\NormalFont\ShortTitle{Hay Nakakan}

{\MT Hay Nakakan

\par }{\MTC (Exodus)

\par }{\IOT Hay A'at Tuwen Liblu

\par }{\IP Hituwen liblu ya hu''up nan nahhun an intudo' Moses an na'na'at i Jacob ya nadan imbabalena. Ya hay ipa'innilan tuwen liblu ya hay nakakan nadan tinanud Israel hi ad Egypt an numbalinandah himbut ta umedah ad Kanaan an hidiye nan alyon Apu Dios hi idatnan dida an eda pumboblayan. Ta nakakdahdi ot ipluydah nan billid hi ad Sinai ta hidiy nangidatan Apu Dios i Moses hinan Himpulun Tugun ya nadan udum an pohdonan un'unudonda an tinanud Israel an mibilang hi tataguna. Ya niddum bo ituwen libluy nangiphodandah nan tabernakel an pi'dammuwanda i Apu Dios ya nan atondan mundayaw.

\par }{\IOT Hay Nitudo' Ituwen Liblu

\par }{\IO 1. Hay napalpaligatan nadan tinanud Israel hi ad Egypt (Hay Nakakan 1–18)

\par }{\IO 2. Hay awadan nadan tinanud Israel hi ad Sinai (Hay Nakakan 19–24)

\par }{\IO 3. Hay indat nadan tatagu hi ma'usal hinan tabernakel (Hay Nakakan 25–40)



\par }\ChapOne{1}{\SH Hay Napalpaligatan Nadan Tinanud Israel Hi Ad Egypt
\par }
{\PP \VerseOne{1}Hi Jacob an nginadanan Apu Dios hi Israel ya immedah nadan linala'in imbabalena hi ad Egypt. Ya hay ngadan nadan imbabalena

\VS{2}ya hi Ruben ya hi Simeon ya hi Libay ya hi Judah

\VS{3}ya hi Issakar ya hi Sebulun ya hi Benjamin

\VS{4}ya hi Dan ya hi Naptali ya hi Gad ya hi Aser.

\VS{5}Ta hay bilangdan namin an tinanud Israel i diyen immayandah ad Egypt ya napitu (70). Mu hi Joseph e ya namangulu mo tuwalih ad Egypt.


\par }{\PP \VS{6}Ya hidin immey atnay tawon ya nateh Joseph ya nadan i'ibana ya an namin nadan papaddungda i didan tinanud.

\VS{7}Mu nadan tinanudanda ya nun'a'ahlagda ta dimmakkodakkolda ta niwakatdah ad Egypt.\XREF{}{{\XO 1:7 }{\XO{1:7
}}{\XT{Nan Na'na'at 7:17}}}


\par }{\PP \VS{8}Indani ya nihukkat han patul hi ad Egypt an aggena innilay a'at handin hi Joseph.\XREF{}{{\XO 1:8 }{\XO{1:8
}}{\XT{Nan Na'na'at 7:18,19}}}

\VS{9}Ya alyonah nadan tatagunay, Inoy an dimmakkodakkol nadan tinanud Israel hitun boble ta'u ta dida bo udot moy dakdakkol mu dita'u.

\VS{10}Ot mahapul an waha aton ta'u i dida ta way atondan adi ma'udman an ma'udman te onha udum hi algo ya waday gubat ot ma''id ha mapto' ya middumdah nadan mangubat i dita'u ya innayundan binumtik.


\par }{\PP \VS{11}Ot pumbalinonda nadan tinanud Israel hi himbut ot pot'onda doha ta diday ap'apuda ta diday mummandal i dida an muntamu. Ta impiyammada nadan boble hi ad Pitom ya hi ad Rameses. Ta datuwen boble di pangi'amungan nan patul hinadan makan.

\VS{12}Mu ta'on on athidiy inatdan namalpaligat hinadan tinanud Israel ya namaman dimmakolda ta niwakatdah ad Egypt. Ta namamay pangiyaguh nadan i Egypt i dida.

\VS{13}Ot iyal'alada mo bon nangigalid i dida.

\VS{14}Ta nunhiglay nangatdan namalpaligat i dida an ma"id ha homo'da te adi ammuna nadan ipiyammadan pito' an hamintu an miyammah nadan balen di i Egypt te ta'on on nadan nat'onat'on an tamuh nadan puntanomanda.


\par }{\PP \VS{15}Ya indani bo ya imbagan nan patul hinadan Hebrew\FTNT{*}{{\FR 1:15 }{\FR{1:15
}}{\FT{Nan Hebrew ya hidiyey pangalin nadan bokon Judyu hinadan tinanud Israel.}}} an mundawat hi golang an da Siprah i Puah

\VS{16}an alyonay, Tigonyu ta lala'i'e nan dawatonyun iyayyam nadan ibbayun Hebrew on pinateyu. Mu babai'e ya aggeyu.


\par }{\PP \VS{17}Mu aggeda inunud te hi Apu Dios di taktanda ta ma''id ha pinatedah nadan dinawatdan goggolang an ta'on on lala'i.

\VS{18}Ta impa'ayag mo bon nan patul dida ot mahmahanay gapunah aggeda nangunudan hinan imbaganan dida.

\VS{19}Ya alyonday, Te nadan Hebrew ya agaggay eda pun'ayyaman\FTNT{†}{{\FR 1:19 }{\FR{1:19
}}{\FT{Hay pangalin di udum hinan pun'ayyaman ya puntungawan.}}} an adida umat hinan i Egypt te adi ami dumatong on nun'ayyamda.


\par }{\PP \VS{20}Ta dimmakkodakkolda ta ongal di abalinanda. Ya dadiyen mundawat hi golang ya winagahan Apu Dios dida.

\VS{21}Ta indattana didah holagda an gapu nimpe ta hi Apu Dios di taktanda.

\VS{22}Ya lo'tat mahan ya imbagan nan patul hi an namin hinadan i Egypt an alyonay, An namin nadan goggolang an linala'i an imbabalen di tinanud Israel ya eyu pun'ibkah dida hinan wangwang an nungngadan hi Nayl\XREF{}{{\XO 1:22 }{\XO{1:22
}}{\XT{Nan Na'na'at 7:19}}} mu ta'omman ya imbatiyu nadan binabai.




\par }\Chap{2}{\SH Hay Na'at Hidin Agolang Moses
\par }
{\PP \VerseOne{1}Indani ya wada han lala'in tinanud Libay an inahawana han ibbana damdaman tinanud Libay.

\VS{2}Ta numbutyug\FTNT{*}{{\FR 2:2 }{\FR{2:2
}}{\FT{Hay pangalin di udum hinan numbutyug ya nunhabi.}}} nan babai ot mun'ayyam ya lala'i. Ya hidin tinigon inana an mapmaphod di agolangna ot ipapa''enah tuluy bulan.\XREF{}{{\XO 2:2 }{\XO{2:2
}}{\XT{Nan Na'na'at 7:20; Hebrew 11:23}}}

\VS{3}Mu hidin ma''id mo ha atonan mangipa''e ot mangala i han bahket an hay niyamma ya nan katlubung ot bitolona ta adi hunggop di liting hi dallomna. Ot iha''adnahdi nan golang ot ena patapla'on hinan nun'ahlo'an hinan way da'ging di wangwang an nungngadan hi Nayl.

\VS{4}Ot ipa'adugnah nan babai an imbabalena ta tigonay ma'at hinan golang.


\par }{\PP \VS{5}Ya indani ya wada nan babain imbabalen nan patul hi ad Egypt an e mun'amoh hinan wangwang. Yaden nadan tatagalana ya dumanaldallanandah nan da'ging di wangwang. Ya nangimangmangan nan imbabalen di patul han bahket hinan nahlo'an ot honagonay ohah nadan tagalana ta ena alan.

\VS{6}Ta inyenan hiya ot bukatana ya tinigona nan golang an mungkoga ta himmo'na. Ya alyonay, Imbabalen mahan teen di Hebrew. 

\par }{\PP \VS{7}Ya imme nan unga an hi ibban nan golang hi awadan diyen babai ot alyonay, Pohdomdan ta e' ayagan ha babai an Hebrew ta hiyay mangipapto' hinan golang?


\par }{\PP \VS{8}Ya alyonay, O, eka. Ot ma'anne mo nan unga ot ena awiton hi inada.

\VS{9}Ta immali ot alyon nan imbabalen di patul i hiyay, Awitom ta ipapto'mu ta ukoda' hinan bo'laom. Ot hidiyey atona.


\par }{\PP \VS{10}Ta hidin immong'ongngal nan unga ot ahina iyeh nan imbabalen nan patul ta hiya moy ay nangimbabale. Ot ngadanana ta hi Moses te alyonay, Hay nangala' i hiya ya hinan nalitingan.


\par }{\SH Hay Binumtikan Moses Hi Ad Midian
\par }
{\PP \VS{11}Hidin kimmilog hi Moses ot umen ena ipadutu'an di ma'ma'at hinadan ibbanan Hebrew.\XREF{}{{\XO 2:11 }{\XO{2:11
}}{\XT{Nan Na'na'at 7:23-28}}} Ya tinigonan nunhiglay eda pumpalpaligatan. Ya indani ya tinigona han i Egypt an pumpaluwana han ohan Hebrew.

\VS{12}Ya hidin munligguligguh hi Moses ya tinigonan ma''id ha manmannigon hiya ot patayonah diyen i Egypt ot ika"utnah nan awadan di panag.\FTNT{†}{{\FR 2:12 }{\FR{2:12
}}{\FT{Hay pangalin di udum hinan panag ya gahal.}}}


\par }{\PP \VS{13}Ya hidin nabiggat bo ya inakhupana han duwan ibbanan Hebrew an mun'awwitda. Ot alyonah nan bimmahul di, Tanganu onmu punhuntuk nan ibam?


\par }{\PP \VS{14}Ya alyon diyen lala'i di, Undan pinto' da'ah ap'apu hi mangipanuh hi tatagu? Wan alyom bo on ta patayona' ta umat hinan inatmuh nan i Egypt hi ad ugaban. Ya timmakut hi Moses ot inayunan bumtik te alyonah nomnomnay, Te on waday nanginnilah nan inat'u.


\par }{\PP \VS{15}Hidin na'innilaan nan patul ya pinhodnan ipapateh Moses mu ma''id ha mabalina te niluh an binumtik hi ad Midian ot hidiy ena iha''adan.\XREF{}{{\XO 2:15 }{\XO{2:15
}}{\XT{Nan Na'na'at 7:29}}}

\par }{\PP Ta han hin'algo an um'umbun hi Moses hinan way obob hidih ad Midian

\VS{16}ya immaliday pitun binabai an imbabalen nan padihdi hi ad Midian an humagub ot talwanda nadan pun'inuman nadan halun amada an eda impastol.

\VS{17}Indani ya wadaday udum an mumpastol ot hukwitonda dadiyen binabai. Mu immeh Moses ot ena boddangan dida ot pa'inumana nadan halunda.


\par }{\PP \VS{18}Ta na'inumanda nadan halunda ot umanamut dadiyen hina'aggi. Ya alyon amadan hi Rewel di, Tanganu mohpe on ad uwani ya agagga ya immanamut ayu?


\par }{\PP \VS{19}Ya alyonday, O te wada han lala'in i Egypt an bimmoddang i da'mih din hukwiton da'mih nadan udum an mumpastol hidih nan obob. Ta hiya eh'ay himmagub ot pa'inumana nadan halun ta'u.


\par }{\PP \VS{20}Ya alyonay, Ot daan? Tanganu onyu tinaynan hidi? Ekayu ayagan ta mi''an i dita'u.


\par }{\PP \VS{21}Ot eda mo ayagan.

\par }{\PP Ya inabulut Moses ot mi'hituhdi i da Rewel. Ya indani ya impa'ahawana i Moses nan imbabalenan hi Sipporah.

\VS{22}Ta nawada han imbabaleda an lala'i. Ot alyon Moses di, Ha''on ya ona' ni'iboblehtu ot ngadana' ta hi Gersom.


\par }{\PP \VS{23}Ya hidin nala''uh di atnay tawon ya nate nan patul hi ad Egypt. Mu nadan tinanud Israel ya hiyah diye an nunhiglay holholtapondah nadan ipatamuda i dida ta hiya nan mumpahpahmo'da i Apu Dios ta boddangana dida.

\VS{24}Ya dingngol Apu Dios nan pumpaboddangandan hiya te aggena liningling nan imbaganah din a'ammodda an da Abraham ya hi Isaac ya hi Jacob an atona i dida.


\par }{\PP \VS{25}Ta tinigon Apu Dios nan punholholtapan nadan tinanud Israel ya ongal di homo'nan dida ta pohdonan boddangan dida.




\par }\Chap{3}{\SH Hay Ni'hapitan Apu Dios I Moses
\par }
{\PP \VerseOne{1}Hi Moses ya hiyay mumpapto' hinadan halun nan padi hi ad Midian an hi Jetro\FTNT{*}{{\FR 3:1 }{\FR{3:1
}}{\FT{Hay ohah ngadan Jetro ya hi Rewel.}}} an hi aman ahawana. Ta han hin'algo ya ena impastol nadan halun hinan agge naboblayan ta dimmatong hinan niyappit i Apu Dios an billid an nungngadan hi Horeb.\FTNT{†}{{\FR 3:1 }{\FR{3:1
}}{\FT{Nan billid an Horeb ya Sinai di ohah ngadana.}}}

\VS{2}Ya numpatigo nan anghel Apu Dios i Moses an ay mundaldallang an apuy hinan kaykayyiw. Ya tinigon Moses an mundaldallang nan kaykayyiw mu munnanannong an adi magmagbu.

\VS{3}Ot alyon Moses hi nomnomnay, Agandi anu ta e' idodongan te tanganu on waha athidih dumaladalang on adi magmagbu. 

\par }{\PP \VS{4}Mu hidin tinigon Apu Dios an mun'ihaghaggon hi Moses ya mungkalih nan way mundalang an kaykayyiw an alyonay, Moses! Moses!

\par }{\PP Ya alyon Moses di, Tanganu, Apu Dios?


\par }{\PP \VS{5}Ya alyon Apu Dios i hiyay, Mipogpog'ahna ta adi'a mi''ihnup hitu. Ya aanom di hapatutmu ta ipatigom di pangipabaktum i ha''on te hituwen awadam

\VS{6}ya wahtuwa' an Dios an dayawon din a'ammodmu an da Abraham ya hi Isaac ya hi Jacob. Ya punhawanan mohpen Moses di angahna te tumakut an mangitigo i Apu Dios.


\par }{\PP \VS{7}Ot inayun Apu Dios an alyon i hiyay, Tinigo' an nunhiglay ipaligligatan nadan ibbam an tatagu' an tinanud Israel hi ad Egypt. Ya dingngol'u nan pumpahpahmo'andan ha''on te nunhiglay pangigalid nadan mummandal i didah nan tamu.

\VS{8}Ya hiya nan immaliya' ta e' okakon didahdi hi ad Egypt ta ipangulu' didah nan boblen malumong ya damuna ya makadangyan an nunhituwan nadan tinanud Kanaan an dida nadan tinanud Hit ya tinanud Amor ya tinanud Peris ya tinanud Hib ya tinanud Jebus.

\VS{9}Te dingngol'u nimpe nan pumpahpahmo'an nadan tatagu' ya atbohdin tinigo' nan nunhiglan pamalpaligat nadan i Egypt i dida.

\VS{10}Ot hiya nan ad uwani ya honagon da'an ha''on hinan patul hi ad Egypt ta he''ay e mangipanguluh nadan tatagu' ta umaandahdi.


\par }{\PP \VS{11}Mu alyon Moses di, Apu Dios, undan ihya nganneya' ta namaag ya eya' mi'hapit hinan patul ya e' okakon hidi nadan ibba' an tinanud Israel?


\par }{\PP \VS{12}Ya alyon Apu Dios di, Adi'a minomnoman ot ha''on di mangitnud i he''a. Ta nalpah'en immaan ayuh ad Egypt i dadiyen ipangulum an tatagu' ya immali ayu ta dayawona' ituwen billid. Ta hinaey panginnilaam an ha''on di nannag i he''a.


\par }{\PP \VS{13}Ya alyon bon Moses di, Hitun umaya' ya manu te ibaga' hinadan ibba' an tinanud Israel an he''a an Dios an dinayaw nadan a'ammodmi di nannag i ha''on. Mu mahmahanda'ey ngadanmu ya nganney ibaga'?


\par }{\PP \VS{14}Ya alyon Apu Dios di, Ha''on.\XREF{}{{\XO 3:14 }{\XO{3:14
}}{\XT{Nipa'innila 1:8}}}

\VS{15}Ya ibagam bon dida an ha''on nan Ap'apu an un'unudon nadan a'ammodyun da Abraham ya hi Isaac ya hi Jacob di nannag i he''a. Ya hiyah nae boy ngadan'uh inggana. Ot an naminday matanudan ya mahapul an hiyay pungngadanda i ha''on.

\VS{16}Ot ume'a ya impa'ayagmu nadan mangipangpanguluh nadan himpahimpamu'un an tinanud Israel ta ma'amungda. Ya imbagam i dida an ha''on nan Dios an un'unudon nadan a'ammodyu ya numpatigowa' i he''a. Ya impa'innilam bon dida an ha''on ya tigtiggo' nan pamalpaligat nadan i Egypt i dida.

\VS{17}Ta hiya nan ninomnom'un pakakon didahdi i diyen eda pumpalpaligatan ta iye' dida i han boblen makadangyan ya malumong an boblen nadan tinanud Kanaan an dida nadan tinanud Hit ya tinanud Amor ya tinanud Peris ya tinanud Hib ya tinanud Jebus.


\par }{\PP \VS{18}Ot innila' an donglonda nan ibagam. Ya nalpah'en imbagam i dida ya nun'u'uyyug ayuh nadan mangipangpanguluh nadan himpahimpamu'un an tinanud Israel ta e ayu mi'ihapit hinan patul. Ta imme ayu'e ya alyonyuh nan patul di, Hi Apu Dios an dayawonmin Hebrew ya numpatigo i da'mi. Ot iyabulutmu ni' ta mumbaat amih tuluy algoh nan agge naboblayan ta hidiy emi pangidawatan hinadan mi'nong i Apu Dios an dayawonmi.


\par }{\PP \VS{19}Ya alyon bon Apu Dios di, Innila' an hidiyen patul ya adi da'yu pakakon ta ingganah on mapilit.

\VS{20}Ta hiya nan gapuh nan abalina' ya ato' di dakol an atatakut ta pundusa' hinadan i Egypt ta lo'tat ya iyabulutnay akakanyu.

\VS{21}Ya atbohdin wadao' di pamiyal nadan i Egypt i da'yu ta hitun akakanyu ya pun'idatdan da'yu nadan nun'abalol an odonda ta makak ayun waday odnanyu.

\VS{22}Ta wa'e ta agagga moy akakanyu ya an namin ayun binabain tinanud Israel ya e ayu mumbagah nadan hinaggonyu an binabain i Egypt hi lubung ya silber ya balitu' ta waday usalon nadan imbabaleyu. Ta alanyu nadan kinadangyan nadan i Egypt ya ahi ayu makak.




\par }\Chap{4}{\SH Hay Nangidatan Apu Dios I Moses Hi Abalinanan Mangat Hi Milagro
\par }
{\PP \VerseOne{1}Ya alyon Moses i Apu Dios di, Mu nganney ato' hi'on adiya' patiyon hinadan ibba' an Hebrew ta adida unudon nan ibaga' i dida te alina ya alyonday agge immannung an numpatigo'a i ha''on?


\par }{\PP \VS{2}Ya alyon Apu Dios i hiyay, Nganneh naen inodnam?

\par }{\PP Ya alyon Moses di, Han hu''ud.


\par }{\PP \VS{3}Ya alyon Apu Dios di, Ibkahmuh nan luta.

\par }{\PP Ot ibkah Moses ya numbalin hi ulog ta mamtik hi Moses.

\VS{4}Mu alyon bon Apu Dios i hiyay, Odnam di iwitna ya intaggem.

\par }{\PP Ot ipudong Moses nan ulog ot itaggena ya numbalin boh hu''ud.

\VS{5}Ot alyon Apu Dios di, Atom hinah umayam hidi ta pamatiyan nadan ibbam an tinanud Israel an ha''on an Dios an dayawon nadan a'ammodyun da Abraham ya hi Isaac ya hi Jacob ya numpatigowa' i he''a.


\par }{\PP \VS{6}Ya alyon bon Apu Dios di, Ihwongmuy ta'lem hi dallom di lubungmu. Ot aton Moses ot ahina ukaton ya nunhiglay gulidna an pimmulaw moy\FTNT{*}{{\FR 4:6 }{\FR{4:6
}}{\FT{Hituwen gulid ya mabalin an miyaldan hi udum an ta'on on hinan bale. Ya nan tagun wadah tuwen gulidna ya mahapul an e mun'ohha te mibilang hi nalugit.}}} ta'lena.

\VS{7}Ot ibagan Apu Dios bo ta ipidwan Moses an ihwong di ta'lenah dallom di lubungna. Ot aton Moses ot ahina ukaton ya numbangngad mohpe an maphod mo nan up'up di ta'lena.

\VS{8}Ot alyon bon Apu Dios di, Wa'e ta adida patiyon nan mamangulun milagro an atom ya inatmu bo nan mi'adwa ta alina ya patiyonda mahan mo.

\VS{9}Mu hi'on atom danaen duwa ya hiya damdaman adi da'a patiyon ya imme'ah nan wangwang an nungngadan hi Nayl ya em pinau' dohah nan liting ya inhiitmuh nan luta. Ot nan liting ya mumbalin hi dala.


\par }{\PP \VS{10}Ya alyon Moses di, Apu Dios mu ha''on ya adiya' mahapit an ta'on on hi ad uwanin numpatigam i ha''on ya hiyah tuwen agge immudu'dul di panapit'u an ona' umanen'en'en damdama.


\par }{\PP \VS{11}Ya alyon Apu Dios di, Undan nganney nangiphod hi to'on di tagu? Ya undan nganney mabalin an mamukit hi tagu ya mangipabugol i hiya? Ya undan nganney waday abalinanan mamilok hi mata onu hay mabalin hi maniyat ta tumigo? Undan bokon ha''on an Dios.

\VS{12}Agam otya ta ume'a ta boddangan da'an humapit te ha''on di ukod an mangibagan he''ah nadan ibagam.\XREF{}{{\XO 4:12 }{\XO{4:12
}}{\XT{Luke 12:12}}}


\par }{\PP \VS{13}Ya alyon damdaman Moses di, Apu Dios, hay udum bahan di honagom.


\par }{\PP \VS{14}Ya bimmungot hi Apu Dios i Moses ot alyonay, Ot nan ibam mon hi Aaron di pun'ibbam an hiyay mahapit i da'yun tinanud Libay. Ot ad uwani ya wahnan awon an ipluynahtu ta damuwon da'a. Ya ma"amlong an manigo i he"a.

\VS{15}Ot munhapit ayu ta nan ibagam di hiyay ibaganah tun umayanyu. Ot boddangan da'yun ha"on ta ipa'innila' i da'yu nan ibagayu ya nan atonyu.

\VS{16}Ta hi Aaron di pahapitom hinadan tatagu ta hiyay mangibagah nadan ibagam i hiya. Ya he''ay ay Dios hi mangipa'innilan hiyah nadan ibagana.

\VS{17}Ya odnam nan hu''udmu te hinaey usalom an mangat hi dakol an milagro hinadan tatagu.


\par }{\PP \VS{18}Ya hidin nalpah an na'at hidiye ot umanamut hi Moses. Ot alyona i Jetro an hi aman ahawanay, Aga ta munhapitta te ten umeya' hi ad Egypt ta e' padutu'an hi'on nganney ma'ma'at hinadan i'iba' hidi. Ya inyabulut Jetro.


\par }{\PP \VS{19}Ya hidin wahdi ni' hi Moses hi ad Midian ya alyon Apu Dios i hiya di, Mumbangngad'ah ad Egypt ot an namin nadan naminhod ni' an mamaten he''a ya nun'a'ateda mo.

\VS{20}Ot makakda mo da Moses an nuntakkayonah\FTNT{†}{{\FR 4:20 }{\FR{4:20
}}{\FT{Hay pangalin di udum hinan nuntakkayona ya nunhakayona.}}} ahawana ya nadan linala'in imbabaleda hinan dongki ot ipluydah ad Egypt an inodnana nan hu''ud an inalin Apu Dios hi odnana.


\par }{\PP \VS{21}Ya inalin bon Apu Dios i Moses di, Hitun dumatnganyuh ad Egypt ya ipatigom hinan patul an namin nadan milagro an ipa'at'un he''a ot ha''on ya idat'uy abalinam an mangat i dadiyen namin. Mu ipakodhol'uy nomnom nan patul ta ta'on hi tigona ya adina damdama ipakak nadan tatagu.

\VS{22}Ya gapu i diyen ena pangipagolan i dida ya ibagam i hiya ta alyom di, Hi Apu Dios ya alyonay pinto'na nadan tinanud Israel hi ay panguluwan an lala'in imbabalena.

\VS{23}Ta iyabulutmun makak nadan tataguna ta eda dayawon hiya mu ipagolmu. Ot hiya nan hay atona ya patayona nan panguluwan an lala'in imbabalem.


\par }{\PP \VS{24}Ya hidin awadan da Moses hinan awon an umeh ad Egypt ya wada han nahdom an unhaot pinaten Apu Dios hi Moses an gapu ta aggena inunud nadan tugun Apu Dios.\FTNT{‡}{{\FR 4:24 }{\FR{4:24
}}{\FT{Hay aggena nangunudan hinan tugun Apu Dios ya nan aggena impakugit nadan imbabalena.}}}

\VS{25}Mu nan ahawanan hi Sipporah ya inalana han nahulitan an batu ot pungkugitnah nadan imbabaleda. Ot ida"omnah hukin Moses nan ginogodnan up'up ot alyonay, Maphod ta timmagu'a an gapuh dalan nan imbabaleta.

\VS{26}Ta agge mo pinaten Apu Dios hi Moses an gapu i diyen inat Sipporah.


\par }{\PP \VS{27}Ya hi Aaron ya hinnag tuwalin Apu Dios ta ena damuwon da Moses hinan agge naboblayan. Ta nundammudahdih nan way billid an niyappit i Apu Dios ot awalon Aaron hi ibbanan hi Moses.

\VS{28}Ot uhuhon Moses i Aaron nadan imbagan Apu Dios an nannag i hiya ya ta'on on nadan imbaganan atondan milagro.

\VS{29}Ot inayun mon da Moses i Aaron an umeh ad Egypt. Ot ayagandan namin nadan mangipangpanguluh nadan himpahimpamu'un an tinanud Israel ot ma'amungda.

\VS{30}Ot ipa'innilan Aaron an namin nadan imbagan Apu Dios i Moses. Ot ahi mohpe ipatigon Moses i dida nadan milagro an ipa'at Apu Dios i hiya.

\VS{31}Ya nadan tatagun nanigo ya patiyondan hi Apu Dios di nannag i dida ot inayundan iyungyung ta dayawondah Apu Dios te inniladan ongal di homo'nan dida hinan eda punholhotapan.




\par }\Chap{5}{\SH Hay E Ni'hapitan Da Moses Hinan Patul Hi Ad Egypt
\par }
{\PP \VerseOne{1}Hidin nalpah an nunhahapit da Moses ya nadan mangipangpanguluh nadan tinanud Israel ot ume da Moses i Aaron hinan patul ot alyondan hiyay, Immali ami ta ibagamin he''a nadan inalin Apu Dios an dayawonmin tinanud Israel. Te hay inalina ya iyabulutmu anu ta ume amin tatagunah nan agge naboblayan ta wan e ami mundayaw i hiyahdi.


\par }{\PP \VS{2}Mu alyon nan patul di, Nganneh naen Dios ta e' unudon ta iyabulut da'yun tinanud Israel an ume? Agge' innilah naen Dios ot adi' iyabulut an ume ayu.


\par }{\PP \VS{3}Mu alyon da Moses i Aaron di, O mu hi Apu Dios an dayawonmin Hebrew ya numpatigon da'mi ot alyonay mahapul an mumbaat amih tuluy algo hinan agge naboblayan ta hidiy emi pangidawatan hinadan i'nongmin hiya. Te adi da'mi'e iyabulut ya patayon da'min hiya an bokon'e dogoh di pamatena ya gubat.


\par }{\PP \VS{4}Mu alyon nan patul di, Undan nganne ayu ta eyu ni' taktakon nadan tataguh nan tamuda? Ibagayuot ta mumbangngaddah nadan puntamuwanda.

\VS{5}Tigonyuot da'yun tinanud Israel di dakdakkol hi ad uwani mu da'min i Egypt ya pohdonyu bon duminongdan muntamu.


\par }{\PP \VS{6}Ya nihipun i diyen algo ya minandalot nan patul nadan i Egypt an mummandal ya nadan tinanud Israel an mangipangpanguluh nan tamu an alyonay,

\VS{7}Adiyu mo idattan didah nadan dagamin iddumdah nan pito' an lutuwonda ta ukoddan e manama'.

\VS{8}Te wan kulang nadan tamuwanda ta hiya nan imbagaday pangiyabuluta' ta eda anu mundayaw hinan Dios an dayawonda. Ya ibagayu bon didan mahapul damdaman hiyah diye nan bilang di miphod hinan ohay algo ta adi makulangan hi ta'on on oha.

\VS{9}Tigonyu ta wan ma'udman di tamun danaen tinanud Israel ta ma''id ha atondan e mundongol hinadan ibagabagan nadan mumpunlayah.


\par }{\PP \VS{10}Ta imme dadiyen ap'apu an mummandal hinan mumpuntamu ot alyonday, Imbagan nan patul an adi da'yu mo anu idattan hi dagami

\VS{11}ta ukod ayun e manama' mu mahapul an hiyah diye damdama nan bilang nan iphodyuh nan hin'algo.

\VS{12}Ta nadan tinanud Israel ya eda mo himmanawwangan an e manama' hi dagamih ad Egypt.

\VS{13}Yaden nunhiglay pangigalid nadan mummandal i dida te pinhoddan hiyah diye damdamay bilang di iphoddah nan hin'algo ta umat damdamah din waday dagami an midat i dida.


\par }{\PP \VS{14}Ta nadan tinanud Israel an napilin mangipangpanguluh nan tamu ya diday nangiboholan nadan i Egypt an mangimandal i dida. Ta nunhoplatda didan alyonday, Tanganu on oh'ohha nadan iniphodyu an adi umat handi?

\VS{15}Ta dadiyen tinanud Israel an mangipangpanguluh nan tamu ya immedah nan patul ot munlilidan alyonday, Apu patul, ngalngalam bo ahan tatawway pangatmun da'mi?

\VS{16}Undan bahulmih on immoh'ohhay bilang nadan iniphodmih ad uwani ta namaag on da'mi punhoplat? Manu'eh din hopapna ya da'yu othadiy nangidat hinadan dagamin usalonmi.


\par }{\PP \VS{17}Ya alyon nan patul di, Bahulyu te humiga ayun aggeyu pinhod an muntamu ta on hay pangiyabuluta' hi eyu pundayawan i Apu Dios di ibagabagayu.

\VS{18}Ekayuot ta mumbangngad ayuh nadan puntamuwanyu. Ya ta'on hi ma''id ha dagamih midat i da'yu mu mahapul an hiyah diye damdama nimpe nan bilang di iphodyuh nan hin'algo.


\par }{\PP \VS{19}Ta dadiyen e ni'ihapit an tinanud Israel ya inilmudan iyal'alanan adi maphod di ma'at i dida te hanan nangalin nan patul i dida.

\VS{20}Ya hidin limmah'unda ya wada da Moses i Aaron an manmannod i dida.

\VS{21}Ot diday pun'ipadngolandan alyonday, Hi Apu Dios an nanigoh nan inatyu ya hanat hiyay mundusa i da'yu te gapu i da'yu ya ma'ahihhiwo nan patul ya nadan ap'apu i da'mi. Ummannot eyu inat ha pangigadulandan mamate i da'mi.


\par }{\SH Hay Ni'happitan Bon Moses I Apu Dios
\par }
{\PP \VS{22}Ot mi'ihappitan mo boh Moses i Apu Dios ot alyonay, Apu Dios, tanganu onmu punholholtapon hantudan tatagu? Undan hituwey gapunah em nannagan i ha"on hitu?

\VS{23}Te nihipun hi e' ni'ihapitan hinan patul ot ibaga' nadan inalim i ha"on ya onnot on namamay pamalpaligatdah nadan tatagum. Yaden ma''id ahan ha impatigom hi boddangmun dida.




\par }\Chap{6}{\PP \VerseOne{1}Alyon Apu Dios i Moses di, Ad uwani ya tigom di ato' hinan patul. Te gapuh nan ongal an abalina' ya piliton da'yu mon pakakon i hiya ta mi'baga ayun umaan i naen boble.

\VS{2}Ot alyona boy, Ha''on hi Apu Dios

\VS{3}an numpatigo i da Abraham ya hi Isaac ya hi Jacob ta impa'innila' an ongal di abalina'. Mu agge' ni' impa'innila i dida nan ngadan'un hi Apu Dios an Ap'apu.

\VS{4}Ya ni'ihapita' tuwali i dida an hay imbaga' ya idat'un da'yu nadan bobleh ad Kanaan an eda ni'hituwan te bokon ni' diday ud boble.

\VS{5}Ot ad uwanin dingngol'uy pumpahpahmo'anyun tatagu' an numbalin hi himbut nadan i Egypt ya nipanomnom i ha''on hidiyen imbaga' i dida.

\VS{6}Ot hiya nan ibagayuh nadan ibbayun tinanud Israel an ha''on an hi Apu Dios ya boddangan da'yu ta pogpogo' nan nihbutanyu i dida. Ya ipatigo' nan ongal an abalina' ta dusao' nadan i Egypt ta wan ihwang da'yu i ha"on hinan eyu punholholtapan.

\VS{7}Ya atbohdi an da'yu nadan ibilang'u hi tatagu' ta ha''on di Dios hi dayawonyu. Ya hay panginnilaanyun ha''on hi Apu Dios ya hitun umaananyu i naen nihbutanyu te pakakon da'yuh tun ad Egypt an ipalpaligatanyu.

\VS{8}Ta ipangulu da'yuh nan boble an imbaga' hi idat'u i da Abraham ya hi Isaac ya hi Jacob ta da'yun tinanudday e mumboblehdi te ha''on nimpeh Apu Dios.


\par }{\PP \VS{9}Ta hidiyey e imbagan Moses hinadan tinanud Israel mu adida donglon an gapuh nan nunhiglan punholholtapanda.


