\NormalFont\ShortTitle{Ilu}

{\MT Ilu



\par }{\MS Ihe mere e ji dee Ilu

\par }\ChapOne{1}{\PP \VerseOne{1}Ndị a bụ ilu Solomọn nwa Devid, eze Izrel.


\par }{\Q \VS{2}Ọ bụ maka amamihe na ntụziaka,

\par }{\QB maka ịghọta okwu niile kwesiri ịghọta nke ọma,


\par }{\Q \VS{3}nʼihi inweta ntụziaka nʼinwe uche,

\par }{\QB ime ezi omume na ikpe ziri ezi nke aghụghọ na-adịghị.


\par }{\Q \VS{4}Nʼihi ime ka ndị na-enweghị uche nwee ezi uche,

\par }{\QB ka ndị na-eto eto nweta ihe ọmụma na izuzu ọma.


\par }{\Q \VS{5}Ka onye maara ihe gee ntị, tụkwasịkwa ihe nʼihe ọ maara,

\par }{\QB ka ndị nwere nghọta nwetakwa ezi ndụmọdụ.


\par }{\Q \VS{6}Ka ha ghọta ilu niile na okwu niile

\par }{\QB na-esi nʼọnụ ndị maara ihe.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{7}Ịtụ egwu
{\ND{Onyenwe anyị}} bụ mmalite ihe ọmụma.\FTNT{*}{{\FR 1:7 }{\FT{}}{\XT{Ilu 9:10; Ilu 15:33; Ekl 12:13}}}

\par }{\QB Ọ bụkwa naanị ndị nzuzu bụ ndị na-adịghị anabata amamihe na ịdọ aka na ntị.


\par }{\MS Okwu mmalite: Nkwado maka ịnabata amamihe

\par }{\SH Ịdọ aka na ntị banyere ndị nrafu
\par }
{\Q \VS{8}Nwa m, na-aṅa ntị na ntụziaka nke nna gị

\par }{\QB ahapụkwala ndụmọdụ nne gị.


\par }{\Q \VS{9}Nʼihi na okpu amara ka ha ga-abụrụ isi gị,

\par }{\QB bụrụkwa ihe ịnya nʼolu nye gị.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{10}Nwa m, ọ bụrụ na ndị mmehie ara gị ụra,

\par }{\QB ekwenyerela ha, Ekwela!\FTNT{†}{{\FR 1:10 }{\FT{}}{\XT{Jen 39:7-10; Dit 13:8; Efe 5:11.}}}


\par }{\Q \VS{11}Ọ bụrụ na ha asị gị, “Bịa soro anyị; ka anyị zoo onwe anyị,

\par }{\QB tigbuo onye ọbụla anyị hụrụ,

\par }{\QB bụ onye na-emeghị ihe ọjọọ ọbụla.


\par }{\Q \VS{12}Ka anyị loo ha na ndụ, dịka ala ili,

\par }{\QB loo ha kpamkpam dịka ndị na-arịda nʼolulu.


\par }{\Q \VS{13}Anyị ga-enwetakwa ọtụtụ ihe dị oke ọnụahịa,

\par }{\QB nke anyị ga-akwaju nʼụlọ anyị.


\par }{\Q \VS{14}Soro anyị fee nza gị ka anyị nwaa ike anyị,

\par }{\QB ihe ọbụla kwa anyị nwetara, anyị na gị ga-ekekọta ya ọnụ.”


\par }{\Q \VS{15}Nwa m, ejela ije nʼụzọ ndị dị otu a,

\par }{\QB a zọọkwala ụkwụ nʼokporoụzọ ha;


\par }{\Q \VS{16}nʼihi na ụkwụ ha na-agba ọsọ ime ihe ọjọọ,

\par }{\QB na-emekwa ngwangwa iwufu ọbara.


\par }{\Q \VS{17}Ọ bụ ihe abaghị uru ịgbasa ụgbụ,

\par }{\QB nʼebe nnụnụ ọbụla na-ahụ ya anya.


\par }{\Q \VS{18}Ma ndị a na-esi ọnya nke na-ama ha.

\par }{\QB Ha onwe ha ka ọnya ahụ ga-ejide.


\par }{\Q \VS{19}Otu a ka ọ na-adịkwara ndị ọ na-agụsị agụụ ike inweta akụnụba nʼụzọ na-ezighị ezi.

\par }{\QB Nʼihi na ịgbaso ụzọ dị otu a na-ewetara ndị na-eso ya ọnwụ.


\par }{\SH Jidesie amamihe aka ike
\par }
{\Q \VS{20}Amamihe na-eti mkpu nʼezi ka mmadụ nụ.

\par }{\QB Olu ya na-ada ụda nʼama.


\par }{\Q \VS{21}Ọ bụ nʼisi akụkụ ụzọ nke mkpọtụ dịkarịsịrị ka ọ na-akpọ oku,

\par }{\QB nʼọnụ ụzọ ama obodo ka ọ na-anọ ekwupụta okwu ọnụ ya niile.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{22}“Unu ndị na-enweghị uche ruo ole mgbe ka unu ga-anọgide bụrụ ndị ga-ahụ enweghị uche nʼanya?

\par }{\QB Ruo ole mgbe ka ndị na-akwa emo ga-anọgide na mmasị ịkwa emo?

\par }{\QB Ruo ole mgbe ka ndị nzuzu ga-anọgide na-akpọ ihe ọmụma asị?


\par }{\Q \VS{23}Ọ bụrụ na unu gere ntị na mba m na-abara unu,

\par }{\QB aga m awụpụ echiche niile nke obi m nye unu,

\par }{\QB aga m emekwa ka unu mara okwu m.


\par }{\Q \VS{24}Ma ebe ọ bụ na unu egeghị ntị mgbe m kpọrọ oku,

\par }{\QB setịpụkwa aka m nye unu ma ọ dịghị onye ṅara ntị,


\par }{\Q \VS{25}ebe ọ bụ na unu akpọla ndụmọdụ m asị,

\par }{\QB jụkwa ịnabata ịba mba m nye unu,


\par }{\Q \VS{26}ụbọchị unu ga-adaba na mmekpa ahụ, aga m achị ọchị.

\par }{\QB Mgbe ihe egwu bịakwasịrị unu, aga m akwa unu emo.


\par }{\Q \VS{27}Mgbe oke ihe egwu ga-abịakwasị unu dịka ikuku dị ike,

\par }{\QB mgbe nhụju anya ga-erubiga nʼelu unu dịka oke ifufe,

\par }{\QB mgbe ịta ahụhụ na nsogbu ga-agbagwoju unu anya.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{28}“Agaghị m ege ntị nʼakwa unu, ọ bụ ezie na unu ga na-akpọ m.

\par }{\QB Unu ga-achọkwa m ma unu agaghị achọta m.


\par }{\Q \VS{29}Nʼihi na unu mechiri anya unu nʼebe ihe ọmụma dị,

\par }{\QB unu atụghị egwu
{\ND{Onyenwe anyị}}.


\par }{\Q \VS{30}Unu aṅaghị ntị na ndụmọdụ m.

\par }{\QB Unu lelịrị ịba mba m anya.


\par }{\Q \VS{31}Ihe niile unu kụrụ ka unu ga-aghọta.

\par }{\QB Ọ bụkwa ụzọ unu na ndụmọdụ unu ga-eju unu afọ.


\par }{\Q \VS{32}Nʼihi na ejezighị ije nke ndị na-enweghị uche na-egbu ha,

\par }{\QB ọ bụkwa ọnọdụ afọ ojuju ndị nzuzu ga-alakwa ha nʼiyi.


\par }{\Q \VS{33}Ma onye na-ege ntị nʼokwu m ga-ebi obi ntụkwasị obi.

\par }{\QB Ọ ga-anọ jụụ na-enweghị ihe ọbụla ga-atụ ya egwu.”




\par }\Chap{2}{\SH Ịba uru nke amamihe
\par }
{\Q \VerseOne{1}Nwa m, ọ bụrụ na ị nabata okwu ọnụ m niile

\par }{\QB zobekwa iwu m niile nʼime obi gị,


\par }{\Q \VS{2}tọọ ntị gị nʼala nye amamihe,

\par }{\QB wepụta obi gị inwe nghọta.


\par }{\Q \VS{3}E, ọ bụrụ na ọ bụ ihe ọmụma ka ị na-akpọku,

\par }{\QB ọ bụrụkwa na ọ bụ nghọta ka ị na-eweliri olu gị,


\par }{\Q \VS{4}ọ bụrụ na ị na-achọ ya dịka i si achọ ọlaọcha

\par }{\QB maọbụ akụ nke zoro ezo,


\par }{\Q \VS{5}mgbe ahụ, ị ga-aghọtakwa ihe bụ ịtụ egwu
{\ND{Onyenwe anyị}}

\par }{\QB chọtakwa ihe ọmụma nke Chineke.


\par }{\Q \VS{6}Nʼihi na ọ bụ
{\ND{Onyenwe anyị}} na-enye amamihe;

\par }{\QB nʼebe ọ nọ ka nghọta na ihe ọmụma na-esi abịa.\FTNT{*}{{\FR 2:6 }{\FT{}}{\XT{1Ez 3:9,12; Job 32:8; Jem 1:5.}}}


\par }{\Q \VS{7}Ọ na-edebere ndị ụzọ ha ziri ezi nzube ọganihu,

\par }{\QB ọ bụ ọta nye ndị na-eje ije nʼizuoke.


\par }{\Q \VS{8}Ọ na-echebekwa ụzọ nke ndị na-eme ezi ihe na-agbaso,

\par }{\QB na-elekọtakwa ụzọ nke ndị hụrụ ya nʼanya na-agbaso.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{9}Mgbe ahụ ka ị ga-aghọta ihe ziri ezi

\par }{\QB na ihe dị mma na ezi ụzọ niile.


\par }{\Q \VS{10}Nʼihi na amamihe ga-enwe ọnọdụ nʼime obi gị,

\par }{\QB ihe ọmụma ga-adịkwa mkpụrụobi gị ụtọ.


\par }{\Q \VS{11}Izuzu zuruoke ga-echebe gị,

\par }{\QB nghọta ga na-eche gị nche.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{12}Amamihe ga-azọpụta gị site nʼụzọ ndị mmehie,

\par }{\QB sitekwa na mmadụ ndị okwu ha jọrọ njọ,


\par }{\Q \VS{13}ndị hapụrụ ụzọ niile ziri ezi nke Chineke

\par }{\QB na-agbaso ụzọ niile nke ọchịchịrị,


\par }{\Q \VS{14}ndị na-aṅụrị ọṅụ nʼihe ọjọọ,

\par }{\QB nʼihi na mmehie ha na-atọ ha ụtọ.


\par }{\Q \VS{15}Ihe ọbụla ha na-eme gbagọrọ agbagọ,

\par }{\QB jọọkwa njọ.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{16}Ọ bụ naanị amamihe ga-anapụta gị nʼaka nwanyị akwụna,

\par }{\QB na nwanyị na-abụghị nwunye gị nke na-ekwu okwu nrafu.


\par }{\Q \VS{17}Onye na-ahapụ di ọ lụrụ nʼagbọghọ,

\par }{\QB nke chefuru ọgbụgba ndụ ọ gbara nʼihu Chineke.


\par }{\Q \VS{18}Ụlọ nwanyị dị otu a dị nʼokporoụzọ

\par }{\QB nke na-eduba nʼọnwụ na nʼọkụ ala mmụọ.


\par }{\Q \VS{19}Ndị ikom niile banyere nʼụlọ ha na-ala nʼiyi.

\par }{\QB Ha adịghị alọtakwa nʼokporoụzọ nke na-eduba na ndụ.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{20}Nʼihi nke a, ị ga-aga ije nʼụzọ ndị ezi omume,

\par }{\QB debekwa ụkwụ gị nʼokporoụzọ niile nke ndị ezi omume,


\par }{\Q \VS{21}nʼihi na ọ bụ naanị ndị ziri ezi ga-ebi nʼala ahụ,

\par }{\QB ndị na-enweghị ịta ụta ga-afọdụkwa nʼime ya.


\par }{\Q \VS{22}Ma ndị na-emebi iwu ka a ga-ebipụ site nʼala ahụ,

\par }{\QB ọ bụkwa ndị na-ekwesighị ntụkwasị obi ka a ga-ewezuga na ya.




\par }\Chap{3}{\SH Amamihe na-eweta ahụ ike
\par }
{\Q \VerseOne{1}Nwa m echezọla ihe niile m ziri gị.

\par }{\QB Ma debe iwu m nʼobi gị.


\par }{\Q \VS{2}Nʼihi na ha ga-eme ka ndụ gị dị ogologo ruo ọtụtụ afọ,

\par }{\QB wetakwara gị udo na ọganihu.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{3}Ekwela ka ịhụnanya na ikwesi ntụkwasị obi hapụ gị,

\par }{\QB kekwasị ha nʼolu gị,

\par }{\QB deekwa ha nʼelu mbadamba nkume, bụ obi gị.\FTNT{*}{{\FR 3:3 }{\FT{Ịsụgharị ya nʼụzọ ọzọ ga-abụ,
}}{\FQA{deekwa ha nʼime obi gị
}}{\XT{7:3; 2Kọ 3:3}}}


\par }{\Q \VS{4}Mgbe ahụ, ị ga-enwe ihuọma na ezi aha

\par }{\QB nʼanya Chineke na nʼihu mmadụ.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{5}Tụkwasị
{\ND{Onyenwe anyị}} obi gị niile,

\par }{\QB adaberekwala na nghọta gị.


\par }{\Q \VS{6}Nʼihe ọbụla ị na-eme, ka Chineke bute ụzọ,

\par }{\QB ọ ga-eduzi gị, meekwa ka okporoụzọ gị niile gazie.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{7}A bụla onye maara ihe nʼanya nke onwe gị.

\par }{\QB Tụọ
{\ND{Onyenwe anyị}} egwu, kpọọkwa ihe ọjọọ asị.


\par }{\Q \VS{8}Nke a ga-eme ka i nwee ahụ ike

\par }{\QB gbaakwa ọkpụkpụ gị ume.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{9}Sọpụrụ
{\ND{Onyenwe anyị}} site nʼinye ya mkpụrụ mbụ nke akụnụba gị,

\par }{\QB na mkpụrụ mbụ nke ihe ubi gị.


\par }{\Q \VS{10}Mgbe ahụ ka ọ ga-eme ka ọba gị niile jubigakwa oke,

\par }{\QB ebe ịnara mmanya gị ga-ejupụta na mmanya ọhụrụ.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{11}Nwa m nwoke ajụla ịdọ aka na ntị nke
{\ND{Onyenwe anyị}},

\par }{\QB ike agwụla gị ịnagide ịba mba ya.


\par }{\Q \VS{12}Nʼihi na ọ bụ ndị
{\ND{Onyenwe anyị}} hụrụ nʼanya ka ọ na-abara mba,

\par }{\QB dịka nna si abara nwa ya nke ihe ya na-atọ ya ụtọ mba.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{13}Onye a gọziri agọzi ka mmadụ ahụ bụ onye chọtara amamihe,

\par }{\QB onye nwetara nghọta.


\par }{\Q \VS{14}Nʼihi na amamihe dị mma karịa ọlaọcha,

\par }{\QB ọ bakwara uru karịa ọlaedo.


\par }{\Q \VS{15}Ọ dị oke ọnụahịa karịa ọla rubi,

\par }{\QB ọ dịghị ihe na-amasị gị e ji atụnyere ya.


\par }{\Q \VS{16}Ndụ ogologo dị nʼaka nri ya;

\par }{\QB nʼaka ekpe ya ka akụnụba na nsọpụrụ dịkwa.


\par }{\Q \VS{17}Ụzọ ya bụ ụzọ dị mma

\par }{\QB bụrụkwa ụzọ udo.


\par }{\Q \VS{18}Amamihe bụ osisi nke ndụ\FTNT{†}{{\FR 3:18 }{\FT{}}{\XT{Jen 2:9; Ilu 11:30; Ilu 15:4; Mkp 2:7}}} nye ndị na-ejide ya aka,

\par }{\QB e, onye ahụ nke na-ejidesi ya aka ike ka ihe na-agara nke ọma.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{19}Ọ bụ site nʼamamihe ka
{\ND{Onyenwe anyị}} ji tọọ ntọala ụwa;

\par }{\QB ọ bụkwa nghọta ya mere ka eluigwe dịrị ebe ọ dị.


\par }{\Q \VS{20}Esitere nʼihe ọmụma ya kewaa ogbu mmiri niile,

\par }{\QB igwe ojii na-atụdakwa igirigi.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{21}Nwa m nwoke, ekwela ka ihe abụọ ndị a site nʼihu gị wezuga onwe ha:

\par }{\QB amamihe na nghọta nke ime ihe dị mma nʼizuzu zuruoke,


\par }{\Q \VS{22}nʼihi na ha na-enye gị ndụ ọhụrụ,

\par }{\QB ha bụkwaara gị ihe ịchọ mma amara nʼolu gị.


\par }{\Q \VS{23}Ha na-eme ka ị na-aga ije nʼụzọ gị na-enweghị ihe egwu

\par }{\QB maọbụ ihe mkpọbi ụkwụ.


\par }{\Q \VS{24}Mgbe ị ga-edina ala, ị gaghị atụ egwu,

\par }{\QB ị ga-edina ala ụra gị ga-adị ụtọ.


\par }{\Q \VS{25}Ị gaghị atụ egwu ihe mbibi mberede ọbụla

\par }{\QB maọbụ tụọ egwu ịla nʼiyi nke na-abịakwasị ndị ajọ omume.


\par }{\Q \VS{26}Nʼihi na
{\ND{Onyenwe anyị}} bụ ebe ndabere gị,

\par }{\QB ọ ga-echebekwa gị.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{27}Ejigidele ihe ọma ị pụrụ imere onye ọzọ

\par }{\QB mgbe ọ dị gị nʼaka ime ya.\FTNT{‡}{{\FR 3:27 }{\FT{}}{\XT{Gal 6:10.}}}


\par }{\Q \VS{28}A sịkwala onye agbataobi gị laa,

\par }{\QB bịaghachi azụ echi

\par }{\QB mgbe i nwere ike ime ya taa.


\par }{\Q \VS{29}Agbala izu ọjọọ megide onye agbataobi gị,

\par }{\QB nʼihi na o nwere ntụkwasị obi nʼebe ị nọ.


\par }{\Q \VS{30}Ebola mmadụ ebubo na-enweghị isi,

\par }{\QB mgbe onye ahụ na-emeghị gị ihe ọjọọ ọbụla.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{31}Ekwosola onye na-eme ihe ike ekworo

\par }{\QB maọbụ họrọ ụzọ ya ọbụla.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{32}Nʼihi na ndị dị otu a bụ ihe arụ nʼanya
{\ND{Onyenwe anyị}},

\par }{\QB ma ọ na-emeso ndị na-eme ihe ziri ezi mmeso ọma.


\par }{\Q \VS{33}Ọbụbụ ọnụ
{\ND{Onyenwe anyị}} dị nʼụlọ ndị na-eme ajọ omume,

\par }{\QB ma ọ na-agọzi ụlọ ndị ezi omume.


\par }{\Q \VS{34}Ndị mpako na-akwa emo ka ya onwe ya na-akwakwa emo,

\par }{\QB ma ndị dị umeala nʼobi ka ọ na-enye amara.\FTNT{§}{{\FR 3:34 }{\FT{}}{\XT{Jem 4:6; 1Pt 5:5}}}


\par }{\Q \VS{35}Ndị maara ihe na-enweta nsọpụrụ,

\par }{\QB ma ndị nzuzu na-enweta ihere.




\par }\Chap{4}{\SH Amamihe Kachasị ihe niile
\par }
{\Q \VerseOne{1}Ụmụ m ndị ikom, geenụ ntị na ndụmọdụ nke nna unu,

\par }{\QB lezienụ anya ka unu nwee nghọta.


\par }{\Q \VS{2}Ṅaanụ ntị, nwee uche, nʼihi na ọ bụ ezi ozizi ka m na-ezi unu;

\par }{\QB ya mere, unu ahapụkwala iwu m.


\par }{\Q \VS{3}Mgbe m bụ nwantakịrị nʼụlọ nna m,

\par }{\QB mgbe m ka dị ntakịrị, bụrụkwa naanị otu nwa nne m ji,


\par }{\Q \VS{4}ọ ziri m ihe, sịkwa m,

\par }{\QB “Ka obi gị jidesie okwu m niile ike,

\par }{\QB debe nʼiwu niile, ị ga-adịkwa ndụ.


\par }{\Q \VS{5}Nweta amamihe, nwetakwa nghọta,

\par }{\QB echezọkwala okwu m, maọbụ site na ya wezuga onwe gị.


\par }{\Q \VS{6}Ahapụla amamihe, ọ ga-echebe gị,

\par }{\QB hụ ya nʼanya, nʼihi na ọ ga-eduzi gị.


\par }{\Q \VS{7}Mmalite amamihe bụ nke a, nweta amamihe,

\par }{\QB ihe ọbụla o ga-efu gị, nweta nghọta.


\par }{\Q \VS{8}Ọ bụrụ na i bulie amamihe elu, o ga-ebulikwa gị elu.

\par }{\QB Jidesie ya ike, ọ ga-ewetara gị oke nsọpụrụ.


\par }{\Q \VS{9}Ọ ga-eji okpueze okoko osisi chọọ isi gị mma

\par }{\QB nyekwa gị okpueze mara mma nʼisi gị.”


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{10}Nwa m, ṅaa m ntị, meekwa ihe m gwara gị;

\par }{\QB ị ga-enwekwa ndụ ogologo.


\par }{\Q \VS{11}M ga-edu gị nʼụzọ nke amamihe,

\par }{\QB duokwa gị nʼụzọ ziri ezi.


\par }{\Q \VS{12}Ọ bụrụ na i bie ụdị ndụ dị otu a, ihe agaghị akpọ gị nʼụkwụ nʼije gị,

\par }{\QB ị gaghị asụkwa ngọngọ mgbe ị na-agba ọsọ.


\par }{\Q \VS{13}Mee ihe niile m gwara gị, echefukwala ha,

\par }{\QB nʼihi na ọ ga-eduba gị na ndụ zuruoke.


\par }{\Q \VS{14}Emela dịka ndị na-emebi iwu.

\par }{\QB Esokwala ụzọ ha.


\par }{\Q \VS{15}Zeere ha, ejekwala nʼụzọ ha;

\par }{\QB chepu ihu gị nʼụzọ ahụ,


\par }{\Q \VS{16}nʼihi na ndị na-emebi iwu adịghị arahụ ụra tutu ha emee arụ nke ụbọchị ahụ.

\par }{\QB Ha anaghị ezu ike tutu ha emee ka otu onye maa nʼọnya.


\par }{\Q \VS{17}Ha na-eri ihe oriri nke mmebi iwu,

\par }{\QB na-aṅụkwa ihe ọṅụṅụ nke ọgbaaghara.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{18}Ma ụzọ ndị ezi omume dị ka anyanwụ na-awa nʼisi ụtụtụ,

\par }{\QB nke na-enwuwakwa dịka ìhè nʼetiti ehihie ụbọchị.


\par }{\Q \VS{19}Ma ụzọ onye na-emebi iwu dị ka itiri nke ọchịchịrị,

\par }{\QB ha anaghị ama ihe na-eme ka ha sụọ ngọngọ.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{20}Gee ntị nwa m, nʼihe m na-ekwu.

\par }{\QB Gee ntị nke ọma.


\par }{\Q \VS{21}Doo ihe ndị a nʼuche gị mgbe niile;

\par }{\QB ka ha bamiekwa nʼime obi gị,


\par }{\Q \VS{22}nʼihi na ha bụ ndụ nye ndị chọtara ha,

\par }{\QB bụrụkwa ahụ ike nye mmadụ.


\par }{\Q \VS{23}Nke ka nke, lezie echiche uche gị niile anya,

\par }{\QB nʼihi na ha na-emetụta ndụ gị niile.


