\NormalFont\ShortTitle{Lamentation}

{\MT Lamentation

\par }{\MTC (Lamentations)

\par }{\IOT Hay A'at Tuwen Liblu An Lamentation

\par }{\IP Hay alyon di dakol ya hi Jeremiah di nangitudo' ituwen liblu. Te hidin agge ni' na'at nadan nitudo' ituwen liblu ya numpahpahmo' hi Jeremiah hinadan ibbanan i Jerusalem ta muntutuyudah bahulda ta ibangngaddan mangun'unud i Apu Dios mu mungngoheda an adida un'unudon di tuguna. Ta hiya mo nan inyabulut Apu Dios an dadagon di i Babilon hi ad Jerusalem ya ta'on on nan Templo. Ta dakol di nateh nadan i Judah ya dakol bo i diday binaludda ot iyedah ad Babilon.

\par }{\IP Ya nan nangitudo' ituwe ya tinigona datuwen namin an na'na'at ta hiya nan nunhigla an umukayungan. Ot hiya nan intudo'nah tuwen liblu ta ipa'innilanay hakit di nomnomna hi nadadagan di ad Jerusalem an namamah nan Templo ya hay a'at di nunligatanda.

\par }{\IP Mu hay ohah impa'innilana ya nan amaphod damdaman Apu Dios an ta'on on nganneh diyen ligat an inyabulutnan ma'at hinadan tataguna ya nan bobleda.

\par }{\IOT Hay Nitudo' Ituwen Liblu

\par }{\IO 1. Hay e umukayungan nadan nabatin tatagu hi ad Jerusalem (Lamentation 1)

\par }{\IO 2. Hay nipatigan di bungot Apu Dios hinadan tataguh ad Jerusalem (Lamentation 2)

\par }{\IO 3. Hay nipa'innilaan di a'at nan munnananong an pumpapto' Apu Dios ya nan pamhodna (Lamentation 3)

\par }{\IO 4. Hay punlattuwagan nadan i Jerusalem handi ya hay nibabainanda (Lamentation 4)

\par }{\IO 5. Hay numpaboddangan nadan i Jerusalem i Apu Dios ta mumbangngad nan maphod an pi'hayhayyupandan hiya (Lamentation 5)



\par }\ChapOne{1}{\SH Hay Nadadagan Di Ad Jerusalem
\par }
{\PP \VerseOne{1}Hi ad Jerusalem ya napnu ni' hi tagu ya nundingngol hi abobboble an ongal di abalinana. Mu nunhiglay ena niwalongan an nipaddung i ha babain nabalu. Ta numbalindah himbut\FTNT{*}{{\FR 1:1 }{\FR{1:1
}}{\FT{Nan himbut ya nabayadan an baal ta adi mipabo'laan.}}} nadan tatagu an ta'on on hiyay ap'aphodan ni' hi abobboble.


\par }{\PP \VS{2}Ta ilablabiday kogakoga an gapuh hakit di nomnomda ta umayu'ayuh di luwada. Mu ma"id ahan hinadan niddumanda ni' an boble ha e bumoddang i dida. Te an namin nadan gagayyumda ni' ya ina"ulanda dida ot mumbalindah binuhulda.


\par }{\PP \VS{3}Ta nadan i Judah ya napalpaligatda ot iyeda bo udot didah udum hi boble ot mumbalindah himbut hidi. Ta ma"id attog peman ha pohod di eda nitaguwan. Ta mapalpaligatda mu ma"id ha mabalinanda te nali"ubdah binuhul.


\par }{\PP \VS{4}Ta nun'agado'otan mo nadan awon an umeh nan Templo hi ad Zion. Te ma"id mo ha uggan umehdi hinadan mangilin an algo. Ya napa"ih an namin nadan geyt hidih nan Templo. Ta an namin nadan tatagu an namamah nadan padi ya nadan mumpangilog an binabai\FTNT{†}{{\FR 1:4 }{\FR{1:4
}}{\FT{Nadan mumpangilog an binabai ya dida nadan uggan mungkantah nan Templo.}}} ya mahkit hi nomnomda.


\par }{\PP \VS{5}Ta hay numbalin hi ap'apuda mo ya nadan binuhulda. Ta pinumhod di nitaguwan dadiyen binuhulda te inyabulut Apu Dios di punligatan nadan i Judah an gapuh nan dakol an numbahulanda. Ta inyen nimpen di binuhulda didah udum hi boble.


\par }{\PP \VS{6}Ta nama"id moy amaphod di ad Jerusalem. Ya nada'en ap'apuhdi ya umatdah nan ulha an ma"id mo ha ena anon hi holo' ta adi pa"abtik hi'on wadaday manganup i hiya.