\par }{\PP \VS{10}Ot alyon Apu Dios i Moses di,

\VS{11}Ume'a boh nan patul ya imbagam i hiya ta iyabulutnay akakanyun tinanud Israel i naen boble.


\par }{\PP \VS{12}Ya alyon Moses di, Apu Dios tinigom ot ta'on on tudan ibba' an tinanud Israel ya adiya' donglon ot namama mo ahan hinan patul. Ya manu'e nin ya adiya' othadi mahapit.


\par }{\PP \VS{13}Mu alyon Apu Dios i didan Aaron di, Ibagayuh nadan ibbayun tinanud Israel ya nan patul an hay imbaga' ya da'yuy mangipanguluh nadan ibbayun tinanud Israel ta makakdah ad Egypt.


\par }{\SH Hay Tonton Di A'ammod Da Moses I Aaron
\par }
{\PP \VS{14}Ot datuwe nadan ap'apu hinadan himpahimpamu'un an tinanud Israel. Nan panguluwan an hi Ruben ya hay linala'ih imbabalena ya hi Hanok ya hi Pallu ya hi Hesron ya hi Karmi.


\par }{\PP \VS{15}Hi Simeon ya hay linala'ih imbabalena ya hi Jemuel ya hi Jamin ya hi Ohad ya hi Jakin ya hi Sohar ya nan imbabalenah nan i Kanaan an hi Saul.


\par }{\PP \VS{16}Hi Libay ya hay linala'in imbabalena ya hi Gerson ya hi Kohat ya hi Merari. Ya hay tawon Libay ya hinggahut ta tulumpulut pitu (137) ot ahi mate.


\par }{\PP \VS{17}Nan imbabalen Libay an hi Gerson ya hay linala'ih imbabalena an nunholag ya hi Libni ya hi Simey.

\VS{18}Ya hi Kohat ya hay linala'ih imbabalena ya hi Amram ya hi Isar ya hi Hebron ya hi Usiel. Ya hay tawon Kohat ot ahi mate ya hinggahut ta tulumpulut tulu (133).

\VS{19}Ya hi Merari ya hay linala'ih imbabalena ya hi Mahli ya hi Musi.

\par }{\PP Ta danae nadan ap'apu hinadan himpahimpamu'un an tinanud Libay.


\par }{\PP \VS{20}Ya hi Amram ya inahawanah Jokebed an hi ibban amana ta nawadada da Aaron i Moses. Ya hay tawon Amram ya hinggahut ta tulumpulut pitu (137) ot ahi mate.


\par }{\PP \VS{21}Ya hi Isar ya hay imbabalenah linala'i ya hi Korah ya hi Nepeg ya hi Sikri.


\par }{\PP \VS{22}Hi Usiel ya hay linala'ih imbabalena ya hi Misael ya hi Elsapan ya hi Sitri.


\par }{\PP \VS{23}Hi Aaron ya inahawanah Eliseba an hi ibban Nason an hay hi amada ya hi Amminadab. Ta hay linala'ih imbabaleda ya hi Nadab ya hi Abihu ya hi Eleasar ya hi Itamar.


\par }{\PP \VS{24}Hay linala'ih imbabalen Korah ya hi Assir ya hi Elkanah ya hi Abiasap.

\par }{\PP Ta datuwe nadan ap'apuh nadan himpahimpamu'un an tinanud Korah.


\par }{\PP \VS{25}Hi Eleasar an imbabalen Aaron ya inahawana nan imbabalen Putiel ta nawadah Pinehas.

\par }{\PP Ta dida nadan ap'apuh nadan himpahimpamu'un an tinanud Libay.


\par }{\PP \VS{26}Ya hay nangibagaan Apu Dios hi mangipanguluh nadan tinanud Israel ta umaandah ad Egypt ya da Aaron i Moses an tinanud Libay.

\VS{27}Ya diday immeh nan patul ot eda ibagay pangiyabulutanah akakan nadan tinanud Israel hidih ad Egypt.


\par }{\PP \VS{28}Ta hidin ni'ihapit hi Apu Dios i Moses hidih ad Egypt

\VS{29}ya alyonay, Ha''on hi Apu Dios. Ot ume'ah nan patul ya imbagam an namin nadan imbaga' i he''a.


\par }{\PP \VS{30}Mu hay nambal Moses ya alyonay, Apu Dios innilam ot ha''on ya adiya' mahapit ot undan ihya donglona' hinan patul.




\par }\Chap{7}{\SH Hay Nangibagaan Apu Dios I Da Moses Ta Eda Mi'ihapit Hinan Patul
\par }
{\PP \VerseOne{1}Ya alyon Apu Dios i Moses di, Idat'uy abalinam ta hay umayanyuh nan patul ya he"ay ay Dios ya hi ibbam an hi Aaron di pahapitom.

\VS{2}Ot ibagam i Aaron an namin nan ibaga' i he"a ta hiyay ukod an mangibagah nan patul ta iyabulutnan makak ayun tinanud Israel hi bobleda.

\VS{3}Mu pumbalino' nan patul hi mungngohe ta ta'on on dakol di ato' an milagro hi ad Egypt

\VS{4}ya adi da'yu damdama donglon i hiya. Ta hiya nan dusao' dida an i Egypt ta nunhiglay punligatanda. Ya ahi da'yu mohpe impangulu an dakkodakkol an tatagu' an tinanud Israel ta taynanyuh naen boble.

\VS{5}Ta panginnilaan nadan i Egypt an ha"on nan Dios an nundusa i dida ya impangulu da'yu an tinanud Israel ta taynanyuy bobleda.


\par }{\PP \VS{6}Ta inunud da Moses i Aaron nan imbagan Apu Dios.

\VS{7}Ya hay tawon Moses hidin eda ni'hapitan hinan patul ya nawalu (80) ya hi Aaron e ya nawalut tulu (83).


\par }{\SH Hay Numbalinan Nan Hu''ud Moses Hi Ulog
\par }
{\PP \VS{8}Alyon Apu Dios i da Moses i Aaron di,

\VS{9}Wa'e ta alyon nan patul i da'yu di mahapul an ipatigoyu ha milagro ya imbagam i Aaron ta bokahonah way hinangngab nan patul nan hu"ud ot mumbalin hi ulog.


\par }{\PP \VS{10}Ot ume da Moses i Aaron hinan patul ot atonda nan imbagan Apu Dios i dida. Ta hidin bingkah Aaron nan hu''ud hi hinangngab nan patul ya nadan ap'apun munhilbin hiya ya numbalin hi ulog.

\VS{11}Ot pun'ipa'ayag nan patul nadan nun'ala'ing hidih ad Egypt ya nadan abalinanan mangat hi majik ot ipa'atna boh diyen dida.

\VS{12}Ta nun'ibkahday hu''udda ya atbohdin numbalindah ulog. Mu nun'aminul nan hu''ud Aaron didan namin.

\VS{13}Mu mungngohe damdama nan patul an adina dongdonglon nan ibagan da Moses i Aaron te hiyah diyey imbagan tuwalin Apu Dios.


\par }{\SH Hay Nihipunan Di Nundusaan Apu Dios Hinadan I Egypt
\par }
{\PP \VS{14}Alyon mo bon Apu Dios i Moses di, Ot gapu ta adi mihapitan nan patul

\VS{15}ya hay atom ya em damuwon hiyah mawi"it hi umayanah nan wangwang an nungngadan hi Nayl. Odnam nan hu''ud an numbalin ni' hi ulog ya em hinhinnod hiyah nan da'ging di wangwang.

\VS{16}Ta immali'e ya inalim di, Hi Apu Dios an dayawonmin Hebrew ya hinnaga' ta ibaga' i he''a ta iyabulutmun makak ami ituwen boble ta wan ume amih nan agge naboblayan ta hidiy emi pundayawan i hiya. Mu ingganah ad uwani ya nen aymu agge dingngol.

\VS{17}Ya innayun bon Apu Dios an alyon i Moses di, Ya ibagam ta alyom i hiyay, He''an patul ya innilaom di abalinan Apu Dios an gapuh nan atona. Ot ihoplat'u nan hu''ud hinan liting hitun wangwang ta wan mumbalin hi dala.\XREF{}{{\XO 7:17 }{\XO{7:17
}}{\XT{Nipa'innila 16:4}}}

\VS{18}Ta mun'a'atedan namin nadan ekan ta umagub nan wangwang ta adi mabalin hi inumonyun i Egypt.


\par }{\PP \VS{19}Ot alyon bon Apu Dios i Moses di, Honagom hi Aaron ta ena idongdong nan hu''ud hi an namin nan nalitingan an umat hinan wa''el ya obob ya nan tabla' ta wan mumbalin hi dalan namin nadan liting hitun ad Egypt an ta'on on nadan nahagub an wah babaleda.


\par }{\PP \VS{20}Ot aton da Moses i Aaron hidiyen inalin Apu Dios. Ta inhoplat Aaron nan hu"udna hinan wangwang an nungngadan hi Nayl hidih hinangngab nan patul ya nadan ap'apun munhilbin hiya ya numbalin hi dalan namin nan liting

\VS{21}ta nun'atedan namin nadan ekan hidi ya nunhiglan ma''agub nan liting ta adi mabalin hi inumon. Ya an namin nadan liting hi ad Egypt ya numbalin hi dala.


\par }{\PP \VS{22}Mu nadan i Egypt an waday abalinandan mangat hi majik ya impatnada bon pumbalinon nan liting hi dala ya na'at. Ta hiya nan namamay ngohen nan patul ta adina donglon nan ibagan da Moses i Aaron te athidiy imbagan tuwalin Apu Dios hi ma'at.

\VS{23}Ta namaag ya nakak ot umeh nan palasyu an ay ma"id ha na'at.

\VS{24}Ta nadan tataguh ad Egypt ya way ohaon e mungka''ut hinan da'ging di wangwang ta hidiy pangalandah liting hi inumonda te adi mabalin hi ma'inum nan liting hinan wangwang.


\par }{\PP \VS{25}Ta hindumingguwan di nala"uh on athidi nan liting an numbalin hi dala.




\par }\Chap{8}{\SH Hay Nawadaan Di Dakkodakkol An Bakbak
\par }
{\PP \VerseOne{1}Alyon bon Apu Dios i Moses di, Ume'a boh nan patul ya inalim i hiya di, Imbagan Apu Dios an pakakom nadan tataguna ta way atondan e mundayaw i hiya.

\VS{2}Te adim'e ya ipa'alinay dakkodakkol an bakbak hitun numboblayanyu ta paligligaton da'yu.

\VS{3}Ta nan wangwang an nungngadan hi Nayl ya mapnuh bakbak ta malpudahdi on immedah nan palasyu ya hinan alo'am ya hinadan balen nadan ap'apun munhilbin he"a ya nadan tatagum hitun ad Egypt. Ya umeda boh nadan pungkiwalanyuh alina ya hinan punha"anganyuh tinapay.

\VS{4}Ya mumpaytu"anday udum i he"a ya hinadan ap'apu an munhilbi i he"a ya hinadan tatagum.


\par }{\PP \VS{5}Ot alyon bon Apu Dios i Moses di, Ibagam i Aaron ta ena idongdong nan hu''ud hi an namin nadan nalitingan hitun ad Egypt an umat hinan wa''el ya nadan nun'aphung ta wan bumudduhdahdiy dakkodakkol an bakbak ta umapnal di attog hi ad Egypt.

\VS{6}Ot aton bon hidin Aaron ya alinah on dakkodakkol di bakbak an immapnaldah ad Egypt.

\VS{7}Mu atbohdin inabalinan nadan mummajik an i Egypt hidiye ta nawada boy bakbak hinan boble.

\VS{8}Ya indani ya impa'ayag nan patul da Moses i Aaron ot alyonan diday, Ibagayu ni' i Apu Dios ta ma''idona tun bakbak ta ta'omman ya inyabulut'uy eyu pundayawan an tinanud Israel i hiya.


\par }{\PP \VS{9}Ya alyon Moses hinan patul di, Apu patul, ibagam hi'on anuud di pangidasala' i he"a ya nadan ap'apu an munhilbi i he"a ya nadan tatagum ta hidiyey atayan nan bakbak ta ammunada nan wah nan wangwang hi mabati.


\par }{\PP \VS{10}Ya alyon nan patul di, Atom hi bigat.

\par }{\PP Ot alyon Moses di, Mabalin hi'on hiyay pinhodmu ta wan panginnilaam an hi Apu Dios an dayawonmi ya ma''id ha nipadpaddung i hiya.

\VS{11}Ot adi mibahhon mama"idda nadan bakbak hi baleyu ya hinadan balen nadan ap'apu an munhilbi i he"a ya hi balen nadan tatagum ta ammunada tuwali nan wah nan wangwang hi mabati.


\par }{\PP \VS{12}Ta tinaynan da Moses i Aaron nan patul ot e mundasal hi Moses i Apu Dios ta aanona dadiyen bakbak an impawadana.

\VS{13}Ya hiyay inat Apu Dios te namaaggot mun'a'atedan namin nadan bakbak ta awagillangdah nadan babale ya hinadan lita''angan ya hinadan puntanomanda.

\VS{14}Ot pun'amung nadan i Egypt ta nunhiglan ahi'a'agubda.

\VS{15}Mu nan patul ya hidin tinigonan ma''id mon nun'a'ateda nadan bakbak ya hiyah diye damdaman mungngohe ta adina donglon nan ibagan da Moses i Aaron an miyunnudan hinan imbagan tuwalin Apu Dios.


\par }{\SH Hay Nawadaan Di Dakkodakkol An Timol
\par }
{\PP \VS{16}Alyon bon Apu Dios i Moses di, Ibagam i Aaron ta idoltakna nan hu''ud hinan luta ta wan mumbalin nan hupu' hi timol hi abobbobleh ad Egypt.

\VS{17}Ot hiya mo boy aton da Moses i Aaron ta hidin indoltak Aaron nan hu"ud hinan hupu' ya numbalindan namin nan hupu' hi ad Egypt hi timol ta immedah nadan tatagu ya ta'on on nadan animalda.

\VS{18}Ya impatnan nadan udum an i Egypt an mangat bo i diyen inat da Moses mu aggeda inabalinan.

\VS{19}Ot alyondah nan patul di, Hi Apu Dios di immannung an nangat i nae. Mu hiyah diyen namamay ngohen nan patul an ayna agge dingngol da Moses i Aaron. Ta niyunnudan hinan imbagan tuwalin Apu Dios.


\par }{\SH Hay Nawadaan Di Dakkodakkol An Lalog
\par }
{\PP \VS{20}Ot alyon bon Apu Dios i Moses di, Bumuwah'a boh mawi"it ta em damuwon nan patul hinan umayanah nan wangwang. Ta alyom i hiyay, Imbagan Apu Dios an iyabulutmu ta makak amin tataguna ta emi dayawon hiya.

\VS{21}Te adim'e iyabulut ya dusaon da'yu bo ta pa'aliyonay dakkodakkol an lalog ta mihophopdan he"a ya nadan ap'apu an munhilbi i he"a ya an namin nadan i Egypt. Ta mapnuh lalog di babaleyu ya hinadan lita"angan an awadanyu.

\VS{22}Mu i diye ya ammunah ad Gosen an awadanmi an adi athidi ta panginnilaanyun wadah Apu Dios hi abobbobleh tun luta.

\VS{23}Ya ta ma''apto' nadan tatagum hinadan tatagun Apu Dios. Ot hay a'atan tuwe ya hi bigat.


\par }{\PP \VS{24}Ta nabiggat ot hidiyey aton Apu Dios ta namaag ya nunhiglay lalog hidi an ta'on on hinan niha''adan nan patul ya nadan ap'apun munhilbin hiya ya an namin hi ad Egypt. Ta binahbah di lalog hi ad Egypt.

\VS{25}Ot pa'ibagon nan patul an pa'ayag da Moses i Aaron ot alyonay, Ta'omman ya e ayu nangi'nong i Apu Dios an dayawonyu mu ta hitu ituwen bobley pangatanyu ta adi ayu umadawwi.


\par }{\PP \VS{26}Mu alyon Moses i hiyay, Adi mabalin hinae te nadan idawatmi i Apu Dios an dayawonmi ya nunhiglay agge naminhodan nadan ibbam an i Egypt. Ot hitu'ey pangidawatanmi ya tigon da'mi i dida ya undan adi da'mi puntopa ta ingganah mun'a'ate ami.

\VS{27}Ot hiya nan hay pohdonmi ya mumbaat ami i ha tuluy algoh nan agge naboblayan ta wan hidiy emi pundayawan i Apu Dios ta atonmi nan imbagana i da'mi.


\par }{\PP \VS{28}Ya alyon nan patul di, Ta'omman ya imme ayu mu ta adi ayu umeh adawwi. Ot agam mohpe ta idasalana'.


\par }{\PP \VS{29}Ya alyon Moses i hiyay, O. Ume ami tee ya ni'ihapita' i Apu Dios ta damunah bigat ya ma"idda tun mumbahhong an lalog hinan palasyu ya hi balen nadan ap'apun munhilbin he"a ya nadan tatagu ituwen boble. Mu ta adi da'miyot layahan te alina bo damdama ya ipagolmuy akakanmi ta e ami mangidawat i Apu Dios.

\VS{30}Ot taynan da Moses nan patul ot inayunan mi'ihapit i Apu Dios.

\VS{31}Ya dingngol bon Apu Dios hidiyen imbagan Moses ta mina''idnan namin nadan lalog ta ma''id ha ta'on hi ohah nabati.

\VS{32}Mu onnot on hiyah diye damdama an mungngohe nan patul ta adina iyabulut an makak nadan tinanud Israel.




\par }\Chap{9}{\SH Hay Napittiyan Nadan Halun Nadan I Egypt
\par }
{\PP \VerseOne{1}Alyon bon Apu Dios i Moses di, Mumbangngad'ah nan patul ta alyom i hiya di imbagan Apu Dios an dayawonmin Hebrew an iyabulutmu mo ta makak ami ta emi dayawon hiya.

\VS{2}Te adim'e

\VS{3}ya ipa'alinay pitti ot mun'a'atedan namin nadan halunyu an umat hi kabayu ya dongki ya kemel ya baka ya gulding.

\VS{4}Mu hay mapitti ya ammuna nadan halunyu an i Egypt an adi milaggat nadan halun nadan tinanud Israel an ta'on on oha.

\VS{5}Ot ibagan Apu Dios an hay a'atan nae ya hi bigat.


\par }{\PP \VS{6}Ta i diyen nabiggat ya immannung an napittidan namin nadan halun nadan i Egypt.

\par }{\PP Mu ma''id ha nateh nadan halun nadan tinanud Israel an ta'on on oha.

\VS{7}Ta hinnag nan patul di e nanigo ya immannung peman an ma''id ha napittih nadan halun dadiyen tinanud Israel. Mu hiyah diye damdaman mungngohe nan patul ta adina pakakon dida.


\par }{\SH Hay Napoghaan Nadan I Egypt
\par }
{\PP \VS{8}Ot alyon bon Apu Dios i da Moses ya hi Aaron di, Ekayu umakup hinan dapul hinan pundapulan ta ipatu"ug Moses an mangihabuwag hi hinangngab nan patul.

\VS{9}Ta iyaddib di dibdib hi abobbobleh ad Egypt ta mumbalin hi poghah nadan tatagu ya ta'on on hinadan halunda.

\VS{10}Ot eda mo bo umakup hi dapul ot ipatu''ug Moses an nangihabuwag hi hinangngab nan patul. Ya numbalin hi poghah nadan tatagu ya ta'on on hinadan halunda.\XREF{}{{\XO 9:10 }{\XO{9:10
}}{\XT{Nipa'innila 16:2}}}

\VS{11}Ta nadan tatagun abalinanan mangat hi majik ya ma''id ha atondan umeh awadan Moses te ta'on on dida ya nun'apoghaanda.

\VS{12}Mu hiyah diye damdama an adi pakakon nan patul dida te minaman Apu Dios di ngohena ta namaag ya ayna agge dingngol nan imbagan da Moses i Aaron. Ya hiya tuwaliy imbagan Apu Dios hi aton nan patul.


\par }{\SH Hay Nun'a'agahan Di Dalallu
\par }
{\PP \VS{13}Alyon bon Apu Dios i Moses di, Bumuwa'ah bigat ta em damuwon nan patul ta alyom i hiya di, Hi Apu Dios an dayawonmin Hebrew ya alyonay iyabulut da'min tataguna ta wan e ami mundayaw i hiya.

\VS{14}Te ad uwani ya nunhiglay atonan mundusa i he"a ya nadan ap'apun munhilbin he"a ya nadan tatagum ta panginnilaam an hi Apu Dios ya ma''id ha nipaddungana.

\VS{15}Te unhaot dinusa da'yu i ha nunhiglan dogoh ta nate ayun naminamin.

\VS{16}Mu manu'eh aggena inat hidi ya ta way atom an manginnilah nan abalinana ya ta mipatigo nan ongal an abalinana ta mipa'innilay a'atnah abobboble.\XREF{}{{\XO 9:16 }{\XO{9:16
}}{\XT{Roma 9:17}}}


\par }{\PP \VS{17}Mu ta'on on athidi ya mungngohe'a damdama ta ipagolmuy akakanmin tataguna.

\VS{18}Ta hiya nan hi bigat hinan athitu ya ipa'alina han nunhiglay a'atna an dalallu an ma''id ha nipadpaddunganah nadan dalalluh tun ad Egypt hi nihipun hidin hopapna ta ingganah ad uwani.

\VS{19}Ot udu'dulnay eyu pun'ihidum nadan halunyu ya an namin nadan wah nan puntanoman te umannung an mun'a'atedan namin nadan wah nan puntanoman an tagu onu halun.


\par }{\PP \VS{20}Ya hanadan udum an ap'apu an munhilbih nan patul an nangngol hinan hapit Apu Dios ya timmakutda ot eda pun'ihidum nadan halunda ya ta'on on nadan himbutda.

\VS{21}Mu nadan udum ya nunnanong an aggeda e inhidum nadan halunda ya nadan himbutda hinan puntanoman te ngohayonda nan hapit Apu Dios.


\par }{\PP \VS{22}Ot alyon Apu Dios i Moses di, Itaggem di ta'lem hi nangappit hi ad lagud ta mun'a'agah di dalallu hi abobbobleh ad Egypt ta miknah nadan tatagu ya nadan animalda ya an namin an intanomda.

\VS{23}Ot itaggen mon Moses nan hu''udna ot idongdongnah ad lagud ya impa'alin Apu Dios han nunhiglan dalallu. Ta mungkikidul ya mungkikilat on mun'udan hi dalalluh ad Egypt.\XREF{}{{\XO 9:23 }{\XO{9:23
}}{\XT{Nipa'innila 8:7}}}

\VS{24}Ta athidin mun'a'agah di dalallu ya atbohdin mungkikilat ta nunhiglan atatakut hidiyen mama'at an ma''id ha nihippatanah nadan inamtan nadan i Egypt.

\VS{25}Ya an namin nadan agge immeh nan nahiduman an umat hi halun ya ta'on on nadan tatagu ya nun'i'iknan dida nan dalallu. Ta nun'apa"ih nadan nun'itanom ya ta'on on nadan kakayiw on nun'aphakda.

\VS{26}Mu hi ad Gosen an niha''adan nadan tinanud Israel ya ma''id ha dalalluhdi.


\par }{\PP \VS{27}Ta impa'ayag nan patul da Moses i Aaron ot alyonay, Immannung an numbahula'. Hi Apu Dios di nipto' mu da'min tataguy nibahho.

\VS{28}Ta hiya nan ibagayu bahan i Apu Dios ta padinongonah tuwen kidul ya tun mun'a'agah an dalallu. Ot iyabulut'u moy akakanyu ituwen boble ta adi mahapul an hituy pi'iboblayanyu.

\VS{29}Ot alyon Moses di, Ot athina'e ya ta'omman ya hiyay indasal'u i Apu Dios hi umanamuta'. Ot duminong aya tuwen kidul ya mama"idda mo nadan mun'a'agah an dalallu ta wan panginnilaam an tun luta ya bagin Apu Dios.

\VS{30}Mu innila' an he''a ya nadan ap'apun munhilbin he"a ya adiyu damdama taktan hi Apu Dios.


\par }{\PP \VS{31}Ta nun'apapa"ih nadan tuwen matong an barley\FTNT{*}{{\FR 9:31 }{\FR{9:31
}}{\FT{Nan barley ya umat hinan pageh tun boble mu nalaklaka mu nan wit ta hiya nan hiyay anon nadan nun'awotwot.}}} ya nan kapoh an manabungda.

\VS{32}Mu nadan wit ya uwanida ta dadiye han nabati.


\par }{\PP \VS{33}Ya immaan hi Moses hi awadan nan patul ya intaggenay ta'lenah nangappit hi ad lagud ot mumbagah boddang i Apu Dios. Ya na'ibagan dimminong nan kidul ya nan mun'a'agah an dalallu ya nan udan.

\VS{34}Ya hidin tinigon nan patul ya nadan ibbana an dimminong nan udan ya nan dalallu ya nan kidul ya numbahulda bo te ngimmohedan umat hidin hopapna.

\VS{35}Ta hiyah diyen mungngohe nan patul an adina iyabulut an makakda nadan tinanud Israel ta niyunnudan hinan imbagan tuwalin Apu Dios an imbagana i Moses.




\par }\Chap{10}{\SH Hay Nawadaan Di Dakkodakkol An Dudun
\par }
{\PP \VerseOne{1}Ya alyon bon Apu Dios i Moses di, Ume'a ta em bo tigon nan patul an ta'on on numbalino' hi mungngohedan namin hinadan ap'apun munhilbin hiya. Ta way ato' an mangat i datuwen dakol an milagro.

\VS{2}Ta mabalin an ibagayuh nadan imbabaleyu ya apapuyu datuwen inat'un nundusah tudan i Egypt ta wan an namin ayu ya innilaonyun ha"on hi Apu Dios.

\VS{3}Ta immeda bo da Moses i Aaron hi awadan nan patul. Ot alyondan hiyay, Hi Apu Dios an dayawonmin Hebrew ya alyonay undan hi anuud anu ya ahi'a mumpada"ul i hiya ta iyabulutmun makak amin tataguna ta e ami mundayaw i hiya.

\VS{4}Te nanongna'en mungngohe'a ya ipa'alinah bigat di adakdaklan an dudun hitun numboblayanyu.

\VS{5}Ta mihophopdah nan luta ta adi matigo ya inupputdan inan nadan intanomyun agge dinadag nan dalallu ya ta'on on nadan kayiw.

\VS{6}Ya atbohdin mapnudah balem ya hay balen nadan ap'apun munhilbin he"a ya an namin nadan balen tun tatagum. Ot hituwen ma'at ya ma"id ha na'atanah din a'ammodyu an nihipun hi hopapna. Ot taynan da Moses nan patul.


\par }{\PP \VS{7}Ya alyon nadan ap'apun munhilbih nan patul di, Apu patul ngalngalam boy e pamalpaligatan naen tagun dita'u. Udulnay iyabulutmu ta makakda ta wan eda mundayaw hinan Dios an dayawonda. Te undan adim tigon an nadadag tun boble ta'u.

\VS{8}Ot ipa'ayag mo bon nan patul da Moses i Aaron ot alyonan diday, Ta'omman ya imme ayu ta eyu dayawon nan Dios an dayawonyu. Mu nganneday mi'ye i da'yu.


\par }{\PP \VS{9}Ya alyon Moses di, Ume amin namin an ta'on on goggolang ya a'amamma ya i'ininna ya an namin nadan animalmi an umat hi kalnero ya gulding te mahapul an e ami mun'am'amlong an mundayaw i Apu Dios.


\par }{\PP \VS{10}Ya alyon nan patul di, Adi' ahan abuluton di panguyuganyuh nadan binabai ya nadan u"unga te ma'innilan adi maphod nan ninomnomyun aton.

\VS{11}Hay mabalin hi uyugonyu ya ammuna nadan linala'i ta wan eyundi dayawon hi Apu Dios te hiyay ibagabagayu. Ot pundolahdaot da Moses i Aaron hidih nan awadan di patul.


\par }{\PP \VS{12}Ya alyon Apu Dios i Moses boy, Idongdongmuy ta'lem hi ad Egypt ta umapnal di dudun hi bobleda ta pun'a'anda nadan agge dinadag di dalallu.

\VS{13}Ot itaggen bon Moses nan hu''udna ya impatuyup Apu Dios nan dibdib an malpuh tuluwan di algo ta inyal'algona ot ilablabinay dibdib. Ta damunah nan nawi"it ya impa'alinay dudun.

\VS{14}Ya nunnaud an dakkodakkolda ta nihinapdah abobbobleh ad Egypt. Ya hidiye ya ammunay nanigan nadan i Egypt hi dakkodakkol an dudun.\XREF{}{{\XO 10:14 }{\XO{10:14
}}{\XT{Nipa'innila 9:3}}}

\VS{15}Ta hidin nungkohopdah nan luta ya namaag ya mangmangitit di matigo. Ta inupputdan inan nan agge dinadag di dalallu an ta'on on nadan bungan di kayiw. Ta ma''id mo ha matigoh munlangta.


\par }{\PP \VS{16}Ta hidin tinigon nan patul hidiye ya pun'ipa'ayagna da Moses i Aaron. Ot alyonan diday, Numbahula' i Apu Dios an dayawonyu ya ta'on on da'yu.

\VS{17}Ot hanat pakawanona' hinan numbahula' ya indasalyu i Apu Dios an dayawonyu ta aanonah tuwen pamalpaligatna i da'mi an lummuh atayanmi.

\VS{18}Ot taynan mo bon da Moses nan patul ot mundasal i Apu Dios.

\VS{19}Ya impa'alin Apu Dios han ma'abbikah an dibdib an nalpuh nangappit hi alimuhan di algo ot itayyapna nadan dudun ot iyena didah nan baybay an mumbolah\FTNT{*}{{\FR 10:19 }{\FR{10:19
}}{\FT{Nan baybay an mumbolah ya mumbolah di tigona te gapuh nan holo' an wah dallomna ya nan panag an wah pingngitna.}}} ta ma''id ha nabatih ta'on on oha an dudun hi ad Egypt.

\VS{20}Mu hiyah diyen numbalinon Apu Dios hi mungngohe nan patul ta adina iyabulut an makakda nadan tinanud Israel.


\par }{\SH Hay Himmilongan Di Ad Egypt Hi Tuluy Algo
\par }
{\PP \VS{21}Ot alyon Apu Dios i Moses di, Itaggem di ta'lem hi nangappit hi ad lagud ta humihillong hi ad Egypt.

\VS{22}Ta hiya mo boy inat Moses. Ya himmihillong an namin di abobbobleh ad Egypt hi tuluy algo.

\VS{23}Ta nadan i Egypt ya namaaggot umohnongdah baleda te ma''id ahan ha matigo. Mu hidih awadan nadan tinanud Israel ya hiyah diye tuwalin mapatal.


\par }{\PP \VS{24}Ot ipa'ayag bon nan patul hi Moses ot alyonay, Mabalin an ume ayu mundayaw i Apu Dios an ta'on onyu awiton nadan imbabaleyu ya nadan binabai. Mu gahin di angangonyun namin nadan halunyun baka ya kalnero ya gulding.


\par }{\PP \VS{25}Ya alyon Moses i hiyay, Mahapul an iyabulutmu an waday i'nongmi hi maghob an mi'nong i Apu Dios hinan pundayawanmi.

\VS{26}Ta hiya nan mahapul an pi'yalamin namin nadan halunmi ta waday pumpiliyanmih nan i'nongmi i Apu Dios.

\VS{27}Mu hiyah diyen numbalinon Apu Dios nimpe hi mungngohe nan patul ta adina iyabulut an makakda.

\VS{28}Ya onaot pun'ituda' hi Moses an alyonay, Umaan'ah tun awada' Moses. Ya tigom ta adim ipidpidwan mumpatigon ha"on.\XREF{}{{\XO 10:28 }{\XO{10:28
}}{\XT{Hebrew 11:27}}} Te atom'e ya mate'a.


\par }{\PP \VS{29}Ot alyon Moses i hiyay, Ta'omman ya aggeya' mo numpatpatigo i he"ah inggana.




\par }\Chap{11}{\SH Hay Atayan Nadan Panguluwan An Linala'in I Egypt
\par }
{\PP \VerseOne{1}Alyon Apu Dios i Moses di, Oha mo han nabati an pundusa' hinan patul ya nadan tataguna. Ot malpah'e mon ma'at hinae ya iyabulutna mon makak ayu mu hay atona ya pundunidun da'yu ta wan ma'ibaga ayun umaan ituwen boble.

\VS{2}Ot hiya nan ibagam hinadan ibbam an tinanud Israel an linala'i ya binabai ta way ohaon e mumbagah nadan hinaggondan i Egypt hi usal an balitu' onu silber.

\VS{3}Ot ha"on an Dios ya indat'uy ongal an punlispitun nadan i Egypt i da'yun tinanud Israel an namama i he"a Moses te nabaktuy pangibilang nadan tatagu ya nadan ap'apun munhilbih nan patul i he"a.


\par }{\PP \VS{4}Ot ume boh Moses hinan patul ot alyonan hiyay, Imbagan Apu Dios an hay tongan di labi ya umeh abobbobleh tun ad Egypt.

\VS{5}Ta an namin nadan panguluwan an linala'in imbabaleyun i Egypt ya mun'a'ateda an ta'on on nan imbabalem ya nan imbabalen nan na'adda"ul an baalmu. Ya ta'on on nan hopap di imbabalen di animalyu ya mun'a'ateda.

\VS{6}Ta nunhiglan ahikokogadan namin di tataguh tun ad Egypt. Te hinaen ma'at i da'yuh ad uwani ya nunnaud an ma"id ha nipaddungana.

\VS{7}Mu hinan awadanmin tinanud Israel ya malinggop an ta'on on ha mun'aluul hi kahu ya ma"id ha madngol. Ta hiyay panginnilaanyun hi Apu Dios ya nat'on di pangibilangnah nadan tinanud Israel hinadan i Egypt.

\VS{8}Ta na'at'eh diye ya umalida mohpen namin nadan ap'apun munhilbin he"a ta munyu"ungdah hinangngab'u ta mumpahpahmo'dan alyonday, Uyugom bahan nadan ibbam ta ume ayun naminamin. Ot umannung an ume ami. Ta on imbagan Moses hidiye ot inayunan umaan hidi an nunhiglay bungotna.


\par }{\PP \VS{9}Ya imbagan tuwalin Apu Dios an alyonay, Nan patul ya adina donglon nan ibagayun hiya. Mu ta'on ta way ato' an mangat hitun ad Egypt hi dakol an milagro.