\par }{\Q \VS{24}Ka ụgha ọbụla ghara isi gị nʼọnụ pụta;

\par }{\QB kpọọ ịgha ụgha niile na okwu rụrụ arụ niile asị.


\par }{\Q \VS{25}Legide anya nʼihu ime ihe bụ eziokwu;

\par }{\QB atụgharịkwala isi gị ile ihe ọbụla.


\par }{\Q \VS{26}Leruo ije ụkwụ gị anya,

\par }{\QB doziekwa ụzọ gị niile ka ọ guzozie.


\par }{\Q \VS{27}Ewezugala onwe gị site nʼaka nri maọbụ nʼaka ekpe;

\par }{\QB si nʼihe ọjọọ wezuga ụkwụ gị.




\par }\Chap{5}{\SH Ịdọ aka na ntị banyere ịkwa iko
\par }
{\Q \VerseOne{1}Nwa m, ṅaa ntị nʼokwu amamihe m,

\par }{\QB gee ntị nʼokwu nghọta m ndị a.


\par }{\Q \VS{2}Lezie anya, ka i debe izuzu dị iche iche,

\par }{\QB ka egbugbere ọnụ gị na-echebekwa ihe ọmụma.\FTNT{*}{{\FR 5:2 }{\FT{}}{\XT{Mal 2:7}}}


\par }{\Q \VS{3}Nʼihi na egbugbere ọnụ nwanyị na-akwa iko na-atọ ka mmanụ aṅụ,

\par }{\QB okwu ọnụ ya na-akwọ mụrụmụrụ karịa mmanụ.


\par }{\Q \VS{4}Ma nʼikpeazụ, ọ na-elu ilu dịka oluilu

\par }{\QB dịkwa nkọ ka mma agha ihu abụọ.


\par }{\Q \VS{5}Ụkwụ ya abụọ na-arịdaru nʼọnwụ,

\par }{\QB nzọ ụkwụ ya abụọ na-eje nʼụzọ ọkụ ala mmụọ.


\par }{\Q \VS{6}Nʼihi na ọ dịghị agbaso ụzọ kwesiri ndụ;

\par }{\QB ụzọ ya gbagọrọ agbagọ, ma ọ maghị nke a.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{7}Ugbu a ụmụ m, geenụ m ntị,

\par }{\QB unu esikwala nʼokwu niile nke ọnụ m wezuga onwe unu.


\par }{\Q \VS{8}Gbaara nwanyị dị otu a ọsọ!

\par }{\QB Ejekwala ọnụ ụzọ ụlọ ya nso,


\par }{\Q \VS{9}ka ị ghara ire ugwu gị nʼebe ndị ọzọ nọ,

\par }{\QB maọbụ were ndụ gị tinye nʼaka ndị na-enweghị obi ebere.


\par }{\Q \VS{10}Ka ndị ọbịa ghara inwe oke oriri nʼelu akụ gị,

\par }{\QB ka ihe niile ị dọgburu onwe gị nʼọrụ ịkpata gharakwa imejupụta ụlọ onye ọzọ.


\par }{\Q \VS{11}Ka ị gharakwa ịsụ ude nʼikpeazụ

\par }{\QB mgbe ọrịa ga-eripịa ọkpụkpụ gị na anụ ahụ gị.


\par }{\Q \VS{12}Mgbe ị ga-asị, Lee ka m si kpọọ ịdọ aka na ntị asị!

\par }{\QB “Leekwa ka obi m si lelịa iba mba anya!


\par }{\Q \VS{13}Egeghị m ntị nʼozizi nke ndị nkuzi m

\par }{\QB maọbụ nabata ndụmọdụ nke ndị ndụmọdụ m.


\par }{\Q \VS{14}Nʼihi na ugbu a, abịaruola m na mbibi

\par }{\QB nʼihu ọha mmadụ niile.”


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{15}Ṅụọ naanị mmiri nke si nʼite mmiri gị;

\par }{\QB mmiri dị mma nke si nʼolulu mmiri gị.


\par }{\Q \VS{16}Gịnị mere ị ga-eji kwe ka isi mmiri gị sọọ nʼokporoụzọ,

\par }{\QB ka mmiri nke aka gị sọọ nʼama?


\par }{\Q \VS{17}Kwee ka ha bụrụ nke naanị gị,

\par }{\QB nke onye ọbịa na-agaghị enwe oke nʼime ya.


\par }{\Q \VS{18}Kwere ka ịbụ nwoke gị bụrụ ngọzị nye gị;

\par }{\QB ṅụrịakwa ọṅụ nʼihi nwunye nke ị lụtara nʼokorobịa gị.


\par }{\Q \VS{19}Nne anụ nke na-ahụ nʼanya, dịka ele mara mma,

\par }{\QB ka ara dị ya nʼobi zuore gị,

\par }{\QB ka ịhụnanya ya na-enye gị obi ụtọ mgbe ọbụla.


\par }{\Q \VS{20}Gịnị ka ị na-achọ nʼahụ nwanyị na-akwa iko?

\par }{\QB Gịnị mere i ji na-amaku nwunye onye ọzọ obi?


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{21}Nʼihi na
{\ND{Onyenwe anyị}} na-ele gị anya,

\par }{\QB ihe niile ị na-eme ka ọ na-ahụ.


\par }{\Q \VS{22}Onye na-emebi iwu na-esite na mmehie ya laa onwe ya nʼiyi;

\par }{\QB mmehie ndị a bụ ụdọ nke na-ejide ya.


\par }{\Q \VS{23}Ọ ga-anwụ nʼihi na ọ nabataghị ịdọ aka na ntị;

\par }{\QB ọ bụkwa nzuzu ya dufuru ya.




\par }\Chap{6}{\SH Ịdọ aka na ntị banyere nzuzu
\par }
{\Q \VerseOne{1}Nwa m, ọ bụrụ na ị nara onye agbataobi gị nʼibe,

\par }{\QB ọ bụrụ na ị nara aka ị bụrụ onye ọbịa onye akaebe,


\par }{\Q \VS{2}ị bụrụla onye mara nʼọnya site nʼihe ị kwuru,

\par }{\QB onye enwudere site nʼokwu ọnụ ya.


\par }{\Q \VS{3}Mee nke a, nwa m, si nʼime ya wepụ onwe gị;

\par }{\QB nʼihi na ịdabala nʼaka onye agbataobi gị:

\par }{\Q Jee ọsịịsọ weda onwe gị nʼala rịọọ ya

\par }{\QB enyekwala ya izuike ọbụla.


\par }{\Q \VS{4}Ekwekwala ka ụra baa gị anya abụọ,

\par }{\QB ekwekwala ka mbụbara anya gị ruo ụra.


\par }{\Q \VS{5}Napụta onwe gị, dịka mgbada site nʼaka dinta,

\par }{\QB maọbụ dịka nnụnụ site nʼọnya osi ọnya.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{6}Gaa mụta ihe site nʼaka ndanda, gị onye umengwụ.

\par }{\QB Mụta ihe site nʼụzọ ya niile.


\par }{\Q \VS{7}Ọ bụ ezie na o nweghị eze na-achịkọta ha,

\par }{\QB maọbụ onyendu, maọbụ ọchịagha,


\par }{\Q \VS{8}ma ọ na-akpakọta nri ya nʼoge ọkọchị

\par }{\QB ma na-ewebata nri ya nʼoge owuwe ihe ubi.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{9}Ọ bụ ruo ole mgbe ka ị ga-edina ala nʼebe ahụ, gị onye umengwụ?

\par }{\QB Olee mgbe ka ị ga-esi nʼụra bilie?


\par }{\Q \VS{10}Nwa ụra nta, nwa iru ụra nta,

\par }{\QB nwa ịchịkọba aka nta zuo ike,


\par }{\Q \VS{11}ụbịam ga-abịakwasị gị dịka onye ohi,

\par }{\QB ụkọ abịakwasịkwa gị dịka onye na-apụnara mmadụ ihe.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{12}Onye okwu na ụka na onye omume ya jọgburu onwe ya,

\par }{\QB onye na-ejegharị na-ekwu okwu aghụghọ,


\par }{\QB \VS{13}onye ji iro na-egbu ikuanya ya,

\par }{\QB jiri ụkwụ ya na-ekwu okwu

\par }{\QB na mkpịsịaka ya na-egosi ihe.


\par }{\QB \VS{14}Onye obi ya na-echepụta ihe ọjọọ na aghụghọ,

\par }{\QB onye na-akpalikwa esemokwu mgbe niile.


\par }{\Q \VS{15}Nʼihi ya, mbibi ga-abịakwasị ya na mberede;

\par }{\QB nʼotu ntabi anya ka a ga-ebibi ya, apụghịkwa ịgwọta ya.


\par }{\BB \par }
{\LI \VS{16}Ọ dị ụzọ ihe isii
{\ND{Onyenwe anyị}} kpọrọ asị,

\par }{\LIB e, ha dị asaa bụ ihe arụ nʼebe ọ nọ.


\par }{\LIC \VS{17}Anya dị nganga,

\par }{\LIC ire na-ekwu okwu ụgha,

\par }{\LIC aka na-awụfu ọbara ndị na-emeghị ihe ọjọọ.


\par }{\LIC \VS{18}Obi na-echepụta nzube ọjọọ;

\par }{\LIC ụkwụ na-eme ngwangwa ịgbaba nʼajọ ihe,


\par }{\LIC \VS{19}onyeama ụgha na-awụpụ ụgha dịka mmiri

\par }{\LIC na onye na-agbasa esemokwu nʼetiti ụmụnna.


\par }{\SH Ịdọ aka na ntị banyere ịkwa iko
\par }
{\Q \VS{20}Nwa m, debe ihe nna gị nyere gị nʼiwu,

\par }{\QB ahapụkwala iwu nke nne gị.\FTNT{*}{{\FR 6:20 }{\FT{}}{\XT{Efe 6:1}}}


\par }{\Q \VS{21}Ka ndụmọdụ ha dịrị gị nʼobi mgbe niile,

\par }{\QB ka ị ghara ichefu ha.


\par }{\Q \VS{22}Mgbe ị na-ejegharị, ọ ga na-edu gị;

\par }{\QB mgbe ị na-arahụ ụra, ọ ga na-eche gị.

\par }{\QB Mgbe i tetakwara, ha ga-akpanyere gị ụka.


\par }{\Q \VS{23}Nʼihi na iwu a bụ oriọna,\FTNT{†}{{\FR 6:23 }{\FT{}}{\XT{Abụ 119:105}}}

\par }{\QB Ihe ozizi a bụkwa ìhè,\FTNT{‡}{{\FR 6:23 }{\FT{}}{\XT{Abụ 19:8; 2Pt 1:19}}}

\par }{\Q otu a kwa ịdọ aka na ntị na ịba mba

\par }{\QB bụ ụzọ ezi ndụ,


\par }{\Q \VS{24}idebe gị ka ị pụọ nʼebe nwunye onye agbataobi gị nọ,

\par }{\QB sitekwa nʼire ụtọ nke nwanyị ọjọọ.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{25}Ekwela ka agụ nʼezighị ezi gụọ gị nʼime obi nʼihi ịma mma ya,

\par }{\QB ma ọ bụkwanụ ka o jiri ile anya ya rata gị.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{26}Nʼihi na nwanyị akwụna ka enwere ike iji otu ogbe achịcha nweta,

\par }{\QB ma nwunye nwoke ọzọ na-achụ nta ndụ gị ịla ya nʼiyi.


\par }{\Q \VS{27}Mmadụ ọ pụrụ ịgụrụ ọkụ tụkwasị nʼahụ ya,

\par }{\QB ma uwe ya ereghị ọkụ?


\par }{\Q \VS{28}Mmadụ ọ pụrụ ije ije nʼelu icheku ọkụ

\par }{\QB ma ụkwụ ya ahapụ igbuchapụ?


\par }{\Q \VS{29}Otu a ka ọ na-adịrị nwoke na-abakwuru nwunye mmadụ ibe ya;

\par }{\QB o nweghị onye ọbụla na-emetụ ya aka nke a na-agaghị ata ahụhụ.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{30}Ndị mmadụ adịghị eleda onye ohi anya ma ọ bụrụ na o zuo ohi

\par }{\QB ka o were gboo mkpa agụụ nke na-agụsị ya ike.


\par }{\Q \VS{31}Ma ọ bụrụ na ejide ya ọ ga-akwụghachi ụgwọ ihe niile ahụ o zuru okpukpu asaa.

\par }{\QB Nʼagbanyeghị na nke a ga-eme ka o ree ihe niile o ji biri nʼụlọ ya.


\par }{\Q \VS{32}Ma nwoke ahụ na-akwa iko bụ onye nzuzu, amamihe kọrọ ya,

\par }{\QB nʼihi na ọ bụ onwe ya ka ọ na-ala nʼiyi.


\par }{\Q \VS{33}A ga-eti ya ezi ihe otiti, a ga-elelikwa ya anya,

\par }{\QB ihere ya agaghị ekwe ihichapụ.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{34}Nʼihi na di nwanyị ahụ ga-esite nʼekworo wee iwe dị ọkụ;

\par }{\QB ọ gakwaghị enwe obi ebere nʼebe ọ nọ nʼụbọchị ọ ga-abọ ọbọ.


\par }{\Q \VS{35}Ọ gaghị anara ihe ọbụla nʼọnọdụ ihe nkwụghachi nʼihi ihe ọjọọ o mere ya.

\par }{\QB O nwekwaghị ihe a ga-enye ya pụrụ ime ka iwe ya dajụọ.




\par }\Chap{7}{\SH Ịdọ aka na ntị banyere nwanyị na-akwa iko
\par }
{\Q \VerseOne{1}Na-agbaso okwu m nwa m, nọgide na ya,

\par }{\QB dokwaa iwu m niile nʼime obi gị.


\par }{\Q \VS{2}Debe iwu m ka ị dị ndụ,\FTNT{*}{{\FR 7:2 }{\FT{}}{\XT{Lev 18:5; Aịz 55:3}}}

\par }{\QB chee ozizi m nche dịka ọ bụ mkpụrụ anya gị.


\par }{\Q \VS{3}Kee ha na mkpịsịaka gị,

\par }{\QB deekwa ha nʼelu mbadamba nkume, bụ obi gị.


\par }{\Q \VS{4}Hụ amamihe nʼanya dịka nwaagbọghọ ị hụrụ nʼanya;

\par }{\QB hụkwa inwe nghọta nʼanya dịka a ga-asị na ọ bụ nwanne gị.


\par }{\Q \VS{5}Kwee ka ha debe gị, ka ị ghara ijekwuru nwanyị na-akwa iko,

\par }{\QB ka ị gharakwa ịṅa ntị nʼokwu ire ụtọ ya.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{6}Nʼihi na otu ụbọchị,

\par }{\QB esi m na oghereikuku dị nʼụlọ m lepụ anya,


\par }{\Q \VS{7}hụ nʼetiti ndị na-enweghị uche,

\par }{\QB ahụtara m otu nwokorobịa nʼetiti ha,

\par }{\QB onye amamihe kọrọ,


\par }{\Q \VS{8}ka ọ na-aga nʼụzọ dị nso ebe nkuku ụlọ

\par }{\QB nʼakụkụ ụlọ nwanyị ihere na-adịghị eme,


\par }{\Q \VS{9}nʼoge anyasị, dịka chi na-eji,

\par }{\QB mgbe ọchịchịrị na-agbachi.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{10}Mgbe ahụ, nwanyị ahụ pụtara zute ya.

\par }{\QB O yi uwe dịka nwanyị akwụna, jiri aghụghọ na-abịakwute ya.


\par }{\Q \VS{11}(Ọ na-eme ụzụ na-aṅaghị ntị ịnụ ihe ọbụla.

\par }{\QB Ụkwụ ya anaghị anọgide nʼụlọ ya.


\par }{\Q \VS{12}Ọ na-akwụgharị ma nʼokporoụzọ ma nʼama;

\par }{\QB na-amịgharị nʼebe nzuzo niile.)


\par }{\Q \VS{13}O weere aka ya abụọ jikụọ nwokorobịa ahụ nʼolu, sutu ya ọnụ,

\par }{\QB were ihu nke ihere na-adịghị, sị:


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{14}“Emezuru m nkwa niile m kwere taa,

\par }{\QB enwekwara m nri nke sitere nʼihe aja udo m chụrụ nʼụlọ m,


\par }{\Q \VS{15}Ọ bụ gị ka m na-achọkwute,

\par }{\QB lee gị ka ị na-abịa.


\par }{\Q \VS{16}Agbasaala m akwa mara mma nʼelu ihe ndina m,

\par }{\QB bụ akwa ọcha mara mma tụrụ ọtụtụ agwa nke e ji ogho ndị Ijipt kpaa.


\par }{\Q \VS{17}Efesakwala m mmanụ isi ọma nke máá, aloos na sinamọn

\par }{\QB nʼelu nʼihe ndina m.


\par }{\Q \VS{18}Bịa, ka anyị were ịhụnanya ṅụjụbiga afọ anyị;

\par }{\QB ka anyị mee onwe anyị obi ụtọ site ugbu a ruo ụtụtụ echi.


\par }{\Q \VS{19}Nʼihi na di m anọghị nʼụlọ

\par }{\QB o jeela njem dị anya.


\par }{\Q \VS{20}O ji akpa ego juru gaa njem,

\par }{\QB abalị ole na ole ga-agafekwa tupu ọ lọta.”


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{21}Otu a ka o si jiri okwu ire ụtọ ya megharịa nwokorobịa ahụ isi tutu o kwenyere ya.

\par }{\QB O nwekwaghị ike ịnapụta onwe ya site nʼokwu nrafu nke nwanyị ahụ.


\par }{\Q \VS{22}O sooro nwanyị ahụ dịka ehi

\par }{\QB a na-adọkpụ na-aga ebe a ga-egbu ya,

\par }{\Q dịka ele\FTNT{†}{{\FR 7:22 }{\FT{Maọbụ,
}}{\FQA{onye nzuzu}}} nke na-aba nʼọnya,


\par }{\QB \VS{23}nke na-eche ka e were àkụ gbata ya nʼobi.

\par }{\Q Nwoke ahụ dịka nnụnụ nke na-efeba nʼọnya

\par }{\QB na-amaghị ihe na-eche ya pụrụ iwepụ ndu ya.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{24}Geenụ ntị, ụmụ m, ma ọ bụghị naanị ige ntị,

\par }{\QB kama meekwanụ ihe m na-ekwu.


\par }{\Q \VS{25}Ekwela ka agụụ nke obi gị chịa gị;

\par }{\QB ejela nwanyị dị otu a nso; gbaara ya ọsọ, ka ọ ghara ịnwa gị nwetakwa gị.


\par }{\Q \VS{26}Nʼihi na o mebiela ndụ ọtụtụ mmadụ,

\par }{\QB ọtụtụ mmadụ amaala nʼọnya ya.


\par }{\Q \VS{27}Ụlọ ya bụ okporoụzọ nke na-eduba nʼili,

\par }{\QB nke na-edubakwa nʼala ọnwụ.




\par }\Chap{8}{\SH Ọkpụkpọ oku amamihe na-akpọ
\par }
{\Q \VerseOne{1}Ọ bụ na amamihe adịghị eti mkpu?

\par }{\QB Ọ bụ na nghọta anaghị eme ka olu ya daa ụda?


\par }{\Q \VS{2}Ọ na-eguzo nʼelu ebe niile dị elu nʼokporoụzọ,

\par }{\QB nʼagbata ụzọ niile.


\par }{\Q \VS{3}Nʼọnụ ụzọ nke obodo niile

\par }{\QB na nʼọnụ ụzọ ụlọ niile ka ọ nọ na-eti mkpu,


\par }{\Q \VS{4}ọ na-asị, “Ụmụ mmadụ geenụ m ntị;

\par }{\QB ọ bụ unu ndị dị ndụ ka m na-agwa okwu.


\par }{\Q \VS{5}Unu ndị na-enweghị uche, nweenụ uche zuruoke;

\par }{\QB unu ndị nzuzu, nweenụ nghọta.


\par }{\Q \VS{6}Geenụ m ntị, nʼihi na enwere m okwu dị mkpa m ga-agwa unu;

\par }{\QB Ihe ọbụla m kwuru bụ ihe ziri ezi,


\par }{\Q \VS{7}Ọnụ m na-ekwu eziokwu

\par }{\QB nʼihi na akpọrọ m okwu ụgha asị.


\par }{\Q \VS{8}Ndụmọdụ m zuruoke, ọ dịkwa mma.

\par }{\QB Ihe ọjọọ ọbụla adịghị nʼime ya.


\par }{\Q \VS{9}Nʼebe onye nwetara nghọta nọ, okwu m doro anya;

\par }{\QB nʼebe ndị chọtara ihe ọmụma nọ, okwu m ziri ezi.


\par }{\Q \VS{10}Họrọ ịdọ aka na ntị m karịa ọlaọcha

\par }{\QB họrọkwa ihe ọmụma karịa ọlaedo dị ezi mma.”


\par }{\Q \VS{11}Amamihe dị mkpa karịa nkume rubi dị oke ọnụahịa.

\par }{\QB Ọ dịkwaghị ihe a ga-eji tụnyere ya.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{12}“Mụ onwe m bụ amamihe na ezi nghọta na-agakọta.

\par }{\QB Enwere m ọmụma ihe na ezi izuzu.


\par }{\Q \VS{13}Ịtụ egwu
{\ND{Onyenwe anyị}} bụ ịkpọ ihe ọjọọ asị.

\par }{\QB Akpọrọ m nganga na mpako,

\par }{\QB omume ọjọọ nakwa okwu gbagọrọ agbagọ asị.


\par }{\Q \VS{14}Ndụmọdụ na ezi nghọta bụ nke m;

\par }{\QB enwekwara m ọmụma ihe na ike.


\par }{\Q \VS{15}Site na m ka ndị eze ji achị,

\par }{\QB ọ bụ m na-eme ka ndị na-achị achị mee iwu ziri ezi.


\par }{\Q \VS{16}Site na m ka ndị eze ji achị

\par }{\QB bụ ndịisi niile na-achị nʼụwa.


\par }{\Q \VS{17}Ndị niile hụrụ m nʼanya ka m na-ahụ nʼanya.

\par }{\QB Ndị niile na-achọ m aghakwaghị ịchọta m.


\par }{\Q \VS{18}Ana m ekenye ụba na nsọpụrụ,

\par }{\QB na ikpe ziri ezi na ezi omume.


\par }{\Q \VS{19}Onyinye m na-enye dị mma karịa ọlaọcha,

\par }{\QB ọ karịkwara ọlaedo.


\par }{\Q \VS{20}Ana m aga ije nʼụzọ ezi omume,

\par }{\QB nʼokporoụzọ ikpe ziri ezi.


\par }{\Q \VS{21}Ndị niile hụrụ m nʼanya, na-eketa akụnụba.

\par }{\QB Ana m emejupụtakwa ụlọakụ ha.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{22}“{\ND{Onyenwe anyị}} kpụrụ m dịka mmalite ụzọ ya,

\par }{\QB tupu o bido ike ihe ọbụla ọzọ.


\par }{\Q \VS{23}Site nʼebighị ebi gara aga ka m dị;

\par }{\QB adịkwa m adị tupu e kee ụwa.


\par }{\Q \VS{24}Anọ m na-adị tupu e kee ogbu mmiri,

\par }{\QB tupu isi iyi ọbụla agbapụta mmiri nʼelu ụwa,


\par }{\Q \VS{25}tupu e kee ugwu ukwu

\par }{\QB na ugwu nta.


\par }{\Q \VS{26}E, amụọla m rịị tupu Chineke ekee ụwa

\par }{\QB na osisi niile, na aja niile dị nʼime ya.


\par }{\Q \VS{27}Anọ m ya mgbe o doziri mbara eluigwe nʼọnọdụ ya,

\par }{\QB mgbe ọ tụsara ha nʼelu ogbu mmiri niile;


\par }{\Q \VS{28}mgbe o hiwere mbara eluigwe,

\par }{\QB mgbe o mere ka isi iyi niile nke ogbu mmiri dị ike,


\par }{\Q \VS{29}mgbe ọ kpara oke nye osimiri ebe ọ ga-akwụsị,

\par }{\QB ka mmiri ya ghara ịgafe iwu ya,

\par }{\Q mgbe ọ kara akara ebe a tọrọ ntọala nke ụwa.