\par }{\PP \VS{7}Ta ad uwani an mapalpaligat nadan i Jerusalem an ma"id ha eda punhituwan ya nomnomnomonda mohpe nadan mun'aphod an wada ni' i didah din nadne. Te hidin inabak di binuhulda dida ya ma"id nimpe ahan ha bimmoddang. Ya ngihngihilanda bo udot dida.

\VS{8}Athidiy na'at i dida te nunhigla ahan di numbahulanda an i Jerusalem. Ta numbalinda moh ay na'aluggit an punhaikan. Ya an namin nadan tatagu an diday tangtangadonda ni' ya pihulonda mo dida an gapu ta tinigoda nan nunhigla an nibabainanda ta umatda i ha nabolladan an tagu.


\par }{\PP \VS{9}Hay a'at di numbahulanda ya mi'alig hinan inlubungda an ma'attigo mo ahan di lugitna. Mu aggeda ahan ninomnom di pumbalinan nan a'atda ta hiya nan nunhiglay eda nibabainan. Mu ma"id ha e mangipa'amlong i dida. Ot alyonda mohpe i Apu Dios di, Mahmo' ami tayya te inabak da'mih nadan binuhulmi.


\par }{\PP \VS{10}Te hay inat nadan binuhul di i Jerusalem ya eda nun'alan namin nadan nun'abalol an gina'uda. Ta tinigoday nanggopandah nan ipagol Apu Dios an hogpon di bokon Judyu hinan Templo.


\par }{\PP \VS{11}Ya an namin nadan tataguh ad Jerusalem ya ta'on hi nunhiglay inagangda on eda mo attog umana'anap hi anonda. Ta pun'ihukkatda nadan nun'abalol an gina'udah makan ta wan tumaguda. Ot hiya nan intangaddan Apu Dios an alyonday, Uhdungan da'mi bahan Apu Dios te nunhigla tayyay panildilahdan da'mi.


\par }{\PP \VS{12}Ya alyondah nadan uggan luma"uh hi ad Jerusalem di, Tigonyu'e tayyay inat Apu Dios i da'min gapuh bungotna. Nunhigla tayya an ma"id ha nihippatan tun ligat an holholtaponmi?

\VS{13}Te impa'alin Apu Dios han ay apuy ta na'appudut di adolmi.\FTNT{‡}{{\FR 1:13 }{\FR{1:13
}}{\FT{Hay alyon di udum i diyen apuy ya hidiye nan numpu'ul hi ad Jerusalem.}}} Ya ay da'mi bo kinnah nan hulu i hiya ta adi da'mi ibu'anan. Ot taynan da'mi ta inyal'algomihdi an nunligligat.

\VS{14}Ya ayna bo binilabilang an namin di bahulmi ot punhuhu"upona ot ipibangngolna i da'mi. Ta hiya nan milu'uy amih damotna. Te hi Apu Dios di nangiyabulut i da'mi hinadan binuhulmi ta adimi abalinan an abakon dida.


\par }{\PP \VS{15}Te inwalong mon Apu Dios nadan mun'abikah an tindalumih ad Jerusalem ta hiya nan na'abak ami. Ot pa'aliyonay titindalu ot patayonda nadan mumpangilog an linala'i an i'imbabalemi. Ta nadan tataguh ad Judah ya mi'aligdah greyp hinan pungkopalan an inggatigatin Apu Dios.


\par }{\PP \VS{16}Ta hiya nan nunhigla an lumuwaluwa ami mu ma"id ha nangalubyag i da'mi ta wan mipa'amlong ami. Ta ma"id mo ha namnamaon nadan i'imbabalemi te ongal di abalinan nadan binuhulmi.

\VS{17}Ta mumpahpahmo' ami mu ma"id nimpe ahan ha immalin namoddang i da'mi. Te inayagan Apu Dios an namin nadan nunlini"odan an boble ot gubaton da'mi. Te numbalin ami an i Jerusalem hi alulugnin hi panigoda.


\par }{\PP \VS{18}Hi Apu Dios ya nipto' peman di pangatna mu ningammut an da'min tataguy nangibahhoh nan tuguna. Ot donglonyun da'yun tataguh udum an boble ta nomnomnomonyuh tuwen punligatanmi. Te nadan mumpangilog an i'imbabalemi ya inye"en di binuhulmih udum an boble.


\par }{\PP \VS{19}Inayaganmi nadan gagayummi ta boddangan da'mi mu onnot on ina"ulan da'mi i dida. Ta ta'on on nadan padi ya nadan mangipangpanguluh nadan tatagu ya nun'a'ateda attog hi eda nangana'anapan hi anonda.


\par }{\PP \VS{20}Ot tigom'e bahan Apu Dios an nunhigla tayyay inomnomanmi. Te gapuh ngohemi ya kumobakobaal di balamih takutmi. Te numpaten nadan binuhulmi nadan ibbami mu ta'on on nan wadah nadan babale on mun'a'ateda an gapuh dogoh ya inagang.