\VS{10}Ta da Moses i Aaron ya inatdan namin dadiyen milagro ta tinannigon nan patul. Mu numbalinon Apu Dios hi mungngohe nan patul ta hiyah diyen adina iyabulut an umaanda nadan tinanud Israel hi bobleda.




\par }\Chap{12}{\SH Hay Nihwangan Nadan Tinanud Israel
\par }
{\PP \VerseOne{1}Hidin aggeda ni' nakak da Moses i da Aaron hi ad Egypt ya alyon Apu Dios i diday,

\VS{2}Mihipun hi ad uwani ya hituwe mon bulan di ibilangyuh ma''unan bulan hinan hintawon i da'yun tinanud Israel.

\VS{3}Ot ibagayuh nadan ibbayun tinanud Israel ta hitun mala''uh di himpuluy (10) algoh ad uwanin bulan ya way ohah nadan linala'i ya piliyona ha ohah nan imbabalen di kalnero onu ha gulding ta i'nongdan hina'amma.

\VS{4}Ya ibagam i dida ta wa'et oh'ohhada an pamilya ta adida abalinan an anon nan ohan kalnero ya inayaganday oha bon pamilya ta mungngangammutdan mangan i diyen ohan kalnero. Ta ihdadan namin an ma''id ha mabati.

\VS{5}Ya hay piliyonda ya nan ohay tawonan tangbal an kalnero onu gulding an ma''id ha bahbahna.

\VS{6}Ta ipapto'da datuwen animal ta ingganah nan mi'ahimpulut opat (14) di algo ituwen bulan ya ahida nundidihhanon an paltiyon hinan mun'ahdom.

\VS{7}Ya inalada nan dalana ya nun'ilamuhdah nan way panton di baleda an matigoh dola. Ta an namin nan panton di balen punhidanda ya waday milamuh hi dala. 
\VS{8}Ya hay atonda i diyen mahdom ya igapada nan pinaltida ya inanda an iddumdah nan nating an mumpait ya nan tinapay an agge nadduman hi yist.

\VS{9}Ya adiyu anon nan ma"atan dotag onu nan niha"ang. Mu igapayu an ta'on on nan ulu ya huki ya an namin nan minalutuna.

\VS{10}Ta nalutu'e ya inihdadan namin i diyen nahdom. Mu alina'e hi waday aggeda ya ginhobdah nan mawi"it.

\VS{11}Ya ibagam i dida an hay atondan mangan ya nundadaanda mo tuwali an mumbaat an iniphoddan nunlubung ya nunhapatutda ya inodnanday hu''udda ya ginalaandan nangan. Te ha''on an hi Apu Dios ya hidiyey pangihwanga' i da'yu hi ate.


\par }{\PP \VS{12}Te i diyen nahdom ya hiyay umaliya' hinah ad Egypt. Ta an namin nadan panguluwan an imbabalen nadan i Egypt ya ta'on on nadan hopap di imbabalen di halunda ya mun'a'ateda. Ta i diye ya mipatigo an ma"id ha abalinan nadan dios an dayawonda an mangihwang i didan i Egypt te ha''on hi Apu Dios.

\VS{13}Ot nan dalan ilamuhyuh nan way pantoyu ya hiyay pangimatuna' hinadan baleyu. Ta tigo''eh diyen dala ya lina"uha' ta ma''id ha patayo' i da'yu an adi umat hinan pundusa' hinadan i Egypt.\XREF{}{{\XO 12:13 }{\XO{12:13
}}{\XT{Hebrew 11:28}}}


\par }{\PP \VS{14}Ya atawotawon ya nadatngan'eh diyen algo on hiyay inatyu an tungawonyu ta panginomnomnomanyu ya punhanaanyu ituwen pangihwanga' i da'yu.

\VS{15}Ya adi ayu mangan hi tinapay an nadduman hi yist hi pituy algo. Ot maphod on hinan hopap di algo ya impadihyun inaan an namin nadan yist hinadan baleyu te wada'en da'yu ha mangan hinan nadduman hi yist ya mipapate ta adi mo midmiddum i da'yun tinanud Israel.

\VS{16}Ta hinan mamangulun algo ya hinan mi'apituh algo ya ma'amung ayu ta mundayaw ayun ha''on. Ya adi ayu muntamu i dadiyen algo. Mu mabalin an munha''ang ayuh anonyu.

\VS{17}Ngilinonyu nan pangananyuh tinapay an agge nadduman hi yist te i diyen algo di pangikaka' i da'yuhnah ad Egypt. Ta atawotawon on nginilinyu danaen algo ta punhanaanyun ha''on hi inggana.

\VS{18}Ta mihipun hinan mun'ahdom hinan mi'apulut opat (14) di algoy mibalu hinan mamangulun bulan\FTNT{*}{{\FR 12:18 }{\FR{12:18
}}{\FT{Nan mamangulun bulan hinadan Judyu ya hidiye nan ma'udin godwan di Marso ta ingganah nan mamangulun godwan di Abril.}}} ya ihipunyuh din mangan hinan agge nadduman hi yist an tinapay ta ingganah nan mun'ahdom hinan mi'abaintit ohay (21) algo.

\VS{19}Ya i diyen pituy algo ya tigonyu ta ma''id ha yist hinan numpunhituwanyu. Te hanan mangan hi nadduman hi yist an tinapay ya mipapate nimpe ta adi mo midmiddum i da'yun tinanud Israel an ta'on on ibbayu onu ohah nadan ni'iboblen da'yu.

\VS{20}Ot adi ayu nimpe mangan hinadan nadduman hi yist.


\par }{\PP \VS{21}Ot ipa'ayag mon Moses nadan mangipangpanguluh nadan himpahimpamu'un an tinanud Israel ot alyonan diday, Way ohan da'yu ya piliyona ha hinohhah imbabalen di kalnero onu gulding ya pinaltiyu ta ihdayun hina'ammah tun pangihwangan Apu Dios i dita'u.

\VS{22}Ya tinayayuy dalana i ha malukung ta mabalin an itamolyuhdi nan nabto' an tubun nan ma'alih haysop on inlamuhyuh nan baktun di pantoyu ya hinan nundinommang hinan panton di baleyu. Ya tigonyu ta ma''id i da'yu ha lumah'un i diyen mahdom ta ingganah mawi"it.

\VS{23}Te hidiyey luma''uhan Apu Dios ituwen boble hi ena pamatayan hinadan panguluwan an linala'i an i Egypt. Mu tigona'en waday dalah nilamuh hinan way panton di baleyu ya la"uhanah diyen bale ta adina iyabulut an waday patayonah nadan nunhituhdi.\XREF{}{{\XO 12:23 }{\XO{12:23
}}{\XT{Hebrew 11:28}}}

\VS{24}Ot hinaey atonyuh ad uwani ya hi atawotawon ta inggana. Ya itugunyu boh nadan imbabaleyu ta adida ibahhon aton on nadatngan nan algon a'atana.

\VS{25}Ya ta'on on hitun dumatnganyuh nan boblen idat Apu Dios hi punhituwanyu ya inaynayunyun ngilinon hituwen algo ta inggana.

\VS{26}Ta mahmahan'en nadan imbabaleyuy niyatan tuwen ngilinonyu

\VS{27}ya alyonyuy, Hituwey punnomnomnoman ta'uh nihwangan ta'un tinanud Israel hi ateh ad Egypt hinadan numpunhituwan ta'uhdi hidin numpatena nadan i Egypt.

\par }{\PP Hidin nalpah an imbagan Moses hidiye ot inayun nadan tinanud Israel an iyungyung ot dayawondah Apu Dios.

\VS{28}Ot aton nadan tinanud Israel nan imbagan Apu Dios i da Moses i Aaron.


\par }{\SH Hay Nun'a'atayan Nadan Panguluwan An Linala'in I Egypt
\par }
{\PP \VS{29}Hidi tatawwa an tongan di labi ya inhipun Apu Dios an numpate nadan panguluwan an linala'in i Egypt an mihipun hinan panguluwan an imbabalen nan patul an mihukkat'ot i amana an mumpatul ta ingganah nan panguluwan an imbabalen di balud. Ya ta'on boh on nan hopap di imbabalen di halunda on nun'a'atedan namin.

\VS{30}Ta bimmangon nan patul ya nadan ap'apu an munhilbin hiya ya an namin nadan i Egypt ot ahikokogada. Te nipong hi abalebaley nateh nadan linala'i i dida.

\VS{31}Ot e pun'ipa'ayag nan patul da Moses i Aaron i diyen labi. Ot alyonan diday, Alyonyuh nan ibbayun tinanud Israel ta an namin ayu ya umaan ayu ituwen boblemi ta eyu aton nan analyonyun eyu pundayawan i Apu Dios.

\VS{32}Ya nun'alayun namin nadan halunyun baka ya gulding ya kalnero ya imme ayu mu ta wagahana' bahan.

\VS{33}Ot pun'ituda' nadan i Egypt nadan tinanud Israel ta ma'ibagadan makak ta taynanday bobleda te alyonday, Lo'tat mahan tayya ya nate amin namin.


\par }{\PP \VS{34}Ta nadan tinanud Israel ya pumpahonda nadan napalut an alinan iphoddah tinapay an dadiye nadan agge naha''adan hi yist an ningammut hinadan niha''adanda an nalibbutan hi luput.

\VS{35}Ot atonda bo nan imbagan Moses an way ohaon e numbagah nadan hinaggondan i Egypt hi usal an balitu' ya silber ya lubung.

\VS{36}Te hidin eda numbaga nadan tinanud Israel ya numbalinon Apu Dios hi ongal di pamiyal nadan i Egypt hinadan tinanud Israel ta nun'idatda nadan imbagan nadan tinanud Israel. Ta nun'aladay kinadangyan nadan i Egypt.


\par }{\PP \VS{37}Ta dinallan nadan tinanud Israel an mihipun hi ad Rameses ta ingganah ad Sukkot. Ya hay bilangdan namin an nakak hi ad Egypt ya umeh onom di gahut di libu (600,000) mu aggeda ni'bilang nadan u"unga ya binabai.

\VS{38}Ya dakolday tatagun ni'ye i dida an bokon tinanud Israel ya niddumda bo nadan dakkodakkol an animalda an umat hi kalnero ya gulding ya baka.

\VS{39}Ot iyammadah tinapay nadan pinalutdan alina an agge nadduman hi yist an namaaggot ikakdah ad Egypt te ma"id ha inatdan nangidadaan hi anonda te nundunidunda didah nakakandah ad Egypt.


\par }{\PP \VS{40}Ta hay bilang di tawon hi nihaha''adan nadan tinanud Israel hi ad Egypt ya opat di gahut ta han tulumpulu (430).

\VS{41}Ta hidin mi'a'opat di gahut ta tulumpuluy (430) tawon i diyen algo ya nakakda mahan moh ad Egypt.

\VS{42}Ot gapu ta paddungnay timmukal hi Apu Dios hi nangihwangana i didah ate ta nakakdah ad Egypt ya hiyah diye nan atawotawon on mahapul an ngilinondah diyen hilong ta ipabaktudah Apu Dios hi inggana.


\par }{\PP \VS{43}Ya indani ya alyon Apu Dios i da Moses i Aaron di, Datuwe nadan mahapul an atonyu hi punnomnomnomanyuh nan nangihwanga' i da'yuh ate hi ad Egypt. Tigonyu ta ma"id ha mi"an i da'yu hi bokon tinanud Israel.

\VS{44}Mu nada'en ginattangyun himbutyu ya mabalin an mi"anda i da'yu hi'on nakugitda.

\VS{45}Mu nada'en immalin nalpuh udum hi boble an puntamuwonyu ya adi mabalin hi mi"anda.

\VS{46}Ya mahapul an hinan baley pangananyu ya tigonyu ta ma"id ha milah'un hinan lamoh nan pinaltiyu. Ya tigonyu bo ta ma''id ha maputung hinadan tungalna.

\VS{47}Ya mahapul an an namin ayun tinanud Israel ya atonyuh tuwen imbaga'.

\VS{48}Ya adi mabalin nimpe an mi"an nadan ni'boble i da'yu mu onha pinhoddan middum ya mahapul an mumpakugitda ni' nadan linala'i ya ahi mabalin an middum i da'yuh nan punnomnomnomanyuh nihwanganyuh ate hi ad Egypt.

\VS{49}Ta datuwey mahapul nimpe an atonyun tinanud Israel ya ta'on on nadan ni'hitu i da'yun nalpuh udum hi boble ya mahapul an atonda.


\par }{\PP \VS{50}Ya inunud nadan tinanud Israel nan imbagan Apu Dios i da Moses i Aaron.

\VS{51}Ta hidiyen algoy nangikakan Apu Dios hinadan tinanud Israel ta tinaynandah ad Egypt.




\par }\Chap{13}{\SH Hay Nangidawatanda I Apu Dios Hinadan Panguluwan An Linala'i
\par }
{\PP \VerseOne{1}Alyon Apu Dios i Moses di,

\VS{2}Idawatyun ha"on an namin nadan panguluwan an linala'in imbabaleyun tinanud Israel ta midawatda i ha"on. Ya athidi boh nadan hopap di tangbal an imbabalen di animalyu.


\par }{\PP \VS{3}Ot alyon Moses hinadan tatagu di, Tigonyu ta ngilinon ta'uh tuwen namangulun algo ituwen namangulun bulan te hituwey nanaynan ta'uh ad Egypt an nihbutan ta'u. Te impakak dita'u i Apu Dios an gapuh nan ongal an abalinana. Ta hiya nan adi ta'u ni' mangan hi tinapay an nadduman hi yist.

\VS{4}Ya adi ta'u nimpe linglingon hituwen algo ituwen bulan an ma'alih Ahib\FTNT{*}{{\FR 13:4 }{\FR{13:4
}}{\FT{Nan Ahib ya hidiyey namanguluh ngadan nan mamangulun bulan hinan kalendar di Judyu mu indani ya nahukkatan ta Nisan an hidiye nan ma'udin godwan di Marso ta ingganah nan mamangulun godwan di Abril.}}} te nakak ta'u mo ayah tun ad Egypt.

\VS{5}Ya hitun pangidatongan Apu Dios i dita'u hi boblen nadan tinanud Kanaan an dida nadan tinanud Hit ya tinanud Amor ya tinanud Hib ya tinanud Jebus an hidiye nan boble an imbagan Apu Dios hinadan a'ammod ta'u an idatna i dita'u an makadangyan ya malumong an boble ya adi ta'u linglingon ta ngilinon ta'uh tuwe hi'on nadatngan nan mamangulun bulan.

\VS{6}Ta hinan pituy algo ya adi ta'u mangan hi tinapay an agge nadduman hi yist. Ya hinan mi'apitun algo ya na'amung ta'u ta dayawon ta'uh Apu Dios.

\VS{7}Ya tigon ta'u nimpe ta adi ta'u anon nan tinapay an nadduman hi yist i diyen pituy algo ya ma"id ha matigoh yist onu nadduman hi yist an makan hinan numpunhituwan ta'u ya an namin i diyen pumboblayan ta'u.


\par }{\PP \VS{8}Ya ipa'innila ta'uh nadan imbabale ta'u an manu'e hi ngilinon ta'uh diye ya ta punnomnomnoman ta'uh nan inat Apu Dios i dita'u ta immaan ta'uh ad Egypt.

\VS{9}Ot hituwen pungngilinan ta'u ya hiyay ay malkah ta'le ta'u onu hay ulu ta'u. Ta ipanomnomnan mahapul an nan tugun Apu Dios di nanongnah nomnomnomon ta'u ya haphapiton ta'u. Te gapuh nan ongal an abalinan Apu Dios ya impa'aan dita'uh ad Egypt.

\VS{10}Ot hiya nimpe nan atawotawon ya ngilinon ta'uh tuwen na'at hi'on nadatngan hituwen algo.


\par }{\SH Hi Apu Dios Ya Bagina Nadan Lala'in Mamangulun Miyayyam
\par }
{\PP \VS{11}Ya alyon bon Moses di, Wa'e ta indat mon Apu Dios i dita'u nadan numboblayan nadan tinanud Kanaan te hidiyey imbaganah nadan a'ammod ta'u

\VS{12}ya idawatyu i Apu Dios nadan panguluwan an linala'in imbabaleyu. Ya indawat ta'u bon namin nadan hopap di tangbal an imbabalen di animal ta'u.

\VS{13}Mu mabalin an hukkatan ta'uh tangbal an imbabalen di kalnero nan hopap di tangbal an imbabalen di dongki ta'u ta hiyay i'nong ta'u i Apu Dios. Mu adiyu'e pohdon an hukkatan ya mahapul an putungonyuy bagangna ta mate. Mu na'en panguluwan an lala'in imbabaleyu ya mahapul an waday idawat ta'u i Apu Dios an kalnero ta hidiyey midawat ta bokon nan imbabale ta'u.

\VS{14}Ya udum'eh algo ta mahmahan nadan imbabale ta'uy ibalinan tuwen at'aton ta'u ya alyon ta'un diday, Hituwey punnomnomnoman ta'uh nangikakan Apu Dios i da'mih ad Egypt ta pinogpogna nan ahimbutmihdi an gapuh nan ongal an abalinana.

\VS{15}Te hidin ipagol nan patul hi ad Egypt di akakanmihdi ya pinaten Apu Dios an namin nadan panguluwan an linala'in imbabalen nadan i Egypt ya an namin nadan hopap di imbabalen di animalda. Ta hiya nan idawat ta'un Apu Dios an namin nadan panguluwan an linala'i ya an namin nan hopap di tangbal an imbabalen di animal ta'u. Mu hay panandih nadan linala'in panguluwan ya nan animal.

\VS{16}Ot hituwen aton ta'uh atawotawon ya umat hinan ihu'lub ta'uh ta'le ta'u onu nan ipongot ta'uh ulu ta'u an waday iyatana. Te ipanomnomna nimpe nan inat Apu Dios an nangikak i da'mih ad Egypt an gapuh nan ongal an abalinana.


\par }{\SH Hay Nawadaan Apu Dios Hinan Bugut On Mapatal Ya Apuy Hi'on Nahdom
\par }
{\PP \VS{17}Hidin impakak nan patul nadan tinanud Israel hi ad Egypt ya agge impangulun Apu Dios dida hinan awon an miloh'at hinadan boblen di i Pilistia te alyon Apu Dios di, Alina ya naluman di punnomnomda hi'on waday mangubat i didah nan awonda ya imbangngaddah ad Egypt.

\VS{18}Ta hiya nan ta'on on waday almasdan mi'gubat ya impangulun Apu Dios didah nan na'alli'koh an awon hinan agge naboblayan ot ahi midongdong hinan baybay an mumbolah.


\par }{\PP \VS{19}Ya da Moses ya inodnanda din ba'ag Joseph te hiyah diyey imbagan Joseph i dida an tinanud Israel. Te inalinay, Hitun pangipa'aanan Apu Dios i da'yuh tun ad Egypt ya mahapul an pi'yalayu nan tungal'u.


\par }{\PP \VS{20}Indani ya nakakdah ad Sukkot ot umedah ad Etam an da'ging nan agge naboblayan.

\VS{21}Ya hay inat Apu Dios an nangipangulun dida ya wa'e ta mapatal on wada han bugut an ay ha ongal hi tu"ud ta hiyay mangipangpangulun dida ta nan pangipluyana di un'unudonda. Ya nahdom'e on ay mundalang hidiyen bugut an ay ongal an tu"ud ta waday paniganda ta mabalin an ta'on on nahdom on mangeda.

\VS{22}Ta athidin hay nangipangpangulun dida ya mapatal'e on hidiyen bugut mu nahdom'e ya nan ay mundalang an apuy an ay tu"ud hi hinangngab nadan tatagu.




\par }\Chap{14}{\PP \VerseOne{1}Indani ya alyon Apu Dios i Moses di,

\VS{2}Ibagam hinadan ibbam an tinanud Israel ta ibangngadyuh nan nihaggon hi ad Pi-Hahirot an numbattanan di ad Migdol ya nan baybay an mumbolah ya nun'allung ayuhdih nan nidommangan di ad Baal-Sepon.

\VS{3}Ta alyon nan patul on aggeyu innilay umayanyu an on ayu lumani'li"odan hinan bobleda ta hay innilana ya nali"ub ayuhdih nan agge naboblayan.

\VS{4}Ya hiyah diyen pumbalino' hi mungngohe nan patul ta umalin tundon da'yu. Mu gapuh nan ma'at i hiya ya nadan tindaluna ya mipabaktuwa' ta innilaon nadan i Egypt an ha"on hi Apu Dios. Ta inunud nadan tinanud Israel hidiyen imbagan Apu Dios.


\par }{\SH Hay Nangi'wan Nadan Tinanud Israel Hinan Baybay An Mumbolah
\par }
{\PP \VS{5}Hidin nipa'innilah nan patul an binumtikda nadan tinanud Israel ya ma'atuttuyuh nangipakakanan dida. Ya ta'on on nadan ap'apun nunhilbin hiya ya atbohdin nahukkatan di nomnomda. Ta alyonday, Tanganu tuwali on ta'u impakak dadiyen tinanud Israel ta ma"id mo ha puntamuwon ta'u?

\VS{6}Ya e impidadaan nan patul nan iluganana hi'on e mi'gubat ot pun'ayagana nadan tindaluna.

\VS{7}Ta inikaknan namin nadan wadan punluganan an ta'on on nadan onom di gahut (600) an mun'aphod ot mipongda nadan a'ap'apu an milugan i dadiye ot ipanguluna.

\VS{8}Te hi Apu Dios ya numbalinona nan patul hi mungngohe ta tinnudda nadan tinanud Israel an ma"id ha takutdan mange.

\VS{9}Ya dadiyen in'uyug nan patul an numpungkabayu ya numpunlugan hi lugan di e mi'gubat ya tuwen mun'iyakhupdan didahdih nan nun'allungandah nan da'ging nan baybay an nihaggon hi ad Pi-Hahirot an dommang di ad Baal-Sepon.


\par }{\PP \VS{10}Ya hidin minangmang nadan tinanud Israel dadiyen tindalun impangulun nan patul ya nangintatakutda ta mumpahpahmo'dan mumpaboddang i Apu Dios.

\VS{11}Ta alyondan Moses di, Nganne mahan hituwen inatmun da'mi? Undan ma''id ha lubu'an hi ad Egypt ta inyali da'mihtu ta wan hituy atayanmi?

\VS{12}Ya undan aggemi tuwali pinangulun inaliy, Udu'dulna attog di taynan da'min he''a ta uk'ukkod ami. Te udu'dulnah on ami himbut hitun ad Egypt mu hanan e ami mateh nan agge naboblayan.


\par }{\PP \VS{13}Mu alyon Moses i diday, Adi ayu tumakut ya inhamadyun inyukod i Apu Dios ta tigonyuy atonan mangihwang i dita'uh ad uwanin algo. Ta danaen i Egypt an tigonyuh ad uwani ya adiyu mo pidwon an tigon dida.

\VS{14}Te hi Apu Dios di ukod an mangubat i dida. Ot hay maphod ya namaag ya dimminong ayu.


\par }{\PP \VS{15}Ya alyon bon Apu Dios i Moses di, Tanganu on'a mumpahpahmo' an mumpaboddang i ha"on? Ibagam hinadan ibbam ta inaynayundan mange.

\VS{16}Ya indongdongmu nan hu''udmuh nangappit hinan baybay ta munhi''an nan liting ta pangi'wanyu.

\VS{17}Mu nada'e an i Egypt ya pumbalino' dida hi mungngohe ta wan ilaputdan mitnud i da'yuh nan gawwan di baybay. Ta mipatigoy anabaktu' hi pangabaka' hinan patul ya an namin nadan tindalunan nungkakabayu ya numpunlugan hi lugan di e mi'gubat.

\VS{18}Ta panginnilaan nadan i Egypt an ha''on hi Apu Dios.


\par }{\PP \VS{19}Ya nan anghel Apu Dios an nangipangulu ya imme ot e umohnong hi indoggan nadan tinanud Israel. Ya atbohdi nan bugut an ay tu"ud an imme boh indogganda.

\VS{20}Ta e nibattan hinadan tinanud Israel ya nadan i Egypt. Ta nanginhihilong nan way nipto' hinan i Egypt mu nan nangappit hinan tinanud Israel ya mapatal. Ta nadan i Egypt ya ma''id ha atondan mitnud i dida i diyen hin'ugab.


\par }{\PP \VS{21}Ya hidin indongdong Moses di ta'lenah nan way baybay ya impatuyup Apu Dios han mabikah an tuyup an nalpuh nangappit hi tuluwan di algo ta inlablabinan numbudakan nan liting i diyen nahdom. Ya lo'tat ya nunhi''an nan liting hinan baybay

\VS{22}ot i'wan nadan tinanud Israel hinan mamagan dopon di baybay. Te nunhi''an nan liting ot ay migaob hi nundinommang.\XREF{}{{\XO 14:22 }{\XO{14:22
}}{\XT{1 Kulintu 10:1,2; Hebrew 11:29}}}

\VS{23}Ya hidin nungginawwadah nan baybay ya nitnudda nadan tindalun i Egypt an numpunnanong an numpunlugan di udum hinadan lugan di e mi'gubat ya numpungkabayuday udum.


\par }{\PP \VS{24}Ya hidin tuwen mun'awiwi"it ya inyuhdung Apu Dios i dida hinan way bugut an ay apuy ot ulawona nadan i Egypt.

\VS{25}Ta pamaag nadan pilid nadan nilugananda ya naligat an madlig. Ot alyonda moy, Mumbangngad ta'uot ta taynan ta'u nadan tinanud Israel te umman hi Apu Dios di mangubat i dita'u.


\par }{\PP \VS{26}Ya alyon bon Apu Dios i Moses di, Idongdongmu nan ta'lem hinan way baybay ta mundammu nan liting ta malnong nadan i Egypt.

\VS{27}Ot hidiyey aton Moses ta hidin mun'awi"it ya numbangngad nan liting hinan a'atna tuwali. Ta ta'on on impatnan nadan i Egypt an bumtik ya adi mabalin te hi Apu Dios di nangipalnong i didahdi ta nun'a'alnongda.

\VS{28}Ta on nundammu nan liting ta nalnong nadan luganda ya kabayuda ot mun'altingdan namin dadiyen i Egypt an titindalu an nipdug hinan tinanud Israel.

\VS{29}Mu hidin diday nangi'wahdi ya mamaga nan nunhi''anan nan liting hinan baybay an ay nakalata ot migaob nan liting hi nundinommang.


\par }{\PP \VS{30}Ta inihwang Apu Dios nadan tinanud Israel hinadan i Egypt an namdug i dida i diyen algo. Ya tinigoday adol nadan nun'a'aten tindalun nun'iha'lit hinan da'ging di baybay.

\VS{31}Ta hidin tinigon nadan tinanud Israel hidiyen ongal an abalinan Apu Dios an gapu i diyen inatnah nadan i Egypt ya wada mohpey takutda i Apu Dios. Ya kulugonda mohpeh Apu Dios ya nan baalna an hi Moses.




\par }\Chap{15}{\SH Hay Ingkantan Da Moses
\par }
{\PP \VerseOne{1}Hi Moses ya nadan ibbanan tinanud Israel ya ingkantaday pundayawdan Apu Dios. Ta hituwe nan kinantadan alyonday,

\par }{\Q Ikantaan ta'uh Apu Dios te immannung an hiyay na'abbaktun madayaw.

\par }{\Q Te nun'ipakbonah nan baybay nadan kabayu ya nadan nun'itakken titindalu.


\par }{\Q \VS{2}Ta hiyay nangdat hi bikah'u ya am'amlong'u te inihwanga' i hiya.

\par }{\Q Ya hiya nan Dios an dayawo' ya nan anabaktunay haphapito' ya ikankanta'.

\par }{\Q Ya hiya tuwaliy dinayaw handidan a'ammod'u.


\par }{\Q \VS{3}Hay ngadana ya hi Apu Dios an hiya nan nala'ing an mi'gubat.


\par }{\Q \VS{4}Te nun'ipakbonah nan baybay an mumbolah nadan tindalun nan patul hi ad Egypt.

\par }{\Q Ta nun'a'alting dadiyen mapemanan an opisyal di tindalu.


\par }{\Q \VS{5}Te nun'iloblob nan liting dida ta ayda batun nalnong hinan dopon di baybay.


\par }{\Q \VS{6}Ot he"a Apu Dios di ipabaktumi te ma"id ha nipaddungan di abalinam an paddungnay ginudum nadan binuhulmu.


\par }{\Q \VS{7}Ya ma"id ha nipaddungan nan anabaktum te dinadagmu nadan mi'buhul i he"a.

\par }{\Q Ta nama"iddan ayda nagbun dagamih nangat di bungotmun dida.


\par }{\Q \VS{8}Te hidin inhapudmuh nan baybay ya naptut nan liting ta ay nundinommang ha atagetagen dingding hinan gawwan di baybay.


\par }{\Q \VS{9}Ya nan munlattuwag an binuhulmu ya alyonay,

\par }{\Q Mipduga"e ay ta akhupa' dida ya nun'ala' nadan nun'abalol an gina'uda ta ipiyappong'u ya binagi' an namin nadan omnawa'.

\par }{\Q Ya numpate' didah tun hinalung'u.


\par }{\Q \VS{10}Mu he"a Apu Dios ya namaag ya inhapudmuh naminghan ya nun'a'altingda ot mun'alnongdah ad dalom an ayda gumo'.


\par }{\Q \VS{11}Te ma"id tuwali ha nipaddung i he"an Dios an na'abbaktu.

\par }{\Q Ya ma"id ha nipadpaddungan nan amaphodmu ya nadan nakaskasda'aw an abalinam.


\par }{\Q \VS{12}Te namaag ya intaggem nan winawwan an ta'lem ya inukmun nan luta nadan binuhulmu.


\par }{\Q \VS{13}Ya gapuh nan ongal an pamhodmu ya ipangulum nadan inihwangmun tatagum ta inggana hi idatongmu didah nan boble an niyappit i he"a.


\par }{\Q \VS{14}Ta nadan tataguh abobboble ya munggagayonggongdah takutdah pangngolandah nadan inatmu.

\par }{\Q Ya namama mahan di takut nadan i Pilistia.


\par }{\Q \VS{15}Ya ta'on on nadan ap'apuh ad Edom ya ad Moab.

\par }{\Q Ya nadan tataguh ad Kanaan ya ayda na'alingonga


\par }{\Q \VS{16}hi takutda.

\par }{\Q Ya gapuh nan tinigodan ongal an abalinam ya namaag ya ayda batu ta ingganah mala"uh amin tatagum.


\par }{\Q \VS{17}Ta iye da'mih nan billid an indatmun da'mi an hidiye nan inyamman an punhituwam an niyappit i he"a.


\par }{\Q \VS{18}Ot nanongnan he"a Apu Dios di mumpatul hi inggana.


\par }{\Q \VS{19}Hidin nitnuddah nan baybay nadan tindalun nan patul an numpunlugandah nan iluganan di e mi'gubat ya nungkakabayuday udum ya nundammuwom Apu Dios nan liting ta nun'altingda.

\par }{\Q Mu da'min tinanud Israel ya inagwatmi nan baybay an indalanmih nan namaganan hi gawwan nan liting.


\par }{\PP \VS{20}Ya nan propeta an hi ibban Aaron an hi Miriam ya inalanay tamburin ot ipanguluna nadan ibbanan binabai ta nuntamburinda on nannannayoda.

\VS{21}Ot mungkantadan namin ot inayun Miriam an ikanta an alyonay,

\par }{\Q Ikantaan ta'uh Apu Dios te hiya ya na'abbaktu.

\par }{\Q Ta nun'ipakbonah nan baybay nadan kabayu ya nadan nilugan an titindalu.


\par }{\SH Han Mumpait Di Alitingna
\par }
{\PP \VS{22}Ot makakda bo nadan tinanud Israel an impangulun Moses didah nan agge naboblayan hi ad Sur. Ta eda immaninnabat hidi hi tuluy algo on ma''id ha akhupanda i ha liting.

\VS{23}Ya hidin dimmatongdah ad Marah ya wahdiy liting mu adi mabalin hi inumonda te mumpait. Ta hiya nan nangadanan hi ad Marah.

\VS{24}Ya ahilililida nadan tatagu i Moses an alyonday, Ot nganne moy inumon ta'u?

\VS{25}Ot mumpaboddang hi Moses i Apu Dios. Ya indani ya intuddun Apu Dios i hiya han naputung an kayiw ot alana ot ibkahnah nan liting. Ya numbalin hi matnaad an liting.

\par }{\PP Ya hidin awadandahdi hi ad Marah ya imbagan Apu Dios nadan tugunan dida ta hidiyey un'unudonda. Ta pinatnana dida hi'onda un'unudon.

\VS{26}Ot alyonay, Ihamadyu'en donglon datuwen tugun'u ta un'unudonyu ta nan nipto' di atonyu ya adi ma'at i da'yu nadan dogoh an na'at hinadan i Egypt te ha''on an Dios di mangipaphod i da'yu.


\par }{\PP \VS{27}Ot makakda bo ta dimmatongdah ad Elim. Ta hidiy nangakhupandah himpulut duwan (12) obob ya nadan bungbunga"an an palma an napitun (70) namin di pu''una. Ot umapaldahdi hinan haggon dadiyen obob.




\par }\Chap{16}{\PP \VerseOne{1}Nakakda boh ad Elim nadan tinanud Israel ot ipluydah nan agge naboblayan an nungngadan hi Sin an numbattanan di ad Elim ya hi ad Sinai.

\par }{\SH Hay Ngimmodowan Nadan Tatagu
\par }
{\PP Hidin dimmatngandah ad Sin ya mi'adwa moh bulan an nibaluy himpulut lima (15) hi nihipun hi nakakandah ad Egypt.

\VS{2}Ya hidin awadandahdi ya ngimmododa bon namin nadan tatagu i da Moses i Aaron

\VS{3}an alyonday, Udu'dulnaot boh on dita'u numpate i Apu Dios hidin awadan ta'uh ad Egypt. Te hidi ya waday dotag hi ihda ya mabalin an anon ta'u nan pinhod ta'un anon. Mu tanganu on da'mi e impanguluh tun agge naboblayan ta lo'tat tee ya inyatemiy inagangmi.\XREF{}{{\XO 16:3 }{\XO{16:3
}}{\XT{1 Kulintu 10:10}}}


\par }{\PP \VS{4}Ya indani ya alyon Apu Dios i Moses di, Nomnomnomom an idattan da'yuh makan an malpuh ad abunyan ta mun'a'agah an ay udan. Ibagam hinadan tatagu ta amawmawi"it on limmah'unda ta eda mumpanuh i ha ammunah anonda i diyen algo ya abuh.\XREF{}{{\XO 16:4 }{\XO{16:4
}}{\XT{John 6:31,32,58; 1 Kulintu 10:3}}} Ato' hitu ta patnao' didah on immannung an un'unudonda nan alyo'.