\par }{\QB \VS{30}Oge ahụ niile ka m na-anọ nʼakụkụ ya dịka onye ǹka.

\par }{\Q Ihe banyere m na-atọkwa ya ụtọ;

\par }{\QB ana m egwuri egwu nʼihu ya.


\par }{\Q \VS{31}Ihe niile o kere tọkwara m ụtọ,

\par }{\QB ụwa niile na ụmụ mmadụ!


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{32}“Nʼihi ya, ụmụ m ndị ikom, geenụ m ntị;

\par }{\QB nʼihi na ndị niile na-eso ụzọ m na-enwe ọṅụ.


\par }{\Q \VS{33}Gee ntị na ndụmọdụ m ka ị bụrụ onye maara ihe,

\par }{\QB agbakụtakwala ndụmọdụ m azụ.


\par }{\Q \VS{34}Ngọzị dịrị mmadụ ahụ na-aṅa ntị nʼokwu m,

\par }{\QB onye na-anọ na nche nʼọnụ ụzọ m ụbọchị niile,

\par }{\QB onye na-anọ na-echere m nʼọnụ ụzọ ụlọ m;


\par }{\Q \VS{35}nʼihi na onye ọbụla chọtara m chọtara ndụ;

\par }{\QB ọ natakwala ihuọma nʼebe
{\ND{Onyenwe anyị}} nọ.


\par }{\Q \VS{36}Ma onye na-enweghị ike chọta m na-emerụ onwe ya ahụ;

\par }{\QB ndị niile kpọrọ m asị hụrụ ọnwụ nʼanya.”




\par }\Chap{9}{\SH Ọkpụkpọ oku nke amamihe na nzuzu
\par }
{\Q \VerseOne{1}Amamihe ewuola ụlọ ukwu ya

\par }{\QB nʼelu ogidi asaa.


\par }{\Q \VS{2}O doziela oriri ya nʼusoro,

\par }{\QB o gbuola anụ ya, gwaakwa mmanya.\FTNT{*}{{\FR 9:2 }{\FT{A na-eji ụda máá gwakọọ na mmanya i ji mee ka ọtọ ezi ụtọ nʼọnụ.}}}


\par }{\Q \VS{3}O zipụkwala ndị ozi ya ka ha gaa kpọọ mmadụ niile,

\par }{\QB site nʼebe dị elu nke obodo ka ha nọ na-akpọ oku na-asị,


\par }{\QB \VS{4}“Bịanụ nʼụlọ m, unu ndị niile na-enweghị uche”

\par }{\Q Ma nye ndị amamihe kọrọ, ọ na-asị,


\par }{\QB \VS{5}“Bịanụ, rie nri m,

\par }{\QB ṅụọkwa mmanya m gwakọtara.


\par }{\Q \VS{6}Hapụnụ ụzọ enweghị uche unu, ka unu were dị ndụ;

\par }{\QB gbasokwanụ ụzọ mmụọ ịghọta ihe.”


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{7}Onye ọbụla na-adọ onye na-akwa emo aka na ntị na-ewetara onwe ya nlelị;

\par }{\QB onye na-abara mmadụ ọjọọ mba na-enweta nkọcha.


\par }{\Q \VS{8}Abarala ndị na-akwa emo mba, ma ọ bụghị ya, ha ga-akpọ gị asị;

\par }{\QB baara ndị maara ihe mba, ha ga-ahụ gị nʼanya.


\par }{\Q \VS{9}Kuziere onye maara ihe ihe o kwesiri ịmụta, ọ ga-ama ihe karịa,

\par }{\QB kuziere onye ziri ezi ihe ọ ga-atụkwasị ihe ọ mụtara nʼamamihe ya.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{10}Nʼihi na ịtụ egwu
{\ND{Onyenwe anyị}} bụ mmalite amamihe,

\par }{\QB inwe ihe ọmụma banyere onye Nsọ ahụ bụkwa nghọta.


\par }{\Q \VS{11}Nʼihi na ọ bụ site na amamihe, ka ụbọchị gị ga-adị ogologo.

\par }{\QB A ga-etinyekwara gị ọtụtụ afọ na ndụ gị.


\par }{\Q \VS{12}Ị bụrụ onye nwere amamihe, amamihe gị ga-abara gị uru,

\par }{\QB ma ị bụrụ onye na-akwa emo, naanị gị ga-ata ahụhụ ya.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{13}Nwanyị dị nzuzu na-eme mkpọtụ,

\par }{\QB o nweghị uche; ihere adịghịkwa eme ya.


\par }{\Q \VS{14}Ọ na-anọ ọdụ nʼọnụ ụzọ ụlọ ya,

\par }{\QB nʼelu oche nʼebe dịkarịsịrị elu nʼobodo,


\par }{\Q \VS{15}na-akpọ ndị na-aga nʼụzọ oku,

\par }{\QB bụ ndị na-aga mkpa ha,


\par }{\QB \VS{16}“Ka ndị niile amamihe kọrọ bịa nʼụlọ m.”

\par }{\Q Ọ na-asịkwa ndị na-enweghị uche,


\par }{\QB \VS{17}“Mmiri e zutere nʼohi na-atọ ụtọ,

\par }{\QB nri e riri na nzuzo na-atọkarịkwa nʼụtọ.”


\par }{\Q \VS{18}Ma ha adịghị aghọta na ndị nʼadịghị ndụ nọ nʼebe ahụ,

\par }{\QB na ndị ọ kpọrọ oku nri aghọọlarị ndị nọ nʼala mmụọ.




\par }{\MS Ndị a bụ ilu Solomọn

\par }\Chap{10}{\PP \VerseOne{1}Ilu dị iche iche nke Solomọn:

\par }{\Q Nwata maara ihe na-eme ka nna ya ṅụrịa ọṅụ;

\par }{\QB ma nwantakịrị dị nzuzu na-ewetara nne ya nʼiru ụjụ.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{2}Akụ a kpatara nʼụzọ na-ezighị ezi adịghị aba uru,

\par }{\QB ma ezi omume na-azọpụta mmadụ site nʼọnwụ.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{3}{\ND{Onyenwe anyị}} agaghị ekwe ka onye ezi omume nwụọ nʼagụụ,

\par }{\QB ọ gakwaghị ekwe ka ihe nọgide na-agara onye ajọ omume nke ọma.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{4}Aka ndị umengwụ na-eweta ogbenye,

\par }{\QB ma aka na-arụsị ọrụ ike na-eweta ụba.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{5}Onye na-ekpokọta nʼoge ọkọchị bụ nwa maara ihe,

\par }{\QB ma nwa ahụ nke na-arahụ ụra nʼoge ọrụ bụ nwa na-eweta ihere.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{6}Onye ezi omume na-anata ngọzị,

\par }{\QB ma naanị nkọcha jupụtara nʼọnụ onye ajọ omume.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{7}Aha onye ezi omume ka eji enye ngọzị,

\par }{\QB ma aha onye ajọ omume ga-ere ure.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{8}Onye obi ya maara ihe na-anabata ihe e nyere nʼiwu,

\par }{\QB ma onye nzuzu ekwurekwu ga-ala nʼiyi.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{9}Onye ụzọ ya ziri ezi na-aga ije nʼatụghị egwu,

\par }{\QB ma onye ụzọ ya ezighị ezi ka a ga-achọpụta.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{10}Onye ọbụla na-egbu ikuanya na-ebute ihe mwute,

\par }{\QB onye nzuzu ekwurekwu ga-abịa nʼịla nʼiyi.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{11}Ọnụ onye ezi omume bụ isi iyi nke ndụ,

\par }{\QB ma naanị nkọcha jupụtara nʼọnụ onye ajọ omume.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{12}Ịkpọ asị na-akpali esemokwu,

\par }{\QB ma ịhụnanya na-ekpuchi mmehie niile.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{13}Ndị nwere nghọta na-ekwu okwu nwere isi,

\par }{\QB ma ndị na-enweghị uche ka a na-eti ihe dịka ohu.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{14}Onye amamihe na-akpakọba ihe ọmụma,

\par }{\QB ma onye nzuzu na-eji ọnụ ya akpọ ịla nʼiyi oku.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{15}Akụ ndị ọgaranya bụrụ ha obodo e wusiri ike,

\par }{\QB ma ụbịam bụ ịla nʼiyi nke ndị ogbenye.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{16}Ụgwọ ọrụ onye ezi omume bụ ndụ,

\par }{\QB ma ihe nweta nke onye ajọ omume bụ mmehie na ọnwụ.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{17}Onye na-ege ntị na ndụmọdụ na-egosi ụzọ nke ndụ,

\par }{\QB ma onye na-adịghị anabata ndụmọdụ na-eme ka ndị ọzọ kpafuo.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{18}Onye ji egbugbere ọnụ ụgha ekpuchi ịkpọ asị

\par }{\QB na onye na-agbasa okwu nkwutọ bụ onye nzuzu.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{19}Nʼọtụtụ okwu mmehie adịghị akwụsị

\par }{\QB ma ndị nwere uche na-ejide ire ha.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{20}Ire nke onye ezi omume bụ ọlaọcha kachasị mma,

\par }{\QB ma obi onye ajọ omume bụ ihe ọnụahịa nta.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{21}Egbugbere ọnụ onye ezi omume na-azụju ọtụtụ mmadụ afọ,

\par }{\QB ma ndị nzuzu na-anwụ nʼihi amamihe nke kọrọ ha.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{22}Ngọzị
{\ND{Onyenwe anyị}} na-eme mmadụ ọgaranya,

\par }{\QB ọ naghị atụkwasị ya nsogbu.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{23}Ihe na-atọ onye nzuzu ụtọ bụ izube nzube ọjọọ;

\par }{\QB ma ihe na-atọ onye maara ihe ụtọ bụ inwe nghọta.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{24}Ihe ahụ onye na-emebi iwu nʼatụ ụjọ ya ga-abịakwasị ya,

\par }{\QB ihe onye ezi omume na-achọ ka a ga-enye ya.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{25}Mgbe oke ifufe na-emebi ihe, ndị na-emebi iwu ka ọ na-eburu;

\par }{\QB ma ndị ezi omume na-eguzosi ike ruo ebighị ebi.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{26}Onye umengwụ na-abụ ihe mgbu nye onyenwe ya;

\par }{\QB ọ dịka anwụrụ ọkụ nʼanya mmadụ maọbụ dịka mmanya gbara ụka nke na-ejiji eze.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{27}Ịtụ egwu
{\ND{Onyenwe anyị}} na-enye ogologo ndụ,

\par }{\QB ma ọnụọgụgụ afọ nke onye ajọ omume na-adị mkpụmkpụ.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{28}Olileanya ndị ezi omume ga-abụ ọṅụ;

\par }{\QB olileanya ndị na-emebi iwu bụ naanị ihe efu.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{29}Ụzọ
{\ND{Onyenwe anyị}} bụ ebe mgbaba nye ndị na-enweghị ịta ụta,

\par }{\QB maọbụ ịla nʼiyi nye ndị na-eme ajọ ihe.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{30}A pụghị iwezuga\FTNT{*}{{\FR 10:30 }{\FT{Maọbụ,
}}{\FQA{ihopu}}} onye ezi omume,

\par }{\QB ma onye na-emebi iwu agaghị anọgide.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{31}Nʼọnụ onye ezi omume ka mkpụrụ amamihe si abịa,

\par }{\QB ma ire na-ekwu okwu nduhie ka a ga-eme ka o dere duu.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{32}Egbugbere ọnụ onye ezi omume mara ihe na-eweta ihuọma,

\par }{\QB ma ọnụ ndị ajọ omume bụ naanị okwu nduhie.


\par }{\BB \par }


\PoetryChap{11}{\Q \VerseOne{1}Ihe ọtụtụ aghụghọ\FTNT{*}{{\FR 11:1 }{\FT{}}{\XT{Lev 19:35-36; Dit 25:13-16; Mai 6:11}}} bụ arụ nʼihu
{\ND{Onyenwe anyị}}

\par }{\QB ma ihe ọtụtụ zuru ezu na-anata ihuọma nʼebe ọ nọ.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{2}Nganga bịa, nlelị a na-eso ya,

\par }{\QB ma onye dị umeala nʼobi na-amụta ihe.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{3}Eziokwu nke ndị ziri ezi nʼobi na-edu ha;

\par }{\QB ma omume gbagọrọ agbagọ nke ndị aghụghọ nʼala ha nʼiyi.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{4}Akụnụba gị agaghị azọpụta gị nʼụbọchị ikpe;

\par }{\QB ọ bụ naanị ezi omume na-anapụta site nʼọnwụ.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{5}Ezi omume nke ndị na-enweghị ịta ụta na-eme ka ụzọ ha zie ezi,

\par }{\QB ma ajọ omume nke ndị na-emebi iwu na-akwada ha.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{6}Ezi omume nke onye ziri ezi na-azọpụta ya;

\par }{\QB ma ọchịchọ ọjọọ nke ndị na-aghọ aghụghọ ka a ga-eji jide ha.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{7}Mgbe onye ajọ omume nwụrụ, olileanya ya niile alala nʼiyi,

\par }{\QB ihe niile ọ na-ele anya inweta site nʼike ya alaakwala nʼiyi.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{8}Chineke na-azọpụta ndị ezi omume site na nsogbu ha,

\par }{\QB ma ndị ajọ omume ka ọ na-ahapụ ka ha daba nʼime ya.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{9}Okwu ọjọọ ka onye ajọ omume ji emebi onye agbataobi ya.

\par }{\QB Ma site nʼihe ọmụma ka onye ezi omume ga-eji dọpụta ndụ ya.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{10}Ọganihu nke onye ezi omume na-atọ mmadụ niile ụtọ,

\par }{\QB otu aka ahụ kwa, ọnwụ onye ajọ omume na-atọ mmadụ niile ụtọ.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{11}A na-esite na ngọzị nke ndị ziri ezi bulie obodo elu,

\par }{\QB ma a nʼala ya nʼiyi site nʼokwu ọnụ ndị ajọ omume.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{12}Ikwu okwu nleda megide onye agbataobi gị bụ nzuzu;

\par }{\QB ma onye ahụ nwere nghọta na-agba nkịtị.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{13}Onye na-agba asịrị na-ekpughe ihe nzuzo,

\par }{\QB ma onye kwesiri ntụkwasị obi na-ekpuchi ihe nzuzo.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{14}Nʼihi enweghị ezi ndị ndu ka obodo ji ada,

\par }{\QB ma ọtụtụ ndị ezi ndụmọdụ na-eweta mmeri.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{15}Onye ọbụla na-ana onye ọbịa nʼakaebe ga-ata ahụhụ,

\par }{\QB ma onye jụrụ ịkwụ ụgwọ onye ọzọ ji, nọ na ntụkwasị obi.\FTNT{†}{{\FR 11:15 }{\FT{Maọbụ,
}}{\FQA{ga-enwe udo}}}


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{16}Nsọpụrụ na-adịrị nwanyị nwere obiọma,

\par }{\QB ma ndị na-adịghị eme ebere bụ naanị akụnụba ka ha na-enweta.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{17}Onye nwere obiọma baara onwe ya uru,

\par }{\QB ma onye nwere obi ọjọọ na-ewetara onwe ya nsogbu.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{18}Onye ajọ omume na-anata ụgwọ ọrụ aghụghọ,

\par }{\QB ma onye na-agha ezi omume dịka mkpụrụ na-anata ụgwọ ọrụ kwesiri ekwesi.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{19}Onye na-eguzosi ike ime ihe ziri ezi ga-enwe ndụ;

\par }{\QB ma onye na-agbaso ihe ọjọọ ga-ahụ ọnwụ.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{20}{\ND{Onyenwe anyị}} na-akpọ ndị obi ha gbagọrọ agbagọ asị

\par }{\QB ma ndị ụzọ ha na-enweghị ihe ịta ụta na-amasị ya.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{21}Ọ bụ ihe doro anya na ndị na-emebi iwu ga-ata ahụhụ,

\par }{\QB ma ndị ezi omume ka a ga-anapụta.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{22}Nwanyị mara mma, nke na-enweghị uche,

\par }{\QB dịka ọlaedo a gbanyere ezi nʼimi.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{23}Olileanya onye ezi omume bụ ọṅụ,

\par }{\QB ma onye na-emebi iwu na-ele naanị anya ihe ọjọọ.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{24}Otu onye na-agbasapụ aka ya na-enye enye ma na-enweta akụ karịa,

\par }{\QB ma onye ọzọ na-egbochi egbochi ma na-ada ogbenye.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{25}E, onye na-agbasa aka ya ga-aba ọgaranya;

\par }{\QB onye ọbụla na-atụte ndị ọzọ ka a ga-atụtekwa.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{26}Ndị mmadụ na-abụ onye na-achịkọba mkpụrụ ọka na-ereghị ya ere ọnụ,

\par }{\QB ma ha na-ekpetara onye nke dị njikere ire nke ya ngọzị Chineke.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{27}Onye na-achọ ihe ọma na-enweta ihuọma,

\par }{\QB ma ihe ọjọọ na-abịakwasị onye na-achọ ya.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{28}Ndị tụkwasịrị obi nʼakụnụba ha ga-ada,

\par }{\QB ma onye ezi omume ga-epupụta dịka akwụkwọ ndụ.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{29}Onye na-ewetara ezinaụlọ ha nsogbu ga-eketa naanị ifufe,

\par }{\QB onye nzuzu ga-abụ ohu nke onye maara ihe.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{30}Mkpụrụ nke ndị ezi omume bụ osisi na-enye ndụ,

\par }{\QB onye na-erita mkpụrụobi nʼuru bụ onye maara ihe.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{31}Ọ bụrụ na a ga-akwụ ndị ezi omume ụgwọ ọrụ ha nʼụwa a;

\par }{\QB a ga-esi aṅaa ghara ịkwụ ndị na-amaghị Chineke na ndị mmehie ụgwọ ọrụ.


\par }{\BB \par }


\PoetryChap{12}{\Q \VerseOne{1}Onye ọbụla na-ahụ ịdọ aka na ntị nʼanya na-ahụ ihe ọmụma nʼanya,

\par }{\QB ma onye na-akpọ ịba mba asị bụ onye na-enweghị ụbụrụ isi.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{2}Ezi mmadụ na-anata ihuọma site nʼaka
{\ND{Onyenwe anyị}},

\par }{\QB ma onye na-atụpụta atụmatụ ọjọọ ka ọ na-ama ikpe.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{3}Onye ajọ omume agaghị anọgide,

\par }{\QB ma apụghị ihopu onye ezi omume.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{4}Ezi nwanyị bụ ọṅụ na okpueze di ya,

\par }{\QB ma nwanyị na-eweta ihere dịka ire ure nʼọkpụkpụ di ya.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{5}Echiche obi niile nke onye ezi omume bụ ihe ziri ezi,

\par }{\QB ma ndụmọdụ onye ajọ omume jupụtara nʼaghụghọ.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{6}Okwu niile nke ndị ajọ omume bụ ihe na-eweta ọnwụ,

\par }{\QB ma okwu ndị omume ha ziri ezi na-anapụta ha.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{7}Ndị na-emebi iwu ga-ala nʼiyi,

\par }{\QB ma ndị ezi omume ga-eguzosi ike.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{8}Onye nwere uche zuruoke ka mmadụ niile na-achọ,

\par }{\QB ma onye uche ya gbagọrọ agbagọ ka mmadụ na-eleda anya.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{9}Ọ ka mma ịbụ onye a na-elelị anya ma i nwere ohu,

\par }{\QB karịa ịbụ onye a na-asọpụrụ ma bụrụ onye nri na-adịghị nʼụlọ ya.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{10}Onye ezi omume na-elekọta anụ ụlọ ya,

\par }{\QB ma obi ebere kachasị nro nke onye ajọ omume mere bụ enweghị obi ebere.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{11}Onye na-arụ ala ubi ya ga-enwe nri nʼebe ọ bara ụba,

\par }{\QB ma onye na-agbaso ihe efu dị iche iche, amamihe kọrọ.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{12}Ndị ajọ omume na-enwekwa anya ukwu nʼihe ndị ajọ omume ibe ha nwere,

\par }{\QB ma mgbọrọgwụ nke ndị ezi omume ga-eto eto.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{13}A na-ejide onye ajọ omume site nʼokwu ọnụ ya,

\par }{\QB ma onye ezi omume na-esi na nsogbu wezuga onwe ya.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{14}Ikwu eziokwu na-enye mmadụ obi ụtọ,

\par }{\QB inwe mgbalị na-ewetara ya ngọzị.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{15}Ụzọ ndị nzuzu nʼuche ha onwe ha ziri ezi,

\par }{\QB ma onye maara ihe na-aṅa ntị nye ndụmọdụ.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{16}Ndị nzuzu na-egosipụta iwe ha ọsịịsọ,

\par }{\QB ma onye nwere uche na-elepụrụ mkparị anya.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{17}Ezi onye akaebe na-ekwu eziokwu,

\par }{\QB ma ajọ onye akaebe na-ekwu okwu ụgha.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{18}Okwu ọjọọ na-agbawa obi dịka mma agha,

\par }{\QB ma ire onye maara ihe na-eweta ọgwụgwọ.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{19}Eziokwu na-eguzo ruo mgbe ebighị ebi,

\par }{\QB ma okwu ụgha anaghị adịgide.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{20}Aghụghọ na-ejupụta nʼobi na-eche ihe ọjọọ;

\par }{\QB ma ndị na-eme ka udo dị na-enwe ọṅụ.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{21}Ihe ọjọọ anaghị adakwasị onye ezi omume,

\par }{\QB ma ndị ajọ omume enwetala nsogbu ebe ọ dị ukwuu.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{22}{\ND{Onyenwe anyị}} kpọrọ egbugbere ọnụ nʼagha ụgha asị,

\par }{\QB ma ihe ndị kwesiri ntụkwasị obi na-amasị ya.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{23}Onye nwere uche na-edebe ihe ọmụma ha nye onwe ha,

\par }{\QB ma onye nzuzu na-agbasa enweghị uche ya nʼanwụ.\FTNT{*}{{\FR 12:23 }{\FT{}}{\XT{Ilu 13:16}}}


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{24}Aka na-arụsị ọrụ ike ga-achị achị,

\par }{\QB ma umengwụ ga-akwụsị naanị nʼọrụ mmanye.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{25}Obi nke jupụtara na nchegbu na-ada mba,

\par }{\QB ma okwu ọma na-eme ka obi ṅụrịa.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{26}Onye ezi omume na-eduzi onye agbataobi ya,

\par }{\QB ma onye na-emebi iwu na-eduhie ha.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{27}Onye umengwụ adịghị ahụ anụ ọ chụtara na nta nʼọkụ,

\par }{\QB ma ndị na-arụsị ọrụ ike na-eri site nʼakụ ha nwetara nʼịchụ nta.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{28}Ụzọ nke onye ezi omume na-eduba na ndụ,

\par }{\QB nʼụzọ ahụ, ọnwụ adịghị ya.


\par }{\BB \par }


\PoetryChap{13}{\Q \VerseOne{1}Nwa maara ihe na-ege ntị na ndụmọdụ nna ya

\par }{\QB ma onye na-akwa emo adịghị ege ntị nʼịba mba.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{2}Onye na-eme ezi ihe ga-esite nʼokwu ọnụ ya nweta ụgwọ ọrụ,

\par }{\QB ma ndị na-aghọgbu ibe ha ga-anata ihe ike dịka ụgwọ ọrụ ha.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{3}Mmadụ zuruoke bụ onye na-ejide ire ya aka!\FTNT{*}{{\FR 13:3 }{\FT{}}{\XT{Abụ 141:3; Ilu 21:23}}}

\par }{\QB Ma onye ekwuruekwu na-ewetara onwe ya mbibi.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{4}Ndị umengwụ na-achọ ọtụtụ ihe ma ọ dịghị ihe ha na-enweta;

\par }{\QB ma onye na-arụsị ọrụ ike na-enweta ihe niile ọ chọrọ.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{5}Onye ezi omume kpọrọ ụgha asị,

\par }{\QB ma okwu ọnụ onye na-emebi iwu

\par }{\QB na-ewetara ya ihere na nkọcha.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{6}Ezi omume mmadụ na-abara ya uru na ndụ ya niile,

\par }{\QB ma ajọ omume ndị mmehie na-ala ha nʼiyi.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{7}Ọ dị mmadụ na-eme ka ọ bụ ọgaranya maọbụ onye ụkpa.

