4
Nan Miyadwan Enenap Nebuchadnezzar
1 Waday tudo' nan Alin hi Nebuchadnezzar an impiyuynah nan tataguh nan abablubabluy an hay nitudo' ya inalinay:
Hay Te"an di Tudo'
“Mi'id ni' di al'alin da'yun amin.
2 Mun'am'amlonga' an mangipa'innilan da'yuh nan umipanoh'an inat nan na'abbagbagtun Dios ay ha"in
3 ti nidugah ahan di impattigna
ya nan inatnan mid abalinan di udum!
Ya nan pumpapto'ana ya mid pogpogna
ti Hiyay mumpapto' hinan aholaholag hi enggana!
4 Ha"in an hi Nebuchadnezzar ya wadaa' hitun palasyu' an maphod di itagua', ya mid al'alin ha"in. 5 Mu wada han ohan nahdom ya waday enenap'u an nidugah an umipata'ot. 6 At hiyaat un'u impa'ayag an amin nan way abalinanan linala'id Babylon ta ibaagdan ha"in nan ipa'innilan nan enenap'u. 7 Ya unat goh immalidan amin din mangat hi madyik, ya din mumbuyun, ya din mangimmatun hi bittuan ya imbaag'un dida din enenap'u, ya mi'id di ologdan mangibaag ay ha"in hinan ipa'innilan nan enenap'u.
8 At la'tot ya immalih Daniel an nangadnan ta hi Belteshazzar an ngadan nan dayawo',* ya niyodol ay hiya nan lennawan nan madayaw. Ya imbaag'un hiya nan enenap'u, an inali' di, 9 He"a, Belteshazzar an ap'apun nan mangat hi madyik, inila' an niyodol ay he"a nan lennawan nan madayaw, at ta"on nan umipanoh'a an adi ma'innila ya abalinam an ibaag. Hiyah te enenap'u, at ibaagmuy ipa'innilana. 10 Umat hituy tinnig'uh nolnolo'a' hinan kama': wada han ongol an ayiw an nigagwah tun luta, ya nidugah an ata'nang. 11 Ya immongol heden ayiw, ya ma'ulhi, ya immadu"oy ta engganah un nidatong ad daya, at mattig hi engganah pingit tun luta. 12 Ya mumballu nan tubuna, ya mamunga, at umdah onon an amin di nalmu. Ya han puunay punliduman an amin nan a'animal, ya nan hapangnay punhituwan an amin nan ahamuhamuti. 13 Ya heden nun'enapa' ya tinnig'u goh han anghel an nun'ohop an nalpud abuniyan. 14 Ya imbugawnan mangalih, Abulunyu nan a'animal an nihi'ug hinan ayiw, ya nun'abulyu goh nan hamutin numpumpattu' hinan hapangna! Ya lini'oyyu nan ayiw, ya nun'aanyu nan hapangna, ya nunluhluhanyu nan tubuna, ya nun'iwa'atyu nan bungana! 15 Mu ang'angonyu nan tungodna ya nan lamutna ta le'wohonyuh gumo' ya gambang, ya tinaynanyu, at henen tagun nipaddung hinan ayiw ya mataynan hiyah di ta madulnuan an middum hinan a'animal ya holo'! 16 Ya maluman nan nomnomna ta umat hinan punnomnom di animal hi engganay ma'apituy tawon di maluh! 17 Ya manu ay hennag da'mi an mangipa'innilah nan na'at ya ta an amin nan matagu ya innilaonda an nan na'abbagbagtun Dios ya Hiyay okod hi ma'ma'at hinan abablubabluy, ta Hiyay okod an mamto' hinan pohdonan mun'ap'apu an ta"on hi unda na'ampan tagu.
18 Ya immannung an hiyah ne aat di enenap'u, at he"a, Belteshazzar, ya ibaagmun ha"in nan pohdonan ipa'innila ti an amin nan waday abalinanan linala'ih tun pumpapto'a' ya mi'id ahan abalinandan mangibaag hinan pohdonan ipa'innila. Mu he"a ya abalinam ti nan lennawan nan madayaw di niyo'odol ay he"a!”