\VS{5}Mu hinan mi'anom hi algoh adumiduminggu ya dakdakollonday amungonda ta mumpidway dinakol nan ugganda amungon hinan hin'algo ta waday anondah nan mi'apituh algo.


\par }{\PP \VS{6}Ot ibagan mon da Moses i Aaron hinadan tatagu an alyonday, Hinan mun'ahdom ya innilaonyun hi Apu Dios di immannung an mangikak i dita'uh tun ad Egypt.

\VS{7}Ya hinan mawi"it ya tigonyuy binang Apu Dios an humili. Te dingngolna nadan dakol an punliliyanyun hiya. Te hay nginodowanyu ya hiya an bokon da'mi te da'mi ya onmi attog un'unudon nadan alyona.

\VS{8}Ot inayun Moses an alyon i diday, Hinan mun'ahdom ya wadaon Apu Dios di ihdayu ya hinan mawi"it ya nan tinapay ta wan ma''abhug ayu. Te dingngolna nan liliyun hiya te bokon da'miy nginodongodowanyu te hiyay nangatanyu.


\par }{\PP \VS{9}Ot alyon Moses i Aaron di, Ibagam hinadan tatagu ta umalidah tun pundayawan ta'u i Apu Dios te dingngolna nadan punliliyanda.


\par }{\PP \VS{10}Ya hidin pun'ayagan Aaron nadan tatagu ot munligguhdah nangappit hinan agge naboblayan ya anakkaya nan binang Apu Dios an numpatigoh nan bugut.


\par }{\PP \VS{11}Ya alyon Apu Dios i Moses di,

\VS{12}Dingngol'uy punliliyan nadan tinanud Israel ot ibagam i dida an hinan mun'ahdom ya waday ihdada. Ya hinan mawi"it ya waday tinapay hi anonda ta mabhugda. Ta hituwey panginnilaanyun ha''on nan Dios an mangipapto' i da'yu.


\par }{\SH Hay Nangipiyaliyan Apu Dios Hinan Mana Ya Nan Mihda
\par }
{\PP \VS{13}Ta i diyen mun'ahdom ya alinah on waday dakkodakkol an hamutin nungkohop hidih nan way immapalanda ta immapnaldah nan luta. Ya hidi bon nawi"it ya namaag ya dimmulnun namin di nunlini''odan.

\VS{14}Ya hidin namaganan nan dulnu ya nabatiy kikkitang an ay dalallu an nun'iwakat hinan luta.


\par }{\PP \VS{15}Ya hidin tinigon nadan tatagun tinanud Israel ya aggeda innila ta alyonday, Nganne nin datuwe?\XREF{}{{\XO 16:15 }{\XO{16:15
}}{\XT{John 6:31,51; 1 Kulintu 10:3}}}

\par }{\PP Ya alyon Moses i diday, Hinae nan indat Apu Dios an anon ta'u.

\VS{16}Ya hay inalin Apu Dios ya alyonay, Panuhonyu nan ammunah anonyun hina'amma hinan hin'algo. Ta mabalin an ohay tagu on hinhalub di mahapulna.

\VS{17}Ta athidiy inat nadan tatagu. Mu ta'on hi oh'ohhay pinanuh di udum ya dakol hi udum ya

\VS{18}hidin hinalubda ya nan dakol di pinanuhna ya hiyah diyen agge nahawwalan ya nan oh'ohhay pinanuhna ya agge nakulangan te way ohaon hanan ammunan anondan hina'ammay inamungda.\XREF{}{{\XO 16:18 }{\XO{16:18
}}{\XT{2 Kulintu 8:15}}}


\par }{\PP \VS{19}Ot ibagan bon Moses i dida ta wan ma''id ha ibatida hi ahida anon hinan mabiggat.

\VS{20}Mu wadada damdamay agge nangunud i diyen inalin Moses ta imbatida doha. Mu hidin nawi"it ya tinigodan nabigihan ya munhamuy. Ta bimmungot mo boh Moses i dida.

\VS{21}Ta amawmawi"it on way ohaon nan ammunah anondan hina'ammah nan hin'algo di panuhona. Mu nan mabatih nan luta ya inumlot'e nan potang on nalanatda.


\par }{\PP \VS{22}Ya hidin nadatngan nan mi'anom hi algo ot dubliyonday dinakol nan inamungda ta ohay tagu on duway halub. Ot umeda nadan mangipangpangulu i dida ot eda ihudhud i Moses hidiyen inatda.

\VS{23}Ya alyon Moses i diday, Nipto' hidiyen inatda te hiyah diyey imbagan Apu Dios te nan mi'apituh algo ya pun'iblayan ta'u te pundayawan ta'un hiya. Ot idadaanyuh ad uwanin namin nadan anonyu ta nan mabati ya hiyay anonyuh bigat.

\VS{24}Ot hiyay aton nadan tatagu an impa''eda nan nahawwal ta anondah nan mabiggat an mi'apituh algo. Ya manuh diye te agge nabahbah ya atbohdin agge nabigihan hidin nabiggat.


\par }{\PP \VS{25}Ot alyon Moses i diday, Hinaey anonyu te ad uwani ya mi'apituh algon pun'iblayan ta miyappit i Apu Dios. Ot ad uwanin algo ya ma''id ha mabalin hi akhupanyu hi makan hinan luta.

\VS{26}Ot hiya nan mahapul an mamanu ayuh nan onom di algo hi anonyu. Te hinan mi'apituh algo an pun'iblayan ta'u ya ma''id ha panuhonyu.


\par }{\PP \VS{27}Mu wadada damdamay udum i didan immen e mamanuh nan mi'apituh algo mu ma''id ha ta'on hi ohah inakhupanda.

\VS{28}Ya alyon Apu Dios i Moses di, Hi anu mo ya ahiyu un'unudon nadan tugun'u i da'yu?

\VS{29}Nomnomonyun ha''on an Dios ya winada' nan Habadun tungo. Ta hiya nan mi'anom'eh algo ya indat'uy anonyuh nan duway algo. Ot hinan mi'apituh algo ya ma"id ha mange''eh nan awadanyu.

\VS{30}Ta nihipun i diye ya timmungoda nadan tatagu hinan mi'apituh algo an aggeda e nuntamu.


\par }{\PP \VS{31}Ya hay nungngadan nadan tinanud Israel i diyen makan ya mana. Ya hay tigona ya ay kittang an buwa an pulaw. Ya hay tamtamna ya umat hinan niha''ang an alina mu ay nadduman hi danum di iyukan.


\par }{\PP \VS{32}Ot alyon Moses hinadan tataguy, Inalin Apu Dios an ipa''e ta'u anu doha ituwen tinapay ta mabalin an tigon di mun'atanudan hi pidwanay a'at tun tinapay an indat Apu Dios hi itanud ta'uh tun agge naboblayan hi nangikakana i dita'uh ad Egypt.


\par }{\PP \VS{33}Ot alyon Moses i Aaron di, Alam ha dundunnug ya inittum hidi ha hinhalub hinan mana ya em impa''eh nan way pundayawan i Apu Dios ta ahi tigon nadan mun'atanudan hi udum hi algo.\XREF{}{{\XO 16:33 }{\XO{16:33
}}{\XT{Hebrew 9:4}}}


\par }{\PP \VS{34}Ta hidiyey inat Aaron an inha''adna dohah nan tinapay i han dunug ot iyenah nan pundayawan i Apu Dios.

\VS{35}Ta dadiyen tinanud Israel ya hidiyen mana di intanuddah awadandah nan agge naboblayan hi napat (40) di tawon ta inggana ot dumatongdah ad Kanaan.

\VS{36}Hay inusalda handi an nunlukud hinan mana ya nan omer an hinhalub.




\par }\Chap{17}{\SH Hay E Nalmuwan Di Liting Hinan Doplah
\par }
{\PP \VerseOne{1}Nadan tinanud Israel ya nakakdah nan agge naboblayan hi ad Sin ot eda umaninnabat hinan kumpulnan nangipanguluwan Apu Dios i dida. Ot ahida mohpe bo umapal hi ad Repidim mu ma''id ha liting hi inumondahdi.

\VS{2}Ya bumohbohol nadan tatagu i Moses an alyonday, Iyalim ha liting ta inumonmi.

\par }{\PP Ya alyon Moses i diday, Tanganu on ayu bumohbohol i ha"on? Tanganu onyu amod on e patnaon hi Apu Dios?


\par }{\PP \VS{3}Ya gapu ta nunhiglay inuwohda ya ahingongododa i Moses an alyonday, Tanganu tuwali on da'mi e ingkak hi ad Egypt. Undan alyom on ta hituy atayanmin namin hitudan imbabalemi ya halunmi an gapuh inuwohmi?


\par }{\PP \VS{4}Ot mumpaboddang mo boh Moses i Apu Dios an alyonay, Nganney ato' i datuwen tatagu? Namaag tayya ya nundadaandan mamalnu i ha''on.


\par }{\PP \VS{5}Ya alyon Apu Dios i hiyay, Awitom dohah nadan mangipangpangulu i dida ya impanguluyu ta mitnud nadan tatagu. Ya inodnam din hu''ud an nunhoplatmu ni' hinan wangwang an nungngadan hi Nayl.

\VS{6}Nomnomnomonyu an haddon da'yuhdi hinan doplah hi ad Horeb. Nipto' ayu'eh nan doplah ya inhoplatmu nan hu''udmuhdi ot bumudduh di liting ta inumon nadan tatagu.\XREF{}{{\XO 17:6 }{\XO{17:6
}}{\XT{1 Kulintu 10:4}}} Ot hidiyey aton Moses ta tinigon nadan nun'ibbana an mangipangpanguluh nadan himpahimpamu'un an tinanud Israel.


\par }{\PP \VS{7}Ot ngadananah diyen awadanda hi ad Massah te pinatnadah Apu Dios an alyonday on boddangan dita'u nin i Apu Dios onu adi? Ot ngadanana bo ta ad Meribah an gapu ta bimmohbohol nadan tatagu.


\par }{\SH Hay Nangabakan Nadan Tinanud Israel Hinadan Tinanud Amalek
\par }
{\PP \VS{8}Hidin wahdida ad Repidim ya immalida nadan tinanud Amalek ot gubatonda dida.

\VS{9}Ot alyon Moses i Joshua di, Pot'om dohah nadan linala'i ta eyu gubaton nadan tinanud Amalek. Ta hi bigat ya immeya' hinan uhhun nan nabillid an odna' nan hu''ud an alyon Apu Dios hi ala'.

\VS{10}Ot unudon Joshua nan imbagan Moses ta eda ginubat nadan tinanud Amalek. Yaden imme da Moses ya hi Aaron ya hi Hur hinan uhhun nan nabillid.

\VS{11}Ya hidin punggugubatanda ya intaggen'en Moses di ta'lena on mangab'abak nadan tinanud Israel. Mu binyuna'ey ta'lena on nadan tinanud Amalek di mangab'abak.

\VS{12}Mu lo'tat ya nabley ta'len Moses an mangitatagge ot iyen da Aaron i Hur han batu ta umbunana. Ot mumbinahheldan hiya ta diday nandol hi ta'lena ta inggana ot malimuh nan algo.

\VS{13}Ta inabak da Joshua nadan tinanud Amalek.


\par }{\PP \VS{14}Ot alyon Apu Dios i Moses di, Itudo'muy a'at naen eyu nangabakan ta adi malingling. Ya ibagam i Joshua an dadago' an namin nadan tinanud Amalek ta mama"idda.


\par }{\PP \VS{15}Ot iyamman Moses han punggobhan hi mi'nong i Apu Dios ot ngadanana hi, Hi Apu Dios Di Bandela'.

\VS{16}Ot alyonah nadan tataguy, Wa'et hi Apu Dios di nanongnah ipabaktu ta'u ya hiyay ukod an mangubat hinadan tinanud Amalek hi inggana.




\par }\Chap{18}{\SH Hay E Nanigan Da Jetro I Moses
\par }
{\PP \VerseOne{1}Hi Jetro an padih ad Midian an hi aman nan ahawan Moses ya dingngolna nadan ina'inat Apu Dios an mamoddang i da Moses ya nadan ibbanan tinanud Israel hi nihipun hi nangikakanan didah ad Egypt.

\VS{2}Ya hi Jetro di nangipanapto' hinan ahawan Moses an hi Sipporah hidin impa'anamut Moses

\VS{3}didah nan duwan linala'in imbabaleda. An hay ngadan nan ohan imbabaleda ya hi Gersom te alyon Moses di, Ha''on ya ona' e ni'ibobleh udum an boble.

\VS{4}Ya nan oha ya nginadana ta hi Elieser te alyonay, Hi Apu Dios an dinayaw din a'ammod'u ya binoddangana' ta aggeya' pinateh nan patul hi ad Egypt.


\par }{\PP \VS{5}Ta hidin nun'allungan da Moses hinan agge naboblayan an nihnup hinan billid an niyappit i Apu Dios ya immali da Jetro an hi aman ahawan Moses ya hi ahawan Moses ya nadan imbabaleda.

\VS{6}Mu namangulu tuwalin impaad Jetro di umaliyanda

\VS{7}ta hiya nan e dinamun Moses dida. Ta hidin nundammudan hinama ot munhin'a'apngada ot inayundan umeh nan nun'allungan Moses.

\VS{8}Ot ibagan Moses i Jetro an namin nadan ina'inat Apu Dios hinan patul hi ad Egypt ya nadan tataguhdi an gapuh nangipapto'nah nadan tinanud Israel. Ot ibagana bo nadan numpalpaligatanda ya hay inat Apu Dios an nangihwang i dida.


\par }{\PP \VS{9}Ta mun'am'amlong hi Jetro hi nangngolana i dadiye

\VS{10}ot alyonay, Madayaw hi Apu Dios te inihwang da'yuh nadan i Egypt ya ta'on on nan patulda ta pinogpognay numpaligatanyuhdi.

\VS{11}Ot ad uwani ya innila' an hi Apu Dios di na'abbaktu hi an namin an imbilang di udum an tatagu hi dios te imbaliw da'yun tatagunah nadan i Egypt an namalpaligat i da'yu.


\par }{\PP \VS{12}Indani ya waday inyen Jetro hi mi'nong hi maghob an mi'nong i Apu Dios ya nadan udum an i'nongna i Apu Dios ot umali da Aaron ya an namin nadan mangipangpanguluh nadan himpahimpamu'un an tinanud Israel ot eda mi''an i diyen ini'nongna ta pundayawda i Apu Dios.


\par }{\SH Hay Nanugunan Jetro I Moses Hi Atonan Mangipanuh Hinadan Tatagu
\par }
{\PP \VS{13}Hidin nabiggat hinan nawi"it ya inhipun bon Moses an mangipanuh hinadan dakol an lilin nadan tatagu ta ingganah nan mahdom.

\VS{14}Ya hidin tinigon Jetro dadiyen at'aton Moses ya inalinan hiya di, Tanganu on waha athinah pangatmuh nadan tatagu? Ngalngalam ta ohhaam an mangipanuh i dida yaden dakkodakkoldan mamannod i he"a an ihipundah nan mawi"it ta ingganah nan mahdom.


\par }{\PP \VS{15}Ya alyon Moses di, Mahapul an ato' hina te ha''on di umaliyan nadan tatagu an mummahmah nan pinhod Apu Dios hi atonda.

\VS{16}Te umat hinan waha adi pun'innawatan di duwa an wa'e ta immalida ta ha''on di ukod an mangipanuh hi'on nganney numbahul i dida ya innayun'u bon impa'innila i dida nadan tugun Apu Dios.


\par }{\PP \VS{17}Ya alyon amanan hi Jetro i hiyay, Adi maphod hinaen atom.

\VS{18}Te hinaen tamu ya nunhiglah on ohhaam an mangat te nunnaud di ablayam ya atbohdih nadan tatagu.

\VS{19}Ot maphod onmu donglon tun itugun'u i he"a. Ya hanat hi Apu Dios di bumoddang i he''a. Te mabalin an he''ay ukod an mangibagan Apu Dios hinan adi pun'i'innawatan nadan tatagu.

\VS{20}Ya intuddum i dida nadan tugun Apu Dios ya nan nipto' hi atonda ta mipappaphod di pangiye''eda.


\par }{\PP \VS{21}Mu mahapul bon pot'om dohah nadan linala'i an waday abalinandan mangipanuh hinadan tatagu ya hi Apu Dios di taktanda ya mabalin an madinol'ah nan a'atda ya adi mabalin hi mabayadanda ta atonday nibahho. Ta datuwey pot'om hi ukod an mangipanuh hinadan tatagun ita'dogda. Ta hinan hinlilibu (1,000) on waday ukod hi mangipanuh i dida ya hinan hinggagahut (100) on wada boy ukod an mangipanuh i dida ya hinan nabongle (50) on wada boy ukod an mangipanuh i dida ya hina mohpe an himpupulu (10) on waday ukod an mangipanuh i dida.

\VS{22}Ta diday ukod an mangipanuh hinadan tatagun niyukod i dida ta ingganah on waha ha naligat hi adida abalinan ya ahida mohpe iyalin he''a. Mu na'e bahan an mabgawan ya diday ukod an mangipanuh. Ot atom'ehtu ya adi'a ma'aliggatan te pumboboddanganyu.

\VS{23}Ya onha hinaen inali' an miyunnudan hinan pohdon Apu Dios di atom ot manghan di ablayam ya atbohdih nadan tatagu te mabalin an malpah an mipanuh hinadan lilida ya ahida umanamut.


\par }{\PP \VS{24}Ot hidiye moy unudon Moses.

\VS{25}Ta pinto'na dohah nadan ibbanan linala'in abalinandan mangipangpangulu. Ta wadaday pinto'nah mangipanuh hinadan umeh hinlibu (1,000) ya hinggahut (100) ya nabongle (50) ya himpupulu (10).

\VS{26}Ta dadiyen pinto'nay ukod an mangipanuh hinadan lilin di tatagu. Ta nadan naligat an adida abalinan ya abuh di iyeda i Moses.


\par }{\PP \VS{27}Ta hidin nagibbuh diye ot ahi pa'anamuton Moses hi aman ahawanan hi Jetro hi bobleda.




\par }\Chap{19}{\SH Hay Ni'hapitan Apu Dios I Moses Hinan Billid Hi Ad Sinai
\par }
{\PP \VerseOne{1}Hidin mi'atluh bulan hi nihipun hi nakakandah ad Egypt an dimmatongdah nan agge naboblayan hi ad Sinai

\VS{2}hi nalpuwandah ad Repidim ot eda umappal hinan agge naboblayan hi pu"un nan billid.


\par }{\PP \VS{3}Ot tumikid hi Moses hinan billid ya himmapit hi Apu Dios i hiya ot ibaganan hiya nan pinhodnan ibagah nadan tinanud Israel an alyonay,\XREF{}{{\XO 19:3 }{\XO{19:3
}}{\XT{Nan Na'na'at 7:38}}}

\VS{4}Da'yu ya tinannigoyuy inat'uh nadan i Egypt. Ya innilayu boy inat'un nangipanapto' i da'yu ta indatong da'yuhtu an paddungnay intayap da'yuh agila ot iyali da'yuhtuh awada'.

\VS{5}Ot donglonyu'e nadan tugun'u ta hiyay un'unudonyu ta adiyu ibahho nadan ibaga' ya da'yuy nahamad hi tatagu' hitun luta. Manu te an namin hitun luta ya bagi'\XREF{}{{\XO 19:5 }{\XO{19:5
}}{\XT{1 Kulintu 10:26}}}

\VS{6}mu da'yu ya pinto' da'yu hi padi an munhilbi i ha"on te niyappit ayu i ha"on.\XREF{}{{\XO 19:6 }{\XO{19:6
}}{\XT{Nipa'innila 1:6}}} Ot danaey em ipa'innilah nadan ibbam an tinanud Israel.


\par }{\PP \VS{7}Ot mumbangngad hi Moses ot amungona nadan mangipangpanguluh nadan himpahimpamu'un an tinanud Israel ot ibaganan namin nadan imbagan Apu Dios i dida.

\VS{8}Ya alyon nadan tataguy, An namin nadan imbagan Apu Dios ya hiyay unudonmi.

\par }{\PP Ta hidiyen nambal nadan tataguy e imbagan Moses i Apu Dios.


\par }{\PP \VS{9}Ya alyon bon Apu Dios i Moses di, Nomnomnomom an umaliya' hi awadam an mumpatigowa' i han ma"uktul an bugut ta mabalin an donglon nadan tataguy pi'hapita' i he"a ta wan nanongnan donglonday ibagam i dida.

\par }{\PP Ta imbagan nimpen Moses i Apu Dios nan nambal nadan tatagu hinan imbagan Apu Dios.


\par }{\PP \VS{10}Ya alyon Apu Dios i hiyay, Dumayyu'a ta em ibagah nadan tatagu ta atonda hi ad uwanin algo ya hi bigat nan mahapul an atonda ta wan mibilangdah malinis ya imbagam bo ta laba'anda nadan lubungda.

\VS{11}Ta hinan mi'atluh algo ya mundadaanda te umaliya' boh tun billid hi ad Sinai ta mabalin an tigona' hinadan tatagu.

\VS{12}Mu mahapul an pogpogom hi nunlini''odan tuwen billid nan adi mabalin an umayanda. Ya pinadanam i dida ta ma''id ha bumahhel i diye onu ha e mihnup hinan pogpog te mahapul an mipapate nan mangipatnan bumahhel hinan pogpog tuwen billid.

\VS{13}Ya hay atonyun mamate ya puntopayu onu panaonyu mu ta adiyu dapaon. Ya adi ammuna nadan tatagu hi patayonyu te ta'on on nadan animal hi'onda bumahhel hinan pogpog. Ta inggana hi donglonyu nan mipagangoh an tangguyub an madnemadne ya ahi mabalin hi tumikid nadan tatagu ituwen billid.


\par }{\PP \VS{14}Ta dimmayyuh Moses hi awadan nadan tatagu ot ibagana ta atonda nan mahapul an atonda ta mibilangdah malinis. Ta imbagana an eda pun'ilaba' nadan lubungda

\VS{15}ya adida mi'ilo' hinadan ahawada ta ingganah malpah nan pundayawanda. Ta hi ohhandi ya nalpah an nundadaanda.


\par }{\PP \VS{16}Ta hidin nawi"it i diyen mi'atluh algo ya alinah on mungkikidul ya mungkikilat. Ya matigo han ma"uktul an bugut hinan billid\XREF{}{{\XO 19:16 }{\XO{19:16
}}{\XT{Nipa'innila 4:5}}}. Ya wada han ma'aggangoh an tangguyub. Ta munggagayonggongdah takutda nadan tatagun immapal hidi.

\VS{17}Ot ipangulun Moses dida ta eda mi'dammu i Apu Dios mu immohnongda ya abuh nan pu''un nan billid.

\VS{18}Ya tinigodan nali'mut hi ahuk nan billid te apuy di nungkohopan Apu Dios hidi. Ta nunhiglay ahuk ya nunhigla bo han alyog i diyen billid.

\VS{19}Ya pun'olotdan pun'olot nan gangoh nan tangguyub. Ot humapit hi Moses ya ay kidul di dongol nan nambal Apu Dios.

\VS{20}Te hidin nungkohop hi Apu Dios hinan uhhun nan billid hi ad Sinai ot ayaganah Moses ta umehdi.

\VS{21}Ya alyon Apu Dios i hiya di, Dumayyu'a ni' ta em ibagah nadan tatagu ta adida ipatnan tumikid hitu an manigo i ha''on te atonda'e ya mateday dakol i dida.

\VS{22}Ya ta'on on nadan padi an umalin mihaggon i ha''on ya gahin di atonda nadan nibaga hi atonda ta mibilangdah malinis te adida'e ya dusao' dida.


\par }{\PP \VS{23}Ya alyon Moses i Apu Dios di, Innila' an adida umali nadan tatagu te imbagam tuwali an pogpogonmi nan umohnonganda te niyappit hituwen billid i he"a.


\par }{\PP \VS{24}Ya alyon Apu Dios di, Dumayyu'a mo ta em awiton hi Aaron. Mu nadan tatagu ya ta'on on nadan padi ya adi mabalin hi bumahhelda nimpeh nan pogpog ta adi' dusaon dida.

\VS{25}Ot dumayyu mo boh Moses hi awadan nadan tatagu ot ibaganah diyen inalin Apu Dios.




\par }\Chap{20}{\SH Nan Himpulun Uldin Apu Dios
\par }
{\PP \VerseOne{1}Datuwe nadan imbagan Apu Dios an alyonay,

\VS{2}Ha''on an hi Apu Dios an dayawonyu an nangikak i da'yuh ad Egypt hidin nihbutanyu.


\par }{\PP \VS{3}Ot mahapul an ma''id ha udum hi ibilangyuh dios hi dayawonyu ta ha''on ya abuh.


\par }{\PP \VS{4}Ya adi ayu mangiyamma hi dayawonyu hi tinagtaggu onu ing'ingoh di kumpulnan wah ad lagud onu hitun luta onu hi dallom nan nalitingan.

\VS{5}Adi mabalin an e ayu munyu"ung ta dayawonyu dida. Te ha''on an hi Apu Dios ya adi' iyabulut an waday udum hi dayawonyu. Te dusao' nadan e mundayaw hi udum an ta'on on nadan tanudanda hi ingganah nan mi'apat an tinanud.

\VS{6}Mu hinadan naminhod i ha''on an un'unudonda nadan tugun'u ya ipatigo' boy pamhod'un dida ya hinadan tanudandah inggana.


\par }{\PP \VS{7}Ya mahapul an adi nalgom di pangiyusalanyuh ngadan'u an Dios an dayawonyu te ha"on an Dios ya dusao' nan tagun mangathidi.


\par }{\PP \VS{8}Tigonyu ta ngilinonyu nan Habadun tungo ta ibilangyuh niyappit i ha"on.

\VS{9}Te onom di algoy mabalin hi puntamuwanyu.

\VS{10}Mu hinan mi'apitun algo ya pun'iblayanyu ta pundayawanyun ha''on an Dios. Ot mahapul an ma''id ha muntamu i da'yu an ta'on on nadan imbabaleyu ya baalyu ya halunyu onu nadan mangiliyu.

\VS{11}Te ha''on an Dios ya athidiy inat'u an nuntamuwa' hi onom di algo hi nunlumuwa' hitun luta ya ad lagud ya nan baybay ya an namin di wadahdi. Mu hidin mi'apituh algo ya nginilin'uh diyen algo.


\par }{\PP \VS{12}Mumpada''ul ayuh nan hi amayu ya hi inayu ta wan madmadney pi'taguwanyuh nan boblen idat'u i da'yu.\XREF{}{{\XO 20:12 }{\XO{20:12
}}{\XT{Matthew 15:4; Mark 7:10; Luke 18:20; Epesus 6:2}}}


\par }{\PP \VS{13}Ya adi ayu pumate.\XREF{}{{\XO 20:13 }{\XO{20:13
}}{\XT{Matthew 5:21; Mark 10:19; Luke 18:20; Roma 13:9; James 2:11}}}


\par }{\PP \VS{14}Ya adi ayu umiluktap.\XREF{}{{\XO 20:14 }{\XO{20:14
}}{\XT{Matthew 19:18; Mark 10:19; Luke 18:20; Roma 13:9; James 2:11}}}


\par }{\PP \VS{15}Ya adi ayu mangako.


\par }{\PP \VS{16}Ya muntistigu ayu'e ya bokon nan agge immannung di ibagayu hi inat nadan ibbayu.


\par }{\PP \VS{17}Ya adiyu omnawan nan wadah nadan ibbayu an umat hi baleda onu ahawada onu himbutda onu bakada onu dongkida onu nadan udum an wadan dida.


\par }{\SH Hay Timmakutan Nadan Tinanud Israel An Mi'hapit I Apu Dios
\par }
{\PP \VS{18}Hidin tinigon nadan tatagu nan kilat ya dingngolda nan kidul ya nan tangguyub ya minangmangda bo nan ahuk hi uhhun di billid ya munggagayonggongdah takutda.\XREF{}{{\XO 20:18 }{\XO{20:18
}}{\XT{Hebrew 12:18-19}}} Ot eda mibata"an.

\VS{19}Ya alyonda i Moses di, Ta'on attog on he''ay humapit i da'mi ot donglonmi mu ta bokon hi Apu Dios te hiya'ey humapit i da'mi ya tumakut ami te alina mo ahan ya nun'a'ate ami.


\par }{\PP \VS{20}Ya alyon Moses i diday, Adi ayu tumakut te manu'eh immalih Apu Dios ya ta innilaonyuy a'atna ta wan hiyay unudonyu ta adi ayu mumbahul.

\VS{21}Mu ta'on hi athidiy imbagan Moses ya hiya damdaman bimmata''an nadan tatagu. Ta hi Moses mo ya ammuna di e nihaggon hinan way munhihillong an bugut an awadan Apu Dios.


\par }{\SH Hay Imbagan Apu Dios Hi A'at Nan Punggobhan Hi Mi'nong
\par }
{\PP \VS{22}Alyon bon Apu Dios i Moses di, Ibagam hinadan ibbam an tinanud Israel ta alyom di, Alyon Apu Dios i da'yu di, Tinigoyuy inat'u an himmapit i da'yu hi awada' hi ad abunyan.

\VS{23}Ot ibaga' i da'yu an adi ayu mangiyamma hi udum an dayawonyu an balitu' onu silber. Ta ha"on an Dios ya ammunay dayawonyu.

\VS{24}Ya mangapya ayu i ha pito' an punggobhan hi mi'nong i ha"on ta hidiy pangi'nonganyuh nadan kalnero ya gulding ya baka an mi'nong hi maghob an mi'nong ya mi'nong hi pi'hayyupanyun ha"on. Ya an namin nadan ituddu' i da'yu an eyu pundayawan i ha"on ya waa' hidi ta wagahan da'yu.

\VS{25}Mu hi'on hay iyammayuh punggobhanyu hi mi'nong i ha"on ya batu ya mahapul an nan agge nahabatan. Te ibilang'uh nabahbah hi'on waday usalonyu ta tommangonyu nan batun itpingyu.

\VS{26}Ya adi ayu mangapya hi punggobhan hi mi'nong an waday agdana te wa'et tumikid ayu ya matigoy tipayu on waday taguh nunda"ul.




\par }\Chap{21}{\SH Hay Tugun Apu Dios Hinan Waday Himbutna An Ibbadan Tinanud Israel
\par }
{\PP \VerseOne{1}Alyon bon Apu Dios i Moses di, Ipa'innilam bo datuwen tugun an alyonay,

\VS{2}Gumattang ayu'e hi himbut an lala'i an ibbayun Hebrew ya onom di tawon ya abuh di punhilbiyana i da'yu. Ta hinan mi'apituh tawon ya inlubusyu ta umaan i da'yu an ma"id ha bayadana.

\VS{3}Ya agge'e nangahawa ya hiyah diyen ohan umanamut. Mu nangahawa'e tuwali ya mahapul an mi'uyug i hiya nan ahawana.

\VS{4}Mu hi'on nan ud himbut di nunlahin i hiya ta nawaday imbabaleda ya paddungnay bagin nan ud himbut i hiyah diyen babai ya nadan imbabaleda. Ta hiya ya abuh di mabalin an umaan hidi.

\VS{5}Mu hi'on adi pohdon nan himbut an taynan nan pamilyana ya nan ud himbut i hiya te pohpohdona dida

\VS{6}ya hay aton mon nan ud himbut i hiya ya uyugona ta umedah nan pundayawanda i Apu Dios\FTNT{*}{{\FR 21:6 }{\FR{21:6
}}{\FT{Nan umedah nan pundayawanda i Apu Dios ya hay alyon di udum ya umedah nan huwis.}}} ya ena impata'dog hinan way tu"ud hinan panto ya tinlo'nay ingan diyen himbut i ha nahulitan hi gumo' ta pangimatunan an numbalin moh himbut ta ingganah mate.


\par }{\PP \VS{7}Ya hi'on nan ama ya ihbutna nan babain imbabalena ya adi mabalin hi mapogpog di ahimbutna an adi umat hinan lala'in himbut.

\VS{8}Ya onha hidiyen tagun nihbutana ya waday aggena pinhod i diyen babai ya mahapul an nan hi aman diyen himbut di ena pangibagan ta bangngadona. Te adi mabalin hi inginanah kumpulnan tagu ta adi mibahho nan nunhapitanda.

\VS{9}Mu onha hidiyen babain himbutna ya impa'ahawanah nan imbabalenan lala'i ya mahapul an ibilangna moh imbabalena ta bokon mo himbut.

\VS{10}Ya onha nan lala'in nalahin hinan himbut ya nalahin boh oha ya mahapul an adina idinong an mangdat hinan mahapul diyen namangulun ahawana hi itanudna ya ilubungna ya mahapul an adi maluman di pangibilangna i hiya.

\VS{11}Ya hi'on adina aton dadiyen tulu ya liblih diyen babain umaan hidi an ma"id ha bayadana.


\par }{\SH Hay Nitugun Hi Ma'at Hinan Pimmate
\par }
{\PP \VS{12}Alyon bon Apu Dios di, Nan waday hinuntukna ta nateh diyen tagu ya mahapul an mipapateh diyen pimmate.

\VS{13}Mu hi'on aggena ninomnom an patayon mu apyanan hidiyey inyabulut'uh ma'at ya mabalin an bumtik hinan boblen tudduwo' ta e mipa"ehdi.

\VS{14}Mu hi'on tuwali ninomnom diyen tagun pumate ot ta'on hi alinah binumtik hinan way punggobhan hi mi'nong ya mahapul an eyu pa'aanon hidi ya pinateyu.

\VS{15}Ya nan tagun hinuntuknay hi amana onu hi inana ya mahapul an mipapate.


\par }{\PP \VS{16}Ya nan tagun waday inibtiknah tagu ot ena ihbut ya ta'on on aggena ni' e inihbut hidin na'akhupan ya mipapate damdama.

\VS{17}Ya nan tagun idutanay hi amana onu hi inana ya mahapul an mipapate.


\par }{\PP \VS{18}Ya onha mun'awwitday duwan tagu ya niknah oha nan batun imbalnun nan ni'yawwitna onu nunhuntukna mu agge nate

\VS{19}ya indani ya mabalin an munhu"ud on e nundaldallanan ya hay bayadan nan ni'yawwitna i hiya ya nan algon nataktakanah tamuna ya nan mahapulnan umat hi agah ta ingganah pumhod.


\par }{\PP \VS{20}Ya onha pinang'ulan di ohan tagu nan himbutnan lala'i onu babai ya nipadih an nate ot mahapul an mamoltah diyen tagu.

