\NormalFont\ShortTitle{Titus}

{\MTB Nan Tudo' Paul I

\par }{\MT Titus



\par }\ChapOne{1}{\PP \VerseOne{1}Hituwen tudo' ya nalpun ha"on an hi Paul an baal Apu Dios ya apostoles Jesu Kristu an e muntudtudu ta way aton di pangulug nadan pinto' Apu Dios an mihamad. Ya ta wan ma'awatanda nan a'at nan tudtudun Apu Dios ta mipatigoh nitaguwanda nan a'atna

\VS{2}te hay gagamgamanda ya nan pi'taguwandah munnananong i Apu Dios. Te hi Apu Dios an adi munlayah ya imbagana tuwalih din hopapnah din ma"id ni' ha nalmu an wadaday mi'tagun hiyah munnananong.

\VS{3}Ot teen nadatngan moy pangipa'innilaanah nan tudtudun iphodan ta'u. Ya teen ha''on di ohah nangiyukodan nan Mangihwang an hi Apu Dios hi e mangitudtudu ituwe.


\par }{\PP \VS{4}Ot muntudo'a' i he"a Titus an ibilang'uh nahamad an imbabale' an gapuh nangunudam hinan inunud'u.

\par }{\PP Hanat malinggop'a ya minaynayun i he"a nan homo' Apu Dios an hi Ama ta'u ya hi Jesu Kristu an Mangihwang i dita'u.


\par }{\SH Hay Tamun Titus Hi Ad Krete
\par }
{\PP \VS{5}Hay gapunah nanayna' i he''ahnah ad Krete ya ta wan igibbuhmun ipanuh nadan agge ni' nipanuh ya pinto'mu dohah nadan mabalin an mangipangpanguluh nadan kimmulug hi abobboblehna. Mu nomnomnomom nadan intuddu' i he''an atom an mumpili.

\VS{6}Ta nan pot'om an mangipangpangulu ya mahapul an maphod di ibagan di tagu i hiya ta ma"id ha apihulana ya ohay ahawana. Ya mahapul an natugunda ya kimmulugday imbabalena ta ma''id ha ibagan di tataguh ma'ngohheda ya adida dumngol.

\VS{7}Te nan mangipangpangulu ya hiyay pangiyukodan Apu Dios hinan tamu ot mahapul an ma''id ha ma'akhupan hi pamihulandan hiya. Ya mahapul bon adina ipapilit di pohdona ya adi mabambannungot ya ma''id ha abutongana ta adi hi kittang on mungkalit ya bokon hay pihhuy gagamgamana.

\VS{8}Ya mahapul an ma''apngah nan way humawwang ya hanadan maphod di pohdonan aton ya waday abalinanan mangono'nong hi pangatna ta an namin di atona ya miyunnudan hinan pohdon Apu Dios.

\VS{9}Ya mahapul an ihamadnan unudon nan nituddun hiya an hapit Apu Dios ta mabalin an itudduwana nadan kimmulug ta wan inaynayunday pangulugda. Ya mahapul an abalinanan tobalon nadan mungngohe hinan nahamad an tudtudu.


\par }{\PP \VS{10}Manu'eh ato' hitu ya dakolday mi'yamu'amung i da'yu an mumpungngohen Judyu te namaagday hapihapit ta baliyanday udum an tatagu an namamah nadan mangipapilit an mahapul an makugit nadan kimmulug.

\VS{11}Ta hiya nan mahapul an mipadinongda an muntudtuduh athidi. Te bumahbahdah pangulug di hinahina'amma an gapuh nan nibahhon itudtududa. Manu'eh atondahdi ya pinhoddan ha'ulon nadan tatagu ta pangalandah pihhuda.

\VS{12}Wada han ohan ibbadan i Krete an propetah din nadne an nangali hi, Hanada'en i Krete ya minaynayun an ma'layahda ya mabungotda an ayda kahu. Ya ma'higgadan muntamu an manuy anonda te makalomda.

\VS{13}Immannung hinaen inalina. Ta hiya nan hanat ihamadmun tugutugunon dida ta way aton di pangulugdan mihamad

\VS{14}ta idinongdan e dumongodongol hinadan a''apoh di Judyu ya nadan dakol an mapaniyon itudtudun nadan tatagu an adi mangun'unud hinan nahamad an tudtudu.