Hay Nangibaagan Daniel hinan Enap
19 Intuluy Nebuchadnezzar an nuntudo' an inalinay, “Agguy tinumbal hi Daniel (an mungngadan goh hi Belteshazzar) hi na'amtang ti numanomnom. Mu ha"in an ali ya inali' ay hiyay, Belteshazzar, adi'a tuma'ot hi aat nen enenap'u ya nan pohdonan ipa'innila!
Ya inalin Belteshazzar di, He"an Apu' an Ali, henen enenapmu ya od'odolna ni' hi un nan buhulmuy a'atana ya nan mamohol ay he"ay ipa'innilaana! 20 Ti nan tinnigmu an ayiw an immongol, ya ma'ulhi, ya immadu"oy an nidatong hi ad daya ta mattig an amin hinan abablubabluy hitun alutaluta, 21 ya mumballu nan tubuna, ya do'ol ahan di bungana an umda hi ma'an, ya an amin nan a'animal ya hidiy ihi'uganda, ya numpun'agaban nan hamutih nan hapangna, 22 ya He"ay nipaddung, Apu an Ali, hinan ayiw an immongol ti immannung an nundongol'a, ya nidugah di abalinam ta paddungnay immatam ad daya, ya nan pumpapto'am ya engganah nan pingit tun luta. 23 Ya nan tinnigmu goh an anghel an nun'ohop an nalpud abuniyan an nangalih, Li'ayonyu nan ayiw, ya numbongwahyu, mu ang'angonyu nan tungod ya lamutna, ya lene'wohyuh gumo' ya gambang, ya tinaynanyu ta okod hiyah di ta madulnuan ta middum hinan a'animal hi engganay maluh di ma'apituy tawon.
24 Ya umat hituy ibalinanah impa'innilan nan na'abbagbagtun Dios hi ma'at ay he"a, Apu Ali. 25 Pakakon da'a ta milahhin'ah nan tatagu ta middum'ah nan a'animal hinan bubulung, ya me"an'ah nan holo' an umat hi baka.† Ya madulnuan'a, ya ma'apituy tawon di maluh hi umatam hina ta engganay unmu abuluton mahkay an nan na'abbagbagtun Dios di okod hi ma'ma'at hinan abablubabluy, ya ta Hiyay okod an mamto' hinan pohdonan mun'ap'apu an ta"on hi unda na'ampan tagu. 26 Ya nan tungod ya nan lamut an na'angang ya hay pohdonan ipa'innila ya mabalin an mipabangngad'an mun'alih unmu abuluton mahkay an nan wad abuniyan di mumpapto' an amin. 27 At he"a, Apu an Ali, ya donglom ni' tun itugun'u ta ipogpogmun gun mumbahol ta hay maphod di atom, ya ipogpogmun gun mangipaligligat hinan nun'awotwot ta unmuat hom'on dida, at olom man ya minaynayun nan umadangyanam.”
Hay Nipa'annungan nan Enenap nan Ali
28 Intuluy Nebuchadnezzar an nuntudo' an inalinay, “An amin hatu ya nipa'annung an na'at ay ha"in an nan Alin hi Nebuchadnezzar. 29 Ti unat goh naluh di hintawon ya nundaldallanana' hinan nundotal an atap di palasyu' ad Babylon 30 ya inali' di, Undan bo'on heten ma"aphod an ad Babylon di impiyamma' hi me'gonan an babluy hi pannigan hinan nidugah an abalina' ya nan anabagtu'?‡
31 Ya otog di punhaphapita' ya wada han himmapit hi ad abuniyan an inalinay, He"a, Nebuchadnezzar, ya donglom tun ibaga' ti nan haadmun ali ya na'aan! 32 At pakakon da'a ta milahhin'ah nan tatagu ta middum'an mi'hituh nan agguy na'amun a'animal, ya me"an'ah nan holo' an umat hinan bakah engganay maluh di pituy tawon ta engganay unmu abuluton mahkay an nan na'abbagbagtun Dios di okod hi ma'ma'at hinan abablubabluy, ya ta Hiyay okod an mamto' hinan pohdonan mun'ap'apu.