\VS{21}Mu hi'on agge nate ta naluh ha oha onu duway algo ya pinumhod ot adi mamolta te hidiyen himbut ya mibilang hi bagina.


\par }{\PP \VS{22}Ya onha waha linala'ih mun'awwit ya inlagatda ha numbutyug ta linummuh nanguluhanah nan imbutyugna mu ma"id ha udum hi hugatna ot nan tagun nangilagat i hiya ya mahapul an ukatona nan ibagan nan ahawan diyen babai hi'on hidiyey inyabulut nan huwis.

\VS{23}Mu onha waday na'at hinan babai an umat hi ate ot hidiye mo boy ma'at hinan bimmahul.

\VS{24}Ya onha napilok ot mahapul an miballoh pibo ta mapilok bo. Ya onha ta hay bobanay na'aan ot athidi bon mahapul an maplag di bobana. Ya onha hay ta'lena onu hay hukinay nahugat ya atbohdin athidiy ma'at hinan bimmahul.

\VS{25}Ya limmandu"e ya mahapul an malandu'an bo. Ya himmugat'e ya mahapul an mahugatan bo. Ya hi'on limmunggid ya mahapul an malunggidan bo.


\par }{\PP \VS{26}Ya onha hay ohan tagu ya piniloknay matan nan himbutnan lala'i onu babai ot mahapul an ilubusnah diyen himbut ta hidiyey ay bayad nan napilok an matana.

\VS{27}Ya athidi boh on hay boban nan himbutnay pinanguwana an hay pumbayadna ya ilubusnah diyen himbut.


\par }{\SH Hay Ma'at Hinan Animal An Waday Patayona
\par }
{\PP \VS{28}Nan bulug an baka ya onha waday hina'gudnah tagu ya nate ot mahapul an puntopayu ta ingganah on mate mu adi mabalin hi mihda. Ya bokon bahul nan ud baka ot adi mamolta.

\VS{29}Mu hi'on nan baka ya on tuwali mabungot an pumdug hi tagu ta binagaanda nan ud baka mu aggena impukuk ta ingganah waday tagun pinatena ot hiyah diyen puntopayu ta ingganah mate. Ya ni'pateyu nan ud baka.

\VS{30}Mu abulutonda'en mumbayad nan ud baka ta adida patayon ya mahapul an bayadanan namin nan ibagadan moltana.

\VS{31}Ya hina'en nitugun damdamay ma'unud an ta'on on ungan lala'i onu babai nan pinaten nan baka.

\VS{32}Ya hi'on himbut nan pinatena ya nan ud baka di mumbayad hi tulumpuluy (30) silber an pihhu hinan ud himbut i diye ya ahida pumbalnu nan baka ta ingganah on mate.


\par }{\PP \VS{33}Ya onha waha e nungka"ut hi bubun ya aggena kinaluban onu inattanan inaan nan kalub ya indani ya nabituhdi ha baka onu dongki

\VS{34}ot nan ud bubun ya bayadana nan ud bagih nan animal ya baginah diyen nate.


\par }{\PP \VS{35}Ya onha nan bakan di ohan tagu ya pinatenay bakan di oha bon tagu ot hay atondan duwa ya inginada nan matagun baka ya ginodwada nan bayadna. Ya nunduwaonda bo nan naten baka ta mumpaddung di bingayda.

\VS{36}Mu onha innilan tuwalin nan ud baka an mabungot nan bakana mu aggena impukuk ot mahapul an hukkatanah matagu nan naten baka ya bagina nan nate.




\par }\Chap{22}{\SH Hay Nitugun I Dida Hi Atondah On Waday Inat Di Ohan Tagu
\par }
{\PP \VerseOne{1}Nan tagun inakona ha baka ot paltiyona onu ingnginana ya mahapul an bayadana nan bakah limay baka. Ya hi'on kalnero ya bayadanah opat an kalnero.


\par }{\PP \VS{2}Onha nan mangako ya hinggopna ha baleh nan hilong ya pinaten nan ud bale ot agge numbahul nan namaten hiya.

\VS{3}Mu hi'on mapatal di namatayana ya mibilang hi pimmate.

\par }{\PP Nan nangako ya mahapul an bayadana nan inakona mu ningamut'en adi pa'abbayad ya mahapul an mihbut ta nan bayadna di mibayad hinan inakona.

\VS{4}Ya hi'on na'akhupan an matagu nan inakonan animal an umat hi baka ya dongki onu kalnero ya madubliy pumbayadna.


\par }{\PP \VS{5}Ya onha nan animal ya nibu'an hinan puntanoman ta inlagatnan inan nan intanom di udum ot mahapul an hukkatan nan ud animal hinan ap'aphodan an bungan di intanomna.


\par }{\PP \VS{6}Ya onha waha mumpu'ul ya indani ya inlagat nan apuy an pinu'ulan nan intanom di udum an tatagu onu nan na'amung an binto'da ot mahapul an bayadan diyen tagu nan napu'ulan.


\par }{\PP \VS{7}Ya onha inabulut di ohan tagun ipa"eh balena nan pihhu onu kumpulnan gina'un ipipa"en nan hinaggona mu indani ya na'ako ot ma'akhupan'e nan nangako ya madubliy pumbayadna.

\VS{8}Mu ma"id'e ha ma'akhupan ya iyukodda moh nan huwis an mangibagah on hidiyen niyukodanay munlayah.


\par }{\PP \VS{9}Ya hi'on mun'addiyanday duwan tagu an way ohaon alyonay hiyay ud bagih nan umat hi baka onu kalnero ya dongki ya luput onu nganneh diye ya iyeyu didah nan pundayawan. Ta nan ipa'innilan Apu Dios an munlayah ya madubliy pumbayadnah nan ud bagi.


\par }{\PP \VS{10}Ya onha waha taguh ipipapto'na nan umat hi dongki ya baka ya kalnero onu nadan udum an animal hinan hinaggona ya indani ya nate onu nahugatan onu na'akoh diyen animal

\VS{11}ot hay atonyun mangipanuh ya ume ayuh nan pundayawan i Apu Dios ta isapatan diyen numpapto' an ma"id ha inatnah adi maphod hinan animal. Ya nan ud bagih nan animal ya abulutonah diyen insapatana ta adina ipabayad.

\VS{12}Mu hi'on na'innilaan an inakodah nan niyukodana ya mahapul an mumbayad hidiyen niyukodanah nan ud bagi.

\VS{13}Mu alina'e hi pinaten di atap an animal ya gahin di e ipatigon nan mumpapto' nan nabatih nan adolna hinan ud bagi ya ahi mabalin an adina bayadan.


\par }{\PP \VS{14}Ya onha nan ohan tagu ya binanohna nan animal nan hinaggona ya indani ya nahugatan onu nateh din ma"id nan ud bagi ya mahapul an bayadan nan numbanoh.

\VS{15}Mu onha wada nan ud bagih na'atana ya adi mahapul an bayadan nan numbanoh. Ya hi'on inabanganah diyen animal ya hidiye moy ayna bayad.


\par }{\PP \VS{16}Ya onha ihaphapitan di ohan lala'i ha mangilog hi babaih agge nitbi ta nalo'da ot mahapul an ukaton diyen lala'i nan nitugun an mibayad hinan babain mungkasal ya ahi mibilang an ahawana.

\VS{17}Mu hi'on adi pohdon nan hi aman nan babai an ahawaon diyen lala'i ya mahapul damdaman bayadan nan lala'i nan balol di midat hinan mungkasal an babai.


\par }{\PP \VS{18}Ya mahapul an patayonyu nan babain mun'ayak.


\par }{\PP \VS{19}Ya hi'on wada ha taguh ilo'nay animal ya patayonyu.


\par }{\PP \VS{20}Ya mahapul an mipapate nan tagun kumpulnay pangidawatanah i'nongna an bokon ha"on an Dios ya abuh di pangidawatanah nan i'nongna.


\par }{\SH Hay Nitugun Hi Atondah Nadan Ibbadan Tatagu
\par }
{\PP \VS{21}Mahapul an adiyu paligaton nan mi'iboblen da'yu te da'yu ya e ayu ni' ni'ibobleh ad Egypt.


\par }{\PP \VS{22}Ya adiyu lukuwon nadan nun'apuhig onu nadan nun'abalu.

\VS{23}Te atonyu'ehdi ya mumpahpahmo'dan ha"on ot umannung an boddanga' dida.

\VS{24}Ta gapuh bungot'uh nan pangatyu ya numpate da'yu ta mabaluda nadan binabain ahawayu ya napuhigda nadan imbabaleyu.


\par }{\PP \VS{25}Ya wada'ey impagawatyuh nadan ibbayun tatagu' an nawotwot ya adiyu hingilon hi pulsintun nan pihhuyu ta adiyu iyunnud hinan aton di mumpagawat hi pihhu.

\VS{26}Ya wada'e ha nangipalendah nan oddah di lubungnan da'yu ya mahapul an ipabangngadyun hiya ya ahi mahdom.

\VS{27}Te hidiye han panandinah kumog. Ot adiyu'e ipabangngad ya mumpahpahmo' i ha"on ot umannung an boddanga' te ha"on ya ongal di homo"u.


\par }{\SH Hay Pangipabaktuwan I Apu Dios
\par }
{\PP \VS{28}Mahapul an adiyu hapiton di adi maphod i ha"on an Dios ya adiyu idutan nan mangipangpangulu i da'yun tatagu.


\par }{\PP \VS{29}Ya adiyu ukuhan an idat nadan lebbengnan midat i ha"on an inapityuh nadan intanomyu ya nadan udum an umat hi bayah ya manteka. Ya mahapul bon iyaliyun ha"on nan panguluwan an lala'in imbabaleyu\FTNT{*}{{\FR 22:29 }{\FR{22:29
}}{\FT{Nan panguluwan an lala'in imbabale ya niyappit i Apu Dios mu mahapul an mahukkatan hi animal ta hidiyey midawat hi mi'nong i Apu Dios.}}} te niyappit i ha"on.

\VS{30}Ya ta'on on nadan hopap di imbabalen di bakayu ya kalneroyu ya atbohdiy atonyu. Ta niyayyamda'e ya adiyu ni' ihiwweh nan hi inanah pituy algo ta nan mi'awaluh algo ya ahiyu idawat i ha"on an Dios.


\par }{\PP \VS{31}Da'yu ya niyappit ayun ha"on. Ot mahapul an adiyu ihda nan animal an pinaten di atap an animal ta ipa'anyuh kahu.




\par }\Chap{23}{\SH Hay Nitugun I Dida Hi Nipto' An Atonda
\par }
{\PP \VerseOne{1}Alyon bon Apu Dios i Moses di, Adiyu e ibagabagah tataguy agge immannung an na'at. Ya muntistigu ayu'e ya adiyu ibagay layah ta panandiyuh nadan bimmahul.

\VS{2}Ta ta'on on dakol di mangat hi adi maphod ya adiyu iyunnud i dida. Ot nan immannung ya ammunay ibagayu an ta'on hi dakol nadan tatagun mangita'dog hinan nibahho.

\VS{3}Ya adi gapu ta nawotwot nan nidalom ya ihakityu an ta'on on bimmahul.


\par }{\PP \VS{4}Ya wa'e ta akhupanyu nan binumtik an baka onu ha dongkin nan binuhulyu ya mahapul an alanyu ya inyeyun hiya.

\VS{5}Ya athidi bon tigonyu'e nan dongkin nan ma'ahihhiwo i da'yu an nihu'ob ta maligatan an tuma'dog an gapuh nan madamot an kinalgana ya tigonyu ta boddanganyu ta adi namaag ya tinaynanyu.


\par }{\PP \VS{6}Ya mahapul an pumpapaddungonyuy atonyun mangipanuh hi mihahapit an adi gapu ta nawotwot nan waday dalomna ya adiyu boddangan.

\VS{7}Ya adiyu ipabahul di agge immannung hi kumpulnan tagu. Ya adiyu ipapate nan tagun ma"id ha bahulna te ha"on di mangiballoh hinan tagun mangathidi.

\VS{8}Ya hi'on nan tagun bimmahul ya bayadan da'a ta hiyay boddangam ya adim abuluton te nan ibayadna di ay mamilok i he"a ta adi ma'at nan nipto' an ma'at hinan tagun ma"id ha bahulna.


\par }{\PP \VS{9}Ya adiyu paligaton nadan tatagun immalin mi'boblen da'yu te lini'nayuy a'atnah din eyu ni'iboblayan hi ad Egypt.


\par }{\SH Hay Nitugun Hi A'at Di Pun'iblayan
\par }
{\PP \VS{10}Nan lutayu ya tanotanomanyu on inapityuy bungadah nan onom di tawon.

\VS{11}Mu nan mi'apituh tawon ya adiyu tanoman ta ay mun'ible. Ot nan kumpulnan bumungahdi ya mabalin an apiton nadan ibbayun nun'awowotwot. Ya nan batiyonda ya anon nadan atap an animal. Ya athidi boy atonyuh nadan puntanomanyuh greyp ya nadan bungbunga"an an olibo.


\par }{\PP \VS{12}Ya muntamu ayuh onom di algo mu nan mi'apituh algo ya mun'ible ayun namin hinadan puntamuwonyun umat hi baka ya dongki ya nadan himbutyun niyayyam hinadan numpunhituwanyu ya ta'on on nadan tatagun ni'iboblen da'yu ta mun'ibleda.


\par }{\PP \VS{13}Ot tigonyu ta wan un'unudonyun namin datuwen imbaga' i da'yu. Ya adiyu ipatnan mundasal hinadan dios di udum an tatagu ya ta'on on hay ngadanda ya adiyu uggan ngadanon.


\par }{\SH Hay Ngilinondah Nan Hintawon
\par }
{\PP \VS{14}Hinan hintawon ya tuluy ngilinonyu ta pundayawyun ha"on.


\par }{\PP \VS{15}Ta ngilinonyu nan pangananyuh tinapay an agge nadduman hi yist. Ta nadatngan'e nan bulan di Abib an hidiye din nakakanyuh ad Egypt ya inun'unudyu nan tugun'un da'yu ta adi ayu mangan hi tinapay an nadduman hi yist hi pituy algo. Ya way ohaon indadaana tuwali nan idawatnan ha"on.


\par }{\PP \VS{16}Ya ngilinonyu bo nan ahi'apit an pangidatanyun ha"on an Dios hinan hopap di apitonyu.

\par }{\PP Ya ngilinonyu bo nan pun'apitanyuh bungan di intanomyun greyp ya nadan udum an bungbunga"an.


\par }{\PP \VS{17}Ta mumpitluh nan hintawon an an namin ayun linala'i ya umali ayuh nan pundayawanyu i ha"on an na'abbaktun Dios.

\VS{18}Ya nan middum hinan i'nongyun animal i ha"on ya nan tinapay an ma"id ha niddum hi yist. Ya nan inaanyun taban nan ini'nongyu ya mahapul an maghob i diyen algo ta adi mabigatan.


\par }{\PP \VS{19}Ya hay iyaliyuh nan pundayawanyu i ha"on ya nan ap'aphodan hinan hopap di apitonyu. Ya adiyu pundanum hinan iha"angyun ukkon an gulding nan gatas nan hi inana.


\par }{\SH Hay Mangipangulun Dida Ya Nan Anghel Apu Dios
\par }
{\PP \VS{20}Nomnomnomonyu an honago' han anghel ta hiyay mangipangulu ya mangipappapto' i da'yuh nan awon ta ingganah on da'yu idatong hinan boblen indadaan'un eyu punhituwan.

\VS{21}Ot donglonyun namin nadan ibagana ya inunudyu ta adiyu ngohayon te adi da'yu pakawanon hi'on adiyu un'unudon te ha"on di nannag i hiya.

\VS{22}Mu hi'on un'unudonyun namin nadan ibaganan nalpun ha"on ya ha"on di mi'buhul hinadan binuhulyu ta hanggao' an namin nadan mananggan da'yu.

\VS{23}Ot ipangulu da'yu nimpe hinan anghel'u ta ingganah dumatong ayuh nan numpumboblayan nadan tinanud Kanaan an dida nadan tinanud Amor ya tinanud Hit ya tinanud Peris ya tinanud Hib ya tinanud Jebus ta dadago' didan namin.

\VS{24}Ot bagaan da'yu ta adiyu ipatnan iyunnud hinan pangiye"eda ta adiyu taktan onu dayawon nadan dakol an diosda. Ot mahapul an pumpa"ihyu nadan diosda ya ta'on on nadan inha"addan batun dayawonda.

\VS{25}Ta ha"on ya abuh an hi Apu Dios di nanongnah dayawonyu ta minaynayun an wagahan da'yun ha"on ta waday anonyu ya inumonyu. Ya iyadawwi da'yu hi an namin an dogoh.

\VS{26}Ya ma"id hinadan binabai ha manguluh nadan imbutyugda onu ha e mabutingo i da'yu. Ya iyabulut'un adukkey pi'taguwanyuh tun luta.


\par }{\PP \VS{27}Ot hay ato' ya patakuto' nadan tataguh nadan boblen datnganyu. Ta nadan mangubat i da'yu ya pabtiko' didan namin.

\VS{28}Te pamanguluwo' di kumalat i dida ta pabtikonda nadan tinanud Hib ya tinanud Hit ya an namin nadan tinanud Kanaan. Ta ma"id ha humandi i da'yuh nan umayanyuhdi.

\VS{29}Mu adi' gulpiyon an pabtikon didan namin hinan hintawon ta adi minganuy nadan udum an naboblayan. Ya ta adi dumakol nadan atap an animal.

\VS{30}Ta ahinuto' didan pa'aanon ta damunahdi ya dimmakol ayu ta mabalin an mihinap ayu i diyen boble.


\par }{\PP \VS{31}Ot hay binillog nan pumboblayanyu ya mihipun hinan baybay an mumbolah ta ingganah nan baybay an nungngadan hi Mediterranean ot ipluynah nan agge naboblayan ta ingganah nan wangwang an nungngadan hi Euprates. Ya ipa'abak'un da'yu nadan tatagun nunhituhdi ta pa'aanonyu didahdi.

\VS{32}Ya adiyu ipatnan mi'itobbalan i dida onu e middum i dida an mundayaw hinadan diosda.

\VS{33}Ya adiyu iyabulut an mi'ibobledan da'yu te mi'ibobleda'e i da'yu ya lo'tat ya baliyan da'yun dida ta middum ayun mundayaw hinadan diosda ta mumbahul ayu i ha"on.




\par }\Chap{24}{\PP \VerseOne{1}Alyon bon Apu Dios i Moses di, Awitom hi Aaron ya hi Nadab ya hi Abihu ya ha napituh (70) nadan ap'apun di himpahimpamu'un an tinanud Israel ya timmikid ayuh tun awada'. Mu umohnongdah nan nibata"an ta dayawona' i dida

\VS{2}ta he''a Moses ya abuh di umalin mihaggon i ha''on ta adida mi'yalin he"a.

\VS{3}Mu imme ni' hi Moses hi awadan nadan tatagu ot ibaganan namin nadan imbagan Apu Dios ya nadan tuguna. Ya hidin dingngol nadan tatagu ya alyonday, An namin nadan imbagan Apu Dios ya unudonmi.

\VS{4}Ot itudo' Moses an namin dadiyen tugun Apu Dios.

\par }{\SH Hay Nangabulutan Nadan Tinanud Israel Hinan Tugun Apu Dios
\par }
{\PP Hidin mun'awiwi"it i diyen nabiggat ot apyon Moses han pangigobhan hi mi'nong hidih nan pu''un di billid ot li'wohonan nun'ipabun hidiy himpulut duwan (12) batu ta nipong hinan himpulut duwan (12) tinanud Israel.

\VS{5}Ta hidin niphod ot alyonah nadan mangilog an linala'i ta eda i'nong nan maghob an mi'nong i Apu Dios ya nadan mi'nong hi pi'hayyupanda i Apu Dios an bubulug an baka.

\VS{6}Ot godwon Moses nan dalan di ni'nong an inittunay godwanah nadan malukung an duyu. Ya ena nun'iwalaghi' nan godwanah nan punggobhan hi mi'nong.


\par }{\PP \VS{7}Ot alana nan Nitudo' an Tugun Apu Dios ot oltonan ibahah nadan tatagu. Ya hidin imbahana ya alyon nadan tataguy, Pinhodmin aton an namin nadan ibagan Apu Dios ta nadan tugunay un'unudonmi.

\VS{8}Ot alan bon Moses nan dalan nittuh nadan malukung an duyu ot pun'iwalaghi'nah nadan tatagu. Ot alyonay, Hituwen dalay mangipa'innila an mipa'annung nadan imbagan Apu Dios hi atona i da'yuh din nangidatanah nadan tuguna.\XREF{}{{\XO 24:8 }{\XO{24:8
}}{\XT{Matthew 26:28; Mark 14:24; Luke 22:20; 1 Kulintu 11:25; Hebrew 9:19,20; 10:29}}}


\par }{\PP \VS{9}Ot tumikiddah nan billid da Moses ya hi Aaron ya hi Nadab ya hi Abihu ya nadan napitun (70) ap'apun di himpahimpamu'un an tinanud Israel.

\VS{10}Ya tinigodah Apu Dios an dayawondan tinanud Israel an hay nangigoppa'ana ya han ay natping an mapmaphod an batun sapira an umat hi tigon di ad lagud hinan ma"id ha bugutna.

\VS{11}Mu ta'on hi tinigon dadiyen ap'apun di himpahimpamu'un an tinanud Israel hi Apu Dios ya aggeda nate. Ot manganda ot manginumda.


\par }{\SH Hay Timmikidan Moses Hi Uhhun Nan Billid
\par }
{\PP \VS{12}Indani ya alyon Apu Dios i Moses di, Tumikid'ah tun billid ta umali'ah tun awada' ta idat'uy duwan batun nangitudo'a' hi an namin nadan tugun'u ta mitudduh nadan tatagu.


\par }{\PP \VS{13}Ta hidin makak da Moses hinan pun'ibba'ibbanan hi Joshua ta tumikiddah nan billid ta umedah awadan Apu Dios

\VS{14}ot alyon Moses i dadiyen ap'apu di, Umohnong ayu mohtu ta ingganah abangngada'. Ta'ommanot wahtu da Aaron i Hur ta wada'ey mihahapit ya diday nangiyayanyu.


\par }{\PP \VS{15}Ot inayun Moses an tumikid hinan billid. Ya tinigonan nahophopan hi bugut.

\VS{16}Ya hidiyey itigana an wadah Apu Dios i diyen billid. Ta onom di algo an nahophopan hidiyen billid hi bugut. Ya hidin mi'apituh algo ya himmapit hi Apu Dios i Moses hinan way bugut.

\VS{17}Ta hay nanigon nadan tinanud Israel i diye ya ay mundalang ha apuy hi uhhun nan billid.

\VS{18}Ya hidin manikid hi Moses ya nahophopan hi bugut. Ot mihaha''ad hidi hi napat (40) di algo ya napat (40) di hilong.




\par }\Chap{25}{\SH Hay Indat Nadan Tatagu Ta Ma'usal Hinan Tabernakel
\par }
{\PP \VerseOne{1}Ya alyon Apu Dios i Moses di,

\VS{2}Ibagam hinadan tinanud Israel ta way oha i dida on inyalinan he"a nan pinhodnan idawat i ha"on.

\VS{3}Ya hay mabalin hi idatda ya balitu' ya silber ya gombang

\VS{4}ya asul ya bayulet ya mumbolah an hinulid ya napinun linen ya dutdut di gulding

\VS{5}ya up'up di tangbal an kalnero an nakololan hi mumbolah\FTNT{*}{{\FR 25:5 }{\FR{25:5
}}{\FT{Nan mumbolah ya hidiye nan red hi English.}}} ya nan up'up di animal hinan baybay ya kayiw an akasya

\VS{6}ya nan lanan di olibo ta ma'usal hinan punhilawan ya nan middum hinan lanan mihiit hinadan miyappit i ha"on an Dios ya nan middum hinan maphod di hunghungnan insenso.

\VS{7}Ya mabalin bo nadan oniks ya nadan udum an nun'abalol an batu ta miha"ad hinan ephod ya nan miyoddah hinan ephod.

\VS{8}An namin danae ya ma'usal hinan ipiyamma' an pundayawanyun ha"on ta mi'hituwa' i da'yu.


\par }{\PP \VS{9}Ta iyammayu nan tabernakel ya nadan mahapul hidi an iyunnudyuh nan ipatigo' i he"a.


\par }{\SH Hay A'at Nan Imbagan Apu Dios An Iyammadan Kahun
\par }
{\PP \VS{10}Alyon bon Apu Dios i Moses di, Ipiyammam ha kahun an hay iyammada ya nan kayiw an akasya an hay dinukkena ya napat ta limay (45) pulgada. Ya hay binillogna ya tinagena ya numpaddung an baintit pituy (27) pulgada.

\VS{11}Ya iniphodyun inoddahan hi namahmah an balitu' di dallomna ya nan muntigo. Ya inalkusanyu boh namahmah an balitu' nan nundina'ging hi uhhuna.

\VS{12}Ya inyammayuy opat di natuligonggong an balitu' ya inipongyun inyammah nan opat an hukin nan Kahun ta hindudwah numbinahhel.

\VS{13}Ya nangiyamma ayuh pangiyattangan an hay iyammayu ya nan kayiw an akasya ya inoddahanyuh balitu'.

\VS{14}Ya numbinahhelonyun induul hinadan natuligonggong hinadan hukin nan Kahun ta pangiyattangan nadan mangdon.

\VS{15}Ya nunnanongonyuhdi ta adiyu aanon.

\VS{16}Ya iha"adyuh nan Kahun nadan idat'un he"a Moses an batun nitud'an nadan inabulutyun aton ta'u.

\VS{17}Ya hay iyammayuh kalubna ya nan namahmah an balitu' an hay dinukkena ya napat ta limay (45) pulgada ya hay binillogna'e ya baintit pituy (27) pulgada.

\VS{18}Ya mingammut an miyammahdi nan duwan kerubim\FTNT{†}{{\FR 25:18 }{\FR{25:18
}}{\FT{Nan kerubim ya ohan klasin di anghel.}}} an hay miyamma ya nan balitu' an pandayonyu

\VS{19}ta mipattuk hi numbinnongwah uhhun nan kalub nan Kahun.

\VS{20}An nunhangngaban dadiyen kerubim mu iyuhdungdah nan kalub ya binitbityuy paya'da ta mahophopan nan uhhun nan Kahun.

\VS{21}Ya niyamma'eh diyen Kahun ya inha''adyu nan duwan batun nitud'an nadan tugun'u ya kinalubanyu.

\VS{22}Ta hidih nan way numbattanan nan duwan kerubim di pi'hapita' i he''a ta ibaga' an namin nadan tugun'u ta ipa'innilam hinadan ibbam an tinanud Israel.


\par }{\PP \VS{23}Ya iyammayu bo ha akasya an lamehaan an hay dinukkena ya tuluy umpi. Ya hay binillogna'e ya ohay umpi ta han godwa ya hay tinagena'e bo ya duway umpi ta han godwa.

\VS{24}Ya inoddahanyuh namahmah an balitu' ya inalkusanyuh balitu' nan da'gingnah nunlini"odan.

\VS{25}Ya hina"adanyu nan nundina'ging hi tuluy pulgaday binillog nan kayiw ya inalkusanyuh balitu' di nunlini"odan.

\VS{26}Ya inyammayuy opat di natuligonggong an balitu' ya inipongyun in'apyah nan way duggun nan lamehaan an awadan nan opat an hukina

\VS{27}hi da"ul nan da'gingna ta iduulan nan pangiyattangan nadan mangdon.

\VS{28}Ya inyammayu bo ha duway kayiw an akasya ta pangiyattangan ya inoddahanyuh balitu'.

\VS{29}Ya nangiyamma ayu boh balitu' an duyu ya basu ya malukung ya pannuman an ittuwan di ma'inum an midawat i ha"on an Dios.

\VS{30}Ya nan tinapay an midawat i ha"on ya tigonyu ta nanongnan wadah nan lamehaan hidih nan pundayawanyun ha"on.


\par }{\SH Nan Punhilawan
\par }
{\PP \VS{31}Pandayonyu bo nan namahmah an balitu' hi punhilawan. Ta ohan nangammut an balitu' nan mihipun hi pu"una ya nan nigawwan ay adolna ya nan alkusnan umat hi habhabung ya nadan hapangna.

\VS{32}Ta onom nadan ay hapang te hintutluh numbinahhel.

\VS{33}Ya way ohah nan ay hapang ya na'alkusan hi tulun natuntunud an ay habung di almon.

\VS{34}Ya nan nigawwan ay adol nan punhilawan ya waday opat an natuntunud an ay habung di almon.

\VS{35}Ya hi da"ul di ohan ay habung di almon ya waday ay nuwanin habung hinan nundammuwan di duwan ay hapang ta ingganah nan mi'atlun nundammuwan di duwan ay hapang.

\VS{36}Ta an namin nadan alkusnan ay habung ya nan tulun numpopotto'an an hapang ya oha nan nangammut an namahmah an balitu' hi pandayonyu.

\VS{37}Ya miyammay pitun hilawna ta matolganda'e ya madilagan nan akuyungna.
 
\VS{38}Ya hay iyammayuh pumputul hinan magbun mitsa ya nan pangi'amungan hi gubu ya nan namahmah an balitu'.

\VS{39}Ta hay ngammut di ma'usal hinan punhilawan ya nadan udum an ma'usal ya umeh tulumpulut opat (34)\FTNT{‡}{{\FR 25:39 }{\FR{25:39
}}{\FT{Nan pungkilun di Hebrew ya alyonday talent ya hinan NET an Biblia ya nan ohay talent ya 34 di kilu.}}} di kilun namahmah an balitu'.

\VS{40}Ot tigom ta an namin nadan iyammayu ya miyunnudan di a'atdah nan impatigo' i he''ah tun billid.




\par }\Chap{26}{\SH Nan Tabernakel
\par }
{\PP \VerseOne{1}Alyon bon Apu Dios di, Iyammayuy himpuluy (10) panid an luput ta hiyay mi'alad hinan nunlini"odan nan lita"angan nan tabernakel. Ya hay iyammayu ya nan linen an hinulid ya asul ya bayulet ya mumbolah an ipiyammayuh nan nala'ing an mumbolda di kerubim.

\VS{2}Ya mahapul an numpapaddungdan namin ta hay dinukken nan ohay panid ya napat (40) di umpi ya hay binillogda'e ya onom di umpi.

\VS{3}Ya nundada"itonyuy hinlilimay panid.


\par }{\PP \VS{4}Ya nangiphod ayuh nun'abali"un luput an asul ya in'ugutyuh nan ohan da'ging nadan nadada"it an limay panid an kultina. Ya athidi boy atonyuh nan da'ging nan mi'adwan nadada"it an limay panid an kultina.

\VS{5}Ta hay i'ugutyuh nan ohan da'ging nan nadada"it an kultina ya nabonglen (50) nun'abali"un luput mu tigonyu ta mumpopotto'andah nan mi'adwan nadada"it an kultina.

\VS{6}Ya nangiyamma ayu boh nabonglen (50) balitu' an ipit ta pundammuwonyu nan numpopotto'an an nun'abali"un luput ta mangammut nan mikultinah nan nunlini"odan nan tabernakel.


\par }{\PP \VS{7}Ya nun'abol ayu boh himpulut ohay (11) panid hinan nalubid an dutdut di gulding ya inugutanyu ta mangammut an luput an miyoddah hinan mikultinah nan tabernakel.

\VS{8}Ya mahapul an napapaddung di lukudda an hinnanapat ta limay (45) umpiy dinukkeda ya hin'o'onom di umpiy binillogda.

\VS{9}Ya nundada"itonyuy limay panid ya ahiyu bo nundada"iton di onom an panid. Ya nan mi'anom an panid ya hidiyey mipotto' hinan way panto ta makupin.

\VS{10}Ya in'ugutyu boy nabonglen (50) nun'abali"uh an luput hinan ohan da'ging nan nundada"it an limay panid. Ya athidi boy atonyuh nan da'ging nan mi'adwan nadada"it an kultina.

\VS{11}Ya inyammayuy nabonglen (50) gombang an ipit ta mangammut nan luput an miyoddah hinan kultinah nan nunlini"odan nan tabernakel.

\VS{12}Ya nan godwan nan ohan luput ya mabyun hinan awidan.

\VS{13}Ya hay mabyun hi numbinahhel diyen tabernakel ya ohay umpi ta han godwa.

\VS{14}Ya inyammayu bo nan up'up di tangbal an kalnero an nakololan hi mumbolah ta miyoddah boh nan kultinah nunlini"odan nan tabernakel. Ya inyammayu bo nan up'up di animal an malpuh nan baybay ta hidiyey muntu'yap an miyoddah hinadan kultinah nan nunlini"odan nan tabernakel.

\VS{15}Ya nangiyamma ayuh nan kayiw an akasya ta mandol hinadan kultinah nunlini"odan nan tabernakel.

\VS{16}Ya hay dinukken di ohan mandol hi kultina ya himpulut limay (15) umpi ya hay binillogna'e ya baintit pituy (27) pulgada.

\VS{17}Ya an namin nadan mandol hinadan kultina on waday duwan nidongdong hi pu"una ta mabalin an mihu"updah nan ipabunanda.

\VS{18}Ta hay iyammayuh mandol hinadan kultinah nangappit hi muyyadna ya bainti (20).

\VS{19}Ya inyammayu boy napat (40) an silber an ipabunan nadan hukin nadan mandol ta hindudwah nan ohan mandol hi kultina.

\VS{20}Ya bainti (20) boy miyammah mandol hi nangappit hi huddo'na.

\VS{21}Ya napat (40) di silber an ipabunanda an hindudwah nan ohan mandol hi kultina.

\VS{22}Ya hay nangappit hi alimuhan di algo ya onom di mandol hi kultina.

\VS{23}Ya inyammayu boy hindudwan mandol hi kultinah nadan duwan duggun nan tabernakel hi nangappit hi alimuhan di algo.

\VS{24}Ya i dadiyen duwan mandol hi kultinah nan duggun nan tabernakel ya punda"itonyuy mihipun hi pu"una ta ingganah baktuna an mihu'lubdah nan nun'atuligonggong.


\par }{\PP \VS{25}Ta walun namin di mandol hi kultinah nangappit hi alimuhan di algo an niddum nan duwah dugguna. Ya himpulut onom (16) di silber di ipabunanda te nan ohan mandol on duway ipabunana.


\par }{\PP \VS{26}Ya nangiyamma ayu boh tablan akasya ta miballabag di limah nan nunhuddo' an mandol hi kultina.

\VS{27}Ya lima boh nangappit hi muyyadna ya lima boh nangappit hi alimuhan di algo.