\par }{\PP \VS{15}Te nan maphod di pangatna an gapuh kimmulugana i Jesu Kristu ya adina paniyawon nadan dakol an paniyawon di tatagu. Mu nadan agge kimmulug an adi maphod di pangatda ya dakol di paniyawonda te ningamut an adi mo maphod di punnomnomda.

\VS{16}Te alyonday kimmulugdan Apu Dios mu ma"id ha atigana. Te mangoheda ya nunhiglan umipabungot i Apu Dios di pangatda. Ta ma''id ha matigoh maphod hi atonda.




\par }\Chap{2}{\SH Nan Nahamad An Mitudtudu
\par }
{\PP \VerseOne{1}He''a Titus, mahapul an tigom ta nan nipto' an miyunnudan hinan nahamad an tudtuduy itudtudum.

\VS{2}Ta itudduwam nadan a'amamma ta halipodpodonda ta adida manginum ya mahapul an innilaondan mangono'nong hi panapitda ya pangatda ta atiganan nanomnomanda. Ya ta wan waday pamhoddah ibbada ya nahamad di pangulugda ya abalinandan mangitpol hi kumpulnan ligat an dumatong hi nitaguwanda.


\par }{\PP \VS{3}Ya atbohdiy atom hinadan i'ininna an itudduwam dida ta nan umipa'amlong i Apu Dios di atonda ya adida e tumtumbu'on di ibbada ya adida umami'aminul an uminum hi bayah ta mabalin an diday mangitudtuduh maphod.

\VS{4}Ta diday pangiyunnudan nadan mumpangpangngilog an binabai hi atondan mangipapto' hi ahawada ya imbabaleda.

\VS{5}Ya ta innilaondan mangono'nong hi pangatda ya panapitda ya maphod di pangatda ya inniladan mangipapto' hi nunhituwanda ya ma'uleda ya mumpada"uldah nan ahawada ta wan ma''id ha lummuh pamihulan di tataguh nan mitudtudun hapit Apu Dios.


\par }{\PP \VS{6}Ya atbohdih nadan mumpangpangngilog ya nadan nunggintongan an linala'i an tugunom dida ta innilaondan mangono'nong hi pangatda ya panapitda.

\VS{7}Ya halipodpodom ta maphod di pangatmu ta he"ay pangiyunnudan di udum. Ya hinan puntudtuduwam ya halipodpodom ta adim udman hinan punnomnommu onu nan layah.

\VS{8}Ta maphod an namin di hapitom ta ma''id ha pamihulan nadan tatagun agge naminhod ituwen tudtudun unudon ta'u ta alinah bumainda.


\par }{\PP \VS{9}Ya tugunom bo nadan himbut ta na'na'unnudda an adida ngohayon nadan ap'apuda ta an namin di atonda ya umipa'amlong hinan ud himbut i dida.

\VS{10}Ya adida akawon nadan gina'uda ta mipatigoh nan maphod an pangatda an mabalin an idinol nadan ap'apuday kumpulna i dida. Ot hinaen a'atday ohan mangipatigoh amapmaphod nan tudtudun Apu Dios an Mangihwang i dita'u.


\par }{\PP \VS{11}Hi Apu Dios ya pohdonan an namin di tatagu ya mi'tagudan hiya. Ta hiya nan impatigona nan ongal an homo'na i dita'u.

\VS{12}Ya nan homo'na boy atugunan ta'u ta du'gon ta'u nan adi maphod an umat hinan adi pangunudan i Apu Dios ya nan pangipa'anhanan hinan ma'omnawan hitun luta. Te abalinan ta'u mon muntugun hi adol ta'u ta wan miyunnudan di a'at ta'uh nan pohdon Apu Dios hi ad uwanin

\VS{13}panpannodan ta'uh nan e pumbangngadan nan nahamad an Dios an hi Jesu Kristu an Mangihwang i dita'u\XREF{}{{\XO 2:13 }{\XO{2:13
}}{\XT{John 1:1}}} an hiya nan gagamgaman ta'u ya pun'amlongan ta'u te hidiyen algon umaliyana ya matigo nan nunhiglan anabaktuna.

\VS{14}Te hiya ya inhulugnay nitaguwana ta nate an gapuh bahul ta'u ta wan abalinan ta'un mangidinong an mangat hinadan adi maphod. Ya numbalinon dita'uh maphod an tatagunan mahlun mangat hinan maphod.