\VS{21}Ta dingngol di tataguy palakmi\FTNT{§}{{\FR 1:21 }{\FR{1:21
}}{\FT{Hay pangalin di udum hinan palak ya ayangang.}}} mu ma"id ha bumoddang i da'mi. Ya innilan nadan binuhulmiy punligligatanmi mu onnot on mun'am'amlongda ituwen inyabulutmu an holholtaponmi. Ot hiya nan hanat atom piboh diyen imbagam an punholholtapanda ta umat hinan inatmu i da'mi.

\VS{22}Ot hanat tigom pibo nadan adi maphod an pangatda ta dusaom dida ta umat hi nundusam i da'mi an gapuh nan dakol an numbahulanmi. Ta milu'uy ami tayya an gapuh tun holholtaponmi.




\par }\Chap{2}{\SH Hay Nundusaan Apu Dios Hinadan I Jerusalem An Gapuh Numbahulanda
\par }
{\PP \VerseOne{1}Hi Apu Dios ya nunhiglay bungotna ta pohdonan mibabain nadan tataguh ad Jerusalem. Ta nunhiglay nanadagnah nan nundongol ya ma"aphod an boblen nadan tinanud Israel. Ta ta'on on nan Templo on pina"ihna.

\VS{2}Ot pumpa"ihna bo nadan numpunhituwanda an aggena ahan himmo' dida. Ya ta'on on nadan binattun aladda ya dinadagna an gapuh bungotna. Ta inyabulutna an mibabaindan namin an namamah nadan ap'apuda.


\par }{\PP \VS{3}Ya gapu nimpeh nan nunnaud an bungotna ya pinogpognay abalinanda an tinanud Israel. Ta aggena binoddangan didah din immaliyan di binuhulda. Ta nunhiglay nanadagnah nadan tinanud Israel an umat hi aton nan apuy an gobhonan namin.

\VS{4}Te paddungnay hi Apu Dios di binuhulda an nundadaan di ta'lena an mamaud hinan panana.\FTNT{*}{{\FR 2:4 }{\FR{2:4
}}{\FT{Nan pana ya hidiye nan bokang an ma'usal hi gubat.}}} Ot ipapatenahdih ad Jerusalem an namin nadan tatagu an pun'amlongana ni'. Ta impatigonay nunnaud an bungotna an umat hi pangat di apuy.

\VS{5}Te hiyay numbalin nimpe hi ayda binuhul. Ta dinadagna nadan numboblayan di tinanud Israel ya ta'on on nadan balen di a'ap'apu ya nadan binattun aladda. Ta minamanay kogan nadan tatagu ya hay eda umukayungan.


\par }{\PP \VS{6}Ya ta'on on nan Templo on inyabulutna an ay allung an nalakah nama"ihan nadan binuhulda. Ta pinogpognay pungngilinanda hinan Habadun tungo\FTNT{†}{{\FR 2:6 }{\FR{2:6
}}{\FT{Nan Habadun tungo ya milugih nan mun'ahdom hinan Alimana ta ingganah nan mun'ahdom hinan Habadu an adi mabalin an mundallanan nadan Judyu onu eda mungngunu i diyen algo.}}} ya nadan udum an mangilin an algo. Ya gapuh nan nunnaud an bungotna ya inwalongna nan patul ya nadan padi.

\VS{7}Te inwalongna nimpe nan Templo. Ot iyabulutna ta numpa"ih di binuhulda nadan dingdingna. Ta ma"id mo ha punggobhan hinan mi'nong i hiya. Ta mun'am'amlong dadiyen binuhulda hi nangabakanda ta ahi'i'ingaldahdi hinan way Templo.


\par }{\PP \VS{8}Ta impapatin Apu Dios an dinadag nadan binattun alad hi ad Jerusalem. Ta ma"id ni'mo ha ta'on hi ohah batu hi agge napukal. Te numpa"ihna datuwen nahamad an alad di bobleda. Ta ayayyukada an ma"id mo ha hilbida.

\VS{9}Te nun'atutukad nadan geytna ya nun'apuputung nadan dakigda. Ta ta'on on nan patul ya nadan ap'apun munhilbin hiya ya inye"en di binuhulda hi udum an boble. Ta ma"id mo ha uggan donglon nadan tataguh nan tugun Apu Dios ya nadan udum an ipa'innilanah nadan propeta.


\par }{\PP \VS{10}Ta nadan mangipangpanguluh nadan tataguh ad Jerusalem ya namaaggot umbundah nan luta an way ohaon dindinnongan on nunhagmu'anday uludah hupu' ya numpunlubungdah langgut ta pangipatigodah eda umukayungan. Ya ta'on on nadan mumpangilog an binabai ya iyuyungyungda an gapuh inomnomanda.