\VS{28}Ya hana'e an miballabag hi gawwan nadan mandol hi kultina ya minaynayun an mihipun hi pingngitna ta inggana boh nan pingngitna.

\VS{29}Ya inoddahanyuh balitu' an namin dadiyen mandol hi kultina ya nadan miballabag an kayiw. Ya nangiyamma ayu boh nun'atuligonggong an balitu' ta pangiduulanyuh nadan miballabag an kayiw.


\par }{\PP \VS{30}Ot alyon bon Apu Dios i Moses di, Tigom ta nan iyammayun tabernakel ya miyunnudan di a'atnah nan nipatigon he"ah tun billid.


\par }{\PP \VS{31}Mangiphod ayu boh nat'on an kultina an hay iyammayu ya nan napinun linen an hinulid ya asul ya bayulet ya mumbolah ya impiboldayuh nan nala'ing an mumbolda di kerubim.

\VS{32}Ya inhableyuh tuwen kultinah nadan niyamman punhablayan hinadan opat an akasyan tu"ud an na'oddahan hi balitu'. Ya inyammayu boy opat di silber an ipabunan datuwen tu"ud.

\VS{33}Ta nihable'eh tuwen kultinah dallom nan tabernakel ya ahiyu inha"ad nan Kahun an nittuwan nadan tugun'u hinan kuwartun nahandiyan ituwen kultina. Ta nan kultina di mibattan hinan kuwartun niyappit i ha"on ya nan kuwartu' an Dios.

\VS{34}Ya ingkalubyuh nan Kahun nan mangipa'innilah a'aanan di bungot'un Dios an gapuh bahulyun tatagu. Ya hidiyen Kahun ya miha"ad hinan kuwartu' an Dios.

\VS{35}Ya inha"adyuh nan kuwartuh bahhelna nan lamehaan hidih nan huddo'na ya nan punhilawan hi nangappit hi muyyadna.


\par }{\PP \VS{36}Ya ipiyammayu boh nadan nala'ing an mumbolda nan mikultinah nan panto hinan hinulid an napinun linen ya asul ya bayulet ya mumbolah.

\VS{37}Ya iniphodyu ha limah akasyan tu"ud ya inoddahanyuh balitu' ya inha"adanyuh balitu' an kawit di udduna ta pangihablayanyuh tun kultina. Ya inyammayuy lima an ipabunan datuwen tu"ud an hay iyammayu ya nan gombang.




\par }\Chap{27}{\SH Hay A'at Nan Punggobhan Hi Mi''nong I Apu Dios
\par }
{\PP \VerseOne{1}Alyon bon Apu Dios i Moses di, Iyammayu bo ha punggobhan hi mi'nong an hay iyammayu ya nan kayiw an akasya. Ya pumpapaddungonyuy lukud nan opat an da'gingna an himpipituy umpi ta han godwa. Ya hay tinagena'e ya opat di umpi ta han godwa.


\par }{\PP \VS{2}Ya hinan opat an dugguna ya iyammayuy ha'gud\FTNT{*}{{\FR 27:2 }{\FR{27:2
}}{\FT{Nadan ha'gud hinan opat an duggun nan punggobhan hi mi'nong ya hay niyamma ya batu an bokon ha'gud di animal ya hay pohdon nan ha'gud an ipa'innila ya nan a'at di bikah Apu Dios.}}} an mingammut hinan punggobhan hi mi'nong. Ta nalpah'e ya inoddahanyuh gombang.

\VS{3}Ya an namin nadan ma'usal hidi an umat hinadan punggaud hi gubu ya nadan malukung an iha"adan di dala ya nadan tibi' di dotag ya nadan pangittuwan hi bala ya hay iyammayu ya nan gombang.

\VS{4}Ya inyammayu bo ha ay nalagan gombang ya hina"adanyuh opat di gombang an nun'atuligonggong.

\VS{5}Ya inuhbungyuh dallom nan punggobhan hi mi'nong hidiyen ay nalagan gombang ta mipogpog hi gawwana.


\par }{\PP \VS{6}Ya nangiyamma ayuh pangiyattangan an kayiw an akasya ya inoddahanyuh gombang.

\VS{7}Ya induulyuh nan nun'atuligonggong an gombang hinan numbinahhel nan punggobhan hi mi'nong hi'on iyattang nadan mangdon.

\VS{8}Ya hay dingding nan punggobhan hi mi'nong ya tabla mu mabaoy dallomna. Ya tigom ta miyunnudan di a'atnah nan nipatigon he"ah tun billid.


\par }{\SH Hay Mikultinah Nan Nunlini"odan Nan Lita"angan Nan Tabernakel
\par }
{\PP \VS{9}Alyon bon Apu Dios di, Iyammayu ha mi'alad an kultinah nan nunlini"odan nan lita"angan nan tabernakel. Ta hay nangappit hi muyyadna ya hinggahut ta nabongley (150) umpiy dinukken nan napinun linen an mihawan hidi.

\VS{10}Ya hay tu"ud di mandol hi kultina ya bainti (20) an ipabunyuh baintin (20) gombang di niyamma. Ya hay iyammayuh baddong ya kawit ya nan silber.

\VS{11}Ya hay dinukken nan kultinah nangappit hi huddo'na ya numpaddung hinan kultinah nangappit hi muyyadna an hinggahut ta nabongley (150) umpi ya bainti (20) boy tu"udna an ipabunyuh baintin (20) gombang. Ya hay iyammayu nimpeh kawit ya baddong ya nan silber.


\par }{\PP \VS{12}Ya hay dinukken nan kultinah nangappit hi alimuhan di algo ya napitut limay (75) umpi. Ya hay mandol ya himpuluy (10) tu"ud an himpuluy (10) nipabunana.

\VS{13}Ya athidi bon napitut limay (75) umpiy dinukkenah nangappit hi tuluwan di algo.

\VS{14}Ya hinan way geyt ya mundinommang di kultina an hay dinukkena ya baintit duwa ta han godway (22 ½) umpi. Ta hi nangappit hi winawwan ya tuluy tu"udna ya tulu boy niyamma hi ipabunanda.

\VS{15}Ya hi nangappit hi iniggid ya hay nikultina ya atbohdin baintit duwa ta han godway (22 ½) umpiy dinukkena. Ya tuluy tu"udna ya tulu boy nipabunanda.


\par }{\PP \VS{16}Ya iyammayu ha kultinan nan geyt hi tulumpuluy (30) umpiy dinukkena. Ya hay ipiyammayuh nan nala'ing an mumbolda ya nan napinun linen an hinulid ya asul ya bayulet ya mumbolah. Ya iyammayu ha opat an tu"ud ya ha opat bo hi ipabunanda ta pangihablayanyuh nadan kultina.

\VS{17}Ya nan mibaddong hinadan tu"ud ya nan kawit an ihablayan di kultina ya silber di miyamma mu nan ipabunan di tu"ud ya gombang di miyamma.

\VS{18}Ya hay lukud nan lita"angan nan tabernakel ya hinggahut ta nabongley (150) umpiy dinukkena ya napitut limay (75) umpi di binillogna. Ya hay tinagen nan napinun linen an kultinan mi'alad ya pitu ta han godway umpi. Ya hay iyammayu nimpeh ipabunan nadan tu"udna ya nan gombang.

\VS{19}Ya an namin nadan udum an ma'usal hinan tabernakel ya nan nunlini"odana an umat hi pahok ya hay iyammayu ya nan gombang.


\par }{\SH Nan Lanan Di Olibo An Ma'usal Hinan Punhilawan
\par }
{\PP \VS{20}Alyon bon Apu Dios i Moses di, Ibagam hinadan ibbam an tinanud Israel ta mangiyalidah nan namahmah an lanan nalpuh nan tinoptopdan olibo ta ma'usal hinan punhilawan ta nanongnan dumanaldallang hi ahodohodom.

\VS{21}Ot da Aaron ya nadan linala'in imbabalena di muntolog hinan punhilawan hidih nan tabernakel hi hangngab nan kultinan nihawan hinan niha"adan nan Kahun an nittuwan nan Hapit'un Dios. Ya tigonda ta nanongnan buminabinang nadan hilaw hinan mahdom ta ingganah nan mawi"it. Ot hituwey ma'unud hi atonyuh inggana an ta'on on nadan mun'atanudan.




\par }\Chap{28}{\SH Hay Ilubung Nadan Padi
\par }
{\PP \VerseOne{1}Alyon bon Apu Dios i Moses di, Ibagam hinan ibam an hi Aaron ya nadan linala'in imbabalenan da Nadab ya hi Abihu ya hi Eleasar ya hi Itamar ta diday padin munhilbin ha"on.

\VS{2}Ya numpa'iphod'ah lubung Aaron ta hiyay itigana an hiya ya niyappit i ha"on an Dios.

\VS{3}Ot ibagam hinadan indatta' hi la'ing an mangat i danae ta diday ukod an mangiphod hi lubung Aaron hitun pangiyappitam i hiya ta mibilang hi padin munhilbin ha"on.

\VS{4}Ta hay iyammada ya nan ephod ya nan miyoddah hinan ephod hi palagpag nan padi ya nan adukken lubung ya nan mundallom an munggayyadan ya nan turban\FTNT{*}{{\FR 28:4 }{\FR{28:4
}}{\FT{Nan turban ya hidiye nan adukken luput an milipot hi ulun nadan linala'i.}}} ya nan adukken miwakoh adolda. Ta iyammada datuwe ta ilubung nan ibam an hi Aaron ya nadan imbabalenan linala'i ta dida nimpey padi hi munhilbin ha"on.

\VS{5}Ya hay iyammada ya nan napinun linen ya nan hinulid an balitu' ya asul ya bayulet ya mumbolah.


\par }{\SH Nan Ephod
\par }
{\PP \VS{6}Hay ipiyammayuh nan nala'ing an mumbolda hinan ephod ya nan hinulid an balitu' ya asul ya bayulet ya mumbolah.

\VS{7}Hituwen ephod ya duway panid an luput ta mibonog di oha ya mipalagpag di oha. Ya inha"adanyuh pumpattitan nan mipu'ol ta pundammuwanda.

\VS{8}Ya nan balikisna ya mingammut hinan ephod ta numpaddung di tigoda an hay ipiyammayuh nan nala'ing an mumbolda ya nan napinun linen ya nan hinulid an balitu' ya asul ya bayulet ya mumbolah.

\VS{9}Ya imboldadahdiy duwah nan nabalol an batu an oniks ya intudo'yuhdi nadan ngadangadan nadan imbabalen Israel.

\VS{10}Ta hinan ohan oniks on onom di ngadan hi mahohonnod an mihipun hinan namangulu ta ingganah nan udidiyan.

\VS{11}Ta nitudo'da'e nadan ngadan di imbabalen Israel ya impaklayuh balitu'.

\VS{12}Ya ahiyu in'ugut hinadan mipu'ol nan ephod ta nanongnan mipapanomnom nadan imbabalen Israel. Ta an namin di pi'dammuwan Aaron i ha"on on inlubungna nan ephod ta wan nanongnan adi' linglingon nadan tatagu.

\VS{13}Ot iyammayuy duwan balitu' an pangipaklaanyu i dadiyen duwan nun'abalol an batu

\VS{14}ya ha duwa boh namahmah an balitu' hi ay na'apid ta hiyay puntayunyuh nan balitu' an nipaklaan nan nun'abalol an batu.


\par }{\SH Hay A'at Nan Miyoddah Hinan Ephod Hi Palagpag Nan Padi
\par }
{\PP \VS{15}Alyon bon Apu Dios i Moses di, Nan ipiyammam an miyoddah hinan ephod hi palagpag nan padi ya hidiyey panginnilaanah nan pohdo' an ma'at. Ya hay iyammada ya nan ibban nan niyammah ephod an napinun linen ya hinulid an balitu' ya asul ya bayulet ya mumbolah an iyamman di nala'ing an mumbolda.

\VS{16}Ya hay a'at na'en miyoddah hinan ephod hi palagpag nan padi ya ohay luput an nakupin an numpapaddung nan opat an da'gingna an hinhihiyam di pulgaday lukudda.

\VS{17}Ya ni'ugut hidiy opat di nalinlinyan nun'abalol an batu. Ya hinan mamangulun linya ya hay ni'ugut ya rubi ya topas ya beril

\VS{18}ya hina'en mi'adwan linya ya torkois ya sapira ya emerald

\VS{19}ya hina'en mi'atlun linya ya jasint ya agate ya ametis.

\VS{20}Ya hina'en mi'apat an linya ya hay ni'ugut ya nan krisolayt ya oniks ya jasper. Ta an namin danaen nun'abalol an batu ya ipaklayuh balitu'.

\VS{21}Ya inipongyun intudo' i dadiyen himpulut duwan (12) batu di ngadan nadan himpulut duwan (12) tinanud Israel.


\par }{\PP \VS{22}Ya inyammayu boy ay na'apid an namahmah an balitu' ta puntayunyuh nan miyoddah hinan ephod hi palagpag nan padi.

\VS{23}Ya inyammayuy duwan ay singsing hinan balitu' ya in'ugutyuh nan duwan numbaktun duggun naen miyoddah hinan ephod hi palagpag nan padi.

\VS{24}Ya intayunyu nan ay na'apid an namahmah an balitu' hinan duwan ay singsing.

\VS{25}Ya intayunyu nan bongwahna hinan oniks hinan ephod hinan mipu'ol.

\VS{26}Ya inyammayu boy duwan ay singsing an balitu' ya in'ugutyuh nan dallom nan duwan nunda"ul an duggun diyen miyoddah hinan ephod hi palagpag nan padi.

\VS{27}Ya inyammayu boy duwan ay singsing an balitu' ya in'ugutyuh baktun nan balikis nan ephod.

\VS{28}Ya tinayunanyuh asul an hinulid nan numpotto'an nan duwan ay singsing hinan miyoddah hinan ephod hi palagpag nan padi hi way baktun di balikisna ta mihamad an midakop ta adi munlaplape.
 

\par }{\PP \VS{29}Ta an namin di hunggopan Aaron hinan kuwartun niyappit i ha"on ya nanongnan wahdi nan ngadan nadan himpulut duwan (12) imbabalen Israel an nitudo' di ngadanda hinan way puhuna ta nanongnan nomnomnomo' dida.

\VS{30}Ya wada bo nan Urim ya Tummim ta an namin di hunggopan Aaron hinan niyappit i ha"on on inha"adyu dadiyen Urim ya Tummim hinan miyoddah hinan ephod hi palagpagna ta nihaggon hi puhuna ta panginnilaanah nan pohdo' an mipa'innila i da'yun tinanud Israel.


\par }{\SH Nadan Udum An Lubung Nan Padi
\par }
{\PP \VS{31}Alyon bon Apu Dios di, Hay iyammayuh nan adukken lubung an iyoddahan nan ephod ya nan asul an luput.

\VS{32}Ya in'ugutyuh nan mibagang di na'abol ta adi mahethet.

\VS{33}Ya inyammayu boy ay bungan di pomegranet ya nun'i'ugutyuh nan migayadan ta ahitanattayunda. Ya hay iyammayu ya nan hinulid an asul ya bayulet ya mumbolah. Ya imbanattanyuy balitu' an kikkitang an batingting

\VS{34}ta mili'woh nan gayadan.

\VS{35}Ya nanongnan ilubung Aaron hinaeh nan umayanah nan kuwartun niyappit i ha"on ta madngol an ahigagangoh nadan kikkitang an batingting hinan hunggopana ya hinan lumah'unana ta adi mate.


\par }{\PP \VS{36}Ya iyammayu bo hah nan namahmah an balitu' ya intudo'yuhdi di, Niyappit i Apu Dios.

\VS{37}Ya gina'odanyuh linubid an asul ya in'ugutyuh nan turban hi nangappit hi angah Aaron.

\VS{38}Ta wada'ey idawatyu i ha"on ya hi Aaron di ukod an mangita'dog hi'on waday nibahhoh hinan inatyun nangi'nong ta mabalin an abuluto' an namin nadan idawatyun tinanud Israel i ha"on. Ta hiya nan mahapul an nanongnan miha"ad hidiyeh uluna.


\par }{\PP \VS{39}Ya inabolyu bo nan miyammah nan munggayyadan an lubung Aaron ta nan napinun linen di ma'usal. Ya ta'on on nan turban ya nan napinun linen an luput di usalonyu. Ya impaboldayuh nan nala'ing an mumbolda nan adukken miwakoh adolna.

\VS{40}Ya inyammaanyu bo nadan linala'in imbabalenah lubungda ya pongotda ta mapmaphod di tigoda ya mabainanda.


\par }{\PP \VS{41}Nagibbuh'en niyammadan namin danae ya impilubungmuh nan ibam an hi Aaron ya nadan imbabalenan linala'i. Ya impongmu didan hiniitan hi lanan di olibo ta miyappitdan ha"on ta diday padin munhilbin ha"on.


\par }{\PP \VS{42}Ya numpa'amma'a boh mundallom an putut an pantalon an mihipun hi gitangda ta ingganah ulpuda.

\VS{43}Ta ilubungda ya ahida hunggop hinan pi'dammuwandan ha"on ya ta'on on hinan way punggobhan hi insenso hinan kuwartun niyappit i ha"on an Dios ta adi lummuh pumbahulanda ya atayanda.

\par }{\PP Ot hinaen tugun ya bokon dida ya ammunay iyatana te an namin nadan mahohonnod an tanudandah inggana.




\par }\Chap{29}{\SH Hay Pangiyappitandah Nadan Padi I Apu Dios
\par }
{\PP \VerseOne{1}Alyon bon Apu Dios i Moses di, Hay atom an mangidawat i Aaron ya nadan linala'in imbabalena ta miyappitda i ha"on ta wan mibilangdah padin munhilbin ha"on ya idadaanmu ha hiyah nahikon hi bulug an baka ya duwan tangbal an kalneroh ma''id ha bahbahda.

\VS{2}Ya numpaha''ang'ah tinapay an hay iyammada ya nan maphod an alinan di wit an adida ha"adan hi yist. Ya nat'on bo nadan mun'a'ingpih an nadahidaan hi mantekan di olibo ya nadan tinapay an mamantekaan.

\VS{3}Ta nalutuda'e ya inha''admuh nan bahket ta iddumyuh nadan mi'nong an bulug an baka ya nadan duwan tangbal an kalnero.

\VS{4}Ya inyem da Aaron hinadan linala'in imbabalenah nan way panton nan tabernakel ya nun'amohom didahdi.

\VS{5}Ya impilubungmun Aaron nan munggayyadan an lubung ya nan adukken miyoddah ya nan ephod ya nan miyoddah nan ephod hi palagpag nan padi. Ya binalikisam hinan maphod di abolnan balikis an nihu"up hinan ephod.

\VS{6}Ya inlipotmuh uluna nan turban an ipotto'muh way angahna nan ni'ugut hidi an balitu' an waday tudo'na an mangipa'innilah niyappit ta munhilbin ha"on an Dios.

\VS{7}Ya inalam nan lana ya inhiitmuh uluna ta mibilang hi padi an munhilbin ha"on an Dios.


\par }{\PP \VS{8}Ya inawitmu bo nadan linala'in imbabalena ya impilubungmun dida nan adukken lubungda.

\VS{9}Ya impipongotmun dida nan pongot di padi ya impiwakohmu nan miwakoh adolda. Ya inyappitmu didan ha"on ta dida ya nan tanudanda di mumbalin moh padi.


\par }{\PP \VS{10}Ya inyem nan bulug an bakah nan way panton nan pi'dammuwanyun ha"on ta iha'mon Aaron ya nadan imbabalenay ta'ledah uluna.

\VS{11}Ya pinaltim hidih nan way panton nan pi'dammuwanyun ha"on an Dios.

\VS{12}Ya inalam dohah nan dalan diyen baka ya intamolmuy gamatmuh nan dalana ya inlamuhmuh nadan ha'gud hinan opat an duggun nan punggobhan hi mi'nong. Ya ingkuyagmu nan nabatihdih nan pu''una.

\VS{13}Ya inaanmun namin nadan tabah dallom nan putuna an umat hinan nili'mut hinan alte ya inaanmu bo nan duwan batin ya nan taban nili'mut i diye ya ginhobmun namin dadiyeh nan punggobhan hi mi'nong.

\VS{14}Ya ginhobmu nan adolna ya nan up'upna ya an namin nan lugit an wah putunah nan bata"an nan nun'allunganyu. Ta hinaey mi'nong an gapuh bahul.


\par }{\PP \VS{15}Ya inalam boy ohah nan tangbal an kalnero ta iha'mon Aaron ya nadan imbabalenay ta'ledah uluna.

\VS{16}Ya pinaltim ya em nun'iwalaghi' di dalanah nan nunlini"odan nan punggobhan hi mi'nong.

\VS{17}Ya dinautmu ya inulaham nan putuna ya hukina ta nagogod'en namin nan adolna ya iniddummu nan uluna.

\VS{18}Ya ginhobmun namin hinan punggobhan hi mi'nong i ha"on ta wan mipa'amlonga' hinan hunghungna.


\par }{\PP \VS{19}Ya inalam bo nan mi'adwan tangbal an kalnero ta iha'mon bon da Aaron ya nadan imbabalenay ta'ledah uluna.

\VS{20}Ya pinaltim ya inalam dohah nan dalana ya em indanih hi winawwan an ingan Aaron ya nadan imbabalena. Ya inha"adam nan winawwan an am'ama"an di ta'leda ya hukida. Ya nun'iwalaghi'mu dohah nan dalah nan nunlini"odan nan punggobhan hi mi'nong.

\VS{21}Ya inalam dohah nan dalah nan punggobhan ya inudmam hinan lanan mihiit hi ulun nadan padi ya inwalaghi'mun Aaron ya hinan lubungna. Ya inatmu bohdi hinadan linala'in imbabalena ta wan hituwey mangipa'innilan niyappitda i ha"on ya ta'on on nadan lubungda ya niyappit i ha"on.


\par }{\PP \VS{22}Ya inaanmu i diyen napaltin kalnero nan taba an middum nan tabanah nan iwitna ya an namin nan tabah dallom nan putuna an umat hinan nili'mut hinan alte. Ya inaanmu bo nadan duwan batin ya nan tabana. Ya inaanmu bo nan winawwan an hukpitna.

\VS{23}Ya inalam nan bahket an niha"adan di agge nadduman hi yist an tinapay ya inalam di hinohhah nadan tulun nat'onat'on an tinapay hidi.

\VS{24}Ya impadonmu i da Aaron ya nadan imbabalena danaen namin an taba ya tinapay ta itaggeda ta idawatdan ha"on an Dios.

\VS{25}Ya inalam hi ta'leda ya ginhobmuh nan punggobhan hi mi'nong ta mipa'amlonga' an Dios hinan hunghungna.

\VS{26}Ya inaanmu nan palagpag di kalnero ya intaggem ta midawat i ha"on ya ahim mohpe inala ta pahingmu.

\VS{27}Ta nan palagpag ya nan hukpit nan tangbal an kalnero an nitagge ta midawat i ha"on ya dadiyey midat i da Aaron ya nadan imbabalenah tun miyappitda i ha"on.

\VS{28}Ta danaey nanongnah midat i Aaron ya nadan linala'in imbabalenah nadan i'nong nadan tatagun tinanud Israel ta pi'hayyupandan ha"on an Dios.


\par }{\PP \VS{29}Ya nan niyappit i ha"on an lubung Aaron ya mipaboltan hinadan tanudana ta ilubungda ya ahi mihiit hi uluda nan lana ta miyappitdan ha"on.

\VS{30}Ya nan imbabalenan mihukkat i hiyan mabalin an hunggop hinan kuwartun niyappit i ha"on an Dios ya mahapul an ilubungnah nae hi pituy algo.


\par }{\PP \VS{31}Ya na'e an dotag nan tangbal an kalnero an mapalti i diyen iyappitandan munhilbi i ha"on ya eyu iha"ang hinan niyappit i ha"on an pangiha"anganyu.

\VS{32}Ta nalutu'e ya e inan da Aaron hinan way panton nan tabernakel nan tinapay an agge nadduman hi yist ya inihdada nan dotag.

\VS{33}Te danaen dotag ya tinapay ya nidawat hi napakawanan di bahulda i diyen niyappitdan ha"on. Ta dida ya abuh di mabalin an mangan i danaen nidawat te mapaniyo.

\VS{34}Ya hi'on waday mabatih nan mawi"it ya mahapul an gobhonyu te adi mo mabalin hi makan te mapaniyo.


\par }{\PP \VS{35}Ot mahapul an hituwey atonyu ta unudonyun namin tun ibaga' ta pituy algo di pangiyappitanyu i Aaron ya nadan linala'in imbabalena.

\VS{36}Ya binigat on ini'nongyu ha ohah bulug an baka an pa'ahikkona ta mi'nong hi apakawanan di bahulda. Ya hiniitanyuh lana nan punggobhan hi mi'nong ta mibilang hi malinis.

\VS{37}Ot abigabigat hinan pituy algo ya atonyuh nae ta mibilang nimpeh malinis nan punggobhan hi mi'nong ya ahi mibilang hi niyappit i ha"on ta an namin nadan mi'nong hidi ya niyappit i ha"on.


\par }{\SH Nadan Midawat Hi Binigat
\par }
{\PP \VS{38}Hay i'nongyuh abigabigat hinan punggobhan hi mi'nong ya duway kalnero an ohay tawonda.

\VS{39}Ta i'nongyuh nan mawi"it di oha ya hinan mun'ahdom di oha.

\VS{40}Ya hay mitakkop hinan maghob an mi'nong hinan mawi"it ya ha hingkiluh napinun alinan nadduman hi ohay litro an lana an nalpuh nan tinoptopdan olibo. Ya wada bo ha ohay litro hi bayah ta midawat hi ma'inum.

\VS{41}Ya athidi boh nan mi'nong hinan mun'ahdom an numpaddung nan alina ya nan bayah an midawat an ma'inum. Ta danaey maghob an mi'nong i ha''on ta mipa'amlonga' hinan hunghungda.


\par }{\PP \VS{42}Ta hinaen maghob an mi'nong hi abigabigat hi way panton nan pi'dammuwanyun ha"on ya inaynayunyun aton hi inggana te hidiy humapita' i da'yu.

\VS{43}Ya hidi boh nan panton nan pi'dammuwanyun ha"on di humapita' i da'yun tinanud Israel ya hidi boy pi'dammuwa' i he"a. Ta gapuh nan mumbinang an a'at'un ma'attigohdi ya miyappit hidiyen ha"on.


\par }{\PP \VS{44}Athinay ato' an pumbalino' hi niyappit i ha"on nan pi'dammuwanyu i ha"on ya nan punggobhan hi mi'nong ya hi Aaron ya nadan linala'in imbabalena ta mumbalindah padi hi munhilbi i ha"on.

\VS{45}Ta way ato' an mi'hitu i da'yun tinanud Israel ta ha"on di dayawonyu.

\VS{46}Ya ta innilaonyun ha''on hi Apu Dios an nangikak i da'yuh ad Egypt ta way ato' an middum i da'yu. Ha"on nan Ap'apu an dayawonyu.




\par }\Chap{30}{\SH Nan Punggobhan Hi Insenso
\par }
{\PP \VerseOne{1}Alyon bon Apu Dios i Moses di, Iyammayu ha punggobhan hi insenso an hay iyammayu ya nan kayiw an akasya.

\VS{2}Ya hay lukud nan opat an nundina'ging ya mumpapaddung an hin'o'ohay umpi ta han godwa ya hay tinagena'e ya tuluy umpi. Ya hinan opat an dugguna ya iphodyuy ha'gud mu ta mingammut hidi.

\VS{3}Ya inoddahanyuh namahmah an balitu' nan uhhuna ya an namin nan muntigoh nunlini"odan ya nan opat an ha'gud. Ya inalkusanyuh balitu' nan nundina'ging hi da"ul nan uhhuna.

\VS{4}Ya inyammayuy opat di natuligonggong an balitu' ya in'apyayu dadiye hi da"ul nan inalkusanyuh balitu' ta hindudwah nan numbinahhel. Ta hidiy pangiduulanyuh nan pangiyattanganda.

\VS{5}Hay iyammayuh pangiyattangan ya nan kayiw an akasya ya inoddahanyuh balitu'.
 
\VS{6}Ya eyu inha"ad nan punggobhan hi insenso hi haggon nan kultinan nihawan hinan kuwartu' an Dios an awadan nan Kahun an nittuwan nan Hapit'un Dios ya nan kalubnan ma'alih a'aanan di bungot'un Dios an gapuh bahulyun tatagu' ya hidiy pi'dammuwa' i da'yu.


\par }{\PP \VS{7}Ya ibagam i Aaron ta amawimawi''it ya e munggohob hi insenso i diyen niyamman punggobhan hi insenso ya hiya boy ukod hinadan hilaw.

\VS{8}Ya hinan mun'akpa an ena puntologan hinadan hilaw ya athidi bon munggohob hi insenso. Ot hituwen atonyu ya mahapul an hiyay minaynayun hi aton nadan tanudanyu.

\VS{9}Ot padana' ta ma"id ha udum hi insenso hi gobhonyuhdi onu nadan maghob an mi'nong onu nadan midawat an makan ya adiyu iduyag hidi nadan idawatyun bayah.

\VS{10}Ya hinan hintawon ya maminghan di pangatan Aaron hinan atona ta mibilang hi malinis nan punggobhan hi insenso. Ta alana dohah nan dalan di mi'nong hi apakawanan di bahul nadan tatagu ya ena inha''ad hinan opat an ha'gud nan punggobhan hi insenso. Ot hituwe ya mahapul bon aton nadan matanudan hi inggana. Te hituwen punggobhan hi insenso ya niyappit i ha"on an Dios.


\par }{\SH Nadan Mahapul An Mumbayad Hinan Templo
\par }
{\PP \VS{11}Alyon bon Apu Dios i Moses di,

\VS{12}Hitun pumbilanganyuh nadan ibbayun tinanud Israel ya mahapul an bayadanday nitaguwanda i ha"on an Dios hi'on nabilangda. Mahapul an atondahtu ta wan midawwidah dogoh hinan pumbilanganyun dida.

\VS{13}Ya hay ibayad di ohan tagu ya ha godwan di ohan sekel an miyunnudan hinan balolna hinan sekel an na'usal hinan tabernakel. Ya hidiyen idatda ya midawatda i ha"on an Dios.

\VS{14}Ot mihipun hinan baintiy (20) tawona ta mahuluk ya waday idawatda i ha"on an Dios.

\VS{15}Ya ta'on hi kadangyan nan tagu ya nan idawatna i ha"on an Dios ya numpaddung hinan ibayad di nawotwot ta punhandidah nitaguwanda.

\VS{16}Ot nan ma'amung an pihhu ya alam ta ma'usal hinan tabernakel. Ta mangipapanomnom i ha"on hinadan tinanud Israel ta nanongnan ipappapto' da'yu i ha"on.


\par }{\SH Nan Besin An Pun'ulahan Di Padi
\par }
{\PP \VS{17}Alyon bon Apu Dios i Moses di,

\VS{18}Ipiyammam ha ongal hi besin an gombang ta pun'ulahan ya ha ipattukanah gombang bo damdama. Ya inha"admuh nan numbattanan nan tabernakel ya nan punggobhan hi mi'nong ya inittuwam hi liting.

\VS{19}Ta hidiy pun'ulahan da Aaron ya nadan linala'in imbabalenah ta'leda ya hukida

\VS{20}ya ahida hunggop hinan pundayawan ta adida mate. Ya ta'on on hinan waha maghob hi i'nongdah nan punggobhan hi mi'nong ya

\VS{21}mun'ulahdah ta'leda ya hukida ta adida nimpe mate. Ot hituwey aton da Aaron ya nadan matanudandah inggana.


\par }{\SH Nan Lanan Usalon Nadan Padi
\par }
{\PP \VS{22}Alyon bon Apu Dios i Moses di,

\VS{23}Mangala'ah onom di kiluh namahmah an mira ya hintutluy kiluh nan sinamon ya nan malumiih an danum di unah

\VS{24}ya onom di kiluh nan kasia ya ohay galon an lanan di olibo.

\VS{25}Ya nun'u'uddumom an namin ta mumbalin hi lanan niyappit i ha"on an maphod di hunghungna an usalon di padi an umat hi inyamman di nala'ing an mangiyammah maphod di hunghungnan lana.


\par }{\PP \VS{26}Ta hinaen lana di em idahidah nan tabernakel ya nan Kahun an nittuwan nadan Hapit'u

\VS{27}ya nan lamehaan ya nadan dakol an ma'usal hidi ya nan punhilawan ya nadan ma'usal hidi ya nan punggobhan hi insenso.

\VS{28}Ya indahidam boh nan punggobhan hi mi'nong ya nadan ma'usal hidi ya nan besin ya nan nipabunana.

\VS{29}Atom ta miyappit datuwen ha"on ta ta'on on nan mida"om i datuwe ya mibilangdah niyappit i ha"on.

\VS{30}Ya hidiyen lana di ihiitmuh ulun Aaron ya nadan imbabalenan linala'i ta mumbalindah padin munhilbin ha"on.

\VS{31}Ya ibagam hinadan tatagu an hidiyen lana ya ha"on ya abuh di niyappitanah inggana.

\VS{32}Ot adiyu iduyag hi adol di kumpulnan tagu ya adiyu ipatnan mangiphod hi umat i naen lana ta usalonyu. Te hinae ya niyappit i ha"on ot hanat hay pangiyusalanyu ya hinan imbaga' an pangiyusalanyu.

\VS{33}Ot nan tagun mangiphod hi umat i naen lana ya mipapate ta adi mo midmiddum i da'yun tatagu'. Ya atbohdiy ato' hinan tagun mangihiit i naen lana hi kumpulnan tagun ta'on on bokon padi an mipapate ta adi mo midmiddum i da'yun tatagu'.


\par }{\SH Nan Insenso
\par }
{\PP \VS{34}Ya imbagan bon Apu Dios i Moses di atonan mangiphod hi insenso an alyonay, Mangala'ah nan mapmaphod di hunghungda an umat hi resin ya onika ya galbanum ya nan namahmah an frankinsens. Tigom ta numpapaddung di dinakolda.

\VS{35}Ya inyammam ha mapmaphod di hunghungnan insenso ta umat hinan aton di nala'ing an mangiyammah maphod di hunghungnan lana. Ya inahinam ta namahmah di a'atna ya adi kumpulnay iyatana.

\VS{36}Ya ginilingyu doha ta ay apul ya em inha"ad hinan way Kahun an nittuwan nan Hapit'un Dios an hidi nan pi'dammuwa' i he"a. Ot hituwen insenso ya mahapul an ibilangyuh niyappit i ha"on.

\VS{37}Ya adi namaaggon nun'amma ayuh athitu ta usalonyu te ha"on an Dios ya abuh di mangibagah iyusalana.