33 At agguy nadnoy ya nipa'annung an na'at ay ha"in ti numpakaka' hinan tatagu, ya inan'uy holo' an umata' hi baka, ya nadulnuana' goh. Ya immadu"oy di buu"un ay dutdut di agila, ya numpanga'adu"oy goh di u"ulung'un umat hinan u"ulung nan ongol an hamuti.”§
Hay Nundayawan Nebuchadnezzar ay Apo Dios
34 Intudo' goh Nebuchadnezzar di, “Ha"in an hi Nebuchadnezzar ya unat goh nagtud heden pituy tawon ya intangad'ud abuniyan, ya hin'alina ya numbangngad din maphod an punnomnom'u. At impabagtu' hi Apo Dios, ya ene'gona' ya dinayaw'u Hiyan matattaguh mid pogpogna.
Immannung an Hiyay mumpapto' hinan aholaholag hi enggana,
35 ya an amin nan tataguh tun luta ya ibilang Apo Dios an mid hulbida!
Ya abalinanan aton di pohdonah nan a'anghel ad abuniyan ya nan tataguh tun luta
ti mi'id ah ohah way abalinanan mangipawah nan atona unu mangalih,
Anaad ta umat hinay atom?
36 Ya unat goh pinumhod mahkay di punnomnom'u ya nibangngad din pumpapto'a', at ene'gonana' goh. Ya an amin din muntugtugun ay ha"in ya inanapa' ta imbangngaddan ha"in din haad'un mun'ali, at inyal'allanay abalina' ad ugwan ya un din hopapna. 37 At ad ugwan ya ha"in an hi Nebuchadnezzar ya dayawo' ya ipabagbagtu' nan Alid abuniyan ti an amin di atona ya na'ahhamad, ya makulug di aatna, mu nan tagun mumpahiya ya ipa'ampana.”
* 4:8 Hay ngadan nan bululna ya hi Bel an ohan ngadan di bululda an hi Marduk. † 4:25 Hiyah ne goh intudun Jeremiah hi ma'at (Jer. 27:6). ‡ 4:30 Nan apayawpayaw hitud Ifugao an niyamma anuh din gutud din nitungawan Jesus di ma'alih The Eighth Wonder of the Ancient World, mu ngadan nen nahhun an pitu? Hiyatuy ngadanda: (1) nan pyramids ad Egypt, ya (2) nan Timplun Artemis ad Ephesus (Ac. 19:35), ya (3) nan bulul an Zeus, ya (4) nan lubu' Mausolos an wad Halicarnassus, ya (5) nan gumo' an ay lala'i an wad Rhodes, ya (6) nan binattud Alexandria hi ad Egypt an waday ongol an apuy hi tulidna an mamatal, ya (7) nan ongol an galden an impiyamman Nebuchadnezzar ad Babylon an bagin nan ohan ahawana an ma'alih the hanging gardens of Babylon. Henen galden ya paddungnay nihinad daya ti nan nangipiha"adanah nan bagtun di luta ya napitu ta han lemay mitlus, ya mahapul di do'ol an himbut an mangiyuy hi bagtunah danum an malpuh nan Wangwang an Euphrates ta danumana nan a'ayiw ya habhabung an nitanom hidi. Ya manoh'a nan tatagun nannig eten galden ti mid ah udum hi umat hina an galden hitun luta. Mid mapto' ya hiyah ne ohan ninomnom Nebuchadnezzar hidin nangipahiyaanah odolnan te. § 4:33 Heten dogoh Nebuchadnezzar ya ohan dogoh di nomnom, ya na'at goh hinan udum an tagu an ta"on un manghan di a'atanah nan tataguh tun luta.