\par }{\PP \VS{11}Ya ha"on'e\FTNT{‡}{{\FR 2:11 }{\FR{2:11
}}{\FT{Hanan mangalih ha"on ya ma"id ha mapto' hi'on hi Jeremiah onu nadan udum an nangitudo' ituwe.}}} ya limmatunnu' moy mata' hi kimogakogaa'. Te nunhigla an minomnomana' ta milu'uya' mo ahan an gapuh nadadagan nadan ibba' an tatagu. Ta ta'on on nadan u"unga ya goggolang on nun'a'alngatdah nadan kalata.

\VS{12}Ta mun'ul'ulleda attog an mateh ta'len di hi inada. Te hidin mumpumbagadah anonda ya inumonda hinadan hi inada on ma"id on innayunda mo attog an natukkad an ayda titindalu an nun'ahuhugatan hi gubat.


\par }{\PP \VS{13}Ta nunhigla an mahmo'da nadan i Jerusalem an ma"id ha mabalin hi pangipaddunga' i diyen punligatanda. Ta agge' innilay ato' an bumoddang i dida. Te paddungnay himmalom di hugatda an umat hi dinallom di baybay. Ot nganne nin mahan ha mangipaphod i dida?


\par }{\PP \VS{14}Hanan analyon nadan propeta an impatigon Apu Dios i dida ya layah ahan an ma"id ha hunungna. Te aggeda tinudduwan nadan tatagu an muntutuyuh nan numbahulanda. Ta wan aggeda ni' ot inye"e didah udum an boble. Ta hay intudtududa i dida ya nan agge immannung.


\par }{\PP \VS{15}Ta ad uwanin nadadag hi ad Jerusalem ya pihupihulon nadan tatagun mala"uh an nganihngihilanda on nunwigwigiwigda an alyonday, On hituwe bahan nan alyondan ap'aphodan an boble an pun'am'amlongan di an namin an tataguh tun luta?

\VS{16}Ya namaaggon pinanadngolan nadan binuhulda dida. On dinanildilahda on munggagayotgotdan alyonday, Nadatngan bo aya nan hihimlonmin panadaganmi ituwen bobleda.


\par }{\PP \VS{17}Ta impa'annung Apu Dios nan inalina tuwalih din nadne an atona. Ta teen dinadagnah ad Jerusalem an ma"id ha homo'na. Ta impa'amlongna nadan binuhulda hidin na'abakan nadan i Jerusalem ot ipabaktuna dadiyen ma'ahihhiwo i dida.


\par }{\PP \VS{18}Ot hiya nan dita'u an i Jerusalem ya hanat adi ta'u idinong an kumga an mumpahpahmo' hi abigabigat i Apu Dios.

\VS{19}Ta mahukkatan'e nan guwalya hinan hilong\FTNT{§}{{\FR 2:19 }{\FR{2:19
}}{\FT{Nadan mungguwalya hinan hilong ya mumpitludan mahukkatan ya ahi mabigat.}}} on bimmangon ta'u damdama ta mumpahpahmo' ta'u nimpe i Apu Dios an itagge ta'uy ta'le ta'u ta alina ni' ya hom'on dita'u. Te aay an mun'a'alngat ta'u hi inagang ta awagillang ta'uh tun awon.


\par }{\PP \VS{20}Ot hanat tigom bahan Apu Dios tun ma'ma'at i da'min tatagum. Te undan maphod mahan ha anon nadan binabai nadan imbabaleda an impanapto'da? Ya undan mabalin ta patayonda nadan papadi ya propeta hinan Templo?

\VS{21}Ya tigom'e an awagillangday nate an ta'on on u"unga ya a'amamma on pinaten di binuhulmi. Ya ta'on on nadan mumpangilog ya hay matadom di inyateda. Te gapuh bungotmu ya ma"id ha homo'mu ot ipapatem dida.


\par }{\PP \VS{22}Te inayagam an namin nadan binuhulmi ta na'amungda ta ay piyesta mu onnot on hidiyey nangipatigam hi bungotmun da'mi. Ta nali"ub amin namin an ma"id ha inatmin binumtik ot pumpate da'mi. Ta ta'on on nadan imbabalemi an impanapto'mi on numpaten di binuhulmi.




\par }\Chap{3}{\SH Hanan Nahamad An Ulen Apu Dios
\par }
{\PP \VerseOne{1}Ha"on an nangitudo' ituwe ya pinanatna' di ligat an gapuh bungot Apu Dios.


\par }{\Q \VS{2}Te paddungnay impanguluwa' hinan munhihillong ot padallanona' hidi.


\par }{\Q \VS{3}Ya nunhigla tun punligata' te paddungnay agaggaon hinuplita'.


\par }{\Q \VS{4}Ta ay tayya naguduguduy tungal'u ya aya' na'amamma.


\par }{\Q \VS{5}Ta nunhiglay hakit di nomnom'u an gapu i datuwen holholtapo'.


