yunud. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("J12_20","092_2_20","1JN","2","20","20","Mu hennag Kristu nan Na'abuniyanan an Lennawan da'yu, at inilayun amin nan Nahamad an Tugun. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("J12_21","092_2_21","1JN","2","21","21","Ya bo'on hay agguyyu nanginnilaan hi aat di Nahamad an Tugun di puntud'a' ay da'yu ti manu ay muntudo'a' ya inilayu mahkay nan aat di Nahamad an Tugun, at udma' di panginnilaanyuh aatna. Ya inilayu goh an nan layah ya adi malpuh nan Nahamad an Tugun. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("J12_22","092_2_22","1JN","2","22","22","Goh mah nan munlayah? Nan munlayah ya nan mangalih un bo'on hi Jesus di Alin Pento' Apo Dios. At hiyay mi'bohhobohhol ay Kristu ti adina kulugon hi Ama tu'un hi Apo Dios ya han Imbaluyna. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("J12_23","092_2_23","1JN","2","23","23","Ti han adi mangulug hinan Imbaluy Apo Dios ya hiyay agguy nun'immapit ay Amana, mu nan mangulug hinan Imbaluy Apo Dios ya hiyay nun'immapit ay Amana. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("J12_24","092_2_24","1JN","2","24","24","Ya ihamadyuy atonyu ta munnonong ay da'yu din nitugun hidin hopapnan da'yu ta adiyu al'alliwan. Ya adiyu ay al'alliwan hana ya munnonong ayun Ama tu'un hi Apo Dios ya nan Imbaluyna goh hi mid pogpogna. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("J12_25","092_2_25","1JN","2","25","25","Ya hiyah ne intulag Kristun ditu'u ti inalinay ipiddum ditu'un Apo Dios ta mi'tagu tu'un Hiyah mid pogpogna. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("J12_26","092_2_26","1JN","2","26","26","Ya manu ay itudo\"uh ten da'yu ya waday mangipadah an mangituduh layah ay da'yu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("J12_27","092_2_27","1JN","2","27","27","Mu hennag Kristu nan Na'abuniyanan an Lennawan da'yu, ya niyo'odol nan Na'abuniyanan an Lennawan da'yu, at undan gahin un way udumnan mangitudun da'yu. Ti nan Na'abuniyanan an Lennaway mangitudun amin hi mahapul hi innilaonyu, ya nahamad di ituduna an bo'on layah. At mahapul an unudonyuy itudun nan Na'abuniyanan an Lennawa, at munnonong ayun Kristu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("J12_28","092_2_28","1JN","2","28","28","Ya da'yun imbabaluy'un popohdo' ya munnonong ayun Kristu ta engganah pumbangngadana ta natulid tu'un mi'haggangan ay Hiya, ya adi tu'u bumain. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("J12_29","092_2_29","1JN","2","29","29","Ya inilayun nahamad di ugalin Kristu, at mabalin an inilayu goh an nan mangiyengngoh ay Hiya ta atonday nahamad ya diday inyimbaluy Apo Dios. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("J13_1","092_3_1","1JN","3","1","1","Nidugah di pamhod Ama tu'un ditu'u, at hiyanan imbilang ditu'uh imbaluyna! Ya immannung an imbaluy ditu'u! Ya nan tatagun nappuhiy pangatdah tun luta ya agguyda inilay aat Apo Dios an unudon tu'u, at hiyaat unda agguy inilay aat tu'u goh. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("J13_2","092_3_2","1JN","3","2","2","Ya da'yun i'ibba' an popohdo' ya ditu'uy imbabaluy Apo Dios ad ugwan. Mu awni ta udum hi algaw ya wada goh di nob'on hi aat tu'u ti hay nangiyimbaluyan Apo Dios ay ditu'u, mu mid inila tu'uh aatnad ugwan. Mu hay inila tu'u ya hi pidwah pumbangngadan Kristu at mahukatan di aat tu'u ta mipaddung tu'un Hiya ti ihamad tu'un mannig ay Hiyah aatna. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("J13_3","092_3_3","1JN","3","3","3","Ya heten aton Kristun ditu'uh pidwa ya mahapul di hiyay edenol tu'un mamannod ta ihamad tu'uy ugali tu'u ta umat hi ugalin Kristun nahamad. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("J13_4","092_3_4","1JN","3","4","4","Ya nan tagun mabaholan di adi mangunud hinan Uldin Apo Dios ti hay aat di bahol ya nan adi pangunudan hinan Uldin. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("J13_5","092_3_5","1JN","3","5","5","Ya inilayun immalih Kristu ta way atonan mangaliw hi bahol di tatagu, ya inilayu goh an mid ah baholna. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("J13_6","092_3_6","1JN","3","6","6","At an amin di munnonong ay Hiya ya adida itugtugan mabahobaholan. Mu nan tatagun mangitugtugan mabahobaholan ya diday agguy nanginnilah aat Jesus, ya agguyda inimmatunan di aatna. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("J13_7","092_3_7","1JN","3","7","7","Imbabaluy'u, elanyu ta adi da'yu balbaliyan hinan mangitudtuduh nahinnu! Nan tatagun mangamangat hi nahamad ya diday nahamad di ugalina an umat ay Kristun nahamad di ugalina. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("J13_8","092_3_8","1JN","3","8","8","Mu nan tatagun mangitugtugan mabahobaholan ya diday mun'immapit ay Satanas ti nete\"ah din hopapna ya nabaholan hi Satanas ta engganad ugwan. At hiyaat un immali ahan han Imbaluy Apo Dios ta way atonan mangabak hinan ato'aton Satanas. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("J13_9","092_3_9","1JN","3","9","9","An amin nan nibilang hi imbaluy Apo Dios ya adida itugtugan mabahobaholan ti binoltanda nan ugalin Apo Dios. Ya diday inyimbaluy Apo Dios, at adi mabalin unda itugtugan mabahobaholan. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("J13_10","092_3_10","1JN","3","10","10","Ya ma'innilah un imbaluy Apo Dios nan tagu unu imbaluy Satanas ti an amin di tagun adi mangat hi maphod unu mid pamhoddah i'ibbada ya diday imbabaluy Satanas. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("J13_11","092_3_11","1JN","3","11","11","Hay dengngolyuh tugun hidin hopap di nitudtudun da'yu ya alyonay mahapul an mumpopohhodan tu'u. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("J13_12","092_3_12","1JN","3","12","12","Ya adi tu'u aton din inat Cain ti nun'immapit ay Satanas, at hiyanan pinatoynay agina. Ya manu ay pimmatoy ti hiya ya nappuhiy ina'inatna, mu maphod di ina'inat din agina. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("J13_13","092_3_13","1JN","3","13","13","At umat goh ay da'yu, i'ibba', at adi ayu manoh'ah un da'yu boholon hinan tataguh tun luta ti gagangaynan nipaddungdan Cain. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("J13_14","092_3_14","1JN","3","14","14","Ya inila tu'un adi tu'u milahhin ay Apo Dios ti un tu'u mi'tagun Hiyah mid pogpogna, ya hay pangimmatunan ya waday pamhod tu'uh i'ibba tu'u. Ti an amin di mid pamhodnah nan i'ibbana ya diday nilahhin ay Apo Dios. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("J13_15","092_3_15","1JN","3","15","15","Ya an amin di mamohol hi i'ibbana ya nipaddung hinan pimmatoy, ya inilayu an adi mi'tagun Apo Dios nan pumatoy, at umat goh hinan mamohol hinan i'ibbana. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("J13_16","092_3_16","1JN","3","16","16","Ya hiyah te panginnilaan tu'uh aat di nahamad an pamhod ti inila tu'uy inat Jesus an nangiyatoy ay ditu'u. Ya maphod hi un tu'u goh baliwan di i'ibba tu'uh unda mahapul di badang tu'u an ta\"on hi un tu'u iyatoy! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("J13_17","092_3_17","1JN","3","17","17","Ya gulat ta tigon nan adangyan an taguy ibbanan munhapul hi badang ta mid gohgohnan hiya at undan mah way pamhodnan Apo Dios? ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("J13_18","092_3_18","1JN","3","18","18","Da'yun imbabaluy'u, hay pangipattigan tu'uh pamhod tu'uh i'ibba tu'u ya bo'on hay hapit ya anggay ti nan ato'aton tu'un maphod ay dida ti hiyay nahamad hi pangipattigan hi pamhod. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("J13_19","092_3_19","1JN","3","19","19","Ya aton tu'u ay hana ta nahamad di pamhod tu'uh i'ibba tu'u at hiyah ne panginnilaan an immannung an niddum tu'uh nan Nahamad an Tugun, ya adi tu'u bumain hi idduman tu'un Apo Dios. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("J13_20","092_3_20","1JN","3","20","20","Ya gulat ta numanomnom nan ohan kimmulug ti alyonah nomnomnay, “Ini, agguy nahamad nin di nidduma' ay Kristu, at bo'ona' Kristiano!” mu inilan Apo Dios di aatna tuwali ti inilanan amin di logom, at gapu ta waday nahamad an pamhodnah nan i'ibbana at hiyay pangipattigan hi niddumanan Apo Dios. Mattig an abakon Apo Dios nan numanomnoman tu'u! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("J13_21","092_3_21","1JN","3","21","21","Ya da'yun i'ibba an popohdo', gulat ta adi tu'u numanomnom hi un way bahol tu'u at adi tu'u goh bumain hinan idduman tu'un Apo Dios. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("J13_22","092_3_22","1JN","3","22","22","Ya an amin di ibaga tu'un Hiya ya midat ay ditu'u ti unu'unudon tu'uy intuguna, ya ato'aton tu'uy mangipadenol ay Hiya. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("J13_23","092_3_23","1JN","3","23","23","Ya hay intugun Apo Dios ay ditu'u ya ta kulugon tu'u han Imbaluynan hi Jesu Kristu, ya ta mumpopohhodan tu'u ti hiyana goh din intugun Kristu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("J13_24","092_3_24","1JN","3","24","24","An amin tu'un nangunud hinan intugun Apo Dios di nun'immapit ay Hiya, ya nun'immapit goh hi Apo Dios ay ditu'u. Ya hay panginnilaan ya niyo'odol nan Na'abuniyanan an Lennawan ditu'un hennag Apo Dios. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("J14_1","092_4_1","1JN","4","1","1","Da'yun i'ibba', adiyu ni' kulugon an amin di muntudtudun da'yu ti hamadonyuh mahhun nan kalahin di lennawan mangipahapit ay dida ta innilaonyuh un dida nan nalpun Apo Dios unu bo'on. Ti do'olday mumpunlayah an propetan numpapanguy hitun abablubabluy hitun luta an nuntudtuduh layah. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("J14_2","092_4_2","1JN","4","2","2","At hay panginnilaanyuh un nan Na'abuniyanan an Lennaway mangipahapit hinan muntudtudu ya diday mangabulut an hi Jesu Kristu ya nitungaw ya tagu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("J14_3","092_4_3","1JN","4","3","3","Mu nan lennawan mangipahapit hinan muntudtudu ta adina abuluton henen aat Jesus ya bo'on nalpun Apo Dios. Hiya ya lennawan nan mi'bohhol ay Kristu, ya dedengngolyu an umali, ya ten ad ugwan ya wadadah tun luta. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("J14_4","092_4_4","1JN","4","4","4","Imbabaluy'u, da'yuy tatagun Apo Dios ti inabalinanyun nangabak hinan agguy nahamad an muntudtudu ti nidugdugah an do'do'ol di abalinan nan Lennawan Apo Dios an niyo'odol ay da'yu ya un nan lennawan niyo'odol hinan mi'bohhol ay Kristu an hi Satanas! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("J14_5","092_4_5","1JN","4","5","5","Ya hanan munlayah an muntudtudu ya nun'immapitdah nan nun'appuhiy nomnomnah tun luta, at hay itududa ya nan nalmuh tun luta ya anggay. At hiyaat un unudon nan tataguh tun lutan nappuhiy nomnomday itududa. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("J14_6","092_4_6","1JN","4","6","6","Mu tagu ditu'un Apo Dios, at an amin di nun'immapit ay Apo Dios ya diday mangunud hinan itugun tu'u. Ya nan bo'on tagun Apo Dios di adi mangunud hinan itugun tu'u. At hiyah ne panginnilaan tu'uh un hay nepto' an Lennaway mangipahapit hinan muntudtudu unu hay munlayah an lennawa. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("J14_7","092_4_7","1JN","4","7","7","Da'yun i'ibba' an popohdo', hay maphod ya mumpopohhodan tu'un hinohha ti hay alpuwan di pamhod ya hi Apo Dios. At an amin di way pamhodna ya diday imbabaluy Apo Dios, ya inilada Hiya. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("J14_8","092_4_8","1JN","4","8","8","Ya an amin di mi'id pamhodna ya diday agguy nanginnilan Apo Dios ti an amin di pamhod ya hi Apo Dios nalpuwana. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("J14_9","092_4_9","1JN","4","9","9","Ya hay nangipattigan Apo Dios hi pamhodnan ditu'u ya hennagna han oh'ohhan Imbaluynah tun luta ta way aton tu'un mi'tagun Hiyah mid pogpogna an dimmalat din inatna. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("J14_10","092_4_10","1JN","4","10","10","Ya na'ahhamad nan pamhod Apo Dios ay ditu'u ya un nan pamhod tu'un Hiya. Ti hay aat di pamhodnan ditu'u ya hennagna din Imbaluyna ti Hiyay pallog di bahol tu'un dimmalat din inatna. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("J14_11","092_4_11","1JN","4","11","11","Da'yun i'ibba' an popohdo', gapu ta umat hinay aat di pamhod Apo Dios ay ditu'u at maphod hi un tu'u goh mumpopohhodan. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("J14_12","092_4_12","1JN","4","12","12","Ya mid ah ohah nannig ay Apo Dios. Mu ta\"on ya nun'immapit hi Apo Dios ay ditu'uh un tu'u mumpopohhodan, at gun ma'udman di pamhod tu'un Hiya. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("J14_13","092_4_13","1JN","4","13","13","Ya inila tu'un nun'immapit tu'un Apo Dios, ya nun'immapit goh hi Apo Dios ay ditu'u. Ya hay panginnilaan tu'un ne ya niyo'odol ay ditu'u nan Lennawan Apo Dios an hennagna. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("J14_14","092_4_14","1JN","4","14","14","Ya tinnigmih Jesus, at hiyanan ibaagmih nan tatagu an hennag Ama tu'u nan Imbaluyna ta immalih tun luta ta Hiyay mamaliw hinan tatagu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("J14_15","092_4_15","1JN","4","15","15","Ya an amin di mangibaag hi un Imbaluy Apo Dios hi Jesus ya diday middum ay Apo Dios, ya middum goh hi Apo Dios ay dida. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("J14_16","092_4_16","1JN","4","16","16","At inila tu'un waday pamhod Apo Dios ay ditu'u, at hiyah ne pangehdolan tu'u. Hi Apo Dios ya Hiyay alpuwan nan pamhod. Ya nan tagun manginaynayun an mangipattig eten pamhod ya mattig an niddum ay Apo Dios, ya niddum goh hi Apo Dios ay hiya. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("J14_17","092_4_17","1JN","4","17","17","Ya umat ay hinay aton tu'u at gun ma'udman di pamhod tu'u ta engganah un mihamad, at adi tu'u mun'od'od hinan gutud di punhumalyaana, ti hay aat tu'uh tun luta ya eyengngoh tu'uh nan aat Kristu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("J14_18","092_4_18","1JN","4","18","18","Ya gulat ta waday pamhod tu'u at adi tu'u tuma'ot ay Hiya ti nahamad ay di pamhod tu'u at mi'id mahkay di ta'ot tu'u. Ya hay dumalat hi tuma'tan tu'un Apo Dios ya nan panumalyaanan ditu'u, at nan way ta'otna ya agguy nihamad di pamhodnan Apo Dios. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("J14_19","092_4_19","1JN","4","19","19","Ya manu ay waday pamhod tu'un Apo Dios ti Hiyay nahhun an namhod ay ditu'u. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("J14_20","092_4_20","1JN","4","20","20","Ya gulat ta way mangalih, “Waday pamhod'un Apo Dios!” mu hiya ya boholonay ibbana at mattig an hiya ya munlayah. Ti gulat ta nan tagun mid pamhodnah nan ibbanan tagun tigotigona at namaman mid pamhodnan Apo Dios ti agguyna tintinnig. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("J14_21","092_4_21","1JN","4","21","21","Ya hay intugun Kristuh unudon tu'u ya inalinay, “Nan mamhod ay Apo Dios ya mahapul an pohdona goh di i'ibbana.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("J15_1","092_5_1","1JN","5","1","1","An amin di mangulug an hi Jesus di Alin Pento' Apo Dios ya diday imbabaluy Apo Dios an hi Ama tu'u ti an amin di mamhod hinan ommod an lala'i ya pi'pohodda goh nan imbabaluynan taguna. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("J15_2","092_5_2","1JN","5","2","2","Ya pohdon tu'u ay hi Apo Dios ta unudon tu'uy Tuguna ya hiyay panginnilaan tu'uh un waday pamhod tu'uh nan imbabaluynan tatagu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("J15_3","092_5_3","1JN","5","3","3","Ya hay aat di pamhod tu'un Apo Dios ya umat goh hinay pangunudan tu'uh nan intuguna. Ya nan intuguna ya adi na'alligat hi unudon ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("J15_4","092_5_4","1JN","5","4","4","ti an amin di imbabaluy Apo Dios ya ologdan mangabak hinan mi'bohhol ay Apo Dios hitun luta. Ya hay pangabak tu'u ya nan pangulug tu'un Apo Dios. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("J15_5","092_5_5","1JN","5","5","5","Ya nan mangulug hi un Imbaluy Apo Dios hi Jesus ya dida ya anggay di mangabak hinan mi'bohhol ay Apo Dios. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("J15_6","092_5_6","1JN","5","6","6","Hidin immalian Jesu Kristuh tun luta ya duwaday ihtiguh immannungan di aatna an Dios: nan danum hidin nabonyagana, ya nan dalah din natayana. Ya bo'on hay nabonyagana ya anggay di aptan ti aptan goh nan immayuhan di dalana. Ya ihtigu goh nan Na'abuniyanan an Lennawah aatna, ya makulug an amin di ipa'innilana. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("J15_7","092_5_7","1JN","5","7","7","At tuluday ihtiguh aatna ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("J15_8","092_5_8","1JN","5","8","8","an nan Na'abuniyanan an Lennawa, ya nan danum hidin nabonyagana, ya nan dalanah din natayanan immayuh. Ya napapaddung di ihtigudan tulu! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("J15_9","092_5_9","1JN","5","9","9","Abuluton tu'u ay di ihtigun di tagu ya imammamanay pangabulutan tu'uh nan pangihtigun Apo Dios ti adi ahan mibahhaw di hapitona! Ya Hiyay mangihtiguh aat Jesus an Imbaluyna. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("J15_10","092_5_10","1JN","5","10","10","At an amin di mangulug hinan Imbaluy Apo Dios ya iniladan makulug henen hinapitna. Mu nan adi mangulug hinan Hapit Apo Dios ya punlayahonda Hiya ti agguyda kinulug din hinapitnah aat Jesus. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("J15_11","092_5_11","1JN","5","11","11","Ya hay hinapit Apo Dios ya inalinay indadaanay pi'taguan tu'un Hiya ta mi'tagu tu'un Hiyah munnanannong, ya henen pi'taguan ya wadah nan Imbaluyna. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("J15_12","092_5_12","1JN","5","12","12","At an amin di mangulug hinan Imbaluy Apo Dios ya mi'tagudan Apo Dios hi mid pogpogna, mu nan adi mangulug ay Hiya ya adida mi'tagun Hiya. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("J15_13","092_5_13","1JN","5","13","13","Manu ay itudo\"u hatun da'yun mangulug hinan Imbaluy Apo Dios ya ta innilaonyun mi'tagu ayun Apo Dios hi mid pogpogna. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("J15_14","092_5_14","1JN","5","14","14","At adi tu'u mun'ogon an munluwalun Apo Dios ti inila tu'u an wa ay ta ibaga tu'u nan malgom an pohdon tu'u ya immannung an idatna. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("J15_15","092_5_15","1JN","5","15","15","At gulat ta kulugon tu'u an donglona at inila tu'u goh an idatnay ibaga tu'un Hiya. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("J15_16","092_5_16","1JN","5","16","16","Tigonyu ay di aton di ibbayun nappuhi ta mumbahol ya adi umdah nen bahol hi ilahhinanan Apo Dios at iluwaluanyuh nen tagu, at adi ilahhin Apo Dios hiya. Hiyah ne aton Apo Dios hinan nabaholan an adi umday baholdah ilahhinandan Hiya. (Mu waday udumnan bahol an umdah ilahhinan ay Apo Dios, ya bo'on hiyay inali' hi iluwaluanyun Apo Dios.) ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("J15_17","092_5_17","1JN","5","17","17","Ya an amin di nappuhih aton ya bahol, mu waday bahol an adi umdah ilahhinan ay Apo Dios. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("J15_18","092_5_18","1JN","5","18","18","Ya inila tu'un adi itugtugan nan imbabaluy Apo Dios hitun lutan bumahobahol ti halimunan nan Imbaluy Apo Dios dida, at mid olog Satanas an mangat hi logom ay dida. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("J15_19","092_5_19","1JN","5","19","19","Ya inila tu'u an ditu'uy tatagun Apo Dios, mu nan udumnan tataguh tun lutan nun'appuhiy pangatda ya diday hakup Satanas. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("J15_20","092_5_20","1JN","5","20","20","Ya inila tu'u goh an immalih tun luta nan Imbaluy Apo Dios, ya impa'innilanan ditu'uy aton tu'un manginnilah aat di amakulug Apo Dios. Ya ditu'uy nun'immapit hinan makulug an Dios ya ay Jesu Kristun Imbaluyna. Ya hi Apo Dios di makulug an unudon tu'u, ya Hiyay dumalat hi pi'taguan tu'un Hiyah munnononnong. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("J15_21","092_5_21","1JN","5","21","21","Da'yun imbabaluy'u, du'gonyu nan annabin di madayaw!");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("J21_1","093_1_1","2JN","1","1","1","Ha\"in an ohan apuyu ya muntudo'a' ay da'yun hin'ina an pinilin Apo Dios. Ongol di pamhod'un da'yu. Ya bo'on ha\"in ya anggay di namhod ay da'yu ti popohdon da'yu goh an amin hinan nanginnilah nan Makulug an Tugun. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("J21_2","093_1_2","2JN","1","2","2","Ya manu ay pohdon da'yu ti dumalat hinan pangulugan tu'uh nan Hapit Apo Dios an hiyah ne bumadang hi enggana ay ditu'u. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("J21_3","093_1_3","2JN","1","3","3","Odowon tu'u ni' di pangipadutu', ya homo', ya lenggop an malpun Apo Dios an hi Ama tu'u ya nan Imbaluynan hi Jesu Kristu ta mihamad di pangulug tu'u ya mumpopohhodan tu'u. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("J21_4","093_1_4","2JN","1","4","4","Ma\"amlonga' hi nanginnilaa' an waday udum hinan imbabaluymu an mangun'unud hinan intugun Ama tu'un ditu'uh aat nan Makulug an Tugun. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("J21_5","093_1_5","2JN","1","5","5","At ten ihamad'un alyon ay he\"an mumpopohhodan tu'un amin. Ya heten Tugun an itudo\"u ya bo'on pa'ittugun ti nitutugun ay ditu'uh din hopapna. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("J21_6","093_1_6","2JN","1","6","6","Hay pamhod tu'u ya mipattig hi pangun'unudan tu'uh nan Tugun Apo Dios. Ya dengngodengngol tu'u tuwalih ten Tugun an mumpopohhodan tu'un nete\"ah din nangulugan tu'un Kristu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("J21_7","093_1_7","2JN","1","7","7","Ya do'olday ahilalayah an hay nibahhaw di itududah nan abablubabluy hitun lutan immaya'ayanda. Ya didan buhul Jesu Kristu ya adida abuluton an Hiya ya nitungaw, at numbalin hi tagu. Nan tagun bumalbali ya umat ay AntiKristu! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("J21_8","093_1_8","2JN","1","8","8","Ya tigonyu ta waday hulbin din gunmi intuddutuddun da'yu ta odowonyun amin nan idat Apo Dios. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("J21_9","093_1_9","2JN","1","9","9","Ti nan tagun adi manginaynayun an mangun'unud hinan intudtudun Kristu ti nan nomnomnomonay un'unudona ya bo'on tagun Apo Dios. Mu nan tagun mangun'unud hinan intudtudun Jesu Kristu ya hiyay tagun da Ama tu'un hi Apo Dios ya hi Jesu Kristun Imbaluyna. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("J21_10","093_1_10","2JN","1","10","10","Nan tagun umalih abungyu an bo'on nan intudtudun Jesu Kristuy itudtuduna ya adiyu pahi'umon, ya adiyu apngaon dida. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("J21_11","093_1_11","2JN","1","11","11","Ti gulat ta haggungonyuy umat hinan tagu ya paddungnay binadanganyuh nan layah an itudtuduna, at omod un ayu mi'bahol ay hiya. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("J21_12","093_1_12","2JN","1","12","12","Do'ol di pohdo' an alyon ay da'yu, mu odolnah un'u adi itudo' ad ugwan ti penhod'un umalih na ta un tu'u munhahhahapit ta mun'am'amlong tu'un amin. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("J21_13","093_1_13","2JN","1","13","13","Ya inalin han a'amuno'om an imbabaluy han agim an babain pento' Apo Dios hi tataguna goh di apngaon da'yun amin.");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("J31_1","094_1_1","3JN","1","1","1","Ha\"in an apuyu ya itud'a' he\"a, Gaius, an popohdo' an dumalat hinan niddumantan Apo Dios. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("J31_2","094_1_2","3JN","1","2","2","Ibba', iluwaluan da'an Apo Dios ta maphod an amin di ma'at ay he\"a an umat hi anahamad di pangulugmu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("J31_3","094_1_3","3JN","1","3","3","Ya ma\"am'amlonga' ti immali nan i'ibba tu'u, ya inulgudday a'un'unnudmun mangunud hinan Makulug an Tugun ti hiyah ne tuwali inila' hi ato'atom an manginaynayun hitun ataguam. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("J31_4","094_1_4","3JN","1","4","4","Ya unat goh donglo' an unu'unudon nan imbabaluy'u nan Makulug an Tugun ya iyamlo'amlong'uh ne ya un nan udumnan umipa'amlong. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("J31_5","094_1_5","3JN","1","5","5","I'ibba' an popohdo', maphod nan inatmun bimmadang hinan i'ibba tu'u an ta\"on un nan mangilin mi'id inilam ay dida. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("J31_6","094_1_6","3JN","1","6","6","Ya da'min ma'amu'amung hitu an mangunud ay Kristu ya inulguddan da'miy aat di pamhodmun dida. Ya maphod hi unmu idat di mahapuldah nan punle'le'danda ti diday puntamuon Apo Dios. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("J31_7","094_1_7","3JN","1","7","7","Ti didan nunle'le'od ya hay tamun Kristuy dumalat hi punle'le'danda, ya agguyda dinawat di badang di agguy nangunud ay Kristu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("J31_8","094_1_8","3JN","1","8","8","At hay mahapul ya ditu'un mangunud di bumadang ay dida ta paddungnay mi'badang tu'un didah nan puntudtuduwandah nan Makulug an Tugun. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("J31_9","094_1_9","3JN","1","9","9","Waday impiyali' an ho'ho'dod an tudo\"un da'yun ma'amu'amung hina. Mu hi Diotrephes ya pohdonan mun'ap'apu, at hiyaat unna adi haggungon di alyo'. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("J31_10","094_1_10","3JN","1","10","10","Mu awni ta umalia' hina at ibaag'un da'yun amin di ina'inatna ti hay inatna ya waday impa'lehnan ha\"in an layah! Ya bo'on hene ya anggay di inatna ti adina mangilion nan i'ibba tu'un umalih na, ya ipawana goh nan udumnan mamhod an mummangilin dida, ya pakakona goh nan mamhod an mummangili ta adida mi'yamu'amung ay da'yun mangunud ay Jesus! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("J31_11","094_1_11","3JN","1","11","11","Ibba', adim eng'enghon nan nappuhin ma'at, ta nan maphod an ma'at di hiyay eng'enghom. An amin di maphod di ato'atonda ya diday tatagun Apo Dios, mu nan nappuhiy ato'atonda ya diday agguy nanginnilan Apo Dios. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("J31_12","094_1_12","3JN","1","12","12","Ya hapiton an amin di tataguy amaphodan Demetrius, ya immannung an maphod di ato'atona, ya hapito' goh di amaphodana, ya inilam an umannung nan imbaag'u. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("J31_13","094_1_13","3JN","1","13","13","Do'ol di pohdo' an alyon ay he\"a, mu bo'on hay tudo\"uy pohdo' hi pangalya'. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("J31_14","094_1_14","3JN","1","14","14","At hay pohdo' ya ag'agaa' an umalin mumbihhitan he\"a ta mun'ul'ulgudtah maphod. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("J31_15","094_1_15","3JN","1","15","15","Adaog'a ni' hina. Ya alyon an amin nan i'ibbam hituy apngaon da'an amin ay dida, ya ipa'apngaa' ni' goh hinan i'ibba' hina.");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JD1_1","095_1_1","JUD","1","1","1","Heten tudo' ya nalpun ha\"in an agin Jacob an hi Jude an baal Jesu Kristu. Muntudo'a' ay da'yun i'ibba' an napilin tatagun pa'appohdon Ama tu'un hi Apo Dios ya ipapapto' Jesu Kristu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JD1_2","095_1_2","JUD","1","2","2","Gun ni' minaynayun di homo' ya pamhod Apo Dios ay da'yu, ya palenggopon da'yuh nahamad. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JD1_3","095_1_3","JUD","1","3","3","Da'yun i'ibba', hay ninomnom'uh itudo\"un da'yu ya hay aat di abaliwan tu'un amin, mu bo'on ad ugwan. At hay alyo' ay da'yu ya gun tu'u inaynayun an halimunan nan kinulug tu'u tuwali ti hiyah ne impitudtudun Apo Dios hinan tatagunan adi namaag ya maluman. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JD1_4","095_1_4","JUD","1","4","4","Alyo' di umat hitun da'yu ti wadaday mungngohoy ay Apo Dios an niddum hidin nabayag. Nibahhaw nan itudtududah aat di pangipadutu'an Apo Dios ta pangalida ta mabalin an atonda nan adi maphod an pohdon di odol. Ya adida abuluton an hi Jesu Kristu ya anggay di ma'unud an Apu, mu impitudo' tuwalin Apo Dios hidin nabayag an mamolta nan tatagun umat hinay aatda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JD1_5","095_1_5","JUD","1","5","5","Ta\"on di unyu inilay aatna mu penhod'un ipanomnom ay da'yun ta\"on di impangulun Apo Dios nan tataguna ta nakakdad Egypt an nihbutanda ta adida mahkay maligligatan mu la'tot ya pinatoyna nan agguy nangulug ay Hiya. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JD1_6","095_1_6","JUD","1","6","6","Ya hay oha goh hi na'ulgud ya nan namoltaan nan udumnan a'anghel hidin penghana ti agguyda innaynayun di haaddad abuniyan, at tinaynanda nan nunhituwanda. Ya impibalud Apo Dios didah mid pogpognah nan nahelngan ta hodonda han algaw an punhumalyaan Apo Dios ay dida. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JD1_7","095_1_7","JUD","1","7","7","Ya nomnomonyu goh an umat hinay bimmungtan Apo Dios hinan tatagud Sodom, ya ad Gomorrah, ya nan tataguh nan nun'eheggon an babluy ta genhobna dida, at numbalindah dapul ti nidugah di baholdan ina'inatday lumihog an umat hi mi'linala'i ya mi'binabai, ti hay linala'i ya elo'day ibbadan linala'i, ya umat goh hinay binabai an elo'day ibbadan binabai. Hi Apo Dios ya inatnay umat hina ta ipa'innilanan amin hinan tatagun ta\"on ad ugwan ya wada nan munnononnong an apuy an pummoltanah nan tatagun nappuhiy ato'atonda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JD1_8","095_1_8","JUD","1","8","8","Hanan linala'in da'yun mangitudtuduh nan nibahhaw ya umatdah nan minoltan Apo Dios ti nappuhi nan nonomnomonda ya hay pun'amlongan di odolday ato'atonda. Adida goh ibilang an waday nabagbagtu ya un dida, ya na'ampa ahan di pannigdah nan a'anghel ad abuniyan. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JD1_9","095_1_9","JUD","1","9","9","Mu ta\"on hi Michael an ap'apun di anghel ya agguyna inat di umat hina, ya ene'gonana nan namolta an anghel an hi Satanas. Ti hidin nunhongngilandah un hay mangngal hidin odol Moses ya mi'id di nappuhih inalinan hiya an anggay di nangalyanah, “Hi Apo Dios di okod an mangihingal ay he\"a!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JD1_10","095_1_10","JUD","1","10","10","Mu daten tatagu ya imbaagday malgom an agguyda na'awatan. At umatdah nan animal an adida nomnomon ya inatda, at hiyanan minaynayun di amoltaanda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JD1_11","095_1_11","JUD","1","11","11","Mahmo'da ahan ti nidugah di moltada! Manu ay ya inunudda din nangat din hi Cain an pinatoynah agina. Ya umatda goh ay Balaam hidin penghana an hay pihhuy gamgamonda, at hiyanan intudtududay layah ta binalbaliyanda nan tatagu. Ya umatda goh ay Korah hidin penghana an inubahna ti din'ugdah Moses. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JD1_12","095_1_12","JUD","1","12","12","Danen linala'i di mamain ay da'yuh nan a'am'amunganyuh Punnomnomanyuh nan Natayan ya Namahuan Kristu. Ya hay odolda ya anggay di nonomnomonda ti mid ogondan mangamangan, ya taganday inum ta mid inumon di udum. Ya mid di ibadangdah i'ibbada an umatdah nan mangmangitit an bunut an alyon hi unna iyudanan agguy ti gun iyuy di dibdib. Umatda goh hinan ayiw an mi'id di bunganah nan gutud di bumungaanda, ya namama ti nabuwag, at natoy. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JD1_13","095_1_13","JUD","1","13","13","Ya umipabain goh di ato'atonda ti umatdah nan mabi'ah an dalluyun hinan baybay an pun'iha'litnay malgom an lugit hinan pingit di baybay. Ya umatdah nan mun'a'agah an bittuan, at hiyanan indadaan Apo Dios nan munnononnong an helong ahan ta way ihinandah enggana. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JD1_14","095_1_14","JUD","1","14","14","Hi Enoch an nan miyonom an holag hi napu'agan da Adam di nangipa'innilah aat daten nun'appuhiy ugalinan tatagu ya nan ma'at hi pidwa ay dida ti inalinay, “Umali nan Apu tu'un itnudnay do'ol ahan an a'anghelna ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JD1_15","095_1_15","JUD","1","15","15","ta humalyaonan amin di tatagu. Ya hanan agguy nangunud ay Apo Dios ya mamoltada an dumalat di nangata'atandah nun'appuhi ya nan hinapihapitdan Hiyah nun'appuhi.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JD1_16","095_1_16","JUD","1","16","16","Daten tatagu ya munlilidah indat Apo Dios hi umatanda, ya hay nappuhiy laylaydonda. Ya wa ay ta humapitda ya nidugah an iting'idan maphodda. Ya nala'engda goh an humapit ta ma'agay'ayan nan tagun way mabalin an alandan hiya. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JD1_17","095_1_17","JUD","1","17","17","Mu da'yun i'ibba', nomnomonyu din inalin nan a'apostoles Apu tu'un hi Jesu Kristu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JD1_18","095_1_18","JUD","1","18","18","Ti inaliday, “Hay agadyuhan di apogpogan tun luta ya wadaday mamalbalin ditu'un kimmulug, ya hay laylaydon di tatagun nun'appuhiy hiyay ato'atonda.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JD1_19","095_1_19","JUD","1","19","19","Ya danen tataguy dumalat hi abahbahan di pun'u'unnudan tu'un kimmulug ti mi'id nan Na'abuniyanan an Lennawan dida, at hiyanan un anggay nan impa'enghan di tataguh tun lutay inilada. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JD1_20","095_1_20","JUD","1","20","20","Mu da'yun i'ibba ya hay at ni' ihamadan di pangulug tu'un Apo Dios di nomnomnomon tu'u. Ya hinan punluwaluanyu ya mundenol ayuh nan Na'abuniyanan an Lennawan Apo Dios. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JD1_21","095_1_21","JUD","1","21","21","Ya punnonngonyun mangedenol hi pamhod Apo Dios ad ugwan an gun tu'u panodan hinan pi'taguan tu'uh mid pogpogna an odowon tu'un Apu tu'un hi Jesu Kristu an dumalat di homo'nan ditu'u. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JD1_22","095_1_22","JUD","1","22","22","Badangan tu'u nan munduwaduway pangulugna, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JD1_23","095_1_23","JUD","1","23","23","ya tugunonyu dida ta mabaliwandah nan amoltaandad imbelnu. Ya hom'onyu dida ta al'alu'onyu didan kumulug ay Apo Dios. Mu emayaanyu ti ini ya middum ayuh nan nun'appuhin ato'atonda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JD1_24","095_1_24","JUD","1","24","24","Madayaw hi Apo Dios an abalinanan mangipapto' ay ditu'u ta adi tu'u du'gon di pangulug tu'un Hiya ta udum hi algaw ya mipattig tu'un mun'am'amlong an mi'id di bahol tu'uh hinagangna an na'abbagbagtu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("JD1_25","095_1_25","JUD","1","25","25","Hiya ya anggay di Dios an mangibaliw ay ditu'u, ya mi'id di udum. Ya dumalat ni' ay Apu tu'un hi Jesu Kristu ya abuluton an amin di tatagun hi Apo Dios di ma\"aphod, ya na'abbagbagtu, ya mangipapto' hi an amin, ya ongol di abalinana tuwalih din hopapna ya un mawadan amin di logom ya ad ugwan hi mid pogpogna! Amen.");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("RV1_1","096_1_1","REV","1","1","1","Heten libluy nitud'an an amin di aat di ma'at hi udum di algaw an impa'innilan Apo Dios ay Jesu Kristu ta ipa'innilana goh hinan kimmulug ay Hiya. Ha\"in an hi John an baal Jesus ya inila' an amin date ti hennagnay ohan anghel an nangipa'innilan ha\"in. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("RV1_2","096_1_2","REV","1","2","2","Ya an amin hatun intudo\"u ya hiyanay tinnig'u ya dengngol'un nalpun Apo Dios an impa'innilan Jesu Kristun ha\"in. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("RV1_3","096_1_3","REV","1","3","3","Mawagahan nan tagun mamaha, ya mangngol, ya mangulug ay daten nitudo' eten liblu ti pa'amlongon Apo Dios hiya, ya adi madnoy at ma'at. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("RV1_4","096_1_4","REV","1","4","4","Heten tudo\"un da'yun i'ibban kimmulug ay Jesu Kristuh nah nan pitun ahimbahimba'an hinan Provinciad Asia ya nalpun ha\"in an hi John. Hom'on ya ipalenggop ni' da'yun Apo Dios an wagwadah din penghana, ya ad ugwan, ya minaynayun hi enggana. Ya umat ni' goh hinay aton nan Na'abuniyanan an Lennawan pituy numbino'ob'on hi abalinanah hinagang Apo Dios an inumbun hinan umbunanan mumpapto'. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("RV1_5","096_1_5","REV","1","5","5","Ya umat goh hina ay Jesu Kristu an hom'on ya palenggopon ni' da'yu. Hiyay edenol hi mangipa'innilah pohdon Apo Dios, ya Hiyay nahhun ya na'abbagbagtun minahuan Apo Dios, ya Hiyay Ap'apun an amin di a'alih tun luta. Immannung an pohpohdon ditu'un Jesus, ya inyatoynah nan krus di a'aliwan di bahol tu'u. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("RV1_6","096_1_6","REV","1","6","6","At pot'on ditu'un middum ay Hiya, ya pento' ditu'un padi an mangat hi pohdon Amanan hi Apo Dios. At hiyanan Hiya ni' di mumpapto' ya madayaw hi enggana. Amen! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("RV1_7","096_1_7","REV","1","7","7","Nomnomonyu nan itudun nan Hapit Apo Dios an inalinay, “Ti Hiya ya awniat umalin middum hinan bunut.” Ya wada goh di ohan hinapitnan inalinay, “Ya awniat tigon an amin di tatagu an ta\"on nan namatoy ay Hiya, ya hanan agguy kimmulug ay Hiya ya nidugah di puntutuyuanda ya tumata'otda.” An amin hatu ya makulug! Amen. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("RV1_8","096_1_8","REV","1","8","8","Hi Apo Dios an abalinanan amin ya inalinay, “Ha\"in di alpuwan di an amin, ya Ha\"in di pogpog di an amin. Ha\"in an Apun di an amin, ya wagwadaa' tuwalih din penghana ya ad ugwan, ya wagwadaa' goh hi enggana.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("RV1_9","096_1_9","REV","1","9","9","Ha\"in an hi John an ibbayun middum hinan pumpapto'an Apo Dios ya umata' ay da'yun e'edpol'u tun punholholtapa' an dumalat di pangulug tu'un Jesu Kristu. Manu ay nipa'alia' hitud Patmos an babluy an nigagwah nan baybay ti hiyah te molta' hi nangitudtuduwa' hi Hapit Apo Dios, ya hay nangipa'innilaa' hi impa'innilan Jesus ay ha\"in. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("RV1_10","096_1_10","REV","1","10","10","Wa han ohan Duminggu ya impa'enap nan Na'abuniyanan an Lennawan ha\"in an waday dengngol'un ma\"adngol an hapit hi appit di bonog'u an ay gangoh di talampet. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("RV1_11","096_1_11","REV","1","11","11","An inalinay, “Itudo'mun amin daten tigom hinan nali'up an pepel ta ipiyuymuh nan kimmulug ay Jesus hinan pitun ahimbahimba'an hi ad Ephesus, ya ad Smyrna, ya ad Pergamum, ya ad Thyatira, ya ad Sardis, ya ad Philadelphia, ya ad Laodicea.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("RV1_12","096_1_12","REV","1","12","12","Ya nunligguha' ta tigo' henen himmapit ay ha\"in, ya tinnig'u han pitun ipattu'an di hilaw an balitu'. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("RV1_13","096_1_13","REV","1","13","13","Ya hinan gagwan hanan balitu' an pumpattu'an hi hilaw ya waday timma'dog an lala'in ma'alih Imbaluy di Tagu an adu\"oy di lubungna, ya waday inhabedangnah balitu' an balikis hi palagpagna. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("RV1_14","096_1_14","REV","1","14","14","Ya hay buu'na ya ma'appaha' an umat hi dutdut di kalnilu an ma'appaha' an ay dalallu, ya hay matana ya ay gumelageladaw an apuy. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("RV1_15","096_1_15","REV","1","15","15","Ya hay hu'ina ya umat hinan gambang an humili, ya hay hapitna ya umat hinan gongaah di mumpuyuu' an danum. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("RV1_16","096_1_16","REV","1","16","16","Ya inodnan di agwanay pitun bittuan, ya waday matadom an hinalung hi timidna. Ya hay angahna ya nidugah an humili an umat hinan potang hinan muntonga. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("RV1_17","096_1_17","REV","1","17","17","Ya hidin nanniga' ya natu\"ina' hi inayungana, ya paddungnay unna' natoy. Ya indapanay agwanan ha\"in, ya inalinay, “Adi'a tuma'ot ti Ha\"in ya wagwadaa' hi enggana an mi'id di te\"ana, ya mi'id di pogpogna. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("RV1_18","096_1_18","REV","1","18","18","Ya natoya' hidin hopapna, mu tigom an matagua' hi enggana! Ha\"in di nangdon hi nitaguan di tagu, ya Ha\"in di okod hi pangipa'aya' hi lennawadah unda matoy. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("RV1_19","096_1_19","REV","1","19","19","At itudo'mun amin hatun tinnigmun ma'at ad ugwan, ya nan ma'at hi pidwa. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("RV1_20","096_1_20","REV","1","20","20","Hay ipa'innilan nan pitun bittuan an tinnigmu ya didana nan pitun anghel an nepong hinan kimmulug hinan pitun babluy. Ya hay ipa'innilan nan pitun balitu' an ipattu'an di hilaw ya didana nan kimmulug hinan pitun ahimbahimba'an eden babluy.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("RV2_1","096_2_1","REV","2","1","1","Ya inalina goh di, “Muntudo\"ah nan anghel an manalimun hinan kimmulug ad Ephesus ta alyom di: Hiyah te inalin nan mangmangdon hinan pitun bittuan hi agwanan munle'le'od hinan awadan di pitun pangipattu'an hi hilaw an balitu'. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("RV2_2","096_2_2","REV","2","2","2","Inila' an amin di inatyu ti ene'edpolyuy ligat, ya inhihi'alyuy tamuyuh nunhulbianyun Ha\"in. Ya inila' goh an agguyyu inunud nan tatagun alyonday unda apostoles mu bo'on ti hinanhananyu, at ininnilayun nappuhida ya ma'aladyahda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("RV2_3","096_2_3","REV","2","3","3","Ya ta\"on hi un ayu naligatan hi tamuyu an dumalat ay Ha\"in mu enedpolyu ta agguya' din'ug. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("RV2_4","096_2_4","REV","2","4","4","Mu hay adi' pohdon ay da'yu ya nan pamhodyun Ha\"in ya adi umat hidin hopapnah din kimmuluganyu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("RV2_5","096_2_5","REV","2","5","5","At mahapul an nomnomonyu ta adi mahkay umat hinay atonyu! At din pangatyu tuwalih din hopapnay inaynayunyu ti wa ay ta adia' unudon ya umalia' ta ano' nan pangipattu'an hi hilaw hina. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("RV2_6","096_2_6","REV","2","6","6","Mu ta\"on un umat hinay alyo' mu immannung an waday denol'un da'yun dumalat di agguyyu namhodan hinan nappuhin ato'aton nan himpampun an mangunud ay Nicolas an adi' damdama pohdon. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("RV2_7","096_2_7","REV","2","7","7","Da'yun waday ingana ya pa'addonglonyun amin di alyon nan Na'abuniyanan an Lennawan da'yun kimmulug hi ahimbahimba'an an inalinay, Nan tagun adina idinong di pangulugna an ta\"on un malgom di ma'at ay hiya ya hiyay ma'alih nangabak, at hiyay pangidata' hinan biyangnan mangan hi bungan di ayiw an alpuwan di nitaguan hi awadan Apo Dios.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("RV2_8","096_2_8","REV","2","8","8","Inalina goh ay ha\"in di, “Muntudo\"ah nan anghel an manalimun hinan kimmulug ad Smyrna ta alyom di: Hiyah te inalin nan Mi'id di Te\"ana ya Mi'id di Pogpogna. Hiya din natoy, mu namahuan, at nen matagun inalinay, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("RV2_9","096_2_9","REV","2","9","9","Inila' an maligligatan ayu ya nawotwot ayu, mu hay makulug ya adangyan ayu ti ongol di badang Apo Dios ay da'yu. Ya inila' nan nun'appuhin gun alyon nan tatagun Satanas hi aatyu. Didana nan mumpahiyan alyonday Hudyuda, mu mi'id di hulbina ti nun'appuhiy pangatda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("RV2_10","096_2_10","REV","2","10","10","Donglonyuh te ti awniat munholholtap ayu, ya nan udum ay da'yu ya ipibalud nan tatagun Satanas. Mu adi ayu tuma'ot ti hiyah ne pampongdah anahamad di pangulugyun Ha\"in, ya hay oha goh ya adi madnoy an paddungnay un himpuluy algaw ya anggay. At adiyu idinong di pangulugyun Ha\"in an ta\"on un hiyah ne dumalat hi atayanyu ti waday nitaguanyuh mi'id di pogpognah awadan Apo Dios. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("RV2_11","096_2_11","REV","2","11","11","At da'yun waday ingana ya pa'addonglonyuy alyon nan Na'abuniyanan an Lennawan da'yun kimmulug hi ahimbahimba'an an inalinay, Nan tagun adina idinong di pangulugna an ta\"on un malgom di ma'at ay hiya ya hiyay ma'alih nangabak, at hiyay adi milahhin ay Apo Dios an hiyah ne nan alyondan miyadwan atayan.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("RV2_12","096_2_12","REV","2","12","12","Inalina goh ay ha\"in di, “Muntudo\"ah nan anghel an manalimun hinan kimmulug ad Pergamum ta alyom di: Hiyah te hapit nan waday matadom an hinalung hi timidnan ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("RV2_13","096_2_13","REV","2","13","13","inalinay, Inila' an henen babluyyu ya paddungnay hiyay numbabluyan nan pumpapto'an Satanas. Mu ta\"on un umat hina ya inila' an nahamad di pangulugyun Ha\"in ti agguyyu indinong an ta\"on unda pinatoy hi Antipas an ibbayun kimmulug an mangitudtuduh aat'u. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("RV2_14","096_2_14","REV","2","14","14","Hay adi' penhod ya wada nan i'ibbayun hay tudtudun Balaam di unudonda. Ti hi Balaam ya tinudtuduwanah Balak hi atonan mangitudtuduh pumbaholan nan tatagud Israel. Intudunay aton Balak ta ihapitana nan holag Israel ta ononda nan ma'an an ne'nong hi bulul ya ta atonday lumihog an umat hi umilugtapan. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("RV2_15","096_2_15","REV","2","15","15","Ya wadada goh di i'ibbayun mangunud hi nun'appuhin itudtudun di himpampun an nangunud ay Nicolas. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("RV2_16","096_2_16","REV","2","16","16","At muntutuyu ayu ta du'gonyu nan nun'appuhin ato'atonyu. Ti adiyu ay ya umalia' ta tun hinalung hi timid'uy pamatoy'uh nan mangat hi nun'appuhi. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("RV2_17","096_2_17","REV","2","17","17","At da'yun waday ingana ya pa'addonglonyuy alyon nan Na'abuniyanan an Lennawan da'yun kimmulug hi ahimbahimba'an an inalinay, Nan tagun adina idinong di pangulugnan ta\"on un malgom di ma'at ay hiya ya hiyay ma'alih nangabak, ya hiyay pangidata' hinan ma'an an agguy na'innila, ya idata' goh hinan batun ma'appaha' an nitud'an nan balbalun ngadan an mi'id di udum hi nanginnilan anggay nan pangidata'.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("RV2_18","096_2_18","REV","2","18","18","Inalina goh ay ha\"in di, “Itudo'muh teh nan anghel an manalimun hinan kimmulug ad Thyatira ta alyom di: Hiyah te inalin nan Imbaluy Apo Dios an hay matana ya umat hinan munggeladaw an apuy, ya hay hu'ina ya umat hinan humilin gambang. An inalinay, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("RV2_19","096_2_19","REV","2","19","19","Inila' an amin di ato'atonyu, ya nan pamhodyu, ya pangulugyun Ha\"in, ya nan pange'edpolanyuh ligat di tamuyun dumalata'. Ya inila' goh an inyal'allanan maphod di pangatyud ugwan ya un din hopapna. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("RV2_20","096_2_20","REV","2","20","20","Mu hay adi' pohdon ay da'yu ya nan agguyyu nangipadinngan hinan nun'appuhin itudtudun nan babain hi Jezebel an inalinay un hiya ya propetan Apo Dios, ya wan agguy immannung. At hiyah ne dimmalat ya do'ol ay da'yun tatagu' di mangamangat hi lumihog an umat hi umilugtapan ya nun'a'anyuy ma'an an ne'nong hinan bulul. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("RV2_21","096_2_21","REV","2","21","21","Ya hehennod'uy pangidinnganan nen ato'atona, mu adina pohdon an idinong. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("RV2_22","096_2_22","REV","2","22","22","At hay ato' ya idata' hi dogoh hi holholtapona an ta\"on un nan mangun'unud enen itudtudunah unda adi muntutuyu ta idinongdah nen ato'atonda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("RV2_23","096_2_23","REV","2","23","23","Ya an amin nan mangun'unud enen itudtudun Jezebel ya ipipatoy'u ta innilaon nan kimmulug ay Ha\"in hi ahimbahimba'an an inila' di nomnom ya hay aton di tagu. Ya awniat waday idat'uh lagbun di tatagun miyunnudan hi atonda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("RV2_24","096_2_24","REV","2","24","24","Mu da'yun iThyatira an agguy nangun'unud eden mitudtudun pangat Satanas ya adi' idatan da'yuh numanomnomanyu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("RV2_25","096_2_25","REV","2","25","25","Ya hay anggay hi punnonngonyu ya henen nahamad an pangulugyun Ha\"in hi engganah tun pumbangngada'. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("RV2_26","096_2_26","REV","2","26","27","At nan tagun adina idinong di pangulugna an ta\"on un malgom di ma'at ay hiya ya hiyay ma'alih nangabak, at hiyay pangidata' hinan biyangnan mumpapto' hinan abablubabluy an umat hi biyang'un indat Aman Ha\"in. Ti inalin nan Hapit Apo Dios di, Ya mi'id di mangameh ay Hiya, ya mahapul an Hiyay ma'unud, ya ag'agay pangabakanah nan nun'appuhin tatagu an umat hi aphi'an di lutan banga. Hiyah ne hinapitna. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("RV2_28","096_2_28","REV","2","28","28","Ya idat'u goh ay hiya nan bittuan an mamigat. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("RV2_29","096_2_29","REV","2","29","29","At da'yun waday ingana ya pa'addonglonyuh ten alyon nan Na'abuniyanan an Lennawan da'yun kimmulug hi ahimbahimba'an!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("RV3_1","096_3_1","REV","3","1","1","Inalina goh ay ha\"in di, “Muntudo\"ah nan anghel an manalimun hinan kimmulug ad Sardis ta alyom di: Hiyah te hapit nan waday pitun abalinanan Lennawan Apo Dios ay Hiya ya nangdon hinan pitun bittuan. An inalinay, Inila' an amin di aatyu. Manu ti matagu ayu, mu paddungnay un ayu natoy ti agguy nihamad di pangulugyu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("RV3_2","096_3_2","REV","3","2","2","At nomnomonyu ta ihamadyuy pangulugyun Apo Dios ti wa ay ta adiyu at la'tot ya nami'id. Alyo' hete ti inila' an hay pangatyu ya bo'on hiyah ne pohdon Apo Dios. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("RV3_3","096_3_3","REV","3","3","3","Ya nomnomonyu nan nitudtudun da'yuh din hopapna ta hiyay inaynayunyu, ya muntutuyu ayuh baholyu ti wa ay ta adi ayu ya umalia' ta moltao' da'yu, ya agguyyu inilah un anuud ti hay alia' ya umat hi alian di mangakaw. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("RV3_4","096_3_4","REV","3","4","4","Mu da'yun tuttulun iSardis an agguy nabaholan ya awniat malubungan ayuh mumpaha' an mi'yalin Ha\"in ti agguyyu indinong di pangulugyun Ha\"in. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("RV3_5","096_3_5","REV","3","5","5","Ti nan tagun adi mangidinong hi pangulugna an ta\"on un malgom di ma'at ay hiya ya hiyay ma'alih nangabak, at hiyay munlubung damdamah mumpaha', ya adi nonongan ma'aan di ngadanah nan Nitud'an di Ngadan di Tatagun Waday Nitaguanan Mi'id di Pogpogna. Ya awniat alyo' hi hinagang Ama ya nan a'anghelnan hiyay tagu'. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("RV3_6","096_3_6","REV","3","6","6","At da'yun waday ingana ya pa'addonglonyu ya unudonyuh ten alyon nan Na'abuniyanan an Lennawan da'yun kimmulug hi ahimbahimba'an!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("RV3_7","096_3_7","REV","3","7","7","Inalina goh ay ha\"in di, “Muntudo\"ah nan anghel an manalimun hinan kimmulug ad Philadelphia ta alyom di: Hiyah te hapit nan na'ahhamad ya anggay ya mi'id di mibahhaw hi hapitona. Hiyay nangdon hinan aladdun David, ya wa ay ta intulbo'na nan pantaw ya mi'id di mabalin hi mangibughul. Ya wa ay ta imbughulna ya mi'id di way olognan mangitangob. Ya inalinay, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("RV3_8","096_3_8","REV","3","8","8","Inila' di pangatyu, ya inila' an nakudang di abalinanyu, mu inunudyuy intudtudu', ya engganad ugwan ya Ha\"in di kulugonyu, at hiyanan ibughul'u nan pantaw an pange'wanyu. Heten pantaw ya mid olog di tagun mangitangob. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("RV3_9","096_3_9","REV","3","9","9","At donglonyu tun alyo' ti nan ma'aladyah an tatagun Satanas ya ipahiyadan alyonday Hudyuda, mu mi'id hulbin nan inalidan Hudyuda. Ti awniat punhippio' didah hinagangyu ta innilaondan da'yuy pa'appohpohdo' ahan. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("RV3_10","096_3_10","REV","3","10","10","Ya gapu ta inunudyuy hapit'u ya ene'edpolyuy ligatyu at adi' da'yu pi'ligaton hitun gutud di alian di ligat hi abablubabluy hitun lutah tun atapngan an amin di tatagu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("RV3_11","096_3_11","REV","3","11","11","Adi madnoy at mumbangngada', at hiyanan inaynayunyuy nahamad an pangulugyun Ha\"in ti wa ay ta idinongyuy pangulugyu at adi ayu midatan hinan korona an lagbuyu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("RV3_12","096_3_12","REV","3","12","12","Mu nan tagun adina idinong di pangulugna an ta\"on un malgom di ma'at ay hiya ya hiyay ma'alih nangabak, at hiyay way lagbuna, ya hiyay mipaddung hi tu'ud di Timplu'. Ya mi'hinah dih enggana. Ya awniat hiyay pangitud'an hi ngadan'un Dios, ya nan ngadan nan balbalun babluy ad Jerusalem an malpun Apo Dios hi ad abuniyan, ya nan balbalun ngadan'u. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("RV3_13","096_3_13","REV","3","13","13","At da'yun waday ingana ya pa'addonglonyuy alyon nan Na'abuniyanan an Lennawan da'yun kimmulug hi ahimbahimba'an!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("RV3_14","096_3_14","REV","3","14","14","Inalina goh ay ha\"in di, “Muntudo\"ah nan anghel an manalimun hinan kimmulug ad Laodicea ta alyom di: Hiyah te hapit nan alyondan Amen an makulug an amin di alyona, ya maphod an amin di atona. Hiyay dimmalat ya limmun Apo Dios an amin tun wad ugwan. An inalinay, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("RV3_15","096_3_15","REV","3","15","15","Inila' an hay pangatyu ya mipaddung hinan danum an adi lumahu ya adi ayhugi, mu un mundoldolnat ti mi'id di makulug hi pangulugyu. Manu ti adia' pahiwon ay da'yu, mu mi'id di makulug hi pangulugyun Ha\"in. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("RV3_16","096_3_16","REV","3","16","16","Dumalat nan umatanyuh na at du'go' da'yu an umata' hinan tagun adina pohdon di danum an mundoldolnat, at hiyanan ibuldidna. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("RV3_17","096_3_17","REV","3","17","17","Ti alyonyuy adangyan ayu ti an amin di mahapulyu ya wadan da'yu. Mu agguyyu inilan na'agwotwot ayu, ya nabulaw ayu, ya paddungnay numbobollad ayu ti mi'id ay da'yu nan malpun Ha\"in an iyadangyan di tagu! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("RV3_18","096_3_18","REV","3","18","18","At hay itugun'un da'yu ya odolnah un Ha\"in di pumbaganyuh badang ti nan ibadang'un da'yu ya hiyah ne mangihamad hi pangulugyun mipaddung hi balitu' an iyadangyanyu. Ya Ha\"in di pumbaganyuh abalinanyun mangat hi maphod ta paddungnay hiyah ne nan ma'appaha' an ilubungyu ti ababain hi un ayu adi munlubung. Ya umat goh hinah nan anabulawyun Ha\"in di pumbaganyuh badang ta paphodo' di pannigyu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("RV3_19","096_3_19","REV","3","19","19","Ti an amin nan pa'appohpohdo' ya ihingal'u, ya gilato' didah un adi maphod di atonda. At hiyanan alyo' ay da'yu ta ipaphodyuy punnomnomyu ta muntutuyu ayuh baholyu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("RV3_20","096_3_20","REV","3","20","20","At donglonyu! Ti wah tua' an mungkulkug hi pantawyu ta nan mangngol ta pahgopona' ya hiyay pe\"ana'. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("RV3_21","096_3_21","REV","3","21","21","Nan tagun adina idinong di pangulugna an ta\"on un malgom di ma'at ay hiya ya hiyay ma'alih nangabak an umat ay Ha\"in an innaynayun'un nangunud ay Apo Dios an hi awniat hiyay mi'yibun ay Ha\"in, at ten ni'yibuna' ay Amah tuh pumpapto'ana. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("RV3_22","096_3_22","REV","3","22","22","At da'yun waday ingana ya pa'addonglonyuy alyon nan Na'abuniyanan an Lennawan da'yun kimmulug hi ahimbahimba'an!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("RV4_1","096_4_1","REV","4","1","1","Unat goh nalpah hana ya tinangad'ud daya, ya tinnig'u han pantaw ad abuniyan an nibughul. Ya dengngol'u han hapit nan himmapit ay ha\"in hidin hopapnan paddungnay gangoh di talampet an inalinay, “Umali'ah tud abuniyan ta ipattig'un he\"ay ma'ma'at hi awni.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("RV4_2","096_4_2","REV","4","2","2","Ya himbumagga an dumalat di abalinan nan Na'abuniyanan an Lennawa ya tinnig'u han tronod abuniyan an waday inumbun hi ap'apu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("RV4_3","096_4_3","REV","4","3","3","Ya hay tigaw di angahna ya munletaa' an umat hinan batun ma'alih jasper ya carnelian. Ya waday ab'abungalngal an nunli'ub hinan trono an hay tigawna ya umat hinan batun ma'alih emerald. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("RV4_4","096_4_4","REV","4","4","4","Ya hinan nunlene'woh den trono ya wadada goh di duwampulu ta opat an trono an inumbunan di duwampulu ta opat goh an a'ap'apu an numpunlubungdah mumpaha', ya waday nun'epngot hi koronadah balitu'. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("RV4_5","096_4_5","REV","4","5","5","Ya palpaliwan ya waday ilat, ya idul, ya nan nidugah an magangoh an nalpuh nan tronon di Mumpapto' ad abuniyan. Ya wada goh di pitun mundalang an hilaw hinan hinagang nan tronon den Mumpapto' an hiyanay pangimmatunan hinan pitun abalinan nan Na'abuniyanan an Lennawan Apo Dios. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("RV4_6","096_4_6","REV","4","6","6","Ya hidih nan hinagang nan trono ya wada goh han paddungnay baybay di inabellognan ma'allenang an ay daggal. Ya wadaday opat hi matagun timmata'dog hi lene'woh den trono an nun'amataan an amin di odolda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("RV4_7","096_4_7","REV","4","7","7","Ya nan nahhun ya umat hi layon di tigawna, ya nan miyadwa ya umat hi buta'al an baka, ya nan miyatlu ya umat hi angah di taguy angahna, ya nan miyapat ya umat hinan muntadyapan an ongol an agilay tigawna. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("RV4_8","096_4_8","REV","4","8","8","Ya an amin daten opat ya hin'o'nom di paya'dan namataan di numpinangngel. Ya gunda mungkantah abigabigat ya amahdomahdom an alyondah nan kantaday, “Na'ahhamad, na'ahhamad, na'ahhamad'a an Ap'apun Dios an nidugah di abalinana, ya wagwada tuwalih din penghana, ya ad ugwan, ya hi enggana!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("RV4_9","096_4_9","REV","4","9","9","Ikantaday pundayawda ya punyamanandah nan inumbun an Mumpapto' an wagwadah mid pogpogna. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("RV4_10","096_4_10","REV","4","10","10","Ya wa ay ta mungkantada ya nunlu'bub nan duwampulu ta opat an a'ap'apuh hinagang nan inumbun an Mumpapto' ta dayawonda. Ya nun'ihinada nan koronadah nan hinagangna, ya nungkantadan alyonday, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("RV4_11","096_4_11","REV","4","11","11","“Apo Dios, He\"ay way biyangnah dayawonmi ti nan anabagbagtum, ya dumalat nan ongol an abalinam ya limmum an amin di logom, ya tinagum an amin di matagu ti hiyah ne pohdom.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("RV5_1","096_5_1","REV","5","1","1","Palpaliwan ya tinnig'u han nali'up an pepel hinan agwan hi ngamay nan inumbun an Mumpapto'. Ya natud'an di numbinallin, ya pituy ammidna ta adi nonongan nabe'lag. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("RV5_2","096_5_2","REV","5","2","2","Ya palpaliwan goh ya tinnig'u han mabi'ah an anghel an enlotnan nuntu'u' an inalinay, “Goh nin di way biyangnan mangaan hi ammid ten nali'up an pepel ta be'lagona?” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("RV5_3","096_5_3","REV","5","3","3","Mu mi'id di ohad abuniyan, ya hitun luta, ya ad dolom an waday biyangnan mame'lag hinan nali'up an pepel ta tigonay nitudo'. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("RV5_4","096_5_4","REV","5","4","4","Ya awni ya nidugah di lugwa' ti mi'id di ohan way biyangnan mame'lag hinan nali'up an pepel. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("RV5_5","096_5_5","REV","5","5","5","Ya inalin nan ohan ap'apuy, “Adi'a lumugwa. Ti abalinan ahan nan alyondan Layon an holag David an holag din hi Judah. Hiya ya inabaknan amin di nun'appuhi, at Hiyay waday biyangnan mangaan hinan pitun ammid nan pepel ta be'lagona an Hiyay nabagbagtun ad holag ay David an Hiyay nangameh hinan nun'appuhi!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("RV5_6","096_5_6","REV","5","6","6","Ya tinnig'u goh nan alyondan imbaluy di Uyaw an Kalnilun Apo Dios hi awadan nan tronon di Mumpapto' an timma'dog hinan gagwan nan opat an matagu ya nan a'ap'apu. Hiya ya mattig an pinatoydah din hopapna. Ya waday pituh ha'gudna ya pitun matanan didana nan pitun abalinan nan Lennawan Apo Dios an nahnag hitun luta. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("RV5_7","096_5_7","REV","5","7","7","Ya immuy, ya innalna din nali'up an pepel hinan agwan an ngamay nan inumbun an Mumpapto'. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("RV5_8","096_5_8","REV","5","8","8","Ya heden nangngalanah nan pepel ya nunlu'bub din opat an matagu ya din duwampulu ta opat an a'ap'apuh hinagangna, ya dinayawda. Ya inodnandan hinohhay alpa ya duyun balitu' an napnuh incense an hiyah ne luwalun nan tatagun Apo Dios. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("RV5_9","096_5_9","REV","5","9","9","Ya palpaliwan ya nungkantadah balbalun kantan alyonday, “He\"ay way biyangnan mangngal hinan nali'up an pepel ta anom nan ammidna ti hay namatayandan He\"ay nangibo'laam hi bahol di tataguh numbino'ob'on an babluy an nan ahimpahimpangapu, ya nan numbino'ob'on di hapitda, ya nan numbino'ob'on di aat di nitaguanda ta numbalindan tatagum an Dios. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("RV5_10","096_5_10","REV","5","10","10","Ya iniddummu didah nan pumpapto'am ta ayda papadin mangat hi pohdon Apo Dios an dayawon tu'u, ya hi awniat diday mumpapto' hinan abablubabluy hitun luta.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("RV5_11","096_5_11","REV","5","11","11","Ya hidin intigaw'u goh ya waday dengngol'uh hapit nan a'anghel an adida mabilang. Ya timma'dogdah nan nunlene'woh hinan inumbun an Mumpapto', ya hinan duwampulu ta opat an a'ap'apu, ya hinan opat an matagu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("RV5_12","096_5_12","REV","5","12","12","Ya enlo'enlotdan nungkantan inaliday, “Din ay Uyaw an Kalnilun napatoy ya waday biyangnan way abalinana, ya inadangyana, ya la'engna, ya bi'ahna! Ya biyangna goh an waday a'e'gonana, ya anabagbagtuna, ya amakulugna!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("RV5_13","096_5_13","REV","5","13","13","Ya dengngol'un mungkantan amin nan wad abuniyan, ya hitun luta, ya ad dolom, ya nan wah baybay an alyonday, “Nan inumbun hi tronon di Mumpapto' ya nan ay Uyaw an Kalnilu ya mipabagbagtuda, ya me'gonanda, ya nidugah di abalinanda, ya nidugah goh di bi'ahdah mid pogpogna!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("RV5_14","096_5_14","REV","5","14","14","Ya tembal nan opat an matagun inaliday, “Amen!” Ya din a'ap'apu ya nunlu'bubdan nundayaw ay dida. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("RV6_1","096_6_1","REV","6","1","1","Tinnig'u nan ay Uyaw an Kalnilu an inaana din nahhun an ammid din nali'up an pepel. Ya dengngol'un nun'aliy din ohan daden opat an matagu an ay idul di hapitnan inalinay, “Umali'a!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("RV6_2","096_6_2","REV","6","2","2","Ya hidin intigaw'u ya wada han mumpaha' an kabayu. Ya nan nuntakay ya waday panah inodnana, ya waday nidat ay hiyah korona. Ya hiya ya mangam'ameh, at immuy goh an ay ni'gubat. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("RV6_3","096_6_3","REV","6","3","3","Ya hiyah ne nangaanan din ay Uyaw an Kalnilu hidin netob an ammid. Ya dengngol'u nan miyadwan matagun inalinay, “Umali'a!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("RV6_4","096_6_4","REV","6","4","4","Ya wada goh di immalih ohan mumbolah an kabayu. Ya nan nuntakay ya waday abalinanan mangipa'alih gubat hitun luta ta mumpapattoy di tatagu. Ya waday nidat ay hiyah ongol an hanggap. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("RV6_5","096_6_5","REV","6","5","5","Ya inaan goh din ay Uyaw an Kalnilu din miyatlun ammid. Ya dengngol'u din miyatluh nan matagun inalinay, “Umali'a!” Ya hidin intigaw'u ya wada han mangmangitit an kabayu. Ya nan nuntakay ya waday inodnanah kiluan. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("RV6_6","096_6_6","REV","6","6","6","Ya palpaliwan ya waday dengngol'uh himmapit an nalpuh awadan nan opat an matagun inalinay, “Godwan halub an wheat unu hinhalub ta han godwan barle an ay paguy di tangdan hi hin'algaw! Mu adiyu ni' pa\"ion nan olibo ya greyp ti mahapul nan mantika ya ma'inum!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("RV6_7","096_6_7","REV","6","7","7","Ya inaan goh nan ay Uyaw an Kalnilu din miyapat an ammid. Ya dengngol'u din miyapat an matagun inalinay, “Umali'a!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("RV6_8","096_6_8","REV","6","8","8","Ya hidin intigaw'u ya immali han immuphat an kabayu. Ya hay ngadan nan nuntakay ya hi Atoy. Ya waday mimihnup an mangun'unud an hay ngadana ya hi Ad Dolom. Ya waday abalinandan duwan mamatoy hi godwan di godwah nan tataguh tun luta. Ya hay pamatoyda ya nan batel, ya nan gubat, ya nan dogoh, ya nan atap an animal. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("RV6_9","096_6_9","REV","6","9","9","Ya hidin inaan nan ay Uyaw an Kalniluy miyaleman ammid ya tinnig'uh nan hiluk di pun'onngan an wah diday lennawan nan nun'apatoy an dimmalat nan nangitudtuduwandah nan Hapit Apo Dios ti agguyda bimmain an nangulgud hi pangulugdan Hiya. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("RV6_10","096_6_10","REV","6","10","10","Ya enlot nan lennaway hapitdan inaliday, “Apo Dios an nidugah di abalinana, na'ahhamad'a ahan, ya mi'id di mibahhaw hi hapitom! Anuud di punhumalyaam hinan tatagun namatoy ay da'mi ta moltaom dida?” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("RV6_11","096_6_11","REV","6","11","11","Ya an amin din lennawa ya nidatandah mumpaha' an lubung. Ya waday nangalin didan mun'eblayda ta engganay mipipatoy nan udum an i'ibbadan baal Apo Dios an dumalat di pangulugda ti awniat munhumalyah Apo Dios. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("RV6_12","096_6_12","REV","6","12","12","Ya tinnig'u goh an inaan nan ay Uyaw an Kalnilu din miyonom an ammid, ya immalyog hi ongol. Ya awni ya tinnig'u nan algaw an hemmelong an umat hinan ngimmitit an langgut. Ya nan bulan ya numbalin hi mumbolah an ay dala. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("RV6_13","096_6_13","REV","6","13","13","Ya nun'agah nan bittuan hitun lutan umat hinan aplagan di bungan di ayiw an fig hi un pumuo'. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("RV6_14","096_6_14","REV","6","14","14","Ya na'ubah ad daya an ay pepel an nali'up. Ya nan aduntuduntug ya nan lutan nigagwah nan baybay ya nahligda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("RV6_15","096_6_15","REV","6","15","15","Ya an amin nan a'alih tun luta, ya nan nun'abagtuy haadda, ya nan ap'apun di titindalu, ya nan adadangyan, ya nan mun'abi'ah an tatagu, ya nan himbut, ya nan bo'on himbut ya nun'ipo\"oydah nan liliyang ya hinan mun'abinatuh nan aduntuduntug. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("RV6_16","096_6_16","REV","6","16","16","Ya inalidah nan aduntuduntug ya hinan mabinatuy, “Mun'egday ayu ta gabunan da'mi ta adi da'mi tigon hinan inumbun an Mumpapto' ya hinan ay Uyaw an Kalnilu ta adi da'mi moltaon! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("RV6_17","096_6_17","REV","6","17","17","Ti ad ugwan mahkay di bimmungtanda, ya mi'id di ohan da'mih way abalinanan mananggan dida!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("RV7_1","096_7_1","REV","7","1","1","Unat goh nalpah hana ya tinnig'u goh an wadaday opat an anghel an timma'dog an nepongdah nan nundinammang an dugun tun luta ta hinawananda nan dibdib ta adi madibdiban tun luta, ya nan baybay, ya nan ayiw. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("RV7_2","096_7_2","REV","7","2","2","Ya palpaliwan ya tinnig'u goh di ohan anghel an nalpuh appit di buhu'an di algaw an waday inodnanah malkan Apo Dios an adi matmattoy. Ya tin'u'ana din opat an anghel an nangidatan Apo Dios hi abalinandan umuy an mama\"ih tun luta ya nan baybay. Ya inalinay, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("RV7_3","096_7_3","REV","7","3","3","“Adiyu pa\"ion nan luta, ya nan baybay, ya nan ayiw ta engganah malkaan tu'un amin di tu'tu' nan baal Apo Dios an dayawon tu'u.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("RV7_4","096_7_4","REV","7","4","4","Ya namalkaanda, ya hay dengngol'uh bilangdan nalpuh himpulu ta duwan himpampun an holag Israel ya hinggahut ta han napat ta opat di libu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("RV7_5","096_7_5","REV","7","5","5","Ti himpupulu ta duway libuh namalkaan an holag Judah, ya holag Reuben, ya holag Gad, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("RV7_6","096_7_6","REV","7","6","6","ya holag Asher, ya holag Naphtali, ya holag Manasseh, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("RV7_7","096_7_7","REV","7","7","7","ya holag Simeon, ya holag Levi, ya holag Issachar, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("RV7_8","096_7_8","REV","7","8","8","ya holag Zebulun, ya holag Joseph, ya holag Benjamin. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("RV7_9","096_7_9","REV","7","9","9","Unat goh nalpah hene ya tinnig'u goh an do'ol ahan di tatagun adida mabilang. Danen tatagu ya timma'dogdah hinagang nan tronon di Mumpapto' ya hinan ay Uyaw an Kalnilu. Nalpu danen tataguh numbino'ob'on an babluy, ya numbino'ob'on di nahlaganda, ya nan hapitda, ya nitaguanda. Ya numpunlubungdah mumpaha' an magayad, ya waday nun'odnandah tubun di palman umat hi liyug. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("RV7_10","096_7_10","REV","7","10","10","Ya init'u'dan inaliday, “Hi Apo Dios an inumbun hinan trononan Mumpapto' ya nan ay Uyaw an Kalnilu di mangibaliw hi tagu!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("RV7_11","096_7_11","REV","7","11","11","Ya din a'anghel an timmata'dog hinan nunlene'woh eden tronon di Mumpapto', ya nan opat an matagu, ya nan a'ap'apu ya numpunlu'bubdah hinagang Apo Dios ta dayawonda Hiya, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("RV7_12","096_7_12","REV","7","12","12","ya inaliday, “Amen! Hi Apo Dios di mipabagbagtu ya me'gonan hi mid pogpogna, ya Hiyay punyamanan an amin di tatagu ti dumalat nan anala'engna ya nan abalinana! Amen!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("RV7_13","096_7_13","REV","7","13","13","Ya inalin din ohah nan a'ap'apun ha\"in di, “Ngadan danen tatagun numpunlubung hi mumpaha' an mun'agayad? Ya hay nun'alpuwanda?” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("RV7_14","096_7_14","REV","7","14","14","Ya inali' di, “Mid inila', apu, ti he\"ay nanginnilan dida.” Ya inalinan ha\"in di, “Didana nan tatagun nabaliwan hidin gutud di nunholholtapan di tatagu. Manu ay mumpaha' di lubungda ti inloba'dah nan dalan nan ay Uyaw an Kalnilu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("RV7_15","096_7_15","REV","7","15","15","At hiyanan wadadah hinagang Apo Dios, ya unudondan amin di pohdona, ya dayawondah abigabigat ya amahdomahdom hinan Timpluna. Hiyay nangipapto' ay dida, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("RV7_16","096_7_16","REV","7","16","16","at adida mahkay mahinaangan, ya adida goh ahan ma'u'uwaw, ya adida mah'itan unu malahuan hi potang. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("RV7_17","096_7_17","REV","7","17","17","Ti nan ay Uyaw an Kalnilun wadah di, ya umat hinan mumpahtul an ipangpanguluna nan umuyna ipahtul hinan uminumandan obob an alpuwan di nitaguan. Ya mi'id mahkay di dumalat hi kumilaandah awadan Apo Dios.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("RV8_1","096_8_1","REV","8","1","1","Unat goh inaan nan ay Uyaw an Kalnilu nan miyapitun ammid din nali'up an pepel ya dimminongdan amin nan wad abuniyan hi godwan di olas. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("RV8_2","096_8_2","REV","8","2","2","Ya tinnig'u din pitun a'anghel an timma'dog hi hinagang Apo Dios an waday nidat hi hinohhah talampet ay dida. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("RV8_3","096_8_3","REV","8","3","3","Ya awni ya wada goh di immalih ohan anghel, ya timma'dog hinan awadan di pun'onngan an inodnana han balitu' an duyun pangittuwanah incense. Ya indatandah do'ol an incense ta umuyna gohbon hinan balitu' an pun'onngan ta middum hi luwalun nan tatagun Apo Dios. Nan pun'onngan ya wadah nan hinagang di tronon di Mumpapto'. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("RV8_4","096_8_4","REV","8","4","4","Ya nan ahu' di incense an inodnan nan anghel ya immuy hi awadan Apo Dios an ni'datong hinan luwalun nan tataguna. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("RV8_5","096_8_5","REV","8","5","5","Ya awni ya indaludun nan anghel din duyun di incense hinan apuy hinan way pun'onngan, ya intapalnah nan luta, ya immidul, ya immilat, ya immalyog hi ongol. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("RV8_6","096_8_6","REV","8","6","6","Ya din pitun a'anghel an nangdon hinan pitun talampet ya indadaandan muntalampet. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("RV8_7","096_8_7","REV","8","7","7","Ya impagangoh din nahhun an anghel din talampetna, ya do'ol di dalallun nalamutan hi apuy ya dala an nun'agah hinan luta. At noghob di hi'itangan godwah tun luta, ya noghob goh di hi'itangan godwah nan ayiw hitun luta, ya nun'oghob an amin di holo'. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("RV8_8","096_8_8","REV","8","8","8","Ya nuntalampet goh din miyadwan anghel, ya wada han ay dumaladalang an ongol ahan an duntug an na'awid hinan baybay. Ya hi'itangan godwah nan baybay di numbalin hi dala, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("RV8_9","096_8_9","REV","8","9","9","ya hi'itangan godwah nan wah nan baybay di nun'atoy, ya hi'itangan goh godwan di bilang nan pupul an wah nan baybay di nun'apa\"i. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("RV8_10","096_8_10","REV","8","10","10","Ya nuntalampet goh din miyatlun anghel, ya wada han mundalang an ongol an bittuan an nalpud daya, ya nagah, ya hi'itangan godwan di wangwang di nagahana ya hinan a'obo'obob. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("RV8_11","096_8_11","REV","8","11","11","Ya hay ngadan nen bittuan ya hi Mun'aklit. Ya hi'itangan godwan di danum hitun lutay inaklitana, at do'ol di tataguh nun'atoy ti ininumda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("RV8_12","096_8_12","REV","8","12","12","Ya nuntalampet goh din miyapat an anghel. Ya nami'id di patal di pangngel nan algaw, ya bulan, ya bittuan, at hemmelong hi hi'itangan godwan di algaw, ya agguy bimmulan hi hi'itangan godwan di mahdom. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("RV8_13","096_8_13","REV","8","13","13","Ya intigaw'ud daya, ya waday muntaytadyapan an agila an pun'it'u'nay, “Mahmo' hi nidugah nan tataguh tun lutah un ipagangoh nan na'angang an tulun angunuh an anghel di talampetda!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("RV9_1","096_9_1","REV","9","1","1","Ya nuntalampet nan miyaleman anghel, ya tinnig'u han bittuan an nagah hitun lutan nalpud daya an hiyay nidatan di tulbo' ad dolom. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("RV9_2","096_9_2","REV","9","2","2","Ya hidin imbughul nen bittuan ad dolom ya numpangabuhu' din ma'ugtul an ahu' an umat hi ahu' nan ongol an pun'apuyan. At hemmelong tun luta ti nahanian nan potang. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("RV9_3","096_9_3","REV","9","3","3","Ya awni ya do'ol di dudun an nalpuh nan ahu'. Ya waday nidat ay daden dudun hi abalinandan tumilod an umat hi ipi'ipit. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("RV9_4","096_9_4","REV","9","4","4","Ya hay nitugun ay dida ya adida pa\"ion nan holo', ya ayiw, ya nan udumna goh an nitanom, mu hay palewahanda ya nan tatagun mi'id di malkan Apo Dios hi tu'tu'da. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("RV9_5","096_9_5","REV","9","5","5","Manu ti adida patayon dida, mu lemay bulan di pangipaligligatandan didah ha'it di tiloddan umat hinan alaton di ipi'ipit. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("RV9_6","096_9_6","REV","9","6","6","Ya henen lemay bulan an ipaligligatanda ya adida pa\"edpol, at hiyanan pohdondan unda matoy, mu mi'id abalinanda ti adi nonongan natoydan nen gutud. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("RV9_7","096_9_7","REV","9","7","7","Hay tigaw danen dudun ya umatdah kabayun nidadaan an mi'gubat. Ya waday enepngotdah umat hi balitu', ya umat hi angah di taguy angahda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("RV9_8","096_9_8","REV","9","8","8","Ya hay buu'da ya umat hi buu' di binabai, ya hay babada ya umat hi baban di layon. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("RV9_9","096_9_9","REV","9","9","9","Ya hay hanin di palagpagda ya umat hinan gumo'. Ya hay gangoh di paya'da ya umat hi tungog nan nidugah an do'ol an kabayun manguyud hi kalesan tumagtag an umuy mi'gubat. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("RV9_10","096_9_10","REV","9","10","10","Ya hay iwitda ya tumilod, ya nidugah an munha'it an umat hi alaton di ipi'ipit. Hiyah ne pangipaligligatandah nan tatagu eden lemay bulan. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("RV9_11","096_9_11","REV","9","11","11","Ya waday alih mumpapto' ay dida an hiyah ne din anghel an manalimun ad dolom. Ya hay pungngadan di Hudyu ya hi Abaddon, ya hay pungngadan di iGreece ya hi Apollyon. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("RV9_12","096_9_12","REV","9","12","12","Ya wa ay ta malpah henen atata'ot an ligat ya wada goh di duwan mihaynod hi atata'ot an ligat. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("RV9_13","096_9_13","REV","9","13","13","Ya nuntalampet din miyonom an anghel. Ya dengngol'uy hapit an nalpuh nan opat an dugun nan balitu' an pun'onngan hi hinagang Apo Dios. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("RV9_14","096_9_14","REV","9","14","14","Ya inalinah din miyonom an anghel di, “Ibo'tanmu nan opat an anghel an nibalud hinan ongol an Wangwang an Euphrates!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("RV9_15","096_9_15","REV","9","15","15","Ti didana din nidadaan an mahnag hi umuy mamatoy hinan hi'itangan an godwan di tataguh tun lutah un madatngan di gutud hi gintud Apo Dios. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("RV9_16","096_9_16","REV","9","16","16","Ya inalidan ha\"in di bilang nan numpuntakay hinan kabayu an alibulibuda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("RV9_17","096_9_17","REV","9","17","17","Ya tinnig'u hanan kabayu ya nan numpuntakay an waday hanin di palagpagda an tuluy numbino'ob'on hi kololna an hay oha ya ma'abollah an ay apuy, ya mangmangitit an blue di oha, ya muntitiba an umat hi budbuda di oha. Ya nan ulun di kabayuda ya umat hi ulun di layon. Ya bumuhu' di apuy, ya ahu', ya budbudah timidda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("RV9_18","096_9_18","REV","9","18","18","Ya danen bumuhu' hi timidday mamatoy hi hi'itangan godwan di tataguh tun luta. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("RV9_19","096_9_19","REV","9","19","19","Ti nan abalinandan pumatoy ya wah timmidda ya iwitda. Ya ay ulog di iwitdan waday uludan umalat. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("RV9_20","096_9_20","REV","9","20","20","Mu ta\"on un umat hina an nidugah di ligat ya hihidya damdaman adi idinong nan agguy natoy an tataguy nun'appuhin ato'atonda an umat hinan pundayawandah nan dimunyu ya nan inyammadan bulul an balitu', ya silver, ya gambang, ya batu, ya ayiw. Danen dayawonda ya adida tummig, ya humapit, ya dumngol, ya dumalan. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("RV9_21","096_9_21","REV","9","21","21","Ya hanan tatagun agguy natoy ya adida ahan muntutuyuh nan pimmatapatayanda, ya nan nangatandah madyik, ya nan immilugtapanda, ya nan nangaka'akawanda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("RV10_1","096_10_1","REV","10","1","1","Unat goh nalpah hene ya tinnig'u goh han ohan anghel an ma'abbi'ah an nalpud abuniyan. Ya ay ihunay inlubungna nan bunut, ya waday ab'abungalngal hi uluna. Ya umat hi algaw di angahna, ya nan duwan hu'ina ya ay duwan tu'ud an dumaladalang. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("RV10_2","096_10_2","REV","10","2","2","Ya waday inodnanan it'ittang an nali'up an pepel an nabe'lag. Ya indah'ayna nan agwan an hu'inah nan baybay, ya nan wodhong di hu'inah nan luta. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("RV10_3","096_10_3","REV","10","3","3","Ya nuntu'u' an ay munheel an layon. Ya unat goh nalpah an nuntu'u' ya tembal nan idul hi numpapitu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("RV10_4","096_10_4","REV","10","4","4","Ya hidin nalpah an gimmangogangoh nan idul ta wan itudo\"u nan inalina mu waday himmapit ad dayan inalinay, “Adim ipa'innila, ya adim itudo' di inalin nan idul!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("RV10_5","096_10_5","REV","10","5","5","Ya din anghel an tinnig'un timma'dog an nangidah'ay hi ohan hu'inah nan baybay ya hinan lutay oha ya inta'nangnay ngamaynad daya, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("RV10_6","096_10_6","REV","10","6","6","ya nunhapatan Apo Dios an adi matmattoy an nunlumud abuniyan, ya tun luta, ya nan baybay, ya nan wad abuniyan, ya tun luta, ya nan wah baybay. An inalinay, “Magadyuh mahkay! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("RV10_7","096_10_7","REV","10","7","7","Ti wa ay ta muntalampet nan miyapitun anghel at ma'at mahkay din impa'innilan Apo Dios hidin numbino'ob'on an propeta.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("RV10_8","096_10_8","REV","10","8","8","Ya ni'hapit goh ay ha\"in din dengngol'un himmapit ad abuniyan an inalinay, “Umuy'a ta alam nan pepel an inodnan nan anghel an nangidah'ay hi hu'inah nan baybay ya hinan lutay oha.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("RV10_9","096_10_9","REV","10","9","9","At immuya', ya inali' di ala' nan pepel an inodnana, ya inalinan ha\"in di, “Alam, ya inanmu. Munlameeh di tamtamnan ay alig, mu hinan putum ya mumpait.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("RV10_10","096_10_10","REV","10","10","10","Ya innal'u din inodnanan nali'up an pepel, ya inan'u, ya immannung an munlanuh timid'un ay alig. Mu unat goh inu'mun'u ya immannung goh an mumpait hi putu'. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("RV10_11","096_10_11","REV","10","11","11","Ya inalinan ha\"in di, “Mahapul an ibaagmu goh di impa'innilan Apo Dios ay he\"a an hay ma'at hi awnih nan numbino'ob'on an holag di ahimpahimpamabluy an numbino'ob'on di hapitda ya nan a'alida.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("RV11_1","096_11_1","REV","11","1","1","Palpaliwan ya nidat ay ha\"in han lukud an umat hi hul'ud. Ya wada han nangalin ha\"in di, “Umuy'a ta lukudom nan Timplun Apo Dios ya nan pun'onngan, ya enyapmu nan tatagun mundayaw hidi. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("RV11_2","096_11_2","REV","11","2","2","Mu adim pi'lukud nan gettaw ti hiyah ne midat hinan Hentil an gun mangat hinan nun'appuhi eden babluy ad Jerusalem hi napat ta duway bulan.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("RV11_3","096_11_3","REV","11","3","3","Ya inalina goh di, “Hi awni ya honogo' nan duwan tagun nunlubung hi langgut an mangipa'innilah nan impa'innila' ay didah ma'at hi hinlibu ta duway gahut ta nanom di algaw.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("RV11_4","096_11_4","REV","11","4","4","Danen duwan taguy mipaddung hinan duwan ayiw an olibo ya nan duwan pangipattu'an hi hilaw an wadah hinagang Apo Dios an Apun an amin di tataguh tun luta. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("RV11_5","096_11_5","REV","11","5","5","Ya wa ay di mamadah an mangat hi nappuhin dida ya waday apuy hi bumuhu' hi timidda ta hiyay pamatoyda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("RV11_6","096_11_6","REV","11","6","6","Ya waday abalinandan mangipadinong hi udan, at hitun pangipa'innilaandah nan impa'innilan Apo Dios ay dida ya adi umudan. Ya abalinanda goh an pumbalinon di danum hi dala, ya diday okod an mangipa'alih malgom an ligat hituh tun lutah malgom an gutud. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("RV11_7","096_11_7","REV","11","7","7","At wa ay ta malpah an ipa'innilada nan impa'innilan Apo Dios ya bumuhu' mahkay nan atata'ot an animal an malpud dolom ta mi'pattoy ay didah engganah unna patayon didan duwa. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("RV11_8","096_11_8","REV","11","8","8","Ya awniat miwallang di odoldah nan kulhan nen ongol an siudad hidin nilanhaan nan Apu tu'uh nan krus. Ya hay nipa\"elan nen siudad ya ad Sodom unu ad Egypt. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("RV11_9","096_11_9","REV","11","9","9","Ya awniat panigtigan di tatagun numbino'ob'on di babluyda, ya nan nahlaganda, ya nan hapitda, ya nan nitaguanday odol daden natoy hi tuluy algaw ta han godwa, ya ipawaday ilubu'an nan odol danen duwa. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("RV11_10","096_11_10","REV","11","10","10","Ya an amin nan tatagu ya awniat mun'an'anladah natayan daden duwan tagu ti diday nangiyalih nidugah an punligatan di tataguh tun luta. At hiyanan mumbehtada, ya mun'i'iddatandah malgom hi wan dida. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("RV11_11","096_11_11","REV","11","11","11","Mu maluh di tuluy algaw ya han godwa ya mahuan Apo Dios dida ta nan tatagun mannig ay dida ya tuma'otda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("RV11_12","096_11_12","REV","11","12","12","Ya danen duwan mamahuan ya awniat waday donglondah muntu'u' ad abuniyan an alyonay, “Tumulu ayuh tu!” Ya nan buhulda ya awniat tigonda didan niddum hinan bunut an tumuludad abuniyan. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("RV11_13","096_11_13","REV","11","13","13","Ya henen gutud an tumuluwanda ya himbumagga ya umalyog hi nidugah, at mun'apa\"iy mun'iyapuluh nan babluy ta mun'atoy di pituy libuh nan tatagu. At nidugah an tuma'ot nan tatagun ma'angang, ya dayawonda mahkay hi Apo Dios ad abuniyan an dumalat nan abalinana. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("RV11_14","096_11_14","REV","11","14","14","Hiyah te miyadwan atata'ot an ma'at hi awni an punligligatan di tatagu. Ya malpah hene ya wada goh di miyatluh ma'at hi atata'ot. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("RV11_15","096_11_15","REV","11","15","15","Nuntalampet nan miyapitun anghel, ya wadaday nuntu'u' ad abuniyan an inaliday, “An amin mahkay hitun luta ya hi Apo Dios ya hi Kristuy mumpapto' hi mid pogpogna!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("RV11_16","096_11_16","REV","11","16","16","Ya din duwampulu ta opat an a'ap'apun inumbun hinan tronodah nan hinagang Apo Dios ya numpunlu'bubdan nundayaw ay Apo Dios ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("RV11_17","096_11_17","REV","11","17","17","an inaliday, “Apo Dios an wagwada tuwalih din hopapna ya wadah enggana, nidugah ahan di abalinam. Munyaman ami ti ente\"am mahkay an mumpapto', ya impattigmuy anidugah di abalinam! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("RV11_18","096_11_18","REV","11","18","18","Mu bumubungotda din agguy kimmulug ti ad ugwan ya nagtud di pangipattigam hi bumungtam. At humalyaom nan nun'atoy, ya idatmuy lagbun nan numbino'ob'on an baalmun propeta ya nan kimmulug ay He\"a an ta\"on hi unda nun'awotwot unu adadangyan. Ya ad ugwan goh di pummoltaam hi an amin hinan tatagun mangamangat hi nun'appuhih tun luta!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("RV11_19","096_11_19","REV","11","19","19","Ya nibughul di Timplun Apo Dios ad abuniyan, at mattig din Kahon an Nittuwan din Tugun Apo Dios. Ya immila'ilat, ya immidu'idul, ya waday mumbungug, ya immalyog, ya nidugah an manalallu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("RV12_1","096_12_1","REV","12","1","1","Waday nidugah an umipanoh'an numpattig ad abuniyan. Hay tigawna ya babain ay nunlubung hi algaw an humili. Ya paddungnay timma'dog hinan bulan, ya paddungnay enepngotnah ulunay himpulu ta duwan bittuan. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("RV12_2","096_12_2","REV","12","2","2","Ya magadyuh di puntungawana, at enlotnan kimmilah dinumgohan di putunah puntungawana. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("RV12_3","096_12_3","REV","12","3","3","Ya tinnig'ud abuniyan di oha goh an umipanoh'a. Ya hay tigawna ya ongol an dragon. Ya mumbolah, ya pituy ulunan napngotan hi balitu', ya himpuluy ha'gudna. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("RV12_4","096_12_4","REV","12","4","4","Ya inhawagina nan iwitna, ya dinalupuhnay hi'itangan godwah nan bittuan hi ad daya ta nagahdah tun luta. Ya timma'dog hi hinagang de han babain magadyuh an muntungaw ta hodonay itungawna ta ihdana. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("RV12_5","096_12_5","REV","12","5","5","Ya unat goh nuntungaw henen babai ya lala'iy intungawna an Hiyay mumpapto' hi an amin an babluy. Ya mi'id di mangabak ay Hiya, ya mahapul an Hiyay ma'unud. Mu himbumagga ya impa'alan Apo Dios din ung'ungngah did abuniyan an awadan di pumpapto'ana. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("RV12_6","096_12_6","REV","12","6","6","Ya limmayaw din babai ta immuy hinan mapulun ti indadaan Apo Dios di ihinanah di ta mahalimunan hi himpulu ta duway gahut ya han nanom di algaw. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("RV12_7","096_12_7","REV","12","7","7","Ya awni ya tinnig'u goh an waday gubat ad abuniyan. Hi Michael an apun di a'anghel Apo Dios ya initnudna nan a'anghelna ta ni'gubatdah nan dragon ya hinan a'anghelna. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("RV12_8","096_12_8","REV","12","8","8","Ya na'abak din dragon ya din a'anghelna. At adi mahkay nonongan umuyda mihinad abuniyan, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("RV12_9","096_12_9","REV","12","9","9","at enggahda didah luta. Henen dragon ya hiyah ne din ulog an din alyondan diyablu unu Satanas an bimmalibalin amin hinan tataguh tun luta. At napakakda an initnudna nan a'anghelna ta immalidah tun luta. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("RV12_10","096_12_10","REV","12","10","10","Ya waday dengngol'un ma\"adngol an hapit ad abuniyan an inalinay, “Ad ugwan di gutud hi pamaliwan Apo Dios hinan tataguna! Ti impattignay ongol an abalinanan mumpapto', ya impattig goh Kristun mangipapto' hi tagun waday biyangna ti na'ameh mahkay hi Satanas an do'ol din gunna impabahol hinan i'ibba tu'un kimmulug hi hinagang Apo Dios. Mu ad ugwan ya nipakak mahkay ad abuniyan. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("RV12_11","096_12_11","REV","12","11","11","Ya inameh nan i'ibba tu'uh Satanas ti dimmalat di dalan nan ay Uyaw an Kalniluh din natayana, ya dimmalat di nangipa'innilaandah Hapit Apo Dios an ta\"on hi un hiyay dumalat hi atayanda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("RV12_12","096_12_12","REV","12","12","12","At mun'am'amlong ayun amin an wad abuniyan! Mu mahmo' ayun wah nan luta ya wah nan baybay ti wah nah Satanas an nidugah di bungotna ti inilanan ag'aga mahkay an mapogpog di pangatanah pohdona.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("RV12_13","096_12_13","REV","12","13","13","Ya hidin ininnilan nan dragon an napakak ad abuniyan ta nahnag hitun luta ya immuyna inanap din babain nangitungaw hi lala'i. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("RV12_14","096_12_14","REV","12","14","14","Mu nidatan nan babaih duwan paya' an umat hi paya' di ongol an agila ta way atonan tumayap an umuy hinan ihinanah nan mapulun. At hidiy nahalimunanah tuluy tawon ya han godwa, at mi'id di aton nan dragon an mangah'up ay hiya. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("RV12_15","096_12_15","REV","12","15","15","Ya impabuhu' nen dragon di do'ol an danum an ay wangwang ta olom ya miyanud nan babai. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("RV12_16","096_12_16","REV","12","16","16","Mu paddungnay bimmadang di lutan nen babai ti nanga', at nun'a'unug din danum an imbuldid nan dragon. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("RV12_17","096_12_17","REV","12","17","17","At ma'abbungot din dragon hinan babai, at immuyna ginubat nan holag nan babain din mangunud hi Tugun Apo Dios ya nan intudtudun Jesus. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("RV13_1","096_13_1","REV","13","1","1","Ya timma'dog heden dragon hinan pingit di baybay. Ya awni goh ya tinnig'u han atata'ot an animal an nalpuh nan baybay an himpuluy ha'gudna an waday koronadan amin. Ya pituy ulunan waday nitudo' an panginnilaan an ngohoyonah Apo Dios. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("RV13_2","096_13_2","REV","13","2","2","Ya henen tinnig'un animal ya umat hinan lepard, mu nan hu'ina ya umat hi hu'in di bear, ya nan timidna ya umat hinan timid di layon. Ya indat nan dragon enen animal di abalinana, ya pumpapto'ana, ya biyangna. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("RV13_3","096_13_3","REV","13","3","3","Ya ay ihunay un nidugah di hugat di ohan ulun nen animal an paddungnay unna iyatoy, mu immadaog. Ya manoh'an amin di tataguh tun lutan hiya, at hiyay inunudda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("RV13_4","096_13_4","REV","13","4","4","Ya dinayaw an amin nan tatagu nan dragon ti indatnay biyangnan ten animal. Ya ni'dayawdah nen animal an alyonday, “Mid ah ohah nipaddung hi abalinan ten animal! Ya mi'id ah ohah way abalinanan mi'pattoy ay hiya!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("RV13_5","096_13_5","REV","13","5","5","Ya ngohoy di punhaphapit ten animal ay Apo Dios, ya waday biyangnan mumpapto' hi napat ta han duway bulan. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("RV13_6","096_13_6","REV","13","6","6","Ya nun'idutanah Apo Dios, ya nan ngadana, ya nan pumpapto'anad abuniyan, ya an amin nan ni'hitud abuniyan. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("RV13_7","096_13_7","REV","13","7","7","Ya nidatan hi abalinan an mi'gubat hinan tatagun Apo Dios, ya miyabulut an abakona dida ta hiyay mumpapto' hi an amin an tataguh nan abablubabluy an numbino'ob'on di nahlaganda, ya hapitda, ya nitaguanda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("RV13_8","096_13_8","REV","13","8","8","Ya awniat hiyay dayawon an amin nan tataguh tun lutan agguy nitudo' di ngadandah nan Liblun Nitud'an di Ngadan nan Tatagun Waday Miyadwan Nitaguanda. Heten liblun nan ay Uyaw an Kalnilun din napatoy hidin hopapna ya nitudo' tuwali ya un malmu tun luta. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("RV13_9","096_13_9","REV","13","9","9","Da'yun waday ingana ya pa'addonglonyu tun alyo' ay da'yu ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("RV13_10","096_13_10","REV","13","10","10","ti immannung an ma'at din ninomnom Apo Dios an ma'at hinan tataguna! Ya wa ay ta alyonay madpap ta mibalud di ohan ditu'u ya immannung an ma'at. Ya umat goh an wa ay ta alyonay hay hanggap di atayan di ohan ditu'u ya immannung an hiyah ne atayana. At mahapul an ditu'un tatagun Apo Dios ya ihamad tu'uy pangulug tu'u ta edpol tu'u hatun ma'at hi awni. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("RV13_11","096_13_11","REV","13","11","11","Ya palpaliwan ya tinnig'u goh di ohah atata'ot an animal an bimmuhu' an nalpud dolom. Ya duway ha'gudnan umat hi ha'gud di uyaw an kalnilu, mu hay hapitna ya umat hi hapit nan dragon. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("RV13_12","096_13_12","REV","13","12","12","Ya waday biyangnan umat hi biyang din nahhun an atata'ot an animal an din immadaog di hugat hi uluna. Heten miyadwan atata'ot an animal ya luludanan amin di tatagun mundayaw hinan nahhun an atata'ot an animal. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("RV13_13","096_13_13","REV","13","13","13","Ya umipanoh'ay aton ten miyadwan atata'ot an animal ti impa'alinah tun lutay apuy an nalpud daya ta punhintitigan di tatagu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("RV13_14","096_13_14","REV","13","14","14","Ya henen inatnan dumalat di abalinan nan nahhun an atata'ot an animal di namalbalinah nan tatagu. Ya inalinan diday mahapul an mun'ammadah bulul hi eng'engoh den nahhun an atata'ot an animal ta dayawonda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("RV13_15","096_13_15","REV","13","15","15","Ya nidatan hi abalinan henen miyadwan atata'ot an animal an umidat hi yahyah nan bulul an inyammada ta mabalin an humapit ya ta ipipatoynan amin nan adi mundayaw ay hiya. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("RV13_16","096_13_16","REV","13","16","16","Ya inluludna goh an mamalkaan di tu'tu' unu agwan an ngamay an amin nan tataguh tun luta an ta\"on hi unda adangyan unu nawotwot, unu nan mi'id unu waday haadna, unu nan himbut unu nan bo'on himbut. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("RV13_17","096_13_17","REV","13","17","17","Ya henen nimalkan dida ya nan ngadan unu bilang nan ngadan den animal. Ya nan mi'id di nimalkan dida ya adi mabalin an nonongan immuyda luma'u unu munla'u. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("RV13_18","096_13_18","REV","13","18","18","Mahapul an nala'engday tatagu ta innilaonday aat nen nimalka. Ti nan nala'eng an tagu ya gulat ta adalonay aat nen bilang an nimalka at mabalin an innilaonay ngadan nen animal ti henen malkan uyap ya itudunay ngadan nen animal. Ya henen malkan mitudo' ya onom di gahut ya nanom ta onom. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("RV14_1","096_14_1","REV","14","1","1","Ya hidin intigaw'uh nan Duntug an Zion ya tinnig'un timmata'dog din ay Uyaw an Kalnilu ya nan hinggahut ta han napat ya opat di libun tatagun namalkaan di tu'tu'dah ngadan nan ay Uyaw an Kalnilu ya nan ngadan Amana. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("RV14_2","096_14_2","REV","14","2","2","Ya awni ya waday dengngol'uh gangoh an nalpud abuniyan an ay munggongaah an umat hinan pa\"ongol an pumuyuu' an danum ya umat goh hinan magangoh an idul. Ya henen dengngol'u ya umat goh hi gangoh di do'ol an muntukal hi alpada. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("RV14_3","096_14_3","REV","14","3","3","Ya danen hinggahut ya napat ya han opat di libun tatagun timma'dog hinan hinagang nan tronon di Mumpapto', ya nan opat an matagu, ya nan duwampulu ta opat an a'ap'apu. Ya ingkantaday balun kanta an dida ya anggay an nabaliwan di nanginnila. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("RV14_4","096_14_4","REV","14","4","4","Ya didanay linala'in agguy nabaholan an dumalat di binabai, ya nunnonngonday amaphodda. Ya nan ay Uyaw an Kalniluy inun'unudda an ta\"on hi malgom di immayanda. Ya didana nan nabaliwan an hopap di bungan ma'ala ta me'nong ay Apo Dios ya hinan ay Uyaw an Kalnilu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("RV14_5","096_14_5","REV","14","5","5","Ya mi'id ah nunlayahanda, ya mi'id di nipabahol ay dida. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("RV14_6","096_14_6","REV","14","6","6","Palpaliwan ya waday tinnig'u an anghel an muntaytadyapan ad daya. Ya gunna ibabbaag nan munnononnong an Maphod an Ulgud hinan tataguh abablubabluy an numbino'ob'on di nahlaganda, ya hapitda, ya nan nitaguanda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("RV14_7","096_14_7","REV","14","7","7","Ya enlotnan himmapit an inalinay, “E'gonanyuh Apo Dios, ya Hiyay dayawonyu! Ti magadyuh mahkay an madatngan di gutud hi punhumalyaanah nan tataguh tun luta! Dayawonyu Hiya an nunlumun amin hi logom, ya ad abuniyan, ya nan baybay, ya an amin nan a'obo'obob!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("RV14_8","096_14_8","REV","14","8","8","Ya wada goh di miyadwan anghel an nangunud hinan nahhun, ya inalinay, “Napa\"i! Napa\"i mahkay din ma'al'ali an babluy ad Babylon! Ma'al'alih den babluy, mu nan tataguh di ya nun'appuhiy ina'inatda ti inagay'ayanda nan tataguh nan abablubabluy hitun luta ta adida dayawon hi Apo Dios!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("RV14_9","096_14_9","REV","14","9","9","Ya wada goh di miyatlun anghel an nangunud ay danen duwa, ya enlotnan himmapit an inalinay, “Nidugah di bungot Apo Dios hi an amin hinan mundayaw hinan atata'ot an animal, ya nan inyammadan bulul an eng'engohna, ya namalkaan di tu'tu'da unu ngamaydah nan malkana, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("RV14_10","096_14_10","REV","14","10","10","at hiyanan moltaona dida ta holholtaponday lahun nan apuy ya nan budbuda ta pangintitigan nan nahamad an a'anghel Apo Dios ya nan ay Uyaw an Kalnilu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("RV14_11","096_14_11","REV","14","11","11","Ya umu'udyu' di ahu' nan apuy an mamaligat ay didah mid pogpogna ti abigabigat ya amahdomahdom ya adi dumduminnong henen punligatan nan nundayaw hinan animal ya nan bulul an pangitigan hi aatna an nan namalkaan hi ngadan nen animal.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("RV14_12","096_14_12","REV","14","12","12","At nan tatagun Apo Dios an mangun'unud hi Tuguna ya nunnonngonday pangulugdan Jesus, ya mahapul an edpolday punholholtapanda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("RV14_13","096_14_13","REV","14","13","13","Ya dengngol'u goh han hapit an nalpud abuniyan an inalinay, “Itudo'muh te: Mete\"ad ugwan ya mawagahan an amin nan tatagun munligligat hi engganah atayandan dumalat di pangun'unudandan Jesus!” Ya himmapit nan Na'abuniyanan an Lennawan inalinay, “Immannung hene an mun'am'amlongdan mun'eblay hi enggana an hiyah ne pumbalinan di nangun'unudandan Jesus.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("RV14_14","096_14_14","REV","14","14","14","Ya awni ya intigaw'u goh, ya wada han mumpaha' an bunut, ya waday ay lala'in Imbaluy di Tagu an nungkoronah balitu', ya waday inodnanah gapas an ma'ataddom. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("RV14_15","096_14_15","REV","14","15","15","Ya wada goh di ohah anghel an nalpuh nan Timplun Apo Dios, ya tin'u'ana din inumbun hinan bunut an inalinay, “Umuymu ni' gapason nan natong ti nadatngan di agapasan an amin nan wah luta!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("RV14_16","096_14_16","REV","14","16","16","At inhawagin din inumbun hinan bunut din gapasna ta nagapas an amin nan wah tun luta. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("RV14_17","096_14_17","REV","14","17","17","Ya tinnig'u goh, ya waday anghel an nalpuh nan Timplun Apo Dios ad abuniyan, ya wada goh di inodnanah gapasnan ma'attaddom. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("RV14_18","096_14_18","REV","14","18","18","Ya awni ya limmahun goh nan ohan anghel an nalpuh nan awadan di pun'onngan hinan Timplu. Heden anghel ya hiyay ad tamuh apuy. Ya tin'u'ana din anghel an waday inodnanah matadom an gapas, ya inalinay, “Umuymu pugahon di bungan nan greyp hi luta ti nun'alumda!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("RV14_19","096_14_19","REV","14","19","19","At inhawagina din gapas hinan luta ta pinugahna din bungan di greyp, ya inittunah nan pun'apalan an dumalat di bungot Apo Dios. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("RV14_20","096_14_20","REV","14","20","20","Ya inapalnah luwal nan siudad, ya ay dalay bumuhu' hinan pun'apalan, at nalbong di oha ta han godwan mitluy aluhungna, ya tuluy gahut ta han duwampuluy kilomitluh inadu\"oyna. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("RV15_1","096_15_1","REV","15","1","1","Wada goh di tinnig'ud abuniyan an nidugah an umipanoh'a. Wadaday pitun anghel an waday pituh numbino'ob'on an ligat hi ipa'alidah nan tatagu. Ya hiyah ne angunuh hi pangipattigan Apo Dios hi bungotna. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("RV15_2","096_15_2","REV","15","2","2","Ya tinnig'u han paddungnay baybay di inabellogna, ya umat hi halmeng, ya apuy di tigawna. Ya tinnig'u goh din agguy nangunud hidin atata'ot an animal, ya nan bulul an eng'engohna, ya din agguy nangabulut an mamalkaan hinan uyap an panginnilaan hi ngadana an timma'dogdah nan pingit den baybay an inodnanday alpan indat Apo Dios ay dida. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("RV15_3","096_15_3","REV","15","3","3","Ya gunda ikanta nan kantan Moses an baal Apo Dios an nan kantan nan ay Uyaw an Kalnilu. An alyonday, “He\"an Apumin Dios an abalinam an amin di logom, ya do'do\"ol di ihulbian nen ato'atom an umipanoh'a! He\"ay Alin amin nan ahimpahimpamabluy, ya na'ahhamad an makulug di aatmu! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("RV15_4","096_15_4","REV","15","4","4","Undan way adi mun'ogon ay He\"a, Apumi? Ya undan way adi manapit hi anabagbagtum? Ti He\"a ya anggay di na'ahhamad di ugalina, ya umalin amin di ahimpahimpamabluy an mundayaw ay He\"ah hinagangmu ti tinnigday ana'ahhamad di ina'inatmu.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("RV15_5","096_15_5","REV","15","5","5","Unat goh nalpah hene ya tinnig'u nan Timplun ihinan Apo Dios ad abuniyan an nibughul, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("RV15_6","096_15_6","REV","15","6","6","ya limmahun nan pitun anghel an waday pitun numbino'ob'on an ligat an ipa'alida. Ya numpunlubungdah mumpaha' an ma'alleneh an ma'alih linen, ya wada goh di balitu' an balikis hi inyalewa'ohdah palagpagda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("RV15_7","096_15_7","REV","15","7","7","Ya nan ohah din opat an matagu ya indatnah nan a'anghel di hinohhan duyun balitu' an napnuh nidugah an bungot nan Dios an adi matmattoy. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("RV15_8","096_15_8","REV","15","8","8","Ya napnu nan Timpluh ahu' an hiyah ne pangimmatunan hi anabagbagtu ya abalinan Apo Dios. Ya adi nonongan waday humgop eden Timplu ta engganay malpah an amin nan numbino'ob'on an ligat an ipa'alin nan pitun anghel. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("RV16_1","096_16_1","REV","16","1","1","Ya palpaliwan ya wada goh di dengngol'uh magangoh an hapit an nalpuh nan Timplu an inalinah nan pitun a'anghel di, “Umuyyu ihiit hinan luta din bungot Apo Dios an nittuh nan pitun duyu!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("RV16_2","096_16_2","REV","16","2","2","At inhiit din nahhun an anghel hi luta nan nittuh duyuna, ya nun'apoghaan an amin di odol nan tatagun namalkaan hi malkan nan atata'ot an animal ya din nundayaw hinan inyammadan bulul an eng'engohna. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("RV16_3","096_16_3","REV","16","3","3","Ya inhiit goh din miyadwan anghel hinan baybay din nittuh duyuna, ya numbalin nan danum hi ay dalan di tagun natoy. At nun'atoy an amin nan matagun wah di. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("RV16_4","096_16_4","REV","16","4","4","Ya inhiit goh nan miyatlun anghel hi awangwawangwang ya hinan a'obo'obob din nittuh duyuna, ya numbalin nan danum hi dala. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("RV16_5","096_16_5","REV","16","5","5","Ya dengngol'uy hapit nan anghel an ad tamuh danum an inalinay, “Apo Dios, na'ahhamad heten pummoltam! He\"a ya anggay di me'gonan! He\"a nan wagwadah din penghana ya ad ugwan hi enggana! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("RV16_6","096_16_6","REV","16","6","6","Henen inatmuy pummoltam hinan numpamatoy hinan tatagum ya din numbino'ob'on an propetam, at hay dala mahkay inumonda!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("RV16_7","096_16_7","REV","16","7","7","Ya waday dengngol'un hapit an nalpuh nan way pun'onngan an inalinay, “Apo Dios an nidugah di abalinana, immannung ahan an nepto' ya na'ahhamad di pummoltam!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("RV16_8","096_16_8","REV","16","8","8","Ya nan miyapat an anghel ya inhiitnah nan algaw din nittuh duyuna, ya nunheglay potang an gohbona nan tatagu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("RV16_9","096_16_9","REV","16","9","9","Ya gapu ta mun'oghobda nan tataguh potang at pun'idutandah Apo Dios an nangipa'alin nen ligat, mu hihidya damdama an adida muntutuyuh baholda, ya adida goh dayawon Hiya. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("RV16_10","096_16_10","REV","16","10","10","Ya inhiit nan miyaleman anghel din nittuh duyunah nan inumbunan nan atata'ot an animal, at hemmelong an amin nan numpapto'ana. Ya nun'itib din tatagun wah diy dilada ti nidugah hi punholholtapanda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("RV16_11","096_16_11","REV","16","11","11","Ya nun'idutandah Apo Dios ad abuniyan ti munha'it ya nun'apoghaan di odolda, mu hihidya damdaman adida idinong nan nun'appuhin ato'atonda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("RV16_12","096_16_12","REV","16","12","12","Ya inhiit nan miyonom an anghel hinan Wangwang an Euphrates din nittuh duyuna, ya natdu' ta way dalanon nan a'ap'apun malpuh buhu'an di algaw. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("RV16_13","096_16_13","REV","16","13","13","Ya awni goh ya tinnig'u an waday bimmuhu' hi tulun nun'appuhin lennawan ay tu'a' di tigawda. Nan oha ya nalpuh timid nan dragon, ya nan oha ya nalpuh timid nan atata'ot an animal, ya nan oha ya nalpuh timid nan agguy immannung an propeta. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("RV16_14","096_16_14","REV","16","14","14","Ya danen tulun nun'appuhin lennawa ya didanay dimunyun way abalinandan mangat hi umipanoh'a. Ya diday umuy mangal'alu' hinan a'alin amin hitun luta ta ma'ohhadan mi'gubat ay Apo Dios. Ya henen pi'gubatanda ya gintud Apo Dios ta pangipattiganah abalinana. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("RV16_15","096_16_15","REV","16","15","16","Ya inamung danen nappuhin lennawa nan a'ali ya nan titindaluda. Ya henen nangamungandan dida ya hay pungngadan di Hudyuh hapitda ya Armageddon. Ya inalin Apu tu'uy, “Elanyu ti umat hinan umalian di mangakaw di alia'! At mawagahan nan tagun tumu'al an agguyna inaan di lubungna ta adi mumbobollad an mundaldalan ta adi mabainan!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("RV16_17","096_16_17","REV","16","17","17","Ya nan miyapitun anghel ya inhiitna din nittuh duyuna, ya waday dengngol'uh magangoh an hapit an nalpuh nan inumbunan di Mumpapto' hinan Timplun inalinay, “Nalpah mahkay!