\par }{\QB Ma ọ dịkwa mmadụ na-eme ka ọ bụ onye ụkpa maọbụ ọgaranya.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{8}Ọgaranya nwere ike jiri ego ya gbapụta onwe ya,

\par }{\QB ma ogbenye adịghị azaghachi mba banyere imerụ ya ahụ.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{9}Ìhè onye ezi omume na-enwupụ enwupụ,

\par }{\QB ma oriọna onye mmebi iwu ga-anyụ.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{10}Nganga na-eweta esemokwu,

\par }{\QB ma a na-ahụ amamihe nʼime ndụ ndị na-anata ndụmọdụ.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{11}Akụ a kpatara ngwangwa na-emebikwa ngwangwa;

\par }{\QB ma akụ sitere nʼịrụsị ọrụ ike na-eto eto.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{12}Nchere a na-echere ogologo oge maka imezu olileanya e nwere na-egbu obi,

\par }{\QB mgbe ihe a na-eche mezuru, oke ọṅụ na-adị.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{13}Onye na-elelị ntụziaka anya ga-akwụ ụgwọ nʼihi ya,

\par }{\QB ma onye na-atụ egwu ihe enyere nʼiwu ga-anata ụgwọ ọrụ ya.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{14}Nkuzi nke onye maara ihe bụ isi iyi nke ndụ,

\par }{\QB nke na-eme ka mmadụ ghara ịma nʼọnya ọnwụ.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{15}Ezi nghọta na-eweta ihuọma,

\par }{\QB ma ụzọ nke ndị na-ekwesighị ntụkwasị obi na-eduba ha na mbibi.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{16}Onye nwere uche na-eji ọmụma ihe nʼarụ ọrụ,

\par }{\QB ma ndị nzuzu na-egosipụta enweghị uche ya.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{17}Onyeozi ajọ omume na-adaba na nsogbu,

\par }{\QB ma onyeozi kwesiri ntụkwasị obi na-eweta ọgwụgwọ.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{18}Onye na-ajụ ịdọ aka na ntị ga-anwụ nʼụkpa na nʼihere;

\par }{\QB ma onye na-anabata ịdọ aka na ntị ka a ga-asọpụrụ.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{19}Mgbe ihe a na-ele anya mezuru ọ na-atọ mkpụrụobi ụtọ,

\par }{\QB ma ndị nzuzu kpọrọ isite nʼajọ ihe wezuga onwe ha asị.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{20}Na-eso ndị maara ihe ka ị ghọọ onye mara ihe,

\par }{\QB nʼihi na onye na-eso ndị nzuzu na-aba na nsogbu.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{21}Nsogbu bụ ihe na-esogharị ndị mmehie,

\par }{\QB ma ngọzị na-esogharị ndị ezi omume.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{22}Mgbe ezi mmadụ nwụrụ, ọ na-ahapụrụ ụmụ ya na ụmụ ụmụ ya akụ,

\par }{\QB ma mgbe onye mmehie nwụrụ, akụ ya na-abụ nke ndị ezi omume.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{23}Ubi onye ogbenye pụrụ inwe ọtụtụ ihe oriri,

\par }{\QB ma ikpe na-ezighị ezi na-azachapụ ya.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{24}Onye ọbụla na-adọghị ụmụ ya aka na ntị, na-egosi na ọ hụghị ha nʼanya;

\par }{\QB ma onye hụrụ ha nʼanya, ga-adọsi ha aka na ntị ike.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{25}Onye ezi omume na-eri nri ruo na nriju afọ onwe ya,

\par }{\QB ma nri na-akọ nʼafọ onye ajọ omume.


\par }{\BB \par }


\PoetryChap{14}{\Q \VerseOne{1}Nwanyị maara ihe na-ewu ụlọ ya,

\par }{\QB ma nwanyị nzuzu na-eji aka ya akwada ụlọ ya.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{2}Ime ihe ziri ezi bụ ịtụ egwu
{\ND{Onyenwe anyị}};

\par }{\QB ma ndị na-ejehie nʼụzọ ha na-akpọ ya asị.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{3}Ọnụ onye nzuzu na-ekwupụta okwu mpako,

\par }{\QB ma egbugbere ọnụ onye maara ihe na-echebe ha.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{4}Mgbe ehi na-adịghị, ụlọ ebe a na-azụ anụ na-adị ọcha,

\par }{\QB ma site nʼike ehi ihe omume nke ubi na-ejupụta nʼụlọ.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{5}Onye akaebe eziokwu adịghị aghọgbu mmadụ,

\par }{\QB ma onye akaebe ụgha na-agha ụgha mgbe ọbụla.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{6}Onye na-akwa emo na-achọ amamihe ma ọ dịghị achọta ya;

\par }{\QB ma ihe ọmụma na-abịara onye nwere nghọta ọsịịsọ.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{7}Si nʼebe onye nzuzu wezuga onwe gị,

\par }{\QB nʼihi na ị gaghị achọta ihe ọmụma nʼọnụ ya.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{8}Amamihe nke onye nwere uche bụ ihe na-eme ka ọ mata ebe ọ na-aga,

\par }{\QB ma enweghị uche nke ndị nzuzu bụ aghụghọ.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{9}Ndị nzuzu na-eji okwu idozi ihe mmehie mebiri akwa emo;

\par }{\QB ma obi ebere ka a na-achọta nʼetiti ndị omume ha ziri ezi.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{10}Ọ bụ naanị onye ihe na-eme maara ụfụ ya,

\par }{\QB ọ dịghị onye ọzọ ga-eso keta ọṅụ ya.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{11}A ga-ala ụlọ onye ajọ omume nʼiyi,

\par }{\QB ma ụlọ ikwu onye omume ya ziri ezi ga-awasa ka igu.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{12}Ọ dị ụzọ nke ziri ezi nʼanya mmadụ,

\par }{\QB ma nʼikpeazụ ọ na-eduba nʼọnwụ.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{13}Ọ bụladị nʼime ọchị obi mgbu na-adị,

\par }{\QB ma ọṅụ nwere ike kwụsị nʼiru ụjụ.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{14}Ndị na-ekwesighị ntụkwasị obi aghaghị inweta ụgwọ ọrụ ha,

\par }{\QB ma ezi mmadụ ga-enwetakwa ụgwọ ọrụ ya.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{15}Onye na-enweghị uche na-ekwenye ihe niile a gwara ya;

\par }{\QB ma onye nwere uche na-atule mara ebe ọ na-eje.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{16}Onye mara ihe na-atụ egwu
{\ND{Onyenwe anyị}} na-ewezugakwa onwe ya nʼihe ọjọọ,

\par }{\QB ma onye nzuzu na-ewebiga iwe oke ma na-eche na ọ ka bụ onye kwesiri ntụkwasị obi.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{17}Onye iwe ọkụ na-eme ihe nzuzu,

\par }{\QB ma onye na-echepụta nzube ọjọọ ka a na-akpọ asị.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{18}Ndị na-enweghị uche na-enweta ụgwọ ọrụ nke uche gbagọrọ agbagọ,

\par }{\QB ma onye nwere uche na-enweta ihe ọmụma.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{19}Ndị ọjọọ ga-akpọ isiala nʼihu ndị ezi mmadụ,

\par }{\QB ndị ajọ omume ga-ada nʼọnụ ụzọ ama ndị ezi omume.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{20}Ọ bụladị ndị agbataobi onye ogbenye na-akpọ ya asị,

\par }{\QB ma ọgaranya na-enwe ọtụtụ ndị enyi.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{21}Onye na-eleda onye agbataobi ya anya na-emehie,

\par }{\QB ma onye na-emere ndị ogbenye ebere ka ihe ga-agara nke ọma.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{22}Ndị na-ezube ihe ọjọọ, ha ọ naghị akpafu?

\par }{\QB Ma ndị na-ezube ihe ọma na-achọta ịhụnanya na ikwesi ntụkwasị obi.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{23}Ịrụsị ọrụ ike na-eweta uru;

\par }{\QB ma oke okwu na-eweta ụkpa.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{24}Okpueze nke ndị maara ihe bụ akụnụba ha,

\par }{\QB ma enweghị uche nke ndị nzuzu na-emepụta naanị ihe na-abaghị uru.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{25}Onye na-agba akaebe eziokwu na-anapụta ndụ mmadụ,

\par }{\QB ma onye akaebe ụgha bụ onye aghụghọ.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{26}Onye ọbụla na-atụ egwu
{\ND{Onyenwe anyị}} nwere ebe mgbaba;

\par }{\QB nye ụmụ ya ọ ga-abụkwa ebe ize ndụ.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{27}Ịtụ egwu
{\ND{Onyenwe anyị}} bụ isi iyi nke ndụ;

\par }{\QB nke na-eme ka mmadụ ghara ịma nʼọnya ọnwụ.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{28}Otuto onye eze na-enwe dabeere nʼọnụọgụgụ ndị ọ na-achị,

\par }{\QB e wezuga ndị ọ na-achị, eze enweghị ugwu ọbụla.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{29}Onye na-enwe ndidi nwere ọtụtụ nghọta,

\par }{\QB ma onye obi ọkụ na-egosi enweghị uche ya.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{30}Ndụ dị jụụ na-eme ka ụbọchị mmadụ dị ogologo;

\par }{\QB ekworo na-eme ka o ree ure.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{31}Onye ọbụla na-emegbu onye ogbenye na-elelị Chineke kere ha anya,

\par }{\QB ma onye na-emere onye ogbenye ebere na-asọpụrụ Chineke.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{32}Ọ bụladị nʼọnwụ onye ezi omume nwere ebe mgbaba nʼime Chineke,

\par }{\QB ma ndị ajọ omume na-ala nʼiyi, mgbe mbibi bịara.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{33}Nʼobi onye nwere nghọta ka amamihe na-anọgide,

\par }{\QB ma ọ bụladị nʼetiti ndị nzuzu ọ na-eme ka amara ya.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{34}Ezi omume na-ewuli mba elu,

\par }{\QB ma mmehie bụ ihe ihere nye ndị ọbụla.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{35}Eze na-aṅụrị ọṅụ nʼihi odibo maara ihe;

\par }{\QB ma odibo na-eweta ihere na-akpali oke iwe ya.


\par }{\BB \par }


\PoetryChap{15}{\Q \VerseOne{1}Ọsịsa okwu dị nro na-eme ka iwe na ọnụma laa azụ;

\par }{\QB ma okwu ike na-akpali iwe.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{2}Ire onye maara ihe na-eme ka ihe ọmụma mụbaa,

\par }{\QB ma ọnụ onye nzuzu na-ekwupụta okwu enweghị uche.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{3}{\ND{Onyenwe anyị}} na-ahụzu ihe niile,

\par }{\QB anya ya dịkwa nʼahụ ndị ọma na ndị ọjọọ.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{4}Okwu dị nwayọọ na-eweta ndụ na ume;

\par }{\QB ma nkwutọ na-eweta ịda mba.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{5}Naanị onye nzuzu na-akpọ ndụmọdụ ndị mụrụ ya ihe efu;

\par }{\QB ma onye ọbụla na-ege ntị nye mgbanwe na-ezipụta ezi uche.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{6}Ụlọ ndị ezi omume na-ejupụta nʼọtụtụ akụ,

\par }{\QB ma akụ ndị na-emebi iwu na-ewetara ha nsogbu.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{7}Egbugbere ọnụ onye maara ihe na-agbasa ihe ọmụma,

\par }{\QB ma obi ndị nzuzu ezighị ezi.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{8}{\ND{Onyenwe anyị}} na-akpọ aja ndị ajọ omume asị,

\par }{\QB ma ekpere ndị ndụ ha ziri ezi na-atọ ya ụtọ.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{9}{\ND{Onyenwe anyị}} kpọrọ ụzọ ndị na-emebi iwu asị,

\par }{\QB ma ndị na-achụso ezi omume ka ọ na-ahụ nʼanya.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{10}Oke ịdọ aka na ntị na-echere ndị na-ahapụ ụzọ.

\par }{\QB Onye kpọrọ ịba mba asị ga-anwụ ọnwụ.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{11}{\ND{Onyenwe anyị}} mazuru ihe omimi niile nke ọnwụ na ọkụ ala mmụọ;

\par }{\QB ọ ga-esikwa aṅaa ghara ịma obi ụmụ mmadụ?


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{12}Ọ dịghị atọ onye na-akwa emo ụtọ ma a baara ya mba,

\par }{\QB ya mere ọ dịghị ejekwuru onye maara ihe.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{13}Obi nke na-aṅụrị ọṅụ na-eme ka ihu dị mma.

\par }{\QB Ihu gbarụrụ agbarụ na-egosi obi nwere ihe mwute.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{14}Obi nwere nghọta na-achọ ịmata ihe,

\par }{\QB ma ọnụ onye nzuzu na-azụ onwe ya nʼokwu na-abaghị uru.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{15}Ndụ onye ogbenye jupụtara nnọọ na mgbalị,

\par }{\QB ma ndị nwere udo nʼobi na-eri oriri mgbe niile.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{16}Ọ dị mma inwe akụnụba dị nta ma bụrụ onye na-atụ egwu
{\ND{Onyenwe anyị}},

\par }{\QB karịa inwe akụ ma nọrọ na nsogbu.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{17}Ọ ka mma bụ oke nri akwụkwọ nri nta nke nwere ịhụnanya,

\par }{\QB karịa ehi buru ibu a zụziri azụzi nke ịkpọ asị dị na ya.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{18}Onye iwe ọkụ na-amalite ọgụ;

\par }{\QB ma onye na-adịghị ewe iwe ọsịịsọ na-eme ka ịlụ ọgụ kwụsị.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{19}Eji ogwu gbochie ụzọ onye umengwụ,

\par }{\QB ma ụzọ onye omume ya ziri ezi bụ ụzọ dị larịị.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{20}Nwa nke maara ihe na-eme ka obi tọọ nna ya ụtọ,

\par }{\QB ma onye nzuzu na-eleda nne ya anya.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{21}Onye na-enweghị uche na-aṅụrị ọṅụ nʼime amaghị ihe ya,

\par }{\QB ma onye nwere nghọta na-aga ije nʼụzọ ziri ezi.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{22}Nzube na-enweghị ndụmọdụ na-ama afọ nʼala,

\par }{\QB ma ndị ndụmọdụ dịrị ọtụtụ ọganihu ga-adị.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{23}Ọṅụ na-adị mgbe mmadụ natara ọsịsa dị mma,

\par }{\QB okwu e kwuru nʼoge o kwesiri dị mma.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{24}Ụzọ ndụ na-agbago elu nye onye nwere uche,

\par }{\QB iwezuga ha site na-ịgbada nʼala mmụọ dị nʼokpuru.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{25}{\ND{Onyenwe anyị}} na-adọtu ma na-adọrisi ụlọ nke onye mpako,

\par }{\QB ma oke ala nke nwanyị di ya nwụrụ ka ọ na-elekọta.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{26}Echiche ọjọọ niile nke ndị na-emebi iwu ka
{\ND{Onyenwe anyị}} kpọrọ asị

\par }{\QB ma okwu ebere niile dị ọcha nʼanya ya.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{27}Onye anya ukwu na-ewetara ezinaụlọ ya nsogbu.

\par }{\QB Ma onye kpọrọ iri ngarị asị ga-adị ndụ.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{28}Obi onye ezi omume na-atule ọsịsa ya

\par }{\QB ma ọnụ nke onye ajọ omume na-asọpụta ihe ọjọọ dị iche iche.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{29}{\ND{Onyenwe anyị}} anọghị ndị na-emebi iwu nso;

\par }{\QB ma ọ na-anụ ekpere ndị ezi omume.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{30}Ihu ọchị na-eweta obi ụtọ.

\par }{\QB Akụkọ ọma na-enyekwa ọkpụkpụ ndụ.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{31}Onye na-ege ntị nye ịba mba nke na-enye ndụ

\par }{\QB ga-esoro ndị amamihe nọrọ.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{32}Onye jụrụ ịdọ aka na ntị kpọrọ onwe ya asị

\par }{\QB ma onye ọbụla naara ndụmọdụ nwere nghọta.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{33}Ịtụ egwu
{\ND{Onyenwe anyị}} bụ amamihe na-abịa site nʼịdọ aka na ntị;

\par }{\QB onye dị umeala nʼobi ga-anata ugwu na nsọpụrụ.


\par }{\BB \par }


\PoetryChap{16}{\Q \VerseOne{1}Mmadụ nwere ike pịa ihe ọ chọrọ ime,

\par }{\QB ma okwu ikpeazụ ga-esi nʼọnụ
{\ND{Onyenwe anyị}}.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{2}Ụzọ niile nke mmadụ dị ọcha nʼanya ya,

\par }{\QB ma
{\ND{Onyenwe anyị}} na-atule ebumnobi niile nke mmadụ.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{3}Were ọrụ gị niile nyefee nʼaka
{\ND{Onyenwe anyị}},

\par }{\QB ọ ga-eme ka ha gaa nʼihu.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{4}{\ND{Onyenwe anyị}} na-eme ka ihe niile rụpụta ebumnuche ya,

\par }{\QB o bụladị ndị mmebi iwu ka e debere maka ụbọchị mbibi.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{5}{\ND{Onyenwe anyị}} kpọrọ ndị nwere obi dị mpako asị.

\par }{\QB Mara nke a nke ọma: Ha aghaghị ịta ahụhụ.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{6}Ọ bụ site nʼịhụnanya na eziokwu ka eji ekpuchi mmehie;

\par }{\QB ọ bụkwa site nʼegwu
{\ND{Onyenwe anyị}} ka mmadụ ji agbanarị mmehie.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{7}Mgbe ụzọ mmadụ na-agbaso na-atọ
{\ND{Onyenwe anyị}} ụtọ,

\par }{\QB ọ na-eme ka mmadụ ahụ na ndị iro ya dị nʼudo.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{8}Ọ dị mma inwe ihe nta nʼezi omume

\par }{\QB karịa inwe ọtụtụ uru nʼụzọ ikpe na-ezighị ezi.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{9}Anyị nwere ike pịa ọpịpịa nʼobi anyị,

\par }{\QB maọbụ
{\ND{Onyenwe anyị}} na-edu ije anyị.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{10}Egbugbere ọnụ eze na-ekwu okwu sitere na-ezi nghọta,

\par }{\QB ọnụ ya adịghị ekpe ikpe na-ezighị ezi.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{11}Ihe ọtụtụ ziri ezi na ihe niile ha nʼotu dịrị
{\ND{Onyenwe anyị}},

\par }{\QB ihe niile e ji atụ ihe dị nʼime akpa bụ ya mere ha.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{12}Ndị eze kpọrọ ime ihe na-adịghị mma asị,

\par }{\QB nʼihi na site nʼezi omume ka ocheeze ji eguzosi ike.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{13}Ndị eze na-enwe mmasị nʼegbugbere ọnụ na-ekwu eziokwu,

\par }{\QB ha na-agụ onye na-ekwu eziokwu dị ka ezi mmadụ.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{14}Iwe eze bụ onyeozi nke ọnwụ.

\par }{\QB Onye maara ihe ga-eme ka ọ dajụọ.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{15}Mgbe ọchị dị nʼihu eze ọ na-ewetara onye hụrụ ya ndụ,

\par }{\QB ihuọma ya dị ka igwe ojii na-eweta mmiri ozuzo.\FTNT{*}{{\FR 16:15 }{\FT{Mmiri ozuzo nʼoge ọkọchị na-eme ka ahịhịa kpọnwụrụ akpọnwụ tutee, nke a na-eweta ọnụ, nʼihi olileanya ọ na-enye banyere ụba nke ihe a kụrụ nʼubi.}}}


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{16}Ọ ka mma inwe amamihe na mmụọ ịghọta ihe

\par }{\QB karịa inwe ọlaọcha na ọlaedo.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{17}Ụzọ dị larịị nke onye ziri ezi bụ iwezuga onwe ya pụọ nʼihe ọjọọ,

\par }{\QB ndị na-echebe ụzọ ha niile na-echebekwa ndụ ha.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{18}Nganga na-eweta ịla nʼiyi,

\par }{\QB mpako na-ewetakwa ọdịda.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{19}Ọ ka mma ịbụ onye ogbenye nwere obi umeala karịa ịbụ onye nganga,

\par }{\QB na onye so ndị nganga keta oke nʼihe ha kwatara nʼagha.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{20}Onye ọbụla na-aṅa ntị na ndụmọdụ ka ihe na-agara nke ọma,

\par }{\QB onye a gọziri agọzi bụ onye ahụ nke na-atụkwasị
{\ND{Onyenwe anyị}} obi.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{21}A na-amata onye nwere uche site nʼụdị nghọta o nwere.

\par }{\QB Okwu dị ụtọ na-eme ka mmadụ mụta ihe nke ọma.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{22}Inwe uche bụ isi iyi ndụ nye ndị niile nwere ya,

\par }{\QB ma enweghị uche na-ewetara ndị nzuzu ntaramahụhụ.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{23}Obi onye maara ihe na-eme ka e tinye uche nʼokwu ọnụ ya,

\par }{\QB egbugbere ọnụ ha na-emekwa ka mmụta gaa nʼihu.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{24}Okwu dị nro na-atọ ụtọ ka mmanụ aṅụ,

\par }{\QB ọ na-atọ mkpụrụobi ụtọ, na-enyekwa ọkpụkpụ ahụ ike.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{25}Ọ dị ụzọ nke ziri ezi nʼanya mmadụ,

\par }{\QB ma nʼikpeazụ ọ na-eduba nʼọnwụ.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{26}Agụụ ihe oriri nke onye ọrụ na-arụpụtara ya ọrụ;

\par }{\QB agụụ na-akpali mmụọ ya ịga nʼihu.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{27}Ndị ọjọọ na-atụpụta echiche ọjọọ,

\par }{\QB egbugbere ọnụ ha dị ka ọkụ nke na-ekpochapụ ahụ.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{28}Onye na-emebi iwu na-agbasa ise okwu;

\par }{\QB ha na-akpali nsogbu, na-ekewa enyi na enyi.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{29}Ndị ọjọọ na-arafu ndị agbataobi ha,

\par }{\QB na-edubakwa ha nʼụzọ ga-ewetara ha mbibi.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{30}Onye ji ikuanya ya ekwu okwu na-atụ atụmatụ ọjọọ,

\par }{\QB onye na-atabi egbugbere ọnụ ya abụọ ekpebiela ime mmehie.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{31}Isi awọ bụ okpueze nke mara mma,

\par }{\QB a na-enweta ya nʼụzọ ezi omume.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{32}Onye na-adịghị ewe iwe ọsịịsọ karịrị onye a maara aha ya.

\par }{\QB Onye nwere ogologo ntachiobi karịrị onye na-adọta obodo nʼagha.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{33}A na-efe nza, nʼihi ịchọpụta uche
{\ND{Onyenwe anyị}},

\par }{\QB maọbụ Chineke nʼonwe ya na-ekpebi ihe a ga-efeta na nza ahụ.


\par }{\BB \par }


\PoetryChap{17}{\Q \VerseOne{1}Ọ ka mma ịta iberibe achịcha kpọrọ nkụ ma ịnọ nʼudo adị ya,

\par }{\QB karịa nʼụlọ jupụtara nʼoke oriri na ịlụ ọgụ.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{2}Ohu nwere uche ga-achị nwa nna ya ukwu na-eweta ihere

\par }{\QB ma ketakwa oke nʼihe nketa dịka otu nʼime ndị ezinaụlọ ahụ.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{3}Ite eji anụcha ihe dịrị ọlaọcha, oke ọkụ dịkwara ọlaedo

\par }{\QB ma
{\ND{Onyenwe anyị}} na-anwale obi.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{4}Ajọ mmadụ na-aṅa ntị nʼegbugbere ọnụ na-eduhie,

\par }{\QB onye ụgha na-aṅakwa ntị nye ire na-ekwu okwu ịla nʼiyi.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{5}Onye ọbụla na-akwa ogbenye emo ọ bụ Chineke kere ha ka ọ na-elelị anya.