\par }{\Q \VS{6}Te aya' e inha"ad i hiya hinan munhihillong an lubu'an di nun'a'ateh nabayag.


\par }{\Q \VS{7}Ya ma"id bo udot ha ato' an e bumtik te paddungnay binangkilingana'.


\par }{\Q \VS{8}Ya ta'on ahan ona' mumpahpahmo' an mumpaboddang i Apu Dios mu adina damdama donglon nan dasal'u.


\par }{\Q \VS{9}Ya ayna hinawanan i ha natping hi batu nan awo' ta ma"id ha ato' an bumahhel.


\par }{\Q \VS{10}Ta hay punli'na' ya hi Apu Dios ya umat hinan atatakut an bear onu nan layon an numbota' i ha"on hinan awon.


\par }{\Q \VS{11}Ta paddungnay dimpapa' ot guyuguyudona' ot hillehilleyonay adol'u ot ahiya' taynan.


\par }{\Q \VS{12}Ya paddungna boy immali ot idongdongnan ha"on nan napaud an panana


\par }{\Q \VS{13}an nun'alana nadan papan ot pumpanaa' ta numpangahalomdah adol'u.


\par }{\Q \VS{14}Ta ngihngihilana' hinadan ibba' an tatagu on inyal'algodan mangitaltalyah pamihuldan ha"on.


\par }{\Q \VS{15}Ta nunhiglay nunligata' an paddungnay impa'inumana' i Apu Dios i han ma'apa"it.


\par }{\Q \VS{16}Ya paddungna boy nun'ilaita' hinan pito' on nun'itimoga' hinan batu ta nun'apugupug di boba'.


\par }{\Q \VS{17}Ta gapu i datuwen na'at i ha"on ya ma"id mo ha poto' di nomnom'u an agge' mo innilay a'at di linggop.


\par }{\Q \VS{18}Ta alyo' hi nomnom'uy, Ma"id mo ahan ha abalina' ya adi' mo namnamaon di e pamoddangan Apu Dios i ha"on.


\par }{\Q \VS{19}Te nomnomnomo"e nadan nunligata' ya nan nidawwiya' hinan numboblaya' on mahkit ahan hi e' punnomnoman.


\par }{\Q \VS{20}Ya nunhiglay e' umukayungan.


\par }{\Q \VS{21}Mu immali'e damdama nan maphod an punnomnom'u on nalmuy dinol'un Apu Dios.


\par }{\Q \VS{22}Te ma"id ha pogpog di ulena ya adi maluman nan munnananong an pamhodna


\par }{\Q \VS{23}an paddungnay baluh abigabigat. Te an namin di ibagana ya adina ibahhon aton.


\par }{\Q \VS{24}Ta hiya nan alyo' hi adol'uy, Hi Apu Dios ya ammunay mahapul'u ot hiya ya ammunay pundinola'.


\par }{\Q \VS{25}Te maphod di atonah nadan mangidinol ya mundayaw i hiya.


\par }{\Q \VS{26}Ot maphod on anusan ta'un mannod hinan boddang Apu Dios.


\par }{\Q \VS{27}Ta ihipun ta'u hinan a'unga ta'u an mangipa'ingha an mangitpol hi punligatan.


\par }{\Q \VS{28}Ta wa'e ha ligat ya namaag ya dindinnongan ta'u ya inyukod ta'un Apu Dios.


\par }{\Q \VS{29}Te hiya'ey pangiyukodan ya boddangan ditan hiya.


\par }{\Q \VS{30}Ta ta'on hi tampu'on dita'uh nadan binuhul ta'u on pinadngolan dita'u ya namaag ya inhulug ta'u.


\par }{\Q \VS{31}Ot hi Apu Dios ya ongal di homo'na an adi dita'u inganuy i hiya hi inggana


\par }{\Q \VS{32}an ta'on on iyabulutnay punligatan ta'u mu hom'on dita'u damdama an miyunnudan hinan adi maluman an ongal an pamhodna.


\par }{\Q \VS{33}Te hi Apu Dios ya adina pun'amlongan nan e ta'u punligatan ya inomnoman


\par }{\Q \VS{34}an umat hinan e ta'u apaligatan hi baludan


\par }{\Q \VS{35}onu nan adi a'atan nan pohdon Apu Dios an ma'at i dita'u.


\par }{\Q \VS{36}Ya adina bo pun'amlongan hi'on kulukon dita'uh kasu.


\par }{\Q \VS{37}Mu ta'on on athidi ya gahin on hi Apu Dios damdamay mangiyabulut on ahi mabalin an ma'at.


\par }{\Q \VS{38}Te mabalin an iyabulutna an ma'at nadan maphod ya ta'on on nadan adi maphod.


\par }{\Q \VS{39}Ot adi ta'u munlili hi'on nadusa ta'u an gapuh nadan numbahulan ta'u.