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("RV16_18","096_16_18","REV","16","18","18","Ya himbumagga ya immila'ilat, ya immidu'idul, ya wada goh di atata'ot an alyog. Ya mi'id di umat hinan atata'ot an alyog an nete\"ah din nalmuwan di tagu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("RV16_19","096_16_19","REV","16","19","19","Ya nun'atlun nun'apa\"i din ma'al'ali an babluy ad Babylon, ya nun'apa\"i goh nan abablubabluy hitun luta. Ya manu ay inat Apo Dios hene ya ninomnomna din nun'appuhin inat nan tatagud Babylon, at hiyah ne dimmalat hi bimmungtana ta minoltana dida. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("RV16_20","096_16_20","REV","16","20","20","Ya din aduntuduntug ya lutan nun'igagwah nan baybay ya nun'a'ubahda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("RV16_21","096_16_21","REV","16","21","21","Ya wadada goh di o\"ongol ya mun'adamot an dalallun nalpud abuniyan an hay damotdan hinohha ya napat ta han lema ta han godwan di kilu an nun'a'agah hinan tatagu. At nun'idutan din tataguh Apo Dios an dumalat eden nidugah an ligat an impa'alinan dida. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("RV17_1","096_17_1","REV","17","1","1","Ya immaliy ohah nan pitun anghel an waday inodnanah duyu, ya inalinan ha\"in di, “Umali'a ta ipattig'uy pummoltan Apo Dios hinan babain nunheglan puta. Hay ibalinan nen babai ya nan ma'al'alin babluy hinan awadan di do'ol an wangwang. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("RV17_2","096_17_2","REV","17","2","2","Ti an amin nan a'alih nan abablubabluy ya ni'yenghadan nen babai. Ya an amin di tataguh nan abablubabluy ya nabutongdah nan impa'inum nen babai. Hay ibalinan te ya natuduwandah nan nun'appuhin ato'aton nen babai.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("RV17_3","096_17_3","REV","17","3","3","Ya palpaliwan ya numpa'enap nan Na'abuniyanan an Lennawan ha\"in an inyuya' enen anghel an ni'hapit ay ha\"in hinan mapulun. Ya tinnig'u han babain nuntakay hi mumbolah an animal an pituy uluna ya himpuluy ha'gudna, ya nun'atud'an di odolnah nun'appuhin hapit hi aat Apo Dios an mangipa'innilan ngohoyona. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("RV17_4","096_17_4","REV","17","4","4","Ya henen babai ya nunlubung hi munggudla ya mumbobollah di udumna an hiyay panginnilaan hi inadangyana. Ya waday numbino'ob'on hi inggina'unan balitu', ya nan nun'anginan batu, ya nan buung an perlas. Ya waday balitu' an bahuh inodnana an nittuwan di anappuhina ya nan anappuhin nan tatagun binalbaliyana. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("RV17_5","096_17_5","REV","17","5","5","Ya waday nitudo' hi tu'tu'nan adi ma'awatan di ibalinana. Umat hituy nitudo': “Nan ma'al'alin babluy an Babylon di nangiyunnudan an amin nan binabain mumputa, ya nangiyunnudan di tatagun mangat hi nappuhi.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("RV17_6","096_17_6","REV","17","6","6","Ya tinnig'un paddungnay nabutong nan babaih nan dalan nan tatagun Apo Dios an pinatopatoynan dumalat di pangulugdan Jesus. Ya hidin tinnig'uh nen babai ya ma'annoh'aa'. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("RV17_7","096_17_7","REV","17","7","7","Ya inalin din anghel ay ha\"in di, “Adi'a manoh'a ti ipa'innila' ay he\"ay ibalinan nen tinnigmu. Henen animal an pituy uluna ya himpuluy ha'gudnan tinnigmun nuntakayan nan babai ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("RV17_8","096_17_8","REV","17","8","8","ya wagwadah din nahup, mu mi'id ad ugwan. Mu awniat bumuhu' goh an malpud dolom ta umuy hi umayan nan mamoltah enggana. Ya awniat manoh'a nan tataguh tun lutah pannigandan nen animal. An didana nan agguy nitudo' di ngadandah nan Liblun Nitud'an di Ngadan nan Waday Miyadwan Nitaguanda. Heten liblu ya nitudo' tuwali ya un mawadan amin tun logom.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("RV17_9","096_17_9","REV","17","9","9","Ya intuluynan himmapit an inalinay, “Naligat an ma'awatan di ibalinan ten animal! At mahapul an hay nanomnoman di manginnila. Nan pitun ulun nan animal ya didana nan pitun dudunduntug an nihinan nan babai. Hay oha goh hi ibalinan nan pitun ulu ya didana nan pitun a'ali. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("RV17_10","096_17_10","REV","17","10","10","Mu na'abak nan lema, at din miyonom ya hiyay ap'apud ugwan. Din miyapitu ya hiyay mihukat, mu un he'he'dod di pumpapto'ana. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("RV17_11","096_17_11","REV","17","11","11","Henen animal an wadah din nahup mu mi'id ad ugwan ya hiyay miyawalun ali. Paddungnay ap'apuh din hopapna ti hiyay ohah nan pitun a'ali, mu umuy hinan umayan nan mamolta.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("RV17_12","096_17_12","REV","17","12","12","Ya inalina goh di, “Hanan himpulun ha'gudna ya didana nan himpulun a'ap'apu, mu agguyda ni' numpapto'. Ya awniat midatandah biyang an mi'papto' hinan animal hi na'amtang. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("RV17_13","096_17_13","REV","17","13","13","Ya danen himpulun mumpapto' ya numpapaddung di nomnomda an nan animal di pangidatandah abalinanda ya biyangda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("RV17_14","096_17_14","REV","17","14","14","Ya awniat mumbabaddangandan mi'gubat hinan ay Uyaw an Kalnilu, mu abakona dida ti Hiyay Ap'apun amin di a'ap'apu, ya Hiyay Alin amin di a'ali. Ya an amin nan tatagun mitnud ay Hiya ya didana nan napto' ya nange'kod ay Hiya.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("RV17_15","096_17_15","REV","17","15","15","Ya inalin goh din anghel ay ha\"in di, “Nan wangwang an tinnigmun inumbunan nan babain puta ya hiyay ipaddungan nan do'ol an tatagun numbino'ob'on di babluyda, ya nan nahlaganda, ya nan nitaguanda, ya nan hapitda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("RV17_16","096_17_16","REV","17","16","16","Ya nan himpulun ha'gud an didana nan tatagun mumpapto', ya nan animal ya awniat boholon nan babai ta boladanda, ya alandan amin di wan hiya. Ya unda patayon ta ononday lamohna, ya genhobda hiya. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("RV17_17","096_17_17","REV","17","17","17","Mu hi Apo Dios di nangipanomnom ay didah pohdonan ma'at an pun'u'unnudonay nomnomdan mangidat hinan animal hi biyang ya abalinandan mumpapto'. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("RV17_18","096_17_18","REV","17","18","18","Ya hay nipaddungan nen tinnigmun babai ya nan ma'al'alin babluy an pumpapto'an di a'ap'apuh abablubabluy.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("RV18_1","096_18_1","REV","18","1","1","Unat goh nalpah hanan na'at ya tinnig'u goh di ohan anghel an nalpud abuniyan. Ya nidugah di biyang nen anghel, ya pinatalanan amin tun luta ti mumbenang. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("RV18_2","096_18_2","REV","18","2","2","Ya nuntu'u' an inalinay, “Napa\"i, napa\"i mahkay nan ma'al'alin babluy an ad Babylon! Ya numbalin mahkay hi pumbabluyan di dimunyu ya an amin nan nun'appuhin lennawa, ya an amin nan hamutin mangan hi natoy ya hiya mahkay di ihinanda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("RV18_3","096_18_3","REV","18","3","3","Ya nan tataguh nan abablubabluy ya inatday umat hi ina'inat nan bimmabluy ad Babylon an nidugah an nun'appuhi. Ya ta\"on nan a'ali ya ne'yatdah nan nun'appuhin ina'inat daden iBabylon. Ya immadangyan nan mumpungkumilduh nan abablubabluy ti immadangyandah nan nungkumilduanda ay daden iBabylon hinan numbino'ob'on an pohpohdon nan tatagun nen babluy.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("RV18_4","096_18_4","REV","18","4","4","Ya awni ya dengngol'u goh di ohah hapit an nalpud abuniyan an inalinay, “Da'yun tatagu' ya milahhin ayu, ya taynanyuh den babluy ta adi ayu middum hi bahol danen tataguh di ta adi ayu mi'lagat hi moltada! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("RV18_5","096_18_5","REV","18","5","5","Ti nidugah di bahol nan tataguh di an gulat ta puntutu'unon at mitu'dud ad daya, ya adi aliwan Apo Dios danen nun'appuhin ina'inat di tatagun den babluy! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("RV18_6","096_18_6","REV","18","6","6","Ti awniat mamolta an miyunnudan hi inatda, ya mumpidway moltada ti impaholholtapday i'ibbadan tatagu! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("RV18_7","096_18_7","REV","18","7","7","At midat ay diday nidugah an ligat hi holholtaponda ti nidugah di pangipabagtuandah odoldan dumalat hi inadangyanda, ya alyonday wadan amin di mahapulda, ya mi'id di ayda punligatan. Ya ma'adennol di punnomnomdan alyonday, Adi ami umat hinan nabalun babain lumungdalungdaya ti da'mi ya umat amih nan ahawan di ali an mi'id di ayna numanonomnoman. Hiyah ne alyonda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("RV18_8","096_18_8","REV","18","8","8","At hiyanan udum hi algaw ya mamengpenghan di ligatdan umali ti mabtelda, ya mundogohda, ya numanomnomda, ya moghobda ti hi Apo Dios an munhumalyan amin hi tagu ya nidugah di abalinana.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("RV18_9","096_18_9","REV","18","9","9","Ya inalin goh din anghel di, “Nan a'alih tun abablubabluy an ni'bahol hinan nun'appuhin tataguh di ya awniat numanomnomda, ya awniat kumilakiladah pannigandan mun'oghob heden babluy. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("RV18_10","096_18_10","REV","18","10","10","Ya bumataandan adida meheggon ti tuma'otdah punligatan. Ya alyonday, Ini! Atata'ot ahan hene! Adyu'ah nen ma'al'alin babluy! An un ohay olas ya napa\"i!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("RV18_11","096_18_11","REV","18","11","11","Ya inalin goh din anghel di, “Middum goh nan mumpungkumilduh tun lutan mi'kilada ya mi'lungdayada ti mi'id mahkay luma'uh nan ikumilduda ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("RV18_12","096_18_12","REV","18","12","12","an nan balitu', ya nan silver, ya nan nun'anginan batu, ya nan perlas an buung, ya nan nun'anginan numbino'ob'on an lo'ob, ya nan nun'anginan ayiw an ma'alih citron, ya nan numbino'ob'on an niyamma an hay niyamma ya ivory di udumna, ya nan nun'anginan ayiw di udumna, ya gambang, ya gumo', ya nan batun ma'alih marble, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("RV18_13","096_18_13","REV","18","13","13","ya nan numbino'ob'on an rekado an umat hi cinnamon, ya paminta, ya nan incense, ya nan nanginan mumbungtit an lanan ma'alih myrrh ya frankincense, ya nan ma'inum, ya mantikan di olibo, ya nan alena, ya wheat, ya baka, ya kalnilu, ya kabayu, ya kalesa, ya ta\"on nan tatagun himbutda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("RV18_14","096_18_14","REV","18","14","14","Ya awniat alyon danen mumpungkumildu di, Na'ubah an amin din mun'aphod an inamnawanda, ya an amin din inadangyanda, ya an amin din numbino'ob'on an wan didan umipadenol. At mi'id mahkay di inadangyan ya a'al'alyan nen babluy! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("RV18_15","096_18_15","REV","18","15","15","Ya miyadagwi daden mumpungkumildun immadangyan hidih nan babluy ti tuma'otdah ilagatanda. Ya awniat kumilakilada ya lumugwadan dumalat eden babluy, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("RV18_16","096_18_16","REV","18","16","16","ya awniat alyonday, Ini! Atata'ot di na'at enen ma'al'alin babluy an ad Babylon! Adyu'ah nen ma'al'alin babluy ti wah din amin di nun'anginan lubung, ya balitu', ya nan nun'anginan batu, ya perlas! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("RV18_17","096_18_17","REV","18","17","17","Mu un ohay olas ya anggay ya na'ubah an amin din inadangyana!” Ya inalin goh din anghel di, “Ya an amin nan mumpuntamuh nan pupul hi baybay, ya nan a'ap'apuda, ya nan numpunlugan hinan pupul, ya nan udum an hay pi'bo'laanda ya hay aat di tamuh nan baybay ya mibataanda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("RV18_18","096_18_18","REV","18","18","18","Ya hitun pannigandah ahu' eden moghob an babluy ya alyonday, Mi'id di udum an babluy hi umat hinan inadangyana! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("RV18_19","096_18_19","REV","18","19","19","Ya awniat pun'ihabuagday dapul hi uludan dumalat di punha'itan di punnomnomanda, ya kumilakila, ya mumpunlungdayadan alyonday, Ini! Atata'ot di na'at enen ma'al'alin babluy! Henen babluy di immadangyanan nan waday pupulna, mu un ohay olas ya nun'a'ubah an amin nan wan den babluy! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("RV18_20","096_18_20","REV","18","20","20","Mu da'yun amin an wad abuniyan, ya da'yun a'apostoles, ya da'yun numbino'ob'on an propeta, ya da'yun tatagun Apo Dios ya mun'am'amlong ayuh napa\"ian nen babluy! Ti minoltan Apo Dios nan tatagu enen babluy an gapuh nun'appuhin inatdan da'yu!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("RV18_21","096_18_21","REV","18","21","21","Ya wada han ma'abbi'ah an anghel an lina\"uyna han batun umat hi luhung di a'ongolna, ya inawidnah nan baybay, ya inalinay, “Umat hituy apa\"ian nan babluy ad Babylon, at mi'id mahkay mattig! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("RV18_22","096_18_22","REV","18","22","22","Ya mi'id mahkay madmadngol hi mungkanta, ya mumpagangoh hi alpa, ya tungngali, ya talampet, ya nan udumnan matukalan! Ya mi'id mahkay goh nan tatagun mun'ammah ikumilduda ya nan gumangogangoh an gilingan! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("RV18_23","096_18_23","REV","18","23","23","Ya mi'id mahkay goh di mattig hi hilaw hidi, ya mi'id mahkay di madngol hi mumpun'ah'ahawah di. Umat hinay moltada ti nan mumpungkumildun nalpuh di ya manu ti diday nabagbagtu, mu binalbaliyanday tataguh nan abablubabluy! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("RV18_24","096_18_24","REV","18","24","24","Ya hay oha goh hi nama\"ian Apo Dios enen babluy ya dumalat di numpamatayan nan bimmabluy hidih nan numbino'ob'on an propeta, ya nan tatagun Apo Dios, ya nan udumna goh an tataguh tun luta.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("RV19_1","096_19_1","REV","19","1","1","Unat goh nalpah hene ya dengngol'u han paddungnay hapit di do'ol an tatagud abuniyan an inaliday, “Madayaw hi Apo Dios! Edenol tu'uh Apo Dios ti nidugah di abalinana ya anabagtuna, ya Hiyay mangibaliw hi tagu! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("RV19_2","096_19_2","REV","19","2","2","Ya makulug an na'ahhamad di panumalyana ti minoltana nan nabagtun putan gun namuhih nan tataguh tun lutan dumalat di nangatanah lumihog, ya imbollohna goh nan inatnan numpamatoy hi baalna!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("RV19_3","096_19_3","REV","19","3","3","Ya impidwadan imbugaw an nangalih, “Madayaw hi Apo Dios! Ti nan ahu' nan apuy an nanghob enen babluy ya pumuupuuh an adi mabmabbah enggana!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("RV19_4","096_19_4","REV","19","4","4","Ya din duwampulu ta opat an a'ap'apu ya din opat an matagu ya numpunlu'bubdan mundayaw ay Apo Dios an inumbun hinan tronon nan Mumpapto', ya inaliday, “Amen! Madayaw hi Apo Dios!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("RV19_5","096_19_5","REV","19","5","5","Awni goh ya waday himmapit hinan awadan di tronon nan Mumpapto' an inalinay, “Da'yun amin an baal Apo Dios, ya ta\"on un da'yun amin an kimmulug ay Hiya, ya ta\"on nan way abalinana unu mi'id ya dayawonyuh Apo Dios!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("RV19_6","096_19_6","REV","19","6","6","Ya dengngol'u goh di hapit nan do'ol an tatagun ay gangoh di do'ol ahan an pumpuyuu' an danum, ya ay idul di gangohnan alyonday, “Madayaw hi Apo Dios! Ti hi Apo Dios an nidugah di abalinanay mumpapto'! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("RV19_7","096_19_7","REV","19","7","7","At maphod hi un tu'u mun'am'amlong ta edenol tu'un amin di anabagbagtuna ti nadatngan di pungkasalan nan ay Uyaw an Kalnilu. Ya nan iyahawana ya nundadaan ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("RV19_8","096_19_8","REV","19","8","8","an nunlubung hi na'angngina ya ma'appaha' an umela'elat.” (Hay nipaddungan nen lubung ya nan ma\"aphod an inat nan tatagun Apo Dios.) ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("RV19_9","096_19_9","REV","19","9","9","Ya palpaliwan ya inalin din anghel ay ha\"in di, “Itudo'muh ten alyo': Mun'am'amlong nan tatagun na'ayagan an me\"an hinan kasal nan ay Uyaw an Kalnilu!” Ya inalina goh di, “Daten inalin Apo Dios ya makulug.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("RV19_10","096_19_10","REV","19","10","10","At nunhippia' hi inayungan nen anghel ta dayawo' hiya, mu inalinan ha\"in di, “Adia' dayawon ti ha\"in ya unna' baal goh damdama an umat ay he\"a ya nan i'ibbam an mangun'unud hinan makulug an impa'innilan Jesus! Ya numpaddung tu'un hi Jesus di ay tu'u ipa'innila. Hi Apo Dios di dayawom! Henen impa'innilan Jesus di mangipabi'ah hi nomnom nan numbino'ob'on an propeta.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("RV19_11","096_19_11","REV","19","11","11","Tinnig'un nibughul ad daya, ya wada han mumpaha' an kabayu. Ya hay ngadan den nuntakay ya hi Na'ahhamad ya hi Makulug. Ya na'ahhamad di panumalyana ya pi'gubatana. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("RV19_12","096_19_12","REV","19","12","12","Ya umat hi dalang di apuy di matana, ya do'ol di inyuklupnah korona. Ya nitudo' di ngadanah nan uklupna, mu mi'id di nanginnilah ibalinana an Hiya ya anggay. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("RV19_13","096_19_13","REV","19","13","13","Ya nadadala nan magayad an inlubungna, ya hay pungngadandan Hiya ya Hapit Apo Dios. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("RV19_14","096_19_14","REV","19","14","14","Ya nan titindalud abuniyan ya numpunlubungdah nan nun'angina, ya mumpaha', ya maleneh an nitnuddan Hiyan nuntakaydah nan ma'appaha' an kabayu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("RV19_15","096_19_15","REV","19","15","15","Ya waday bimmuhu' hi matadom an hanggap hi timidna an hiyah ne pangabaknah nan do'ol an buhulnah nan abablubabluy ti alyon nan Hapit Apo Dios di, “Hiyay ap'apun an amin, ya mi'id di mangabak ay Hiya, ya mahapul an Hiyay ma'unud.” Ya dumalat di bohol Apo Dios an nidugah di abalinana ya moltaona dida. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("RV19_16","096_19_16","REV","19","16","16","Ya waday nitudo' hi lubungnan magayad ya hinan ulpunan alyonay, “Hiyay Alin an Amin di A'ali, ya Apun an Amin nan A'ap'apu.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("RV19_17","096_19_17","REV","19","17","17","Ya awni ya waday tinnig'uh anghel an timma'dog hinan way algaw. Ya enlotnan nuntu'u' hi an amin an hamuti an inalinan diday, “Ma'amung ayun amin an hamuti ti behtan Apo Dios! ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("RV19_18","096_19_18","REV","19","18","18","At umali ayu ta pun'a'anyuy lamoh nan a'ali, ya nan a'ap'apun di tindalu, ya nan titindaluda, ya nan kabayu, ya nan numpuntakay, ya nan lamoh an amin di tatagu an ta\"on nan himbut, ya nan bo'on himbut, ya nan nabagtu, unu na'ampan tatagu!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("RV19_19","096_19_19","REV","19","19","19","Ya tinnig'u din atata'ot an animal, ya din a'alih nan abablubabluy, ya din titindaluda an na'amungda ta mi'gubatdah nan nuntakay hinan kabayu ya nan do'ol an tindaluna. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("RV19_20","096_19_20","REV","19","20","20","Mu nangabak nan nuntakay hi kabayu ya nan titindaluna. Ya dempapda nan atata'ot an animal ya nan propetana, ya intapalda didah nan apuy an awadan di budbuda an dumaladalang. Heten propeta ya dumalat nan atata'ot an animal ya impattignay umipanoh'a, at hiyay dimmalat hi nabalbaliyan nan nundayaw hinan atata'ot an animal an namalkaan hi malkana. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("RV19_21","096_19_21","REV","19","21","21","Ya pinatoy nan nuntakay hinan kabayu an hay hanggap di namatoynan wah timidna, at nun'a'an nan hamutiy lamohda ta nun'abhugda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("RV20_1","096_20_1","REV","20","1","1","Palpaliwan goh ya tinnig'u han ohan anghel an nalpud abuniyan an inodnanay tulbo' di bitud dolom ya nan madamot an bangkeleng. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("RV20_2","096_20_2","REV","20","2","2","Ya dempapna nan dragon an hiyah ne din ulog hidin penghana an alyondan diyablu unu hi Satanas, ya imbaludnah Hinlibuy Tawon. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("RV20_3","096_20_3","REV","20","3","3","Ti inunugnah nan bitud dolom, ya intulbo'na ta adina mahkay gun balbaliyan nan tataguh tun luta. Mu malpah ay henen hinlibuy tawon ya un mahkay mibo'tan hi baludan. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("RV20_4","096_20_4","REV","20","4","4","Ya awni ya tinnig'u nan tronon di mumpumpapto'. Ya daden inumbun hidi ya waday biyangdan munhumalya. Ya tinnig'u goh nan lelennawan din tatagun naputulan ti nan gunda nangipa'innilaan hinan impa'innilan Jesus ya nan Hapit Apo Dios. Ya agguyda dinayaw nan atata'ot an animal ya nan inyammadan eng'engohna, ya agguy namalkaan di tu'tu'da unu ngamaydah nan malkan nan atata'ot an animal. Ya namahuanda, at mi'papto'dan Kristuh Hinlibuy Tawon. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("RV20_5","096_20_5","REV","20","5","5","Didanay nahhun an namahuan ti nan udum an natoy ya adida mamahuan hi engganay maluh di Hinlibuy Tawon. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("RV20_6","096_20_6","REV","20","6","6","Ya hanan nahhun an namahuan ya mun'am'amlongda ti adida milahhin ay Apo Dios an hiyah ne nan alyondan miyadwan atayan. Ya dida mahkay di padin da Apo Dios ay Kristu, ya diday mi'papto' ay Kristuh Hinlibuy Tawon. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("RV20_7","096_20_7","REV","20","7","7","Unat goh malpah di Hinlibuy Tawon ya mibo'tan hi Satanas hinan nibaludana, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("RV20_8","096_20_8","REV","20","8","8","ya umuy goh bumalbalih nan tataguh nan abablubabluy. Ya nan do'ol an tatagun balbaliyana ya didanay alyondah Gog ya Magog. Ya amungona didan amin ta umuyda mi'gubat. Ya hay ado'olda ya umat hi ado'ol di panag hi pingit di baybay. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("RV20_9","096_20_9","REV","20","9","9","Ya miwa'atdah nan abablubabluy, ya li'ubonda nan babluy an pa'appohpohdon Apo Dios an numbabluyan nan tataguna, mu immaliy apuy an nalpud abuniyan, ya genhobna dida. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("RV20_10","096_20_10","REV","20","10","10","At nan diyablun hi Satanas an namalbalin dida ya mitapal hinan apuy an awadan di budbuda an nitapalan din atata'ot an animal ya nan munlayah an propeta ta hidiy punholholtapandah enggana. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("RV20_11","096_20_11","REV","20","11","11","Palpaliwan ya tinnig'u han ongol an mumpaha' an trono ya nan inumbun hidi. Ya un nonong ya nami'id din luta ya ad daya. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("RV20_12","096_20_12","REV","20","12","12","Ya tinnig'u nan nun'a'atoy an tatagun na'ampa unu nabagtu an timmata'dogdah awadan di tronon nan Mumpapto'. Ya tinnig'u nan alibluliblun nabe'lag. Din ohan liblu ya nan Nitud'an di Ngadan nan Tatagun Midatan hi Miyadwan Nitaguan hi Mi'id di Pogpogna. Ya nan udum an libluy nitud'an nan ina'inat din tataguh tun luta an hiyah ne pangiyunnudan hi ahumalyaan ya amoltaanda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("RV20_13","096_20_13","REV","20","13","13","At hiyanan an aminday natoy an ta\"on hi malgom di awadanda ya mahumalyada an miyunnudan hinan ina'inatda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("RV20_14","096_20_14","REV","20","14","14","Ya unat goh nalpah hene ya nan alyondan atoy ya hiyah ne nan umayan di tatagud dolom ya nitapaldah nan apuy an hiyah ne alyondah pidwan di atayan. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("RV20_15","096_20_15","REV","20","15","15","Ti nan tatagun agguy nitudo' di ngadandah nan Liblun Nitud'an di Ngadan nan Tatagun Waday Miyadwan Nitaguanda ya mitapaldah nan apuy. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("RV21_1","096_21_1","REV","21","1","1","Ya unat goh nalpah hanan na'at ya tinnig'u han balun luta ya nan balu goh an ad daya ti din nahhun an ad daya, ya luta, ya baybay ya nun'a'ubahda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("RV21_2","096_21_2","REV","21","2","2","Ya tinnig'u an nalpud abuniyan han me'gonan an babluy Apo Dios an hiyah ne nan balbalun ad Jerusalem. Ya henen babluy ya na'ippaphodon Apo Dios an umat hi nangipaphodandah nan lubung di babain mungkasal. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("RV21_3","096_21_3","REV","21","3","3","Ya dengngol'u han magangoh an hapit an nalpuh nan tronon di Mumpapto' an inalinay, “Mi'hina mahkay hi Apo Dios hinan tataguna. At Hiya mahkay di Diosda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("RV21_4","096_21_4","REV","21","4","4","Ya adida mahkay lumugwa ti mi'id di ligat, ya dogoh, ya munha'it, ya atoy, ya punlungdayaan di tatagu, ya mi'id mahkay di dumalat hi kilaanda ti maluman an amin nan wadah din hopapna.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("RV21_5","096_21_5","REV","21","5","5","Ya inalin din inumbun hi trononan Mumpapto' di, “Ad ugwan ya maluman an amin hi balu!” Ya inalinan ha\"in di, “Itudo'mu hanan inali' ti immannung an makulug.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("RV21_6","096_21_6","REV","21","6","6","Ya inalina goh di, “Nalpah mahkay! Ha\"in ya wagwadaa' tuwali ya un malmun amin di logom, ya wadawadaa' hi enggana. Ha\"in di alpuwan an amin, ya Ha\"in di pogpog an amin. Ya nan tagun paddungnay na'uwaw ya idata' hi danum an mi'id di bayadnan umidat hi nitaguan hi mi'id pogpogna. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("RV21_7","096_21_7","REV","21","7","7","Ya nan tagun mangabak an adina idinong di pangulugna an ta\"on un way malgom hi ma'at ay hiya ya Ha\"in di Diosna, ya hiyay imbaluy'u. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("RV21_8","096_21_8","REV","21","8","8","Mu nan agguy nangun'unud ay Ha\"in ti nan nitaguanday ihihi'alda, ya nan nangidinong hi pangulugdan Ha\"in, ya nan nanganangat hi nun'appuhi, ya nan pimmatopatoy, ya nan immilugtap, ya nan nummadyik, ya nan ma'aladyah, ya nan nundayaw hi bulul ya umuydah nan apuy an hiyah ne alyondan pidwan di atayan.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("RV21_9","096_21_9","REV","21","9","9","Nan ohah nan pitun anghel an nangdon hi pituh duyun nittuwan di pitun mangidat hi angunuh di ligat ya immalin ha\"in, ya inalinay, “Umali'a ta ipattig'un he\"ay iyahawan nan ay Uyaw an Kalnilu.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("RV21_10","096_21_10","REV","21","10","10","Ya paddungnay numpa'enap nan Na'abuniyanan an Lennawan ha\"in, ya inyuya' hinan anghel hinan tulid di ata'nang ahan an duntug, ya impattignan ha\"in nan ma\"aphod an babluy an ad Jerusalem an mun'ul'ullay an mun'ohop an nalpun Apo Dios ad abuniyan. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("RV21_11","096_21_11","REV","21","11","11","Ya henen babluy ya munhenel hi anabagbagtun Apo Dios an umat hinan nabalul an batun ma'alih jasper an ma'allenang an ay crystal. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("RV21_12","096_21_12","REV","21","12","12","Ya nun'a'allup di nunlene'woh eden babluy, ya himpulu ta duway pantawna an nepongan di hinohhan anghel an mun'adug. Ya nepong an nitudo' ay daden pantaw di ngadan nan himpulu ta duwan holag Israel. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("RV21_13","096_21_13","REV","21","13","13","At hintutluy pantaw di allup hi napinpinangngel enen babluy an ad Jerusalem ti tuluh appit di buhu'an nan algaw, ya tulu goh hi appit di alimuhan di algaw, ya nahintitlu goh hi appit hi agwan ya iggid hi un hagangon di buhu'an di algaw. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("RV21_14","096_21_14","REV","21","14","14","Ya hay nipabunan nen allup di babluy ya nan himpulu ta duwan batun nitud'an di ngadan nan himpulu ta duwan a'apostoles nan ay Uyaw an Kalnilu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("RV21_15","096_21_15","REV","21","15","15","Ya din anghel an ni'hapit ay ha\"in ya waday inodnanah lukud an balitu' an hiyah ne din nunlukudnah nan babluy, ya nan pantaw di allup, ya nan inadu\"oy din allup. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("RV21_16","096_21_16","REV","21","16","16","Ya henen babluy ya numpapaddung di benellogna ya inadu\"oyna. Linukud nan anghel di inabellogna, ya inadu\"oyna, ya inata'nangna, ya duway libu ta han opat di gahut an kilomitlu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("RV21_17","096_21_17","REV","21","17","17","Ya linukudna goh nan allup, ya duway gahut di umpih inata'nangna. Umat hi punlukud di taguy nunlukud nen anghel. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("RV21_18","096_21_18","REV","21","18","18","Ya netpeng hinan allup nan nanginan batun ma'alih jasper. Ya hay niyamman nen babluy ya nan namahmah an balitu' an humilin umat hi halmeng. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("RV21_19","096_21_19","REV","21","19","19","Ya hay nipabunan nongkay nan allup ya nan numbino'ob'on an nun'anginan batu. Ya hay nahhun hi nipabunan nan allup ya nan ma'alih jasper, ya un mahkay nan ma'alih sapphire, ya un mahkay nan ma'alih chalcedony, ya un mahkay nan ma'alih emerald, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("RV21_20","096_21_20","REV","21","20","20","ya un mahkay nan ma'alih sardonyx, ya un mahkay nan ma'alih carnelian, ya un mahkay nan ma'alih chrysolite, ya un mahkay nan ma'alih beryl, ya un mahkay nan ma'alih topaz, ya un mahkay nan ma'alih chrysoprase, ya un mahkay nan ma'alih jacinth, ya un mahkay nan ma'alih amethyst. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("RV21_21","096_21_21","REV","21","21","21","Ya hinohhan danen himpulu ta duwan pantaw ya hay niyamma ya perlas. Ya nan kalatah di ya nabalitu'an an humilin umat hi halmeng. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("RV21_22","096_21_22","REV","21","22","22","Ya mi'id tinnig'uh Timpludah di ti adi mahapul ti wadah dih Apo Dios an nidugah di abalinana ya nan ay Uyaw an Kalnilun paddungnay Timpluda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("RV21_23","096_21_23","REV","21","23","23","Ya adi goh mahapul di algaw ya bulan ti hay anabagbagtun Apo Dios ya nan ay Uyaw an Kalniluy mamatal eden babluy. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("RV21_24","096_21_24","REV","21","24","24","Ya nan patal nen balun ad Jerusalem di mamatal hi owon di tataguh nan abablubabluy. Ya an amin nan a'alih nan abablubabluy ya umuydah di an mundayaw, ya ipa'inniladan nalpun Apo Dios an amin di anabagtu ya inadangyanda. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("RV21_25","096_21_25","REV","21","25","25","Ya adi mitangtangob nan pantaw nen babluy an un mibubughul ti mapatal hidi an mi'id mahdom. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("RV21_26","096_21_26","REV","21","26","26","Ya ita'in an amin di tatagun umuy mundayaw di inadangyandah di. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("RV21_27","096_21_27","REV","21","27","27","Ya mi'id di nappuhih miyabulut hidi, at hiyanan nan munlayah ya nan umipabain di ato'atonda ya adi nonongan immuydah di. Ti ammuna nan waday nitudo' di ngadandah nan liblun inodnan nan ay Uyaw an Kalnilu di mabalin hi umuy hidi. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("RV22_1","096_22_1","REV","22","1","1","Impattig goh nan anghel ay ha\"in han wangwang an hay ipa\"elna ya nan danum an umidat hi pi'taguan. Henen danum ya ay crystal an ma'allenang an nalpuh nan tronon Apo Dios ya nan ay Uyaw an Kalnilu, ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("RV22_2","096_22_2","REV","22","2","2","ya ene'wanah nan gagwan di babluy. Ya numpundinammang di a'ayiw an alpuwan di pi'taguan hinan numpundinammang goh an pingit nen wangwang. Ya abulabulan ya bumunga daden ayiw, at mamimpulu ta duway bumungaandah hintawon. Ya nan tubun daden ayiw ya hay ipa\"elna ya nan pumhodan di nitaguan di tatagu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("RV22_3","096_22_3","REV","22","3","3","Ya mi'id ah nappuhih umidat hi ligat eden babluy ti hidiy pumpapto'an Apo Dios ya nan ay Uyaw an Kalnilu. At Hiyay dayawon an amin di baalna ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("RV22_4","096_22_4","REV","22","4","4","ti tigonday angahna mahkay, ya mitudo' di ngadanah tu'tu'da. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("RV22_5","096_22_5","REV","22","5","5","Ya adi nongkay homelong enen babluy ti hi Apo Dios di mamatal, at hiyanan adi mahapul di algaw unu malgom an umipapatal. Ya nan babaalna ya mi'papto'dah mid pogpogna. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("RV22_6","096_22_6","REV","22","6","6","Ya inalin din anghel ay ha\"in di, “An amin hatun ulgud ya immannung an makulug. Ti nan Apu tu'un hi Apo Dios di nangipahapit hinan numbino'ob'on an propeta, ya Hiya goh di nannag ay ha\"in hi mangipa'innilah nan babaalnah nan magadyuh an ma'at.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("RV22_7","096_22_7","REV","22","7","7","Ya hi Jesus ya himmapit an inalinay, “Donglonyu tun alyo' ay da'yu ti ag'aga mahkay at mumbangngada'! Ya an amin nan mangulug eten nitudo' hitun liblu ya mipadenolda!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("RV22_8","096_22_8","REV","22","8","8","Ha\"in an hi John ya dengngol'u ya tinnig'un amin hatu. At hidin nalpahan di nangngola' ya nanniga' ay date ya nunhippia' hi hinagang nan anghel an nangipa'innilan daten ha\"in ta dayawo'. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("RV22_9","096_22_9","REV","22","9","9","Mu inalinan ha\"in di, “Adia' dayawon! Ti numpaddungtan baal ditan Apo Dios an umat hinan i'ibba tu'un propeta ya an amin hinan mangulug hi Hapit Apo Dios an nitudo' eten liblu. Hi Apo Dios di dayawom!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("RV22_10","096_22_10","REV","22","10","10","Ya inalina goh ay ha\"in di, “Adiyu ipo\"oy tun nitudo' eten liblu ti magadyuh mahkay di gutud hi umannungan an amin hatu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("RV22_11","096_22_11","REV","22","11","11","At nan nun'appuhiy ato'atonda ya hiyay gunda ato'aton hi enggana, ya nan maphod di gunda aton ya maphod di ato'atondah enggana.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("RV22_12","096_22_12","REV","22","12","12","Ya awni goh ya himmapit hi Jesus ay ha\"in an inalinay, “Donglonyu tun alyo' ay da'yu ti magadyuh mahkay at mumbangngada'! Ya iyali' di lagbuyu an miyunnudan hinan ina'inatyu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("RV22_13","096_22_13","REV","22","13","13","Ha\"in ya wagwadaa' tuwali ya un mawadan amin di logom, ya wagwadaa' hi enggana. Ya Ha\"in di alpuwan an amin, ya Ha\"in di pogpog an amin. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("RV22_14","096_22_14","REV","22","14","14","Ya awniat mipadenol nan mangat hi maphod ti biyangdan midatan hi maphod an pi'taguan an mi'id di pogpogna, ya waday biyangdan humgop hinan pantaw nan allup nan babluy. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("RV22_15","096_22_15","REV","22","15","15","Mu nan tatagun bumalbali an umat hi ahu, ya nan mummadyik, ya nan umilugtap, ya nan pumatoy, ya nan mundayaw hi bulul, ya nan layah di hapitonda ya pangatda ya adida middum enen babluy. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("RV22_16","096_22_16","REV","22","16","16","Ha\"in an hi Jesus di nannag hinan anghel'un da'yun kimmulug hinan ahimbahimba'an an mangipa'innilah aat'u. Ya Ha\"in di ohah holag David, ya Ha\"in goh di ma'alih talaw an mamigat an bittuan hinan mun'awawa'ah.” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("RV22_17","096_22_17","REV","22","17","17","Ya inalin nan Na'abuniyanan an Lennawa ya nan ahawan nan ay Uyaw an Kalniluh nan tataguy, “Umali ayu!” Ya an amin nan mangngol eten Hapit Apo Dios ya mahapul goh an ayaganday i'ibbadan alyonday, “Umali ayu! Umali ayun nun'a'uwaw! Ya abulutonyu tun mi'id bayadnan danum an umidat hi pi'taguan hi mi'id pogpogna!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("RV22_18","096_22_18","REV","22","18","18","Ha\"in an hi John di nangitudo' ay daten amin. Ya alyo' ay da'yu an nan tagun udmana tun nitudo' eten liblu ya udman Apo Dios di ligatnan umat hi ligat an gun na'ulgud eten liblu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("RV22_19","096_22_19","REV","22","19","19","Ya nan tagun mangudang hitun nitudo' eten liblu ya adi idat Apo Dios di dagwanah nan ayiw an alpuwan di pi'taguan ya biyangnah nan babluy an na'ulgud eten liblu. ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("RV22_20","096_22_20","REV","22","20","20","Hi Jesus an nangipa'innilan makulug an amin tun nitudo' eten liblu ya inalinay, “Immannung an ag'aga ya mumbangngada'!” At inali' di, “Amen! At umali'a ni' ahan, Apu Jesus!” ");
INSERT INTO ifb_vpl VALUES ("RV22_21","096_22_21","REV","22","21","21","Nan homo' ni' an malpun Apu tu'un hi Jesu Kristu di minaynayun hi wan da'yun tatagun Apo Dios. Amen.");
ALTER TABLE ifb_vpl ADD FULLTEXT(verseText);
UNLOCK TABLES;