\par }{\QB Ndị niile na-aṅụrị ọṅụ nʼihi ihe ike dakwasịrị ha aghaghị ịta ahụhụ.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{6}Ụmụ ụmụ bụ okpueze ndị okenye.

\par }{\QB Nne na nna bụ ịnya isi nke ụmụ ha.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{7}Egbugbere ọnụ na-ekwu okwu dị mma abụghị nke onye nzuzu,

\par }{\QB otu a kwa, egbugbere ọnụ na-agha ụgha ekwesighị ịbụ nke onye na-achị achị.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{8}Nʼanya onye na-enye ngarị ọ na-ahụta ya dịka ọgwụ ịrata mmadụ,

\par }{\QB ha na-eche nʼebe ọbụla ha chere ihu ihe ga-aga nke ọma.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{9}Onye ọbụla na-akwado ịhụnanya na-ekpuchi njehie,

\par }{\QB ma onye na-ekwu ihe mere mgbe na mgbe na-ekewa ezi enyi.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{10}Ịba mba ntakịrị a baara onye nwere nghọta bara uru

\par }{\QB karịa narị ụtarị nke a pịara onye nzuzu.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{11}Onye ọjọọ na-ebi naanị ndụ nnupu isi\FTNT{*}{{\FR 17:11 }{\FT{Ya bụ, omume megidere iwu ya}}} megide Chineke.

\par }{\QB Ọ bụkwa onyeozi nke ọnwụ\FTNT{†}{{\FR 17:11 }{\FT{Ya bụ, onyeozi na-adịghị eme obi ebere.}}} ka a ga-eziga imegide ya.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{12}Ọ ka mma izute nne Bịa a napụrụ ụmụ ya

\par }{\QB karịa izute onye nzuzu uche ya gbagọrọ agbagọ.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{13}Ọ bụrụ na i jiri ihe ọjọọ kwụọ ụgwọ ihe ọma,

\par }{\QB ọbụbụ ọnụ dịrị ezinaụlọ gị.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{14}Esemokwu malite ọ na-esi ike imedo ya,

\par }{\QB nʼihi ya ekwela ka ọ malite.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{15}Onye na-asị onye ikpe maara na ikpe amaghị ya na-amakwa onye aka ya dị ọcha ikpe,

\par }{\QB {\ND{Onyenwe anyị}} na-akpọ omume abụọ a asị.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{16}Uru gịnị ka ego bara nʼaka onye nzuzu;

\par }{\QB ebe ọ bụ na o nweghị ike ịchọ amamihe.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{17}Ezi enyi na-egosi ịhụnanya ya nʼoge ọbụla.

\par }{\QB Otu a kwa, nwanne na-aba uru nʼoge mkpa.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{18}Ọ bụ uche ezughị oke ịnara ụgwọ onye ọzọ ji,

\par }{\QB si otu a ghọọ onye ji ụgwọ.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{19}Onye na-ahụ esemokwu nʼanya hụrụ mmehie nʼanya.

\par }{\QB Onye na-ewuli ọnụ ụzọ ama ya elu na-akpọ ntipịa oku.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{20}Ọ dịghị aga nʼihu bụ onye obi ya gbagọrọ agbagọ.

\par }{\QB Onye nwere ire nrafu ga-adanye na nsogbu.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{21}Ọ bụ naanị iru ụjụ na obi ọjọọ

\par }{\QB dịịrị nna nke nwa ya na-eme ihe nzuzu.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{22}Obi nke na-aṅụrị ọṅụ na-eme ka ahụ sie ike,

\par }{\QB ma mmụọ na-eru ụjụ oge niile na-akpata ọrịa.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{23}Onye ajọ omume na-anara ihe ngarị\FTNT{‡}{{\FR 17:23 }{\FT{}}{\XT{Ọpụ 23:8}}} na nzuzo

\par }{\QB ka ọ sụgharịa ikpe ziri ezi isi.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{24}Onye nwere nghọta na-eche uche amamihe nʼihe ọ na-eme,

\par }{\QB ma anya onye nzuzu na-elegharị ruo na nsọtụ nke ụwa.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{25}Nwa dị nzuzu na-ewetara nna ya mwute,

\par }{\QB bụrụkwa nne mụrụ ya ihe ilu.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{26}Ọ bụrụ na ịra onye ezi omume nra adịghị mma,

\par }{\QB nʼezie, ịpịa ndị ọrụ ihe nʼihi ezi ọrụ ha ezighị ezi.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{27}Nwoke ahụ na-adịghị ekwu ọtụtụ okwu bụ onye maara ihe,

\par }{\QB onye mmụọ ya dịkwa jụụ bụ onye nwere nghọta.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{28}A ga-agụ onye nzuzu nʼonye maara ihe ma ọ bụrụ na ha gba nkịtị,

\par }{\QB gụọkwa ha na ndị nwere nghọta ma ọ bụrụ na ha e jide ire ha.


\par }{\BB \par }


\PoetryChap{18}{\Q \VerseOne{1}Onye ihe mmadụ na-adịghị amasị na-agbaso naanị ọchịchọ nke ya onwe ya,

\par }{\QB na-alụsokwa ezi nzube niile ọzọ ọgụ.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{2}Nghọta adịghị atọ onye nzuzu ụtọ.

\par }{\QB Naanị ihe ọ maara bụ ikwu uche ya.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{3}Mgbe onye ajọ omume na-abata, ka nleda anya na-abata,

\par }{\QB otu a kwa nkọcha na-eweta ihere.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{4}Okwu ọnụ niile bụ mmiri dị omimi,

\par }{\QB ma amamihe dị ka mmiri iyi na-asọ asọ.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{5}Ọ dịghị mma ime ka ikpe gara onye mere ihe ọjọọ,

\par }{\QB si otu a gbochie onye aka ya dị ọcha inweta ikpe ziri ezi.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{6}Egbugbere ọnụ ndị nzuzu na-ebutere ha esemokwu,

\par }{\QB ọnụ ha na-ebutere ha ihe otiti.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{7}Ọnụ onye nzuzu na-etinye ya na nsogbu,

\par }{\QB egbugbere ọnụ ya bụ ọnya nye mkpụrụobi ya.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{8}Okwu niile nke onye na-agba asịrị na-ekwu dịka iberibe nri nʼatọ ezi ụtọ,

\par }{\QB ha na-agbadakwa nʼime ime ala afọ.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{9}Onye dị umengwụ nʼọrụ ya

\par }{\QB bụ nwanne nke onye mbibi.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{10}Aha
{\ND{Onyenwe anyị}} bụ ụlọ elu e wusiri ike,

\par }{\QB ndị ezi omume na-agbaba nʼime ya izere ndụ.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{11}Akụ ndị ọgaranya bụrụ ha obodo e wusiri ike,

\par }{\QB ọ bụkwa mgbidi dị elu nke a na-apụghị ịmafe nʼechiche ha.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{12}Tupu mmadụ adaa obi ya na-ejupụta na nganga,

\par }{\QB ma inwe obi umeala na-eweta nsọpụrụ.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{13}Inye ọsịsa okwu tupu mmadụ ege ntị

\par }{\QB bụ enweghị uche na ihe ihere.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{14}Ọ bụ mmụọ mmadụ na-akwado ya nʼoge nrịa nrịa,

\par }{\QB ma mmụọ e tipịara etipịa, onye pụrụ ibuli ya?


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{15}Obi onye nwere nghọta na-enweta ihe ọmụma,

\par }{\QB nʼihi na ntị onye maara ihe na-achọpụta ya.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{16}Onyinye mmadụ na-akwara ya ụzọ sara mbara,

\par }{\QB ọ na-edubakwa ya nʼihu ndị dị elu.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{17}Nʼikpe onye buru ụzọ kwuo ihe na-ese na-adị ka onye ikpe gaara,

\par }{\QB tutu ruo mgbe mmadụ bịara bido ịjụ ya ajụjụ.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{18}Ife nza na-akwụsị esemokwu na ndọrọndọrọ

\par }{\QB dị nʼetiti mmadụ abụọ ndị olu ha na-ala elu.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{19}Ọ dị mfe ịlụgbụ obodo karịa ime ka obi nwanne e mehiere tụgharịa.

\par }{\QB Iwe ya na-adị ike dịka ọnụ ụzọ e jiri igodo tụchie.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{20}Site na mkpụrụ nke okwu ọnụ mmadụ mịpụtara ka afọ ga-eji ju ya.

\par }{\QB Sitekwa nʼihe owuwe ubi nke egbugbere ọnụ ha ka ha ga-eji rijuo afọ.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{21}Ike ọnwụ na ndụ dị ire nʼaka.

\par }{\QB Ndị hụrụ ya nʼanya ga-eri mkpụrụ ya.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{22}Nwoke ahụ chọtara nwunye chọtara ezi ihe.

\par }{\QB Ọ na-anatakwa ihuọma site nʼaka
{\ND{Onyenwe anyị}}.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{23}Onye ogbenye na-arịọ arịrịọ maka ebere;

\par }{\QB ma ọgaranya na-asa okwu ike ike.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{24}Onye nwere ọtụtụ ndị enyi ndị na-ekwesighị ga-abịa nʼịla nʼiyi mgbe na-adịghị anya,

\par }{\QB ma ọ dị enyi nke na-arapara nso karịa nwanne.


\par }{\BB \par }


\PoetryChap{19}{\Q \VerseOne{1}Ọ ka mma ịbụ ogbenye onye kwesiri ntụkwasị obi

\par }{\QB karịa ịbụ onye nzuzu na-ekwu okwu ụgha mgbe niile.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{2}Arịrịọ nke na-enweghị ihe ọmụma adịghị mma

\par }{\QB otu a kwa onye ụkwụ ya na-eme ngwa na-ejehie ụzọ.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{3}Enweghị uche nke mmadụ na-eduba ha nʼọghọm,

\par }{\QB ma obi ha na-ewe iwe dị ukwuu megide
{\ND{Onyenwe anyị}}.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{4}Onye nwere ego na-enwe ọtụtụ ndị enyi,

\par }{\QB ma ọ na-ara ahụ ka ndị enyi onye ogbenye nọgide.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{5}Onye na-agba ama ụgha ga-ata ahụhụ,

\par }{\QB ụzọ onye na-ekupụ ụgha dịka ume ka a ga-achọpụtakwa.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{6}Ọtụtụ mmadụ na-achọ ihuọma nʼebe onye na-achị achị nọ,

\par }{\QB otu a kwa, mmadụ niile na-agbalị ịbụ enyi onye na-agbasa aka ya na-enye onyinye.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{7}Ebe ọ bụ na ụmụnne onye ogbenye na-akpọ ya asị,

\par }{\QB gịnịkwa ka ndị enyi ya ga-eme?

\par }{\Q Mgbalị ya niile ịrịọ ha arịrịọ

\par }{\QB ezughị ime ka ha nọgide.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{8}Onye na-enweta amamihe hụrụ ndụ nʼanya,

\par }{\QB onye na-edebekwa nghọta na-enweta ọganihu.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{9}Onyeama ụgha aghaghị ịta ahụhụ,

\par }{\QB onye ọbụla na-ekwupụ okwu ụgha dịka mmiri ga-ala nʼiyi.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{10}Onye nzuzu ekwesighị ibi dịka ọgaranya;

\par }{\QB ohu ekwesịkwaghị ịchị ụmụ eze.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{11}Ezi uche mmadụ nwere na-amụpụta ndidi;

\par }{\QB ọ bụkwa nkwanye ugwu nye onye nʼadịghị agụ mkparị a na-akparị ya.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{12}Iwe eze dị ka mbigbọ nke ọdụm.

\par }{\QB Ma obi ụtọ ya dị ka igirigi nʼelu ahịhịa ndụ.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{13}Nwa nzuzu bụ ịla nʼiyi nke nna,

\par }{\QB nwunye na-ese okwu dị ka mmiri ọtụtụ na-atụ kpọm, kpọm,

\par }{\QB mgbe niile nʼelu ụlọ puru epu.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{14}Ụlọ dị iche iche na akụ bụ ihe nketa a na-anata nʼaka ndị nne na nna,

\par }{\QB ma nwunye nwere uche na nghọta na-esite naanị nʼaka
{\ND{Onyenwe anyị}}.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{15}Umengwụ na-akpata oke ịrahụ ụra,

\par }{\QB onye ọfọ ogori ka agụụ na-agụ.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{16}Onye na-edebe iwu Chineke na-enweta ndụ,

\par }{\QB ma onye na-akpọ ya asị na-anwụ.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{17}Onye ọbụla na-egosi ndị ogbenye obi ebere na-ebinye
{\ND{Onyenwe anyị}} ihe,

\par }{\QB ọ ga-akwụghachi ha nʼihi ihe ọma ha mere.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{18}Dọọ nwa gị aka na ntị mgbe ọ ka dị na nwantakịrị nʼihi na oge ahụ ka olileanya dị.

\par }{\QB Ma i meghị otu a, ọ bụ ndụ ya ka ị na-emebi.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{19}Onye oke iwe ga-anata nra so ya,

\par }{\QB nʼihi na ọ bụrụ na ị napụta ya, ị ga-anapụtakwa ya ọzọ.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{20}Gee ntị na ndụmọdụ a na-enye gị, nabata ịdọ aka na ntị.

\par }{\QB Nʼikpeazụ, ị ga-abụ onye maara ihe.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{21}Ọtụtụ atụmatụ dị nʼobi mmadụ;

\par }{\QB maọbụ uche
{\ND{Onyenwe anyị}} ga-emezu.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{22}Obi ebere mmadụ na-eme ka a na-achọsi ya ike.

\par }{\QB Ọ ka mma ịbụ ogbenye karịa ịbụ mmadụ nke eziokwu ọbụla na-adịghị nʼọnụ ya.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{23}Ịtụ egwu
{\ND{Onyenwe anyị}} na-eweta ndụ na ọṅụ,

\par }{\QB na nchebe site nʼihe mmerụ ahụ.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{24}Onye umengwụ na-amanye aka nʼefere nri,

\par }{\QB ọ gaghị eweghachi ya ọ bụladị tinye nʼọnụ ya.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{25}Tie onye na-akwa emo ihe, onye na-enweghị uche ga-aghọ onye nwere ezi uche,

\par }{\QB baara onye nwere nghọta mba, ha ga-enweta ihe ọmụma.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{26}Ọ bụ nwa ahụ na-eweta ihere ga-ezu nne na nna ya ohi,

\par }{\QB maọbụ chụpụ ha site nʼụlọ ya.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{27}Nwa m ọ bụrụ na ị hapụ ige ntị na ntụziaka m,

\par }{\QB ị ga-esi nʼokwu ihe ọmụma kpafuo.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{28}Onyeama ụgha na-akwa ikpe ziri ezi emo.

\par }{\QB Ọnụ nke onye ajọ omume na-eloda ajọ ihe.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{29}Ndị na-akwa emo na ndị nzuzu ga-ata ahụhụ;

\par }{\QB a ga-etikwa ha ihe.


\par }{\BB \par }


\PoetryChap{20}{\Q \VerseOne{1}Mmanya bụ onye na-akwa emo. Onye mkpọtụ ka ihe ọṅụṅụ na-aba nʼanya bụ.

\par }{\QB Onye ọbụla kwere ka ha duhie ya bụ onye nzuzu.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{2}Ọnụma eze na-emenye oke ụjọ nʼahụ dịka mbigbọ nke ọdụm;

\par }{\QB ndị na-akpasu ya iwe ga-atụfu ndụ ha.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{3}Ọ bụ ihe nsọpụrụ nye onye na-ezere okwu na ụka,

\par }{\QB ma onye nzuzu ọbụla na-eme ngwa ise okwu.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{4}Onye umengwụ adịghị arụ ọrụ ubi nʼoge ya.

\par }{\QB Nʼoge owuwe ihe ubi ọ pụghị ịchọta ihe oriri.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{5}Nzube niile nke dị mmadụ nʼobi bụ mmiri dị omimi,

\par }{\QB ma onye nwere nghọta na-adọpụta ha.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{6}Ọtụtụ mmadụ na-asị na ha nwere ịhụnanya na-adịghị agharịpụ,

\par }{\QB ma onye kwesiri ntụkwasị obi, onye pụrụ ịchọta ya?


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{7}Onye ezi omume nke na-ejegharị nʼizuoke,

\par }{\QB ndị ihe na-agara nke ọma ka ụmụ ga-anọchi ya ga-abụ.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{8}Mgbe eze na-anọkwasị nʼocheeze ya ikpe ikpe,

\par }{\QB ọ na-eji anya ya abụọ afụchapụ ihe ọjọọ niile.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{9}Onye pụrụ ị sị, “Emeela m ka obi m dị ọcha;

\par }{\QB Abụ m onye dị ọcha, mmehie adịghịkwa nʼime m?”


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{10}Ihe ọtụtụ aghụghọ na ihe ọtụtụ nghọgbu,

\par }{\QB ha niile bụ ihe arụ nʼihu
{\ND{Onyenwe anyị}}.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{11}Ọbụladị ụmụntakịrị ka a na-amata site nʼomume ha niile,

\par }{\QB nke a ọ pụtara nʼomume ha dị ọcha nʼezie a, bụrụkwa ihe ziri ezi?


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{12}Ntị nke na-anụ ihe na anya nke na-ahụ ụzọ,

\par }{\QB ọ bụ
{\ND{Onyenwe anyị}} mere ha abụọ.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{13}Ahụla ịrahụ ụra nʼanya, ka ị ghara ịghọ onye ụkpa.

\par }{\QB Bilie, mụrụ anya, rụsie ọrụ ike, ka i nweekwa ihe oriri.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{14}“Lee, ihe a jọrọ njọ, ọ baghị uru,” ka onye na-azụ ahịa na-asị,

\par }{\QB ma mgbe ọ pụrụ ọ na-anya isi nʼihi ihe ọ zụtara.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{15}Ọlaedo dị, na ọtụtụ rubi nʼebe ọ bara ụba,

\par }{\QB ma egbugbere ọnụ nke na-ekwupụta ihe ọmụma bụ ọla dị oke ọnụahịa.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{16}Chiri uwe onye ahụ naara onye mba ọzọ nʼaka mbe.

\par }{\QB Jichiekwa ihe mbe ahụ o nyere nʼihi onye mba ọzọ ọ nara na mbe.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{17}Nri e nwetara nʼụzọ aghụghọ na-atọ mmadụ ụtọ.

\par }{\QB Ma nʼikpeazụ aja ga-eju ya ọnụ.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{18}Buru ụzọ nata ndụmọdụ tupu i mee ihe ọbụla ị chọrọ ime;

\par }{\QB ebula agha ma i bubeghị ụzọ pịa ọpịpịa.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{19}Agwala onye na-akpa asịrị ihe nzuzo gị,

\par }{\QB nʼihi na ọ ga-akụ ya nʼekwe nye ụwa niile.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{20}Oriọna onye ahụ na-akọcha nne ya na nna ya

\par }{\QB ka Chineke na-afụnyụ.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{21}Ihe nketa nke anatara nʼoke ọsịịsọ,

\par }{\QB agaghị agọzi ya nʼikpeazụ.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{22}A sịkwala, “Aga m akwụghachi gị nʼihi ihe ọjọọ a.”

\par }{\QB Chere
{\ND{Onyenwe anyị}}, ọ ga-abọrọ gị ọbọ.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{23}{\ND{Onyenwe anyị}} kpọrọ ihe ọtụtụ gbara iche iche asị,

\par }{\QB ihe ọtụtụ aghụghọ adịghị atọ ya ụtọ.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{24}{\ND{Onyenwe anyị}} na-eduzi nzọ ụkwụ niile nke mmadụ.

\par }{\QB Olee otu onye ọbụla ga-esi ghọta ụzọ ha?


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{25}Ime ngwangwa\FTNT{*}{{\FR 20:25 }{\FT{Ya bụ mgbe mmadụ na-echeghị uche mee nke a.}}} doo ihe nsọ, bụ ịma nʼọnya

\par }{\QB ma mesie tụgharịwa uche banyere imezu nkwa ahụ.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{26}Eze maara ihe na-afụchapụ ndị ajọ omume,

\par }{\QB ọ na-eji wịịlu ịfụcha mkpụrụ gaa nʼelu ha.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{27}Akọnuche mmadụ bụ ọkụ
{\ND{Onyenwe anyị}} ji enyocha mmụọ ya,

\par }{\QB ọ na-egwupụta ala ala obi ya, igosi anyị ihe anyị bụ.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{28}Ịhụnanya na ikwesi ntụkwasị obi na-echebe eze,

\par }{\QB site nʼịhụnanya ka ocheeze ya na-eguzo chịm.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{29}Ugwu a na-akwanyere ụmụ okorobịa bụ nʼihi ịdị ike ha,

\par }{\QB ma isi awọ bụ nsọpụrụ ndị okenye.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{30}Ọkpọ na mmerụ ahụ na-ehichapụ ihe ọjọọ,

\par }{\QB ụtarị na-asachapụ ime ime nke ahụ mmadụ.


\par }{\BB \par }


\PoetryChap{21}{\Q \VerseOne{1}Iyi dị iche iche nke jupụtara na mmiri ka obi eze bụ nʼaka
{\ND{Onyenwe anyị}},

\par }{\QB nke ọ na-ahazi nʼụzọ ọbụla dị ya mma.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{2}Ọrụ niile bụ ihe ziri ezi nʼanya onye na-arụ ya,

\par }{\QB ma
{\ND{Onyenwe anyị}} bụ onye na-eleba anya nʼechiche obi anyị niile.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{3}Ime ezi omume na ihe ziri ezi

\par }{\QB ka
{\ND{Onyenwe anyị}} na-anabata karịa ịchụ aja.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{4}Nganga na mpako na agụụ ihe ọjọọ

\par }{\QB nke bụ ọrụ ndị ajọ omume, bụ mmehie.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{5}Echiche niile nke onye na-arụsị ọrụ ike na-eweta uru,

\par }{\QB dịka echiche onye ome ngwangwa na-enweta naanị ụkọ.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{6}Uru niile enwetara nʼụzọ na-ezighị ezi adịghị adịgide,

\par }{\QB ha bụ nkuume ifufe na-efesa, ndị na-achọ ya na-achọ ọnwụ.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{7}Nʼihi na ndị na-emebi iwu anaghị eme ihe ọma,

\par }{\QB ihe ọjọọ ha na-eme na-alaghachi laa ha nʼiyi.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{8}Ụzọ onye na-emebi iwu bụ ihe gbagọrọ agbagọ,

\par }{\QB ma omume onye aka ya dị ọcha ziri ezi.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{9}Ọ ka mma ibi nʼotu akụkụ elu ụlọ

\par }{\QB karịa ibinyere nwanyị na-ese okwu.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{10}Ihe na-atọ onye ọjọọ ụtọ bụ imerụ ndị ọzọ ahụ;

\par }{\QB ọ maghị imere mmadụ ibe ya ebere.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{11}Mgbe a na-ata onye na-akwa emo ahụhụ, onye na-enweghị uche na-enweta amamihe,

\par }{\QB ma mgbe a na-akụziri onye maara ihe ihe ọ na-enweta ihe ọmụma.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{12}Onye ezi omume na-amụta ihe site nʼile ụlọ onye ajọ omume anya

\par }{\QB na-emekwa ka ndị ajọ omume laa nʼiyi.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{13}Onye na-adịghị ege ntị na mkpu onye ogbenye,

\par }{\QB ya onwe ya ga-akpọkwa mkpu ma agaghị aza ya.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{14}Onyinye enyere na nzuzo na-eme ka iwe dajụọ,

\par }{\QB otu a kwa, ngarị ezonyere nʼime uwe na-eme ka oke ọnụma dajụọ.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{15}Onye ezi omume na-aṅụrị ọṅụ mgbe e kpere ikpe ziri ezi,

\par }{\QB ma bụrụ ihe oke egwu dịrị ndị na-eme ajọ ihe.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{16}Onye ọbụla si nʼụzọ nghọta wezuga onwe ya

\par }{\QB ga-eso nʼotu ndị nwụrụ anwụ.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{17}Nwoke hụrụ ibi ndụ nganga nʼanya na-ada ụkpa;

\par }{\QB ịṅụ mmanya na oke oriri abụghị ụzọ esi akpata akụ.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{18}Onye ajọ omume ga-abụ ihe mgbapụta maka onye ezi omume,

\par }{\QB onye aghụghọ ga-abụkwa ihe mgbapụta maka onye ndụ ya ziri ezi.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{19}Ọ ka mma ibi nʼọzara

\par }{\QB karịa ibinyere nwanyị na-atamu ntamu na-esekwa okwu.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{20}Onye maara ihe na-edebe ezi ihe oriri na mmanụ oliv nʼụlọ ya,

\par }{\QB ma onye nzuzu na-eloda ihe niile nʼọnụ ya.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{21}Onye na-achụso ezi omume na ịhụnanya

\par }{\QB ga-achọta ndụ, na ugwu na ọganihu.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{22}Onye maara ihe nwere ike megide obodo ndị dike,

\par }{\QB kwatuokwa ebe ewusiri ike nke ha tụkwasịrị obi ha.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{23}Onye na-echekwa ire ya na ọnụ ya

\par }{\QB na-egbochiri onwe ya ọdachi.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{24}Onye nganga na onye mpako, onye na-akwa emo bụ aha ya.