\par }{\Q \VS{40}Ot daan mo ta nomnomon ta'u tun pangat ta'u ta ibangngad ta'un mangun'unud i Apu Dios.


\par }{\Q \VS{41}Ta iyukod ta'un namin di nitaguwan ta'u i hiya ta alyon ta'uy,


\par }{\Q \VS{42}Abulutonmin numbahul ami i he"a te nginhe da'a ta hiya nan agge da'mi pinakawan i he''a.


\par }{\Q \VS{43}Ta gapuh bungotmu ya ay da'mi inunu'unud hinadan nangayanmi on numpatem di udum i da'mi an ma"id ha homo'mu.


\par }{\Q \VS{44}Ya paddungnay nipa"e'ah nan ma"uktul an bugut ta adim donglon di dasalmi.


\par }{\Q \VS{45}Ya inyabulutmu bo udot an hay panigon di tataguh udum an boble i da'mi ya ay ami ginalut an ma"id ha hilbina.


\par }{\Q \VS{46}Ta pinanadngolan da'mi on bina'bain da'mih nadan binuhulmi.


\par }{\Q \VS{47}Ta nunhiglay takutmi an paddungnay nabitu ami te nunhigla tun punligatanmi ya hay emi nadadagan.


\par }{\Q \VS{48}Ta nunhiglan umanayyuhan di luwa' an gapuh nadadagan nadan ibba' an i Judah.


\par }{\Q \VS{49}Ta lumuwaluwaa'


\par }{\Q \VS{50}ta ingganay uhdungan da'mi i Apu Dios ta hom'on da'mi.


\par }{\Q \VS{51}Te tinigo"e nan inat nadan binuhulmih nadan tataguh ad Jerusalem\FTNT{*}{{\FR 3:51 }{\FR{3:51
}}{\FT{Hinan alyonah tataguh ad Jerusalem ya hay alyon di udum ya nadan binabai hi ad Jerusalem.}}} on nunhiglan minomnomana'.


\par }{\Q \VS{52}Ta aya' tayya hamuti an eya' huluhuluwon hinadan binuhulmi an ta'on on ma"id ha gapuna.


\par }{\Q \VS{53}Ya paddungnay inuhbunga' hinan bitu ot tongabondah batu.


\par }{\Q \VS{54}Ya mun'aphung nan bitu ta nalimuy ulu' ta alyo' ot ona' mate.


\par }{\Q \VS{55}Mu numpaboddanga' i Apu Dios hi awada' hi dallom nan bitu.


\par }{\Q \VS{56}Ta inali' i hiya di, Hom'ona' bahan. Ya timbalna


\par }{\Q \VS{57}ot alyonay, Adi'a tumakut.


\par }{\Q \VS{58}Ot boddangana' peman i Apu Dios ot ihwanga' hi ate.


\par }{\Q \VS{59}Ot alyo' di, Innilam Apu Dios nadan adi maphod an nangatda i ha"on. Ot daan mo bahan ta iballohmu ta dusaom pibo dida.


\par }{\Q \VS{60}Te innilam an nunhiglay bungotda i ha"on ya innilam an namin nadan ninomnomdan aton i ha"on an adi maphod.


\par }{\Q \VS{61}Ya dingngolmu nadan namadngopadngoldan ha''on ya an namin nadan ninomnomda nimpen aton i ha"on an adi maphod.


\par }{\Q \VS{62}Te namaaggon ingkutkutyamday pama"ihdan ha"on ya ngodongodowana'\FTNT{†}{{\FR 3:62 }{\FR{3:62
}}{\FT{Hay pangalin di udum hinan nginodongodowana' ya inutu'utubana'.}}} bo udot i didah abigabigat.


\par }{\Q \VS{63}Ya undan adim donglon an ihipundah nan mawi"it ta ingganah nan mahdom an mangitanaltalyah pamihuldan ha"on.


\par }{\Q \VS{64}Ot hanat paligatom pibo dida ta miyunnudan hinan adi maphod an ato'atonda.


\par }{\Q \VS{65}Ta punhiglaom di eda punligatan.


\par }{\Q \VS{66}Ta pumpudugmu pibo didah bungotmu ya nundadagmu dida.




\par }\Chap{4}{\SH Hay Nunholholtapan Nadan I Jerusalem
\par }
{\PP \VerseOne{1}Ngalngalam mahan tatawwa ta namaag ya numbalin nadan tataguh ad Jerusalem hi ay nalagitan an balitu' an adi mo mungkilat. Ya umatda boh nan udum an nun'abalol an batu an nun'iwakatdah nan kalata.


\par }{\PP \VS{2}Ya datuwen tatagu ya mi'aligda ni' hi nabalol an balitu'. Mu ad uwani ya namaag ya ayda mo pito' an banga.