\VS{38}Ot nan tagun mangiphod ituwen insenso ta usalona ya mipapate ta adi mo midmiddum i da'yun tatagu'.




\par }\Chap{31}{\SH Da Besalel I Oholiab
\par }
{\PP \VerseOne{1}Alyon bon Apu Dios i Moses di,

\VS{2}Hi Besalel an imbabalen Uri an imbabalen Hur an tinanud Judah ya hiyay pinto"u

\VS{3}ot pabikaho' nan Espiritu' i hiya ta nala'ing an ongal di abalinanan mangat hinadan mapmaphod di tigona.

\VS{4}Ta mabalin an iyammana nan balitu' ya silber ya gombang hi mapmaphod di tigona.

\VS{5}Ya ta'on on nadan nun'abalol an batu ya nadan kayiw ya nadan udum ya abalinanan iyamma i ha mapmaphod di tigona.

\VS{6}Ya hi Oholiab an imbabalen Ahisamak an tinanud Dan di pinto"uh bumoddang i hiya. Ya an namin nadan nala'ing hi nat'onat'on an tamu an umat hi mumpa'ot ya munlutuh balitu' ya udma' di la'ingda ta abalinandan iyamman namin nan ibaga' i he''a.

\VS{7}Ta iyammada nan tabernakel ya nan Kahun an ittuwan nan Hapit'un Dios ya nan kalubna ya an namin nadan mahapul an umat

\VS{8}hinan lamehaan ya nadan ma'usal hidi. Ya iyammada bo nan punhilawan ta nan namahmah an balitu' di miyamma ya ta'on on nadan udum an mahapul hidi ya nan punggobhan hi insenso.

\VS{9}Ya iyammada bo nan punggobhan hi mi'nong ya nadan udum an mahapul hidi an umat hinan besin ya nan ipabunana.

\VS{10}Ya inabolda nadan miyammah lubung nadan padin da Aaron ya nadan imbabalenan linala'i an munhilbin ha''on an Dios.

\VS{11}Ya iniphodda bo nan lanan mihiit hinan miyappit i ha"on an Dios ya nan insenson maphod di hunghungna an ma'usal hinan kuwartun niyappit i ha"on an Dios. An namin datuwen ipiyamma' i da'yu ya mahapul an miyunnudan di a'atda hinan imbaga' i he''a.


\par }{\SH Nan Habadun Tungo
\par }
{\PP \VS{12}Ya alyon bon Apu Dios i Moses di,

\VS{13}Ibagam hinadan ibbam an tinanud Israel ta ngilinonda nan Habadun tungo. Ta hiyay mangipa'innilan dida ya hinadan tanudandah inggana an niyappitdan ha"on an Dios.

\VS{14}Ot mahapul nimpen ngilinonyu nan Habadun tungo te niyappit i ha"on. Ot nan tagun mangibahho ta e muntamu i diyen algo ya mipapate ta adi mo midmiddum i da'yun tatagu'.

\VS{15}Te hinan hindumingguwan ya onom di algoy puntamuwanyu mu nan mi'apituh algo ya tungon pun'iblayanyu te ibilang'uh diyen algo hi niyappit i ha"on. Ot nan tagun muntamu i diyen algo ya mipapate nimpe.

\VS{16}Ot an namin ayun tinanud Israel ya ta'on on nadan matanudan hi inggana ya mahapul an inaynayundan ngilinon nan Habadun tungo hi inggana.

\VS{17}Ta hiyay nanongnah pangimatunan hinan inyuldin'un didah inggana. Te ha"on an Dios ya onom di algoy nuntamuwa' hi nunlumuwa' hitun luta ya ad abunyan. Mu nan mi'apituh algo ya nun'ibleya'.


\par }{\PP \VS{18}Ya hidin nalpah an ni'ihapit hi Apu Dios i Moses hinan billid hi ad Sinai ot idatna nan duwan nadampillag an batu an nangitudo'anah nan uldina.




\par }\Chap{32}{\SH Hay Nangiyammaandah Nan Balitu' An Kilaw An Baka
\par }
{\PP \VerseOne{1}Hidin madne on ma''id ha mumbangngad i Moses an immeh nan billid ya na'amungda nadan tatagu hi awadan Aaron. Ot alyondan hiyay, Ma''id ha mapto' ya waday na'at i Moses an e nangkak i dita'uh ad Egypt. Iphodmuwot ha mangipangpangulun dita'u.\XREF{}{{\XO 32:1 }{\XO{32:1
}}{\XT{Nan Na'na'at 7:40,41}}}

\VS{2}Ya alyon Aaron i diday, Iyaliyu mo nadan balitu' an hingat nadan ahawayu ya imbabaleyu.

\VS{3}Ot pun'aan mon nadan tatagu nan balitu' an hingatda ot iyeda i Aaron.

\VS{4}Ta na'amung ot iyamman Aaron han ay kilaw an baka. Ya alyon nadan tataguy, Hiyah nae nan dios an dayawon ta'u an nangikak i dita'un tinanud Israel hi ad Egypt.\XREF{}{{\XO 32:4 }{\XO{32:4
}}{\XT{Nan Na'na'at 7:41}}}

\VS{5}Ot apyon bon Aaron han pun'onngandah way akuyung nan balitu' an kilaw an baka. Ot pun'iwalagawagnah nadan tatagun alyonay, Hi bigat ya ma'amung ta'u ta dayawon ta'uh Apu Dios.

\VS{6}Ta hidin hiyah mun'abigat ot pun'iyeday eda idawat an maghob an mi'nong ya nadan mi'nong hi pi'hayyupan. Ta hidin nalpah nadan ini'nongda ot manganda mohpe nadan tatagu on immanin'innumda ta inggana ot mun'abubutongda ta nan umipabain an pumbahulan di in'innatda.\XREF{}{{\XO 32:6 }{\XO{32:6
}}{\XT{1 Kulintu 10:7}}}


\par }{\PP \VS{7}Ot alyon Apu Dios i Moses di, Mi'ibaga'an dumayyu ta em tigon nadan tatagum an inilpum hi ad Egypt an nan pumbahulan di at'attonda.

\VS{8}Te na'ibagondan indinong an mangun'unud hinadan imbaga' i da'yu hi atonyu. Ta iniphodda han balitu' an kilaw an baka ot hidiyey dayawonda ot mangi'nongda bo udot i diye. Te alyonday hidiye anu nan dios an dayawondan nangikak i didah ad Egypt.

\VS{9}Ot alyon bon Apu Dios i Moses di, Innila' di a'at dadiyen tatagu an nunhigla tuwaliy ngoheda.

\VS{10}Ot hiya nan adiya' padinongon ta ipahda' di bungot'un dida ta dadago' didan namin. Ta he''a mo ya abuh di padakolo' di holagna ta mundongol ayun tatagu'.


\par }{\PP \VS{11}Mu numpahpahmo' hi Moses i hiyan alyonay, Apu Dios, hanat adi'a bahan bumungot hinadan tatagum an em inawit hi ad Egypt an gapuh nan ongal an abalinam.

\VS{12}Te onha atom hinaen inalim ot namaag ya alyon nan i Egypt di onmu impangulu nadan tatagum hitun agge naboblayan ta wan patayom dida ta matedan namin. Ot hiya nan linglingom bahan hinaen bimmoholam ta adim aton nan ninomnommuh atom i dida.

\VS{13}Nomnomnomom ahan handidan baalmun da Abraham ya hi Isaac ya hi Israel ya nan hinapitmu i dida. Te hay inalim ya idatmuy dakkodakkol an tinanudda ta umat hi dinakol di bittuwon hi ad lagud ot ibagam an idatmun dida nan boblen alyom hi pumboblayandah inggana.

\VS{14}Ta gapu i diyen numpahpahmo'an Moses ya agge inat Apu Dios nan ninomnomnan panadaganah nadan tatagu.


\par }{\PP \VS{15}Ot dumayyu moh Moses hinan billid an indonana nan duwan nadampillag an batun natud'an di numbinahhel hinan tugun Apu Dios.

\VS{16}Dadiyen batu ya hi Apu Dios di nangiphod ya hiya boy nangitudo' hidih nadan tuguna.


\par }{\PP \VS{17}Ya hidin mundayyu da Moses i Joshua ya dingngol Joshua an ahi'i'ingal nadan tatagu ot alyonan Moses di, Umman ay waha munggugubat hinan nun'allungan ta'u.


\par }{\PP \VS{18}Ya alyon Moses di, Onha athidi ot wan bokon e hay nangabakanday pun'itkukda ya hay na'abakanda. Mu bokon te madngol an mungkantada.


\par }{\PP \VS{19}Ya hidin mun'idatongdah nan way nun'allunganda ta tinigon Moses nan balitu' an kilaw an baka ya nan ahitatayon tatagu ya nangimbubbungot. Ot ipuhitna nan duwan nadampillag an batu an inodnana ot magudu. 
\VS{20}Ot ume ot ena alan nan iniphoddan balitu' an kilaw an baka ot pu'ulana ot ahina guduguduwon ta numbalin hi ay dapul. Ot iddumnah nan liting ot ipa'inumna i dadiyen tatagun tinanud Israel.


\par }{\PP \VS{21}Ot alyon Moses i Aaron di, Undan nganney inat nadan tatagu i he''a ta em inyabulut hinaen nunhiglan eda numbahulan?


\par }{\PP \VS{22}Ya alyon Aaron di, Adi'a bumungot i ha''on te innilam di a'at datuwen tatagu an nan pumbahulan di amod onda aton.

\VS{23}Te immalidan ha''on ot alyonday, Ma''id ha mapto' hi na'at i he"a an nangikak i da'mi hi ad Egypt ot alyonday onmuwot iyamma ha mangipangpangulun da'mi.

\VS{24}Ot ibaga' mon dida ta amungonda nadan balitu' an inusalda ot ibkah'uh nan apuy ta nawadah naen balitu' an baka.


\par }{\PP \VS{25}Ya na'innilaan Moses an inyabulut Aaron an aton nadan tataguy kumpulnan ta'on on umipabain ta lummuh pungngohayan nadan udum an tatagun dida.

\VS{26}Ta immeh Moses hinan way geyt diyen nun'allunganda ot pun'itkuknan alyonay, Da'yun naminhod an hi Apu Dios di dayawona ya immali ayuh tun awada'. Ya immedan namin nadan linala'in tinanud Libay hi awadana.

\VS{27}Ot alyon Moses i diday, Hay inalin Apu Dios hi unudon ta'un tinanud Israel ya alyonay, An namin ayun linala'i ya ihikotyuy hinalungyu ya eyu numpate nadan ibbayu ya gayyumyu ya hinaggonyun wahtun nun'allungan ta'u.

\VS{28}Ot aton dadiyen tinanud Libay hidiyen imbagan Moses i dida. Ya hay bilang di pinateda i diyen algo ya tuluy libun (3,000) linala'i.


\par }{\PP \VS{29}Ot alyon Moses i didan tinanud Libay di, Ad uwanin algoy nangidawatanyuh nitaguwanyun Apu Dios an munhilbin hiya te inatyu nan inalina an hay namatayanyuh nan numbahul an ta'on onyu i'iba ya imbabale dida. Ot gapuh nangunudanyun Apu Dios ya wagahan da'yu i hiya.


\par }{\PP \VS{30}Hidin nabiggat ya alyon Moses hinadan tataguy, Hinaen inatyu ya nunhiglan pumbahulan i Apu Dios. Ot ad uwani ya mumbangngada' hinan billid an awadan Apu Dios ta eya' mumpahpahmo' ta alina ya mabalin an linglingonah naen eyu numbahulan.

\VS{31}Ot tumikid mo boh Moses. Ta hidin immablat ot mi'ihapit i Apu Dios an alyonay, Apu Dios, nunhiglay numbahulan nadan tatagu te iniphodda nan balitu' i han baka ta hiyay dinayawda.

\VS{32}Ot hanat linglingom bahan hidiyen numbahulanda. Mu adim'e ya ta'on attog ya inaanmuy ngadan'uh nan liblun nangitud'am hi ngadan\XREF{}{{\XO 32:32 }{\XO{32:32
}}{\XT{Nipa'innila 3:5}}} nadan imbabalem.


\par }{\PP \VS{33}Ya alyon Apu Dios i hiyay, Nan tagun numbahul i ha''on ya hiyay aano' di ngadanah nan liblu'.

\VS{34}Ot ume'aot ta ipangulum didah nan boblen imbaga' i he''a. Ya nomnomnomom an nan anghel'u di ukod an mangipangulu i he''a. Mu ibaga' an adi madne ya dusao' didah nan numbahulanda.


\par }{\PP \VS{35}Ya indani peman ya wada han dogoh an impadatong Apu Dios hinadan tatagu an gapuh nan inatdah nan inyamman Aaron an balitu' an kilaw an baka.




\par }\Chap{33}{\SH Hay Nangibagaan Apu Dios Hi Adina Pi'yayan Hinadan Tinanud Israel
\par }
{\PP \VerseOne{1}Alyon bon Apu Dios i Moses di, Makak ayu mohtu an da'yuh nadan ibbam an inikakmuh ad Egypt ta ume ayuh nan boblen imbaga' hidin a'ammodyun da Abraham ya hi Isaac ya hi Jacob an idat'uh nadan tanudanda.

\VS{2}Ot pa'aliyo' han anghel ta ipangulu da'yu ya impa'aana i diyen boble nadan tinanud Kanaan ya tinanud Amor ya tinanud Hit ya tinanud Peris ya tinanud Hib ya tinanud Jebus.

\VS{3}Te hidiyen boblen umayanyu ya malumong ya makadangyan. Mu adiya' mi'yalin da'yu te mi'yaliya"e ya alinah on da'yu nundadag hinan awon an gapuh nan nunhiglan ngoheyu.


\par }{\PP \VS{4}Ya hidin dingngol nadan tataguh diye ya umukayunganda ta ma"id ha numpun'alkus hi adolda.

\VS{5}Te alyon Apu Dios i Moses di, Ibagam hinadan ibbam an tinanud Israel an dida ya nunhiglay ngoheda. Ot alinah on pininghan'un dinadag dida. Ot ibagam ta pun'aanda nadan nun'i'alkusda adol ta ahi' nomnomnomon on nganney ato' i da'yu.

\VS{6}Ya hay nun'allungan nadan tinanud Israel i diye ya hinan way billid hi ad Horeb an nun'aanda nadan in'alkusdah adolda an umat hi hingat ya nadan udum.


\par }{\SH Nan Pi'dammuwanda I Apu Dios
\par }
{\PP \VS{7}Hi Moses ya wa'e ta immohnongda on e nuntolda i ha pi'dammuwanda i Apu Dios hinan bata"an di pun'allunganda. Ta nan waday pohdonan ibagan Apu Dios ya hidiy pangipluyana.

\VS{8}Ya an namin di umayan Moses i diyen natoldaan ya way ohah nadan tatagu ya lumah'undah nan allungda ta umohnongdah nan way panto ta mangmangondah hunggopan Moses.

\VS{9}Ya an namin di hunggopan Moses i diyen natoldaan ta mi'hapit i Apu Dios ya mungkohop nan bugut hinan way panto.

\VS{10}Ya tinigon'en nadan tatagu nan bugut an nungkohop on nunnanongdan timma'dog hidih nan way panton di allungda ta dayawondah Apu Dios.

\VS{11}Ta hi Apu Dios ya mi'hangngaban an mi'hapit i Moses an umat hinan aton nan nunggayyum an munhappitan. Ta nalpah'e on ahi umanamut hi Moses mu nan mangilog an bumodboddang i hiyan hi Joshua an imbabalen Nun ya adina taynan nan natoldaan.


\par }{\SH Hay Dasal Moses
\par }
{\PP \VS{12}Inalin Moses i Apu Dios di, Imbagabagam i ha"on ta ipangulu' datuwen tatagu mu tanganu onmu agge impa'innilah on nganney pinto'muh pun'ibba'. Ya imbagam bon ha"on an innilam di ngadan'u ya alyom boy umipa'amlonga' i he"a.

\VS{13}Ot athina'en umipa'amlonga' i he"a ya daan mo ta ipa'innilam nan pohdom hi ma'at ta hiyay unudo' ta nanongnan umipa'amlonga' i he"a. Ya nomnomnomom ot bahan an da'mi nan pinto'muh tatagum.


\par }{\PP \VS{14}Ya alyon Apu Dios di, Ha"on ya mi'yaliya' i he"a ta way atom an madinol hinan umayanyu.


\par }{\PP \VS{15}Ot alyon Moses di, Maphod ta athina Apu Dios te onha adi'a mi'yalin da'mi ot udulnay adi da'mi attog pakakon hitu.

\VS{16}Te nan pi'yaliyam i da'mi ya hiyay panginnilaan nadan udum an tatagu an umipa'amlonga' i he"a ya tun ibba' an tatagum. Te onha ma"id'an da'mi ot ma"id ha nipahhiwanmih nadan udum an tataguh tun luta.


\par }{\PP \VS{17}Ot alyon Apu Dios di, Manu'eh ato' nan imbagam ya gapu ta umipa'amlong'a i ha"on ya innila' di a'atmu.


\par }{\PP \VS{18}Ot alyon Moses di, Ot athina'e ya hanat ipatigom i ha"'on nan mumbinang an amaphodmu.


\par }{\PP \VS{19}Ya alyon Apu Dios di, O, ipatigo' i he"an namin nadan amaphod'u ya atbohdin ipa'innila' nan ngadan'u an Ap'apu. Te ha"on ya mabalin an ipatigo' di ule' ya homo"uh nan tagun pohdo' an pangipatigan.

\VS{20}Mu adim tigon di angah'u te ma''id ha taguh tigonay angah'u ya nanongnan matagu.


\par }{\PP \VS{21}Ot inayun Apu Dios an alyon di, Mihnup'ah tun awada' ta wahtu han doplah an mabalin an umohnongam.

\VS{22}Ta handiyan da'ah nan lingab i diyen numpingayan di doplah ya hinawanan da'ah ta'le' ta ingganah mipatigoy binang'uh ala"uha'.

\VS{23}Ta nundu'uga"e ya ahi' aanon di ta'le' ta mabalin an tigom di bonog'u mu adi mabalin hi tigom di angah'u.




\par }\Chap{34}{\SH Hay Nangiphodan Moses Hinan Duwan Batun Itud'an Nadan Tuguna
\par }
{\PP \VerseOne{1}Alyon bon Apu Dios i Moses di, Iphodmu ha umat hidin duwan nadampillag an batu an pina''ihmu ta itudo''u bohdi nadan intudo"uh nan namangulun batu.

\VS{2}Ya nundadaan'ah bigat hi mawi"it ta tumikid'ah tun billid hi ad Sinai ta mi'dammu'an ha''on hidih uhhuna.

\VS{3}Mu gahin di oha'a an umali ya abuh. Ya ibagam hinadan tatagu ta ma''id ha e munwanwannatan hinan billid an ta'on on nadan baka onu kalnero ya adida e mangan hi holo' hidi.

\VS{4}Ot iphod Moses di duwan nadampillag an batu an umat hidin namangulu. Ta hidin hiyah mun'abigat ot tumikid hinan billid hi ad Sinai an inodnana nadan duwan batu an inunudna nan imbagan Apu Dios.


\par }{\PP \VS{5}Hidin immehdi ya nungkohop boh Apu Dios hinan bugut ot ipa'innilana nan ngadanan Ap'apu.

\VS{6}Ot munla''uh hi hinangngab Moses an alyonay, Ha''on nan Dios an ma'a'ulle ya ongal di homo'na. Ya ha"on an Dios ya adi hi kittang on bimmungota'. Ya adi maluman di pamhod'u ya adi' ibahhon aton nadan ibaga'.

\VS{7}Te nanongnay pamhod'uh linibu ya pakawano' di tataguh nan adi maphod an pangatda ya an namin an pumbahulanda. Mu adi mibahhoy pundusaa' hinadan numbahul an ingganah nan pidwan di apapuda.


\par }{\PP \VS{8}Ot ma'ibagan munlu'bub hi Moses ot dayawona hiya.

\VS{9}Ot alyonay, Apu Dios, umipa'amlonga"e i he"a ya daan mo bahan ta ipangpangulu da'mi. Manu te immannung an naligat hi e umunudan nadan tatagu mu undan adi mabalin hi linglingom nadan numbahulanmi ya nadan adi maphod an pangatmi ta nanongnan ibilang da'mih tatagum.


\par }{\SH Hay Pidwanah Nangibagaan Apu Dios I Moses Hinadan Tuguna
\par }
{\PP \VS{10}Alyon Apu Dios i Moses di, Ad uwani ya ibaga' an waday ato' hinadan tinanud Israel. Te dakol di ato' an mangipatigon didah nan abalina' an nakaskasda'aw. Ya datuwen ato' ya ma''id ni' ha na'atanah udum hi bobleh tun luta. Ta an namin di tagu ya innilaonda datuwen nakaskasda'aw an ato' an mamoddang i da'yu.

\VS{11}Mu gahin di unudonyu nadan ibaga' i da'yuh ad uwani tee. Ta hitun umayanyu ya ha''on di ukod an mangipa'aan hinadan tataguh nan awonyu an tinanud Kanaan an umat hinadan tinanud Amor ya tinanud Hit ya tinanud Peris ya tinanud Hib ya tinanud Jebus.

\VS{12}Ya tigonyu ta adi ayu mihapitan hi ibagan nadan tatagun nunhitu i dadiyen boble. Te atonyu'e ya hidiyey ayyu ahablutan.

\VS{13}Mu haot di atonyu ya pumpa''ihyun namin nadan pundayawandan umat hinadan inha"addan batu ya numputulyu nadan pustin mangita'dog i Aserah.

\VS{14}Ya adiyu ipatnan e mundayaw hinadan dios an dayawonda. Te ha''on an Dios ya adi' pohdon an waday udum hi eyu dayawon an bokon ha"on ya abuh.

\VS{15}Ot tigonyu nimpe ta adi ayu mihapitan hi alyon nadan numboblehdi. Te dida ya nat'onat'on di dayawonda ya onnganda. Ya ayagan da'yu'en dida ta middum ayuh nan at'atonda ya lo'tat ya mabaliyan ayu ya ni''an ayuh nadan i'nongda.

\VS{16}Ya hi'on pi'yahawaonyu nadan linala'in imbabaleyuh nadan binabain imbabaleda ya ipanguluda nadan linala'in imbabaleyuh nadan dayawonda ta du'gona'.


\par }{\PP \VS{17}Ya alyon bon Apu Dios di, Adi ayu mangiyammah binulubbulul ta hiyay dayawonyu.

\VS{18}Ya inaynayunyun ngilinon nan pangananyuh nan tinapay an agge nadduman hi yist. Ta nadatngan'e nan bulan di Abib an hidiye din nakakanyuh ad Egypt ya inunudyu nan imbaga' ta adi ayu mangan hi tinapay an nadduman hi yist hi pituy algo.

\VS{19}Ya idawatyun ha"on nadan panguluwan an linala'in imbabaleyu ya ta'on on nadan hopap di tangbal an imbabalen di animalyun umat hi baka onu kalnero.

\VS{20}Ta nan hopap di tangbal an imbabalen di dongki ya mabalin an hukkatanyu i ha imbabalen di kalnero ta hiyay i'nongyun ha"on an Dios. Mu adiyu'e pohdon an hukkatan ya mahapul an putungonyuy bagangna ta mate. Ya na'en panguluwan an lala'in imbabaleyu nimpe ya mahapul an waha pamangngadyun hiya.

\par }{\PP Ya mahapul an way ohaon indadaana tuwali nan idawatnan ha"on.


\par }{\PP \VS{21}Ya mahapul an hinan mi'apituh algo ya mun'ible ayu. Te onom di algoy mabalin hi puntamuwanyu an ta'on on hinan ahingunuwan an pun'aladuwanyuh nadan puntanomanyu ya hinan ahi'apit ya mahapul an mun'ible ayu.


\par }{\PP \VS{22}Ya ngilinonyu bo nan ahigapas an pangidawatanyun ha"on an Dios hinan hopap di gapasonyu. Ya nginilinyu bo nan pun'apitanyuh nadan bungbunga"an ta ahi mapogpog nan hintawon.


\par }{\PP \VS{23}Ya atawotawon ya mahapul an da'yun linala'in tinanud Israel ya mumpitlu ayun ma'amung hinan pundayawanyun ha"on an na'abbaktun Dios an dayawonyun tinanud Israel.

\VS{24}Ya wa'e ta un'unudonyuh nae an mumpitluh hintawon an ma'amung ayuh nan pundayawan i ha"on ya pakako' an namin nadan numbobleh nadan pumboblayanyu ta pabilbillogo' nan bobleyu. Ya atbohdin ma"id ha mabalin hi mamlo i diyen eyu pumboblayan.

\VS{25}Ya adiyu idihhan an idawat nan tinapay an nadduman hi yist hinan i'nongyun animal. Ya hinan punnomnomnomanyuh nihwanganyuh ate hi ad Egypt ya tigonyu ta ma"id ha mabati hinan ini'nongyu hi ingganah nan mawi"it.


\par }{\PP \VS{26}Ya hay iyaliyuh nan pundayawanyu i ha"on ya nan ap'aphodan hinan mamangulun apitonyu.

\par }{\PP Ya adiyu pundanum hinan iha"angyun ukkon an gulding nan gatas nan hi inana.


\par }{\PP \VS{27}Ya alyon bon Apu Dios i Moses di, Itudo'mun namin danaen inali' te danaen imbagabaga' ya ato' i he"a ya nadan ibbam an tinanud Israel.


\par }{\PP \VS{28}Ta napat (40) di algo ya hilong di nihaha''adan Moses hidih nan billid an agge nangnangngan ya agge im'imminnum. Ot itudo' bon Apu Dios nan Himpulun Tuguna i diyen duwan nadampillag an batu.

\VS{29}Ta on nalpah ot alan Moses ot dumayyuh nan billid hi ad Sinai an inodnanah diyen duwan batun nitud'an nadan Himpulun Tugun. Ya nunhiglan humiliy angahnan gapuh nan ni'happitana i Apu Dios. Mu hi Moses ya aggena innilan athidi.

\VS{30}Ta hidin tinigon da Aaron ya nadan ibbanan tatagu an humiliy angah Moses ya tumakutdan e mihaggon i hiya.


\par }{\PP \VS{31}Mu inayagan Moses dida ot umeda mo da Aaron ya an namin nadan mangipangpanguluh nadan tinanud Israel ta eda donglon nan ibagana i dida.

\VS{32}Ta on nalpah an nunhahapitda ot ahida umen namin nadan tatagu ta eda himmalunghung i Moses. Ot ibaganan didan namin nadan tugun Apu Dios an imbaganan hiyah awadanah nan billid.

\VS{33}Ya hidin indappuh Moses an imbagan namin i dida ot hu'yunganay angahna.\XREF{}{{\XO 34:33 }{\XO{34:33
}}{\XT{2 Kulintu 3:13}}}

\VS{34}Mu wa'e ta hunggop hinan pundayawan i Apu Dios ta mi'ihapit i hiya on inaana nan inhu'yungna. Ya wa'e ta limmah'un on imbaganah nadan tatagu nan inalin Apu Dios hi ipa'innilanan dida

\VS{35}on hiyah diyen humiliy angahna. Ta hiya nan nalpah'en imbagana on hinu'yunganay angahna ta inggana boh on umen e mi'ihapit i Apu Dios.




\par }\Chap{35}{\SH Hay Tugun Hinan Habadun Tungo
\par }
{\PP \VerseOne{1}Hi Moses ya inamungnan namin nadan tinanud Israel ot alyonan diday, Datuwey imbagan Apu Dios hi unudon ta'u.

\VS{2}Hinan onom di algo ya muntamu ta'u mu hinan mi'apituh algo an Habadun tungo ya pun'iblayan te niyappit i Apu Dios. Ot nan muntamu i diyen algo ya mipapate.

\VS{3}Ya ta'on on ha pun'apuyanyuh baleyu ya mipagol hinan Habadun tungo.


\par }{\SH Hay Idat Nadan Tatagu Ta Ma'usal Hinan Pundayawan
\par }
{\PP \VS{4}Alyon bon Moses hinadan na'amung an tinanud Israel di, Hi Apu Dios ya imbagana bon alyonay,

\VS{5}An namin ta'u ya mahapul an waday idat ta'un Apu Dios. Ot hay mabalin hi idat ta'u ya balitu' ya silber ya gombang

\VS{6}ya nan asul onu bayulet onu mumbolah an hinulid ya napinun linen ya nan dutdut di gulding

\VS{7}ya nan up'up di tangbal an kalnero an nakololan hi mumbolah ya nan up'up di animal hinan baybay ya nan kayiw an akasya.

\VS{8}Ya mabalin bo nan lanan di olibo ta ma'usal hinan punhilawan ya nadan middum hinan lanan mihiit hinadan miyappit i Apu Dios ya nan maphod di hunghungnan insenso.

\VS{9}Ya mabalin bo nan oniks ya nadan udum an nun'abalol an batu ta miha"ad hinan ephod ya nan miyoddah hinan ephod hi palagpag nan padi.


\par }{\PP \VS{10}Alyon bon Moses di, An namin ayun waday la'ingnan mangiyammah kumpulna ya umali ayu ta iyammayu nan imbagan Apu Dios

\VS{11}an tabernakel.

\par }{\PP Ta iyammayu nadan mikultina ya nadan pun'ipit ya nadan mandol hi kultina ya nadan miballabag ya nadan tu"udna ya nadan ipabunan nadan tu"udna.


\par }{\PP \VS{12}Ya inyammayu nan Kahun an ittuwan nadan Hapit Apu Dios ya nan kalub an ma'alih a'aanan di bungot Apu Dios an gapuh bahul nadan tatagu ya nan pangiyattangan ya nan kultinan mihawan.


\par }{\PP \VS{13}Ya inyammayu bo nan lamehaan an pangiha'mawan hinan tinapay an midawat i Apu Dios ya nadan udum an ma'usal i diye ya nan pangiyattangan nadan mangdon.


\par }{\PP \VS{14}Ya inyammayu bo nan punhilawan ya nadan udum an ma'usal ya nan lanan olibo ta way atonan dumilag.


\par }{\PP \VS{15}Ya inyammayu bo nan punggobhan hi insenso ya nadan pangiyattangan ya nan insenso ya nan lana ya nan kultinan mihawan hinan panto.


\par }{\PP \VS{16}Ya inyammayu bo nan gombang an punggobhan hinan mi'nong i Apu Dios ya nan ay nalagan gombang an pangiha'mawan hi mi'nong ya nan duwan pangiyattangan ya nadan udum an mahapul hidi ya nan gombang an pun'ulahan ya nan ipattukana.


\par }{\PP \VS{17}Ya inyammayu bo nadan kultinan mihawan hi nunlini''odan ya nadan tu"udna ya nadan ipabunan dadiyen tu"ud ya nadan mikultinah nan panton nan tabernakel.


\par }{\PP \VS{18}Ya inyammayu bo nadan pahok ya nadan talin ma'usal hinan alad hi nunlini"odan.


\par }{\PP \VS{19}Ya inabolyu nadan ilubung nadan padi hinan punhilbiyandan Apu Dios. Ta nat'on nan ilubung nan nabaktun padin hi Aaron hinan ilubung nadan imbabalena.


\par }{\SH Hay Indat Nadan Tatagu An Miyammah Nan Tabernakel
\par }
{\PP \VS{20}Hidin indappuh Moses ot mumpapange nadan tataguh nan nun'allunganda.

\VS{21}Ya an namin nadan waday pinhodnan idawat i Apu Dios ya nun'iyeda. Ta nawadan namin nadan miyammah nan tabernakel ya nan mahapul hidi ya nan miyammah lubung nan padi.

\VS{22}Ta an namin nadan binabai ya linalain naminhod an mangdat ya nun'iyeda nadan idatda. Ta nadan udum ya indatday balitu' an umat hi hingat ya singsing ya nadan mibanggol ya nadan udum an balitu' di niyamma ta idawatdan Apu Dios.

\VS{23}Ya nadan udum ya inyeday napinun linen ya nan hinulid an asul ya bayulet ya mumbolah ya nadan na'abol an dutdut di gulding ya nan up'up di kalnero an nakololan hi mumbolah ya nan up'up di animal hinan baybay.

\VS{24}Ya nadan udum ya silber ya gombang ya kayiw an akasya.

\VS{25}Ya nadan binabain nala'ing an mumpudun ya nun'iyeday pinudundan napinun linen ya asul ya bayulet ya mumbolah.

\VS{26}Ya nadan udum an binabai ya nunlubiddah dutdut di gulding.

\VS{27}Ya hay inyen nadan ap'apun di himpahimpamu'un ya nan nun'abalol an batu an umat hi oniks ya nadan udum an mi'alkus hinan ephod ya nan miyoddah nan ephod hi palagpag nan padi.

\VS{28}Ya nadan udum ya inyeday lanan di olibo ya nadan udum an middum hinan miyammah insenson maphod di hunghungna ya nan lanan mihiit hinadan miyappit i Apu Dios an usalon di padi.

\VS{29}Ta an namin nadan tinanud Israel an binabai ya linala'i ya nun'iyeda nan pinhoddan idawat ta ma'usal hinan imbagan Apu Dios i Moses hi iyammada.


\par }{\SH Hay Napilih Muntamuh Nan Tabernakel
\par }
{\PP \VS{30}Ya alyon Moses hinadan tataguy, Hi Apu Dios ya pinto'nah Besalel an imbabalen Uri an tinanud Hur an tinanud Judah

\VS{31}ta pabikahona nan Espirituna i hiya ta nala'ing ya waday abalinanan mangat hinadan mapmaphod di tigona.

\VS{32}Ta mabalin an iyammana nan balitu' ya silber ya gombang hi mapmaphod di tigona.

\VS{33}Ya nala'ing bon munggutih nan nun'abalol an batu ya mumpa'ot hinan kayiw ya an namin nan mapmaphod an miyamma.

\VS{34}Ta didan duwah nan hi ibbanan hi Ahisamak an tinanud Dan ya indattan Apu Dios didah la'ingdan mangitudduh udum an tataguh nan abalinandan aton.

\VS{35}Ta dakol nan indat Apu Dios an abalinandan umat hi mun'ammah nan kumpulnan mun'a'aphod. Ya nadan udum ya nala'ingdan mun'abol ya mumboldah luput an nan hinulid an asul ya bayulet ya mumbolah di usalonda.

\par }{\PP Ta an naminda ya nun'alala'ingdan mangat hinan tamuda.




\par }\Chap{36}{\PP \VerseOne{1}Alyon bon Moses di, Da Besalel i Oholiab ya an namin nadan indattan Apu Dios hi la'ing ya abalinan ya diday mangiyammah nan tabernakel an iyunnuddah nan imbagan Apu Dios.