\par }{\QB Ọ na-eji oke nganga eme ihe niile.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{25}Oke ọchịchọ nke onye umengwụ na-ewetara ya ọnwụ

\par }{\QB nʼihi na ọ jụrụ ịrụ ọrụ.


\par }{\Q \VS{26}Kwa ụbọchị ka ọ na-achọ inwe karịa,

\par }{\QB ma onye ezi omume na-enye na-akpaghị oke.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{27}Chineke kpọrọ aja ndị na-emebi iwu asị,

\par }{\QB nke ka nke, ma ọ bụrụ na ha na-enye onyinye a site na nzube ọjọọ.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{28}Onyeama ụgha ga-ala nʼiyi,

\par }{\QB ma onye ọbụla na-ege ya ntị ka a ga-ebibi ruo ebighị ebi.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{29}Ndị ajọ omume na-ebi ndụ atụghị egwu,

\par }{\QB ma ndị omume ha ziri ezi na-atụgharị uche nʼụzọ ha niile.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{30}O nweghị amamihe dị, o nweghị nghọta dị, o nwekwaghị atụmatụ ọbụla,

\par }{\QB nke pụrụ iguzosi ike megide
{\ND{Onyenwe anyị}}.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{31}E nwere ike jikere ịnyịnya, kwadokwaa maka agha,

\par }{\QB maọbụ naanị
{\ND{Onyenwe anyị}} na-enye mmeri.


\par }{\BB \par }


\PoetryChap{22}{\Q \VerseOne{1}Ihe nhọrọ dị ezi mma ka aha ọma bụ karịa ọtụtụ akụ,

\par }{\QB ịnata amara\FTNT{*}{{\FR 22:1 }{\FT{Maọbụ,
}}{\FQA{mmadụ inwe ugwu}}} ihuọma ka mma karịa ọlaọcha na ọlaedo.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{2}Ma ogbenye ma ọgaranya bụ otu nʼihu
{\ND{Onyenwe anyị}}

\par }{\QB onye kere ha niile.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{3}Onye nwere uche na-ahụ nsogbu nke na-abịa nʼihu ma zobe onwe ya,

\par }{\QB ma onye na-enweghị uche anaghị ele anya, ọ na-adaba nʼime nsogbu ahụ taa ahụhụ so ya.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{4}Obi umeala bụ egwu
{\ND{Onyenwe anyị}},

\par }{\QB ụgwọ ọ na-akwụ bụ akụnụba, na nsọpụrụ na ndụ ogologo.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{5}Ogwu na igbudu dị nʼụzọ onye na-emebi iwu;

\par }{\QB ma onye kpọrọ ndụ ya ihe na-asọ ya asọ.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{6}Kuziere nwantakịrị ka ọ họrọ ụzọ ziri ezi,\FTNT{†}{{\FR 22:6 }{\FT{}}{\XT{Efe 6:4; 2Tm 3:15}}}

\par }{\QB mgbe o tolitere ọ ga-anọgide nʼime ya.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{7}Dịka ọgaranya si achị ogbenye,

\par }{\QB otu a kwa ka onye na-ebi ego si bụrụ ohu onye na-ebinye ya ego.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{8}Onye na-agha ikpe na-ezighị ezi dịka mkpụrụ, ga-ewe ajọ ihe dịka ihe ubi,

\par }{\QB mkpanaka nke ikike iwe ha ga-agbajikwa.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{9}Onye na-agbasapụ aka enye onyinye ga-abụ onye a gọziri agọzi,

\par }{\QB nʼihi na ha na ekenyetụ ndị ogbenye nri.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{10}Chụpụ onye na-akwa emo, ise okwu ga-akwụsị,

\par }{\QB e, ịlụ ọgụ na nlelị ga-akwụsịkwa.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{11}Onye na-ahụ ịdị ọcha nke obi nʼanya,

\par }{\QB onye okwu ya jupụtara nʼamara ga-abụ enyi eze.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{12}Anya
{\ND{Onyenwe anyị}} na-echebe ihe ọmụma,

\par }{\QB ma ọ na-emebi atụmatụ niile nke ndị aghụghọ.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{13}Onye umengwụ na-asị, “Ọdụm nọ nʼezi!

\par }{\QB A ga-egbu m nʼama ọha mmadụ!”


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{14}Ọnụ nwanyị na-akwa iko bụ oke olulu,

\par }{\QB nwoke nọ nʼokpuru oke iwe
{\ND{Onyenwe anyị}} na-adaba nʼime ya.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{15}Obi ụmụntakịrị jupụtara nʼenweghị uche,

\par }{\QB ma apịpịa ịdọ aka na ntị ga-achụpụ ya nʼebe dị anya.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{16}Onye na-achọ uru site nʼimegbu onye na-enweghị ike,

\par }{\QB maọbụ onye na-enye ọgaranya onyinye ga-ebi nʼoke ụkọ.


\par }{\MS Okwu iri atọ onye maara ihe

\par }{\SHB Okwu nke mbụ
\par }
{\Q \VS{17}Lezie anya gee ntị nʼokwu niile nke ndị maara ihe,

\par }{\QB tinye uche gị nʼihe m na-akụzi.


\par }{\Q \VS{18}Ọ dị ụtọ ma idebe ha nʼobi gị,

\par }{\QB ma ha dịkwa nʼegbugbere ọnụ gị mgbe niile.


\par }{\Q \VS{19}Ọ bụ ka ntụkwasị obi gị dị nʼime
{\ND{Onyenwe anyị}},

\par }{\QB ya ka m na-akụziri gị taa, ọbụladị gị onwe gị.


\par }{\Q \VS{20}Ọ bụ na m edepụtabereghị gị iri ndụmọdụ atọ ndị a,

\par }{\QB bụ okwu ndụmọdụ na ihe ọmụma?


\par }{\Q \VS{21}Ha na-ezi gị ihe bụ ikwesi ntụkwasị obi na ikwu eziokwu.

\par }{\QB Mgbe ahụ ọ bụrụ na-ezie gị sị gị gaa chọta eziokwu

\par }{\QB ị ga-eji ezi ọsịsa lọghachi.


\par }{\SHB Okwu nke abụọ
\par }
{\Q \VS{22}Emegbula ogbenye nʼihi na ọ bụ ogbenye.

\par }{\QB Emegidekwala ya nʼụzọ ikpe.


\par }{\Q \VS{23}Nʼihi na
{\ND{Onyenwe anyị}} ga-ekwuchitere ha ọnụ ha

\par }{\QB ma bibiekwa ndị na-emegide ha.


\par }{\SHB Okwu nke atọ
\par }
{\Q \VS{24}Gị na onye na-ewe oke iwe abụla enyi,

\par }{\QB gị na onye na-ewe iwe ọsịịsọ emekọkwala ihe,


\par }{\Q \VS{25}ma ọ bụghị ya, i nwere ike ịmụta ndụ ha,

\par }{\QB si otu a tinye ndụ gị na nsogbu.


\par }{\SHB Okwu nke anọ
\par }
{\Q \VS{26}Abụla onye otu nʼime ndị na-anara ndị mmadụ akaebe

\par }{\QB maọbụ kwee nkwa ikwu ụgwọ onye ọzọ ji.


\par }{\Q \VS{27}Nʼihi na ọ bụrụ na i nweghị ego ị ga-eji kwụọ ụgwọ ahụ,

\par }{\QB a ga-anapụ gị ọ bụladị ihe ndina gị.


\par }{\SHB Okwu nke ise
\par }
{\Q \VS{28}Ehigharịla oke ala e tinyere site na mgbe ochie.

\par }{\QB Nke ndị nna ochie gị ha hiwere.


\par }{\SHB Okwu nke isii
\par }
{\Q \VS{29}Ị hụrụ mmadụ ahụ nke nwere ǹka nʼịrụ ọrụ ya nke ọma?

\par }{\QB Ọ ga-eguzo nʼihu ndị eze,

\par }{\QB ọ gaghị eguzo nʼihu ndị a na-amaghị aha ha.




\par }\Chap{23}{\SHB Okwu nke asaa
\par }
{\Q \VerseOne{1}Mgbe gị na onye na-achị achị nọdụrụ irikọ nri,

\par }{\QB lezie ihe\FTNT{*}{{\FR 23:1 }{\FT{Maọbụ,
}}{\FQA{onye nọ nʼihu gị}}} dị nʼihu gị anya,


\par }{\Q \VS{2}tụkwasị mma nʼakpịrị gị,

\par }{\QB ma ọ bụrụ na ị bụ onye iri oke nri na-atọ ụtọ.


\par }{\Q \VS{3}Achọsila nri ụtọ ya ike,

\par }{\QB nʼihi na nri ahụ bụ nri aghụghọ.


\par }{\SHB Okwu nke asatọ
\par }
{\Q \VS{4}Adọgbula onwe gị nʼọrụ maka ịbụ ọgaranya,

\par }{\QB atụkwasịla obi na nghọta gị.\FTNT{†}{{\FR 23:4 }{\FT{Maọbụ,
}}{\FQA{ịdị nkọ gị}}}


\par }{\Q \VS{5}Nʼihi na akụ nwere ike ifu

\par }{\QB nʼotu ntabi anya dịka a ga-asị

\par }{\QB na ha nwere nku dịka nnụnụ ugo.


\par }{\SHB Okwu nke itoolu
\par }
{\Q \VS{6}Erila nri onye aka ntagide na-enye gị.

\par }{\QB Nri ụtọ ya agụkwala gị agụ.


\par }{\Q \VS{7}Nʼihi na ọ bụ ụdị mmadụ ahụ

\par }{\QB na-eche ọnụahịa ihe ọ na-emefuru gị.

\par }{\Q Ọ na-asị gị, “Rie ihe, ṅụọkwa ihe ọṅụṅụ,”

\par }{\QB ma obi ya adịghị nʼebe ị nọ.


\par }{\Q \VS{8}Ị ga-agbọkwa nke ntakịrị ahụ i riri

\par }{\QB mgbe ahụ, okwu ọma ahụ niile i kwuru banyere ya ga-abụ ihe efu.


\par }{\SHB Okwu nke iri
\par }
{\Q \VS{9}Atụfula ume gị ịgwa onye nzuzu okwu,

\par }{\QB nʼihi na ọ ga-eleda okwu i sitere nʼezi uche kwuo anya.


\par }{\SHB Okwu nke iri na otu
\par }
{\Q \VS{10}Anarala nwa na-enweghị nne na nna ala ya

\par }{\QB site nʼihigharị oke ala e gwunyere site nʼoge gara aga,


\par }{\Q \VS{11}nʼihi na onye mgbapụta ha dị ike;

\par }{\QB ya onwe ya ga-ekwuchitere ha ọnụ ha.


\par }{\SHB Okwu nke iri na abụọ
\par }
{\Q \VS{12}Tinye uche gị nʼịdọ aka na ntị;

\par }{\QB gekwaa ntị nụrụ okwu ihe ọmụma niile.


\par }{\SHB Okwu nke iri na atọ
\par }
{\Q \VS{13}Ahapụla ịdọ ụmụ gị aka na ntị.

\par }{\QB Ha agaghị anwụ nʼihi na ị tiri ha ihe.


\par }{\Q \VS{14}Jiri mkpara tie ya ihe

\par }{\QB ma zọpụta ndụ ya site nʼọnwụ.


\par }{\SHB Okwu nke iri na anọ
\par }
{\Q \VS{15}Nwa m, aga m aṅụrị ọṅụ nke ukwuu

\par }{\QB ma ọ bụrụ na ị ghọọ onye maara ihe.


\par }{\Q \VS{16}Mkpụrụobi m ga-aṅụrị ọṅụ

\par }{\QB mgbe egbugbere ọnụ gị abụọ kwuru ihe ziri ezi.


\par }{\SHB Okwu nke iri na ise
\par }
{\Q \VS{17}Ekwela ka obi gị kwosa ndị mmehie ekworo,

\par }{\QB kama nọgide nʼịnụ ọkụ nʼobi nʼịtụ egwu
{\ND{Onyenwe anyị}} mgbe niile,


\par }{\Q \VS{18}nʼihi na i nwere ọtụtụ ihe ọma nʼihu gị.

\par }{\QB Olileanya dị ukwuu dịrị gị.


\par }{\SHB Okwu nke iri na isii
\par }
{\Q \VS{19}Nwa m, nwee uche,

\par }{\QB gbasookwa ụzọ Chineke.


\par }{\Q \VS{20}Anọla nʼetiti ndị na-aṅụbiga mmanya oke,

\par }{\QB na ndị iri oke oriri na-atọ ụtọ,


\par }{\Q \VS{21}nʼihi na ihe niile ga-akọ ha.

\par }{\QB Ọ bụkwa nkịrịnka akwa ka onye oke ụra na-eyi nʼahụ.


\par }{\SHB Okwu nke iri na asaa
\par }
{\Q \VS{22}Ṅaa ntị nʼịdọ aka na ntị nna gị,

\par }{\QB akpọkwala ịdọ aka na ntị nne gị bụ agadi nwanyị asị.


\par }{\Q \VS{23}Zụta eziokwu, erekwala ya,

\par }{\QB zụtakwa amamihe, ntụziaka, na nghọta.


\par }{\Q \VS{24}Nna onye ezi omume ga-aṅụrị ọṅụ.

\par }{\QB Ọ bụkwa ihe oke ọṅụ inweta nwa maara ihe.


\par }{\Q \VS{25}Ka nne na nna gị nwee obi ụtọ.

\par }{\QB Ka onye mụrụ gị ṅụrịa.


\par }{\SHB Okwu nke iri na asatọ
\par }
{\Q \VS{26}Nwa m, nye m obi gị

\par }{\QB ka ụzọ m niile nyekwa anya gị ọṅụ.


\par }{\Q \VS{27}Nʼihi na onye akwụna bụ olulu miri emi,

\par }{\QB nwanyị nwe di na-akwa iko bụ olulu mmiri dị warawara.


\par }{\Q \VS{28}Dịka onye ohi ka ọ na-echere

\par }{\QB na-emekwa ka ndị na-ekwesighị ntụkwasị obi baa ụba nʼetiti ụmụ nwoke.


\par }{\SHB Okwu nke iri na itoolu
\par }
{\Q \VS{29}Onye ka obi ya jupụtara nʼahụhụ? Onye nọ na iru ụjụ?

\par }{\QB Olee onye nwere esemokwu? Onye nwere ọtụtụ ihe mkpesa?

\par }{\QB Onye nwere mmerụ ahụ nke na-abaghị uru? Onye nwere anya nke na-acha ọbara ọbara?


\par }{\Q \VS{30}Ọ bụ ndị na-anọ ogologo oge na-aṅụ mmanya,

\par }{\QB onye na-aga ịchọpụta mmanya agwara agwa.


\par }{\Q \VS{31}Elekwasịla mmanya anya mgbe ọ na-acha ọbara ọbara,

\par }{\QB mgbe ọ na-ezipụta ọdịdị ya nʼiko

\par }{\QB mgbe ọ na-asụgharị nke ọma nʼime iko.


\par }{\Q \VS{32}Nʼikpeazụ, ọ na-ata dịka agwọ

\par }{\QB na-atụkwa dịka ajụala.


\par }{\Q \VS{33}Anya gị abụọ ga-ahụ ihe ị na-amaghị isi ya na ọdụ ya,

\par }{\QB obi gị ga-atụlekwa ihe ndị na-agbagwoju anya.


\par }{\Q \VS{34}Ị ga-adị ka onye na-edina nʼetiti oke osimiri,

\par }{\QB nke na-edinakwa nʼelu ụdọ nʼejide ụgbọ.


\par }{\Q \VS{35}Ị ga-asị, “Ha tiri m ihe, ma emerụghị m ahụ.

\par }{\QB Ha pịara m ihe, ma amaghị m.

\par }{\Q Olee mgbe m ga-eteta,

\par }{\QB ka m pụọ ga chọọ mmanya ọzọ?”




\par }\Chap{24}{\SHB Okwu nke iri abụọ
\par }
{\Q \VerseOne{1}Ekwosola ndị ajọ omume ekworo,

\par }{\QB ka ihe banyere ha ghara ịtọ gị ụtọ.


\par }{\Q \VS{2}Nʼihi na-atụmatụ obi ha niile bụ otu ha ga-esi mee ihe ike,

\par }{\QB egbugbere ọnụ ha na-ekwu naanị maka ọgbaaghara.


\par }{\SHB Okwu nke iri abụọ na otu
\par }
{\Q \VS{3}Ọ bụ amamihe ka e ji ewu ụlọ,

\par }{\QB ọ bụkwa nghọta ka e ji eme ka o guzosie ike.


\par }{\Q \VS{4}Sitekwa nʼihe ọmụma ka akụ niile ji ejupụta nʼime ya,

\par }{\QB bụ akụ ndị pụrụ iche ma dịkwa oke ọnụahịa.


\par }{\SHB Okwu nke iri abụọ na abụọ
\par }
{\Q \VS{5}Onye maara ihe na-emeri site nʼịdị ike,

\par }{\QB ndị nwere ọmụma ihe na-akpali ike ha.


\par }{\Q \VS{6}Ejela ọgụ ma ọ bụghị na i nwetara ezi ndụmọdụ,

\par }{\QB nʼihi na nzọpụta dị nʼige ọtụtụ ndị ndụmọdụ ntị.


\par }{\SHB Okwu nke iri abụọ na atọ
\par }
{\Q \VS{7}Amamihe dị elu nke ukwuu nye ndị nzuzu,

\par }{\QB ha gaghị asaghe ọnụ ha nʼọgbakọ ọnụ ụzọ ama.


\par }{\SHB Okwu nke iri abụọ na anọ
\par }
{\Q \VS{8}Onye na-eche echiche ime ihe ọjọọ

\par }{\QB ka a ga-agụ dịka onye nzube ihe ọjọọ


\par }{\Q \VS{9}Nzube niile nke onye na-enweghị uche bụ mmehie,

\par }{\QB ndị mmadụ na-akpọ onye na-akwa emo asị.


\par }{\SHB Okwu nke iri abụọ na ise
\par }
{\Q \VS{10}Ọ bụrụ na ị pụghị iguzosi ike nʼoge nsogbu,

\par }{\QB ị bụ nnọọ onye ike ya dị ntakịrị.


\par }{\Q \VS{11}Napụta ndị a na-eduba nʼọnwụ.

\par }{\QB Napụtakwa ndị ahụ a mara ikpe ọnwụ nʼụzọ na-ezighị ezi.


\par }{\Q \VS{12}Ọ bụrụ na ị sị, “Anyị amaghị banyere ihe ndị a,”

\par }{\QB ọ bụ na onye na-enyocha obi aghọtaghị ya?

\par }{\Q Ọ bụ na onye na-eche ndụ gị amaghị ya?

\par }{\QB Ọ bụ na ọ gaghị akwụghachi onye ọbụla ụgwọ dịka akaọrụ ya siri dị?


\par }{\SHB Okwu nke iri abụọ na isii
\par }
{\Q \VS{13}Nwa m nwoke, rachaa mmanụ aṅụ nʼihi na ọ dị mma.

\par }{\QB Mmanụ aṅụ nke si nʼugbugbo mmanụ aṅụ na-adị gị ụtọ nʼọnụ.


\par }{\Q \VS{14}Marakwa na otu a ka amamihe kwesiri isi tọọ obi gị ụtọ.

\par }{\QB Ọ bụrụ na i chọta ya

\par }{\QB i nwere olileanya nke ga-adịgide.


\par }{\SHB Okwu nke iri abụọ na asaa
\par }
{\Q \VS{15}Adịla ka onye na-emebi iwu, onye echiche ya niile bụ imegide ụlọ onye ezi omume.

\par }{\QB A gakwala ga kwakọrọ ihe dị nʼụlọ ya.


\par }{\Q \VS{16}Nʼihi na onye ezi omume nwere ike daa ugboro asaa ma o ga-ebilikwa ọzọ.

\par }{\QB Ma ndị na-emebi iwu na-asọ ngọngọ mgbe nsogbu bịakwasịrị ha.


\par }{\SHB Okwu nke iri abụọ na asatọ
\par }
{\Q \VS{17}Aṅụrịla ọṅụ mgbe onye iro gị dabara na nsogbu.

\par }{\QB Ka obi gharakwa ịtọ gị ụtọ mgbe ọ dara.


\par }{\Q \VS{18}Nʼihi na
{\ND{Onyenwe anyị}} pụrụ iwe iwe nʼihi ya

\par }{\QB megide gị ma kwụsị ịta ya ahụhụ.


\par }{\SHB Okwu nke iri abụọ na itoolu
\par }
{\Q \VS{19}Ekwosola onye na-emebi iwu ekworo,

\par }{\QB maọbụ nwe anya ukwu nʼebe onye ajọ omume nọọ.


\par }{\Q \VS{20}Nʼihi na onye na-emebi iwu enweghị ọdịnihu;

\par }{\QB a ga-afụnyụkwa ọkụ onye ajọ omume.


\par }{\SHB Okwu nke iri atọ
\par }
{\Q \VS{21}Nwa m, tụọ egwu
{\ND{Onyenwe anyị}} na onye bụ eze,

\par }{\QB esonyerela ndị ozi na-enupu isi megide nna ha ukwu.


\par }{\Q \VS{22}Nʼihi na ọ bụ na mberede ka ị ga-eso ha daba na nhụju anya.

\par }{\QB Onye maara ihe ga-abụ ọgwụgwụ ya?


\par }{\MS Okwu ọzọ ndị amamihe kwuru

\par }{\PP \VS{23}Ndị a bụkwa okwu ọzọ ndị amamihe kwuru,

\par }{\Q iji gosi na ikpe ikpe na-akwụghị ọtọ adịghị mma.


\par }{\Q \VS{24}Onye ọbụla nke na-asị onye ikpe mara, “Onye ezi omume ka ị bụ,”\FTNT{*}{{\FR 24:24 }{\FT{Onye ọbụla nke na-asị onye na-emebi iwu, onye ikpe na-amaghị ka ị bụ}}}

\par }{\QB ga-anata ọbụbụ ọnụ site nʼọnụ ọtụtụ mmadụ, mba niile ga-eweso ya iwe.


\par }{\Q \VS{25}Ma ọ ga-adịrị ndị ahụ na-abara onye ikpe mara mba na mma,

\par }{\QB ha ga-anatakwa ezi ngọzị.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{26}Ọsịsa ziri ezi

\par }{\QB bụ ihe na-egosi ikwesi ntụkwasị obi.\FTNT{†}{{\FR 24:26 }{\FT{Dịka nsusu e susuru nʼegbugbere ọnụ}}}


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{27}Rụchaa ọrụ gị dị nʼezi.