\par }{\PP \VS{3}Ya ma"id ha homo'da ta umatdah nan hamutin ostrits\XREF{}{{\XO 4:3 }{\XO{4:3
}}{\XT{Job 39:13-17}}} hinan agge naboblayan. Ta udu'duldaot bo nadan animal an ma'alih jakal te pa'inumanda otahan di imbabaleda.


\par }{\PP \VS{4}Ta nada'e attog an goggolang an imbabalen nadan i Judah ya namaaggon nipuyut di diladah tangngotangngoda an gapuh inuwohda. Ya nada'en u"unga ya mumbagadah anonda mu ma"id ha mangdat i dida.


\par }{\PP \VS{5}Ya nada'en kakadangyan ni' an maphod di intanudda ya lubungda ya numbalinda damdama hi ahohomo' hinadan kalata an ma"id ha anonda ya namaaggon nalo'dah nan luta.


\par }{\PP \VS{6}Te nunhiglay dusan nadan ibba' an tataguh ad Judah mu hay dusan din tataguh ad Sodom\XREF{}{{\XO 4:6 }{\XO{4:6
}}{\XT{Hidin Hopapna 19:24-25}}} te namingpinghan di nanadagan Apu Dios i dida ta ma"id ha bimmoddang i dida.


\par }{\PP \VS{7}Nadan a'ap'apu ni' hi ad Jerusalem ya mun'aphod di tigoda te ma'puddoda mu hay gatas ya mun'ahdol di adolda ya mun'abikahda.


\par }{\PP \VS{8}Mu ad uwani ya ingngitngititda mu nan lagit ta adida mo ahan mimatunan. Ya nip'ot attog di up'updah tungalda ta umatdah nan namaganan an kayiw.


\par }{\PP \VS{9}Ta udu'dulda bo nadan nun'a'ateh gubat mu nadan maten gapuh bitil te mun'ul'ulledan mate an gapuh inagangda.

\VS{10}Ta nunnaud ahan hidiyen nunholholtapanmi ta hiya nan ta'on on nadan ma'ulen binabai on nun'iha"angday i'imbabaleda on inanda an gapuh ama"id di makan.

\VS{11}Ta impatigon Apu Dios di nunnaud an bungotna ta pinu'ulanah ad Jerusalem ta ingganaot mumbalin hi dapul.


\par }{\PP \VS{12}Nadan tataguh tun luta ya ta'on on nadan patulda ya adida kulugon an mabalin an hogpon di binuhul nan bobleh ad Jerusalem.

\VS{13}Mu na'at datuwe te gapuh numbahulan nadan propeta ya nan adi maphod an pangat nadan padi te namaaggon impapateday tatagun nipto' di pangatda.

\VS{14}Ta ad uwani ya dadiyen propeta ya papadi ya adida pa'anamuton dida. Ta ta'on on ha panapaan i dida on paniyo te nibilangdah pimmate an gapuh nangipapatayandah tatagu.

\VS{15}Ta pun'itkuk di tatagun alyondan diday, Umaan ayuhtu an nun'abahulan an tatagu ta adi da'mi dapaon. Ta athidiy na'at an an namin nadan boble an umayanda on pundugyun di tatagu dida an ma"id ha e mangayag i dida.


\par }{\PP \VS{16}Ta hay inat Apu Dios i dadiyen papadi ya inwakatna didah abobboble an adina mo ipapto' dida. Ya ma"id mo ha lispitun di tatagu i dida an ta'on on nadan a'amamma an papadi ya adida ulayan dida.


\par }{\PP \VS{17}Ta lo'tat ya immengle ami mo an mamannod hi bumoddang. Te an namin nadan boblen namnamaonmin bumoddang ya ma"id ha abalinandan mangihwang i da'mi.

\VS{18}Yaden bobota'on da'mih nadan binuhulmi. Ta hiya nan adi mabalin an e ami mundaldallanan hinadan kalata. Ta nabnabbilang moy algomi te nadatngan moy apogpoganmi.

\VS{19}Ya nada bo udot an binuhulmi ya ibikbikahdan mamdug i da'mi mu nadan muntayyapan an agila. Te ta'on on hinadan billid on numpudug da'mi. Ya binta' da'mih nadan nundotal an agge naboblayan.

\VS{20}Ya nan patul an pinto' Apu Dios an mabalin an mangita'dog i da'mi ya inye"eda. Yaden hiyay nundinolanmi hi mangihwang i da'mih nadan tataguh nadan udum an boble an mangubat i da'mi.


\par }{\PP \VS{21}Ot da'yu e damdama an tataguh ad Edom\FTNT{*}{{\FR 4:21 }{\FR{4:21
}}{\FT{Nadan tataguh ad Edom ya datuwe nan tinanud Esau an hi ibban Jacob an unhaot dida nan mabalin an bumoddang hinadan i Judah an tinanud Jacob mu onnot on nadan binuhul di binoddanganda.}}} hi ad Us ya agayu ta mun'am'amlong ayuh ad uwani mu unhaot adi ayu mun'am'amlong. Te nan na'at hi ad Jerusalem ya hiya boy ma'at i da'yu. Te pumbalinon da'yu i Apu Dios hi umat hinan nabutong an nabolladan ta mibabain ayu.