\par }{\PP \VS{15}Ot adi'a mun'og'ogon an mangitudtudu i datuwe ta ihamadmun manugun hinadan tatagu an namamah nan waday nibahhawana ta idinongna. Ya tigom ta ma''id ha ta'on hi ohah mungngohen he''a.




\par }\Chap{3}{\SH Hay Pangat Di Nangunud I Jesu Kristu
\par }
{\PP \VerseOne{1}Ya ipanomnommu boh nadan tataguhna ta na'unuddah nadan ap'apu an munggubilnu ya nadan uldinda ta bumoddangdah nan maphod an ipa'atda.

\VS{2}Ya tugunom bo dida ta adida pihulon di ibbadan tagu ta ma''id ha gumalat hi punhahannuwanda. Ta hay maphod ya mun'u'ullayanda an ma''id ha ta'on hi ohan taguh ngohayonda.

\VS{3}Handi ya ta'on hi dita'u ya ma''id ha in'innila ta'uh maphod te agge ta'u inunud nan tugun Apu Dios ta hiya mo nan nabaliyan ta'u. Te nan nibahhon pangat di impa'ingha ta'u an umat hinan amoh ya hihiwo ta hiya nan inahiwawan dita'u mo bo.

\VS{4}Mu maphod ta lo'tat mahan ya nipa'innilan dita'u nan pamhod ya homo' Apu Dios

\VS{5}an Mangihwang i dita'u. Mu adi gapuh nan maphod an at'aton ta'uy nangihwanganan dita'u te gapuh homo'nan dita'u. Ta inulahan nan Espirituna di bahul ta'u ya impabalunay nitaguwan ta'u.

\VS{6}Ta gapun Jesu Kristu an Mangihwang i dita'u ya nunhiglay boddang nan Espiritun Apu Dios an wadan dita'u.

\VS{7}Ta mabalin an mibilang ta'u moh maphod i Apu Dios an nammo' i dita'u ta way aton ta'un mamoltan hinan gamgaman ta'un pi'taguwan an munnananong.


\par }{\PP \VS{8}Hinae di nahamad an tudtudu an iphodan di tatagu. Ot maphod on ilutikmuh nadan kimmulug hina ta wan ha ahan di nomnomnomonda ya nan pangatandah maphod.

\VS{9}Ya adim goton an mi'yat hinan ma''id ha hilbinan pun'a'ahhiyanan di tatagu an umat hinan tanontononda an a'at di tataguh din hopapna. Ya adi'a bo mi'hannu onu mi'yawwit an gapuh nan a'at nan intugun Moses te adi maphod hidiyeh aton.

\VS{10}Ya wa'ehna ha taguh hiyay gumapuh adi punhahayyupan nadan tatagu ya pahiwonyu. Ta adina'e donglon ya inhingalyu. Mu on'e damdama adina donglon ya aggeyu ni'iddumon i da'yu.

\VS{11}Te innilayun nan tagun athidi ya numbahul te nibahhoy punnomnomna an ma'innilah nan at'atona.


\par }{\SH Hay Dappuh Di Tudo' Paul I Titus
\par }
{\PP \VS{12}Nomnomnomo' an honagon hi Artemas hinah ad Krete. Bokon'e ya hi Tikikus. Ot kumpulna i didan duway dumatong hinah mihukkat i he''a. Ya maphod onmu adi ibahhon umalih ad Nikopolis ta mundammutahdi te hidiy ninomnom'uh umohnonga' hitun lumowang.

\VS{13}Ya atom di abalinam an mamoddang i Apolos ya nan abugadun hi Senas hinan akakanda ta wan wadan namin di mahapulda.

\VS{14}Ya mahapul an nadan ibba ta'un kimmulug hina ya innilaondan mangat hinan maphod an umat hinan eda bumoddangan hinan ma'ahhapulnay boddang ta wan dakol di maphod an punhilbiyan di nitaguwandah tun luta.


\par }{\PP \VS{15}An namin nadan i'iba ta'uhtu ya pohdondan ipa'innila' i he''a an nomnomnomon da'a ya atbohdih nadan ibba ta'un kimmulug hina.

\par }{\PP Ot hanat nan homo' Apu Dios di minaynayun i da'yun namin.

\par }