\par }{\QB Dozie ala ubi gị.

\par }{\QB Emesịa wuoro onwe gị ụlọ.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{28}Agbala ama ụgha megide onye agbataobi gị nʼefu.

\par }{\QB Ọ bụ egbugbere ọnụ gị abụọ ka ị ga-eji ghọọ aghụghọ?\FTNT{‡}{{\FR 24:28 }{\FQA{Maọbụ,
}}{\FT{rafuo mmadụ}}}


\par }{\Q \VS{29}Asịla, “Aga m emeso ha dịka ha siri meso m.

\par }{\QB Aga m akwụghachi ha ụgwọ ihe ha mere.”


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{30}Esitere m nʼubi otu onye umengwụ gafee,

\par }{\QB bụ ubi vaịnị nke onye na-enweghị uche,


\par }{\Q \VS{31}hụ na ogwu etochiela ya,

\par }{\QB ahịhịa etochiekwala ya;

\par }{\QB mgbidi dị ya gburugburu adaakwala.


\par }{\Q \VS{32}Elegharịrị m ya anya

\par }{\QB site na ya mụta otu ihe a:


\par }{\Q \VS{33}Nwa ụra nta, nwa iru ụra nta,

\par }{\QB nwa ịchịkọba aka nta zuo ike


\par }{\Q \VS{34}ụbịam ga-abịakwasị gị dịka onye ohi,

\par }{\QB ụkọ abịakwasịkwa gị dịka onye na-apụnara mmadụ ihe.




\par }{\MS Ilu ndị ọzọ nke Solomọn

\par }\Chap{25}{\PP \VerseOne{1}Ndị a bụkwa ilu Solomọn, nke ndị ozi Hezekaya eze ndị Juda dekọtara nʼakwụkwọ.


\par }{\Q \VS{2}Ọ bụ nsọpụrụ Chineke izobe okwu,

\par }{\QB ma nsọpụrụ ndị eze bụ ịchọpụta ala okwu.


\par }{\Q \VS{3}Dịka ịdị elu nke eluigwe, dịka ịdị omimi nke ala,

\par }{\QB otu a ka obi ndị eze bụ ihe a na-apụghị ịchọpụta.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{4}Wepụ ihe ahụ niile na-ekpuchi mma ọlaọcha,

\par }{\QB onye ọkpụ ụzụ ọla ga-arụpụta efere;


\par }{\Q \VS{5}wezugakwa ndịisi nʼeme ajọ ihe nʼihu eze,

\par }{\QB ocheeze ya ga-eguzosikwa ike site nʼezi omume.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{6}Egosipụtala onwe gị nʼihu eze,

\par }{\QB ewerela ọnọdụ nʼetiti ndị oke mmadụ,


\par }{\Q \VS{7}ọ ga-aka mma ma ọ bụrụ na ọ si gị, “Rigota nʼebe a,”

\par }{\QB karịa na o wedara gị ala nʼihu ndị oke mmadụ.

\par }{\BB \par }
{\Q Ihe iji anya gị abụọ hụ


\par }{\QB \VS{8}e mekwala ngwangwa ịga nʼụlọikpe,

\par }{\Q nʼihi na ọ bụ gịnị ka ị ga-eme nʼikpeazụ

\par }{\QB ma ọ bụrụ nʼonye agbataobi gị etinye gị nʼọnọdụ ihere?


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{9}Ọ bụrụ na gị na onye ọzọ enwee esemokwu, dozienụ ya nʼonwe unu,

\par }{\QB emekwala ka ndị ọzọ mata okwu nzuzo gị na onye ọzọ kwuru,


\par }{\Q \VS{10}ma ọ bụghị ya, onye nụrụ ya nwere ike menye gị ihere,

\par }{\QB agwa ọjọọ gị agaghị enwekwa ọgwụgwụ.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{11}Ndụmọdụ e nyere nʼoge kwesiri ekwesi

\par }{\QB dị ka mkpụrụ osisi apụl ọlaedo e tinyere nʼefere ọlaọcha.


\par }{\Q \VS{12}Dịka ọlantị ọlaedo maọbụ ihe ịchọ mma nke ọlaedo mara mma

\par }{\QB ka mba onye maara ihe bụ na ntị onye na-anụ ya.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{13}Onyeozi kwesiri ntụkwasị obi na-eweta ntute na ndụ,

\par }{\QB dịka mmiri oyi si eme ka ahụ dị jụụ

\par }{\QB nʼoge okpomọkụ owuwe ihe ubi.


\par }{\Q \VS{14}Onye ahụ na-adịghị emezu nkwa o kwere

\par }{\QB dịka igwe ojii nke na-adịghị ezo mmiri.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{15}Nwee ndidi, nʼikpeazụ ị ga-enwe mmeri,

\par }{\QB nʼihi na ire dị nro na-agbaji ọkpụkpụ.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{16}Mmanụ aṅụ ọ na-atọ gị ụtọ?

\par }{\QB Arachala ya karịa, ka ọ ghara iwetara gị ọrịa.


\par }{\Q \VS{17}Ejela ileta onye agbataobi gị mgbe mgbe,

\par }{\QB ka ị ghara ire ugwu gị.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{18}Onye na-agbagịde onye agbataobi ya ama ụgha,

\par }{\QB dịka mkpọrọ osisi maọbụ mma agha, maọbụ àkụ a pịziri apịzi.\FTNT{*}{{\FR 25:18 }{\FT{Ya bụ, nke dị nkọ}}}


\par }{\Q \VS{19}Ịtụkwasị onye aghụghọ obi nʼoge nsogbu dị ka iji eze na-eme ndakapụ ata ihe,

\par }{\QB maọbụ iji ụkwụ jiri eji agba ọsọ.


\par }{\Q \VS{20}Dịka onye e yipụrụ uwe nʼụbọchị oyi ụgụrụ,

\par }{\QB maọbụ iwere nnu tee nʼelu ọnya,

\par }{\QB otu a ka onye na-abụrụ onye iwe na-ewe abụ dị.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{21}Ọ bụrụ na agụụ na-agụ onye iro gị, nye ya nri ka o rie,

\par }{\QB ọ bụrụkwa na akpịrị na-akpọ ya nkụ, nye ya mmiri ka ọ ṅụọ.\FTNT{†}{{\FR 25:21 }{\FT{}}{\XT{Ọpụ 23:4-5; 2Ih 28:15; Mat 5:44}}}


\par }{\Q \VS{22}Mgbe ị na-eme nke a, ị na-agụkwasị icheku ọkụ na-ere ere nʼisi ya,

\par }{\QB {\ND{Onyenwe anyị}} ga-akwụghachikwa gị.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{23}Dịka ifufe si nʼugwu si eweta mmiri ozuzo,

\par }{\QB otu a ka ikwu mmadụ okwu azụ si eweta iwe.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{24}Ọ ka mma ibi nʼotu akụkụ elu ụlọ

\par }{\QB karịa ibinyere nwanyị na-ese okwu.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{25}Oziọma e sitere na mba dị anya nata

\par }{\QB dị ka mmiri jụrụ oyi nye onye akpịrị na-akpọ nkụ.


\par }{\Q \VS{26}Onye ezi omume nke kwenyere nʼihe onye na-emebi iwu kwuru

\par }{\QB dị ka iyi a gwọrụrụ nʼisi ya.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{27}Dịka ịracha mmanụ aṅụ hie nne si jọọ njọ,

\par }{\QB otu a ka o si bụrụ ihe na-enweghị nsọpụrụ, mmadụ ịchọpụta ihe ndị ezomiri ezomi.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{28}Nwoke ọbụla na-adịghị achị mmụọ ya

\par }{\QB dị ka obodo na-enweghị ndị na-eche ya nche, nke e tikpọrọ mgbidi ya etikpọ.




\par }\PoetryChap{26}{\Q \VerseOne{1}Ịhụ onye nzuzu a na-enye nsọpụrụ

\par }{\QB dịka ịhụ mkpụrụ mmiri ka ọ na-ada nʼoge ọkọchị maọbụ mmiri na-ezo nʼoge owuwe ihe ubi.


\par }{\Q \VS{2}Dịka nnụnụ nta na-efegharị efegharị, maọbụ dịka eleke na-awụgharị

\par }{\QB otu a ka ọbụbụ ọnụ na-ekwesighị agaghị ere.


\par }{\Q \VS{3}Ụtarị dịrị ịnyịnya, ịnyịnya ibu ka a na-ekenye mkpụmkpụ igwe nʼọnụ;

\par }{\QB otu a kwa ka apịpịa dị nye azụ ndị nzuzu.


\par }{\Q \VS{4}A zaghachila onye nzuzu dịka enweghị uche ya si dị,

\par }{\QB ma ọ bụghị ya gị onwe gị ga-adị ka ya.


\par }{\Q \VS{5}Zaa onye nzuzu dịka enweghị uche ya si dị,

\par }{\QB ma ọ bụghị ya ọ ga-abụ onye maara ihe nʼanya onwe ya.


\par }{\Q \VS{6}Iziga ozi site nʼaka onye nzuzu

\par }{\QB dịka mmadụ ibipụ ụkwụ ya maọbụ ịṅụ ihe ike dịka mmiri.


\par }{\Q \VS{7}Dịka onye ngwụrọ si eji ụkwụ ya eje ije,

\par }{\QB otu a ka ilu si esite nʼọnụ onye nzuzu apụta.


\par }{\Q \VS{8}Ọ baghị uru inye onye nzuzu nsọpụrụ, nʼihi na ọ gaghị anọgide.

\par }{\QB Ọ dị ka ịwụ ọkụkọ mmiri nʼazụ.


\par }{\Q \VS{9}Dịka ogwu manyere nʼaka onye na-aṅụbiga mmanya oke

\par }{\QB otu a ka ilu dị nʼọnụ onye nzuzu.


\par }{\Q \VS{10}Dịka ọgba ụta si agba ụta ya na-enweghị onye o bụ nʼobi,

\par }{\QB otu a ka ọ dị bụ onye na-enye onye nzuzu maọbụ onye o bụla na-agafe nʼụzọ ọrụ ka o rụọra ya.


\par }{\Q \VS{11}Dịka nkịta laghachiri ọzọ nʼihe ọ gbọrọ,

\par }{\QB otu a ka ndị nzuzu dị mgbe ha na-emekwa omume enweghị uche ha.


\par }{\Q \VS{12}Ị hụrụ onye mara ihe nʼanya nke onwe ya?

\par }{\QB Olileanya dị nye onye nzuzu karịa ndị dị otu a.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{13}Onye umengwụ na-asị, “Ọdụm nọ nʼokporoụzọ,

\par }{\QB ọdụm ji oke iwe na-awagharị nọ nʼama niile!”


\par }{\Q \VS{14}Dịka ibo ọnụ ụzọ si emegharị nʼihe nkonye ya,

\par }{\QB otu a ka onye umengwụ si na-atụgharị onwe ya nʼelu ihe ndina ya.


\par }{\Q \VS{15}Onye umengwụ na-amanye aka nʼefere nri\FTNT{*}{{\FR 26:15 }{\FT{Maọbụ,
}}{\FQA{ọkụ nri}}}

\par }{\QB ma oke umengwụ a naghị ekwe ka o weghachi ya tinye nʼọnụ ya.


\par }{\Q \VS{16}Nʼuche ya, onye umengwụ\FTNT{†}{{\FR 26:16 }{\FT{Ya bụ, onye nzuzu}}} na-eche na ọ maara ihe

\par }{\QB karịa ndị ikom asaa na-eji ezi uche azaghachi okwu.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{17}Onye na-etinye onwe ya nʼesemokwu na-agbasaghị ya

\par }{\QB dị ka mmadụ na-apụ nʼokporoụzọ dọkpụrụ nkịta ọbụla ọ hụrụ na ntị.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{18}Dịka onye ara na-agba àkụ

\par }{\QB na-ere ọkụ nke na-eweta ọnwụ,


\par }{\Q \VS{19}ka nwoke ahụ bụ nke na-aghọgbu onye agbataobi ya

\par }{\QB ma sị, “ọ bụ naanị egwuregwu ka m na-egwu.”


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{20}Ọkụ na-anyụ mgbe nkụ gwụrụ,

\par }{\QB otu a kwa esemokwu na-akwụsị mgbe a kwụsịrị ikwu ndị ọzọ okwu nʼazụ.


\par }{\Q \VS{21}Dịka icheku si eme ka nkụ nwuru ọkụ,

\par }{\QB otu a ka onye na-ese okwu si eme ka ọgụ nwuru ọkụ.


\par }{\Q \VS{22}Okwu niile nke onye na-agba asịrị na-ekwu dịka iberibe nri nʼatọ ezi ụtọ,

\par }{\QB ha na-agbadakwa nʼime ime ala afọ.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{23}Dịka ite aja ụrọ nke e ji ọlaọcha na-abaghị uru techie,

\par }{\QB ka egbugbere ọnụ dị nro nke obi jupụtara nʼihe ọjọọ bụ.


\par }{\Q \VS{24}Ndị iro na-eji egbugbere ọnụ ha gbanwee onwe ha,

\par }{\QB ma nʼime obi ha ọ bụ naanị aghụghọ dị ya.


\par }{\Q \VS{25}Okwu ọnụ ya nwere ike tọọ ụtọ na ntị ma ekwenyerela ha,

\par }{\QB nʼihi na ihe arụ asaa jupụtara nʼime obi ha.


\par }{\Q \VS{26}Ọ bụ ezie na ọ ga na-eme ka ọ hụrụ gị nʼanya,

\par }{\QB ma iro ya ga-apụta ihe, mmadụ niile ga-ahụkwa ya.


\par }{\Q \VS{27}Onye na-egwuru ibe ya olulu ga-adaba nʼime ya.

\par }{\QB Ọzọ, onye na-enuda nkume, ya ka nkume ahụ ga-adagbu.


\par }{\Q \VS{28}Onye ị kpọrọ asị bụ onye ị ga-achọ iwetara ihe mgbu site nʼịgha ụgha.

\par }{\QB Okwu ọma na-esighị nʼobi mmadụ pụta na-eweta ịla nʼiyi.


\par }{\BB \par }


\PoetryChap{27}{\Q \VerseOne{1}Anyala isi banyere echi,

\par }{\QB nʼihi na ị maghị ihe echi ga-abụ.\FTNT{*}{{\FR 27:1 }{\FT{}}{\XT{Luk 12:19-21; Jem 4:13-16}}}


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{2}Ka onye ọzọ too gị, ọ bụghị ọnụ gị.\FTNT{†}{{\FR 27:2 }{\FT{Etola onwe gị, chere ka ndị ọzọ too gị}}}

\par }{\QB Ka onye ọzọ too gị, ka egbugbere ọnụ gị abụọ ghara ito gị.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{3}Nkume dị arọ, aja bụkwa ibu arọ,

\par }{\QB ma mkpasu iwe nke onye nzuzu dị arọ karịa ha abụọ.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{4}Iwe na-emebi ihe,

\par }{\QB ma ekworo jọrọ njọ karịa iwe.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{5}Mba abara nʼihe ka mma

\par }{\QB karịa ịhụnanya ezoro ezo.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{6}Ihe kwesiri ntụkwasị obi ka mmerụ ahụ nke sitere nʼaka enyi bụ,

\par }{\QB ma onye iro na-eme ka isutu ọnụ mụbaa.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{7}Mmanụ aṅụ adịghị atọ onye rijuru afọ ụtọ;

\par }{\QB ma mgbe agụụ ji ya, ọ ga-eri ọ bụladị ihe dị ilu.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{8}Nwoke na-akpafu site nʼụlọ ya

\par }{\QB dị ka nnụnụ na-amakwaghị akwụ ya.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{9}Mmanụ isi ụtọ na ihe nsure ọkụ na-esi isi ụtọ na-eme ka obi ṅụrịa,

\par }{\QB otu a ka ụtọ enyi dị,

\par }{\QB site na ndụmọdụ nke mkpụrụobi ha.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{10}Ahapụla enyi gị maọbụ ndị enyi nna gị.

\par }{\QB Mgbe ị nọ na mkpa arịọla nwanne gị ka o nyere gị aka.

\par }{\QB Onye agbataobi nọ gị nso nwere ike inyere gị aka karịa nwanne gị nọ ebe dị anya.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{11}Nwa m, obi ga-atọ m ụtọ nke ukwuu ma a sị na ị ga-amụta ihe!

\par }{\QB Mgbe ahụ, aga m enwe ihe m ga-asa ndị na-akọcha m.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{12}Onye nwere uche na-ahụ nsogbu nke na-abịa nʼihu ma zobe onwe ya.

\par }{\QB Ma onye na-enweghị uche anaghị ele anya, ọ na-adaba nʼime nsogbu ahụ taa ahụhụ so ya.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{13}Chịrị uwe onye ahụ nke naara onye mba ọzọ na mbe.

\par }{\QB E, chiri ya ma ọ bụrụ nwanyị na-abụghị nwunye ya ka o nara na mbe.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{14}Ọ bụrụ na onye ọbụla e jiri oke olu gọzie onye agbataobi ya nʼisi ụtụtụ

\par }{\QB a ga-agụ nke a dịka ịbụ ọnụ.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{15}Mmiri na-ata nʼime ụlọ mgbe mmiri na-ezo

\par }{\QB na nwanyị na-eso okwu bụ otu.


\par }{\Q \VS{16}Onye nwere ike ịkwụsị ya nwere ike iji aka jide ifufe,

\par }{\QB maọbụ were aka jide mmanụ.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{17}Dịka e si eji igwe amụ igwe ọzọ ka ọ dị nkọ,

\par }{\QB otu a ka mmadụ si enyere ibe ya aka ịdị nkọ.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{18}Onye na-eche osisi fiig nche ga-eri mkpụrụ ya,

\par }{\QB onye na-echebekwa nna ya ukwu ka a ga-asọpụrụ.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{19}Dịka e si ahụ ihu mmadụ nʼime mmiri

\par }{\QB otu a ka obi mmadụ si egosi ihe onye ahụ bụ.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{20}Dịka afọ adịghị eju ọnwụ na mbibi,

\par }{\QB otu a ihe na-agụ anya mmadụ adịghị agwụ agwụ.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{21}Ite eji anụcha ihe dịrị ọlaọcha, oke ọkụ dịkwara ọlaedo

\par }{\QB ma a na-anwale ndị mmadụ site nʼotuto a na-enye ha.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{22}Nʼagbanyeghị na ị ga-egwepịa onye nzuzu nʼime ikwe,

\par }{\QB were aka odo gwee ha dịka mkpụrụ ọka,

\par }{\QB ị pụghị isite nʼahụ ha wepụ enweghị uche ha.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{23}Lezie ọrụ gị anya nke ọma,

\par }{\QB marakwa ọnọdụ igwe ewu na atụrụ gị na anụ ụlọ ndị ọzọ,


\par }{\Q \VS{24}nʼihi na akụnụba adịghị adịgide.

\par }{\QB Ọ bụladị okpueze nke onye eze na-emesịa gabiga.


\par }{\Q \VS{25}Mgbe e gbupụchara ahịhịa ochie, nke ọhụrụ na-epupụta,

\par }{\QB mgbe ahụ ka a na-achịkọbata ahịhịa sị nʼugwu.


\par }{\Q \VS{26}Ụmụ atụrụ ga-enye gị uwe ị ga-eyi,

\par }{\QB ụmụ ewu ga-enyekwa gị ego ọnụahịa ala ubi gị.


\par }{\Q \VS{27}Ị ga-enwe mmiri ara ewu nke ga-ezuru gị na ndị ezinaụlọ gị nri,

\par }{\QB na nke ga-edozi ahụ ndị odibo nwanyị gị.


\par }{\BB \par }


\PoetryChap{28}{\Q \VerseOne{1}Ndị ajọ omume na-agba ọsọ mgbe onye ọbụla na-adịghị achụ ha,

\par }{\QB ma ndị ezi omume na-enwe ntụkwasị obi dịka ọdụm.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{2}Mgbe njehie dị nʼobodo dị ọtụtụ, o nwere ọtụtụ ndịisi,

\par }{\QB ma onyeisi nwere ezi nghọta na ihe ọmụma ga-eme ka udo na-adịgide ogologo oge.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{3}Onye na-achị achị nke na-emegbu ndị ogbenye,

\par }{\QB bụ mmiri ozuzo nke na-azachapụ ihe niile mee ka nri ghara ịdị.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{4}Onye na-adịghị asọpụrụ iwu na-eto ndị ajọ omume,

\par }{\QB ma ndị na-edebe ihe iwu kwuru na-ebu agha megide ha.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{5}Ndị ajọ omume adịghị aghọta uru ikpe ziri ezi bara,

\par }{\QB ma ndị na-eso
{\ND{Onyenwe anyị}} na-aghọta ihe bụ uru ya.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{6}Ọ kaara gị mma ịbụ nwa ogbenye na onye eziokwu

\par }{\QB karịa na ị bụ ọgaranya na eze aghụghọ.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{7}Ụmụ okorobịa nwere nghọta na-eme ihe iwu kwuru,

\par }{\QB ma nwa nke ya na ndị oke oriri bụ enyi na-emenye nna ya ihere.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{8}Onye na-eme ka akụ ya baa ụba site na ịnara ụma maọbụ ọmụrụnwa nʼaka onye ogbenye,

\par }{\QB na-ekpokọta ya nye onye ọzọ, onye na-emere ndị ogbenye ebere.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{9}Onye na-ewezuga ntị ya site nʼebe iwu m dị,

\par }{\QB ọ bụladị ekpere ha bụ ihe arụ.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{10}Onye ọbụla na-eduhie ndị ziri ezi nʼụzọ ihe ọjọọ,

\par }{\QB ga-adaba nʼọnya ahụ ha onwe ha gbara,

\par }{\QB ma ndị na-enweghị ịta ụta ga-anata ezi ihe nketa.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{11}Nʼanya nke onwe ya, onye ọgaranya na-agụ onwe ya dịka onye maara ihe,

\par }{\QB ma nʼezie, onye ogbenye nwere nghọta na-enyochapụta amaghị ihe nke onye ọgaranya.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{12}Mgbe ihe na-agara ndị ezi omume nke ọma, onye ọbụla na-aṅụrị ọṅụ,

\par }{\QB ma onye ọbụla na-ezo onwe ya mgbe onye na-emebi iwu na-aga nʼihu.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{13}Onye na-ezo mmehie ya agaghị enwe ọganihu na ndụ ya.

\par }{\QB Ma onye na-ekwupụta mmehie ya hapụkwa ha, ka a ga-emere ebere.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{14}Ngọzị na-adịrị mmadụ ahụ na-atụ egwu Chineke,

\par }{\QB ma onye na-enupu isi na-etinye onwe ya na nsogbu.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{15}Dịka ọdụm na-agbọ ụja maọbụ nne bịa na-achụ mmadụ

\par }{\QB otu a ka onye ọchịchị ọjọọ nke na-achị ndị na-enweghị ike dị.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{16}Ọ bụ naanị eze na-amaghị ihe ga-akpagbu ndị ya;

\par }{\QB ma eze ga-achị ogologo oge bụ eze kpọrọ iri ngarị asị.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{17}Obi ogbu mmadụ ga na-ama ya ikpe

\par }{\QB ruo ala mmụọ.

\par }{\QB Ka onye ọbụla ghara inyere ya aka.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{18}Onye na-eje ije na-enweghị ịta ụta ka a na-echebe,

\par }{\QB ma onye ụzọ ya gbagọrọ agbagọ ga-adaba nʼolulu.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{19}Onye na-arụ ala ubi ya ga-enwe nri nʼebe ọ bara ụba,

\par }{\QB ma onye na-agbaso ihe efu dị iche iche, ụbịam ga-eju ya afọ.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{20}Onye ọbụla nke kwesiri ntụkwasị obi ga-enweta ọtụtụ ngọzị,

\par }{\QB ma nwoke ahụ na-achọ ịbụ ọgaranya ngwangwa aghaghị inweta ntaramahụhụ.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{21}Ile mmadụ anya nʼihu nʼoge ikpe jọgburu onwe ya.