\VS{22}Mu dita'un i Jerusalem ya mapogpog mo ayay pundusan Apu Dios i dita'u. Ta mumbangngad ta'uh boble ta'u. Mu da'yu'en i Edom ya dusaon da'yu i Apu Dios an gapu damdamah numbahulanyu ta mipatigon adi maphod di pangatyu.




\par }\Chap{5}{\SH Hay Dasal Nadan Tatagu
\par }
{\PP \VerseOne{1}Da'mi an i Jerusalem ya nundasal ami ot alyonmiy, Daan mo bahan Apu Dios ta nomnomnomom nadan na'na'at i da'mi. Te nunhiglay nibabainanmi hi nangat nadan binuhulmi.

\VS{2}Te pinloh di tatagun nalpuh udum hi boble nan boblemi ya ta'on on nadan numpunhituwanmi.

\VS{3}Ya nun'apuhig ami mo ya nun'abaluday hi inami.


\par }{\PP \VS{4}Ya mahapul tayyan gattangonmi moy inumonmi. Ya ta'on on ha itungumi on na'angngina.


\par }{\PP \VS{5}Ya nunhiglay pamaalda i da'mi mu hay nuwang an ta'on hi ma"able amin tumamutamu on adi da'mi pun'iblayon.


\par }{\PP \VS{6}Numpahpahmo' ami ni' hinadan i Egypt ya i Assyria ta alinah idattan da'mih anonmi.


\par }{\PP \VS{7}Manu te hay numbahul ya nadan a'ammodmi mu nun'a'ateda mo. Ta da'mi mo tayyay munholholtap hinan dusan di numbahulanda.


\par }{\PP \VS{8}Hanadan himbut ni' ya dida moy numbalin hi ap'apumi. Ta ongal di abalinanda an ma"id ha mabalin hi mangihwang i da'mi.

\VS{9}Ya ta'on on hinan emi puntamuwan an pangalanmih anonmi on atatakut te dedahdiy pumate.


\par }{\PP \VS{10}Ya gapuh nan nunhiglan inagangmi ya numpundogoh ami ta nunhiglay pudut di adolmi an ay pugun.


\par }{\PP \VS{11}Ya namaaggon inilo' nadan binuhulmi nadan binabai hi ad Judah an ta'on on nadan agge numpangahawa.

\VS{12}Ya namaag tayya on intattayundah nan kayiw nadan ap'apumi. Ya ma"id ha lispitudah nadan a'amamma.

\VS{13}Ya pinilitda nadan imbabalemin mumpangilog an linala'i an munggiling hi boga. Ya ta'on on nadan u"unga on eda nangayiwon an ta'on onda attog mundiwwagan hi damotna.


\par }{\PP \VS{14}Ya nadan a'amamma an mangipanuh hinadan ma'ma'at\FTNT{*}{{\FR 5:14 }{\FR{5:14
}}{\FT{Hinan pangiye"en di Judyu ya nadan a'amamma an uggan manugun hinadan tatagu i diyen boble ya nanongnan wadadah nan geyt hinan boble ta diday mangipanuh hinadan waday adi maphod an inat di ohah nadan bimmoblehdi ta hahapitonday moltana.}}} ya adida mo uggan ma'amung. Ya ta'on on nadan mumpangilog an linala'i ya ma"id mo ha uggan madngol hi kantada.

\VS{15}Ya ma"id mo ha ugganmi a'amungan an mun'am'amlong te dadiyen pun'amlonganmi ya numbalin hi umukayunganmi.

\VS{16}Ya ma"id mo ha patulmih ad Jerusalem ta mahmo' ami mo tayya. Te nadusa ami an gapuh numbahulanmi.


\par }{\PP \VS{17}Ta hiya nan minomnoman ami on kimmogakoga ami ta lo'tat ya mun'ul'ulalap di panigomi.


\par }{\PP \VS{18}Te nadadag moh ad Zion ta hay uggan mawannat hidi ya nadan atap an animal.


\par }{\PP \VS{19}Mu ta'on on athidi ya he"a damdama Apu Dios di ap'apumih inggana.

\VS{20}Mu tanganu on nadney nangiwalongam i da'mi? Ot undan adi da'mi mo nomnomnomon?

\VS{21}Daan mo bahan ta pabangngadom nan naminhodmin mangun'unud i he''a Apu Dios. Ta wan mibangngad din maphod an a'atmi tuwali.

\VS{22}Te undan nanongnay bungotmu i da'mi ta inganuy da'mih inggana?

\par }