\par }{\SH Hay Inyalin Nadan Tatagu An Ma'usal Hinan Tabernakel
\par }
{\PP \VS{2}Impa'ayag Moses da Besalel i Oholiab ya an namin nadan linala'i an waday abalinandan nalpun Apu Dios ya waday naminhoddan mi'itamu.

\VS{3}Ot iyukodnan dida nan na'amung an ma'usal an nalpuh nadan ibbadan tinanud Israel. Ya hiyah diyen amawimawi"it on waday iyedan middum hinadan ma'usal.

\VS{4}Ya lo'tat ya an namin nadan muntamu ya immeda i Moses

\VS{5}ot alyonday, Dakol bo aya nadan inyali'alin nadan tatagun usalonmih nan ipiyamman Apu Dios.


\par }{\PP \VS{6}Ot ibagan mon Moses hinadan tatagu ta idinongdan mangiyeh nadan iboddangdah nan miyammah nan pundayawanda i Apu Dios.

\VS{7}Te nahawwalan nan inye'inyedan ma'usal.


\par }{\SH Nan Tabernakel
\par }
{\PP \VS{8}An namin nadan waday punla'inganah nadan nat'onat'on an tamu ya diday nangiyammah nan tabernakel ya nadan himpulun (10) panid an luput ta mikultinah nan nunlini"odan nan tabernakel. Ta hay inyammada ya nan linen an hinulid ya asul ya bayulet ya mumbolah ot ipi'ugutdah nan nala'ing an mumbolda di kerubim.

\VS{9}Ot pumpapaddungonday dinukken nadan kultina an napat (40) di umpi ya hay binillogda'e ya onom di umpi.

\VS{10}Ya nundada"itonday hinlilimay panid.

\VS{11}Ya nangiphoddah nun'abali"un luput an asul ot i'ugutdah nan ohan da'ging nan nadada"it an kultina. Ya athidi boy inatdah nan da'ging nan mi'adwan nadada"it an limay panid an kultina.

\VS{12}Ta hay in'ugutdah nan ohan da'ging nan nadada"it an kultina ya nabonglen (50) nun'abali"un luput an numpopotto'ondah nan mi'adwan nadada"it an kultina.

\VS{13}Ya nangiyammada boh nabonglen (50) balitu' an ipit ta nundammuwonda nan numpopotto'an an nun'abali"un luput ta nangammut nan mikultinah nunlini"odan nan tabernakel.


\par }{\PP \VS{14}Ot abolonda boy himpulut ohay (11) panid hinan nalubid an dutdut di gulding ya inugutanda ta mangammut an luput an miyoddah hinan mikultinah nan tabernakel.

\VS{15}Ya mahapul an pumpapaddungonday lukudda ta hinnanapat ta limay (45) umpiy dinukkeda ya hin'o'onom di umpiy binillogda.

\VS{16}Ya nundada''itonday limay panid ya ahida bo nundada''iton di onom an panid.

\VS{17}Ya in'ugutda boy nabonglen (50) nun'abali"uh an luput hinan ohan da'ging nan nadada"it an limay panid. Ya athidi boy inatdah nan da'ging nan mi'adwan nadada"it an kultina.

\VS{18}Ya inyammaday nabonglen (50) gombang an ipit ta mangammut nan luput an miyoddah nan kultinah nan nunlini"odan nan tabernakel.

\VS{19}Ya inyammada bo nan up'up di tangbal an kalnero an nakololan hi mumbolah ta miyoddah boh nan kultinah nunlini"odan nan tabernakel. Ya inyammada nan up'up di animal an malpuh nan baybay ta hidiyey muntu'yap an miyoddah hinadan kultinah nan nunlini"odan nan tabernakel.


\par }{\PP \VS{20}Ya nangiyammadah nan kayiw an akasya ta mandol hinadan kultinah nunlini"odan nan tabernakel.

\VS{21}Ya hay dinukken di ohan mandol hi kultina ya himpulut limay (15) umpi ya hay binillogna ya baintit pituy (27) pulgada.

\VS{22}Ya an namin nadan mandol hinadan kultina on waday duwan nidongdong hi pu"una ta mabalin an mihu"updah nan ipabunanda.

\VS{23}Ta hay iyammadah mandol hinadan kultinah nangappit hi muyyadna ya bainti (20).

\VS{24}Ya iyammada boy napat (40) an silber an ipabunan nadan hukin nadan mandol ta hindudwah nan ohan mandol hi kultina.

\VS{25}Ya bainti (20) boy miyammah mandol hi nangappit hi huddo'na.

\VS{26}Ya napat (40) di silber an ipabunanda an hindudwah nan ohan mandol hi kultina.

\VS{27}Ya hay nangappit hi alimuhan di algo ya onom di mandol hi kultina.

\VS{28}Ot iyammada boy hindudwan mandol hi kultinah nadan duwan duggun nan tabernakel hi nangappit hi alimuhan di algo.

\VS{29}Ya dadiyen duwan mandol hi kultinah nan duggun nan tabernakel ya nunda"itonday mihipun hi pu"una ta ingganah baktuna an mihu'lubdah nan nun'atuligonggong.

\VS{30}Ta walun namin di mandol hi kultinah nangappit hi alimuhan di algo an niddum nan duwah dugguna. Ya himpulut onom (16) di silber di ipabunanda te nan ohan mandol on duway ipabunana.


\par }{\PP \VS{31}Ot iyammada boy liman kayiw an akasya ta mandol hinadan kultina hi nangappit hi huddo'na.

\VS{32}Ya lima boh nangappit hi muyyadna ya lima boh nangappit hi alimuhan di algo hi indoggan nan tabernakel.

\VS{33}Ta hana'e an miballabag hi gawwan nadan mandol hi kultina ya minaynayun an mihipun hi pingngitna ta inggana boh nan pingngitna.

\VS{34}Ya inoddahandah balitu' an namin dadiyen mandol hi kultina ya nadan miballabag an kayiw. Ya inyammada boy balitu' an nun'atuligonggong ta pangiduulandah nadan miballabag an kayiw.


\par }{\PP \VS{35}Ya nan inaboldan kultina an asul ya bayulet ya mumbolah ya napinun linen an hinulid ya imboldadahdiy inyammadan kerubim.

\VS{36}Ot iyammaday opat an tu"ud an kayiw an akasya ot oddahandah balitu'. Ot iyammada boy kawit an balitu' ya nadan ipabunan di tu"ud an silber.

\VS{37}Ot iyamman nadan nala'ing an mumbolda nan mikultinah nan panto hinan hinulid an napinun linen ya asul ya bayulet ya mumbolah.

\VS{38}Ot iyammada boy liman tu"ud ya kawit ta ihablayan nan kultina. Ot oddahanda nadan uhhun nadan tu"ud hi balitu' ot iyammada nadan gombang hi pangipabunan i dadiyen tu"ud.




\par }\Chap{37}{\SH Hay Nangiyammaan Besalel Hinan Kahun
\par }
{\PP \VerseOne{1}Inyamman bon Besalel nan kayiw an akasya hi Kahun an hay dinukkena ya napat ta limay (45) pulgada. Ya numpaddung di binillogna ya tinagena an baintit pituy (27) pulgada.

\VS{2}Ot iphodnan oddahan hi namahmah an balitu' di dallomna ya nan muntigo ot alkusanah balitu' nan nundina'ging hi uhhun nan Kahun.

\VS{3}Ot mun'ammah opat di natuligonggong an balitu' ot ipongnan iyammah nan opat an duggun nan Kahun ta hindudwah numbinahhel.

\VS{4}Ot mangiyammah pangiyattangan an hay inyammana ya nan kayiw an akasya ot oddahanah balitu'.

\VS{5}Ot pumbinahhelonan iduul hinadan nun'atuligonggong hinadan duggun nan Kahun ta pangiyattangan nadan mangdon.


\par }{\PP \VS{6}Ot iyammana bo nan kalub nan Kahun an hay iniphodna ya nan namahmah an balitu' an hay dinukkena ya napat ta limay (45) pulgada. Ya hay binillogna ya baintit pituy (27) pulgada.

\VS{7}Ot ingammutnan iyammahdi nan duwan kerubim an hay inyammana ya nan balitu' an pinandayna

\VS{8}ta nihamad an niha"ad hi numbinnongwah nan uhhun nan kalub nan Kahun.

\VS{9}An nunhangngabona dadiyen kerubim mu inyuhdungdah nan kalub ot bitbitonay paya'da ta nahophopan nan kalub.


\par }{\SH Nan Lamehaan
\par }
{\PP \VS{10}Ot iyammana bo nan akasya hi lamehaan an hay dinukkena ya tuluy umpi ya hay binillogna ya ohay umpi ta han godwa. Ya hay tinagena ya duway umpi ta han godwa.

\VS{11}Ot oddahanah namahmah an balitu' ot alkusana boh balitu' an namin nan nundina'ging hi uhhuna.

\VS{12}Ot ha"adana nan nundina'ging hi tuluy pulgaday binillogna an kayiw ot alkusanah balitu' di nunlini"odan.

\VS{13}Ot iyammana boy opat di natuligonggong an balitu' ot idikkitnah nan opat an hukin nan lamehaan

\VS{14}hi da"ul nan da'gingna ta iduulan nan pangiyattangan.

\VS{15}Ya hay inyammanah nan pangiyattangan ya nan kayiw an akasya ot oddahanah balitu'.

\VS{16}Ot iyammana bo nadan ma'usal hidin umat hi duyu ya basu ya malukung ya pannuman an ittuwan di ma'inum an midawat i Apu Dios. Ya an namin datuwen miha"ad hinan lamehaan ya namahmah an balitu' di inyammada.


\par }{\SH Nan Punhilawan
\par }
{\PP \VS{17}Ot pandayona nan namahmah an balitu' hi punhilawan. Ta ohan nangammut an balitu' nan mihipun hi pu"una ya nan nigawwan ay adolna ya nan alkusnan umat hi habhabung ya nadan hapangna ya nadan hilawna.

\VS{18}Ta onom nadan ay hapang an hilaw te hintutluh numbinahhel.

\VS{19}Ya way ohah nan ay hapang ya na'alkusan hi tulun natuntunud an ay habung di almon.

\VS{20}Ya nan nigawwan ay adol nan punhilawan ya opat nan natuntunud an ay habung di almon.

\VS{21}Ta ohay ay nuwanin habung on numbinahhel hi baktunay duwan hilaw ta ingganah nan mi'atlun habung. Ta hintutluh numbinahhel nan numpopotto'an an hilaw.

\VS{22}Ta an namin nadan alkusnan ay habung ya nan tulun numpopotto'an an hapang ya oha nan nangammut an namahmah an balitu' an pinandayna.


\par }{\PP \VS{23}Ot iyammana bo nan pitun ay basun punhilawan ya nan pumputul hi mitsa ya nan pangi'amungan hi gubu an hay inyammana ya nan namahmah an balitu'.

\VS{24}Ta tulumpulut opat (34) di kilun namahmah an balitu' di na'usal ot ahi magibbuh nan punhilawan an niddum nan umat hi pangi'amungan hi gubu ya nadan udum.


\par }{\SH Nan Punggobhan hi Insenso
\par }
{\PP \VS{25}Ot iyammana bo nan punggobhan hi insenso an kayiw an akasya. Ya hay dinukkena ya ohay umpi ta han godwa an numpaddung hinan binillogna an oha boy umpi ta han godwa. Ya hay tinagena ya tuluy umpi. Ya hinan opat an dugguna ya iniphodnahdiy ha'gud an ningammut hinan kayiw an akasya.

\VS{26}Ot oddahanah balitu' nan uhhuna ya an namin nan muntigoh nunlini"odan ya nan opat an ha'gud. Ot alkusanah balitu' nan nundina'ging hi da"ul nan uhhuna.

\VS{27}Ot iyammanay opat di natuligonggong an balitu' ot i'apyana dadiye ta hindudwah nan numbinahhel. Ta hidiy pangiduulandah nan pangiyattanganda.

\VS{28}Ya hay inyammana i dadiyen pangiyattangan ya kayiw an akasya ot oddahanah balitu'.


\par }{\PP \VS{29}Ot mangiyamma nadan nala'ing an mangiyammah lana hi lanan usalon di padi ya nan mapmaphod di hunghungnan insenso.




\par }\Chap{38}{\SH Nan Punggobhan Hi Mi'nong I Apu Dios
\par }
{\PP \VerseOne{1}Inyammada bo nan kayiw an akasya hi punggobhan hi mi'nong i Apu Dios. Ya hidiyen iniphodda ya numpapaddungonda nan opat an da'gingna an himpipituy umpi ta han godwa. Ya hay tinagena'e ya opat di umpi ta han godwa.

\VS{2}Ot iyammada bo nan ha'gud hinan opat an dugguna an ingngammutdah nan kayiw an akasya hi punggobhan hi mi'nong an na'oddahan hi gombang.

\VS{3}Ya an namin nadan ma'usal hidi an umat hinadan banga ya nadan punggaud hi gubu ya nadan malukung an duyu an iha"adan di dala ya nadan tibi' di dotag ya nadan pangittuwan hi bala ya hay iyammada ya nan gombang.

\VS{4}Ot iyammada bo han ay nalagan gombang ot uhbungondah nan punggobhan ta nipogpog hinan gawwana.

\VS{5}Ot ha"adandah opat di gombang an nun'atuligonggong nan punggobhan hi mi'nong ta pangiduulandah nan pangiyattangan.

\VS{6}Ta iniphodday duwan pangiyattangan an kayiw an akasya ot oddahandah gombang.

\VS{7}Ot iduuldah nan numbinahhel i diyen punggobhan hi mi'nong ta midadaan hi pangiyattanganda ya hidiyen punggobhan ya nadingding hi kayiw mu nabaoy dallomna.


\par }{\SH Nan Besin An Pun'ulahan
\par }
{\PP \VS{8}Inyammada bo nan gombang an besin ya nan gombang an ipabunana an hay inyammada ya nan indat nadan binabain muntamuh nan way panton di pundayawan an dadiye nan gombang an diggalda.


\par }{\SH Nan Alad Hi Nunlini"odan Nan Pundayawan
\par }
{\PP \VS{9}Inyammada bo nan mi'alad an kultina hi nunlini''odan nan lita"angan nan tabernakel an hay dinukken nan nummuyyad ya umeh hinggahut ta nabongley (150) umpi. Ya hay inyammada ya nan napinun linen.

\VS{10}Ya hay tu"ud di mandol hi kultina ya bainti (20) an impabundah baintin (20) gombang. Ya hay inyammadah baddong ya kawit ya nan silber.

\VS{11}Ya hay dinukken'en nan kultinah nangappit hi huddo'na ya numpaddung hinan kultinah nangappit hi muyyadna an hinggahut ta nabongley (150) umpi ya bainti (20) boy tu"udna an nipabundah baintin (20) gombang. Ya hay inyammada nimpeh kawit ya baddong ya nan silber.


\par }{\PP \VS{12}Ya hay dinukken'en nan kultinah nangappit hi alimuhan di algo ya napitut limay (75) umpi. Ya himpuluy (10) tu"ud di mandol hi kultina ya himpulu (10) boy nipabunanda. Ya atbohdin hay inyammadah kawit ya baddong ya nan silber.

\VS{13}Ya athidi bon napitut limay (75) umpiy dinukkenah nangappit hi tuluwan di algo.

\VS{14}Ya hinan way geyt ya nundinommang di kultina an hay dinukkena ya baintit duwa ta han godway (22 ½) umpi. Ya hi nangappit hi winawwan ya tuluy tu"udna ya tulu boy ipabunanda.

\VS{15}Ya hay nangappit hi iniggid ya atbohdin hay nikultina ya baintit duwa ta han godway (22 ½) umpiy dinukkena. Ya tuluy tu"udna ya tulu boy nipabunanda.

\VS{16}Ya an namin nadan kultinan mi'alad hi nunlini"odan nan tabernakel ya napinun linen di niyamma.

\VS{17}Ya hay ipabunan nadan tu"ud ya gombang. Ya hay inyammadah kawit ya baddong ya nan silber. Ta an namin nadan tu"ud ya naha"adan di uddudah silber an punhablayan.

\VS{18}Ya nan kultinan mihawan hinan geyt ya tulumpuluy (30) umpiy dinukkena. Ya hay impiyammadah nan nala'ing an mumbolda ya nan napinun linen an hinulid ya asul ya bayulet ya mumbolah. Ya hay tinagena'e ya pituy umpi ta han godwa an nipaddung hi tinagen nan nikultinah nunlini"odan.

\VS{19}Ya hay inyammadah tu"ud ya opat an nipongdan nipabun hi opat bon gombang. Ya hay inyammadah nan kawit ya baddong ya nan silber. Ot oddahanda bo nan uddun nan tu"ud hi silber.

\VS{20}Ya an namin nadan pahok an ma'usal hinan tabernakel ya nan nunlini"odana ya gombang di inyammada.


\par }{\SH Hay Bilang Di Na'usal Hinan Niyammah Nan Tabernakel
\par }
{\PP \VS{21}Hay bilang nadan balitu' ya silber ya gombang ya nadan udum an ma'usal hinan tabernakel ya intudo' nadan tinanud Libay te hiyay imbagan Moses. Ta nan padi an hi Itamar an imbabalen Aaron di mumpapto' i diyen tamu.

\VS{22}Ya nan apapun Hur an imbabalen Uri an nalpuh nan tinanud Judah an hi Besalel di nangiyammah nadan imbagan Apu Dios i Moses.

\VS{23}Ya hay bimmoddang i hiya ya hi Oholiab an imbabalen Ahisamak an tinanud Dan. Hiya ya nala'ing hi nat'onat'on an tamu an umat hi mumpa'ot ya nala'ing bon munnomnom hi maphod an iyamma ya nala'ing bon mumboldah luput an hay usalona ya hinulid an asul ya bayulet ya mumbolah.


\par }{\PP \VS{24}Hay ngammut di indat nadan tataguh balitu' an na'usal hinan pundayawan ya hiyam di gahut ta nahiyam ta lima ta han mahuluk hi godway (995.6) kilu.


\par }{\PP \VS{25}Ya hay indatdah silber ya tuluy libut opat di gahut ta han baintit opat ta han mahuluk hi godway (3,424.6) kilu.

\VS{26}Ya hay nangdat i datuwen silber ya nadan linala'in mihipun hi baintiy (20) tawonda ya nadan mahuluk hi baintiy (20) tawonda. Ya hay bilang di linala'in nangdat ya onom di gahut ta tuluy libu ta han limay gahut ta nabongle (603,550).

\VS{27}Ta nan tuluy libu ta han nanom (3,060) di kilun di silber ya inyammadah hinggahut (100) an ipabunan nadan mandol hi kultinan nan tabernakel ya nadan tu"ud nan pangihablayan hinan kultinah dallom nan tabernakel. Ya hay na'usal hi silber hinan ohan ipabunan di mandol hi kultina ya umeh tulumpulu ta han godway (30.6) kilu.

\VS{28}Ya nan nahawwal an mahuluk hi godway kilun silber ya inyamman da Behalel hinan pangihablayan hi kultina ya kawit ot oddahandah silber di uddun nadan tu"ud.


\par }{\PP \VS{29}Ya hay inamung nadan tatagu hi gombang ya duway libut opat di gahut ta han walu ta han godway (2,408.5) kilu.

\VS{30}Ta hiyay inyammadah ipabunan nadan tu"ud hinan panton nan tabernakel ot usalonda nadan udum an gombang hinan punggobhan hi mi'nong ya nan ay nalaga ya nadan udum an ma'usal hidi.

\VS{31}Ot iyammaday udum hinadan pangipabunan hinadan tu"ud hi nunlini"odan ya nadan pahok an ma'usal hinan tabernakel ya nadan alad hi nunlini"odan nan lita"angana.




\par }\Chap{39}{\SH Nan Lubung Di Padi
\par }
{\PP \VerseOne{1}Hay inaboldah lubung di padi hinan punhilbiyandah nan pundayawan i Apu Dios ya nan hinulid an asul ya bayulet ya mumbolah. Ya athidi boy inyammadah nan lubung nan nabaktun padin hi Aaron ta miyunnudan hinan imbagan Apu Dios i Moses.


\par }{\SH Hay Inyammadah Nan Ephod
\par }
{\PP \VS{2}Hay inyammadah nan ephod ya nan napinun linen ya nan hinulid an balitu' ya asul ya bayulet ya mumbolah.

\VS{3}Ya hay inatdan nangiphod hi hinulid an balitu' ya pinandayda nan balitu' ta ay papel di iningpihna ot ahida kaltikaltibon ot ahi iboldan di nun'ala'ing an mumbolda.

\VS{4}Ya nan ephod ya duway panid an luput ta mibonog di oha ya mipalagpag di oha ot ha"adandah pumpattitan nan mipu'ol ta pundammuwanda.

\VS{5}Ya nan balikisna ya ningammut hinan ephod ta numpaddung di tigoda an hay ipiyammadah nan nala'ing an mumbolda ya nan napinun linen ya nan hinulid an balitu' ya asul ya bayulet ya mumbolah ta miyunnudan hinan imbagan Apu Dios i Moses.


\par }{\PP \VS{6}Ot ipakladah nan balitu' nan duwan nabalol an batu an oniks. Ot itudo'dahdih nan oniks di ngadan nadan himpulut duwan (12) tinanud Israel.

\VS{7}Ot i'ugutdah nan mipu'ol hinan ephod ta nanongnan mipapanomnom nadan tinanud Israel ta miyunnudan hinan imbagan Apu Dios i Moses.


\par }{\SH Nan Miyoddah Hinan Ephod Hi Palagpag Nan Padi
\par }
{\PP \VS{8}Ot iyammada bo nan miyoddah hinan ephod hi palagpag nan padi an hay inyammada ya nan ibban nan niyammah ephod an napinun linen ya hinulid an balitu' ya asul ya bayulet ya mumbolah an inyamman di nala'ing an mumbolda.

\VS{9}Ya hay a'atna ya luput an nakupin an numpapaddung nan opat an da'gingna an hinhihiyam di pulgada.

\VS{10}Ot i'ugutdahdiy opat di nalinlinyan nun'abalol an batu. Ta hinan namangulun linya ya in'ugutda nan rubi ya topas ya beril.

\VS{11}Ya hinan mi'adwan linya ya nan torkois ya sapira ya emerald.

\VS{12}Ya hinan mi'atlun linya ya nan jasint ya agate ya ametis.

\VS{13}Ya hinan mi'apat an linya ya nan krisolayt ya oniks ya jasper. Ya an namin danaen nun'abalol an batu ya impakladah balitu'.

\VS{14}Ot ipongdan itudo' i dadiyen himpulut duwan (12) batu di ngadan nadan himpulut duwan (12) tinanud Israel.


\par }{\PP \VS{15}Ot iyammada nan ay na'apid an namahmah an balitu' ta puntayunda i diyen miyoddah hinan ephod hi palagpag nan padi.


\par }{\PP \VS{16}Ot iyammada boy duwan ay singsing an balitu' ot i'ugutdah nan duwan numbaktun duggun diyen miyoddah hinan ephod hi palagpag nan padi.

\VS{17}Ot itayunda nan ay na'apid an namahmah an balitu' hinan duwan ay singsing.

\VS{18}Ot itayunda nan bongwahna hinan oniks hinan ephod hinan mipu'ol.

\VS{19}Ot ha"adanda boh ay singsing an balitu' ya in'ugutdah nan dallom nan duwan nunda"ul an duggun nan miyoddah hinan ephod hi palagpag nan padi.

\VS{20}Ot iyammada boy duwan ay singsing an balitu' ot i'ugutdah baktun nan balikis nan ephod.

\VS{21}Ot tayunandah asul an hinulid nan numpotto'an nan duwan ay singsing hinan miyoddah hinan ephod hi palagpag nan padi hi way baktun di balikisna ta mihamad an midakop ta adi munlaplape ta miyunnudan hinan imbagan Apu Dios i Moses.


\par }{\SH Nadan Udum An Ilubung Nan Padi
\par }
{\PP \VS{22}Nan adukken lubung an iyoddahan nan ephod ya hay inabolda i diye ya nan hinulid an asul.

\VS{23}Ot i'ugutdah nan mibagang di na'abol ta adi mahethet.

\VS{24}Ot mun'ammada boh ay bungan di pomegranet an hay inyammada ya nan hinulid an napinun linen ya asul ya bayulet ya mumbolah. Ot i'ugutdah nan migayadan ta ahitanattayunda.

\VS{25}Ot mangiyammada boh nan namahmah an balitu' hi kikkitang an batingting ot ibattabattandan i'ugut hinadan pomegranet

\VS{26}ta nali'li'woh nan gayadan ta hidiyey ilubung nan padi hinan punhilbiyandah nan tabernakel ta miyunnudan hinan imbagan Apu Dios i Moses.


\par }{\PP \VS{27}Ot iyammaan bon nadan nala'ing an mun'abol hi napinun linen da Aaron ya nadan linala'in imbabalena hi munggayyadan an lubung

\VS{28}ya turban ya pongot ya putut an pantalon.

\VS{29}Ya nan miwakoh adolda ya hay miyamma ya nan napinun hinulid an linen ya asul ya bayulet ya mumbolah an iyamman di nala'ing an mumbolda ta miyunnudan hinan imbagan Apu Dios i Moses.


\par }{\PP \VS{30}Ot iyammada hah nan namahmah an balitu' ot itudo'dahdiy, Niyappit i Apu Dios.

\VS{31}Ot ga'odandah linubid an asul ot i'ugutdah nan turban ta miyunnudan hinan imbagan Apu Dios.


\par }{\PP \VS{32}Ta hidiyey nagibbuhan nan tabernakel an pi'dammuwanda i Apu Dios an inunuddan namin nan imbagan Apu Dios i Moses.

\VS{33}Te inyen nadan tatagu i Moses nadan miyammah nan tabernakel an umat hinadan kultina ya nadan pun'ipit ya nadan mandol hi kultina ya nadan miballabag ya nadan tu"ud ya nadan ipabunan nadan tu"ud.

\VS{34}Ot iyeda bo nadan kultina an hay niyamma ya nan up'up di tangbal an kalneron nakololan hi mumbolah ya nan miyoddah an up'up di animal hinan baybay ya nan kultinan mihawan hinan Kahun.

\VS{35}Ot eda iha"ad nan Kahun an nittuwan nan Hapit Apu Dios ya nan kalubna an ma'alih a'aanan di bungot Apu Dios an gapuh bahul nadan tatagu ya nan pangiyattanganda i diye.

\VS{36}Ot iyeda bo nan lamehaan ya nadan mahapul hidi ya nan tinapay an midawat i Apu Dios

\VS{37}ya nan balitu' an punhilawan ya nan lanan di olibo an ma'usal ta ahi dumilag ya nadan udum an ma'usal hidi.

\VS{38}Ot iyeda bo nan balitu' an punggobhan hi insenso ya nan lana an mihiit hinadan miyappit i Apu Dios ya nan maphod di hunghungnan insenso ya nan mikultinah nan panton nan tabernakel.

\VS{39}Ot iyeda bo nan gombang an punggobhan hi mi'nong ya nan mi'apyahdin ay nalagan gombang ya nadan pangiyattangan an kayiw ya an namin nadan mahapul hidi. Ot iyeda bo nan besin ya nan ipattukana

\VS{40}ya an namin nan kultinan mihandih nan lita"anganah nan nunlini"odan ya nan geytna ya nadan pahok ya tali ya an namin nadan mahapul hidi i diyen tabernakel an pi'dammuwan i Apu Dios.

\VS{41}Ot iyeda bo nan mun''aphod an lubung di padi an ilubung da Aaron ya nadan linala'in imbabalenah nan punhilbiyandan Apu Dios.


\par }{\PP \VS{42}Ta inat nadan tinanud Israel an namin nan miyunnudan hinan imbagan Apu Dios i Moses.

\VS{43}Ya hidin tinigon Moses dadiyen namin ya immannung an niyunnudandah nan imbagan Apu Dios. Ot inayunan wagahan dida.




\par }\Chap{40}{\SH Hay Imbagan Apu Dios Hi Pangipata'dogandah Nan Tabernakel
\par }
{\PP \VerseOne{1}Alyon Apu Dios i Moses di,

\VS{2}Hay pangipata'doganyuh nan tabernakel an pi'dammuwanyun ha"on ya hitun madatngan nan mamangulun algoh nan mamangulun bulan.

\VS{3}Ta ipaghopyuhdi nan Kahun an nittuwan nan Hapit'un Dios ya inha"adyu nan kultinana ta mahawanan.

\VS{4}Ya impaghopyu bo nan lamehaan ya inha'moyuhdi nadan mahapul an miha'mohdi. Ya impaghopyu nan punhilawan ya tinolganyu nadan hilawna.


\par }{\PP \VS{5}Ya impaghopyu bo nan balitu' an punggobhan hi insenso ya inha"adyuh way potto' nan Kahun. Ya ahiyu mohpe inhable nan kultinan nan panto.


\par }{\PP \VS{6}Ya inha''adyuh dommang nan panto nan punggobhan hi mi'nong.

\VS{7}Ya inha"adyu nan ongal an besin hi numbattanan nan tabernakel an pi'dammuwanyu i ha"on ya nan punggobhan hi mi'nong ya inittuwanyuh liting.

\VS{8}Ya kinultinaanyu nan nunlini"odan nan lita"angan nan tabernakel ya kinultinaanyu bo nan geytna.

\VS{9}Ya inalam nan lana ya em nunwalaghi'an nan tabernakel ya an namin nadan gina'un wahdi ta wan miyappitda i ha"on.

\VS{10}Ya winalaghi'am bo nan punggobhan hi mi'nong ya an namin nan wahdin ma'usal ta miyappitdan ha"on

\VS{11}ya inatmu bohdi hinan ongal an besin ya nan nipabunana.


\par }{\PP \VS{12}Ya inyem mohpe da Aaron ya nadan linala'in imbabalenah nan way panton nan tabernakel ya nun'ulahom didah liting.

\VS{13}Ya impilubungmun Aaron nan lubung di padi ya hiniitam di ulunah lana ta miyappit i ha"on ta hiyay padin munhilbin ha''on.

\VS{14}Ya impilubungmuh nadan imbabalena nan napto' an ilubungda.

\VS{15}Ya hiniitam di uluda hi lana ta umat hinan inatmun amada ta diday padin munhilbin ha''on. Ya gapuh nan nangihiitam hi lana hi uluda ya mibilangdah padi ya ta'on on nadan tanudanda.


\par }{\SH Hay Nangipiyammaan Moses Hinan Tabernakel
\par }
{\PP \VS{16}Hi Moses ya inatnan namin nadan imbagan Apu Dios hi atona.

\VS{17}Ta hidin ohay algo han nibaluh din mamangulun bulan hidin mi'adwah tawon hi nakakandah ad Egypt ot ipata'dogda nan tabernakel.

\VS{18}Ya hay inatdan nangipata'dog ya indadaanda ni' nadan ipabunana ot ahida ipata'dog hidi nadan mandol hi kultina ot ballabagandah nadan tabla dadiyen mandol hi kultina. Ot ipata'dogda nadan tu"ud.

\VS{19}Ot oddahanda nadan kultinan nan tabernakel ta miyunnudan hinan imbagan Apu Dios.

\VS{20}Ot alan Moses nan duwan batun nitud'an nadan Himpulun Tugun Apu Dios ot ena ittuh nan Kahun ot iduulnahdi nan kayiw an pangiyattangan nadan mangdon ot ahina kaluban hinan kalub an ma'alih a'aanan di bungot Apu Dios an gapuh bahul nadan tatagu.

\VS{21}Ot ipaghopdah diyen Kahun hinan tabernakel ot handiyanah nan kultina ta miyunnudan hinan imbagan Apu Dios hi atona.

\VS{22}Ot iyeda nan lamehaan hidih nan bahhel nan nakultinaan ot iha"addah nangappit hi huddo'na.

\VS{23}Ot iha"addah nan lamehaan nan tinapay an nidawat i Apu Dios ta miyunnudan hinan imbagan Apu Dios.


\par }{\PP \VS{24}Ot iyena bo nan punhilawan ot iha''adnah dommang nan lamehaan hi nangappit hi muyyadna.

\VS{25}Ot tolgana dadiyen hilaw hidi ta miyunnudan hinan imbagan Apu Dios.


\par }{\PP \VS{26}Ot ipaghopna bo nan balitu' an punggobhan hi insenso hi hinangngab nan nakultinaan.

\VS{27}Ot gobhonahdi nan mapmaphod di hunghungnan insenso ta miyunnudan hinan imbagan Apu Dios.


\par }{\PP \VS{28}Ot kultinaanda mohpe nan panton nan tabernakel.

\VS{29}Ot eda iha"ad nan punggobhan hi mi'nong hinan nihaggon hinan way panton nan tabernakel an pi'dammuwan i Apu Dios ot i'nongdahdi nadan maghob an mi'nong ya nadan miwadat i Apu Dios an makan ta miyunnudan hinan imbagan Apu Dios.


\par }{\PP \VS{30}Ot ena bo iha"ad nan besin hinan numbattanan nan tabernakel ya nan punggobhan hi mi'nong ot talwanah liting ta pun'ulahan nadan padi.

\VS{31}Ta hidiy e nun'ulahan da Moses ya hi Aaron ya nadan linala'in imbabalen Aaron hi ta'leda ya hukida

\VS{32}on ahida hunggop hinan pi'dammuwan i Apu Dios ya ta'on on hinan umayandah nan punggobhan hi mi'nong ta miyunnudan hinan imbagan Apu Dios.


\par }{\PP \VS{33}Ot kultinaan da Moses nan nunlini''odan ta waday lita"angan nan tabernakel ya nan punggobhan hi mi'nong ot kultinaanda bo nan geyt nan lita"angan. Ta hidiyey nagibbuhan diyen inyammada.


\par }{\PP \VS{34}Indani ya nahophopan hi bugut hidiyen pi'dammuwan i Apu Dios ta napnu nan tabernakel hinan binang Apu Dios.


\par }{\PP \VS{35}Ta ma"id ha aton Moses an hunggop hidi.


\par }{\PP \VS{36}Ta nihipun i diye ya ingganah on tigon nadan tinanud Israel an tumage nan bugut hi baktun nan tabernakel on ahida palu'ahon hidiyen tabernakel ta inayundah nan pumbaatanda.

\VS{37}Mu agge'e ni' timmage nan bugut hinan tabernakel ya adida makak nadan tatagu.


\par }{\PP \VS{38}Ta athi'athidiy na'at i diyen eda immaninnabatan. Te mapatal'e on wada nan bugut hi baktun nan tabernakel. Ya nahdom'e on ay mundalang an apuy ta mabalin an panigan nadan tatagu.

\par }