\par }{\QB Ma ụfọdụ ndị ikpe na-eme ihe na-ezighị ezi, ọ bụladị, nʼihi iberibe nri.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{22}Onye aka ntagide ọ na-anụ ọkụ nʼobi ịghọ ọgaranya

\par }{\QB amaghị na ụkpa nọ na-eche ya.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{23}Onye ọbụla na-abara mmadụ mba, nʼikpeazụ ga-enweta amara

\par }{\QB karịa onye ahụ na-aja mmadụ ibe ya mma ire ụtọ.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{24}Nwoke na-ezu nne na nna ya ohi ma na-asịkwa,

\par }{\QB “Olee ihe ọjọọ dị na ya?”

\par }{\QB Onye dị otu a bụ nnọọ enyi ndị mbibi.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{25}Ndị oke ọchịchọ na-akpali ise okwu,

\par }{\QB ma ndị na-atụkwasị
{\ND{Onyenwe anyị}} obi na-enwe ọganihu.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{26}Nwoke ahụ na-atụkwasị onwe ya obi bụ onye nzuzu!

\par }{\QB Ma ndị na-agbaso amamihe Chineke, aka adịghị akpa ha.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{27}Ọ bụrụ na i nye ogbenye, a ga-egboro gị mkpa gị.

\par }{\QB Ma ọbụbụ ọnụ dịrị ndị ahụ na-ekpuchi anya ha nʼebe ndị ogbenye nọ.\FTNT{*}{{\FR 28:27 }{\FT{}}{\XT{Dit 15:7; Ilu 22:9}}}


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{28}Mgbe ndị ajọ omume na-aga nʼihu, ndị ezi omume na-ezo onwe ha,

\par }{\QB ma mgbe ha nʼala nʼiyi, ndị ezi omume nʼaba ụba.


\par }{\BB \par }


\PoetryChap{29}{\Q \VerseOne{1}Onye a na-abara mba mgbe niile ma ọ naghị anata ndụmọdụ,

\par }{\QB nʼotu ntabi anya ka a ga-etipịa ya, ọ gaghị ekulikwa ọzọ.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{2}Mgbe ndị ezi omume nọ nʼọchịchị, ndị a na-achị na-aṅụrị ọṅụ,

\par }{\QB ma ha na-asụ ude mgbe onye ajọ omume na-achị.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{3}Nwoke hụrụ amamihe nʼanya na-eme ka nna ṅụrịa,

\par }{\QB ma onye bụ enyi ụmụ nwanyị akwụna, na-ala akụnụba ya nʼiyi.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{4}Eze na-achị nʼeziokwu na-ewetara obodo ya ọganihu,

\par }{\QB ma nke na-achọ ngarị na-ala ya nʼiyi.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{5}Onye ahụ ji ire ụtọ na-aja onye agbataobi ya mma

\par }{\QB bụ ọnya ka ọ na-esiri ya.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{6}Ọ bụ onye ajọ omume siri ọnya ka ọnya ahụ na-ama.

\par }{\QB Ma ndị ezi omume na-anọrọ onwe ha na-agụ egwu ọṅụ.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{7}Onye ezi omume na-etinye anya nʼihe banyere ikpe ziri ezi nke ndị ogbenye,

\par }{\QB ma ụdị echiche ahụ adịghị abata ndị ajọ omume nʼobi.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{8}Ndị nzuzu na-amalite ọgụ ebe niile,

\par }{\QB ma ndị nwere uche na-agbalịsị ike ime ka udo dị.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{9}Ọ bụrụ na onye maara ihe esoro onye nzuzu gaa nʼụlọikpe,

\par }{\QB onye nzuzu ga-ewe iwe ọkụ, mee mkpọtụ, kwaa emo ma udo agaghị adị.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{10}Ndị ndụ ha na-ebi bụ ime ihe ike na-akpọ onye eziokwu asị,

\par }{\QB ha na-achọsikwa ike ụzọ ha ga-esi gbuo onye ndụ ya ziri ezi.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{11}Onye nzuzu na-egosi oke iwe ya,

\par }{\QB ma onye nwere uche na-ejide onwe ya na-emekwa ka mmụọ ya dajụọ.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{12}Ọ bụrụ na onye na-achị achị aṅaa ntị nʼokwu ụgha,

\par }{\QB ndị niile na-ejere ya ozi ga-aghọ ndị ajọ omume.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{13}Ogbenye na ọgaranya bụ otu na nke a:

\par }{\QB ọ bụ
{\ND{Onyenwe anyị}} na-eme ka ha jiri anya ha na-ahụ ụzọ.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{14}Ọ bụrụ na eze esite nʼizi ezi kpee ndị ogbenye ikpe,

\par }{\QB a ga-eme ka ocheeze ya guzosie ike ruo mgbe ebighị ebi.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{15}Ịba mba na iti nwantakịrị ihe na-enye aka mee ka ọ bụrụ ezi nwa,

\par }{\QB ma nwantakịrị a na-adịghị adụ ọdụ na-eme nne ya ihe ihere.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{16}Mgbe ndị na-emebi iwu na-aga nʼihu, njehie na-aba ụba nʼetiti ndị a na-achị achị,

\par }{\QB ma ndị ezi omume ga-eguzo hụ ọdịda ha.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{17}Dọọ nwa gị aka na ntị, ndụ ya ga-enye obi gị udo na ọṅụ.

\par }{\QB Ọ gaghị emekwa ka ihere mee gị.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{18}Obodo na-adịghị atụ egwu Chineke bụ obodo na-adịghị agazi nʼusoro,

\par }{\QB ma ọṅụ na-adịrị obodo ahụ na-edebe ihe Onyenwe anyị nyere nʼiwu.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{19}Ọ bụghị naanị okwu ọnụ ka e ji adọ ndị na-eje ozi aka na ntị,

\par }{\QB nʼihi na ha nwere ike ghọta ma ha ga-ajụ ime ihe ị chọrọ.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{20}Olileanya dịrị onye nzuzu

\par }{\QB karịa onye ahụ na-adịghị echezi echiche tupu o kwuo okwu.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{21}Ị malite na mbụ na-emezi onye na-ejere gị ozi,

\par }{\QB ọ ga-emesịa chọọ ka i meere ya dịka nwa gị.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{22}Onye na-ewe iwe na-akpali ọgụ,

\par }{\QB onye na-ewe iwe ọkụ na-eme ọtụtụ mmehie.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{23}Nganga mmadụ na-eme ka ọ daa,

\par }{\QB ma mmadụ ahụ dị umeala nʼobi ga-eweta nsọpụrụ.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{24}Ndị ọbụla na-enyere ndị ohi aka bụ ndị iro nke ndụ ha,

\par }{\QB a na-edu ha nʼịṅụ iyi, ma ha adịghị agba akaebe.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{25}Ịtụ egwu mmadụ bụ ihe ịma nʼọnya,

\par }{\QB ma onye ọbụla na-atụkwasị
{\ND{Onyenwe anyị}} obi na-anọ nʼudo.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{26}Ị chọrọ ikpe ziri ezi?

\par }{\QB Elela onye ikpe anya nʼihu, kama gwa
{\ND{Onyenwe anyị}} maka ya.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{27}Onye ezi omume na-akpọ ajọ omume asị;

\par }{\QB ndị na-emebi iwu na-akpọ onye ndụ ya ziri ezi asị.




\par }{\MS Okwu amamihe nke Agọ

\par }\Chap{30}{\PP \VerseOne{1}Ndị a bụ okwu Agọ, nwa Jake, onye Masa,

\par }{\Q Okwu si nʼọnụ nwoke a zigaara Itiel na Ukal:

\par }{\BB \par }
{\Q “Ike agwụla m, Chineke

\par }{\QB ma a pụrụ imeri.


\par }{\Q \VS{2}Nʼezie, abụ m onye nzuzu karịa mmadụ ọbụla;\FTNT{*}{{\FR 30:2 }{\FT{Abụ m anụ ọhịa, a bụghị mmadụ.}}}

\par }{\QB Enweghị m ụdị nghọta ahụ mmadụ na-enwe.


\par }{\Q \VS{3}Amụtabeghị m amamihe,

\par }{\QB maọbụ ruo ịmata maka Onye Nsọ ahụ.


\par }{\Q \VS{4}Olee onye na-arịgo nʼeluigwe na-arịdatakwa?

\par }{\QB Onye ka ọ bụ, bụ onye jikọtara ifufe nʼaka ya?

\par }{\Q Onye kwa weere akwa kechikọtaa osimiri niile nʼaka ya?

\par }{\QB Onye hiwere oke nsọtụ ụwa niile? Onye ka ọ bụ?

\par }{\Q Ọ bụrụ na ị ma onye ọ bụ, gịnị bụ aha ya?

\par }{\QB Gịnịkwa bụ aha nwa ya?


\par }{\BB \par }
{\BB \par }
{\Q \VS{5}“Okwu ọnụ Chineke niile bụ ihe anụchara anụcha,

\par }{\QB Ọ bụ ọta nye ndị na-agbaba nʼime ya izere ndụ.


\par }{\Q \VS{6}Atụkwasịla ihe ọbụla nʼokwu ya,

\par }{\QB ka ọ ghara ịbara gị mba, ka ị gharakwa ịghọ onye ụgha.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{7}“O
{\ND{Onyenwe anyị}}, naanị ihe abụọ ka m na-arịọ gị tupu m nwụọ;

\par }{\QB ajụkwala imere m ha:


\par }{\Q \VS{8}Nke mbụ, mee ka okwu efu na okwu ụgha dị anya nʼebe m nọ.

\par }{\QB Nke abụọ, e nyela m ọnọdụ ogbenye maọbụ ọnọdụ ọgaranya,

\par }{\QB kama nye m naanị nri ga-ezuru m kwa ụbọchị niile.


\par }{\Q \VS{9}Nʼihi na, ọ bụrụ na m aghọọ ọgaranya, ma eleghị anya, afọ ga-eju m, jubiga m oke,

\par }{\QB ruo na m ga-asị na m achọkwaghị gị ma kwuokwa si, ‘Onye ka
{\ND{Onyenwe anyị}} bụ?’

\par }{\Q Ọ bụrụkwa na m adaa ogbenye, ma eleghị anya, aga m ezu ohi,

\par }{\QB site nʼụzọ dị otu a, wetara aha nsọ gị Chineke, ihe ihere.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{10}“Ekwujọla ohu nʼihu nna ya ukwu,

\par }{\QB ka ọ ghara ịbụ gị ọnụ, ikpe amaa gị.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{11}“Ọ dị ndị\FTNT{†}{{\FR 30:11 }{\FT{Maọbụ,
}}{\FQA{Ọgbọ}}} na-akọcha nna ha,

\par }{\QB ha adịghị agọzikwa nne ha;


\par }{\Q \VS{12}Ọgbọ ndị dị ọcha nʼanya nke onwe ha

\par }{\QB ma asapụbeghị isisi nʼunyi ha ruru.


\par }{\Q \VS{13}Ọ dị ndị anya ha dị nʼelu,

\par }{\QB ndị ile anya ha jupụtara na nlelị.


\par }{\Q \VS{14}Ndị eze ha niile bụ mma agha

\par }{\QB ịkịrị eze ha bụkwa mma

\par }{\Q maka irichapụ ndị ogbenye site nʼụwa

\par }{\QB na ndị nọ nʼụkọ site nʼetiti mmadụ.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{15}“Etu nwere ụmụ nwanyị abụọ

\par }{\QB ndị na-eti, ‘Nye, nye.’

\par }{\BB \par }
{\LI “Ọ dị ụzọ ihe atọ nke afọ na-adịghị eju.

\par }{\LIB E, anọ dị na-adịghị asị, ‘O zuola.’


\par }{\LIC \VS{16}Ala ili,

\par }{\LIC akpanwa nwanyị na-adịghị atụ ime,

\par }{\LIC ala nke mmiri na-adịghị eju afọ,

\par }{\LIC na ọkụ nke na-adịghị asị, ‘O zuola.’


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{17}“Onye ahụ na-akwa nna ya emo,

\par }{\QB nke na-akpọkwa irubere nne ya isi asị,

\par }{\Q ugolọma ga-atụrụ mkpụrụ anya ya,

\par }{\QB udele ga-erikwa anụ ahụ ya.


\par }{\BB \par }
{\LI \VS{18}“Ọ dị ihe atọ na-agbagwoju m anya, apụghị m ịghọta ha;

\par }{\LIB mbaa, ha dị anọ!


\par }{\LIC \VS{19}Otu ugo si efegharị na mbara eluigwe;

\par }{\LIC otu agwọ si akpụ nʼelu nkume,

\par }{\LIC otu ụgbọ mmiri si achọta ụzọ ya nʼoke osimiri;

\par }{\LIC na otu ịhụnanya si eto nʼetiti nwoke na nwaagbọghọ.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{20}“Nke bụ ụzọ nwanyị na-akwa iko,

\par }{\QB Ọ na-eri ma hichaa ọnụ ya,

\par }{\QB na-asị, ‘E meghị m ajọ ihe ọbụla.’


\par }{\BB \par }
{\LI \VS{21}“Ọ dị ihe atọ na-eme ka ụwa maa jijiji,

\par }{\LIB nʼokpuru ihe anọ nke ọ na-apụghị ịnagide,


\par }{\LIC \VS{22}Ohu ghọrọ eze,

\par }{\LIC onye nzuzu ihe na-agara nke ọma,


\par }{\LIC \VS{23}nwanyị obi ilu mesịrị lụta dị,

\par }{\LIC na odibo nwanyị ghọrọ nwunye nna ya ukwu.


\par }{\BB \par }
{\LI \VS{24}“Ihe anọ dị nke dị nta nʼelu ụwa,

\par }{\LIB ma ha maa ihe nke ukwuu.


\par }{\LIB \VS{25}Ndanda bụ ndị na-enweghị ume,

\par }{\LIC ma ha na-akpakọta nri ha, dozie nke ha ga-eri nʼoge oyi.


\par }{\LIB \VS{26}Ewi nkume\FTNT{‡}{{\FR 30:26 }{\FT{Ewi nkume bụ otu ụdị oke nʼọtụtụ ụzọ oke e nwere. Ha na-ebi nʼigwe nʼugwu.
}}{\XT{Lev 11:5; Abụ 104:18}}} bụ ndị na-adịghị ike,

\par }{\LIC ma ha na-echebe onwe ha site nʼibi nʼọgba nkume.


\par }{\LIB \VS{27}Igurube enweghị eze,

\par }{\LIC ma ha na-aga nʼigwe nʼahịrị nʼahịrị.


\par }{\LIB \VS{28}Ngwere dị mfe iji aka jide ya,

\par }{\LIC ma ị ga-achọta ha ọ bụladị nʼụlọ ndị eze.


\par }{\BB \par }
{\LI \VS{29}“Ha dị ihe atọ na-ejegharị nʼụwa nʼọnọdụ ịdị oke ebube,

\par }{\LIB mbaa, ha dị anọ:


\par }{\LIC \VS{30}Ọdụm, eze ụmụ anụmanụ. Ọ naghị atụ onye ọbụla egwu,


\par }{\LIC \VS{31}na oke ọkụkọ na-ejegharị ejegharị,

\par }{\LIC na mkpi,

\par }{\LIC na eze ndị agha ya gbara gburugburu.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{32}“Ọ bụrụ na i meela ihe nzuzu site nʼifuli onwe gị elu

\par }{\QB maọbụ zube nzube ọjọọ,

\par }{\QB anyala isi nʼihi ya, were aka gị kpuchie ọnụ gị nʼihere.


\par }{\Q \VS{33}A pịaa mmiri ara ehi a na-ewepụta mmanụ ara ehi;

\par }{\QB iti mmadụ aka nʼimi na-akpata ịgba ọbara,

\par }{\QB otu a kwa ikpali iwe na-eweta ise okwu.”




\par }{\MS Okwu eze Lemuel

\par }\Chap{31}{\PP \VerseOne{1}Ndị a bụ okwu si nʼọnụ Lemuel, eze Masa. Ha bụ okwu ndị ahụ nne eze Lemuel kuziri ya.


\par }{\Q \VS{2}Gee ntị, nwa m, gee ntị, nwa nke afọ m.

\par }{\QB Gee ntị, nwa m, nwa nke ọziza ekpere m niile.


\par }{\Q \VS{3}Enyela ụmụ nwanyị\FTNT{*}{{\FR 31:3 }{\FT{Okwu a, ụmụ nwanyị, bụ banyere ọtụtụ ndị inyom bi nʼụlọeze. Onye dere akwụkwọ a, eleghị anya, na-arụtụ aka na ụmụ nwanyị ndị a, pụrụ ime ka uche eze pụọ site nʼihe o kwesiri ime.
}}{\XT{Est 2:3,8}}} ike gị,

\par }{\QB enyekwela ịdị ike gị nʼaka ndị nʼala ndị eze nʼiyi.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{4}Lemuel nwa m, ọ bụghị ihe kwesiri ekwesi na ndị eze ga-aṅụ mmanya.

\par }{\QB O kwesikwaghị ka agụụ ịṅụ mmanya

\par }{\QB bụrụ ihe ga na-agụ ndị eze.


\par }{\Q \VS{5}Ka ha ghara ịṅụbiga mmanya oke si otu a chefuo ikpe ikpe ziri ezi dịka iwu kwuru.

\par }{\QB Ka ha gharakwa isite nʼịṅụbiga mmanya oke napụ ndị a na-emegbu emegbu ikpe ziri ezi ha kwesiri inweta.


\par }{\Q \VS{6}Ndị e kwesiri inye mmanya bụ ndị ahụ na-ala nʼiyi,

\par }{\QB ndị ahụ nọ nʼọnọdụ oke ihe mgbu nke obi.


\par }{\Q \VS{7}Ka ha ṅụọ chefuo ọnọdụ ọjọọ ha,

\par }{\QB ka ha gharakwa icheta ọnọdụ nhụju anya ha.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{8}Jisie ike kwuchite ọnụ ndị ahụ na-enweghị ike ikwuru ọnụ onwe ha;

\par }{\QB kwuchitekwa ọnụ ndị niile ọnọdụ ha dị ala.


\par }{\Q \VS{9}Kwusie okwu ike, kpeekwa ikpe ziri ezi.

\par }{\QB Gbooro ndị ogbenye na ndị mkpa na-akpa ọgụ site nʼaka ndị na-emegbu ha.


\par }{\MS Okwu mmechi: Ezi nwanyị nwere agwa ọma

\par }{\Q \VS{10}Nwanyị nwere ugwu\FTNT{†}{{\FR 31:10 }{\FT{Maọbụ,
}}{\FQA{Nwanyị nwere agwa ọma na-ejidekwa onwe ya nʼụzọ kwesiri.}}} onye ga-achọtali ya?

\par }{\QB Ọ dị oke ọnụ karịa nkume rubi.


\par }{\Q \VS{11}Di nwanyị dị otu a na-atụkwasị obi ya niile nʼime ya,

\par }{\QB ọ dịghị ihe dị mkpa nke na-akọ ya.


\par }{\Q \VS{12}Ihe nwanyị dị otu a na-ewetara di ya bụ naanị ihe ọma.

\par }{\QB Ihe ọjọọ ọbụla adịghị esi nʼaka ya abịakwasị di ya ụbọchị niile nke ndụ ya.


\par }{\Q \VS{13}Ọ na-ahọrọ ajị anụ na flakisi

\par }{\QB jiri ya na-arụ ọrụ na-atọ aka ya ụtọ.


\par }{\Q \VS{14}Ọ na-esite nʼebe dị anya na-ebubata ihe oriri nʼụlọ ya

\par }{\QB dịka a ga-asị na ọ bụ ụgbọ mmiri.


\par }{\Q \VS{15}Tupu chi abọzie,

\par }{\QB nwanyị a esitelarị nʼihe ndina bilie kwadooro ezinaụlọ ya ihe oriri,

\par }{\QB ma debekwara odibo ndị inyom na-ejere ya ozi oke ihe oriri nke ha.


\par }{\Q \VS{16}Ọ na-apụ nyochapụta ịdị mma ala ubi, ma zụpụta ya.

\par }{\QB Ọ bụ ego ọ rụpụtara nʼonwe ya ka o ji arụ ọrụ ubi vaịnị.


\par }{\Q \VS{17}Ike ịrụ ọrụ adịghị agwụ ya.

\par }{\QB Ọ dị nnọọ ike, bụrụkwa onye na-arụpụta ihe dị iche iche.


\par }{\Q \VS{18}Ọ na-elezi anya hụ na ihe ahịa o mepụtara dị ezi oke ọnụahịa;

\par }{\QB ọ bụ nke a mere o ji na-arụ ọrụ ruo nʼime ime abalị.


\par }{\Q \VS{19}Nʼọbụaka ya ka o jidere osisi ịtụ ogho akwa;

\par }{\QB mkpịsịaka ya na-ejidesikwa ozele e ji na-ekwe akwa ike.


\par }{\Q \VS{20}Ọ na-agbasapụ aka

\par }{\QB inyere ndị ogbenye na ndị mkpa na-akpa aka.


\par }{\Q \VS{21}Udu mmiri maọbụ oge oke oyi adịghị eche ya uche

\par }{\QB nʼihi na ndị niile nọ nʼezinaụlọ ya nwere uwe ha ga-eji chụọ oyi.


\par }{\Q \VS{22}Ọ na-akpa akwa a na-agbasa nʼelu ihe ndina,

\par }{\QB ma ya onwe ya na-eyikwa uwe e ji ezi akwa ọcha na akwa odo odo\FTNT{‡}{{\FR 31:22 }{\FT{Nʼoge ochie, naanị ndị ọgaranya na-eyi uwe na-acha odo odo, nʼihi na ọ bụ akwa dị oke ọnụ.}}} dụọ.


\par }{\Q \VS{23}Di ya bụ onye a na-asọpụrụ nʼọnụ ụzọ ama obodo\FTNT{§}{{\FR 31:23 }{\FT{Ọnụ ụzọ ama obodo bụ ebe ndị okenye na-ezukọta akparịta ụka.
}}{\XT{Jen 19:1; Rut 4:1-3}}}

\par }{\QB ebe ọ na-ewere ọnọdụ nʼetiti ndị okenye nke ala ahụ.


\par }{\Q \VS{24}Ọ na-akpa ma na-adụkwa akwa dị iche iche, ya na ihe ike nʼukwu,

\par }{\QB ndị ọ na-eresi ndị ahịa ndị ọzọ.


\par }{\Q \VS{25}Ọ bụ nwanyị dị ike, onye a na-asọpụrụ asọpụrụ.

\par }{\QB Ụjọ adịghị atụkwa ya maka ihe ga-eme nʼoge dị nʼihu.


\par }{\Q \VS{26}Ọ na-eji amamihe na-ekwu okwu

\par }{\QB ntụziaka kwesiri dịkwa nʼire ya.


\par }{\Q \VS{27}Ọ na-etinye uche nʼihe niile banyere ezinaụlọ ya,

\par }{\QB ọ naghị arụ ọrụ umengwụ.


\par }{\Q \VS{28}Ụmụ ya na-ebili gọzie ya;

\par }{\QB otu a kwa di ya ga-eto ya ezi otuto.


\par }{\Q \VS{29}Ọ ga-asị; “E nwere ọtụtụ ndị inyom ndị bụ ezi nwunye nye di ha,

\par }{\QB ma gị onwe gị kachasị ha niile mma.”


\par }{\Q \VS{30}Ịma mma nke elu ahụ adịghị egosi ihe mmadụ bụ, nʼihi na ịma mma adịghị adịgide ogologo oge.

\par }{\QB Ma nwanyị ọbụla nke na-atụ egwu
{\ND{Onyenwe anyị}} bụ onye e kwesiri ito.


\par }{\Q \VS{31}E kwesiri ito ya nʼihi ọrụ ọma niile nke aka ya rụpụtara.

\par }{\QB Ka ọrụ ya niile wetara ya otuto nʼọnụ ụzọ ama nke obodo.

\par }