USE sofia;
DROP TABLE IF EXISTS sofia.guc_vpl;
CREATE TABLE guc_vpl (
  verseID VARCHAR(16) NOT NULL PRIMARY KEY,
  canon_order VARCHAR(12) NOT NULL,
  book VARCHAR(3) NOT NULL,
  chapter VARCHAR(3) NOT NULL,
  startVerse VARCHAR(3) NOT NULL,
  endVerse VARCHAR(3) NOT NULL,
  verseText TEXT CHARACTER SET UTF8 NOT NULL) ENGINE=MyISAM;
LOCK TABLES guc_vpl WRITE;
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MT1_1","070_1_1","MAT","1","1","1","Anuu nanülia na koo'uliwo'ukana Jesucristo chi nuu'uliwo'ukai David chi nuu'uliwo'ukai Abraham: ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MT1_2","070_1_2","MAT","1","2","2","Abraham, nüshi Isaac. Isaac, nüshi Jacob. Jacob, nashi Judá namaa na nuwalayuukana. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MT1_3","070_1_3","MAT","1","3","3","Judá, nashi Fares oo'ulaka Zara. Tamar sünülia tü neikat. Fares, nüshi Esrom. Esrom, nüshi Aram. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MT1_4","070_1_4","MAT","1","4","4","Aram, nüshi Aminadab. Aminadab, nüshi Naasón. Naasón, nüshi Salmón. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MT1_5","070_1_5","MAT","1","5","5","Salmón, nüshi Booz. Rahab sünülia tü niikat. Booz, nüshi Obed. Rut sünülia tü niikat. Obed, nüshi Isaí. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MT1_6","070_1_6","MAT","1","6","6","Isaí, nüshi David chi aluwataashikai. David, nüshi Salomón. Je tü niikat, shia tü nu'wayuusekat paala Urías. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MT1_7","070_1_7","MAT","1","7","7","Salomón, nüshi Roboam. Roboam, nüshi Abías. Abías, nüshi Asa. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MT1_8","070_1_8","MAT","1","8","8","Asa, nüshi Josafat. Josafat, nüshi Joram. Joram, nüshi Uzías. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MT1_9","070_1_9","MAT","1","9","9","Uzías, nüshi Jotam. Jotam, nüshi Acaz. Acaz, nüshi Ezequías. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MT1_10","070_1_10","MAT","1","10","10","Ezequías, nüshi Manasés. Manasés, nüshi Amón. Amón, nüshi Josías. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MT1_11","070_1_11","MAT","1","11","11","Josías, nashi Jeconías je na nuwalayuukana wanaa sümaa no'uninnüin na wayuu Israelkana sulu'umüin tü mmakat Babilonia. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MT1_12","070_1_12","MAT","1","12","12","Anuu nanülia na koo'uliwo'ukana Jesucristo süchikijee no'uninnüin na wayuu Israelkana Babiloniamüin: Jeconías, nüshi Salatiel. Salatiel, nüshi Zorobabel. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MT1_13","070_1_13","MAT","1","13","13","Zorobabel, nüshi Abiud. Abiud, nüshi Eliaquim. Eliaquim, nüshi Azor. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MT1_14","070_1_14","MAT","1","14","14","Azor, nüshi Sadoc. Sadoc, nüshi Aquim. Aquim, nüshi Eliud. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MT1_15","070_1_15","MAT","1","15","15","Eliud, nüshi Eleazar. Eleazar, nüshi Matán. Matán, nüshi Jacob. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MT1_16","070_1_16","MAT","1","16","16","Jacob, nüshi José chi su'wayuusekai María tü niikat Jesús, chi Cristokai anülia. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MT1_17","070_1_17","MAT","1","17","17","Eesü poloo pienchimüin shi'ipapa'a nutuushiirua Jesucristo nüchikijee Abraham nünainmüin David. Je eesü poloo pienchimüin shi'ipapa'a nutuushiirua nüchikijee David sünainmüin tü o'uninnaakat Babiloniamüin. Je eesü poloo pienchimüin shi'ipapa'a nutuushiirua süchikijee tü o'uninnaakat Babiloniamüin nünainmüin Cristo chi Nüneekajalakai Maleiwa. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MT1_18","070_1_18","MAT","1","18","18","Otta nüchiki Jesucristo sünain jemelinjachin, müsü mayaa: María, tü niikat, achuntuushiirü shia nütüma wane wayuu José anüliai süpüla nu'wayuusee. Otta nnojoliiwa'aya José sünainpünaain, ipootkalaka shia sütüma nüpülain chi Naa'inkai Maleiwa. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MT1_19","070_1_19","MAT","1","19","19","Otta José chi sümüraajüinkai, saa'u lotüin nukuaippa nu'upala Maleiwa, je saa'u nnojolüin nücheküin süpüleerua saapülijünüinjatüin sütüma wayuu süpüshua, anasü nümüin nuu'ulaale shia sujuuna wayuu. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MT1_20","070_1_20","MAT","1","20","20","Otta wanaa sümaa jülüjüin naa'in José tü naa'inrüinjatkat süka María, antüshi wane aapiee nüma'anajeejachi Maleiwa nünainmüin nü'lapüinru'u sünain maa nümüin: “Josée, nuu'uliwo'ukai David, nnojo mmolüin pia saa'u María, pu'wayuuse pümata. Ipootsü shia sütüma nüpülain chi Naa'inkai Maleiwa. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MT1_21","070_1_21","MAT","1","21","21","Jemeyuleerü shia nümaa wane jo'uu toolo je pi'itaajeerü nünülia chi jo'uukai Jesúsüin süka niainjachin o'tte'erüin tü nüpüshikalüirua suulia saainjala”, nümakalaka chi aapieekai nümüin José. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MT1_22","070_1_22","MAT","1","22","22","Alatüsü tüü süpüla keraainjatüin tü nünüikikat chi Maleiwakai aküjünakat paala nütüma wane nünüikimaajachi, tü makat: ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MT1_23","070_1_23","MAT","1","23","23","“Wane majayülü, nnojotkat nünainpünaain wayuu toolo, ipooleerü shia, jemeyuleerü shia nümaa wane jo'uu toolo je ne'itaajeerü nünülia chi jo'uukai Emanuel”. (“Eeshi Maleiwa wamaa”, malu'ut tia.) ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MT1_24","070_1_24","MAT","1","24","24","Shiasa nüchijiraapa José, naa'inrüin tü nuluwataakat anain chi aapieekai sünain naapaain María süpüla nu'wayuusein. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MT1_25","070_1_25","MAT","1","25","25","Otta nnojoishi nia sünainpünaain wane'ere'eya jemeyutpa shia nümaa chi süchonkai. Je nujuittapa chi süchonkai, ni'itaakalaka nünülia Jesúsüin. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MT2_1","070_2_1","MAT","2","1","1","Wanaa sümaa jemelin Jesús sulu'u tü pueulokat Belén sulu'u tü mmakat Judea, nia aluwataaka Herodes sulu'u tü mmakat. Shiasa süchikijee jemelin nia, antüsü wane wayuuirua sulu'umüin tü pueulokat Jerusalén. Wattaje'ewalii naya, wüinpuje'ewalii. Atüjaashii naya saa'u sukuaippa tü jolotsükat. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MT2_2","070_2_2","MAT","2","2","2","Nasakirakalaka: —¿Jalashi chi jo'uu jemeikai aluwataainjachikai saa'u tü wayuu judíokolüirua? We'rüitpa wane jolotsü eweetüsü wanaa sümaa chajanain waya wüinpümüin, watüjaakalaka saa'u sünain jemelichipain nia, wantüinakalaka joolu'u yaamüin süpüla wee'iyatüinjatüin nujut nümüin —namakalaka. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MT2_3","070_2_3","MAT","2","3","3","Otta müshia Herodes chi aluwataashikai, oo'ulaka wainma tü kepiasükalüirua sulu'u Jerusalén, ashapapajaasü ma'i naa'in naapapa süchiki tü namakat nala wayuukana. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MT2_4","070_2_4","MAT","2","4","4","Neenajitkalaka Herodes napüshua na laülaayuushiikana na'akajee na sacerdote judíokana oo'ulaka na karalouktamaajanakana süpüla nüsakirüinjanain naya sünain jalainjachin jemelin Cristo chi Nüneekajalakai Maleiwa. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MT2_5","070_2_5","MAT","2","5","5","Nasouktakalaka nümüin: —Jemeijeechi nia sulu'u tü pueulokat Belén sulu'u tü mmakat Judea, naashin wane nünüikimaajachi Maleiwa sünain nüshajüin paala tü nünüikikat, sünain maa: ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MT2_6","070_2_6","MAT","2","6","6","“Tü pueulokat Belén sulu'u tü mmakat Judea, nnojotsü shiainjatüin ne'e wane pueulo me'nnaajuusat sa'aka tü pueulokalüirua cha'aya. Süka jamüin, eweeteechi yaa sulu'u wane aluwataai süpüla niainjachin süpü'üyain tü tapüshikalüirua, na wayuu Israelkana”. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MT2_7","070_2_7","MAT","2","7","7","Neenakakalaka Herodes na wayuu wüinpuje'ewaliikana süpüla naashajaainjachin namaa sujuuna wayuu soo'opünaa joujatüin ma'i shiweetüin tü jolotsü ne'rakat paala. Süküjünakalaka nümüin natüma. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MT2_8","070_2_8","MAT","2","8","8","Nüjütakalaka naya Belénmüin sünain nümüin namüin: —Ju'una jumaala süpüla jüchajaainjachin nüchiki chi jo'uukai. Je jüntapa nünain, jaapiramaateechi taya nüchiki süpüla to'unüinjachin nünainmüin tayaka'iya süpüla tee'iyatüinjatüin nujut nümüin —nümakalaka Herodes namüin. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MT2_9","070_2_9","MAT","2","9","9","O'una müshi'iya naya süchikijee naapüin nünüiki Herodes. Je tü jolotsü ne'rapü'ükat wanaa sümaa chajanain naya wüinpümüin, o'unüsü joolu'u napüleerua sünain süsha'walaain iipünaa saa'u tü miichikat eere chi jo'uukai. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MT2_10","070_2_10","MAT","2","10","10","Talatashaanasü ma'i naa'in süka ne'rüin tü jolotsükat. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MT2_11","070_2_11","MAT","2","11","11","Je nantapa eemüin tü miichikat, eeshi napüla chi jo'uukai sümaa tü niikat. No'nnuwaakalaka süka nasapain süpüla nee'iyatüin nujut nümüin. Naakatakalaka shirouse tü juraskeerü kalu'ukot tü nakoloinkat nepialu'ujee nümüin chi jo'uukai. Nasülajakalaka kasa eekai kojutüin ma'i: ooro, wane wunu'u jemeta eejuut, je wane wunu'u kanüliasü “mirra”. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MT2_12","070_2_12","MAT","2","12","12","Shiasa no'unapa süpüla nale'ejüinjanain noumainpa'amüin, eitaashii sulu'upünaa wane wopu naatajatü. Nnojoliishii alatapünaain Jerusalénpünaa süka naapinnüin na'lapüinru'u nnojoliinjanain nale'ejüin nünainmüin Herodes. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MT2_13","070_2_13","MAT","2","13","13","Shiasa süchikijee no'unapa na wayuu wüinpuje'ewaliikana, eweetüshi wane aapiee nüma'anajeejachi Maleiwa nümüin José nü'lapüinru'u sünain nümüin nümüin: “Püchijiraa maala süpüla pümaainjachin chi jo'uukai sümaa tü niikat chamüin sulu'umüin tü mmakat Egipto süpüla jujuittüinjanain nuulia Herodes. Nüchajaweechi achiki chi jo'uukai süpüla nu'utüinjachin naa'in. Anakaja makatüle jia cha'aya wane'ere'eya jaapinnapa tatüma”, nümakalaka chi aapieekai nümüin José. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MT2_14","070_2_14","MAT","2","14","14","Nüchijiraakalaka José sünain nujuittüin nümaa chi jo'uukai je tü niikat süse'eru'upünaa ai sünain no'unüin Egiptomüin ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MT2_15","070_2_15","MAT","2","15","15","eeinjanale kepiain naya wane'ere'eya ouktapa Herodes. Alatüsü tüü süpüla keraainjatüin tü nünüikikat chi Maleiwakai aküjünakat paala nütüma wane nünüikimaajachi, tü makat: “Teenaküin chi Tachonkai sulu'ujee tü mmakat Egipto”. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MT2_16","070_2_16","MAT","2","16","16","Je nütüjaapa saa'u Herodes sünain neme'erainpalain nia na wayuu wüinpuje'ewaliikana, jashichishaatashi ma'i nia. Nu'utirakalaka naa'in na tepichi tooloyuuchonniikana eekai motsoyünnuuin suulia piama juya sulu'u tü pueulokat Belén je pejepünaa sünain. Tü sotokot naa'in, shia tü naashajalakat paala namaa na wayuu wüinpüje'ewaliikana soo'opünaa joujatüin ma'i eweetüin tü jolotsü ne'rakat paala. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MT2_17","070_2_17","MAT","2","17","17","Alatüsü tüü süpüla keraainjatüin tü nünüikikat chi Maleiwakai aküjünakat paala nütüma Jeremías chi nünüikimaajachikai, tü makat: ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MT2_18","070_2_18","MAT","2","18","18","“Aapünüsü shi'ira wane wayuuirua sünain shi'yalajüin ma'i yaa sulu'u tü pueulokat Ramá. A'yalajüsü tü suu'uliwo'ukalüirua Raquel naa'u na süchooinkana. Nayoukta achikit amüliannaa süka ouktüin naya”. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MT2_19","070_2_19","MAT","2","19","19","Shiasa süchikijee ouktapa Herodes, eweetüshi cha'aya Egipto wane aapiee nüma'anajeejachi Maleiwa nümüin José nü'lapüinru'u ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MT2_20","070_2_20","MAT","2","20","20","sünain nümüin nümüin: “Püchijiraa maala süpüla pümaainjachin chi jintüikai sümaa tü niikat nachikua chamüin sulu'umüin tü mmakat Israel. Na o'uteepü'ükana naa'in chi jintüikai, ouktüinapa”. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MT2_21","070_2_21","MAT","2","21","21","Nüchijiraakalaka José sünain nujuittüin nümaa chi jintüikai je tü niikat süpüla o'unaa sulu'umüin tü mmakat Israel. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MT2_22","070_2_22","MAT","2","22","22","Mmotshi José seema ekerolaa sulu'umüin tü mmakat Judea süka naapüin nüchiki chi nüchonkai Herodes kanüliakai Arquelao sünain nuluwataain cha'aya süchikijee ouktüin chi nüshikai. Je José, süka achiajaanüin nü'lapüinru'u suulia ekerolaa chamüin, o'una müshia chamüin sulu'umüin tü mmakat Galilea. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MT2_23","070_2_23","MAT","2","23","23","Je nüntapa cha'aya, o'unüshi sulu'umüin wane pueulo kanüliasü Nazaret süpüla kepiainjanain naya cha'aya. Alatüsü tüü süpüla keraainjatüin tü nünüikikat chi Maleiwakai aküjünakat paala natüma na nünüikimaajanakana, tü makat: “Nazaretje'ewai chii”. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MT3_1","070_3_1","MAT","3","1","1","Je so'u ka'ikalüirua tia, eweetüshi Juan chi owoutisaajüikai sünain aküjaa nüchiki Maleiwa sümüin wayuu cha'aya isashiipa'a sulu'u tü mmakat Judea. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MT3_2","070_3_2","MAT","3","2","2","Mapü'üshi nia: “Jiyaawajaa jumaala suulia jaainjala süka sülü'ülüin nükalia chi Maleiwakai süpüla aluwatawaa jaa'u”. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MT3_3","070_3_3","MAT","3","3","3","Otta Juan, aküjüna achikichi nia paala sümaiwa nütüma Isaías chi nünüikimaajachikai Maleiwa sünain maa: “Owoottaweechi wane wayuu cha'aya isashiipa'a sünain maa: ‘Yapa jütüma nüpüna chi Senyotkai. Juu'ulaa suulia jaainjala süpülapünaa nüntajachin ja'akamüin’ ”. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MT3_4","070_3_4","MAT","3","4","4","Otta Juan, kashe'inshi nia wane süta mürüt kanüliasü “camello”, oo'ulaka nüsi'irain, paa'ata. Eküi kaashapü oo'ulaka mapa. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MT3_5","070_3_5","MAT","3","5","5","O'unüsü wayuu watta saalin nünainmüin sulu'ujee Jerusalén, sulu'ujee Judea, je sulu'ujee tü mma sotpünaakat tü süchikat Jordán. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MT3_6","070_3_6","MAT","3","6","6","Aküjashii naya süchiki naainjala nümüin Maleiwa, je owoutisaajünüshii nütüma Juan cha'aya shiroku tü süchikat Jordán. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MT3_7","070_3_7","MAT","3","7","7","Otta süntapa wainma wayuu fariseo oo'ulaka wayuu saduceo nünainmüin Juan shii'iree nuwoutisaajaa, nümakalaka namüin: “Jiakana wüi ouktasiro'ut, e'rülii wayumüin jia. Nnojoleerü kasalajanain jaainjala jümüin jaajüin sükajee ne'e juwoutisaajünüin, nnojoleena jia e'rüin müliaa jaajüin süsala. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MT3_8","070_3_8","MAT","3","8","8","Müleka shiimüinreje sünain jükatalaain suulia jaainjala, atüjaaneerü aa'u tia sünainjee tü kasa anasü jaa'inrakat. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MT3_9","070_3_9","MAT","3","9","9","Je nnojotsü che'ojaain ju'waataain sulu'u nuu'uliwo'uin jia Abraham. Müleka nnojoliire jaa'inrüin tü nuluwataakat anain jia Maleiwa, süsaleena jia nütüma. Müleka nücheküle Maleiwa, eesü süpüla jaa'a sümeerüin tü ipakalüirua nütüma süpüla shiainjatüin nuu'uliwo'uin Abraham. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MT3_10","070_3_10","MAT","3","10","10","Müleka nnojorule jaa'inrüin tü anasükat nu'upala Maleiwa, aleejüneena jia nütüma, maa aka süshottünüin sümaa sujutünüin so'u siki wane wunu'u eekai nnojolüin anain süchon. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MT3_11","070_3_11","MAT","3","11","11","“Tayakai, wayuu ne'e. Nnojoishi wanaapünaain nümaa Cristo, süka pülashin ma'i nia toulia. Na eekai nayaawajaain suulia naainjala, tawoutisaajüin ne'e naya süka wüin. Otta müshia Cristo, anteechi jünainmüin süpüla naapüinjachin jümüin chi Naa'inkai Maleiwa süpüla eeinjachin nia waneepia jümaa. Akaajasa chi eekai ayatüin sünain naainjala, süsaleechi nia nütüma. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MT3_12","070_3_12","MAT","3","12","12","O'tte'enneechi chi eekai nünoujain nünain Cristo, maa aka sükatannüin süchon wane a'ttiee suulia tü suwasalakat süpüla sünaajaanüin. Otta chi eekai niyouktüin Cristo, amülouleechi waneepia, maa aka tü suwasalakat sünain sa'ajünüin”, nümakalaka Juan namüin. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MT3_13","070_3_13","MAT","3","13","13","Nüntakalaka Jesús chajee Galileajee eemüin tü süchikat Jordán süpüla nuwoutisaajünüin nütüma Juan. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MT3_14","070_3_14","MAT","3","14","14","Otta müshia Juan, ayouktajüshi nümüin sünain maa nümüin: —Taya tayakai che'ojaaka amüin owoutisaajünaa pütüma, piakalaka ne'e antüin tanainmüin süpüla tawoutisaajaa —nümakalaka nümüin Jesús. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MT3_15","070_3_15","MAT","3","15","15","Nüsouktakalaka Jesús nümüin: —Anasü müleka paa'inrüle joo tü tachuntakat pümüin, süka kee'ireein taa'in tekeraajüin süpüshua tü nüchekakat chi Maleiwakai tapüleerua —nümakalaka Jesús. Je süka tü nümakat Jesús, naa'inrüin Juan tü nüchuntakat nümüin. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MT3_16","070_3_16","MAT","3","16","16","Kettaapa nuwoutisaajünüin Jesús, asha'walaa müshia nia shirokujee tü wüinkat. Je wanaa ma'i sümaa tia, eerulaasü tü sirumakat chaa iipünaa. Ni'rakalaka Jesús chi Naa'inkai Maleiwa sünain ashakataa nünainmüin sünain müin aka saa'in wane mo'uwa. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MT3_17","070_3_17","MAT","3","17","17","Saapünakalaka joo wane pütchi chaa iipünaajee sünain maa: “Anii chi Tachonkai aishikai tapüla. Talatüshi ma'i taya nümaa”. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MT4_1","070_4_1","MAT","4","1","1","O'uninnüshi Jesús nütüma chi Naa'inkai Maleiwa isashiipa'amüin süpüla nuu'ulakünüin aa'in nütüma Satanás chi sülaülakai yolujaa. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MT4_2","070_4_2","MAT","4","2","2","Otta Jesús, süchikijee maa aka pienchi shikii ka'i sünain aamüjaa, ouktüshi nia jamü. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MT4_3","070_4_3","MAT","4","3","3","Nüntakalaka joo chi Yolujaakai nünainmüin sünain nümüin nümüin: —Müleka Nüchonle pia Maleiwa, puluwataa türa ipakat shii'iranajaaiwa pan —nümakalaka nümüin Jesús. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MT4_4","070_4_4","MAT","4","4","4","Asouktüshi Jesús ni'ipajee: —Nnojo. Ashajünüsü paala wane pütchi sulu'u tü karaloukta nüchikimaajatkat Maleiwa, müsü yaa: “Nnojotsü shiain sümüiwa tü pankat katüin atüma so'u wayuu, kateerü o'u shiaya sütüma süpüshua tü nünüikikat chi Maleiwakai” —nümakalaka Jesús nümüin. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MT4_5","070_4_5","MAT","4","5","5","Nu'uninnakalaka joo Jesús nütüma chi Yolujaakai chamüin Jerusalénmüin eemüin tü a'waajüleekat Maleiwa, sünain nüsha'wale'erüin nia iipünaa süralo'u tü miichikat, ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MT4_6","070_4_6","MAT","4","6","6","sünain nümüin nümüin: —Müleka Nüchonle pia Maleiwa, pumutta pümata yaajee mmolu'umüin. Aneechi pia saashin tü ashajuushikat makat mayaa: “Nuluwataajeena Maleiwa na aapieekana süpüla naa'inmajüin pia. Najapulu'uinjachi pia suulia sheewa'alaain puu'ui sütüma ipa”, mataa sümakai tü ashajuushikat —nümakalaka chi Yolujaakai nümüin Jesús. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MT4_7","070_4_7","MAT","4","7","7","Asouktüshi Jesús: —Nnojo. Müsü tü ashajuushikat: “Nnojo juu'ulaküin naa'in chi Jümaleiwasekai” —nümakalaka Jesús nümüin. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MT4_8","070_4_8","MAT","4","8","8","Nu'uninnakalaka joo Jesús nütüma chi Yolujaakai chamüin iipünaamüin saa'upünaa wane uuchi, sünain nii'iyatüin nümüin tü suumainkalüirua wayuu süpüshua'ale sünain anashaatain ma'i shia. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MT4_9","070_4_9","MAT","4","9","9","Nümakalaka nümüin Jesús: —Müleka püsapainyo'ukale pia yaa tamülatu'u sünain pu'waajüin taya, taapeerü pümüin tü suumainkalüirua süpüshua'ale —nümakalaka chi Yolujaakai nümüin Jesús. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MT4_10","070_4_10","MAT","4","10","10","Asouktüshi Jesús ni'ipajee: —Pu'una pümata toulia Satanás süka ashajuushin paala: “Nia ju'waajüinjachika, chi Jümaleiwasekai nümüiwa, nia ji'yataainjachika amüin nümüiwa” —nümakalaka Jesús nümüin. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MT4_11","070_4_11","MAT","4","11","11","O'unamaatüshi chi Yolujaakai nuulia Jesús. Anta müsia wane aapieeirua nüma'anajeejatü Maleiwa nünainmüin Jesús süpüla saa'inmajüinjachin nia. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MT4_12","070_4_12","MAT","4","12","12","Naapapa Jesús nüchiki Juan sünain püreesain nütüma Herodes, ale'ejüshi Galileamüin sulu'umüin tü pueulokat Nazaret. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MT4_13","070_4_13","MAT","4","13","13","O'una müshia nia yalajee sulu'umüin tü pueulo kanüliakat Capernaum süpüla kepiainjachin nia cha'aya. Je Capernaum, sotpa'asü tü palaa kanüliakat Galilea. Shia tü mma kepiapü'ükat alu'u sümaiwa paala na wayuu judío nuu'uliwo'ukana Zabulón oo'ulaka Neftalí. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MT4_14","070_4_14","MAT","4","14","14","Antüshi Jesús chamüin Capernaum süpüla keraainjatüin tü nünüikikat chi Maleiwakai aküjünakat paala nütüma Isaías chi nünüikimaajachikai, tü makat: ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MT4_15","070_4_15","MAT","4","15","15","“Na wayuu kepiakana sulu'u tü mmakat Zabulón oo'ulaka tü mmakat Neftalí, na kepiakana yaa sulu'u tü mmakat Galilea pejekat sünain tü palaakat, pejekat sünain tü süchikat Jordán, na wayuu judíokana oo'ulaka na eekana nnojolüin judíoin, ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MT4_16","070_4_16","MAT","4","16","16","na eepü'ükana sümaa piyuushi sünain kaainjalain, naapeerü mapeena nüchiki chi Maleiwakai süpüla nu'tte'erüin naya”. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MT4_17","070_4_17","MAT","4","17","17","Shiasa süchikijee so'u ka'ikat tia, o'ttüshi Jesús sünain aküjaa sümüin wayuu sainküin mma sünain maa sümüin: “Jiyaawajaa jumaala suulia jaainjala süka sülü'ülüin nükalia chi Maleiwakai süpüla aluwatawaa jaa'u”. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MT4_18","070_4_18","MAT","4","18","18","Je wanaa sümaa waraittüin Jesús sotpa'apünaa tü palaa kanüliakat Galilea, ni'rakalaka piamashii wayuu, wane Simón chi kanüliakai Pedro, oo'ulaka Andrés chi nuwalakai. Ajuna'atshii tü nakusüinkat shiroku tü palaakat süka olojüliin naya jime. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MT4_19","070_4_19","MAT","4","19","19","—Anashii tamaatalai jia. Maa aka olojüliin jia jime, okotchajüinjana jia wayuu tamüin süpüla saapüinjatüin tanüiki —nümakalaka Jesús namüin. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MT4_20","070_4_20","MAT","4","20","20","Napüta namüsüja tü nakusüinkat süpüla o'unaa nümaa. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MT4_21","070_4_21","MAT","4","21","21","Nu'unaiwa'aya ne'e Jesús mamüin aka türa, ni'rüin joo piamashii wayuu pawalaawashii, na nüchooinkana Zebedeo. Jacobo nünülia wane, otta Juan chi nuwalakai. Areweentaja'atshii naya tü nakusüinkat yaa sulu'u tü anuakat nümaa chi nashikai. Je neenakünapa nütüma Jesús, ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MT4_22","070_4_22","MAT","4","22","22","napüta namüsüja tü na'anuainkat oo'ulaka chi nashikai süpüla o'unaa nümaa Jesús. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MT4_23","070_4_23","MAT","4","23","23","Nu'unakalaka Jesús sainküinpünaa tü mmakat Galilea sünain nikirajüin wayuu sulu'upünaa tü ekirajüleekalüirua wayuu judío cha'aya Galilea. Aküjüshi nia tü pütchi anasükat sümüin wayuu süchiki nukuaippa Maleiwa sünain aluwatawaa, je anasü nütüma wainma wayuu eekai ayuulin sütüma ayuulii eekai eein ne'e. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MT4_24","070_4_24","MAT","4","24","24","Su'walakajaakalaka nüchiki Jesús sainküinpünaa Galilea je sainküinpünaa tü mmakat Siria. Je sükajee tia, antinnüsü nünainmüin wainma wayuu eekai ayuulin sütüma ayuulii eekai eein. Antinnüshii na eekai müliain sütüma alin ne'iruku, na eekai kale'eru'uin yolujaa, na eekai ko'kchichijaaraliin, je na eekai ouktüin asa'a. Eiyajünüshii napüshua nütüma. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MT4_25","070_4_25","MAT","4","25","25","Oushikajaasü wayuu watta saalin nüchiirua Jesús. Eejatü wayuu sulu'ujee Galilea, sulu'ujee tü poloosükot pueuloirua kanüliasü Decápolis, sulu'ujee Jerusalén oo'ulaka Judea, je sulu'ujee tü mma waneekat sa'ata tü süchikat Jordán. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MT5_1","070_5_1","MAT","5","1","1","Ni'rapa Jesús tü wattakat saalin wayuu antakat nünainmüin, o'unüshi nia saa'umüin wane namüna süpüla ekirajaa naya. Je nüikkalaapa, arütkaashii na nikirajüinkana nünainmüin. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MT5_2","070_5_2","MAT","5","2","2","Nu'ttakalaka sünain ekirajaa tü wattakat saalin wayuu sünain maa namüin: ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MT5_3","070_5_3","MAT","5","3","3","“Anata'aleeshiija'a ma'i jia e'rakana sünain che'ojaain chi Maleiwakai jümüin, süka jikeroteenain chamüin eere nuluwataain. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MT5_4","070_5_4","MAT","5","4","4","Anata'aleeshiija'a ma'i jia a'yalajakana nümüin Maleiwa saa'u jaainjala, süka jümülianneenain nütüma. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MT5_5","070_5_5","MAT","5","5","5","Anata'aleeshiija'a ma'i jia nnojoliikana pülain aa'in nuulia Maleiwa, süka saapüneerüin jümüin tü kasa anasü nüsülajeekat. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MT5_6","070_5_6","MAT","5","6","6","Anata'aleeshiija'a ma'i jia kachiiruakana aa'in aa'inraa tü anasükat, süka nükaaliijain jia Maleiwa süpüla juuntüin jaa'inrüin. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MT5_7","070_5_7","MAT","5","7","7","Anata'aleeshiija'a ma'i jia amüliajüliikana wayuu, süka jümüliajüneenain. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MT5_8","070_5_8","MAT","5","8","8","Anata'aleeshiija'a ma'i jia ulekana aa'in, süka ji'reechin Maleiwa. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MT5_9","070_5_9","MAT","5","9","9","Anata'aleeshiija'a ma'i jia akaaliijakana na juwalayuukana süpüla anajiraainjanain naya, süka ji'nnaajüneenain sünain nüchooin jia Maleiwa. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MT5_10","070_5_10","MAT","5","10","10","Anata'aleeshiija'a ma'i jia müliakana aa'in sütüma wayuu saaliijee jaa'inrüin tü nüchekakat Maleiwa jüpüleerua, süka jikeroteenain chamüin eere nuluwataain. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MT5_11","070_5_11","MAT","5","11","11","“Anata'aleeshiija'a ma'i jia müleka shi'rüle wayumüin wayuu jümüin saaliijee jünoujain tanain, müleka shime'erainparale jia je müleka jaashajaanüle sünain mojuin pütchi jüchiki. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MT5_12","070_5_12","MAT","5","12","12","Meerü jukuaippa aka nakuaippa na nünüikimaajanakana Maleiwa paala sümaiwa sünain ne'nnüin amüin natüma na jutuushikanairua. Otta jiakana so'u tü ka'i mülieenakat o'u jia sütüma wayuu, talata jia süka süpüshua jaa'in, süka jütüjaain naa'u chi Maleiwakai sünain nüsülajüinjatüin kasa anashaatakat jümüin chaa iipünaa eere nia”, nümakalaka Jesús namüin. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MT5_13","070_5_13","MAT","5","13","13","“Jiakana, müshii aka jia saa'in ichii jalouikat sümüin wayuu süpüshua. Maa aka nnojolüin sümojujaain asalaa sütüma ichii, akaainjana jia sümüin tü wayuukolüirua süpüla nnojolüinjatüin koo'omüin ma'i saainjala. Otta müleka me'ejüle tü ichiikat, nnojoleerü kasain saamüin sümüin wayuu. Ojotünüsü ne'e anouipa'a süka nnojolüin anain süpüla ekünaa je süpüla shiküin mürüt. Akaajaa chi wayuu eekai nnojolüin noonooin sümaa tanüiki, nnojoleerü kasain naamüin tamüin. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MT5_14","070_5_14","MAT","5","14","14","“Müshii aka jia saa'in wane anakia, süka shiyaawatüinjatüin saa'u tü shiimüinkat wayuu jütüma. Maa aka ja'yain wane pueulo iipünaa saa'u namüna, akaajaa jiakana sünain jii'iyatüin tü shiimüinkat waneepia sümüin wayuu. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MT5_15","070_5_15","MAT","5","15","15","¿Jalasü e'itaanüin wane luusa shipejaanüle? ¿E'itaanüsü cheje suupünaa wushu? Nnojo. E'itaanüsü eere süpülee luusa süpüla sünaküinjatüin kasa süpüshua. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MT5_16","070_5_16","MAT","5","16","16","Akaajaa jiakana, müleka jaa'inrüin waneepia tü anasükat su'upala wayuu. Je sükajee ne'rüin tü kasa anasü jaa'inrakat, nayaawateerü aa'u nukuaippa Maleiwa je na'waajeechin nia. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MT5_17","070_5_17","MAT","5","17","17","“¿Antüshi taya jaajüin süpüla sümalajaainjatüin tatüma tü nuluwataakat anain Moisés oo'ulaka tü nashajakat na nünüikimaajanakana Maleiwa? Nnojo. Shia tantaka apüla takaaliijain jia süpüla joonooinjanain sümaa tü nümakat Maleiwa. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MT5_18","070_5_18","MAT","5","18","18","Shiimüin tü tamakat jümüin: Tü mmakat je tü kasa chakat iipünaa, aja'lajaweerü so'uweena wane ka'i. Otta tü nünüikikat chi Maleiwakai ashajünakat paala nütüma Moisés, nnojoleerü aja'ttüin waneeshikaiyaaje no'u pütchi sünainjee wane'ere'eya shikeraajapa süpüshua tü süküjakat achiki. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MT5_19","070_5_19","MAT","5","19","19","Chi wayuu eekai moonooin sümaa tü pütchi aluwataanakat anain nütüma Moisés, ja'itairü waneeshikaije ne'e pütchi shiyouktünüle nütüma, otta nikirajüle wayuu sünain moonooloinjanain naya sümaa, mojuteechi nia cha'aya eere nuluwataain Maleiwa. Akaajaa chi oonookai sümaa tü nuluwataakat anain, sümaa nikirajüin sünain, kojuteechi nia cha'aya. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MT5_20","070_5_20","MAT","5","20","20","Tamüshii paala jia: Müleka nnojorule jülatüin sünain anain jia noulia na fariseokana oo'ulaka na karalouktamaajanakana sünain jikeraajüin tü nüchekalakat chi Maleiwakai jüpüleerua, shiimüin sünain nnojoleenain ekerolüin jia cha'aya eere nuluwataain Maleiwa. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MT5_21","070_5_21","MAT","5","21","21","“Ji'raajüin tü nümapü'ükat Moisés namüin na jutuushinuukana sümaiwa paala, tü makat mayaa: ‘Nnojo pu'utüin saa'in wayuu. Je chi o'utakai saa'in wayuu, shiimüin sünain kasalajaneerüin nümüin tü naa'inrakat’. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MT5_22","070_5_22","MAT","5","22","22","Otta tanüiki tayakai joolu'u jümüin, müsü mayaa: Chi eekai naashichijaain nümüin wane nuwala, shiimüin sünain kasalajaneerüin nümüin tia nütüma Maleiwa. Otta müshia chi eekai ni'rüin wayumüin süka nünüiki nümüin wane nuwala, shiimüin sünain kasalajaneerüin nümüin tia natüma na laülaayuukana. Otta müshia chi eekai mojuin nünüiki nümüin wane nuwala sünain ‘maa'in aa'inchi pia’ sünain nümüin nümüin, eesü süpüla nujutüneechin so'umüin tü sikikat eere süpülee tü ouktüsükalüirua. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MT5_23","070_5_23","MAT","5","23","23","“Sükajee tüü, wanaa sümaa püsülajüin kasa nümüin Maleiwa eere süpülee asülajaa, müleka sotüle paa'in sünain mojuin nünüiki pümüin wane puwala, ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MT5_24","070_5_24","MAT","5","24","24","anakaja müleka püpütüle tü püsülajüinjatkat yaala sü'ütpa'a tü süpüleekat asülajaa süpüla pu'unüinjachin nünainmüin chi puwalakai süpüla pukumajiraain sukuaippa nümaa. Je süchikijee, ale'eja meechia pia süpüla asülajaa nümüin Maleiwa. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MT5_25","070_5_25","MAT","5","25","26","“Müleka kaainjarale pia nuulia wane puwala, acheküshi pütüjamaatüin pünüiki nümüin süpülapünaa nuluwataain wane pütchipü'ü pünainmüin suulia kojutajüin püpüleerua. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MT5_27","070_5_27","MAT","5","27","27","“Ji'raajüin tü nümapü'ükat Moisés namüin na jutuushinuukana sümaiwa paala, tü makat mayaa: ‘Nnojo püma'üjaain sümaa wayuu nnojotkat pu'wayuusein otta nnojoikai pu'wayuusein’. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MT5_28","070_5_28","MAT","5","28","28","Otta tanüiki tayakai joolu'u jümüin, müsü mayaa: Chi eekai niirakaain sümüin wane jierü sümaa kee'ireein naa'in ama'üjirawaa sümaa, shiimüin sünain kaainjalain nia wanaa nümaa eekai nüma'üjaain sümaa wayuu nnojotkat nu'wayuusein. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MT5_29","070_5_29","MAT","5","29","29","Jalia pia suulia kaainjalaa sükajee tü kasa pi'rakat. Anasüje ne'e amüloulire puulia waneesia po'u suulia pikerolüin chamüin Hadesmüin sümaa tü piamasükat po'u, chaa eemüinjachire pujutünüin eere süpülee tü ouktüsükalüirua. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MT5_30","070_5_30","MAT","5","30","30","Jalia pia suulia kaainjalaa pia sükajee tü kasa paa'inrakat süka pajapü. Anasüje ne'e amüloulire puulia waneesia pajapü suulia pikerolüin chamüin Hadesmüin sümaa tü piamasükat pajapü, chaa eemüinjachire pujutünüin eere süpülee tü ouktüsükalüirua. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MT5_31","070_5_31","MAT","5","31","31","“Ji'raajüin tü nümapü'ükat Moisés namüin na jutuushinuukana sümaiwa paala, tü makat mayaa: ‘Müleka nücheküle wane wayuu süpüleerua nuu'ulaain suulia tü nu'wayuusekat, che'ojaasü nüshajüin wane karaloukta aapiria tü nu'wayuusekat sünain nuu'ulaainjatüin shia’. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MT5_32","070_5_32","MAT","5","32","32","Otta tanüiki tayakai joolu'u jümüin, müsü mayaa: Chi eekai nuu'ulaain suulia nu'wayuuse, sümaa nnojolüin süma'üjiraasüin nümaa wane wayuu naata nuulia, ni'rala wayumüin sümüin. Süka jamüin, müleka ka'wayuusere tü jietkat süchikua, kaainjalasü. Je kasalajaneerü sümüin süma'üjaain nümaa chi jekechikai su'wayuusein. Akaajaa chi wayuu ka'wayuusekai tü jierü oo'ulaaushitkat, kaainjalashi nia'aya, je kasalajaneerü nümüin nüma'üjaain sümaa tü jierü oo'ulaaushitkat. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MT5_33","070_5_33","MAT","5","33","33","“Ji'raajüin tü nümapü'ükat Moisés namüin na jutuushinuukana sümaiwa paala, tü makat mayaa: ‘Müleka pümüle nümüin Maleiwa, “Pansaasü tanüiki pümüin”, anasü müleka pikeraajüle shia’. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MT5_34","070_5_34","MAT","5","34","34","Otta tanüiki tayakai joolu'u jümüin, müsü mayaa: Anakaja müleka lotüle pünüiki waneepia sümüin wayuu süpüshua sünain nnojolüinjachin püküjain alawaa. Nnojo ne'e shiainjatüin pansaakat o'u pünüiki o'upalaa, maa aka su'upala tü kasa chakat iipünaa eere Maleiwa, süka chain nuluwataain Maleiwa, ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MT5_35","070_5_35","MAT","5","35","35","maa aka su'upala tü kasa yaakat mmalu'u, süka shiain akumajuushin nütüma Maleiwa, maa aka su'upala tü kasa chakat sulu'u Jerusalén, süka shiain nepiain na wayuu aluwataaushikana nütüma Maleiwa, ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MT5_36","070_5_36","MAT","5","36","36","je maa aka pükajiraa piakai saa'u laülaain pia pümüiwa. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MT5_37","070_5_37","MAT","5","37","37","Müleka paa'inrüinjatüle wane kasa, ‘Aa’ meeshi ne'e pia. Je müleka nnojolüinjatüle paa'inrüin shia, ‘Nnojo’ meeshi ne'e pia. Atüjaaneena aa'u jia sünain pansaain jünüiki sükajee tia. Chi eekai nikirajüin naata suulia tüü, nia chi Kama'üraikai. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MT5_38","070_5_38","MAT","5","38","38","“Ji'raajüin tü nümapü'ükat Moisés namüin na jutuushinuukana sümaiwa paala, tü makat mayaa: ‘Müleka saa'innüle wane kasa mojusü pümüin, anakaja müleka paa'inrüle shia sümüin tü aa'inrakat pümüin. Maa aka chi wayuu eekai niyu'lüin so'u wane wayuu, anasü shiyu'nnüle no'u. Je maa aka chi wayuu eekai niyuutüin sai wane wayuu, anasü shiyuutünüle nai’, makat. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MT5_39","070_5_39","MAT","5","39","39","Otta tanüiki tayakai joolu'u jümüin, müsü mayaa: Nnojo kee'ireein paa'in pasalawaa. Müleka süshe'etünüle pu'upünaa sütüma wane wayuu e'rülü wayumüin, anasü müleka nnojorule püchekajüin shia. Shia anaka alu'u müleka pujununtaale süpüla süshe'etünüin tü wane'e. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MT5_40","070_5_40","MAT","5","40","40","Je müleka süchuntünüle pümüin wane püshe'in saa'u paainjala, anasü müleka paapaleere tü sutujunakat. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MT5_41","070_5_41","MAT","5","41","41","Je müleka püta'ünnüle süpüla e'ikaa wane chisoui waneemüin kilómetro, anasü müleka pi'ikale'ere piama kilómetro. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MT5_42","070_5_42","MAT","5","42","42","Je nümüin eekai che'ojaain kasa nümüin, püsülaja nümüin. Nnojo je'iyein pia nuulia. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MT5_43","070_5_43","MAT","5","43","43","“Ji'raajüin tü nümapü'ükat Moisés namüin na jutuushinuukana sümaiwa paala, tü makat mayaa: ‘Anashii aire jüpüla na jüpüshi judíokana. Otta na jü'ünüükana, anashii kanainre jaa'in naya’. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MT5_44","070_5_44","MAT","5","44","44","Otta tanüiki tayakai joolu'u jümüin, müsü mayaa: Anashii aire jüpüla na jü'ünüükana. Je anashii juchuntüle nümüin Maleiwa naa'u na e'rüliikana wayumüin jümüin ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MT5_45","070_5_45","MAT","5","45","45","süpüla ji'nnaajünüinjanain sünain nüchooin jia Maleiwa chakai iipünaa, süka nüntirüin nuwarala chi ka'ikai je nü'itirüin tü juyakat sünainmüin wayuu eekai kaainjaralin je eekai anamiain. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MT5_46","070_5_46","MAT","5","46","46","Müleka aire ne'e jüpüla tü wayuu aikat apüla jia, shia ne'e saa'inraka wayuu süpüshua. Mayaashiije kaainjaraliin naya, aisü napüla wayuu aikat apüla naya. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MT5_47","070_5_47","MAT","5","47","47","Je müleka jüsaküle ne'e na juwalayuukana namüiwa, shia ne'e saa'inraka wayuu süpüshua. Aa'innüsü tia natüma na manoujainsaliikana. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MT5_48","070_5_48","MAT","5","48","48","Otta jiakana, anasü müleka aire wayuu süpüshua jüpüla maa aka naa'in chi Maleiwakai sünain alin shia nüpüla süpüshua. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MT6_1","070_6_1","MAT","6","1","1","“Jalia jia suulia kee'ireejüin jaa'in ji'nnüinjanain sütüma wayuu wanaa sümaa jaa'inrüin tü kasa anasü nüchekakat Maleiwa jüpüleerua. Müleka jaa'inrüle ne'e shia su'upala wayuu süpüla ji'nnüinjanain sütüma, mawalaajuujeena jia nütüma chi Jüshikai Maleiwa chakai iipünaa. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MT6_2","070_6_2","MAT","6","2","2","“Wanaa sümaa jüsülajüin sümüin wayuu eekai müliain, nnojo müin aka jia naa'in na wayuukana aapitkana süka kaasha sulu'u tü ekirajüleekalüirua je sulu'u tü wopukot süchiki tü kasa anasü naa'inrakat, süka wayuuin piama o'upünaachii naya. Shiimüin tü tamakat jümüin: Mayaashiije na'waajünüin sütüma wayuu, nnojoleena a'waajünüin naya nütüma Maleiwa. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MT6_3","070_6_3","MAT","6","3","4","Otta jiakana, wanaa sümaa jüsülajüin sümüin wayuu eekai müliain, jaa'inra tia sujuuna wayuu süpüshua süpüla nnojolüin sütüjaain saa'u. Nia Maleiwa chi Jüshikai atüjaaka saa'u tü kasa anasü jaa'inrakat sujuuna wayuu. Nuwalaajeena jia sükajee tia. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MT6_5","070_6_5","MAT","6","5","5","“Wanaa sümaa jüchuntüin nümüin Maleiwa, nnojo müin aka jia naa'in na wayuu alaayaakana. Asha'walaashii naya su'upala wayuu sulu'u tü ekirajüleekalüirua je sulu'u tü wopukot sünain achuntaa nümüin Maleiwa süka kee'ireein naa'in e'nnaa sütüma wayuu. Shiimüin tü tamakat jümüin: Mayaashiije na'waajünüin sütüma wayuu maa'ulu yaa, nnojoleena a'waajünüin naya nütüma Maleiwa mapeena. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MT6_6","070_6_6","MAT","6","6","6","“Otta jiakana, wanaa sümaa jaashajaain nümaa Maleiwa, jüsürülaa jipialu'umüin süpüla jüchuntüinjanain nümüin sujuuna wayuu süpüshua. Chi Jüshikai Maleiwa, nütüjaajeerü aa'u tü jaa'inrakat sujuuna wayuu je nuwalaajeena jia sünainjee tia. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MT6_7","070_6_7","MAT","6","7","7","Je tü jukuaippainjatkat sünain achuntaa nümüin Maleiwa, nnojoleerü müin aka sukuaippa wayuu eekai süchuntüin sümüin tü sümaleiwaseyaasükalüirua. Kaashajaaralii ma'i naya. Aapüneerü, saa'in namüin, tü nachuntakat apüla sükajee kama'ain ma'i naya sünain achuntaa. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MT6_8","070_6_8","MAT","6","8","8","Otta jukuaippa jiakana, nnojoleerü müin aka nakuaippa. Süpülapünaa jüchuntüin, nütüjaa aa'ut chi Jüshikai Maleiwa süpüshua tü che'ojaakat jümüin. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MT6_9","070_6_9","MAT","6","9","9","“Meena jia jüchuntapa nümüin Maleiwa: Taata Maleiwa chakai iipünaa, kojutshaatashi pia watüma. Kasataalejese kojutüin pia sütüma wayuu süpüshua. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MT6_10","070_6_10","MAT","6","10","10","Kasataalejese püntüin maalü wa'akamüin sünain aluwatawaa. Kee'ireesü waa'in soonooin wayuu süpüshua yaa mmalu'u sümaa pünüiki, maa aka soonooin tü aapieekalüirua chakat iipünaa. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MT6_11","070_6_11","MAT","6","11","11","Anakaja müleka paapawaire wamüin weküin süpüla wane'ewai ka'i. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MT6_12","070_6_12","MAT","6","12","12","Anakaja motüle paa'in tü waainjalakat, maa aka wayakana sünain motüin waa'in süma'üla eekai süma'ülapalain waya. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MT6_13","070_6_13","MAT","6","13","13","Je nnojo piyüülajüin waya süpüla oo'ulakünaa aa'in. Anasüje müleka pu'tte'erüle waya nuulia chi Kama'üraikai. Shia jüchuntiainjatka tia nümüin. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MT6_14","070_6_14","MAT","6","14","14","Müleka motüle jaa'in tü saainjalakat wayuu eekai kaainjalain juulia, alatinneerü jaainjala juuliaya nütüma chi Jüshikai Maleiwa. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MT6_15","070_6_15","MAT","6","15","15","Otta müleka nnojorule motüin jaa'in tü saainjalakat, nnojoleeria alatinnüin jaainjala juulia nütüma. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MT6_16","070_6_16","MAT","6","16","16","“Wanaa sümaa jaamajüin, nnojotsü ja'yashinjatüin sünain ju'upünaa tü aamüjaakat süpüla sütüjaainjatüin jaa'u wayuu. Shia nakuaippaka'aya na wayuu piama o'upünaachiikana tia. Shiimüin tü tamakat jümüin: Mayaashiije na'waajünüin sütüma wayuu saa'u naamajüin maa'ulu yaa, nnojoleena a'waajünüin nütüma Maleiwa mapeena. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MT6_17","070_6_17","MAT","6","17","17","Otta müshi'iya jiakana, wanaa sümaa jaamajüin, anakaja müleka jüpeinajaale ju'wala sümaa ju'lojooin ju'upünaa, ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MT6_18","070_6_18","MAT","6","18","18","süpüla nnojolüinjatüin shiyaawatüin wayuu saa'u sünain jaamajüin. Nia chi Jüshikai Maleiwa nümüiwa atüjaaka jaa'u je nuwalaajeena jia sünainjee tia. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MT6_19","070_6_19","MAT","6","19","19","“Anakaja müleka nnojorule jünaajaain kasa anasü yaa mmalu'u eere she'e mma aja'ttirüinjatkat shia je eere su'luwajünüin. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MT6_20","070_6_20","MAT","6","20","20","Müleka jaa'inrüle tü anasükat sümüin wayuu, naapeerü jümüin Maleiwa tü kasa anasü matüjainkat ke'ewaa, matüjainkat aja'ttaa, matüjainkat a'luwajünaa, süka nüma'anain shia Maleiwa chaa iipünaa. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MT6_21","070_6_21","MAT","6","21","21","Je sükajee tia, acheküsü jülüjain jaa'in tü kasa anasü chakat iipünaa aapünüinjatkat jümüin. Nnojo jülüjain jaa'in waneepia tü kasa jünaajaakat yaa mmalu'u. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MT6_22","070_6_22","MAT","6","22","22","“Otta tü wo'ukot, müsü aka saa'in suwarala luusa, süka we'rüin tü kasa wapüleeruakat sütüma. Müleka anale tü wo'ukot, we'rüin tü kasakat süpüshua sütüma. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MT6_23","070_6_23","MAT","6","23","23","Akaajasa mo'upa'ale waya, müsatüsü tü mmapa'akat wo'ulu'u. Akaweeria müleka ulere tü jaa'inkat, jüüjüüjeena jia sünain aa'inraa tü anaakat. Otta müleka yarüttüle jaa'in, shieerü jaa'inraka tü mojusükat, nnojoleerü jaa'inrüin tü anaakat. Otta müleka ayatüle ulein tü jaa'inkat sümaa jiyouktüin tü yarüttüsükat, jaa'inreerü tü anaakat waneepia sümüin wayuu. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MT6_24","070_6_24","MAT","6","24","24","“Maa aka kojuta'atüle piamashii laama nütüma chi a'yataaikai sünain alin nüpüla wane je sünain maalin nüpüla chi wane'e, meechi aka Maleiwa jütüma müleka shiale kachiiruain jaa'in tü washirüükat nuuliale'eya. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MT6_25","070_6_25","MAT","6","25","25","“Nnojo jüshapataain aa'in saa'u tü jiküinjatkat je tü jüsüinjatkat, katüinjatkat atüma jo'u, je saa'u tü kuluulu ja'atajatkat anainjatkat atüma jiyolojo. Tü talateetkat atüma jaa'in, nnojotsü shiain ne'e tü eküülü katüinjatkat atüma jo'u, nnojotsü shiain ne'e tü kuluulu anainjatkat atüma jiyolojo. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MT6_26","070_6_26","MAT","6","26","26","Jülüja jaa'in sukuaippa tü wuchiikalüirua. Mapünajüinsat shia je manaajaalasat shia shiküin, nnojotpaja e'rüin jamü shia, süka shikinnüin nütüma chi Jüshikai Maleiwa chakai iipünaa. Jialeeka jiakana, aa'inmajünüshii waneepia nütüma Maleiwa, süka alana'aleein jia sünain kojutüin nütüma suuliale'eya tü wuchiikalüirua. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MT6_27","070_6_27","MAT","6","27","27","Je tü shapawaakat aa'in, nnojoleerü kasain saapüin jümüin süpüla epijawaa. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MT6_28","070_6_28","MAT","6","28","28","“¿Jamüsü jüshapajaaka'a saa'u tü jüshe'injatkat? Jülüja jaa'in sukuaippa tü süsiikat tü wüitshiikat sünain anashantain ma'i tü süno'ukot. Mayaainje nnojolüin a'yataain je nnojolüin saainjüin süshe'in, ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MT6_29","070_6_29","MAT","6","29","29","alana'aleesia ma'i sünain anachonin shiyolojo suuliale'eya süno'u nüshe'in Salomón chi washitshaanakai sülaülashikai mma paala sümaiwa. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MT6_30","070_6_30","MAT","6","30","30","¿Jamüsü nnojotka'a jünoujain sünain jaa'inmajünüin nütüma Maleiwa? Tü süsiikat, anashaatasü ma'i süno'u nütüma Maleiwa, mayaasüje julumaatüin shia sümaa sa'ajünüin mapa. Müshi'iya jiakana, aa'inmajünüshii nütüma suuliale'eya tü süsiikalüirua wüitshii. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MT6_31","070_6_31","MAT","6","31","31","“Je sükajee tia, nnojo jüshapajaain aa'in sünain müin jünüiki: ‘¿Kasa weküinjatka? ¿Kasa wasüinjatka? ¿Kasa wa'atüinjatka?’. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MT6_32","070_6_32","MAT","6","32","32","Ashapataasü ma'i naa'in na manoujainsaliikana waneepia saa'u kasa eekai müin aka tia. Alu'ujasa jiakana, anakaja müleka nnojorule jüshapataain aa'in saa'u tia maa aka naa'in nayakana. Soto jaa'in sünain nütüjaain saa'u chi Jüshikai Maleiwa tü che'ojaakat jümüin je naa'inmajeena jia waneepia. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MT6_33","070_6_33","MAT","6","33","33","Tamüshii jia wane'ewa'i jukua: Müleka keejiale jümüin niainjachin chi Maleiwakai aluwataain jaa'u sümaa kee'ireein jaa'in tü nüchekakat jüpüleerua, aapüneerü jümüin süpüshua tü che'ojaakat jümüin. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MT6_34","070_6_34","MAT","6","34","34","Je sükajee tia, nnojo jüshapajaain aa'in saa'u tü alateetkat mapeena, süka wainmeerüin tü kasa jülüjüinjatkat jaa'in mapeena. Nnojotsü anain jüshapataale aa'in saa'u kasa wainma maa'ulu yaa. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MT7_1","070_7_1","MAT","7","1","1","“ ‘Kaainjarai nia’ anakaja nnojorule jümüin sümüin wane wayuu. Müleka jaa'inrüle tia, ‘Kaainjarai pia’ meechi chi Maleiwakai jümüin. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MT7_2","070_7_2","MAT","7","2","2","Süka jamüin, müleka mamüliajule chi wayuukai jütüma, nnojoleena jia nümüliajüin Maleiwa. Je müleka jiyoujüle nia sünainjee wane wwatua ne'e naainjala, akaweenia jiakana nütüma Maleiwa ja'itasü wwatuain ne'e jaainjala. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MT7_3","070_7_3","MAT","7","3","4","“Jia ayoojaakana waneepia na juwalayuukana, müshii aka jia naa'in wane wayuu eekai ni'rüin yarüttüsü sulu'u no'u chi nuwalakai sünain, ‘Tawalaa, anashi tayu'rule tü yarüttüsükat sulu'ujee po'u’, sünain nümüin nümüin. Otta nnojotsü nütüjaain aa'u sünain eein wane sa'ata wunu'u sulu'u tü no'ukalia ma'i. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MT7_5","070_7_5","MAT","7","5","5","Jiakana piamakana akuaippa, müleka juu'ulaale suulia kaainjalaa, juunteerü jii'iyatüin namüin na juwalayuukana sünain kaainjalain naya. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MT7_6","070_7_6","MAT","7","6","6","“Tü kasa anasü akatannakat süpüla saapünüinjatüin nümüin Maleiwa, nnojo jujutüin shia sümüin wane erü, süka yarüttüin tü mürütkat no'ulu'u Maleiwa. Müleka jaapüle shia sümüin, awataajeerü jünainmüin sünain sojottüin jia. Otta tü kasa anasükat, nnojo jojotüin shia'aya sümüin püülükü, süka nnojolüin shiyaawatüin saa'u sünain akataluushin nümüin Maleiwa. Sü'tküteerü aa'u ne'e. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MT7_7","070_7_7","MAT","7","7","8","“Anakaja müleka juchuntüle nümüin Maleiwa waneepia süka süpüshua jaa'in. Maa aka wane wayuu nuchuntüle, aapüna amüinchi. Maa aka wane wayuu mekeerüle, nünta anainrü tü nüchajaakat achiki. Maa aka wane wayuu nütaletüle miicho'u, ajutanna apüleechi. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MT7_9","070_7_9","MAT","7","9","9","“¿Jamüsü jukuaippa jiakana namüin jüchonnii? Maa aka nüchuntüle pümüin wane pan chi püchonkai, ¿paapeerü wane ipa nümüin? Nnojo taa. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MT7_10","070_7_10","MAT","7","10","10","Jama müleka nüchuntüle wane jime, ¿paapeerü wane wüi nümüin? Nnojo taa. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MT7_11","070_7_11","MAT","7","11","11","Eereje'e ne'e wayuuin kaainjaraliin jia, atüjashii jia aapaa kasa anasü namüin na jüchooinkana. Nialeeka chi Jüshikai Maleiwa chakai iipünaa, alana'aleeshia ma'i sünain anamiain jümüin. Naapeerü kasa anasü jümüin müleka jüchuntüle nümüin. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MT7_12","070_7_12","MAT","7","12","12","Anasü müleka jaa'inrüle tü anasükat sümüin wayuu, maa aka jücheküin saa'inreein tü anasükat jümüin. Shia aluwataanaka anain wayuu nütüma Moisés oo'ulaka natüma na nünüikimaajanakana Maleiwa. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MT7_13","070_7_13","MAT","7","13","14","“Chi eekai nnojolüin nünoujain tanain, nnojoleechi ountüin ekeroloo chamüin eere nuluwataain Maleiwa. Wainmeerü wayuu mekerolüinkat süka nnojolüin nanoujain tanain. Müshii aka naya saa'in wayuu eekai süneeküin o'unaa sulu'u wopu eekai jerulüin saa'u mapüleein napüleerua. Otta na anoujashiikana tanain, nnojoleena wainmain. Müshii aka naya saa'in wayuu eekai süneeküin wopu eekai moulin ja'itasü kapüleein napüleerua. Anakaja müle aka jia naa'in na wayuu o'unakana sulu'u wopu mouisü. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MT7_15","070_7_15","MAT","7","15","15","“Jalia jia suulia jünoujain nanüiki na nünüikimaajanayaakana Maleiwa. Anamiayaashii naya sümaa kee'ireein naa'in namalajirüin tü jünoulakat. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MT7_16","070_7_16","MAT","7","16","16","Jütüjaajeena aa'u sünain naküjain alawaa sükajee tü kasa naa'inrakat ji'rüin. Jülüja jaa'in sukuaippa wane wunu'u. Müleka shi'nnüle süchon tü wunu'ukot, atüjaaneerü aa'u kasain kachoin. Tü uuwakat, nnojotsü atpajünüin sünainjee wunu'u eekai keimsein, je tü süchonkot ‘higuera’, nnojotsü atpajünüin sünainjee wunu'u eekai eein ne'e. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MT7_17","070_7_17","MAT","7","17","18","Wane wunu'u eekai shikaajünüin achoin, anasü tü süchonkot, nnojotsü kachoin eekai mekaajuuin. Otta wane wunu'u eekai mekaajuuin süchon, nnojotsü kachoin eekai shikaajünüin. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MT7_19","070_7_19","MAT","7","19","19","Süpüshua tü wunu'ukolüirua eekai nnojolüin anain süchon, ashottüneerü sümaa sujutünüin so'u siki. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MT7_20","070_7_20","MAT","7","20","20","Akaajaa na nünüikimaajanayaakana Maleiwa, jütüjaajeena aa'u sünain naküjüin alawaa sükajee tü kasa naa'inrakat ji'rüin. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MT7_21","070_7_21","MAT","7","21","21","“Mayaasüje, ‘Senyotkalee, kojutüshi pia watüma’ jümüin tamüin, müleka nnojorule jaa'inrüin tü nüchekakat jüpüleerua chi Tashikai chakai iipünaa, nnojoleena ekerotüin jia cha'aya eemüinre nuluwataain. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MT7_22","070_7_22","MAT","7","22","22","Je so'uweena tü ka'i süsaleetkat o'u wayuu saainjala nütüma Maleiwa, meerü wayuu wainma tamüin: ‘Senyotkalee, ¿nnojotsü shiimüin sünain laülaain waya pütüma sünain waküjapü'üin pünüiki, sünain wayu'lapü'üin yolujaa süle'eru'ujee wayuu, je sünain waa'inrapü'üin tü kasa anasü nütüjakat apüleerua Maleiwa nümüiwa?’. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MT7_23","070_7_23","MAT","7","23","23","Otta tayakai, meechi taya namüin: ‘Jia kaainjaraliikana, ¿joujanakai jia te'raajüin? Ju'una yaajee toulia’. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MT7_24","070_7_24","MAT","7","24","24","“Chi wayuu eekai nüntüin tanainmüin, sünain naapajüin tü tekirajakat anain, sünain naa'inrüin waneepia tü taluwataakat anain nia, ¿kasa maka aka nia? Müshi aka nia naa'in wane wayuu eekai yalayalain süpüla aainjaa miichi. Nüpotüin tü mmakat süpüleerua tü nipiakat süpüla nükumajüinjatüin shia saa'u ipa. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MT7_25","070_7_25","MAT","7","25","25","Je süntapa wane juya miyo'ushaata sünainmüin tü miichikat sümaa katsüin tü jouktaikat, nnojotsü ojuttüin shia, süka ichein ma'i sükumajia. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MT7_26","070_7_26","MAT","7","26","26","Akaajasa chi wayuu eekai naapajüin tü tekirajakat anain sünain nnojolin naa'inrüin tü taluwataakat anain, müshia aka nia naa'in wane wayuu eekai matüjain süpüleerua aainjaa miichi. Nükumajüin tü miichikat saa'u mma ne'e sünain nnojolin nüpotüin tü mmakat süpüleerua tü nipiakat. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MT7_27","070_7_27","MAT","7","27","27","Je süntapa wane juya miyo'ushaata sünainmüin tü miichikat sümaa katsüin tü jouktaikat, ojuttüsü shia”, nümakalaka Jesús namüin. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MT7_28","070_7_28","MAT","7","28","28","Je kettaapa nünüiki Jesús sünain ekirajaa tü wayuukolüirua cha'aya saa'u tü namünakat, ponusü ma'i naa'in na wayuukana tü nünüikikat, ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MT7_29","070_7_29","MAT","7","29","29","süka shiyaawatüin saa'inyaka naa'u sünain ni'itaaushin nütüma Maleiwa süpüla ekirajaa nünüiki, süka nnojolüin müin aka naa'in na karalouktamaajanakana. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MT8_1","070_8_1","MAT","8","1","1","Je nüshakatapa Jesús saa'ujee tü namünakat, o'unüsü wayuu watta saalin nümaa. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MT8_2","070_8_2","MAT","8","2","2","Arütkaashi nünainmüin wane wayuu mayeinshi sütüma aja'ttaa ata. Asapainyo'ukashi nia nümülatu'u Jesús sünain nüchuntüin nümüin: —Senyotkalee, müinka pücheküle, piiyaja taya —nümakalaka chi wayuukai. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MT8_3","070_8_3","MAT","8","3","3","Niyurulakalaka joo nütüna Jesús nünainmüin chi ayuuishikai sünain naapaain nia. —Tacheküin süpüleerua anainjachin pia —nümakalaka nümüin. Anaichipa joo chi wayuukai. Nnojolüitpa aja'ttüin tü nütakat. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MT8_4","070_8_4","MAT","8","4","4","Aashajaashi joo Jesús nümüin chi wayuukai nüchikua: —Otta müshia joolu'u, nnojo püküjain sümüin wayuu püchiki sünain teiyajüin pia. Pu'una palajana eemüin chi sacerdotekai süpüla pii'iyatüinjatüin nümüin tü pütakat süpüla naapüinjatüin nümüin Maleiwa tü mürüt ouktajatkat saa'u anaichipain pia, maa aka tü nuluwataakat anain Moisés paala sümaiwa. Je sükajee tia, sütüjaajeechi aa'u pia wayuu sünain anaichipain pia süpüla sa'akainjachin pia püchikua —nümakalaka Jesús nümüin. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MT8_5","070_8_5","MAT","8","5","5","Je nikerolapa Jesús sulu'umüin tü pueulokat Capernaum, arütkaashi wane sülaülashi surulaat nnojoikai judíoin nünainmüin. Nüchuntakalaka kaalinyüü nümüin Jesús: ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MT8_6","070_8_6","MAT","8","6","6","—Senyotkalee, ayuuishi chi tachepchiakai tepialu'u. Müliashi ma'i nia sütüma ouktüin nüsa'a —nümakalaka chi sülaülashikai surulaat. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MT8_7","070_8_7","MAT","8","7","7","Nümakalaka Jesús: —O'uneechi joo taya pümaa teiyajaiwa nia. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MT8_8","070_8_8","MAT","8","8","8","Otta chi sülaülashikai surulaat, nüsouktakalaka nümüin Jesús: —Nnojoishi kasajachin taya pümüin, saa'in tamüin. Otta müleka püküjale ne'e wane pütchi, tatüjaa aa'ut sünain aneechin chi tachepchiakai sütüma tü pümakat. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MT8_9","070_8_9","MAT","8","9","9","Tayakai, laülaashi taya saa'u surulaat. Tatüjaain saa'u aluwataanaa maa aka tatüjaain saa'u aluwatawaa. Müleka tajütüle wane surulaat, o'unüshi. Müleka teenaküle nia, antüshi. Müleka taluwataale chi tachepchiakai, naa'inramaatüin motso'o tü taluwataakat anain nia —nümakalaka nümüin Jesús. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MT8_10","070_8_10","MAT","8","10","10","Oponojoosü ma'i naa'in Jesús sütüma tü nümakat chi sülaülashikai surulaat. Ajununtaashi joo sünain nümüin sümüin tü wayuukolüirua wattakat saalin eekat nümaa: —Shiimüin tü tamakat jümüin: Miyo'utaaleeja'a nünoula chi sülaülashikai surulaat tanain. Nnojoishi eein wane makai aka naa'in sünain anoujaa tanain, ja'itakaja ne'e na'aka na wayuukana Israelkana. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MT8_11","070_8_11","MAT","8","11","11","Tamüshii paala jia: Anteerü wayuu wainma eekai wüinpujeekualüin oo'ulaka eekai wopujeekualüin sünain ekerolaa chamüin eere nuluwataain Maleiwa sünainmüin wane ekawaa miyo'u nümaa Abraham oo'ulaka Isaac oo'ulaka Jacob. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MT8_12","070_8_12","MAT","8","12","12","Otta na wayuu aneekünakana paala süpüla nayainjanain na nüpüshikana Maleiwa, süka nayouktüin nia, ayouktüneena naya nütüma süpüleerua nekerolüin cha'aya nünainmüin. A'yalajeena ma'i naya süka makatüinjanain anouipa'a sa'aka piyuushi —nümakalaka Jesús namüin na wayuukana. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MT8_13","070_8_13","MAT","8","13","13","Nümakalaka Jesús joo nümüin chi sülaülashikai surulaat: —Anakaja pu'unüle. Aneechi joo chi püchepchiakai nütüma Maleiwa süka pünoujain sünain anainjachin nia tatüma —nümakalaka Jesús nümüin. Je chi nüchepchiakai, anaichipa nia wanaa ma'i sümaa naashajaain Jesús nümaa chi sülaülashikai surulaat. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MT8_14","070_8_14","MAT","8","14","14","Shiasa mapa, antüshi Jesús nipialu'umüin Pedro. Eejatkalaka nüpüla tü nimeshikat Pedro sünain ayuulin sütüma aapuwaa. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MT8_15","070_8_15","MAT","8","15","15","Nürütkaakalaka joo sünainmüin sünain naapaain sajapü. Naawale'erakalaka tü ayuuliikat suulia. Je süka anaitpain shia, atamaamaatüsü sünain shikirüin nia. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MT8_16","070_8_16","MAT","8","16","16","Je motsopa ka'i, antinnüsü wainma wayuu kale'eru'usü yolujaa nünainmüin Jesús. Nujuittirakalaka tü yolujaakalüirua süka nünüiki je niiyajüin tü ayuuisükalüirua süpüshua. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MT8_17","070_8_17","MAT","8","17","17","Alatüsü tüü süpüla keraainjatüin tü nünüikikat chi Maleiwakai nüchiki Cristo aküjünakat paala nütüma Isaías chi nünüikimaajachikai sünain maa: “Taashishii waya nütüma suulia süpüshua tü ayuulii eekat wanain”. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MT8_18","070_8_18","MAT","8","18","18","Ni'rapa Jesús tü wayuu wattakat saalin nü'ütpa'a, “Anashii wo'unüle waneemüin sa'ata tü palaakat”, nümakalaka namüin na nikirajüinkana. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MT8_19","070_8_19","MAT","8","19","19","Je nnojoliiwa'aya no'unüin sulu'u tü anuakat, arütkaashi wane karalouktamaajachi nünainmüin Jesús sünain nümüin nümüin: —Ekirajüikalee, pümaajeechi taya eepünaale pia —nümakalaka nümüin. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MT8_20","070_8_20","MAT","8","20","20","Nüsouktakalaka Jesús nümüin: —Tü walitkalüirua, eesü ishi süpüla eeinjatüle sütunküin. Je tü wuchiikalüirua, kepiasü iipünaa eere sütunküle. Otta tayakai, chi Shipayakai Wayuu, mepiasai —nümakalaka Jesús. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MT8_21","070_8_21","MAT","8","21","21","Otta nünüiki wane nikirajüinkai Jesús, müsü mayaa: —Senyotkalee, alü'ütsü nükalia chi tashikai süpüla ouktajachin. Anashi tojoitüle nia palajana süpülapünaa to'unüin pümaa —nümakalaka nümüin Jesús. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MT8_22","070_8_22","MAT","8","22","22","Nüsouktakalaka Jesús nümüin: —Anakaja nayale ojoitüin, na püpüshi makana saa'in wayuu ouktüsü saa'u nnojolüin nanoujüin tanain. Otta piakai, anakaja pu'unüle tamaa —nümakalaka Jesús nümüin. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MT8_23","070_8_23","MAT","8","23","23","No'otookoloko Jesús sulu'umüin tü anuakat namaa na nikirajüinkana. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MT8_24","070_8_24","MAT","8","24","24","Je süma'inru'u waraittüin tü anuakat shirokupünaa tü palaakat natüma na nikirajüinkana, anta müsia joo wane wawai nanainmüin sünain shi'yotüin palaa sulu'umüin tü anuakat. Otta müshia Jesús, atunküshi. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MT8_25","070_8_25","MAT","8","25","25","Narütkaakalaka na nikirajüinkana nünainmüin. —Senyotkalee, püchijiraa maala süpüla pu'tte'erüinjanain waya. Ouktüshii taa waya —namakalaka nümüin. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MT8_26","070_8_26","MAT","8","26","26","Nüsouktakalaka Jesús namüin: —¿Jamüshii mmotka'a jia? ¿Jamüshii nnojoliika'a jünoujüin paala sünain to'tte'erüinjanain jia suulia tü wawaikat? —nümakalaka namüin. Nüsha'walaakalaka Jesús sünain nüchiajaain tü wawaikat sümaa tü palaa ko'ontakat nanainmüin. Ejimalaa müsia joo tia sütüma nünüiki. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MT8_27","070_8_27","MAT","8","27","27","Otta na nikirajüinkana: —¿Jaraikai wayuukai chii, kache'ekai amüin wawai oo'ulaka tü palaakat? —namakalaka sünain ponüin naa'in tü ne'rakat. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MT8_28","070_8_28","MAT","8","28","28","Je süntapa tü anua kalu'ukot Jesús namaa na nikirajüinkana waneemüin sa'ata palaakat eere kepiain wane wayuuirua kanüliajüsü Gadareno, eeshii napüla piamashii wayuu kale'eru'ushii yolujaa. Nantakalaka nünainmüin Jesús sa'akajee tü amuuyuukalüirua. Saa'u jashichipü'üin naya, mmotpü'üsü wayuu seema waraittaa chapünaa cha'aya eere kepiain naya. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MT8_29","070_8_29","MAT","8","29","29","Emetutsü joo nanüiki na yolujaa nale'eru'ukana na wayuukana sünain namüin: —Jesúsuu, Nüchonka'iya Maleiwa, ¿jamüinjatü wakuaippa pütüma? ¿Antüshi pia süpüla müliainjanain waya pütüma süpülapünaa tü ka'i süsalainjanakat o'u waya waainjala? —müshii naya. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MT8_30","070_8_30","MAT","8","30","30","Eejatü wane püülüküirua wainma ekajaain maa aka tüsa. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MT8_31","070_8_31","MAT","8","31","31","Nachuntüin na yolujaakana wainmatua nümüin Jesús sünain namüin nümüin: —Müleka pujuittirüle waya, anakaja müleka püjütüle waya süle'eru'umüin tia püülükkalüirua —namakalaka nümüin Jesús. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MT8_32","070_8_32","MAT","8","32","32","—Ju'una jümaarüleen —nümakalaka Jesús namüin. Ojuitta müsüja tü yolujaakalüirua nale'eru'ujee na wayuu piamashiikana sünain shikerolüin süle'eru'umüin tü püülükkalüirua. Apantajaayaa müsü tü püülükkalüirua saa'ujee tü namünakat shirokumüin tü palaakat. Oo'uwo'utkalaka shia süpüshua. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MT8_33","070_8_33","MAT","8","33","33","Na arüleejüliikana tü püülükkalüirua, apantajaashii naya sulu'umüin tü pueulokat sünain aküjaa süchiki tü püülükkalüirua je nachiki na piamashii kale'eru'ushiikana yolujaa. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MT8_34","070_8_34","MAT","8","34","34","Otta na wayuu aapakana nanüiki sulu'u tü pueulokat, o'unüshii naya nünainmüin Jesús süpüla nachuntüin nümüin süpüla nu'unüinjachin noulia sulu'ujee tü noumainkat. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MT9_1","070_9_1","MAT","9","1","1","No'otookalaka Jesús nüchikua sünain o'unaa Capernaummüin eejeewa'ire nia. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MT9_2","070_9_2","MAT","9","2","2","Je cha'aya, süntakalaka wane wayuuirua nünainmüin sünain nalü'üjiraain wane wayuu ayuuishi süka süi shii'iree niiyajeein nia. Oukta asa'achi, oukta atünachi. Nütüjaapa Jesús saa'u nanoula na wayuukana, aashajaashi nia nümüin chi ayuuishikai: —Tawalachee, anakaja talatüle paa'in. Talatirüitpa paainjala puulia —nümakalaka nümüin. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MT9_3","070_9_3","MAT","9","3","3","Otta wane na karalouktamaajana yaakana sa'aka tü wayuukolüirua, müsü naa'in: “¿Jaraikai wayuu chi e'rüiyaaka aa'in wayumüin süpüleerua nünüiki nümüin Maleiwa?”. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MT9_4","070_9_4","MAT","9","4","4","Otta müshia Jesús, süka niyaawatüin saa'u tü sulu'ukat naa'in, asouktüshi nia namüin: —¿Jamüshii jia mojuka'a jünüiki tamüin sulu'u jaa'in? ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MT9_5","070_9_5","MAT","9","5","5","Je wanaa sümaa tamüin nümüin, “Talatirüitpa paainjala puulia”, nnojoishi jütüjaain aa'u tayakai, chi Shipayakai Wayuu, sünain laülaain süpüla alatiraa saainjala wayuu. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MT9_6","070_9_6","MAT","9","6","6","Otta müsia joolu'u, jütüjaweechi aa'u taya sünain laülaain süka tameechin nümüin: “Püsha'walaa, waraittaiwa pia”. Aashajaashi joo Jesús nümüin chi oukta asa'achikai: —Püsha'walaa. Pülü'üjaa pu'ula. Pu'una pipialu'umüin —nümakalaka nümüin. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MT9_7","070_9_7","MAT","9","7","7","Asha'walaashi joo chi wayuukai sünain nu'unüin nipialu'umüin. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MT9_8","070_9_8","MAT","9","8","8","Ponokalaka ma'i saa'in tü wayuukolüirua tü shi'rakat je na'waajüin Maleiwa saa'u laülaain Jesús nütüma süpüla eiyajaa wayuu. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MT9_9","070_9_9","MAT","9","9","9","Shiasa mapa süchikijee tia, sünain nu'unüin Jesús yalajee, eeshi nüpüla wane wayuu kanüliashi Mateo joyotüin eere ni'yataale. Okotchajüi neerü nümüin chi sülaülashikai mma. —Anashi tamaatalai pia —nümakalaka Jesús nümüin. Nüsha'walaakalaka joo Mateo sünain o'unaa nümaa Jesús. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MT9_10","070_9_10","MAT","9","10","10","Shiasa süchikijee tia, neenakakalaka Mateo wainma wayuu nipialu'umüin sünainmüin wane ekawaa nüpüla Jesús namaa na nikirajüinkana. Je na'aka na wayuu eküshiikana, eeshii wainma na kaainjaraliikana naashin na fariseokana, maa aka na okotchajüliikana neerü nümüin chi sülaülashikai mma. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MT9_11","070_9_11","MAT","9","11","11","Otta na wayuukana fariseokana ne'rapa tia, mojusü nanüiki namüin na nikirajüinkana Jesús sünain namüin namüin: —¿Jamüshi cheje eera nikaaka'a chi ekirajüikai jia namaa na eekana kaainjaraliin maa aka na okotchajüliikana neerü? —namakalaka namüin. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MT9_12","070_9_12","MAT","9","12","12","Naapapa Jesús tü namakat na fariseokana namüin na nikirajüinkana, nüsouktakalaka ne'ipajee: —Wane wayuu eekai nnojolüin ayuulin, nnojotsü che'ojaain tottoolu sümüin. Shia che'ojaaka amüin eekai ayuulin. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MT9_13","070_9_13","MAT","9","13","13","Sükajee tüü, antüshi taya sa'akamüin wayuu süpüla achajawaa süchiki eekai kaainjaralüin shii'iree sükatalaain suulia saainjala. Nnojoishi taya antüshin süpüla achajawaa süchiki eekai maainjalain saa'in namüin. Jülüja jaa'in tü nünüiki Maleiwa ashajünakat paala sümaiwa sulu'u tü nüchikimaajatkat Maleiwa sünain maa: “Tacheküin süpüleerua kamaneein jia sümüin wayuu. Nnojotsü tacheküin mürüt o'utünajatkat aa'in tamüin” —nümakalaka Jesús namüin. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MT9_14","070_9_14","MAT","9","14","14","Nantakalaka na nikirajüinkana Juan nünainmüin Jesús sünain nasakirüin nia sünain namüin nümüin: —Aamüjapü'üshii waya wanaa sümaa aashajawaa nümaa Maleiwa, maa'aya aka na fariseokana. ¿Jamaka'a joo na pikirajüinkana nnojoliika'a naamajüin? —namakalaka nümüin Jesús. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MT9_15","070_9_15","MAT","9","15","15","Nüsouktakalaka Jesús ne'ipajee sünain nikirajüin naya süka sukuaippa tü kasa e'nnakat sainküin mma sünain nümüin namüin: —Tü wayuu antakat sünain shikiira wane ka'wayuusee, anasü talatüle saa'in sümaa nnojolüin mojuin saa'in wanaa sümaa eein chi ka'wayuuseshikai namaa. Akaajaa tayakai joolu'u, süka eein taya namaa na tekirajüinkana, anasü talatüle naa'in. Alu'ujasa mapa takatalaapa noulia, eeshii süpüla naamajüin —nümakalaka Jesús namüin. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MT9_16","070_9_16","MAT","9","16","16","Aashajaashi Jesús joolu'u namüin nüchikua: “Nnojotsü anain müleka shi'yotoonüle wane shi'ipa kuluulu eekai jeketüin süpüla ekeittiajünaa süka wane ashe'in eekai laülaain. Amojujaajeerü süpüshua wanaa sümaa süshijaanüin süka süsüküijaweerüin. Akaajaa jiakana, nnojotsü anain masütaajule jia sünain tü jünoujakat paala wanaa sümaa jünoujain tü pütchi jeket tekirajakat anain. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MT9_17","070_9_17","MAT","9","17","17","Maa'aya aka wane wiino. Müleka süla'annüle wane wiino eekai saashü'üjünajatüin sulu'u wane paa'ata eekai laülaain, eesü süpüla süchatajaain tü paa'atakat sütüma jashü'üpa. Amülouleerü tü wiinokot oo'ulaka tü paa'atakat. Shi'itaaneekalaka wane wiino eekai saashü'üjünajatüin sulu'u wane paa'ata eekai jeketüin suulia amüloulin tü wiinokat oo'ulaka tü paa'atakat”. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MT9_18","070_9_18","MAT","9","18","18","Wanaa sümaa naashajaain Jesús sümaa tü wayuukolüirua, nüntakalaka wane wayuu laülaashi sulu'u tü ekirajüleekat tü judíokolüirua sünain nüsapainyo'ukain nümülatu'umüin Jesús, sünain nümüin nümüin: —Kaalin taya püpüla, ouktüsü tü tachonkot. Tatüjaa aa'ulu müleka pu'unüle sünainmüin sümaa pi'itaainjatüin pajapü sünain, kateerü so'u süchikua —nümakalaka nümüin Jesús. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MT9_19","070_9_19","MAT","9","19","19","Nu'unakalaka Jesús je na nikirajüinkana nümaa chi wayuukai. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MT9_20","070_9_20","MAT","9","20","20","Shiasa nükoyoloiwa'aya Jesús, süntakalaka nünainmüin nüchiiruajee wane jierü ayuuisü sünain shipettüin sot nüshe'in. Polooirü piammüin juya amülain isha sümüin waneepia. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MT9_21","070_9_21","MAT","9","21","21","“Müleka tepettüle ne'e sot nüshe'in, aneerü taya”, mapü'üsü saa'in. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MT9_22","070_9_22","MAT","9","22","22","Ajununajaashi Jesús sünain ni'rüin tü wayuukot. —Nii waa'iraa, anakaja talatüle paa'in. Anaitpa pia süka pünoujain tanain —nümakalaka Jesús sümüin. Anasü shia wanaa ma'i sümaa naashajaain Jesús sümaa. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MT9_23","070_9_23","MAT","9","23","23","Je süchikijee tia, ayatshia nia o'unüin nipialu'umüin chi laülaashikai. Shiasa nikerolapa, eesü nüpüla wainma wayuu sünain a'yalajaa oo'ulaka wane amaasijaalüirua. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MT9_24","070_9_24","MAT","9","24","24","—Ju'una jümaala yaajee yaa. Tü jintutkot, nnojotsü ouktüin, atunküsü ne'e —nümakalaka namüin. Otta tü wayuukolüirua, asirajüsü nüka Jesús sütüma tü nümakat. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MT9_25","070_9_25","MAT","9","25","25","Nujuittirapa anooipa'amüin tü wayuu wattakat saalin, ekerotshi Jesús eemüin tü jintutkot. Naapaakalaka joo sajapü. Süsha'walaakalaka sünain katüin so'u. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MT9_26","070_9_26","MAT","9","26","26","Su'walakajaakalaka joo sainküin mma süchiki tü naa'inrakat Jesús. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MT9_27","070_9_27","MAT","9","27","27","Shiasa nu'unapa Jesús sulu'ujee shipia tü jintutkot, eeshii piamashii wayuu mo'usalii sünain o'unaa nüchiiruajee sulu'u tü wopukot sünain na'waatüin nümüin: —Jesúsuu, Nülüinkai David, anashi müleka pümüliajüle waya. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MT9_28","070_9_28","MAT","9","28","28","Shiasa nikerolapa Jesús sulu'umüin wane miichi, arütkaashii na wayuu mo'usaliikana nünainmüin. Nüsakirakalaka Jesús naya: —¿Anoujashii jia sünain tountüin teiyajüin jia? —nümakalaka. —Aa shiimüin, Ekirajüikalee —nasouktakalaka nümüin. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MT9_29","070_9_29","MAT","9","29","29","Ni'itaakalaka Jesús najapü saa'u tü no'ukot wane'ewa'ire nakua sünain nümüin namüin: —Anashii ko'ule jia joolu'u saa'u jünoujain tanain. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MT9_30","070_9_30","MAT","9","30","30","Ko'u müshiija na wayuukana. Otta Jesús, nüchiajaakalaka naya sünain nümüin namüin: —Nnojo jüküjain jüchiki sümüin wayuu sünain jiiyajünüinapain tatüma —nümakalaka. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MT9_31","070_9_31","MAT","9","31","31","Otta na wayuu mo'usaliikana paala, o'unüshii naya sünain na'walakajüin sainküin mma süchiki tü naa'inrüitpakat Jesús naka. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MT9_32","070_9_32","MAT","9","32","32","Shiasa no'unapa na wayuukana nüma'anajee Jesús, antinnüshi wane wayuu nünainmüin. Manüisai nia süka kale'eru'uin yolujaa. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MT9_33","070_9_33","MAT","9","33","33","Kanüikalaka nia shiyu'nnapa nuulia nütüma Jesús. Otta tü wayuukolüirua eejatkat jutkatüin, awatüsü ma'i saa'in süka anaichipain nia shi'rüin: —Nnojotsü we'rüirüin kasa eekai müin aka tia yaa sulu'u tü mmakat Israel —sümakalaka. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MT9_34","070_9_34","MAT","9","34","34","Otta nanüiki na fariseokana: —Chi kapülainkai atüma chira süpüla ayu'laa yolujaa, nia chi sülaülashikai tü yolujaakalüirua süpüshua —namakalaka. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MT9_35","070_9_35","MAT","9","35","35","Shiasa süchikijee tia, o'unüshi Jesús sulu'upünaa tü pueulokat süpüshua sünain niiyajüin wainma wayuu eekai ayuulin sütüma ayuulii eekai eein ne'e je sünain ekirajaa sulu'u tü ekirajüleekalüirua tü judíokot. Aküjüshi nia tü pütchi anasükat sümüin wayuu, süchiki nukuaippa Maleiwa sünain aluwatawaa. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MT9_36","070_9_36","MAT","9","36","36","Je ni'rapa Jesús tü wayuu wattakat saalin, nümüliajüin naya süka müliain saa'in atümaa otta walakatüin shia maa aka saa'in anneerü eekai marüleejuuin. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MT9_37","070_9_37","MAT","9","37","37","Nümakalaka namüin na nikirajüinkana: —Wainma wayuu eekai saapeein tachiki tayakai chi O'tte'erüikai. Otta palitchon na yapakana süpüla o'unaa sünainmüin tü wayuukolüirua süpüla naküjainjatüin tachiki sümüin. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MT9_38","070_9_38","MAT","9","38","38","Je sükajee tia, juchunta jumaala nümüin chi Tashikai Maleiwa süpüla nuluwataainjanain na wayuu aküjüinjanakana tachiki namüin. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MT10_1","070_10_1","MAT","10","1","1","Neenakakalaka Jesús na polookana piammüin nikirajüinkana nünainmüin sünain nümüin namüin: “Taapüin laülawaa joolu'u jümüin süpüla ayu'laa yolujaa süle'eru'ujee wayuu je süpüla eiyajaa wayuu eekai ayuulin”, nümakalaka. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MT10_2","070_10_2","MAT","10","2","2","Ni'itaakalaka joo nanülia na polooshiikana piammüin “Aluwataaushi” münüin, süka nuluwataainjanain naya sünain aküjaa nünüiki sümüin wayuu. Anuu nanülia na Aluwataaushikana: Simón, chi e'itaanakai anülia Pedroin nütüma Jesús. Andrés, chi nimüliakai Simón. Jacobo nümaa Juan nüchonnii Zebedeo. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MT10_3","070_10_3","MAT","10","3","3","Felipe, Bartolomé, je Tomás. Mateo, chi okotchajüikai neerü nümüin chi sülaülashikai mma. Jacobo, chi nüchonkai Alfeo. Tadeo. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MT10_4","070_10_4","MAT","10","4","4","Simón, wane no'utku na wayuukana kanüliakana Zelote. Je Judas Iscariote, chi aapüinjachikai nikii Jesús. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MT10_5","070_10_5","MAT","10","5","5","Nüjütakalaka Jesús na polookana piammüin sünain nuluwataain naya sünain nümüin namüin: “Nnojo ju'unüin sa'akamüin tü wayuukolüirua nnojotkat judíoin, tü ‘gentile’ münakat. Je nnojo ju'unüin sulu'umüin tü pueulokalüirua cha'aya sulu'u tü mmakat Samaria. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MT10_6","070_10_6","MAT","10","6","6","Alu'ujasa, ju'una sünainmüin tü wayuu Israelkalüirua sümüiwa, tü makat aka saa'in anneerü eekai amüloulin. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MT10_7","070_10_7","MAT","10","7","7","Ju'una süpüla jüküjainjatüin namüin sünain maa namüin: ‘Alü'ütsü nükalia chi Maleiwakai süpüla aluwatawaa’, meena jia namüin. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MT10_8","070_10_8","MAT","10","8","8","Jiiyaja wayuu eekai ayuulin. Jüso'ire'era saa'in wayuu eekai ouktüin. Jiiyaja wayuu eekai ayuulin sütüma aja'ttaa ata. Jiyu'la yolujaa süle'eru'ujee wayuu. Saa'u nnojolüin juwalaajüshin tamüin süpüla juuntüin jaa'inrüinjatüin tü anasükat, anakaja müleka nnojorule jüchuntüin awalaajünaa saa'u tü kasa anasü jaa'inrakat sümüin wayuu. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MT10_9","070_10_9","MAT","10","9","9","Je nnojo jülü'üjüin makat aka ooro, pülaata je ‘cobre’ sulu'u tü juwo'olüinkat. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MT10_10","070_10_10","MAT","10","10","10","Nnojo jüchisein jükatto'uise je wunu'u jüshepü'üjia. Nnojo jülü'üjüin suwala'ata jüshe'in je suwala'ata jüsapaatse. Maa aka nuwalaajünüin wane a'yataai, akaajaa jiakana. Anakaja saapajünüle tü che'ojaakat jümüin sütüma tü wayuu jikirajakat. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MT10_11","070_10_11","MAT","10","11","11","“Je jüntapa sulu'umüin wane pueulo, jikerola sulu'umüin sünain jüchajaain nüchiki wane wayuu eekai kamaneeinjachin jümüin süpüla ni'iyouinjanain jia. Je nnojoleerü jii'iratüin tü miichi jüntakat alu'u palajana. Waneeitpaleerü jüpülee süma'inru'u eein jia sulu'u tü pueulokot. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MT10_12","070_10_12","MAT","10","12","12","Je jikerolapa sulu'u tü miichikat, ‘Eeshi Maleiwa jümaa’, meena jia namüin na kepiakana sulu'u. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MT10_13","070_10_13","MAT","10","13","13","Je müleka kamaneere naya jümüin, anakaja jüchuntüle nümüin Maleiwa süpüla nii'iyatüinjatüin na'anasia namüin. Akaajasa müleka nnojorule kamaneein naya jümüin, nnojoleena jia achuntüin nümüin Maleiwa naa'u nala wayuukana. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MT10_14","070_10_14","MAT","10","14","14","Je müleka nnojoliire kapülain aa'inyüü jia sulu'u wane pueulo je shiyouktünüle tü pütchi jüküjüinjatkat sümüin, ju'unamaata suulia sünain jo'otojooin tü mmakat sünainjee juu'ui jüma'ichiki shiyaawase jümüin: ‘Nnojotsü wasirüitpain eekai manoujüinyeein ale saa'in ne'e’. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MT10_15","070_10_15","MAT","10","15","15","Shiimüin tü tamakat jümüin: So'u tü ka'i kasalajaneetkat o'u sümüin saainjala wayuu nütüma Maleiwa, na ayouktakana jünüiki, mülialeweena ma'i naya suuliale'eya tü kaainjaratkalüirua sulujutkat paala tü pueulokat Sodoma oo'ulaka Gomorra. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MT10_16","070_10_16","MAT","10","16","16","“Jülüja jaa'in tü tamüinjatkat jümüin joolu'u: Tajütüin jia maa aka saa'in anneetchen sa'aka unaalü, süka eein wainma na ta'ünüükana sa'aka tia wayuukolüirua. Ee jaa'in sünain tü wayuukolüirua, otta nnojo jütkaain namaa. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MT10_17","070_10_17","MAT","10","17","17","Jalia jia noulia, süka nata'ülireenain jia süpüla naapaa ekii namüin na laülaayuukana je süka na'yaatireenain jia sulu'u tü ekirajüleekat naya. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MT10_18","070_10_18","MAT","10","18","18","Saaliijee jünoujain tanain, asha'wale'enneena jia namülatu'u na sülaülashiikana mma oo'ulaka namülatu'u na aluwataashiikana saa'u wayuu süpüla jüsouktüinjanain namüin saa'u tü jünoulakat. Je wanaa sümaa jüsha'wale'ennüin namülatu'u, jüküjainjatü tachiki namüin je sümüin tü wayuu gentilekalüirua. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MT10_19","070_10_19","MAT","10","19","19","Je so'uweena tü ka'i jüta'ünneenakat o'u natüma, nnojo jüshapataain aa'in saa'u tü jüsouktüinjatkat aka namüin. Aapüneerü jümüin so'u ma'i ka'ikat tia tü pütchi jümüinjatkat namüin. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MT10_20","070_10_20","MAT","10","20","20","Otta tü pütchi jüsouktüinjatkat aka, nnojoleerü jüle'eru'ujeejatüin, aapüneerü shia jümüin nütüma chi Naa'inkai chi Jüshikai Maleiwa. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MT10_21","070_10_21","MAT","10","21","21","“Je sükuaippainjatkat wayuu so'u ka'ikat tia, aapüneerü ekii süpüla ouktaa natüma na suwalayuukana je nütüma chi süshikai. Eejeena wayuu eekai ne'nnüin amüin sütüma nachooin sümaa no'utinnüin aa'in natüma. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MT10_22","070_10_22","MAT","10","22","22","A'ürülaajeerü saa'in wayuu süpüshua jünain saaliijee jünoujain tanain. Otta jia, müleka jüchecherüle jaa'in su'unnaa tü müliaa ji'rakat, ayateena jia o'tte'ennüin tatüma. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MT10_23","070_10_23","MAT","10","23","23","Müleka jashichire wayuu jümüin sulu'ujee wane pueulo, anakaja jujuittüle yalajee sünainmüin wane'eya. Shiimüin tü tamakat jümüin: Nnojoleerü jikeraajüin tü jaa'inrüinjatkat sulu'u tü pueulokalüirua süpüshua sulu'u tü mmakat Israel süpülapünaa tantüin tayakai chi Shipayakai Wayuu. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MT10_24","070_10_24","MAT","10","24","25","“Maa aka eein wayuu eekai shi'rüin wayumüin tamüin tayakai chi Jüsenyotsekai, akaweenia jia tekirajüinkana atüma'aya. Maa aka eein wayuu eekai mojuin sünüiki tamüin, sünain Beelzebú tamünüin sütüma, alana'aleejeeria sünain mojuin nanüiki jümüin. Wane ekirajaashi, nnojoishi alanaain nuulia chi ekirajüikai, je wane achepchiee, nnojoishi alanaain nuulia chi kachepchiakai ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MT10_26","070_10_26","MAT","10","26","26","“Nnojo mmolüin jia seema wayuu e'rütkat wayumüin jümüin. Müleka sunujunnule wane kasa, eweeteerü süchikua. Müsüya aka tü nüchikikat chi Maleiwakai. Ja'itairü nnojolüin aküjünüin paala sümüin wayuu sainküin mmakat süpüshua, aküjüneerü joolu'u sümüin. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MT10_27","070_10_27","MAT","10","27","27","Sükajee tia, tü tekirajakat anain jia sujuuna wayuu, anakaja jikirajüle wayuu süpüshua sünain. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MT10_28","070_10_28","MAT","10","28","28","Je nnojo mmolüin jia seema wayuu eekai su'uteein jaa'in. Müleka ju'utünüle aa'in, tü aja'tteetkat, shia ne'e tü ji'irukukat. Nnojoleerü kasain saa'inrüin tü wayuukolüirua jüka süchikijee. Taküjeerü joo jümüin jaralin chi mmolüinjachin eema jia. Anakaja niale mmolüin eema jia Maleiwa, nia kapülainka nümüiwa süpüla nu'unirüin jia Hadesmüin eemüin süpülee tü ouktüsükalüirua. Anakaja niale mmoluukain eema. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MT10_29","070_10_29","MAT","10","29","29","Nnojo motüin jaa'in sünain naa'inmajüin jia Maleiwa waneepia. Eesü süpüla süikkünüin piamasü wuchii saa'u wane neerü kachueerachen ne'e, ¿aashi müin? Otta tü wuchiikalüirua süpüshua, nnojotsü juunasüin nütüma chi Jüshikai Maleiwa. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MT10_30","070_10_30","MAT","10","30","31","Müshii aka jiakana sünain nnojoliin oo'ulaanüin jümüiwa nütüma, süka alana'aleein ma'i jujut nümüin suuliale'eya tü wuchiikalüirua süpüshua. Je sükajee jaa'inmajünüin nütüma Maleiwa, nnojo mmolüin jia seema wayuu e'rütkat wayumüin jümüin. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MT10_32","070_10_32","MAT","10","32","32","“Müleka ‘Anoujashii waya nünain Jesús’, jümüle su'upala wayuu, ‘Shiimüin sünain nanoujain tanain’, meechi taya jüchiki nümüin chi Tashikai Maleiwa chakai iipünaa. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MT10_33","070_10_33","MAT","10","33","33","Alu'usa müleka juunjulajüle tachiki su'upala wayuu, ‘Nnojoishii te'raajüin naya’, meechi taya jüchiki nümüin. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MT10_34","070_10_34","MAT","10","34","34","“¿Aluwataaushi taya, saa'in jümüin, süpüla achiajawaa wayuu atkaasü yaa mmalu'u? Nnojoishi süpülajachin taya tia. Süpülajachi mojujiraainjatüin wayuu tatüma saaliijee tü taa'inrakat je tü tekirajakat anain. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MT10_35","070_10_35","MAT","10","35","35","A'ülüjeechi wane wayuu nümüin chi nüshikai. A'ülüjeerü wane wayuu sümüin tü shiikat. A'ülüjeerü wane wayuu sümüin tü sa'ütkat. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MT10_36","070_10_36","MAT","10","36","36","Sulu'u wane miichi, a'ülüjiraweena na apüshiikana maa aka natkaain wayuu eekai pa'ünüüwajiraain. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MT10_37","070_10_37","MAT","10","37","37","“Tamüshii paala jia: Nnojoleerü kasain jaamüin tamüin müleka aire jüpüla chi jüshikai je tü jiikat je tü jüchooinkalüirua suuliale'eya alin taya jüpüla. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MT10_38","070_10_38","MAT","10","38","38","Chi wayuu eekai niyouktalaa nümüin taya ni'rapa müliaa sümaa mmoluu sheema o'utinnaa aa'in tanainjee, nnojoishi wanaain sümaa niainjachin wane tekirajüin. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MT10_39","070_10_39","MAT","10","39","39","Chi eekai niyouktüin taya süka naa'inmajiraweein nukuaippa suulia ouktaa, amülouijeerü nukuaippa süpüshua. Otta chi wayuu eekai naapajiraain nukuaippa süpüla ni'yataainjachin tamüin, mayaashije o'utüneechin aa'in sünainjee tia, ayateechi o'tte'ennüin tatüma. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MT10_40","070_10_40","MAT","10","40","40","“Chi wayuu kapülakai aa'in jia, kapülashi naa'in tayaka'iya wanaa jümaa. Je saa'u kapülain naa'in taya, kapülashi naa'in chi kajünalakai taya. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MT10_41","070_10_41","MAT","10","41","41","Chi wayuu kapülakai aa'in wane nünüikimaajachi Maleiwa sümaa kojutüin nia nütüma sünainjee tü naa'inrakat, wanaaweerü tü nümüinjatkat maa aka tü awalaajünakat nümüin chi nünüikimaajachikai. Je chi wayuu kapülakai aa'in wane wayuu eekai anain no'ulu'u Maleiwa sünainjee naa'inrüin tü anasükat, wanaaweerü tü nümüinjatkat maa aka tü awalaajünakat nümüin chi wayuu anamiakai. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MT10_42","070_10_42","MAT","10","42","42","Shiimüin tü tamakat jümüin: Chi eekai kamaneein nümüin wane wayuu anoujashi sünainjee niain wane tekirajüin maa aka jiakana, maa aka nüsülajüin ne'e wüin nüsüin, shiimüin sünain nuwalaajüneechin sükajee tia”, nümakalaka Jesús namüin. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MT11_1","070_11_1","MAT","11","1","1","Shiasa süchikijee nikirajüin Jesús na polookana piammüin nikirajüin, o'unüshi yalajee yala namaa süpüla aküjaa nüchiki Maleiwa sümaa ekirajaa wayuu sulu'upünaa tü pueulokalüirua cha'aya Galilea. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MT11_2","070_11_2","MAT","11","2","2","Otta müshia Juan chi owoutisaajüikai, wanaa sümaa püreesain nia, aapinnüshi süchiki süpüshua tü naa'inrakat Jesucristo. Nuluwataakalaka Juan na nikirajüinkana ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MT11_3","070_11_3","MAT","11","3","3","süpüla nasakirüinjachin Jesús sünain namüin nümüin: —¿Shiimü'inya piain chi aluwataaushikai nütüma Maleiwa süpüla pu'tte'erüinjachin wayuu? ¿Nnojottaapa shiimüin? ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MT11_4","070_11_4","MAT","11","4","4","Nüsouktakalaka Jesús namüin: —Ju'una jümata jüchikua jüküjaiwa nümüin Juan tü jaapakat achiki je tü ji'rakat. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MT11_5","070_11_5","MAT","11","5","5","Tü wayuu eekai mo'uin, ko'usü. Tü eekai masa'ain, kasa'asü. Tü eekai saja'ttüin süta, ashatüsü tü sütakat. Tü eekai mache'ein, kache'esü. Tü eekai ouktüin, oso'iraasü saa'in. Je tü eekai müliain, aküjüna amüinrü tachiki tayakai chi O'tte'erüikai. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MT11_6","070_11_6","MAT","11","6","6","Anata'aleeshija'a ma'i chi wayuu eekai nnojolüin nuu'ulaain suulia anoujaa tanain sütümajee tü alatakat nümüin —nümakalaka Jesús namüin. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MT11_7","070_11_7","MAT","11","7","7","Shiasa'a no'unapa na nikirajüinkana Juan, o'ttüshi Jesús sünain aküjaa nüchiki Juan sümüin tü wattakat saalin wayuu: “Soto jaa'in wanaa sümaa nuwoutisaajüin Juan chaa isashiipa'a. ¿Kasa ju'unaka ee'iree nünainmüin? ¿Shii'iree ji'rüinjachin wane wayuu eekai nünouja'ayata nümüin eekai eein ne'e maa aka wane türiiya liyantajakat sütüma jouktai? Nnojo. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MT11_8","070_11_8","MAT","11","8","8","¿Süpüla ji'rüinjachin wane wayuu washirü eekai kashe'in kuluulu anasü? Nnojo. Na wayuu washinnuukana, na anakana ashe'in, kepiashii naya sulu'u nipia chi sülaülashikai mma, nnojoishii kepiain chaa eere maa'inyatuulin mma. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MT11_9","070_11_9","MAT","11","9","9","Shiimüin sünain ju'unüin chamüin süpüla ji'rüinjachin wane nünüikimaajachi Maleiwa. Je alana'aleeshia ma'i nia sünain kojutüin nütüma Maleiwa noulia na waneeinnua, süka niain chi aapirakai wayuu sünain tantajachin tayakai. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MT11_10","070_11_10","MAT","11","10","10","Nia chi ashajünakai achiki paala sünain nümüin chi Maleiwakai nümüin chi Nüchonkai sünain maa: ‘Taluwataajeechi chi pünüliamaajachikai püpüleerua süpüla naapirüinjatüin tü wayuukolüirua sünain püntajachin sa'akamüin. Yapainjatü nütüma tü wayuukolüirua süpüla saapajüin pünüiki’, müsü tü ashajuushikat. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MT11_11","070_11_11","MAT","11","11","11","Shiimüin tü tamakat jümüin: Yaa sa'aka wayuu maa'ulu yaa, alana'aleeshia ma'i Juan sünain kojutüin nütüma Maleiwa suulia tü wayuukolüirua süpüshua. Otta na wayuu anoujashiikana tanain, mayaasüje nnojoliin kojutüin joolu'u sütüma wayuu, alana'aleejeeria tü nojutkat so'uweena wane ka'i suulia tü nujutkat Juan maa'ulu yaa. Shia süka laülaweenain naya cha'aya eere nuluwataain Maleiwa. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MT11_12","070_11_12","MAT","11","12","12","“Sünainje'ere'eya tü ka'i niweetakat o'u Juan chi owoutisaajüikai sünainmüinre'eya maa'ulu, jashichishii na wayuu kama'üraliikana namüin na ekerolüinjanakana chamüin eere nuluwataain Maleiwa. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MT11_13","070_11_13","MAT","11","13","13","Je sümaiwa paala, nnojoliiwa'aya niweetüin Juan sünain aküjaa tachiki sümüin wayuu, ekirajuushi na jutuushikana natüma na nünüikimaajanakana Maleiwa oo'ulaka sütüma tü nüshajalakat Moisés. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MT11_14","070_11_14","MAT","11","14","14","Je joolu'u müleka kapürale jaa'in tanüiki, jütüjaajeechi aa'u Juan sünain niain chi Elías antajachikai sa'akamüin wayuu naashin chi nünüikimaajachikai Maleiwa. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MT11_15","070_11_15","MAT","11","15","15","Chi eekai nüshateein tanüiki, anasü jülüjüle naa'in süpüla niyaawatüinjatüin saa'u tü tekirajakat anain. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MT11_16","070_11_16","MAT","11","16","16","“¿Kasa maka aka naa'in na wayuu ka'akakana jia, na ayouktakana tanüiki? Nnojoishii naya talatüin tamaa, süka nnojolin taa'inrüin tü nachekakat. Müshii aka naya saa'in tepichi eekai namüin namüin na natünajutkana saaliijee nnojoliin nashaitteein namaa: ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MT11_17","070_11_17","MAT","11","17","17","‘Ja'itaina amaasijaayaain waya, nnojoliishii jia oyonnojoyaain sütüma. Je ja'itaina mojuyaain waa'in sünain ee'irajaa, nnojoliishii jia a'yalajayaain sütüma’, müshii na tepichikana. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MT11_18","070_11_18","MAT","11","18","18","Müshii aka naya saa'in tepichi, saa'u ‘Kale'eru'ushi nia yolujaa’, namüin nümüin Juan sünain nayouktüin nünüiki, süka nnojolin ni'rajaain mi'iraa je süka nnojolin nüsüin wanaa namaa. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MT11_19","070_11_19","MAT","11","19","19","Otta nanüiki tamüin tayakai, chi Shipayakai Wayuu, süka te'rajaain mi'iraa sümaa wayuu: ‘Wayuu kasa ale'echi nia, sütünajut tü okotchajütkalüirua neerü nümüin chi sülaülashikai mma, sütünajut tü kaainjaratkalüirua’, müshii naya tamüin sünain nayouktüin tanüiki. Shiimüin tü tamakat, müleka nnojorule taa'inrüin süpüshua tü nachekakat, nnojoleena naya talatüin tamaa. Otta chi wayuu eekai shiimüin sünain nünoujain nünain Maleiwa, nütüjaweerü aa'u sünain shiimüin tü taküjakat nümüin”, nümakalaka Jesús sümüin tü wayuukolüirua. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MT11_20","070_11_20","MAT","11","20","20","O'ttüshi joolu'u Jesús sünain aküjaa süchiki tü wayuukolüirua kepiakat sulu'u tü pueulokalüirua eere naa'inrapü'üin wainmatua tü kasa anasü nütüjakat apüleerua Maleiwa nümüiwa sünain süsalainjanain naya nütüma nnojolüin nayaawajaain: ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MT11_21","070_11_21","MAT","11","21","21","“Jia kepiakana cha'aya sulu'u tü pueulokat Corazín oo'ulaka Betsaida, alu'uleeka ma'i jia amülouinjanaka saaliijee jiyouktüin tanüiki sünain ji'rüin ma'i taa'inrüin wainma kasa anasü nütüjakat apüleerua Maleiwa nümüiwa. Otta müleka shialeinkaje e'rüin tü wayuu gentilekalüirua sümaiwa paala sulujutkat tü pueulokalüirua Tiro oo'ulaka Sidón tü kasa anasü taa'inrakat joolu'u ju'upala, mojusüinkaje saa'in saalii saainjala sümaa suu'ulaain suulia. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MT11_22","070_11_22","MAT","11","22","22","Tamüshii paala jia: So'u tü ka'i süsaleetkat o'u wayuu saainjala nütüma Maleiwa, mülialeweenia ma'i jia suuliale'eya tü kaainjaratkalüirua chajatkat Tiro je Sidón. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MT11_23","070_11_23","MAT","11","23","23","“Jia kepiakana cha'aya sulu'u tü pueulokat Capernaum, ayouktakana tanüiki, süsaleena jiakanaya. Awalaajüneena jia nütüma Maleiwa jaajüin. Otta nnojoleena awalaajünüin jia. Shieerü eeka süsaleenain ma'i jia nütüma. Otta müleka shialeinkaje e'rüin tü wayuu gentilekalüirua sümaiwa paala sulujutkat tü pueulokat Sodoma tü kasa anasü taa'inrakat joolu'u ju'upala, nnojotsüje o'utünüin aa'in nütüma Maleiwa. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MT11_24","070_11_24","MAT","11","24","24","Tamüshii paala jia: So'u tü ka'i kasalajaneetkat o'u sümüin saainjala wayuu nütüma Maleiwa, mülialeweena ma'i jia suuliale'eya tü kaainjaratkalüirua sulujutkat paala tü pueulokat Sodoma”, nümakalaka Jesús. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MT11_25","070_11_25","MAT","11","25","25","Nümakalaka Jesús so'u ka'ikat tia: “Taataa, ta'waajüin pia, pia Aluwataashikai cha'aya iipünaa oo'ulaka ya'aya mmolu'u. Tü paa'inrüinjatkat, nnojotsü pii'iyatüin sümüin wayuu eekai kekiin saashin, pii'iyatüitpa namüin na wayuu kamaneekana pümüin. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MT11_26","070_11_26","MAT","11","26","26","Talatüitpa ma'i paa'in sütüma tia”, nümakalaka nümüin Maleiwa. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MT11_27","070_11_27","MAT","11","27","27","Aashajaashi joo Jesús sümüin tü wayuukolüirua süpüshua: “Chi Tashikai Maleiwa, nüneeküin taya süpüla atüjawaa saa'u kasa süpüshua nütüma. Chi e'raajakai taya, nia ne'e chi Tashikai nümüiwa. Je chi e'raajakai chi Tashikai, taya ne'e oo'ulaka tü wayuukolüirua eekai tee'iyatüin nia sümüin. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MT11_28","070_11_28","MAT","11","28","28","Maa aka mapüsain wane wayuu süchiki a'yatawaa, aka'aya jiakana sütüma süpümüin ma'i jaa'in tü nüshajakat Moisés. Anakaja müleka jüüjüüle jia tamüin taapaiwa jümüin eemerawaa. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MT11_29","070_11_29","MAT","11","29","30","Anakaja joonoole sümaa tanüiki süpüla jüshatüinjatüin tü shiimüin tekirajeekat anain jia. Süka jamüin, mapüleejeerü jümüin aluwataanaa tatüma, mapüleejeerü jümüin tü tachekakat jüpüleerua. Müleka jüüjüüle jia tamüin, taapeerü jümüin tü eemerawaakat süka anamiain ma'i taya”, nümakalaka Jesús namüin. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MT12_1","070_12_1","MAT","12","1","1","So'u tü ka'i neemeraakat o'u na judíokana, awaralijaashi Jesús namaa na nikirajüinkana sulu'u wane wopu pasanainpünaa sünain wane yüüja. Je na nikirajüinkana, süka ouktüin jamü naya, nasürüttapünaain wane a'ttiee kanüliakat “trigo” sünain nashalejüin shia. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MT12_2","070_12_2","MAT","12","2","2","Otta na fariseokana ne'rapa tia, süka müin aka saa'in wane a'yatawaa tü naa'inrakat na nikirajüinkana Jesús naashin, namakalaka nümüin Jesús: —Saashin tü nüshajakat Moisés, nnojotsü anain süpüla naa'inrüin na pikirajüinkana tia so'u tü ka'i weemeraakat o'u —namajaakalaka nümüin Jesús. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MT12_3","070_12_3","MAT","12","3","3","Asouktüshi Jesús joolu'u namüin na fariseokana saa'u nnojolüin kaainjalaain tü naa'inrakat na nikirajüinkana naajüin: —Soto jaa'in tü naa'inrakat David paala sümaiwa wanaa sümaa alin jamü nümüin je namüin na nütünajutkana. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MT12_4","070_12_4","MAT","12","4","4","Ekerotshi nia sulu'umüin tü a'waajüleekat Maleiwa wanaa sümaa shi'itaanüin tü pan aapünajatkat nümüin Maleiwa. Tü pankat naashin Moisés, nnojotsü shika'ain sümüinjatüin wayuu eekai eein ne'e. Na sacerdote judíokana, naya eküinjanaka namüiwa. Otta David, naapaain tü pankat sümaa niküin, je naapüin süpüshi namüin na nütünajutumuyuukana. Je nnojoliishii süsalain naya tü naa'inrakat nütüma Maleiwa. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MT12_5","070_12_5","MAT","12","5","5","“Soto jaa'in tü ashajünakat nütüma Moisés nachiki na sacerdote judíokana sünain nnojolüin mojuin nümüin Maleiwa na'yataain sulu'u tü a'waajüleekat Maleiwa so'u tü ka'i neemeraajatkat o'u. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MT12_6","070_12_6","MAT","12","6","6","Tamüshii joolu'u jia: Chi antüichipakai ja'akamüin, alana'aleeshia ma'i sünain anain nia suulia tü a'waajüleekat Maleiwa. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MT12_7","070_12_7","MAT","12","7","7","Soto jaa'in tü nünüiki Maleiwa ashajünakat paala sümaiwa sulu'u tü nüchikimaajatkat, makat: ‘Tacheküin süpüleerua kamaneein jia sümüin wayuu. Nnojotsü tacheküin mürüt o'utünajatkat aa'in tamüin’, müsü tü ashajuushikat. Müleka shiimüinre sünain jiyaawatüin saa'u tü nümakat Maleiwa, nnojoishiije jiyoujain na tekirajüinkana saaliijee tü naa'inrakat so'u tü ka'i eemeraanakat o'u. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MT12_8","070_12_8","MAT","12","8","8","Je joolu'u, soo'opünaa tü naa'inrakat na tekirajüinkana so'uka'i, nnojoliishii kaainjalain. Tayakai, chi Shipayakai Wayuu, taya laülaashika saa'u tü ka'i sheemeraakat o'u wayuu. Je sükajee tia, nnojoliishii kaainjalain na tekirajüinkana saaliijee tü naa'inrakat”, nümakalaka Jesús namüin na fariseokana. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MT12_9","070_12_9","MAT","12","9","9","O'unüshi Jesús namaa na nikirajüinkana yalajee yala sünain ekerolaa sulu'umüin tü ekirajüleekat na judíokana. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MT12_10","070_12_10","MAT","12","10","10","Eejachikalaka nüpüla wane wayuu joso ajapüchi. Je na fariseokana, süka naapeein nikii Jesús, eekalaka ma'i naa'in nüpüla müleka niiyajüle so'u tü ka'i eemeraanakat o'u, shii'iree, “Kaainjarai nia süka ni'yataain so'u tü ka'i eemeraanakat o'u sünain niiyajüin wane wayuu”, namüinjanain sümüin wayuu. Nasakirayaakalaka joo Jesús: —¿Shiimüin sünain anain müleka weiyajüle wane wayuu so'u sükalia eemerawaa naashin Moisés? ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MT12_11","070_12_11","MAT","12","11","11","Nümakalaka joo Jesús namüin: —¿Jameerü müleka sujutuule wane ja'anneetse sulu'u wane ishi sükalio'u tü eemerawaakat? ¿Nnojoleerü jiyu'lamaatüin ja'itainje sükalio'uin eemerawaa? ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MT12_12","070_12_12","MAT","12","12","12","Je wane wayuu, alana'aleesia ma'i sünain kojutüin watüma suuliale'eya wane anneerü, ¿aashi müin? Je sükajee tia, anasü müleka waa'inrüle kasa anasü sümüin wayuu ja'itasü sükalio'uin eemerawaa —nümakalaka namüin. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MT12_13","070_12_13","MAT","12","13","13","Otta nümüin chi wayuu joso ajapüchikai, nümakalaka: —Puwasta tü pajapükat. Je sünain naa'inrüin tü aluwataanakat anain nia, anale'eitpa tü najapükat maa aka saa'in tü suwala'atakat. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MT12_14","070_12_14","MAT","12","14","14","Otta na fariseokana, najuinnajaakalaka sünain namajiraain: “¿Kasa waa'inrüinjatka süpüla wo'utirüinjatüin naa'in?”, müshii naya. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MT12_15","070_12_15","MAT","12","15","15","Otta Jesús, süka nütüjaain saa'u tü jülüjakat naa'in na fariseokana, o'unüshi yalajee yala. Eesü wainma wayuu o'unakat nüchiirua je niiyajüin eekai ayuulin sa'aka tü wayuukolüirua. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MT12_16","070_12_16","MAT","12","16","16","Otta nüchiajaain naya suulia na'walakajüin nüchiki. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MT12_17","070_12_17","MAT","12","17","17","Müsü nünüiki namüin na wayuukana süpüla keraainjatüin tü nünüikikat chi Maleiwakai nüchiki Cristo aküjünakat paala nütüma Isaías chi nünüikimaajachikai, tü makat: ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MT12_18","070_12_18","MAT","12","18","18","“Anii chi aneekuushikai tatüma süpüla ni'yataainjachin tamüin. Nia aishika'a ma'i tapüla je talatüsü ma'i taa'in nümaa. Taapeechi chi Taa'inkai nümüin süpüla eeinjachin nia nümaa. Aküjeechi nia tachiki sümüin wayuu sainküin mmakat süpüshua sünain su'tte'ennüinjatüin tatüma. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MT12_19","070_12_19","MAT","12","19","19","Nnojoleechi a'ülüjaajiraain, nnojoleechi a'waatüin, nnojoleechi woottüin sulu'upünaa tü pueulokalüirua. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MT12_20","070_12_20","MAT","12","20","20","Anamieechi nia waneepia sümüin wayuu eekai makaaliijuuin. Nnojoleechi e'rülin wayumüin sümüin eekai matsüin. Meechia nia waneepia, wane'ere'eya nuu'ulaain su'tte'ennapa wayuu nütüma. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MT12_21","070_12_21","MAT","12","21","21","Nieechi sa'atapaka anainjee tü wayuukolüirua sainküin mmakat süpüshua o'tte'ennaa”. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MT12_22","070_12_22","MAT","12","22","22","O'uninnüshi nünainmüin Jesús wane wayuu kale'eru'ushi yolujaa. Mo'usai je manüisai chi wayuukai sütüma tü yolujaakat. Otta nüntapa chi wayuukai nünainmüin Jesús, kanüikalaka nia, ko'ukalaka nia nütüma. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MT12_23","070_12_23","MAT","12","23","23","Otta tü wayuukolüirua eejatkat jutkatüin, awatüsü ma'i saa'in süka anaichipain nia shi'rüin. “¿Niataapa chi Nülüinkai David wa'atapakai?”, sümakalaka tü wayuukolüirua. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MT12_24","070_12_24","MAT","12","24","24","Otta na fariseokana naapapa nüchiki chi wayuukai sünain niiyajünüin, aashajaajiraashii naya sünain maa: “Chi kapülainkai atüma chira süpüla ayu'laa yolujaa, nia ne'e Beelzebú, chi sülaülashikai tü yolujaakalüirua süpüshua”. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MT12_25","070_12_25","MAT","12","25","25","Nütüjaapaja Jesús saa'u tü saashajaakat achiki naa'in na fariseokana, nümakalaka namüin: “Müleka sütkaajiraale wane wayuuirua, aja'lajaajiraweena naya. Je müleka sü'ülüjaale wane wayuu sümaa tü süpüshikat, pa'ünüüwaweerü. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MT12_26","070_12_26","MAT","12","26","26","Akaajaa Satanás, müleka nujuittirüleje tü yolujaakalüirua sünain nütkaain sümaa, oo'ulaajeechi nia suulia aluwatawaa. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MT12_27","070_12_27","MAT","12","27","27","¿Jalaje'ewat saa'in jümüin tü napülainkat na jikirajüinkana süpüla ayu'laa yolujaa? ¿Nütüma Beelzebú? Nnojo, ¿aashi müin? Nayeenaja nayakana ayaawataka saa'u jalaje'ewalüin tü tapülainkat. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MT12_28","070_12_28","MAT","12","28","28","Saa'u tayu'lüin yolujaa sütüma nüpülain chi Naa'inkai Maleiwa, jütüjaaitpaja aa'u sünain nu'ttüin chi Maleiwakai sünain aluwatawaa wayuu yaa mmalu'u. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MT12_29","070_12_29","MAT","12","29","29","“Nnojotsü süpüla asaajaanüin nükorolo wane wayuu eekai katsüin. Alu'ujasa müleka nüntüle wane ka'ruwarai nünainmüin eekai katsüinreein ma'i nuulia, ayamülüneechi chi wayuukai nütüma, je alü'üjüneerü tü nükorolokot nüma'anajee. Akaajaa tayaka'iya. Süka niyamülüichipain tatüma chi sülaülashikai yolujaa, tountüin tayu'lüin yolujaa. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MT12_30","070_12_30","MAT","12","30","30","“Soto jaa'in wane kasa: Chi wayuu ayouktajaakai tamaa, te'ipoloshi. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MT12_31","070_12_31","MAT","12","31","31","Shiimain ma'i tü tamakat jümüin: Atüjasü alatinnaa saainjala wayuu suulia nütüma Maleiwa. Ja'itasü mojuin sünüiki nümüin Maleiwa, atüjasü alatinnaa suulia nütüma. Alu'ujasa müleka niale chi Naa'inkai Maleiwa mojuin amüin sünüiki, matüjüinsat alatinnaa shia suulia. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MT12_32","070_12_32","MAT","12","32","32","Ja'itairü mojuin jünüiki tamüin tayakai, chi Shipayakai Wayuu, alatinneerü tia juulia nütüma Maleiwa. Akaajasa, müleka ji'rüliire wayumüin süka jünüiki nümüin chi Naa'inkai Maleiwa, müiria nnojolüin alatinnüin juulia, maa aka maa'ulu otta mapeena. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MT12_33","070_12_33","MAT","12","33","33","“Müleka anale waneepia tü kasa taa'inrakat, ¿jamüsü ‘Kapülainshi nütüma chi Yolujaakai’ jümaka'a tamüin? Jülüja jaa'in sukuaippa wane wunu'u. Müleka shi'nnüle süchon wane wunu'u, atüjaaneerü aa'u kasain kachoin. Müleka kachonle eekai shikünaajuulin, atüjaaneerü aa'u sünain anain tü wunu'ukot. Otta müleka kachonle eekai mekünaajuuin, atüjaaneerü aa'u sünain mojuin tü wunu'ukot. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MT12_34","070_12_34","MAT","12","34","34","“Jiakana wüi ouktasiro'ut, e'rülii wayumüin jia. Müshii aka jia saa'in tü wunu'u eekai mojuin. Saa'u kaainjaraliin jia, nnojotsü juuntüin jiweetirüin pütchi eekai analu'ulüin. Soto jaa'in wane kasa: Tü saashajaakat wane wayuu, shia tü ajuittakat sulu'ujee saa'in. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MT12_35","070_12_35","MAT","12","35","35","Wane wayuu eekai nüküjüin waneepia kasa anasü, watüjaa aa'ut sünain shiain sulu'uin naa'in tü anasükat, süka waapüin shia nüküjüin. Akaajasa wane wayuu eekai nüküjüin waneepia tü kasa mojusükot, watüjaa aa'ut sünain shiain sulu'uin naa'in tü mojusükat. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MT12_36","070_12_36","MAT","12","36","36","Tamüshii paala jia: So'uweena tü ka'ikat kasalajaneetkat o'u saainjala wayuu nütüma Maleiwa, asouktinneerü wayuu süpüshua saa'u tü pütchi mojulu'ut neweetitpü'ükat. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MT12_37","070_12_37","MAT","12","37","37","Müleka jiweetitpü'üle pütchi mojulu'ut, aapüneerü jikii nütüma Maleiwa so'uweena ka'ikat tia. Otta müleka jiweetitpü'üle pütchi anasü, ‘Maainjalasalii jia’ meechi Maleiwa jümüin”. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MT12_38","070_12_38","MAT","12","38","38","Otta no'utku na karalouktamaajanakana oo'ulaka no'utku na fariseokana, müshii naya nümüin Jesús: —Anashi paa'inrüle wane kasa anashaatasü nütüjakat apüleerua Maleiwa nümüiwa, süpüla watüjaainjatüin paa'u sünain chaje'ewalin pia iipünaajee —namakalaka nümüin. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MT12_39","070_12_39","MAT","12","39","39","Nüsouktakalaka Jesús namüin: —Jia wayuu eekana maa'ulu yaa, jia kaainjaralii e'rüliikana ma'i wayumüin nümüin Maleiwa, jüchuntüin tamüin taa'inrüin wane kasa anashaatasü nütüjakat apüleerua Maleiwa nümüiwa süpüla jütüjaainjatüin taa'u sünain cheje'ewalin taya iipünaajee. Nnojoleena toonooin amaa jia. Shieerü taso'iraka anain jaa'in tü nüchikikat Jonás chi nünüikimaajachikai Maleiwa nümaiwa süpüla jütüjaainjatüin saa'u jaralin taya. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MT12_40","070_12_40","MAT","12","40","40","“Maa aka Jonás sünain süle'eru'uin nia wane jime mülo'u apünüin ka'i je apünüin ai, akaweechia tayakai chi Shipayakai Wayuu sünain shiinalu'ujeechin taya tü mmakat apünüin ka'i je apünüin ai. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MT12_41","070_12_41","MAT","12","41","41","Je na wayuukana Níniveje'ewaliikana so'uweena nükalia chi Maleiwakai wanaa sümaa kasalajanainjatüin saainjala wayuu süpüshua nütüma, meena jümüin: ‘Wayakana, oonooshiinka sümaa tü nümakat Jonás wamüin sünain woo'ulaainjanain suulia waainjala. Otta müshia Jesús, alana'aleesia ma'i nujut nuulia Jonás. ¿Jamüshii jia nnojoliika'a joonooin sümaa nünüiki?’, meena naya jümüin. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MT12_42","070_12_42","MAT","12","42","42","“Je soto jaa'in süchiki tü aluwataasükat paala sümaiwa sulu'u wane mma wattajatü chaa uuchimüin. Antüsü nünainmüin Salomón chi aluwataashikai sulu'u Israel wanaa sümaa tia, süpüla saapajüinjatüin nünüiki süka kekiin ma'i nia. Anuu tü tamakat jümüin: So'uweena nükalia chi Maleiwakai wanaa sümaa kasalajanainjatüin saainjala wayuu süpüshua nütüma, meerü jümüin tü wayuukot aluwataasükat: ‘Alana'aleesia ma'i nujut Jesús nuulia Salomón. ¿Jamüshii jia nnojoliika'a jaapajeein nünüiki?’, meerü shia”, nümakalaka Jesús namüin. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MT12_43","070_12_43","MAT","12","43","43","Aashajaashi Jesús joolu'u namüin nüchikua, sünain nikirajüin naya soo'opünaa nüchiki chi nnojoikai ayouktajaain nümaa Satanás: “Wane yolujaa, süchikijee shiyu'nnüin nuulia wane wayuu, o'unüsü saainküin mmakat süpüla süchajaainjatüin süchiki eere maa'inyatuulin süpüla sheemeraain. Je müleka nnojorule süntüin sünain eeinjatüle sheemeraain, ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MT12_44","070_12_44","MAT","12","44","44","‘Anasü tale'ejüle tachikua eejatüle paala taya tamaiwa’, meerü shia. Je süntapa süchikua nünainmüin chi wayuukai ayu'nnakai oulia paala, sünta anainchi nia sünain taashin süpüla süka ayatüin manoujain nünain Maleiwa. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MT12_45","070_12_45","MAT","12","45","45","Sükajee tia, süsaajale'einya joo akaratshisü yolujaairua soo'omüin, alana'aleekalia ma'i sünain mojulaain suulia. Ekerolaa müsia süpüshua nünain chi wayuukai. Müle'oleejeeria ma'i tü nümüliainkat suuliale'eya paala. Meena'a jia kaainjaraliikana mapeena”, nümakalaka Jesús namüin na karalouktamaajanakana oo'ulaka na fariseokana. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MT12_46","070_12_46","MAT","12","46","46","Wanaa sümaa naashajaain Jesús sümüin tü wattakat saalin wayuu, eesü tü niikat oo'ulaka na nimüliayuukana sünain a'atapajaa yala anooipa'a süka naashajaweein nümaa. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MT12_47","070_12_47","MAT","12","47","47","Naapinnakalaka Jesús: —Naa tü püikat anooipa'a oo'ulaka na puwalayuukana. Aashajaweeshii pümaa —nümünakalaka. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MT12_48","070_12_48","MAT","12","48","48","Asouktüshi Jesús: —Taküjeerü jümüin joolu'u jaralin tü teein oo'ulaka jaralin na tawalayuuin —nümakalaka namüin. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MT12_49","070_12_49","MAT","12","49","50","Je nümakalaka sünain nii'iyatüin na nikirajüinkana: —Tü wayuu “teikat” je na wayuu “tawalayuukana” tamüinjanakana amüin, naya na eekai naa'inrüin waneepia tü nuluwataakat anain chi Tashikai Maleiwa chakai iipünaa maa aka naairua —nümakalaka Jesús namüin. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MT13_1","070_13_1","MAT","13","1","1","Je so'u ka'ikat tia, o'unüshi Jesús sulu'ujee tü miichi eejechire nia sünain ekirajaa. Nu'unakalaka sotpa'amüin tü palaakat eere joyotüin nia. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MT13_2","070_13_2","MAT","13","2","2","Shiasa süka wattain saalin tü wayuu okotchajaakalüirua nünainmüin, o'otooshi nia sulu'u wane anua. Nüikkalaakalaka süpüla ekirajaa yala sulu'u shirokujee tü palaakat. Otta tü wayuukolüirua, sha'washawatsü yaa sotpa'a. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MT13_3","070_13_3","MAT","13","3","3","Ekirajüshi joolu'u nia sünain kasa wainma süka sukuaippa tü kasa e'nnaajünakat sainküin mma sünain nümüin namüin na wayuukana: “Eetaashi wane wayuu apünajüi. O'unüshi sulu'umüin tü niyüüjasekat sünain nijinain tü nuwaüyekat. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MT13_4","070_13_4","MAT","13","4","4","Eesü waüyee ejituukat sulu'u wopu eere shiküin shia wuchii. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MT13_5","070_13_5","MAT","13","5","5","Eesü ejituukat sa'aka ipashira eere arülain mma. Osota müsia shia mayaainje arülain tü mmakat. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MT13_6","070_13_6","MAT","13","6","6","Shiasa susotapa, julumaatüsü sütüma tü ka'ikat süka arülain tü mmakat süpüla tü suurulakat. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MT13_7","070_13_7","MAT","13","7","7","Eesü ejituukat sa'aka mojuui keimsesü. Shiasa süsotapa, ouktüsü tü pünajütkat sütüma tü mojuuikat. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MT13_8","070_13_8","MAT","13","8","8","Alu'usa wane waüyeekat, ejituushi saa'u mma anasü. Asotüsü, emiyo'ulaasü sünain wattain saalin süchooin. Eesü eekai sujuittirüin poloo shikii süchon sünainjee waneesia so'u, eesü eekai sujuittirüin aippirua shikii süchon sünainjee wane'eya, je eesü eekai sujuittirüin apünüin shikii süchon sünainjee wane'eya”, müshi joo Jesús sümüin tü wayuukolüirua. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MT13_9","070_13_9","MAT","13","9","9","Je kettaapa nünüiki Jesús, “Chi eekai nüshateein tanüiki, anasü jülüjüle naa'in süpüla niyaawatüinjatüin saa'u tü tekirajakat anain”, nümakalaka namüin. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MT13_10","070_13_10","MAT","13","10","10","Arütkaashii na nikirajüinkana Jesús nünainmüin sünain namüin nümüin: “¿Jamüsü pikirajaka'a tü wayuukolüirua süka sukuaippa tü kasa e'nnaajünakat sainküin mma?”, namakalaka nümüin. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MT13_11","070_13_11","MAT","13","11","11","Nüsouktakalaka Jesús namüin: “Nnojotsü atüjaanüin aa'u paala süchiki nukuaippa Maleiwa sünain aluwatawaa. Otta müshia joolu'u, o'ttüichipa nia sünain nii'iyatüin shia jümüin jiakana tekirajüinkana. Otta na wane wayuukanairua, nnojotsü nii'iyatüin shia namüin. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MT13_12","070_13_12","MAT","13","12","12","Chi wayuu eekai jülüjain naa'in tü shiimainkat ekirajünakat anain nia, ekirajüneechi nia soo'omüin süpüla niyaawatüin saa'u. Akaajasa chi eekai nnojolüin kasajatüin nümüin tü shiimainkat, asütüneerü nuulia tü ekirajünakat anain nia paala. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MT13_13","070_13_13","MAT","13","13","13","Tekirajüin tü wayuukolüirua waneepia süka sukuaippa tü kasa e'nnaajünakat sainküin mma. ‘Süka jamüin, neirakaain sümüin tü kasa anasü taa'inrakat, otta nnojoliishii ne'raajüin taya. Je naapüin tü kasa anasü taküjakat achiki, otta nnojotsü nayaawateein aa'u tü tekirajeekat anain naya’. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MT13_14","070_13_14","MAT","13","14","14","Manoulakat tü wayuukolüirua, süpülajatü shikeraajüin tü nünüikikat chi Maleiwakai aküjünakat paala nütüma Isaías chi nünüikimaajachikai sünain maa: ‘Ja'itatataairü ma'i jaapüin otta ji'rüin, nnojottataaleerü jiyaawatüin aa'u. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MT13_15","070_13_15","MAT","13","15","15","Tü wayuukalüirua, süsülajaain süche'eirua otta so'uirua toulia. Süchechajaain saa'inrua suulia nayaawatüin saa'u tü shiimainkat. Nnojoishii naya anoujeein tanain. Müleka nanoujüleje, anasüje tatüma nakuaippa tamaa’, müsü nünüiki Maleiwa”, nümakalaka Jesús namüin na nikirajüinkana. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MT13_16","070_13_16","MAT","13","16","16","Ayatshi Jesús sünain nümüin namüin: “Anata'aleeshiija'a ma'i jia süka ji'rüin je süka jaapüin tü tekirajakat anain. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MT13_17","070_13_17","MAT","13","17","17","Tamüsü paala jümüin tü shiimainkat: Wainma na nünüikimaajanakana Maleiwa je na wayuu anakana no'ulu'u Maleiwa paala sümaiwa eekai ne'reein ma'i tü kasa ji'rakat, eekai naapeein ma'i tü kasa jaapakat joolu'u, nnojotsü ne'rüin je nnojotsü naapüin. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MT13_18","070_13_18","MAT","13","18","18","“Jaapa jumaala tanüiki jütüjaaiwa saa'u tü shikirajakat anain tü nüchikikat chi apünajüikai taküjaitpakat sümüin tü wayuukolüirua sünain ekirajaa süka sukuaippa tü kasa e'nnaajünakat sainküin mma: ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MT13_19","070_13_19","MAT","13","19","19","Tü waüyee ejituukat eepünaale süliikatünüin aa'u sütüma wayuu, shia nakuaippa na wayuu eekai naapüin ne'e süchiki nukuaippa Maleiwa sünain aluwatawaa sümaa nnojolüin nayaawatüin saa'u. Asütünamaatüsü tü pütchikat noulia nütüma Satanás suulia nanouja'alüin sünain. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MT13_20","070_13_20","MAT","13","20","21","Je tü ejituukat eere arülain mma saa'u ipa, shia nakuaippa wayuu eekai naapüin sümaa talataa aa'in nünüiki Maleiwa aküjünakat namüin. Müshii aka naya saa'in tü pünajüt ajulujaakat. Anoujashii naya motso'o ne'e. Otta ne'rapa müliaa sünainjee tü nanoulakat, oo'ulaa müshiija suulia anoujaa. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MT13_22","070_13_22","MAT","13","22","22","Je tü ejituukat sa'aka mojuui eekai keimsein, shia nakuaippa wayuu eekai naapüin nünüiki Maleiwa. Akatsa malaüle'erüin naa'in naya sünain anoujaa sükajee kachiiruain ma'i naa'in shii'iree washirüü, tü nnojotkat kalu'uin talataa. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MT13_23","070_13_23","MAT","13","23","23","Otta tü waüyee ejituukat saa'u mma anasü, shia nakuaippa na wayuu aapakana nünüiki Maleiwa sümaa noonooin sümaa. Koo'omüinsü ma'i namüin na wayuukana aa'inraa kasa anasü, maa aka tü pünajütkat saa'ukat mma anasü, maa aka eekai sujuittirüin poloo shikii süchon sünainjee waneesia so'u, eekai sujuittirüin aippirua shikii süchon sünainjee wane'eya, je eekai sujuittirüin apünüin shikii süchon sünainjee wane'eya”, nümakalaka Jesús namüin na nikirajüinkana. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MT13_24","070_13_24","MAT","13","24","24","Ekirajüshi joolu'u Jesús nüchikua süka sukuaippa tü kasa e'nnaajünakat sainküin mma sünain nümüin sümüin tü wattakat saalin wayuu: “¿Jamüsü, saa'in jümüin, tü nukuaippakat Maleiwa sünain aluwatawaa? Tü nuluwataayakat Maleiwa, müsü aka saa'in sukuaippa wane yüüja eere nüpünajüin wane wayuu waüyee anasü kanüliasü ‘trigo’. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MT13_25","070_13_25","MAT","13","25","25","Shiasa aipa'apa wanaa sümaa natunküin na wayuukana, süntakalaka wane na'ünüü sulu'umüin tü yüüjakat sünain shijinain sa'aka tü trigokat wane sü'ü mojuui keimsesü. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MT13_26","070_13_26","MAT","13","26","26","Mayaainje wanaawain ma'i jo'uuiwa'aya tü mojuuikat sümaa tü trigokat, süsotapa tü trigokat sümaa kachoin, atüjaana aa'ulu sünain eein tü mojuuikat sa'aka. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MT13_27","070_13_27","MAT","13","27","27","“Nantakalaka na nüchepchiakana chi ka'ttiashikai sünain namüin nümüin: ‘Walaamainkalee, ¿aashi apünajayaain pia “trigo” sulu'u tü pa'apainsekat? ¿Jamakalaka shiweetaka'a joolu'u mojuui keimsesü yaa sulu'u?’, namakalaka nümüin. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MT13_28","070_13_28","MAT","13","28","28","‘Saainjala saa'in tamüin tü ta'ünüükalüirua’, nümakalaka namüin. ‘¿Pücheküin süpüleerua wayuunaain shia?’, müshii na nüchepchiakana. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MT13_29","070_13_29","MAT","13","29","29","‘Nnojo. Müleka jiyuunaale shia, eesü süpüla shiyuunaain tü trigokalia. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MT13_30","070_13_30","MAT","13","30","30","Shia anaka alu'u müleka juu'ulaale süpüla süntapa sükalia tü trigokat süpüla shi'yonoojünüin. Je so'uweena ka'ikat tia, taluwataweena na a'yataaliikana süpüla nejinnajüin palajana tü mojuui keimsesükat süpüla na'ajaa. Otta süchikijee, nakotchajeerü tü trigokat sümaa ne'itaainjatüin shia sulu'u tü anaajaaleekat ta'ttia’, müshi nia namüin”, nümakalaka Jesús. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MT13_31","070_13_31","MAT","13","31","31","Ekirajüshi joolu'u Jesús nüchikua süka sukuaippa tü kasa e'nnaajünakat sainküin mma sünain nümüin sümüin tü wattakat saalin wayuu: “¿Jamüsü, saa'in jümüin, tü nukuaippakat Maleiwa sünain aluwatawaa? Tü nuluwataayakat Maleiwa, müsü aka saa'in sukuaippa sü'ü tü ‘mostaza’ münakat. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MT13_32","070_13_32","MAT","13","32","32","Mayaainje jo'uuchechoin ma'i shia wanaa sümaa süpünajünüin, osotüsü sütüma wane suu'ulia miyo'u. Müsia nukuaippa Maleiwa sünain aluwatawaa. Mayaainje palitchoin wayuu anoujasü joolu'u, wainmeerü so'uweena wane ka'i”, nümakalaka Jesús namüin. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MT13_33","070_13_33","MAT","13","33","33","Ekirajataalashi joo nia süka wane'eya: “¿Jamüsü, saa'in jümüin, nukuaippa Maleiwa sünain aluwatawaa? Tü nuluwataayakat Maleiwa, müsü aka saa'in sukuaippa tü oolojiakat pan ejitünakat sütüma wane wayuu sa'aka jaliina. Mayaainje wainmain tü jaliinakat, oolojoosü süpüshua sütüma tü ejitünakat sa'aka. Müsia nukuaippa Maleiwa sünain aluwatawaa. Mayaainje palitchoin wayuu anoujasü joolu'u, wainmeerü so'uweena wane ka'i”, nümakalaka Jesús namüin. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MT13_34","070_13_34","MAT","13","34","34","Ekirajüshi joolu'u Jesús tü wattakat saalin wayuu waneepia süka sukuaippa tü kasa e'nnaajünakat sainküin mma. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MT13_35","070_13_35","MAT","13","35","35","Alatüsü tüü süpüla keraainjatüin tü nünüikikat chi Maleiwakai aküjünakat paala nütüma wane nünüikimaajachikai sünain maa: “Shiasa süchikijee nükumajüin Maleiwa tü mmakat sümaiwa paala, eesü kasa eekai nnojoliyülüin nüküjüin achiki sümüin wayuu. Shia tekirajeetka achiki maa'ulu yaa süka sukuaippa tü kasa e'nnaajünakat sainküin mma”. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MT13_36","070_13_36","MAT","13","36","36","O'unüshi joolu'u Jesús yalajee yala sa'akajee tü wattakat saalin wayuu sünain nikerolüin nüchikua sulu'umüin tü miichikat eejachire paala nikirajüin. Arütkaashii na nikirajüinkana nünainmüin sünain namüin nümüin: —Pikirajüinapa waya sünain wane kasa süka sukuaippa tü kasa e'nnaajünakat sainküin mma. ¿Jamalu'ut tü püküjakat wamüin süchiki tü mojuui sa'akakat tü trigokat? —namakalaka nümüin. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MT13_37","070_13_37","MAT","13","37","37","Nüsouktakalaka Jesús namüin: —Chi apünajakai tü so'ukat trigo, taya tayakai chi Shipayakai Wayuu. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MT13_38","070_13_38","MAT","13","38","38","Je tü yüüjakat, shia tü wayuukolüirua süpüshua sainküin mmakat süpüshua. Je tü so'ukot “trigo”, shia tü wayuukolüirua aluwataaushikat nütüma Maleiwa. Je tü sü'ükat mojuui keimsesü, shia tü wayuukolüirua aluwataaushikat nütüma chi nü'ünüükai Maleiwa, chi Yolujaakai. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MT13_39","070_13_39","MAT","13","39","39","Chi ejinakai sü'ü mojuui sa'aka tü trigokat, nia chi Yolujaakai. Je tü sükaliakat “trigo” süpüla shi'yonoojünüin, shia tü ka'i saja'lajaweetkat o'u kasa süpüshua. Je na wayuu a'yataakana sünain akotchajaa tü trigokat, naya na aapiee nüma'anajeejanakana Maleiwa. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MT13_40","070_13_40","MAT","13","40","40","“Je maa aka shiyuunnüin tü mojuuikat süpüla a'ajünaa, akaweeria tü wayuukolüirua aluwataaushikat nütüma chi Yolujaakai so'u tü ka'i saja'tteetkat o'u kasa süpüshua. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MT13_41","070_13_41","MAT","13","41","41","Tayakai, chi Shipayakai Wayuu, tajüteena na aapiee tama'anajeejanakana süpüla nayu'lüin na kaainjaraliikana oo'ulaka na kaainjalapü'ükana atüma wayuu sa'akajee tü wayuukolüirua aluwataaushikat nütüma Maleiwa. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MT13_42","070_13_42","MAT","13","42","42","Ajutüneena naya natüma na aapieekana sa'akamüin tü sikikat, tü kanüliakat Hades süpüleekat tü ouktüsükalüirua, eere na'yalajeenain ma'i sütüma tü müliaa ne'reetkat. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MT13_43","070_13_43","MAT","13","43","43","Otta tü wayuukolüirua aluwataaushikat nütüma Maleiwa, saa'u lotüin ma'i nakuaippa nu'upala, eejeena naya nümaa chi Nashikai Maleiwa sünain kojutüin ma'i naya nütüma chaa eere nuluwataain. Otta joolu'u, chi eekai nüshateein tanüiki, anasü jülüjüle naa'in süpüla niyaawatüinjatüin saa'u tü tekirajakat anain. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MT13_44","070_13_44","MAT","13","44","44","“¿Jamüsü, saa'in jümüin, tü nukuaippakat Maleiwa sünain aluwatawaa? Tü nuluwataayakat Maleiwa, müsü aka saa'in wane korolo kojutüsü ojoitünakat paala sulu'u wane jula'a sulu'u wane yüüja. Nüntakalaka wane wayuu sünain tü korolokot. Nojoitakalaka shia süchikua sünain nu'unüin sümaa talatüin ma'i naa'in. Nüikkakalaka süpüshua tü kasa eejatkat nüma'ana nipialu'u süpüla niyalajüin tü yüüjakat eere tü korolo nüntakat anain. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MT13_45","070_13_45","MAT","13","45","45","“Tü nuluwataayakat Maleiwa, müshi aka naa'in wane wayuu achajaakai süchiki kaa'ürülairua eekai anasüin. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MT13_46","070_13_46","MAT","13","46","46","Je nüntakalaka sünain tü kaa'ürüla anasükat ma'i sünain kojutüin ma'i shia, nüikkakalaka süpüshua tü kasa eejatkat nüma'ana nipialu'u süpüla niyalajüin shia. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MT13_47","070_13_47","MAT","13","47","47","“Tü nuluwataayakat Maleiwa, müsü aka saa'in sukuaippa wane kusu ajutünakat shiroku tü palaakat, kasitkat jime eekai shikaajünüin oo'ulaka eekai mekaajuuin. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MT13_48","070_13_48","MAT","13","48","48","Je wotopa tü kusukot, najaraittüin na olojüshiikana jime sotpa'amüin tü palaakat süpüla nakatajüin tü jime ekaajuushikat suulia tü mekaajuusatkat süpüla ne'itaainjatüin tü ekaajuushikat sulu'u wane katto'ui. Oo'ulaka tü mekaajuusatkat, ojotünüsü ne'e natüma. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MT13_49","070_13_49","MAT","13","49","49","Akaweeria tü wayuukolüirua so'u tü ka'i saja'ttajatkat o'u kasakat süpüshua. Anteena na aapiee nüma'anajeejanakana Maleiwa sünain nakatajüin wayuu eekai kaainjaralüin suulia tü wayuu eekai lotüin sukuaippa nu'upala Maleiwa. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MT13_50","070_13_50","MAT","13","50","50","Je na kaainjaraliikana, ajutüneena natüma na aapieekana sa'akamüin tü sikikat, tü kanüliakat Hades, süpüleekat tü ouktüsükalüirua, eere na'yalajeenain ma'i sütüma tü müliaa ne'reetkat”, nümakalaka Jesús namüin na nikirajüinkana. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MT13_51","070_13_51","MAT","13","51","51","Nüsakirakalaka Jesús naya: —¿Jiyaawata aa'u süpüshua tü taküjaitpakat jümüin? —Aa —namakalaka na nikirajüinkana. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MT13_52","070_13_52","MAT","13","52","52","Nümakalaka Jesús: —Saa'u jiyaawatüin shia, tamüshii paala jia: Chi eekai nikirajüin sünain tü ashajünakat sulu'u tü nüchikimaajatkat Maleiwa, müleka niyaawatüle saa'u tü nuluwataayakat Maleiwa, müshi aka naa'in chi wayuu washirü ayu'tkai korolo kojutshaatasü eekai sünaajuushin sulu'u wane juraskeerü, kasa eekai jeketüin je kasa eekai laülaain. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MT13_53","070_13_53","MAT","13","53","53","Shiasa Jesús süchikijee ekirajaa süka sukuaippa tü kasa e'nnaajünakat sainküin mma, o'unüshi yalajee yala. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MT13_54","070_13_54","MAT","13","54","54","Je nüntapa sulu'umüin tü pueulo eejachire nia tepichiiwa'aya, o'ttüshi nia sünain ekirajaa sulu'u tü ekirajüleekat. —¿Jarai cheje kekiika atüma chii? ¿Jarai cheje pülashika atüma süpüla aa'inraa tü nütüjakat apüleerua Maleiwa nümüiwa? —müsü tü wayuukolüirua süka ponüin ma'i saa'in tü nümakat Jesús. Otta waneeirua, asakiijirawa'ain müshii: ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MT13_55","070_13_55","MAT","13","55","55","—Watüjaa aa'uchi nia sünain niain wane nüchon chi a'yataaikai sümaa taapüla. Je we'raajüin María tü niikat oo'ulaka Jacobo, José, Simón je Judas na nimüliayuukana. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MT13_56","070_13_56","MAT","13","56","56","Otta na nüshunuukana, kepiashii yaaya sulu'u tü pueulokat wanaa wamaa. ¿Jarai cheje eera laülaaka atüma nia süpüla aa'inraa tü naa'inrakat? —namakalaka. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MT13_57","070_13_57","MAT","13","57","57","Müshi Jesús joolu'u süka nnojolichipain kasajachin nia namüin: —Müinka nüntüle wane nünüikimaajachi Maleiwa nuumainpa'amüin, mojuteechi nia sütüma tü wayuukolüirua je sütüma tü nüpüshikalüirua, maa aka tayakai sünain mojutüichipain jütüma joolu'u —nümakalaka namüin. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MT13_58","070_13_58","MAT","13","58","58","Je süka nnojolüin nanoujain nünain, nnojoishi aa'inrüin cha'aya wainmatua tü kasa anasü nütüjakat apüleerua Maleiwa nümüiwa. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MT14_1","070_14_1","MAT","14","1","1","Otta müshia Herodes, chi sülaülashikai mma, naapa achikichi Jesús sümaa süpüshua tü kasa naa'inrakat sainküin mmakat. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MT14_2","070_14_2","MAT","14","2","2","Nümakalaka Herodes namüin na a'yataaliikana nümüin: “Chi Jesúskai anülia, nia ne'e naa'in tamüin Juan chi owoutisaajüikai, oso'iraasü eera naa'in süchikijee ouktaa. Müshijese pülashin nia süpüla aa'inraa tü nütüjakat apüleerua Maleiwa nümüiwa”, nümakalaka Herodes. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MT14_3","070_14_3","MAT","14","3","4","Je nüchiki Juan sünain nu'utinnüin aa'in paala, müsü mayaa: Herodías tü nu'wayuusekat Herodes, nu'wayuusesü paala Felipe chi nimüliakai Herodes. Otta müshia Juan, mapü'üshi nümüin Herodes: “Nnojotsü anain no'ulu'u Maleiwa sünain pu'wayuusein tü jierü nu'wayuusekat paala chi pimüliakai”. Je sükajee tia, ata'ülinnüshi Juan nütüma sümaa nüpüreesajüin nia. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MT14_5","070_14_5","MAT","14","5","5","Otta müshia Herodes, o'utünee aa'inchi ma'i Juan nütüma. Akaisa mmolüin nia sheema tü wayuu judíokolüirua, süka nünüikimaajachin Maleiwa Juan saajüin. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MT14_6","070_14_6","MAT","14","6","6","Otta so'u wane mi'iraa nütüma Herodes saa'u nikeraajüin juya, oyonnajüsü tü süchonkot Herodías su'upala tü wayuu antakat sünainmüin tü mi'iraakat. Süka talatüin ma'i naa'in Herodes sümaa tü süchonkot Herodías, ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MT14_7","070_14_7","MAT","14","7","7","müshi nia sümüin su'upala tü wayuukolüirua: “Tamüsü paala pümüin joolu'u su'upala tü kasa chakat iipünaa: Taapeerü pümüin tü kasa püchunteekat tamüin”, nümakalaka sümüin. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MT14_8","070_14_8","MAT","14","8","8","Je saa'u shi'ikünüin aa'in sütüma tü shiikat soo'opünaa tü kasa süchuntajatkat, sümakalaka nümüin: —Püntira tamüin yaamüin sulu'u wane pülaata tü nikiikat Juan chi owoutisaajüikai —sümakalaka nümüin. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MT14_9","070_14_9","MAT","14","9","10","Mojukalaka ma'i naa'in Herodes sütüma tü süchuntakat. Shiasa saa'u pansaaitpain nünüiki sümüin su'upala tü wayuukolüirua, nümakalaka namüin na nüsurulaatsekana: —Ju'una nünainmüin Juan chi püreesashikai jüshottoiwa nünutpünaa. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MT14_11","070_14_11","MAT","14","11","11","Nantitkalaka tü nikiikat chi müliashiikai sulu'u wane pülaata sünain naapüin shia sümüin tü süchonkot Herodías. Shi'ikajaakalaka shia sümüin tü shiikat. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MT14_12","070_14_12","MAT","14","12","12","Otta müshi'iya na nikirajüinkana Juan natüjaapa saa'u sünain ouktüin nia, antüshii naya sünain naapaain chi müliashii süpüla ne'iküin amouyuupa'amüin. Süchikijee tia, o'unüshii naya nünainmüin Jesús süpüla aküjaa nüchiki nümüin. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MT14_13","070_14_13","MAT","14","13","13","Naapapa Jesús nüchiki Juan sünain nu'utinnüin aa'in, o'otooshi nia namaa na nikirajüinkana sulu'u wane anua sünain no'unüin sujuuna tü wayuukolüirua chamüin eemüinre yüütüülin mmakat. Otta tü wattakat saalin wayuu sütüjaapa naa'u Jesús, o'unüsü nüchiirua süka suu'ui sulu'ujee tü pueulokalüirua. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MT14_14","070_14_14","MAT","14","14","14","Nüntaiwa'aya Jesús, ni'rüin tü wattakat saalin wayuu. Nümüliajakalaka naya sünain niiyajüin eekai ayuulin. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MT14_15","070_14_15","MAT","14","15","15","Shiasa motsopa ka'ikat, narütkaakalaka na nikirajüinkana nünainmüin sünain namüin nümüin: —Ekirajüikalee, yüü'üyütüüisü ma'i tü mmakat yaaya, je alü'ütsü süpüla shipiyu'ujaain. Anasü müleka püjütüleirua su'unaiwa sulu'umüin tü pueulokalüirua nayalajaaiwa tü neküinjatkat —namakalaka nümüin. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MT14_16","070_14_16","MAT","14","16","16","Nüsouktakalaka Jesús namüin: —Anashii makatüle naya yaaya. Jaapa jiakana neküin —nümakalaka Jesús namüin. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MT14_17","070_14_17","MAT","14","17","17","Namakalaka nümüin: —Ja'raisü pan je piamasü ne'e jime asijuushi eekat wama'ana. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MT14_18","070_14_18","MAT","14","18","18","—Iche'era tamüin. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MT14_19","070_14_19","MAT","14","19","19","Anakaja müleka süikkalaale tü wayuukolüirua saa'u tü alamakat —nümakalaka Jesús namüin na nikirajüinkana. Naapaakalaka joo Jesús tü ja'raisükat pan je tü piamasükat jime. Niirakaakalaka iipünaamüin sünain naapüin analu'ut nümüin Maleiwa saa'u. Nüshanaajakalaka joo shia süpüla nottonojüinjatüin na nikirajüinkana süka tü wayuukolüirua. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MT14_20","070_14_20","MAT","14","20","20","Eküshii napüshuale'eya je emirashii sünainjee. Je süchikijee, okotchajünüsü tü napütaalakat natüma na nikirajüinkana, maa aka poloo piammüin katto'ui. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MT14_21","070_14_21","MAT","14","21","21","Eejana maa aka 5.000 tooloyuu sa'aka tü wayuukolüirua süpüshua sünain mayaawajuin na jieyuu oo'ulaka na tepichi eejanakana. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MT14_22","070_14_22","MAT","14","22","22","Shiasa mapa süchikijee tia, nüjütüin Jesús na nikirajüinkana süpüla no'unüinjanain nüpüleerua. No'otookalaka sulu'u tü anuakat sünain no'unüin namüiwa nüpüleerua waneemüin sa'ata tü palaakat süma'inru'u nüpütaain Jesús süpüla tü wayuukolüirua. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MT14_23","070_14_23","MAT","14","23","23","Shiasa süchikijee nüpütaain süpüla, o'unüshi Jesús nümüiwa saa'umüin wane namüna süpüla aashajawaa nümaa Maleiwa. Je motsapa ka'i, eeshi nia nümüiwa saa'u tü namünakat. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MT14_24","070_14_24","MAT","14","24","24","Otta müsia tü anua kalu'ukot na nikirajüinkana, wattasü shia suulia tü mmakat. Je yala pasanain sünain tü palaakat, napanapajakalaka joo wane jouktai. Katsüinsü ma'i joo tü palaakat sütüma. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MT14_25","070_14_25","MAT","14","25","25","Shiasa maa aka eeiwa'aya aikat, o'unüshi Jesús nanainmüin na nikirajüinkana sünain waraittüin nia soo'opünaa tü palaakat. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MT14_26","070_14_26","MAT","14","26","26","Shiasa ne'rapa Jesús sünain waraittüin nia soo'opünaa tü palaakat, —Epeinjaasü kasa wapüla ne'e —namakalaka sünain na'waatüin sümaa mmoluu sheema tü ne'rakat. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MT14_27","070_14_27","MAT","14","27","27","Nüsouktamaatakalaka Jesús namüin: —Nnojo mmolüin jia, jüchechera jaa'in. Taya tayakalin —nümakalaka namüin. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MT14_28","070_14_28","MAT","14","28","28","Nümakalaka Pedro nümüin: —Senyotkalee, müleka shiimainreje piain we'rüin, anakaja peenaküle taya süpüla tantajachin pünainmüin soo'opünaa tü palaakat. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MT14_29","070_14_29","MAT","14","29","29","—Anakaja, jalaichi pümaala —nümakalaka Jesús nümüin. Nüshakatakalaka joo Pedro sulu'ujee tü anuakat sünain waraittüin soo'opünaa tü palaakat nünainmüin Jesús. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MT14_30","070_14_30","MAT","14","30","30","Otta mmotkalaka Pedro sotopa naa'in tü wawaikat. Nu'ttakalaka sünain nimerolo nimerolo nümüin shirokumüin tü palaakat. —Jalia taya Senyotkalee —nümakalaka nümüin Jesús sünain nu'waatüin. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MT14_31","070_14_31","MAT","14","31","31","Otta Jesús, niyurulamaatüin nütüna sünain naapaain Pedro. —Pia matsüinkai anoula, ¿jamüsü nnojotka'a püchecherüin paa'in sünain anoujaa tanain? —nümakalaka Jesús nümüin. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MT14_32","070_14_32","MAT","14","32","32","Je no'otoopa sulu'umüin tü anuakat, ejimalaa müsia tü jouktaikat. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MT14_33","070_14_33","MAT","14","33","33","Otta na nikirajüinkana yaakana sulu'u tü anuakat, na'waajüin Jesús sünain namüin nümüin: —Shiimüinja sünain piain chi Nüchonkai Maleiwa —namakalaka nümüin. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MT14_34","070_14_34","MAT","14","34","34","Je nantapa waneemüin sa'ata tü palaakat, antüshii naya sulu'umüin wane mma kanüliasü Genesaret. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MT14_35","070_14_35","MAT","14","35","35","Je niyaawatünapa Jesús sütüma tü wayuuirua kepiakat cha'aya, su'walakajaakalaka nüchiki sainküin süpüshua tü mma pejekat sünain Genesaret. Süntinnakalaka wayuu eekai ayuulin nünainmüin Jesús. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MT14_36","070_14_36","MAT","14","36","36","Nachuntakalaka na wayuukana nümüin Jesús shii'iree shiain nepettüin ne'e na ayuuishiikana sot nüshe'in. Anakalaka nütüma napüshua'aya na eekai nepettüin nüshe'in. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MT15_1","070_15_1","MAT","15","1","1","Antüshii no'uluku na fariseokana oo'ulaka na karalouktamaajanakana chajee Jerusalénjee eemüin Jesús sünain namüin nümüin: ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MT15_2","070_15_2","MAT","15","2","2","—¿Jamüshii na pikirajüinkana moonooinka'a sümaa tü ekirajünapü'ükat anain waya judíokana natüma na watuushinuukana? Nnojoliikalaka no'lojüin najapü wanaa wamaa süpüla ekaa süpüla wuleinjatüin wakuaippa no'ulu'u Maleiwa —namakalaka nümüin Jesús. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MT15_3","070_15_3","MAT","15","3","3","Nüsouktakalaka Jesús namüin: —¿Jamakalaka shiaka'a ne'e jaa'inrüin tü nekirajapü'ükat anain jia na jutuushikana, sümaa moonooin jia sümaa tü nuluwataakat anain Maleiwa? ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MT15_4","070_15_4","MAT","15","4","4","“Soto jaa'in sünain juluwataanüin nütüma Maleiwa sünain kojutüinjachin jütüma jüshi oo'ulaka jii, je chi eekai e'rülin wayumüin nümüin nüshi oo'ulaka sümüin nii, o'utinnajachi aa'in nia. Shia nuluwataakat anain Maleiwa tüü. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MT15_5","070_15_5","MAT","15","5","6","Otta saashin tü nekirajapü'ükat anain na jutuushikana, eeshii süpüla namüin na wayuukana namüin na kachooinkana naya: ‘Nnojoleena jia tasülajüin amüin joolu'u süka taapüitpain süpüshua nümüin Maleiwa’. Je sükajee tia, ju'wanajaaitpa tü nuluwataakat anain Maleiwa sütümajee ju'unüin süchiirua tü nekirajapü'ükat anain na jutuushikana. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MT15_7","070_15_7","MAT","15","7","7","Jia alaayuukana, lotüsü ma'i nünüiki Isaías jüchiki, chi nünüikimaajachikai Maleiwa, sünain nümüin mayaa: ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MT15_8","070_15_8","MAT","15","8","8","‘Kojutuyaashi taya natüma na wayuukana süka nanüiki ne'e, nnojoittaapa'a kojutüin taya natüma süka süpüshua naa'in. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MT15_9","070_15_9","MAT","15","9","9","Tü namapü'ükat sünain na'waajüin taya naashin, nnojotsü kasain saamüin tamüin. Je nekirajüin wayuu sünain pütchi nale'eru'ujeejatü ne'e, nnojotsü nekirajüin anain tü taluwataakat anain’, müsü nünüiki Maleiwa”, nümakalaka Jesús namüin. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MT15_10","070_15_10","MAT","15","10","10","Nuuneküin Jesús nachikua na wattakana naalin wayuu nünainmüin sünain nümüin namüin: —Jaapa jumaala tanüiki jüpüshua jiyaawataiwa saa'u tü tekirajeekat anain jia. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MT15_11","070_15_11","MAT","15","11","11","Nnojotsü shiain yarüttüin atüma saa'in wane wayuu nu'upala Maleiwa tü kasa ekerotkat saanükülu'upünaa. Shia yarüttaka atüma saa'in tü pütchi ajuittakat saanükülu'ujee —nümakalaka namüin. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MT15_12","070_15_12","MAT","15","12","12","Arütkaashii na nikirajüinkana Jesús nünainmüin sünain namüin nümüin sujuuna tü wayuukolüirua: —¿Pütüjaa aa'ut sünain mojushiin namüin na fariseokana tü püküjüitpakat namüin? —namakalaka nümüin. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MT15_13","070_15_13","MAT","15","13","13","Nüsouktakalaka Jesús namüin: —Nala fariseokana, müshii aka saa'in wane a'ttiee naatajatü nnojotkat nüpünajalain chi Tashikai Maleiwa chakai iipünaa sünain nusuje'ereerüin shia mapeena. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MT15_14","070_15_14","MAT","15","14","14","Anakaja joolu'u müleka nnojoliire kasajanain naya jümüin. Mayaashiije mo'uin naya, e'itaanüshii naya naashin süpüla nee'iyatüinjatüin tü wopukot sümüin wayuu eekai mo'uin. Soto jaa'in wane kasa: Müleka nu'uninnüle wane wayuu eekai mo'uin nütüma wane eekai mo'uinya, eeshii süpüla nojunuujiraain sulu'u ishi —nümakalaka Jesús namüin na nikirajüinkana. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MT15_15","070_15_15","MAT","15","15","15","Nümakalaka Pedro nümüin Jesús: —¿Jamalu'ut tü püküjüitpakat sümüin tü wayuukolüirua süchiki tü yarüttakat atüma saa'in no'ulu'u Maleiwa? —nümakalaka nümüin. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MT15_16","070_15_16","MAT","15","16","16","Nüsouktakalaka Jesús namüin: —¿Nnojoliyütta'aya jiyaawatüin aa'u jiakanaya tü tekirajakat anain? ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MT15_17","070_15_17","MAT","15","17","17","Tamüshii paala jia jüchikua: Tü ekerotokot sulu'upünaa jaanükü, jüle'eru'umüinjatü ne'e sünain shiyu'laain süchikua juulia. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MT15_18","070_15_18","MAT","15","18","18","Otta tü pütchi ojuittakat sulu'upünaa jaanükü, jüle'eru'ujeejatü. Mojulu'urüle shia, shia yarüttaka atüma jaa'in nu'upala Maleiwa. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MT15_19","070_15_19","MAT","15","19","19","Je müleka yarüttüle naa'in wane wayuu, kachiiruasü naa'in waneepia kasa mojusü, maa aka o'utaa saa'in wayuu, maa aka ama'üjawaa sümaa wayuu nnojotkat nu'wayuusein otta nnojoikai su'wayuusein, maa aka a'luwajirawaa akuaippaa sümaa wayuu jierü otta wane jierü nümaa wane toolo, maa aka a'luwajaa, maa aka aküjaa alawaa süchiki wane wayuu, je maa aka mojuu anüiki sümüin wayuu. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MT15_20","070_15_20","MAT","15","20","20","Shia yarüttaka'a atüma naa'in wane wayuu nu'upala Maleiwa. Otta nnojotsü yarüttüsüin naa'in sütüma mo'lojooin najapü süpüla ekaa —nümakalaka Jesús namüin na nikirajüinkana. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MT15_21","070_15_21","MAT","15","21","21","Shiasa mapa tia, o'unüshi Jesús namaa na nikirajüinkana yalajee yala Genesaretjee sulu'umüin tü mmakat kalu'ukot tü pueulokalüirua Tiro oo'ulaka Sidón. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MT15_22","070_15_22","MAT","15","22","22","Eekalaka wane jierü kepiasü cha'aya, wane jierü Canaánje'ewat, suu'uliwo'u tü wayuukolüirua nnojotkot judíoin, kepiapü'ükat paala sulu'u tü mmakat Canaán. Antüsü tü wayuukot nünainmüin Jesús sünain su'waatüin nümüin: —Ekirajüikalee, mayeinsü ma'i tachon sütüma kale'eru'uwaa yolujaa. Pia Nülüinkai David, anakaja pümüliajüle taya —sümakalaka nümüin. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MT15_23","070_15_23","MAT","15","23","23","Otta Jesús, ko'utakalaka nia suulia. Narütkaakalaka joo na nikirajüinkana sünain nachuntüin ma'i nümüin: —Mojushiisü wamüin tüü. Masütaajusat shia sünain a'waataa wachiirua. Anakaja püjütüle shia woulia —namakalaka nümüin. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MT15_24","070_15_24","MAT","15","24","24","Nüsouktakalaka Jesús: —Nnojoishi ajütüüshin taya nütüma Maleiwa sünainmüin wayuu nnojotkat judíoin, ajütüüshi taya süpüla to'tte'erüinjatüin tü wayuu Israelkalüirua sümüiwa, tü makat aka saa'in anneerü eekai amüloulin —nümakalaka. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MT15_25","070_15_25","MAT","15","25","25","Je joolu'u tü jietkat, süsapainyo'ukakalaka shia nümülatu'u Jesús. —Ekirajüikalee, pükaaliija taya —sümakalaka nümüin. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MT15_26","070_15_26","MAT","15","26","26","Nüsouktakalaka sümüin: —Tamüsü paala pia: Nnojotsü anain müleka saapünüle tü shiküinjatkat süchooin wane wayuu sümüin tü etkalüirua —nümakalaka. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MT15_27","070_15_27","MAT","15","27","27","Sümakalaka nümüin: —Aa, shiimüin, Ekirajüikalee, ayatapaja'aya ne'e a'lumujüin chi etkai tü ojutuusükat saa'ujee nemeesain na ekaashiikana —sümakalaka. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MT15_28","070_15_28","MAT","15","28","28","Nümakalaka Jesús sümüin: —Maachee, te'rüin pia sünain shiimüin pünoujain tanain süka süpüshua paa'in. Anakaja müleka naapüle joolu'u Maleiwa tü püchuntakat —nümakalaka sümüin. Anakalaka tü süchonkot wanaa ma'i sümaa tia. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MT15_29","070_15_29","MAT","15","29","29","Shiasa mapa tia, ale'ejüshi Jesús nüchikua sotpünaa tü palaakat Galilea. Je yalajee, o'unüshi nia saa'umüin wane namüna. Nüikkalaakalaka cha'aya. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MT15_30","070_15_30","MAT","15","30","30","Je antüsü wayuu watta saalin nünainmüin Jesús ayuuisümaajatü. Eesü wayuu eekai masa'ain, eekai mo'uin, eekai matünain, eekai manülin, je wainma eekai ayuulin sütüma ayuulii eekai eein ne'e. Antinnüsü tü ayuuisükalüirua nümülatu'umüin Jesús je niiyajüin shia. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MT15_31","070_15_31","MAT","15","31","31","Je tü wattakat saalin wayuu, ponosü ma'i saa'in tü shi'rakat: Chi manüisaikai paala, kanülichipa, chi matünasaikai paala, katünaichipa, chi masa'asaikai paala, kasa'aichipa, je chi mo'usaikai paala, ko'uichipa. Je tü wayuukolüirua süpüshua, su'waajakalaka joo Maleiwa, chi Namaleiwasekai nayakana na Israelkana. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MT15_32","070_15_32","MAT","15","32","32","Nuunejakalaka joo Jesús na nikirajüinkana nünainmüin sünain nümüin namüin: —Tamüliajee amüinrü tü wattakat saalin wayuu süka apünüinrüin ka'i tü kettatkat naa'u sünain tamaain naya. Je aja'lajaaitpa tü nemiakat. Tacheküin süpüleerua neküinjanain nama'ichiki. Müleka tajütüle naya sünain ouktüin jamü, eeshii süpüla nawalejünüin wopulu'u —nümakalaka namüin. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MT15_33","070_15_33","MAT","15","33","33","Namakalaka na nikirajüinkana: —Nnojotsü kasain eein yaaya. ¿Jalajeekualüinjatkai wapüla tü eküülü shikajatkat watüma tü wattakat saalin wayuu? ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MT15_34","070_15_34","MAT","15","34","34","—¿Jera pan eekat jüma'ana? —nümakalaka Jesús. —Akaratshisü ne'e pan eekat yaaya sümaa palitchen ne'e jimechen asijuushi —namakalaka ni'ipajee. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MT15_35","070_15_35","MAT","15","35","35","Nuluwataakalaka Jesús tü wattakat saalin wayuu sünain süikkalaainjatüin mmalu'u. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MT15_36","070_15_36","MAT","15","36","36","Naapaakalaka joo Jesús tü akaratshisükat pan je tü jimechenkat sünain naapüin analu'ut nümüin Maleiwa saa'u. Nüshanaajakalaka joo shia süpüla nottonojüinjatüin na nikirajüinkana süka tü wayuukolüirua. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MT15_37","070_15_37","MAT","15","37","37","Eküshii naya napüshuale'eya je emirashii sünainjee. Je süchikijee, okotchajünüsü tü napütaalakat natüma na nikirajüinkana, maa aka akaratshi katto'ui. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MT15_38","070_15_38","MAT","15","38","38","Eejana maa aka 4.000 tooloyuu sa'aka tü wayuukolüirua süpüshua sünain mayaawajuin na jieyuu oo'ulaka na tepichi eejanakana. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MT15_39","070_15_39","MAT","15","39","39","Je kettaapa shiküin tü wayuukolüirua, nümakalaka Jesús namüin: “Anashii ju'unüle jipialu'umüin”. Je Jesús, o'otooshi nia namaa na nikirajüinkana sulu'u wane anua sünain o'unaa eemüin tü mmakat kalu'ukot tü pueulokot Magdala. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MT16_1","070_16_1","MAT","16","1","1","Je nantapa chamüin cha'aya, eeshii napüla wane wayuuirua fariseo oo'ulaka waneeirua saduceo. Antüshii naya süpüla nasakirayaainjachin Jesús shii'iree niweetirüin wane pütchi kasalajanajatkat natüma nümüin. Nachuntayaain nümüin naa'inrüinjatüin no'upala wane kasa eekai anashaatasü nütüjakat apüleerua Maleiwa nümüiwa, tü ee'iyatüsüjatkat nukuaippa sünain nüjünalain nia Maleiwa. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MT16_2","070_16_2","MAT","16","2","2","Nüsouktakalaka Jesús namüin: “Müleka ishole tü sirumakat motsapa ka'i, ‘Nnojoleerü a'itüin juya’, müshii jia. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MT16_3","070_16_3","MAT","16","3","3","Otta müleka ishole shia watta'a maalü sümaa sirumain, ‘Juyapeerü so'uka'i tüü’, müshii jia. Jia kayaawasekana sümüin tü sirumakat, ¿jamüsü nnojotka'a jiyaawatüin saa'u kasain tü taa'inrakat maa'ulu yaa? ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MT16_4","070_16_4","MAT","16","4","4","Jia wayuu eekana maa'ulu yaa, jia kaainjaralii e'rüliikana ma'i wayumüin nümüin Maleiwa, ¿jamüsü taa'inreeka'a jütüma wane kasa anashaatasü nütüjakat apüleerua Maleiwa nümüiwa, tü ee'iyatüsüjatkat takuaippa sünain nüjünalain taya Maleiwa? Shiimüin tü tamakat jümüin: Nnojoleerü taa'inrüin tü juchuntakat tamüin. Shia soto jaa'in tü nüchikikat Jonás chi nünüikimaajachikai Maleiwa nümaiwa süpüla jütüjaainjatüin taa'u mapeena sünainjee sünain nüjünalain taya Maleiwa”, nümakalaka Jesús namüin. Kettaapa nünüiki, o'unüshi nia nama'anajee. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MT16_5","070_16_5","MAT","16","5","5","Otta na nikirajüinkana Jesús, sotüitpa naa'in joolu'u sünain malü'üjüin naya tü pan nakotchirakat paala nanainjee na wayuukana. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MT16_6","070_16_6","MAT","16","6","6","Nüchiajaataalakalaka naya sünain maa namüin: —Jalia jia suulia tü oolojiakat pan nama'anajeejatkat na fariseokana oo'ulaka tü nama'anajeejatkat na saduceokana —nümakalaka namüin na nikirajüinkana. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MT16_7","070_16_7","MAT","16","7","7","Namajiraakalaka sütüma tü nümakat Jesús: —Shiakajasa'a nümüin süka motüin waa'in tü pankat —namakalaka. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MT16_8","070_16_8","MAT","16","8","8","Süka nütüjaain saa'u Jesús tü naashajaajiraakat achiki, müshi nia namüin: —Jiirakaa jiakana motsokana anoula, ¿jamüshii jaashajaajiraaka'a süchiki sünain nnojolüin pan jüma'ana? ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MT16_9","070_16_9","MAT","16","9","9","¿Nnojoliyüttaaja'a jiyaawatüin aa'u tü tekirajeekat anain jia? Soto jaa'in wanaa sümaa tekirüin 5.000 tooloyuu oo'ulaka jieyuu je tepichiya süka tü ja'raisükat pan je sünain süpütaain wainma süchikijee. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MT16_10","070_16_10","MAT","16","10","10","Je soto jaa'inya wanaa sümaa tekirüin 4.000 tooloyuu oo'ulaka jieyuu je tepichiya süka tü akaratshisükat pan je sünain süpütaainja'a wainma süchiki. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MT16_11","070_16_11","MAT","16","11","11","Otta wanaa sümaa tachiajaain jia, nnojoishi taya aashajaashin süchiki pan. Shia tachiajaaka oulia tü oolojiakat pan nama'anakat na fariseokana oo'ulaka na saduceokana —nümakalaka Jesús namüin na nikirajüinkana. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MT16_12","070_16_12","MAT","16","12","12","Nayaawatüitpa aa'u joolu'u na nikirajüinkana sünain shiain nüchiaain oulia tü nekirajakat anain na fariseokana oo'ulaka na saduceokana, tü a'walakajaakat sa'akamüin wayuu, nnojoloja'a shiain tü oolojiakat pan. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MT16_13","070_16_13","MAT","16","13","13","O'unüshi joolu'u Jesús namaa na nikirajüinkana sü'ütpa'amüin tü pueulokat Cesarea de Filipo münakat. Nümakalaka Jesús namüin: —Tayakai, chi Shipayakai Wayuu, ¿jarai taya saashin tü wayuukolüirua? ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MT16_14","070_16_14","MAT","16","14","14","Nasouktakalaka ni'ipajee: —“Niataa Juan chi owoutisaajüikai”, müsü waneeirua. “Niataa Elías”, eesü makat. “Niataa Jeremías, niataa no'uluku na nünüikimaajanakana Maleiwa paala sümaiwa”, eesü makat ne'e —namakalaka nümüin. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MT16_15","070_16_15","MAT","16","15","15","—Jama jiakana, ¿jarai taya jaajüin? —nümakalaka namüin. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MT16_16","070_16_16","MAT","16","16","16","Nüsouktakalaka joo Pedro nümüin: —Pia Cristoka'aya, chi Nüneekajalakai Maleiwa süpüla o'tte'eraa wayuu. Pia chi Nüchonkai chi Maleiwa matüjüinkai ouktaa —nümakalaka Pedro. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MT16_17","070_16_17","MAT","16","17","17","Nümakalaka Jesús nümüin: —Simón, nüchonkai Jonás, anata'aleeshija'a ma'i pia. Nnojotsü piyaawatalain aa'u shiimüinkat tüü sükajee ne'e pikirajünüin sünain sütüma wayuu. Nia chi Tashikai chakai iipünaa ee'iyataka shia pümüin. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MT16_18","070_16_18","MAT","16","18","18","Tamüshi paala pia: Watüjaa aa'ut sünain “Ipa” malu'ulüin tü anüliee Pedro makat te'itaakat paala pünain. Je joolu'u, maa aka ichein ma'i süsa'a wane miichi müleka shi'itaanüle saa'u ipa, akaweeria sünain ichein ma'i tü pünoulakat. Je meeria nanoula na anoujashiikana tanain sainküin mmakat. Je nnojoleena shiyamülüin naya tü ouktaakat. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MT16_19","070_16_19","MAT","16","19","19","Meechi aka pia wane wayuu kajapulu'ukai atümaa shiyaawein wane miichi, süka laülaweechin pia wanaa tamaa chaa eere nuluwataain chi Tashikai Maleiwa. Tü kasa kapükat pütüma yaa saa'u mmakat, kapeerü chaa iipünaa eere Maleiwa. Je tü kasa taashikat pütüma yaa saa'u mmakat, taasheerü chaa iipünaa eere Maleiwa —nümakalaka Jesús nümüin Pedro. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MT16_20","070_16_20","MAT","16","20","20","Ni'ikakalaka joo Jesús naa'in na nikirajüinkana sünain nümüin namüin: —Nnojo jüküjüin tachiki sümüin wayuu sünain tayain chi Cristo Nüneekajalakai Maleiwa —müshi nia namüin. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MT16_21","070_16_21","MAT","16","21","21","Shiasa süchikijee ka'ikat tia, o'ttüshi Jesús sünain aküjaa namüin na nikirajüinkana süchiki süpüshua tü aa'inneetkat nüka mapeena sünain nümüin namüin: “Nücheküin chi Maleiwakai süpüleerua to'unüin Jerusalénmüin süpüla müliainjachin ma'i taya natüma na laülaayuushiikana naa'u na judíokana, oo'ulaka natüma na laülaayuushiikana na'akajee na sacerdote judíokana, oo'ulaka natüma na karalouktamaajanakana. O'utinneechi aa'in taya natüma. Je so'u apünüin ka'i süchikijee tia, oso'ire'enneechi aa'in taya”, nümakalaka namüin. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MT16_22","070_16_22","MAT","16","22","22","Najattünakalaka Jesús nütüma Pedro mamüin aka türa sünain nüchiaainjachin nia: —Senyotkalee, jalia pia suulia sülanüin pümüin tüü —nümakalaka. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MT16_23","070_16_23","MAT","16","23","23","Nujununujaakalaka Jesús nuulia Pedro sünain nümüin nümüin: —Nünüikimaajachi pia Satanás, ko'uta ne'e pia toulia. Nnojo pa'alijirüin taya suulia tekeraajüin tü nüchekakat tapüleerua Maleiwa. Tü jülüjakat paa'in, püle'eru'ujeejatü ne'e shia, nnojotsü shiain tü ni'inaajalakat paala chi Maleiwakai tapüleerua —nümakalaka Jesús nümüin Pedro. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MT16_24","070_16_24","MAT","16","24","24","Nümakalaka Jesús namüin na nikirajüinkana: “Chi wayuu eekai tamaweein, anakaja müleka nnojorule naa'inrüin tü nüchekakat ne'e nümüiwa. Shia anaka alu'u müleka naa'inrüle waneepia tü nüchekakat Maleiwa nüpüleerua, sümaa nnojolin mmolüin sheema o'utinnaa aa'in saa'u noonooin sümaa tanüiki. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MT16_25","070_16_25","MAT","16","25","25","Chi eekai niyouktüin taya süka naa'inmajiraweein nukuaippa suulia ouktaa, amülouijeerü nukuaippa süpüshua. Otta chi wayuu eekai naapajiraain nukuaippa süpüla ni'yataainjachin tamüin, mayaashije o'utüneechin aa'in sünainjee tia, ayateechi o'tte'ennüin tatüma. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MT16_26","070_16_26","MAT","16","26","26","Maja'a aka chi eekai niyouktüin taya süka washireein nia, amülouijeerü tü nukuaippakat süpüshua, süka nnojolüin suuntüin tü nuwashirüinkat süpüla nu'tte'ennüin sükajee. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MT16_27","070_16_27","MAT","16","27","27","Tayakai chi Shipayakai Wayuu, anteechi tachikua eejee chi Tashikai saa'u e'itaaushin taya nütüma süpüla aluwatawaa wanaa nümaa je eejeena na aapieekana nüma'anajeejanakana tamaa. Anteechi taya süpüla tawalaajeerüin wane'ewai sükua tü wayuukolüirua saa'u süpüshua tü kasa saa'inrapü'ükat, maa aka na aa'inrakana kasa anasü, otta na aa'inrakana kasa mojusü. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MT16_28","070_16_28","MAT","16","28","28","Shiimüin tü tamakat jümüin: Ana'aya ju'utku jia yaakana maa'ulu yaa nnojoleenakana ouktüin süpülapünaa ne'rüin tayakai chi Shipayakai Wayuu sünain o'ttaa sünain aluwatawaa”. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MT17_1","070_17_1","MAT","17","1","1","Je mapa aippirua ka'i süchikijee tia, neenajaakalaka Jesús apünüinshii na nikirajüinkana: Pedro, Jacobo oo'ulaka Juan, chi nimüliakai Jacobo, süpüla no'unajanain nümaa namüiwa eemüin wane uuchi. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MT17_2","070_17_2","MAT","17","2","2","Je chamüin cha'aya, ee'iranajaasü nukuaippa Jesús no'upala. Chuwatsü ma'i nu'upünaa maa aka naa'in chi ka'ikai. Otta nüshe'in, jorojorotsü ma'i. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MT17_3","070_17_3","MAT","17","3","3","Eweenaa müshi'iya no'upala wane piamashii wayuu sünain naashajaain nümaa Jesús: nia Moisés oo'ulaka Elías, na nünüikimaajanakana Maleiwa paala sümaiwa. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MT17_4","070_17_4","MAT","17","4","4","Nümakalaka Pedro: —Senyotkalee, anasü ma'i süka we'rüitpain tü kasa alatakat wo'upala. Müleka pücheküle, anasü müleka takumajüle apünüinsü luma: wane püpüla, wane nüpüla Moisés, je wane nüpüla Elías —nümakalaka. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MT17_5","070_17_5","MAT","17","5","5","Wanaa sümaa naashajaain Pedro, eweetalaa müsü wane siruma kasuutalü ma'i nanainmüin. Süsouktakalaka wane pütchi sa'akajee tü sirumakat: “Anii chi Tachonkai aishikai tapüla. Talatüshi ma'i taya nümaa. Jüüjüü jümata sümüin nünüiki”, sümakalaka tü pütchikat namüin. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MT17_6","070_17_6","MAT","17","6","6","Je na apünüinshiikana nikirajüin, naapapa tü pütchikat, a'wachiraashii mmalu'u süka mmolüin ma'i naya. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MT17_7","070_17_7","MAT","17","7","7","Nürütkaakalaka Jesús nanainmüin sünain ni'itaain najapü nanain sünain nümüin namüin: —Jüsha'walaa, nnojo mmolüin jia —nümakalaka namüin. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MT17_8","070_17_8","MAT","17","8","8","Otta nayaletpa nekii, ne'rüin Jesús sünain nümüiwain. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MT17_9","070_17_9","MAT","17","9","9","Je wanaa sümaa nashakatüin saa'ujee tü uuchikat, ni'ikakalaka joo Jesús naa'in sünain nümüin namüin: —Nnojo jüküjüin süchiki tü kasa ji'rüitpakat wane'ere'eya jüküjüin taso'iraapa aa'in süchikijee ouktaa, taya chi Shipayakai Wayuu —nümakalaka Jesús namüin. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MT17_10","070_17_10","MAT","17","10","10","Nasakirakalaka nia: —¿Jamüshii naküjaka'a na karalouktamaajanakana nüchiki Elías sünain niainjachin antüin palajana nüpüleerua chi Cristo Nüneekajalakai Maleiwa? —namakalaka. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MT17_11","070_17_11","MAT","17","11","11","Nüsouktakalaka Jesús namüin: —Shiimüin sünain niainjachin Elías antüin palajana süpüla yapainjatüin nütüma süpüshua tü nüpüshikalüirua Maleiwa. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MT17_12","070_17_12","MAT","17","12","12","Tamüshii paala jia: Antüichipa Elías, akaisa nnojolin shiyaawatüin nia wayuu. E'rüliishii wayumüin nümüin. Akaweechia tayakai chi Shipayakai Wayuu, ne'reechi amüin tayaka'iya —nümakalaka namüin. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MT17_13","070_17_13","MAT","17","13","13","Je na apünüinshiikana nikirajüin, nayaawatüitpa joolu'u saa'u sünain niain Juan chi owoutisaajüikai naashajaain achiki Jesús. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MT17_14","070_17_14","MAT","17","14","14","Nantapa sa'akamüin tü wattakat saalin wayuu, arütkaashi wane wayuu nünainmüin Jesús sünain nüsapainyo'ukain nümülatu'u sünain nümüin nümüin: ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MT17_15","070_17_15","MAT","17","15","15","—Ekirajüikalee, anii tachon ayuuishi, anakaja pümüliajüle nia. Müliasü ma'i naa'in wanaa sümaa nu'kchichijaain. Ojutu'uwaishi nia sütüma sa'aka tü sikikat je shiroku wüin. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MT17_16","070_17_16","MAT","17","16","16","To'unirüin paala chi tachonkai nanainmüin na pikirajüinkana shii'iree neiyajeein nia. Isasü nachiki —nümakalaka nümüin Jesús. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MT17_17","070_17_17","MAT","17","17","17","Nümakalaka Jesús sümüin tü wayuukolüirua süpüshua: —Jiakana manoujüinyeekana tanain, jia e'rüliikana wayumüin tamüin, wattairü süma'a ta'atapajüin jia shii'iree jünoujeein tanain —nümakalaka namüin. —Püche'era chira püchonkai —nümakalaka nümüin nüshi chi jintüikai. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MT17_18","070_17_18","MAT","17","18","18","Otta müshia Jesús, nuu'ule'erakalaka tü yolujaakat suulia tü saa'inrakat nüka chi jintüikai. Sujuittakalaka nüle'eru'ujee. Anakalaka chi jintüikai wanaa sümaa tia. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MT17_19","070_17_19","MAT","17","19","19","Narütkaakalaka na nikirajüinkana nünainmüin sujuuna tü wattakat saalin wayuu sünain nasakirüin nia: —¿Jamüsü nnojotka'a wountüin wayu'lüin tü yolujaakat nuulia? —namakalaka nümüin. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MT17_20","070_17_20","MAT","17","20","20","Nüsouktakalaka Jesús namüin: —Isasü jüchiki süka nnojolüin jünoujain tanain. Shiimüin tü tamakat jümüin: Müleka jünoujüle tanain, ja'itairü nnojolüin katsüin joolu'u tü jünoulakat, jaa'inreerü tü kasa isakat süchiki wayuu. Maa aka jümataarüle paala sümüin wane uuchi, “Anakaja pu'unüle yaajee ka'yatamüin”, sünoujeerü jünüiki. Nnojoleerü kasain isain jüchiki. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MT17_21","070_17_21","MAT","17","21","21","Otta yolujaa eekai müin aka tü ojuittinnakat nuulia chi jintüikai, nnojoleerü ojuittüin müleka nnojorule jüchuntüin nümüin Maleiwa sümaa jaamajüin —nümakalaka Jesús namüin. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MT17_22","070_17_22","MAT","17","22","22","Shiasa mapa tia, wanaa sümaa jutkatüin Jesús namaa na nikirajüinkana cha'aya Galilea, müshi nia namüin: —Tayakai, chi Shipayakai Wayuu, aapüneematüichi ekii taya sajapulu'umüin wane wayuuirua. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MT17_23","070_17_23","MAT","17","23","23","O'utinneechi aa'in taya natüma. Je so'u apünüin ka'i süchikijee tia, oso'ire'enneechi aa'in taya —nümakalaka namüin. Je na nikirajüinkana, mojukalaka ma'i naa'in sütüma tü nümüitpakat namüin. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MT17_24","070_17_24","MAT","17","24","24","Nüntakalaka Jesús namaa na nikirajüinkana sulu'umüin tü pueulokat Capernaum. Eeshii wane okotchajülii neerü süpülajatü tü a'waajüleekat Maleiwa. Nantakalaka nünainmüin Pedro sünain nasakirüin nia: —¿Naapüin chi ekirajüikai pia tü neerü süpülajatkat tü a'waajüleekat Maleiwa? —namakalaka nümüin. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MT17_25","070_17_25","MAT","17","25","25","—Aa —nümakalaka Pedro namüin. Shiasa nikerolapa Pedro sulu'umüin wane miichi, arütkaa müshia Jesús nünainmüin sünain nümüin nümüin: —Simón, tasakirüin paala pia sünain wane kasa: ¿Jaralii na wayuu awalaajüinjanaka nümüin chi sülaülashikai mma? ¿Naya na nüchooinkana? ¿Nayataapa na wayuu nnojoliikana nüchooin, na wayuu nuluwataakana ne'e aa'u? —nümakalaka Jesús nümüin Pedro. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MT17_26","070_17_26","MAT","17","26","26","—Naya na wayuu nnojoliikana nüchooin —nümakalaka Pedro ni'ipajee. Nümakalaka Jesús nümüin: —Nnojoluja mata awalaajüinjanain na nüchooinkana. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MT17_27","070_17_27","MAT","17","27","27","Otta müsia suulia mojujain naa'in na wayuu aashajaayüliikana pümaa, anakaja müleka pu'unüle joolu'u sotpa'amüin tü palaakat süpüla pujutüin tü kuli'rakat shiroku. Je tü palajateetkat jime piyu'lüin, pujutala saanükü, je eejeerü püpüla wane neerü kachueera. Paapa tia namüin na okotchajüliikana süpüla wawalaajüin wayakana piamale süka, piakai oo'ulaka tayakai —nümakalaka Jesús nümüin Pedro. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MT18_1","070_18_1","MAT","18","1","1","Shiasa mapa tia, arütkaashii na nikirajüinkana Jesús nünainmüin sünain namüin nümüin: —¿Jaraleechi miyo'uka so'uweena wane ka'i eere nuluwataain Maleiwa? —müshii naya. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MT18_2","070_18_2","MAT","18","2","2","Neenajakalaka Jesús wane jintüi nünainmüin pasanain nanain na nikirajüinkana. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MT18_3","070_18_3","MAT","18","3","3","Nümakalaka Jesús namüin: —Shiimüin tü tamakat jümüin: Müleka nnojorule shii'iranajaain jukuaippa maa aka nukuaippa chi jintüikai, müinaya jia mekerolüin cha'aya eere nuluwataain Maleiwa. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MT18_4","070_18_4","MAT","18","4","4","Maa aka jintüikai chii sünain nnojolüin yaletayaain naa'in, akaainjachia chi wayuu eekai miyo'uweein cha'aya eere nuluwataain Maleiwa. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MT18_5","070_18_5","MAT","18","5","5","Je chi wayuu eekai kamaneein sümüin wane wayuu, maa aka naa'in jintüikai chii, saa'u nünoujain tanain, kamaneeshi nia tamü'inya wanaa sümaa. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MT18_6","070_18_6","MAT","18","6","6","“Na anoujashiikana tanain, na makana saa'in tepichi, müleka naka'injaale suulia anoujaa nütüma wane wayuu, anashi müleka nujutinnüle chia wayuukai shirokumüin tü palaakat sünain kanutpünaain nia wane ipa miyo'u süpüla wattainjachin nia shiinalu'umüin. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MT18_7","070_18_7","MAT","18","7","7","“Kapüleesü saa'innüin tü anasükat sütüma wayuu yaa saa'u mmakat, süka wainmain tü kasa kaainjalakat atüma wayuu. Je süka tia, ayateerü wayuu wainma sünain kaainjalaa. Otta chi eekai naainjireein tü wayuukolüirua kasa mojusü, ‘aisha'ajaa’ meechi nia, süka kasalajaneerüin shia nümüin. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MT18_8","070_18_8","MAT","18","8","8","Jalia pia suulia kaainjalaa sükajee tü kasa paa'inrakat süka pajapü je sükajee tü kasa paa'inrakat eepünaale su'unirüin pia tü puu'uikat. Anasüje ne'e shiale amüloulin puulia waneesia pajapü je puu'ui shiale sünain pikerolüin nüma'anamüin Maleiwa suulia pikerolojüin Hadesmüin sümaa tü piamasükat pajapü je puu'ui, chaa eemüinjachire pujutünüin sa'akamüin tü ouktüsükalüirua. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MT18_9","070_18_9","MAT","18","9","9","Jalia pia suulia kaainjalaa sükajee tü kasa pi'rakat. Anasüje ne'e shiale amüloulin puulia waneesia po'u sünain pikerolüin nüma'anamüin Maleiwa suulia pikerolojüin Hadesmüin sümaa tü piamasükat po'u, chaa eemüinjachire pujutünüin sa'akamüin tü ouktüsükalüirua. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MT18_10","070_18_10","MAT","18","10","10","“Jalia jia suulia pülajüin jaa'in noulia na anoujashiikana tanain, na makana saa'in tepichi. Tamüshii paala jia: Na aapiee e'itaaushikana süpüla aa'inmajaa naya, jutatüsü napüla ekerolaa nünainmüin chi Tashikai Maleiwa chaa iipünaa. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MT18_11","070_18_11","MAT","18","11","11","“Antüshi tayakai, chi Shipayakai Wayuu, süpüla to'tte'erüinjatüin wayuu eekai maa'awain nuulia Maleiwa. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MT18_12","070_18_12","MAT","18","12","12","Wane wayuu ja'aka, müleka kamü'ünüinre nia poloo shikii anneerü je machikitaarüle waneesia sünainjee, nüpüteerü tü süpüshikat, tü mekietsatkat shikii mekietsalümüin, chaa saa'u tü namünakat süpüla o'unaa sünain achajawaa süchiki tü machikisatkat. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MT18_13","070_18_13","MAT","18","13","13","Shiimüin tü tamakat jümüin: Nüntapa chi wayuukai sünain, talataleejeeria ma'i naa'in sümaa suulialee sümaa tü mekietsatkat shikii mekietsalümüin nnojotkat machikisalüin. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MT18_14","070_18_14","MAT","18","14","14","Müsia nukuaippa chi Jüshikai Maleiwa chakai iipünaa, nnojotsü nücheküin süpüleerua maa'awain nuulia waneesükaije'e tü anoujasükalüirua tanain, na makana saa'in tepichi. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MT18_15","070_18_15","MAT","18","15","15","“Müleka kaainjarale wane puwala puulia, anakaja pu'unüle nünainmüin süpüla paashajaain nümaa nümüiwa süchiki tü kasa mojusü naa'inrakat pümüin. Je müleka kapürale naa'in tü püküjakat nümüin, puunteerü anajiraain pia nümaa. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MT18_16","070_18_16","MAT","18","16","16","Akaajasa müleka niyouktüle pünüiki, anakaja püle'ejüle nünainmüin mapeena sünain pümaain waneesia je piama puwalayuu shiale atüjaakana saa'u sünain pansaain tü pümakat nümüin, maa aka tü suluwataakat anain tü nüchikimaajatkat Maleiwa. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MT18_17","070_18_17","MAT","18","17","17","Je müleka ayatüle nnojolüin kapülain naa'in tü pümakat nümüin, anakaja püküjale süchiki tü naainjalakat namüin na anoujashiikana wanaa sümaa jutkatüin. Je müleka niyouktüle tü namakat na anoujashiikana napüshua nümüin, piirakaa pümata nümüin maa aka naa'in eekai matüjüin ayaawajawaa suulia aainjalaa. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MT18_18","070_18_18","MAT","18","18","18","“Shiimüin tü tamakat jümüin: Tü kasa kapükat jütüma yaa saa'u mmakat, kapeerü chaa iipünaa eere Maleiwa. Je tü kasa taashikat jütüma yaa saa'u mmakat, taasheerü chaa iipünaa eere Maleiwa. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MT18_19","070_18_19","MAT","18","19","19","“Tamüsü paala jümüin wane kasaya: Müleka paa'inwale piamashii wayuu ja'akajee sünain achuntaa soo'opünaa wane kasa nümüin chi Tashikai Maleiwa chakai iipünaa, aapüneerü shia namüin nütüma. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MT18_20","070_18_20","MAT","18","20","20","Süka jamüin, eejeechi taya jümaa jiakana anoujashiikana tanain wanaa sümaa jutkatüin jia süpüla achuntaa nümüin Maleiwa, ja'itaina piamashiin je apünüinshiin ne'e jia”, nümakalaka Jesús namüin na nikirajüinkana. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MT18_21","070_18_21","MAT","18","21","21","Arütkaashi joolu'u Pedro nünainmüin Jesús sünain nümüin nümüin: —Senyotkalee, müleka masütaajule wane tawala sünain kaainjalain nia toulia, ¿jeratuainjatü motoka amaa taa'in tü kasa mojusü naa'inrakat? ¿Kojuyatua? —nümakalaka nümüin. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MT18_22","070_18_22","MAT","18","22","22","Nüsouktakalaka Jesús nümüin: —Tamüshi paala pia: Nnojotsü kojuyatuain ne'e. Motowalinjatü paa'in waneepia kaainjalakat o'u puulia —nümakalaka nümüin. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MT18_23","070_18_23","MAT","18","23","23","Nüküjakalaka Jesús nüchiki Maleiwa sünain nuluwataain süpüla natüjaainjatüin saa'u sünain jamüinjatüin sukuaippa süpüla motüinjatüin naa'in naainjala wane nawala noulia: “Tü nuluwataayakat Maleiwa, müsü aka saa'in nukuaippa wane wayuu aluwataashi sulu'u wane mma. So'u wane ka'i, neenajirüin na nüchepchiakana nünainmüin süpüla nütüjaain saa'u jerain neerü najuyaajüin nuulia wane'ewai nakua süpüla nawalaajüinjatüin shia nümüin süchikua. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MT18_24","070_18_24","MAT","18","24","24","Nüntakalaka nünainmüin wane chi nüchepchiakai kajuyaalakai watta saalin neerü nuulia. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MT18_25","070_18_25","MAT","18","25","25","Otta nnojotkalaka nuuntüin nuwalaajüin süchikua tü nujuyaalakat. Nüsouktakalaka chi laamakai: ‘Jüikka jümaala chi wayuukai sümaa nu'wayuuse sümaa nüchooin oo'ulaka süpüshua tü kasa eekat nüma'ana süpüla walaainjatüin tü nujuyaalakat toulia süka tü naliakat’, nümakalaka. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MT18_26","070_18_26","MAT","18","26","26","“Nüsapainyo'ukakalaka chi nüchepchiakai nümülatu'u chi nülaamainkai sünain nuchuntashaatain nümüin nümülialüin nia sünain nümüin nümüin: ‘Anakaja paawarüle paala taya, tawalaajeerü pümüin süpüshua tü tajuyaalakat’, nümakalaka nümüin. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MT18_27","070_18_27","MAT","18","27","27","Je chi laamakai, nümüliajakalaka naa'inyaka chi nüchepchiakai sümaa nuu'ulaaleein tü nünneetsekat nüpüla sümaa taashin nia nütüma. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MT18_28","070_18_28","MAT","18","28","28","“Otta chi achepchieekai, nu'unakalaka nünainmüin wane achepchiee wanaa nümaa. Nujuyaajirüin paala wane palitchon neerü. Naapaa nümüshia chi nüpüshikai nümülapünaa sünain nümüin nümüin: ‘Puwalaaja pümaala tü pujuyaalakat toulia’, nümakalaka nümüin. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MT18_29","070_18_29","MAT","18","29","29","“Niasa chi nüpüshikai, nüsapainyo'ukakalaka nia nümülatu'u sünain nüchuntashaatain nümüin nümülialüin nia sünain nümüin nümüin: ‘Anakaja paawarüle taya, tawalaajamaateerü pümüin süpüshua tü tajuyaalakat’, nümakalaka nümüin. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MT18_30","070_18_30","MAT","18","30","30","“Nüsouktakalaka nümüin: ‘Nnojoruleeja'a süpüla taawalüin pia’, nümakalaka nümüin. Nüpüreesajitkalaka joo chi nüpüshikai wane'ere'eya nujuittüin nuwalaajapa tü nujuyaalakat. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MT18_31","070_18_31","MAT","18","31","31","Nayasa na waneeirua achepchieekanairua, mojukalaka ma'i naa'in naapapa süchiki tü alatakat. No'unakalaka nünainmüin chi nalaamainkai sünain aküjaa süchiki süpüshua tü alatakat nümüin chi napüshikai. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MT18_32","070_18_32","MAT","18","32","32","“Je joolu'u chi laamakai, neenajakalaka joo chia nüchepchiakai nünainmüin sünain nümüin nümüin: ‘E'rüikaiche aa'in wayumüin pia. Aashin too'ulaayaainkain tü tanneetsekat püpüla süka püchuntüin tamüin taawalüin pia. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MT18_33","070_18_33","MAT","18","33","33","Mojushiisü tamüin nnojolüin pümüliajüin chi püpüshikai maa aka tamüliajüin pia’, nümakalaka nümüin. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MT18_34","070_18_34","MAT","18","34","34","Je sünain jashichin ma'i chi laamakai, nujutitkalaka joo chi nüchepchiakai sulu'umüin tü kaatsetkat süpüla ni'yaajünüin wane'ere'eya nujuittüin nuwalaajapa süpüshua tü nujuyaalakat. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MT18_35","070_18_35","MAT","18","35","35","“Tamüshii paala jia: Akaweenia jia wane'ewaire jukua nütüma chi Tashikai Maleiwa chakai iipünaa müleka nnojorule motoleeinya jaa'in naainjala na juwalayuukana juulia”, nümakalaka Jesús namüin na nikirajüinkana. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MT19_1","070_19_1","MAT","19","1","1","Shiasa nüküjapa Jesús tüü namüin na nikirajüinkana, o'unüshi nia chajee Galileajee sulu'umüin tü mmakat Judea. Je yalajee yala, o'unüshi waneemüin sa'ata tü süchikat Jordán. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MT19_2","070_19_2","MAT","19","2","2","Suushikajaakalaka watta saalin wayuu nüchiirua. Je nüntapa chamüin, niiyajüin wayuu eekai ayuulin sa'aka tü wayuukolüirua. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MT19_3","070_19_3","MAT","19","3","3","Narütkaakalaka wane wayuu fariseoirua nünainmüin Jesús süpüla nasakirayaainjachin nia shii'iree niweetirüin wane pütchi kasalajanajatkat nümüin natüma sünain maa: —¿Anasü müleka nuu'ulaale nu'wayuuse wane wayuu saaliijee kasa eekai eein ne'e? —namakalaka na fariseokana nümüin Jesús. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MT19_4","070_19_4","MAT","19","4","4","Nüsouktakalaka Jesús namüin: —Jütüjaa aa'ut tü ashajünakat paala süchiki jamüin sukuaippa wayuu wanaa sümaa sükumajünüin paala sümaiwa nütüma Maleiwa. Nükumajüin wayuu toolo oo'ulaka wayuu jierü. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MT19_5","070_19_5","MAT","19","5","5","Je nümakalaka chi Maleiwakai: “Sükajee takumajüin wayuu toolo oo'ulaka wayuu jierü, anashi nujuittüle chi wayuukai nuulia chi nüshikai je suulia tü niikat süpüla ka'wayuusein nia je süpüla kepiainjachin nia sümaa tü nu'wayuusekat saa'u sa'aniraaitpain nukuaippa sümaa”, müshi Maleiwakai paala sümaiwa. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MT19_6","070_19_6","MAT","19","6","6","Waneeinapa wayuu naya, nnojoliinapa katata'awain. Tamüshii paala jia: Sa'aniraapa nukuaippa wane wayuu toolo sümaa wane jierü nütüma Maleiwa, nnojotsü anain süpüla sükatajiraanüin sütüma wayuu —nümakalaka Jesús namüin. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MT19_7","070_19_7","MAT","19","7","7","Namakalaka na fariseokana ni'ipajee: —¿Jamaka'a sümaka'a tü nüshajakat Moisés tü makat: “Müleka nücheküle wane wayuu süpüleerua nuu'ulaain suulia tü nu'wayuusekat, che'ojaasü nüshajüin ne'e wane karaloukta aapiria tü nu'wayuusekat sünain nuu'ulaainjatüin shia. Süchikijee naapüin tü karalouktakat sümüin, eesü süpüla nüjütüin shia nüma'anajee”, makat? —namakalaka nümüin Jesús. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MT19_8","070_19_8","MAT","19","8","8","Nüsouktakalaka Jesús namüin: —“Ma jütüma sukuaippa ju'wayuuse müleka juu'ulaweere suulia”, müshija Moisés namüin na jutuushinuukana süka nayouktüin tü nüchekakat chi Maleiwakai napüleerua. Eekaja'a su'ttaiwa'aya, nnojotsü majatüin. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MT19_9","070_19_9","MAT","19","9","9","Je tanüiki tayakai joolu'u jümüin, müsü mayaa: Chi eekai nuu'ulaain suulia nu'wayuuse, sümaa nnojotsüin süma'üjiraasüin nümaa wane wayuu naata nuulia, müleka ka'wayuusere nia nüchikua, kaainjalashi. Je kasalajaneerü nümüin nüma'üjaain sümaa tü jeketkat nu'wayuusein. Akaajaa chi wayuu ka'wayuusekai tü jierü oo'ulaaushitkat, kaainjalashi nia'aya, je kasalajaneerü nümüin nüma'üjaain sümaa tü jierü oo'ulaaushitkat —nümakalaka Jesús namüin na fariseokana. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MT19_10","070_19_10","MAT","19","10","10","Namakalaka joolu'u na nikirajüinkana nümüin Jesús: —Müleka shialeje nukuaippain wane wayuu sümaa tü nu'wayuusekat tia pümakat, anasüja ayatüle wane wayuu ma'wayuusein —namakalaka nümüin. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MT19_11","070_19_11","MAT","19","11","11","Nümakalaka Jesús namüin: —Nnojotsü kapülain saa'in wayuu süpüshua tü jümüitpakat. Naya kapülaka aa'in ne'e na süpülajanakanaja'aya nütüma Maleiwa. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MT19_12","070_19_12","MAT","19","12","12","Eeshii wayuu eekai ma'wayuusein süka aleinjanain naya. Eeshii wayuu eekai ma'wayuusein süka nakapajünüin. Je eeshii eekai ma'wayuusein süka na'yataweein nümüin Maleiwa chakai iipünaa süka süpüshua naa'in. Je joolu'u, chi eekai nuuntüin ma'wayuusee, anakaja kapürale naa'in —nümakalaka Jesús namüin na nikirajüinkana. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MT19_13","070_19_13","MAT","19","13","13","Je so'u wane ka'i, antinnüshii wane tepichiirua nünainmüin Jesús süpüla ni'itaainjatüin najapü naa'uirua sümaa nüchuntüin nümüin Maleiwa naa'u. Otta na nikirajüinkana ne'rapa tia, nachiajaakalaka tü wayuukolüirua. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MT19_14","070_19_14","MAT","19","14","14","Otta müshia Jesús, müshi namüin na nikirajüinkana: —Kettshi'iya na tepichikana nantaiwa tanainmüin. Maa aka nakuaippa na tepichikana sünain nnojolüin kaa'in toulia, müinjatia nakuaippa tamüin na ekeroteekana chaa eere nuluwataain Maleiwa —nümakalaka namüin. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MT19_15","070_19_15","MAT","19","15","15","Shiasa süchikijee ni'itaain najapü saa'u tü tepichikalüirua, o'unüshi nia yalajee yala. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MT19_16","070_19_16","MAT","19","16","16","Nürütkaakalaka nünainmüin Jesús wane wayuu jima'ai sünain nüsakirüin nia: —Ekirajüikalee, ¿jarat anasü taa'inrüinjatka süpüla eeinjachin taya nümaa Maleiwa waneepia? ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MT19_17","070_19_17","MAT","19","17","17","Asouktüshi Jesús: —¿Jamüshi püsakiraka'a taya sünain kasa anasü? Waneeshia Maleiwa niain anashin. Müleka pücheküle süpüleerua eeinjachin pia nümaa waneepia, poonoo pümaala sümaa tü nuluwataakat anain —nümakalaka Jesús nümüin. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MT19_18","070_19_18","MAT","19","18","18","—¿Tü jaratkat? —nümakalaka nümüin Jesús. Nüsouktakalaka Jesús nümüin: —Tü nuluwataakat anain, müsü mayaa: “Nnojo pu'utüin saa'in wayuu. Nnojo püma'üjaain sümaa wayuu nnojotkat pu'wayuusein otta nnojoikai pu'wayuusein. Nnojo pu'luwajüin sükorolo wayuu. Nnojo püküjüin alawaa süchiki wane wayuu. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MT19_19","070_19_19","MAT","19","19","19","Kojutüinjatü pütüma püi je püshi. Oo'ulaka na wayuukana napüshua, anashii aire püpüla maa aka alin pia püpülajiraa”, makat —nümakalaka Jesús nümüin. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MT19_20","070_19_20","MAT","19","20","20","—Taa'inratüjütsa'aya tia süpüshuale'eya. ¿Kasa che'ojaaka tapüleerua? —nümakalaka nümüin Jesús. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MT19_21","070_19_21","MAT","19","21","21","Nüsouktakalaka Jesús nümüin: —Müleka pikeraajeere süpüshua tü nüchekakat püpüleerua Maleiwa, anashi müleka puikküle tü pukorolokot süpüshua süpüla püsülajüinjatüin tü süliakat sümüin wayuu eekai mojuin. Kee'irakeerü pümüin shia iipünaamüin cha'aya eere Maleiwakai. Je paa'inrapa tia, ale'ejeechi pia püchikua tanainmüin süpüla tamaain pia —nümakalaka Jesús nümüin. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MT19_22","070_19_22","MAT","19","22","22","Je chi jima'aikai sütümajee tü nümakat Jesús nümüin, o'unüshi nüma'anajee sünain mojuin ma'i naa'in süka washirüin ma'i nia. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MT19_23","070_19_23","MAT","19","23","23","Nümakalaka joolu'u Jesús namüin na nikirajüinkana: —Shiimüin tü tamakat jümüin: Chi wayuu eekai ataralaain sümaa tü nuwashirüinkat, kapüleejeerü ma'i nümüin ekerotoo cha'aya eemüinre nuluwataain Maleiwa. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MT19_24","070_19_24","MAT","19","24","24","Müshi tachikua: Mapüleesat süpüleerua shikerotüin wane “camello” so'ulu'upünaa wane wutia suuliale'eya shikerotüin wane wayuu washirü cha'aya eere nuluwataain Maleiwa —nümakalaka namüin. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MT19_25","070_19_25","MAT","19","25","25","Patatsü ma'i naa'in na nikirajüinkana sütüma tü nümakat Jesús. —Isasüja'a sümata nüchiki nu'ttaainjachin wane wayuu —namajiraakalaka. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MT19_26","070_19_26","MAT","19","26","26","Eirakaashi joo Jesús namüin sünain maa namüin: —Tü kasa isakat süchiki wayuu, nnojotsü kapüleein nümüin Maleiwa. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MT19_27","070_19_27","MAT","19","27","27","Müshi joo Pedro nümüin Jesús: —Wapütüin süpüshua tü kasa eejatkat wama'ana süpüla yaainjanain waya pümaa. ¿Kasakalaka nuwalaajeenain aka waya Maleiwa? —nümakalaka. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MT19_28","070_19_28","MAT","19","28","28","Nüsouktakalaka Jesús: —Shiimüin tü tamakat jümüin, e'itaaushi tayakai chi Shipayakai Wayuu nütüma Maleiwa süpüla aluwatawaa so'uweena wane ka'i. Otta jia polookana piammüin tekirajüin, saa'u tamaain jia waneepia, aluwataweena jia so'uweena ka'ikat tia naa'u na wayuu Israelkana, na polooshiikana piammüin e'irukuu, sulu'u tü mma jeketkat. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MT19_29","070_19_29","MAT","19","29","29","Je chi wayuu eekai nüpütüin nipia, nuwalayuu, nüshi, nii, nüchonnii, je na'apainse shiale süpüleerua aküjaa tachiki, alana'aleejeeria tü aapüneetkat nümüin maa aka polootua shikii suulia tü kasa nüpütakat. Je eejeechi nia nümaa Maleiwa waneepia saa'u shii'iranajaaushin naa'in. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MT19_30","070_19_30","MAT","19","30","30","Tamüshii paala jia: Ja'itaina mojutüin na anoujashiikana sütüma wayuu maa'ulu yaa, ekeroleenapaja'a naya nüma'anamüin Maleiwa so'u wane ka'i. Akaajasa na manoujainsaliikana, ja'itayaashiije kojutüin sütüma wayuu maa'utpünaa yaa, nnojoleena kasajanain nümüin Maleiwa so'u ka'ikat tia —nümakalaka Jesús namüin. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MT20_1","070_20_1","MAT","20","1","1","Nümakalaka Jesús namüin: “¿Jamüsü, saa'in jümüin, tü nukuaippakat Maleiwa sünain aluwatawaa? Tü nuluwataayakat Maleiwa, müsü aka saa'in nukuaippa wane wayuu ka'apainseshi. O'unüshi watta'a maalü pülaasapa'amüin sünain nüchajaain süchiki wayuu süpüla shi'yataainjatüin so'u ka'ikat tia sulu'u tü na'apainsekat. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MT20_2","070_20_2","MAT","20","2","2","Nüküjain namüin na wayuukana sünain nuwalaajüinjachin namüin wane'ewai nakua waneesia neerü kanüliasü ‘denario’ süpüla wane ka'i saa'u na'yataain nümüin sulu'u tü na'apainsekat. Nüjütakalaka naya sulu'umüin tü na'apainsekat. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MT20_3","070_20_3","MAT","20","3","3","“Shiasa mapa tia, maa aka ja'ipa ka'i, o'unüshi nia nüchikua pülaasapa'amüin. Eekalaka nüpüla wane wayuuirua sha'washawalüin sünain ma'yataain. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MT20_4","070_20_4","MAT","20","4","4","Nümakalaka namüin: ‘Anakaja ju'unüle ji'yataaiwa jiakanaya sulu'u tü ta'apainsekat. Tawalaajeerü jümüin ji'yataain’, nümakalaka namüin. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MT20_5","070_20_5","MAT","20","5","5","No'unakalaka. “Je maa aka kale'o oo'ulaka maa aka aliika, o'unüshi nia pülaasapa'amüin nüchikua süka che'ojaayülüin nümüin wayuu a'yataainjatkat. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MT20_6","070_20_6","MAT","20","6","6","Shiasa mapa, maa aka motsapa ka'i, o'unüshi pülaasapa'amüin nüchikua'aya. Eekalaka waneeiruaya sha'washawalüin sünain ma'yataain. Nümakalaka namüin: ‘¿Jamüsü kettatka'a ka'ikat jaa'u sünain ma'yataain jia?’, nümakalaka namüin. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MT20_7","070_20_7","MAT","20","7","7","Nasouktakalaka nümüin: ‘Nnojoliishii waya a'yataain süka nnojolin jaralin eenajaain süpüla a'yatawaa’, namakalaka. Nümakalaka namüin: ‘Anakaja müleka ju'unüle sulu'umüin tü ta'apainsekat süpüla ji'yataain chamüin’. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MT20_8","070_20_8","MAT","20","8","8","“Shiasa mapa aipa'a, nümakalaka chi ka'apainseshikai nümüin chi ni'ipajachikai: ‘Peenaka na a'yataaliikana süpüla puwalaajüin namüin tü na'yataainkat. Puwalaaja palajana na chiiruajanakana o'ttüin sünain a'yatawaa. Je süchikijee, puwalaajeena na palajanakana o'ttüin’, nümakalaka. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MT20_9","070_20_9","MAT","20","9","9","“Narütkaakalaka nünainmüin na o'ttüshiikana sünain a'yatawaa motsapa ka'i. Nawalaajünakalaka wane'ewaire nakua süka wane ‘denario’. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MT20_10","070_20_10","MAT","20","10","10","Otta narütkaapa na o'ttüshiikana palajana sünain a'yatawaa, alatüinjatüyaa naashin namüin suulia tü waneekat ‘denario’. Otta nawalaajünakalaka wane'ewaire nakuaya süka wane ‘denario’. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MT20_11","070_20_11","MAT","20","11","11","Je nawalaajünapa, o'ttüshii naya sünain noyoojooin noo'omüin chi ka'apainseshikai sünain namüin nümüin: ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MT20_12","070_20_12","MAT","20","12","12","‘Nala o'ttüshiikana motsapa ka'i sünain a'yatawaa, wanaawasü puwalaajüin namüin wanaa wamaa waya o'ttüshiikana watta'ajee maalü, ka'isitshiikana so'uka'ipa’, namakalaka nümüin. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MT20_13","070_20_13","MAT","20","13","13","“Nümakalaka joo chi ka'apainseshikai nümüin wane: ‘Waa'iraa, nnojoishi e'rüshin wayumüin taya pümüin. Soto paa'in sünain taashajaalatüjülin tüü pümaa sünain tawalaajüinjatüin pümüin tü waneekat “denario” süpüla wane ka'i. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MT20_14","070_20_14","MAT","20","14","14","Pu'una pümata pipialu'umüin sümaa tü taapüitpakat pümüin. Tacheküin taa'inyaka wanaaweein taapakat nümüin chi antüshikai chiirua sümaa tü taapakat pümüin. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MT20_15","070_20_15","MAT","20","15","15","Taashishi taya süpüla taa'inrüin tü tachekakat süka tü tanneetsekat. ¿Mojushiisü pümüin nnojolin ji'iyein taya saa'u suulia wayuu?’, nümakalaka chi ka'apainseshikai nümüin. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MT20_16","070_20_16","MAT","20","16","16","“Akaweechia chi eekai jekechin sünain anoujaa tanain, maa aka chi eekai kama'aichin sünain anoujaa tanain, ekeroleena naya chamüin eere nuluwataain Maleiwa sünain wanaawain nakuaippa no'ulu'u Maleiwa”, nümakalaka Jesús namüin. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MT20_17","070_20_17","MAT","20","17","17","So'u wane ka'i, wanaa sümaa nu'unüin Jesús Jerusalénmüin, neenajakalaka namüiwa na nikirajüinkana polooshiikana piammüin sünain maa namüin: ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MT20_18","070_20_18","MAT","20","18","18","—O'unajana joolu'u waya Jerusalénmüin, je tayakai chi Shipayakai Wayuu, aapüneematüichi ekii taya najapulu'umüin na laülaayuushiikana na'akajee na sacerdote judíokana oo'ulaka na karalouktamaajanakana. “Anashi nu'utinnüle aa'in süka kaainjaralin ma'i nia”, meena naya tachiki ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MT20_19","070_20_19","MAT","20","19","19","sünain naapüin taya najapulu'umüin na gentilekana. Je naairua, neme'erainpaleechi taya sümaa na'yaateechin taya. Je süchikijee tia, nakachereechi taya süpüla ouktaa. Otta nu'unnaa chi apünüinkai ka'i süchikijee tia, oso'iraajeerü taa'in —nümakalaka Jesús namüin na nikirajüinkana. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MT20_20","070_20_20","MAT","20","20","20","Sürütkaakalaka joolu'u tü niikat Jacobo je Juan, na nüchonniikana Zebedeo, nünainmüin Jesús namaa nayakana. Süsapainyo'ukakalaka shia nümülatu'umüin süpüla süchuntüinjatüin nümüin wane kasa. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MT20_21","070_20_21","MAT","20","21","21","Nümakalaka Jesús sümüin: —¿Kasa kee'ireeka paa'in taa'inrüin pümüin? Süsouktakalaka nümüin: —Tacheküin süpüleerua püikkale'erüin na tachonniikana pa'ato'u cha'aya eejeechire puluwataain, wane pikialu'ujee oo'ulaka wane pipe'eru'ujee —sümakalaka nümüin Jesús. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MT20_22","070_20_22","MAT","20","22","22","Nümakalaka joolu'u Jesús namüin Jacobo oo'ulaka Juan: —Nnojotsü jütüjaain aa'u tü juchuntakat. ¿Juunteerüjasa'aya jülatirüin tü müliaa te'reetkat? —müshi nia namüin. —Aa, wounteerü —namakalaka nümüin Jesús. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MT20_23","070_20_23","MAT","20","23","23","Nümakalaka Jesús namüin: —Shiimüin sünain ji'rüinjatüin müliaa maa aka tayakai. Otta na aikkalaainjanakana tekialu'ujee oo'ulaka tepe'eru'ujee, nnojoishi laülaain taya süpüla, nieechi e'itaaka chi Tashikai Maleiwa —nümakalaka Jesús namüin. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MT20_24","070_20_24","MAT","20","24","24","Shiasa na polooshiikana nikirajüin, natüjaapa saa'u tü nachuntakat, aashichijaashii naya namüin Jacobo je Juan süsala tia. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MT20_25","070_20_25","MAT","20","25","25","Neenajakalaka Jesús napüshua na nikirajüinkana nünainmüin sünain nümüin namüin: —Na laülaashiikana naa'u na gentilekana, naluwataain naya pejeewa. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MT20_26","070_20_26","MAT","20","26","26","Otta jukuaippa jiakana, nnojotsü müinjatüin. Chi wayuu laülaweekai ja'aka, acheküshi jüüjüüinjachin jümüin jüpüshua. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MT20_27","070_20_27","MAT","20","27","27","Akaajaa chi wayuu eekai nücheküin süpüleerua miyo'uweein ja'aka, acheküshi niainjachin jüüjüüin jümüin jüpüshua. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MT20_28","070_20_28","MAT","20","28","28","Maa aka tayakai chi Shipayakai Wayuu, nnojoishi antüshin taya süpüla shi'yataainjatüin wayuu tamüin, alu'ujasa süpüla ta'yataainjachin sümüin wayuu, je süpüla taashinjatüin wayuu wainma suulia saainjala sünainjee ouktüin taya saa'u —nümakalaka Jesús namüin na nikirajüinkana. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MT20_29","070_20_29","MAT","20","29","29","Ajuittüshi Jesús namaa na nikirajüinkana sulu'ujee tü pueulo kanüliakat Jericó sümaa wayuu watta saalin. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MT20_30","070_20_30","MAT","20","30","30","Eekalaka napüla piamashii wayuu mo'usalii joyojoyolüin sotpa'a tü wopukot. Je natüjaapa saa'u na mo'usaliikana sünain nülatüin Jesús na'ütpünaa, nowoorulaakalaka joo sünain namüin: —Senyotkalee, Nülüinkai David, pümüliaja waya. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MT20_31","070_20_31","MAT","20","31","31","Shiasa tü wayuu wattakat saalin, —Kaseesün jikiisa —müsü namüin na mo'usaliikana. Otta nayakana, masütaajusalii sünain a'waataa: —Senyotkalee, Nülüinkai David, pümüliaja waya —namakalaka. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MT20_32","070_20_32","MAT","20","32","32","Nüsha'walaakalaka Jesús sünain nüsaajirüin na mo'usaliikana nünainmüin. —¿Kasa jüchekaka taa'inrüin jümüin? —nümakalaka Jesús namüin. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MT20_33","070_20_33","MAT","20","33","33","—Senyotkalee, anashii müleka ko'ule waya —namakalaka nümüin. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MT20_34","070_20_34","MAT","20","34","34","Nümüliajüin Jesús na mo'usaliikana sümaa ni'itaain najapü sünain no'u. Ko'u müshiija na wayuukana. Je süka anaitpain no'u, no'unakalaka joo nümaa Jesús. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MT21_1","070_21_1","MAT","21","1","1","Je nülü'ülapa Jesús namaa na nikirajüinkana sünainmüin Jerusalén, antüshii naya sü'ütpa'a tü pueulokat Betfagé, peje sünain tü wutai kanüliakat Olivos. Nüjütakalaka piamashii na nikirajüinkana nüpüleerua, ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MT21_2","070_21_2","MAT","21","2","2","sünain nümüin namüin: —Ju'una samüin eemüin tüsa pueulokat. Jikerolapa sulu'umüin, ji'reerü kapüin wane püliikü oo'ulaka chi süchonkai sü'ütpa'a. Jüsiwateerü tü süpükat süpüla jajattüin naya tamüin yaamüin. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MT21_3","070_21_3","MAT","21","3","3","Je müleka “¿Jamüinjatü jüsiwataka'a tü süpükat?”, sümüle wayuu jümüin, “Che'ojaashii nümüin chi Senyotkai je nüjütiramaateechi yaamüin nüchikua”, meena jia sümüin —nümakalaka Jesús namüin. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MT21_4","070_21_4","MAT","21","4","4","Alatüsü tüü süpüla keraainjatüin tü nünüikikat chi Maleiwakai aküjünakat paala nütüma wane nünüikimaajachi sünain maa: ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MT21_5","070_21_5","MAT","21","5","5","“Jüküja namüin na wayuu Jerusalénje'ewaliikana sünain maa namüin: ‘Iseeichi jünainmüin naa'u wane püliikü puutut chi Aluwataainjachikai jaa'u. Shiimüin sünain anamiain ma'i nia’ ”. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MT21_6","070_21_6","MAT","21","6","6","No'unakalaka na nikirajüinkana sünain nekeraajüin tü aluwataanakat anain nütüma Jesús. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MT21_7","070_21_7","MAT","21","7","7","Najattakalaka tü püliikükot oo'ulaka chi püliiküchonkai eemüin Jesús. Ne'itaakalaka tü nashe'inpalajanakat naa'u na püliikükana. Je no'otookalaka Jesús naa'u chi püliiküchonkai. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MT21_8","070_21_8","MAT","21","8","8","Awayalayaa müsü süshe'inpalajana tü wayuukolüirua wattakat saalin nüpüleerua sulu'upünaa tü wopukot. Oo'ulaka waneeirua, ashottüshii alanatüna süpüla ne'itaainjatüin shia nüpüla eepünaainjachire nülatüin. Naa'inrüin tüü süpüla nee'iyatüin nujutu nümüin. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MT21_9","070_21_9","MAT","21","9","9","Je tü wayuuirua wattakat saalin nüpüleerua oo'ulaka nüchiiruajee Jesús, namayaa namakalaka emetut sünain nasaküin: “Aleluya, wa'waajüin chi Nülüinkai David”. “Wa'waajüin chi Maleiwakai süka nüjütüin nia wamüin. Anata'aleeshija'a ma'i chi antakai wanainmüin”. “Aleluya, wa'waajüin ma'i Maleiwa”. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MT21_10","070_21_10","MAT","21","10","10","Je nikerolapa Jesús sulu'umüin Jerusalén, patatsü saa'in tü wayuukolüirua süpüshua sümaa naashajaajiraain sünain maa: —¿Jaraikai nian? —namakalaka. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MT21_11","070_21_11","MAT","21","11","11","Namakalaka na wayuukana eekai naküjeein: —Nia Jesús chi nünüikimaajachikai Maleiwa chaje'ewaikai Nazaret cha'aya Galilea —namakalaka. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MT21_12","070_21_12","MAT","21","12","12","Shiasa süchikijee nüntüin Jesús Jerusalénmüin, nikerotokalaka sulu'umüin tü a'waajüleekat Maleiwa. Eesü nüpüla wane wayuu oikkaasüirua sünain süikkaain tü mürüt o'utinnajatkat aa'in nümüin Maleiwa, je na ayalajüshiikana. Nujuittirakalaka na wayuukana sümaa tü mürütkalüirua anooipa'amüin. Nujunnajakalaka nemeesain na a'wanajaaliikana neerü oo'ulaka neinase na oikkaaliikana wuchii toomasü. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MT21_13","070_21_13","MAT","21","13","13","Müshi Jesús sümüin tü wayuukolüirua: —Tü nünüiki Maleiwa ashajuushikat paala sümaiwa, müsü mayaa: “Tü tepiakat, nachuntiajatü na tapüshikana tamüin”, müshi. Otta jiakana, saa'u nnojolüin lotüin jukuaippa sünain jüikküin tü mürütkat, müsü aka saa'in shipia ka'ruwarannuu jütüma tü nipiakat —nümakalaka Jesús namüin. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MT21_14","070_21_14","MAT","21","14","14","Je wanaa sümaa eein Jesús sulu'u tü a'waajüleekat Maleiwa, antüsü nünainmüin wayuu eekai mo'uin oo'ulaka eekai masa'ain. Niiyajakalaka naya. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MT21_15","070_21_15","MAT","21","15","15","Otta na laülaayuushiikana na'akajee na sacerdote judíokana oo'ulaka na karalouktamaajanakana, jashichishii naya nümüin Jesús saaliijee tü kasa anasü naa'inrakat ne'rüin, je saaliijee tü sümakat tü tepichikalüirua sünain su'waajüin nia sulu'u tü a'waajüleekat Maleiwa sünain namüin: “Aleluya, wa'waajüin chi Nülüinkai David”. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MT21_16","070_21_16","MAT","21","16","16","Nasakirakalaka Jesús: —¿Paapüin tü sümakat tü tepichikalüirua? —müshii nümüin. —Aa —nümakalaka Jesús namüin. —Nnojottaale sotüin jaa'in tü ashajünakat sulu'u tü nüchikimaajatkat Maleiwa makat mayaa: “Pi'itaain na tepichikana oo'ulaka na atujaayüliikana süpüla na'waajüin pia süka süpüshua naa'in”, makat —nümakalaka namüin. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MT21_17","070_21_17","MAT","21","17","17","Shiasa süchikijee tia, o'unüshi Jesús nama'anajee sünain nu'unüin sulu'ujee Jerusalén sulu'umüin tü pueulokat Betania süpüla nülatirüinjatüin aikat cha'aya. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MT21_18","070_21_18","MAT","21","18","18","Shiasa mapa watta'a maalü, sünain nüle'ejüin Jesús nüchikua namaa na nikirajüinkana Jerusalénmüin, ouktakalaka nia jamü wopulu'u. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MT21_19","070_21_19","MAT","21","19","19","Ni'rapa wane wunu'u kanüliasü “higuera” sotpa'a tü wopukot, nürütkaakalaka sünainmüin. Machonkalaka shia nüpüla, ee'eraaka ne'e süpana. —Maleeirüma'alee pia machoin —nümakalaka sümüin tü wunu'ukot. Ajulujaa müsia tü wunu'ukot sütüma nünüiki Jesús. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MT21_20","070_21_20","MAT","21","20","20","Je na nikirajüinkana, patatsü ma'i naa'in ne'rapa tü alatakat. Nasakirakalaka Jesús: —¿Kasa sujulujaamaataka atüma tü wunu'ukat? ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MT21_21","070_21_21","MAT","21","21","21","Nüsouktakalaka Jesús namüin: —Shiimüin tü tamakat jümüin: Müleka kanourale jia sümaa nnojolüin wainmajüin jaa'in sünain anoujaa, juunteerü jaa'inrüin tü taa'inrakat sümüin tü wunu'ukot. Oo'ulaka müleka jümataarüle sümüin wane uuchi, “Anakaja pu'unüle yaajee shirokumüin tü palaakat”, sünoujeerü jünüiki. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MT21_22","070_21_22","MAT","21","22","22","Tamüshii paala jia: Wanaa sümaa juchuntüin nümüin Maleiwa, müleka jünoujüle sünain naa'inrüinjatüin tü jüchuntakat, shiimüin sünain naa'inreerüin —nümakalaka Jesús namüin na nikirajüinkana. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MT21_23","070_21_23","MAT","21","23","23","Nikerotakalaka Jesús sulu'umüin tü a'waajüleekat Maleiwa. Je wanaa sümaa nikirajüin tü wayuukolüirua yala, arütkaashii nünainmüin na laülaayuushiikana na'akajee na sacerdote judíokana oo'ulaka na laülaashiikana naa'u na judíokana, sünain namüin nümüin: —¿Jara koonoloka pia süpüla pujuittirüin anooipa'amüin tü wayuu oikkaatkalüirua? ¿Jarai ke'inaajalaka pia süpüla paa'inrüin shia? —namakalaka nümüin. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MT21_24","070_21_24","MAT","21","24","24","Nüsouktakalaka Jesús ne'ipajee: —Tasakirüin paala jia'aya. Müleka jüsouktüle tamüin, taküjeerü jümüin kasain ootüin taya süpüla tojuittirüinjatüin anooipa'amüin tü wayuu oikkaatkalüirua. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MT21_25","070_21_25","MAT","21","25","25","¿Jara ke'inaajalaka Juan sünain owoutisaajaa? ¿Shi'inaajala wayuu, niataapa Maleiwa? —nümakalaka Jesús namüin. Naashajaajiraakalaka namüiwa: “Müleka ‘Nia Maleiwa’ wamüle, ‘¿Jamakalaka nnojoliika'a jünoujain nünüiki?’, meechi nia wamüin. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MT21_26","070_21_26","MAT","21","26","26","Oo'ulaka mojushiisü süpüla ‘Wayuu’ wamüinjanain süka nünüikimaajachin nia Maleiwa saajüin tü wayuukolüirua. Mojushiijeerü namüin”, majiraashii naya nujuuna Jesús. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MT21_27","070_21_27","MAT","21","27","27","Nasouktakalaka joo nümüin Jesús: —Nnojoishi watüjaain aa'u jaralin ke'inaajalain. Nümakalaka joo Jesús namüin: —Nnojoluja'a süpüla taküjüin jümüin jaralin ke'inaajalain taya —nümakalaka namüin. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MT21_28","070_21_28","MAT","21","28","28","Ayatüshi Jesús sünain naashajaain namaa na laülaayuu judíokana cha'aya sulu'u tü a'waajüleekat. Müshi nia namüin: “Jülüja jaa'in tü taküjainjatkat joolu'u jümüin. Eetaashi wane wayuu, kachonshi piamashii tooloyuu. Arütkaashi nia nünainmüin chi emülieekai sünain nümüin nümüin: ‘Tachee, anakaja müleka pu'unüle pi'yataaiwa so'uka'i sulu'u tü ta'apainsekat’, nümakalaka nümüin. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MT21_29","070_21_29","MAT","21","29","29","‘Nnojo, nnojoleechi taya a'yataain sulu'u tü pa'apainsekat’ nümakalaka chi emülieekai nümüin chi nüshikai. Otta müshia süchikijee, ee'iranajaasü naa'in je nu'unakalaka ni'yataain. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MT21_30","070_21_30","MAT","21","30","30","Arütkaashi chi nashikai nünainmüin chi epayaakai sünain nümüin nümüin: ‘Tachee, anakaja müleka pu'unüle pi'yataaiwa so'uka'i sulu'u tü ta'apainsekat’, nümakalaka nümü'inya. ‘Meerüja'a’, nümakalaka chi epayaakai nümüin chi nüshikai. Otta mo'unüinkalaka nia, nnojotsü nikeraajüin tü nümakat paala”, nümakalaka Jesús namüin. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MT21_31","070_21_31","MAT","21","31","31","Nüsakirakalaka joolu'u Jesús na laülaayuu judíokana sünain nümüin namüin: —Nanainjee na piamashiikana achonlu, ¿jarai oonooka sümaa nünüiki chi nashikai? —Chi emülieekai —namakalaka nümüin Jesús. Nümakalaka Jesús namüin: —Shiimüin tü tamakat jümüin: Na okotchajüliikana neerü nümüin chi sülaülashikai mma oo'ulaka tü wayuuirua maa'insatkat, nayeena ekerolaka cha'aya eemüinre nuluwataain Maleiwa. Otta jiakana, iseerü jüchiki ekerotaa. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MT21_32","070_21_32","MAT","21","32","32","Süka jamüin, antüshi paala Juan chi owoutisaajüikai jünainmüin sünain nii'iyatüin jümüin jamüinjatüin jukuaippa süpüla jaa'inrüin tü nüchekakat chi Maleiwakai jüpüleerua. Otta jiakana, nnojotsü jünoujain tü nümakat jümüin. Akaajasa na okotchajüliikana neerü oo'ulaka tü wayuuirua maa'insatkat, nanoujüin tü nümakat. Je mayaainje ji'rüin naya sünain anoujaa, nnojotsü jiyaawaje'erüin jaa'in, shia eeka ne'e masütaajuin jia sünain jiyouktüin tü nümakat Juan —nümakalaka Jesús namüin. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MT21_33","070_21_33","MAT","21","33","33","Ayatshi Jesús sünain naashajaain namaa na laülaayuu judíokana sünain nümüin namüin: “Jaapa tanüiki süpüla tekirajüinjanain jia süka sukuaippa tü kasa e'nnakat sainküin mma: Eetaalashi wane wayuu kama'anashi wane mma. Nükulaalajakalaka shia süpüla apünajünaa tü wunu'u kachonkat uuwa sulu'u. Je yaa sulu'u tü na'apainsekat, nükumajakalaka wane ishi süpüla ocho'ulajia süchon tü nüpünajüinkat süpüla wiinoinjatüin shia. Otta nükumajüin wane türoojo süpüla e'rajia saa'u tü na'apainsekat. “Saa'u nu'unajachin wattamüin, naa'inmajirakalaka wane wayuuirua tü nüpünajüinkat. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MT21_34","070_21_34","MAT","21","34","34","Je kettaapa süka'iya tü a'ttieekat süpüla sütpajünüin, nüjütüin na nüchepchia nanainmüin na aa'inmajüliikana sünain maa namüin: ‘Anakaja juluwataale tamüin süpüshi süchon tü ta'ttia jükotchajalakat, tü tamüinjatkat jütüma saa'u takoroloin shia’. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MT21_35","070_21_35","MAT","21","35","35","“Otta na nüchepchiakana, ata'ünnüshii natüma na aa'inmajüliikana. Nashe'ejüin wane. No'uta aa'inchi wane. Je chi wane, na'ina'alüin süka ipa. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MT21_36","070_21_36","MAT","21","36","36","Shiasa süchikijee tia, nüjütakalaka joo wane nüchepchiairuaya kojuya noulia na palajanakana nanainmüin na aa'inmajüliikana. Mataaja'a naa atüma'aya. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MT21_37","070_21_37","MAT","21","37","37","Shiasa mapa ma'i, nüjütüinja'a chi nüchonkai nanainmüin na aa'inmajüliikana sünain nümüin, ‘Nieechi kojutka chi tachonkai natüma’, nümakalaka. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MT21_38","070_21_38","MAT","21","38","38","“Nayasa na aa'inmajüliikana ne'raiwa'aya chi nüchonkai nüpanapa, aashajaajiraashii naya: ‘Iseeichi chi apaaneechikai amüin tü apainkat. Joo'uya wo'utaiwa naa'in süpüla wayainjanain makatüin apüla shia’, müshii naya. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MT21_39","070_21_39","MAT","21","39","39","Nayu'tkalaka joo nia anooipa'amüin je no'utakalaka naa'in. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MT21_40","070_21_40","MAT","21","40","40","“Tasakirüin paala jia: ¿Kaseerü naa'inraka chi ka'apainseshikai naka na aa'inmajüliikana?”, nümakalaka Jesús namüin na laülaayuu judíokana. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MT21_41","070_21_41","MAT","21","41","41","Nasouktakalaka nümüin: —Nnojoleena nümüliajüin na aa'inmajülii e'rüliikana wayumüin. Nu'uteena aa'in naya. Je naa'inmajireerü tü nüpünajüinkat wayuu naata aapawalinjatkat nümüin waneepia tü süpüshikat süchon tü a'ttieekat sükotchajünajatkat o'u —namakalaka nümüin Jesús. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MT21_42","070_21_42","MAT","21","42","42","Nümakalaka Jesús namüin: —Soto jaa'in tü ashajünakat paala sulu'u tü nüchikimaajatkat Maleiwa: “Tü ipa ayouktünakat natüma na akumajüliikana miichi, ekeraajüitpa sünain anain ma'i shia süpüla akumajia miichi. Chi e'itaakai tü ipakat, nia Maleiwa. Je patatsü ma'i waa'in süka we'rüin tü naa'inrakat”, makat. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MT21_43","070_21_43","MAT","21","43","43","“Tamüshii paala jia: Mayaashiije e'itaaushin jia paala sümaiwa süpüla eeinjanain jia nümaa Maleiwa eere nuluwataain, nuu'ule'ereena jia suulia tia. Nayeena e'itaanaka nütüma na eekai naa'inreerüin tü nuluwataakat anain. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MT21_44","070_21_44","MAT","21","44","44","Otta tayakai, taya'aya chi ipa jiyouktakai. Je sükajee tia, soto jaa'in wane kasa. Taya'aya chi Nüneekajalakai Maleiwa, je chi eekai niyouktüin taya, amülouijeechi”, nümakalaka Jesús namüin. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MT21_45","070_21_45","MAT","21","45","45","Otta müshi'iya na laülaayuushiikana na'akajee na sacerdote judíokana je na fariseokana, naapapa tü nüküjaitpakat Jesús, nayaawata aa'u sünain nayain müin aka naa'in na aa'inmajülii e'rüliikana wayumüin sulu'u tü nüküjaitpakat achiki Jesús. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MT21_46","070_21_46","MAT","21","46","46","Kee'ireesü ma'i naa'in nata'üleein Jesús, otta nnojoishi nata'ülüin süka mmolüin naya seema tü wayuu kamalainkat amüin nünüiki Jesús süka niain wane nünüikimaajachi Maleiwa saajüin tü wayuukolüirua. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MT22_1","070_22_1","MAT","22","1","1","Ayatshi Jesús sünain naashajaain namaa na laülaayuu judíokana sünain nikirajüin naya süka sukuaippa tü kasa e'nnakat sainküin mma. Müshi nia namüin: ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MT22_2","070_22_2","MAT","22","2","2","“¿Jamüsü, saa'in jümüin, tü nukuaippakat Maleiwa sünain aluwatawaa? Tü nuluwataayakat Maleiwa, müsü aka saa'in nukuaippa wane aluwataashi ekeraajakai wane ekawaa miyo'u shikiira ka'wayuusee nütüma wane nüchon. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MT22_3","070_22_3","MAT","22","3","3","Nüjütakalaka na nüchepchiakana süpüla neenajüinjatüin wane wayuuirua sünainmüin tü mi'iraakat. Nayasa'a na eenajiruushikana napüshua, oo'ulaayaa müshii naya suulia antaa sünainmüin tü mi'iraakat. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MT22_4","070_22_4","MAT","22","4","4","“Niasa chi aluwataashikai, nüjütakalaka nüchikua wane nüchepchiairuaya nanainmüin na eenajiruushikana süpüla namüinjatüin namüin: ‘Joo'uya jümaala, kettaaitpa tü eküütkat jüpüla. Shia o'utinnaka aa'in tü paa'a kaüsüsükat ma'i süpüla tü mi'iraakat. Anakaja müleka ju'unamaatüle chamüin nipialu'umüin chi aluwataashikai sünainmüin tü ekawaakat shikiirakat tü ka'wayuuseekat nütüma chi nüchonkai’. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MT22_5","070_22_5","MAT","22","5","5","“Otta na eenajiruushikana napüshua, nnojotsü kapülain naa'in shia. No'unayaa namakalaka sünain na'yataain. Eeshii o'unakai sünain apünajaa, sünain ayalajaa je sünain oikkawaa. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MT22_6","070_22_6","MAT","22","6","6","Otta na waneeirua eenajiruushikana, ne'ra'ala amüinchii na achepchiee ajütüüshikana nanainmüin. Nata'ülakalaka naya süpüla no'utaa aa'in. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MT22_7","070_22_7","MAT","22","7","7","Niasa chi aluwataashikai, naashichijaakalaka ma'i. Nüjütakalaka na nüsurulaatsekana süpüla no'una'alüin naa'in na uwomuyuushiikana je süpüla na'ajüinjatüin tü miichikalüirua sulu'u tü pueulo kepiakat alu'u naya. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MT22_8","070_22_8","MAT","22","8","8","“Nümakalaka chi aluwataashikai namüin na nüchepchiakana: ‘Kettaaitpa tü ekawaakat. Otta na eenajiruushikana tatüma, nnojoliija'a wayuuin anashii süpüla antaa sünainmüin tü mi'iraakat. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MT22_9","070_22_9","MAT","22","9","9","Anakaja müleka ju'unüle joolu'u chaa metkaaralu'upünaa süpüla shiain jeenajüin wayuu eekai eein ne'e sünainmüin tü ekawaakat’, nümakalaka namüin. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MT22_10","070_22_10","MAT","22","10","10","No'unakalaka na nüchepchiakana chaa metkaaralu'upünaa sünain nantirüin süpüshua wayuu eekat napüla sünainmüin tü mi'iraakat, wayuu eekai anamiain je eekai mojulaain. Wotokalaka nipia chi aluwataashikai süka süntüin wayuu watta saalin sünainmüin tü ekawaakat shikiirakat ka'wayuusee nütüma chi nüchonkai. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MT22_11","070_22_11","MAT","22","11","11","“Wanaa sümaa nekaain na wayuukana, antüshi chi aluwataashikai na'akamüin. Ni'rakalaka wane wayuu sulu'u ne'e wane nüshe'in nnojotsü süpülajatüin wane mi'iraa shikiira ka'wayuusee. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MT22_12","070_22_12","MAT","22","12","12","Nümakalaka chi aluwataashikai nümüin: ‘Waa'iraa, ¿jamüshi yaaka'a pia sulu'u wane püshe'in nnojotkat süpülajatüin wane mi'iraa shikiira ka'wayuusee?’, nümakalaka. Otta chi wayuukai, ko'utüshi nia nuulia. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MT22_13","070_22_13","MAT","22","13","13","“Nümakalaka joo chi aluwataashikai namüin na nüchepchiakana: ‘Jüüttaa jümaala nütüna oo'ulaka nüsa'a chira wayuukai. Jujuittira nia anooipa'amüin sa'akamüin tü piyuushikat eere shi'yalajüin ma'i wayuu waneepia sütüma tü müliaa shi'rakat’, nümakalaka. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MT22_14","070_22_14","MAT","22","14","14","“Tamüshii paala jia: Eenakünüsü wayuu wainma nütüma Maleiwa chaa eemüinre nuluwataain. Otta na'aka na eenakünakana, eeshii wainma eekai nayouktüin antaa”, nümakalaka Jesús namüin. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MT22_15","070_22_15","MAT","22","15","15","Shiasa mapa tia, no'unakalaka na fariseokana nüma'anajee Jesús süpüla naashajaajiraain süchiki tü naa'inrüinjatkat nüka. Kee'ireesü naa'in nanteein sünain wane pütchi sa'aka tü nümakat Jesús süpüla süsalainjachin nia natüma. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MT22_16","070_22_16","MAT","22","16","16","Najütakalaka na fariseokana wane na nekirajüinkana nünainmüin Jesús oo'ulaka wane nümaajanakana Herodes chi sülaülashikai mma, sünain namüin nümüin Jesús: —Ekirajüikalee, watüjaa aa'uchi pia sünain shiimüin tü pümakat sünain ekirajaa tü nuluwataakat anain Maleiwa, je sünain matüjüin pia kachekalaa su'utku wayuu. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MT22_17","070_22_17","MAT","22","17","17","Wasakiree amüinchi pia sünain wane kasa: ¿Anashiisü saa'in pümüin wawalaajüle tü neerü nümüinjatkat César chi joyotokai cha'aya Roma sünain aluwatawaa saa'u mmakat, nnojottaapa anain? ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MT22_18","070_22_18","MAT","22","18","18","Otta müshia Jesús, süka niyaawatüin saa'u sünain naa'inreein kasa mojusü nümüin, nümakalaka namüin: —Jia piamakana o'upünaa, ¿jamüsü juu'ulakeeka'a taa'in süka pütchi shii'iree süsalainjachin taya jütüma? ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MT22_19","070_22_19","MAT","22","19","19","Iche'era tamüin wane neerü kachueera awalaajiapü'ükat nümüin chi sülaülashikai mma, te'raiwa shia —nümakalaka Jesús namüin. Nasaajakalaka tü neetkat nümüin. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MT22_20","070_22_20","MAT","22","20","20","Nüsakirakalaka naya Jesús: —¿Jara kayaakuaka tü sünainkat? ¿Jara kanüliamaajachika shian? —nümakalaka namüin. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MT22_21","070_22_21","MAT","22","21","21","—Shia niyaakua oo'ulaka nünülia César tü sünainkat —namakalaka nümüin. Asouktüshi Jesús: —Tamüshii paala jia: Anakaja müleka jaa'inrüle tü nuluwataakat anain César otta jaa'inrüinjatü tü nuluwataakat anain Maleiwaya —nümakalaka namüin. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MT22_22","070_22_22","MAT","22","22","22","Ponokalaka ma'i naa'in nayakana tü nüsouktiakat Jesús. No'unakalaka nüma'anajee sükajee tia. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MT22_23","070_22_23","MAT","22","23","23","Antüsü so'u ka'ikat tia nünainmüin Jesús süpüla süsakirayaainjachin nia wane wayuuirua judío kanüliasü “saduceo” münüin. Nnojoleerü oso'irawaa aa'inyüü süchikijee ouktaa müsü tü shikirajapü'ükat anain tü wayuukolüirua. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MT22_24","070_22_24","MAT","22","24","24","Namakalaka joo nümüin Jesús: —Ekirajüikalee, müsü nünüiki Moisés wamüin sulu'u tü ashajünakat paala: “Müleka ouktüle wane wayuu sümaa machoin nia, anashi müleka niisarüle chi nimüliakai nüchukumüin süpüla kachooinjatüin tü jietkat nütüma”, müsü. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MT22_25","070_22_25","MAT","22","25","25","Eetaashiija'a akaratshishii wayuu pawalaawashii. Ka'wayuuseshi chi epayaakai sümaa ouktüin nia machoinwa'aya sümüin tü nu'wayuusekat. Niisatkalaka chi nimüliakai sümüin tü jietkat. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MT22_26","070_22_26","MAT","22","26","26","Ouktataashija chii'iya nnojoiwa'aya kachoin sümüin tü jietkat. Eisattaaja'a joo wane'eya nüchukumüin. Mataaja'a aka nakuaippa napüshua na akaratshishiikana awalayuwaa. Ouktüshii naya sünain machoin sümüin tü jietkat natüma. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MT22_27","070_22_27","MAT","22","27","27","Je oo'uwo'utpa na su'wayuusekana napüshua, ouktüsü mapa shia nachiiruajee. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MT22_28","070_22_28","MAT","22","28","28","Su'wayuuseshii napüshua na akaratshishiikana kataiwa'aya so'u. Wasakiree amüinchi joo pia soo'opünaa tia: So'u tü ka'ikat suso'iraainjateetkat o'u saa'in wayuu paajüin, ¿jaraleechi ka'wayuuseka tü wayuu ouktama'akat? —namakalaka na saduceokana nümüin Jesús. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MT22_29","070_22_29","MAT","22","29","29","Nüsouktakalaka Jesús namüin: —Nnojotsü jiyaawatüin saa'u tü ashajuushikat sulu'u tü nüchikimaajatkat Maleiwa. Je nnojotsü jütüjaain naa'u Maleiwa sünain pülashaatain ma'i nia. “Nnojoleerü oso'irawaa aa'inyüü süchikijee ouktaa”, jümakalaka ne'e. Sükajee tia, nnojotsü lotüin tü jünoujakat. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MT22_30","070_22_30","MAT","22","30","30","Suso'iraapa saa'in wayuu süchikijee ouktaa, nnojoleerü pa'wayuuseewain, süka meenain aka naya saa'in nakuaippa na aapieekana chakana nüma'ana Maleiwa sümaa ma'wayuusein naya. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MT22_31","070_22_31","MAT","22","31","31","Jia manoujainsaliikana sünain suso'iraainjatüin saa'in wayuu, soto jaa'in tü nümakat chi Maleiwakai namüin na jutuushinuukana ashajünakat paala sünain maa: ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MT22_32","070_22_32","MAT","22","32","32","“Tayakai, Nümaleiwasekai Abraham, Nümaleiwasekai Isaac, Nümaleiwasekai Jacob”, müshi. Tamüshii paala jia: Chi Maleiwakai, nnojoishi Sümaleiwasein wayuu ouktüsü. Sümaleiwase eekai katüin so'u —nümakalaka Jesús namüin. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MT22_33","070_22_33","MAT","22","33","33","Je kettaapa nünüiki Jesús, ponusü ma'i saa'in tü wayuu wattakat saalin tü nikirajakat anain. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MT22_34","070_22_34","MAT","22","34","34","Otta na fariseokana, naapapa süchiki tü saduceokalüirua sünain yüütüin shia nütüma Jesús, nakotchajaakalaka nünainmüin Jesús. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MT22_35","070_22_35","MAT","22","35","35","Je na'aka na fariseokana, eeshi wane wayuu karalouktamaajachi. Süka kee'ireein ma'i naa'in nünteein sünain wane pütchi sa'aka tü nümakat Jesús süpüla süsalainjachin nia natüma, nüsakirayaain Jesús sünain wane kasa sünain nümüin nümüin: ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MT22_36","070_22_36","MAT","22","36","36","—Ekirajüikalee, ¿jarat alana'aleeka sünain anain sa'akajee süpüshua tü nuluwataakat anain waya Moisés? —nümakalaka nümüin. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MT22_37","070_22_37","MAT","22","37","37","Nüsouktakalaka Jesús nümüin: —Maleiwa, chi Pümaleiwasekai, anashi aire püpüla waneepia süka süpüshua paa'in. Anashi jülüjüle paa'in Maleiwa waneepia. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MT22_38","070_22_38","MAT","22","38","38","Alana'aleesia ma'i tüü sa'akajee süpüshua tü nuluwataakat anain jia Moisés. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MT22_39","070_22_39","MAT","22","39","39","Je eesü wane'eya alana'aleesia ma'i sünain anain, müsü mayaa: Anasü aire püpüla wayuu süpüshua maa aka alin pia püpülajiraa. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MT22_40","070_22_40","MAT","22","40","40","Tü piamasükat, shia saa'inka süpüshuale'eya tü nuluwataakat anain Moisés je süpüshuale'eya tü nekirajapü'ükat anain na nünüikimaajanakana Maleiwa. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MT22_41","070_22_41","MAT","22","41","41","Sünain eein na fariseokana jutkatüin nü'ütpa'a Jesús, nüsakirakalaka naya: ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MT22_42","070_22_42","MAT","22","42","42","—¿Jarai chi Cristokai anülia saa'in jümüin? ¿Jarai koo'uliwo'uka nia? —nümakalaka namüin. —Nia koo'uliwo'uka David —namakalaka nümüin. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MT22_43","070_22_43","MAT","22","43","45","Nümakalaka Jesús namüin: —Soto jaa'in nünüiki David, tü nümakat paala nütüma chi Naa'inkai Maleiwa sünain maa: “Müshi chi Maleiwakai nümüin chi Tasenyotsekai: ‘Kojutshaatashi pia tatüma. Püikkalaa puluwataaiwa tekialu'ujee. So'u wane ka'i, tayamüleerü tü pü'ünüükalüirua süpüla malainjatüin shiairua püpüla’ ”. “Tasenyotsekai” nümüleje'e David nümüin Cristo, ¿jamakuaippalinjachi nuu'uliwo'ulaaka'a ne'e nia? —nümakalaka Jesús namüin. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MT22_46","070_22_46","MAT","22","46","46","Otta na fariseokana, isasü nachiki asouktaa ni'ipajee Jesús. Je süchikijeere'eya ka'ikat tia, noo'ulaaichipa suulia nasakirayaain. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MT23_1","070_23_1","MAT","23","1","1","Shiasa süchikijee tia, nümakalaka Jesús sümüin tü wayuu wattakat saalin oo'ulaka namüin na nikirajüinkana: ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MT23_2","070_23_2","MAT","23","2","2","“Na karalouktamaajanakana oo'ulaka na fariseokana, naya laülaashiika süpüla ekirajaa wayuu sünain tü nüshajakat Moisés. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MT23_3","070_23_3","MAT","23","3","3","Je sükajee tia, anakaja müleka joonoole sümaa süpüshua tü naluwataakat anain. Akatsa nnojolüin jüshateein nakuaippa, süka wayuuin ne'e naya piama o'upünaachii saa'u nnojolüin naa'inrüin tü nuluwataakat anain Moisés. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MT23_4","070_23_4","MAT","23","4","4","Naluwataain tü wayuukolüirua sünain aa'inraa kasa kapüleesü sümaa nnojoliin eeyaain nakaalinjüin shia. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MT23_5","070_23_5","MAT","23","5","5","“Tü kasa naa'inrakat, naa'inrüin ne'e süpüla ne'nnüin sütüma wayuu je süpüla ne'nnaajünüin sünain keisalain nakuaippa nu'upala Maleiwa. Miyo'u ma'i sot nashe'in je miyo'u ma'i tü kasa e'itaanakat natüma ne'ipolu'u je sünain natüna kalu'ukot wane pütchi nüchikimaajatkat Maleiwa. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MT23_6","070_23_6","MAT","23","6","6","Yaletayaasü naa'in su'upala wayuu. Keejiasü namüin joyotoo sulu'u neinase na jülaülayuukana sünain wane ekawaa je sulu'u tü ekirajüleekat, ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MT23_7","070_23_7","MAT","23","7","7","je kojuteeshi naya sütüma wayuu chaa metkaaralu'u sümaa ‘Ekirajüikalee’ namüneein nasakünapa. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MT23_8","070_23_8","MAT","23","8","8","“Otta jiakana, süka waneeshin ne'e chi Jüsenyotsekai, anakaja müleka nnojorule kee'ireein jaa'in ‘Laülaashikalee’ jümüneein. Pawalaawashii jia jüpüshua, nnojotsü jaralüin alata'atalüin ajut. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MT23_9","070_23_9","MAT","23","9","9","Je anakaja müleka nnojorule ‘Taataa’ jümüin sümüin wayuu yaa saa'u mmakat, süka jamüin, waneeshin ne'e chi Jüshikai chakai iipünaa. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MT23_10","070_23_10","MAT","23","10","10","Je anakaja müleka nnojorule jücheküin ‘Ekirajüikalee’ jümünüin, süka jamüin, waneeshin ne'e chi Ekirajüikai jia, tayakai chi Cristo Nüneekajalakai Maleiwa. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MT23_11","070_23_11","MAT","23","11","11","Chi wayuu eekai nücheküin süpüleerua laülaain ja'aka, acheküshi ni'yataain jümaa jüpüshua. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MT23_12","070_23_12","MAT","23","12","12","Chi eekai yaletayaain nukuaippa su'upala wayuu, nnojoleechi kasajachin nümüin Maleiwa. Alu'usa chi eekai nnojolüin yaletayaain naa'in, kojuteechi nütüma. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MT23_13","070_23_13","MAT","23","13","13","“Jiakana karalouktamaajanakana oo'ulaka na fariseokana, jia piamakana o'upünaa, ‘Aisha'ajaa’ meena jia, süka kasalajaneerüin jümüin tü mojusü jaa'inrakat sünain junujulüin suulia wayuu tü nikirajakat anain Maleiwa süpüla shikerolüin nünainmüin eere nuluwataain. Nnojotsü joonooin amaa nünüiki Maleiwa je jutuunajüin nakuaippa na eekana naa'inreein tü nuluwataakat anain. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MT23_14","070_23_14","MAT","23","14","14","“Jiakana karalouktamaajanakana oo'ulaka fariseokana, jia piamakana o'upünaa, ‘Aisha'ajaa’ meena jia, süka kasalajaneerüin jümüin tü mojusü jaa'inrakat sünain ji'ike'erüin wayuu eekai ouktüin su'wayuuse shii'iree jaapaweein sükorolo. Je süchikijee, kama'ashii jia sünain jüchuntayaain nümüin Maleiwa su'upala wayuu shii'iree kojuteein jia sütüma. Alana'aleejeeria ma'i sünain süsalain jia nütüma Maleiwa saaliijee tia. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MT23_15","070_23_15","MAT","23","15","15","“Jiakana karalouktamaajanakana oo'ulaka fariseokana, jia piamakana o'upünaa, ‘Aisha'ajaa’ meena jia, süka kasalajaneerüin jümüin tü mojusü jaa'inrakat. O'unüshii jia sainküinpünaa mmakat süpüshua süpüla jime'ejüin saa'in wayuu wainma shii'iree süshatüin sukuaippa tü jünoulakat. Je chi eekai nüshatüin jukuaippa, alana'aleeshia sünain süsaleechin nia juulia chamüin Hadesmüin süpüleekat tü ouktüsükalüirua. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MT23_16","070_23_16","MAT","23","16","16","“Jia e'itaaushikana jaashin süpüla jii'iyatüinjatüin tü wopukot sümüin wayuu eekai mo'uin sünain mo'uinya ne'e jia, ‘Aisha'ajaa’ meena jia, süka kasalajaneerüin jümüin tü mojusü jaa'inrakat, makana sünain ekirajaa: ‘Müleka pansaale jünüiki sulu'u sünülia tü a'waajüleekat Maleiwa sünain jaa'inrüinjatüin wane kasa, nnojoleerü anoujünüin jümüin. Otta müleka pansaale jünüiki sulu'u sünülia tü ooro sulu'ukot tü a'waajüleekat Maleiwa, anoujüneerü jümüin’, müshii jia. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MT23_17","070_23_17","MAT","23","17","17","Jia maa'inkana aa'in, jia mo'usaliikana, ¿jamüshii nnojoliika'a jiyaawatüin saa'u sünain shiain alana'aleein ma'i tü a'waajüleekat Maleiwa suulia tü ooro sulu'ukot? Tü oorokot, kojutsü nümüin Maleiwa süka sulu'uin ne'e shia tü a'waajüleekat. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MT23_18","070_23_18","MAT","23","18","18","“Otta mataatshii joo jia'aya: ‘Müleka pansaale jünüiki sulu'u sünülia tü a'ajüleekat sulu'ukot tü a'waajüleekat Maleiwa sünain jaa'inrüinjatüin wane kasa, nnojoleerü anoujünüin jümüin. Otta müleka pansaale jünüiki sulu'u sünülia tü kasa aapünakat saa'u, anoujüneerü jümüin’, mapü'üshii jia. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MT23_19","070_23_19","MAT","23","19","19","Jia mo'usaliikana, ¿jamüshii nnojoliika'a jiyaawatüin saa'u sünain shiain alana'aleein ma'i tü a'ajüleekat suulia tü aapünakat? Tü aapünakat, kojutsü nümüin Maleiwa süka saa'uin ne'e tü a'ajüleekat. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MT23_20","070_23_20","MAT","23","20","20","Je sükajee tia, chi eekai pansaain nünüiki sulu'u sünülia tü a'ajüleekat sünain naa'inrüinjatüin wane kasa, sulu'usia ne'e sünülia tü asülajünakat saa'u. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MT23_21","070_23_21","MAT","23","21","21","Aka'aya chi eekai pansaain nünüiki sulu'u sünülia tü a'waajüleekat Maleiwa, sulu'usia ne'e nünülia chi kepiakai sulu'u. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MT23_22","070_23_22","MAT","23","22","22","Je chi eekai pansaain nünüiki sulu'u sünülia tü kasa chakat iipünaa, sulu'usia ne'e sünülia niinase Maleiwa oo'ulaka niakai chi joyotakai saa'u. Niainjachi kojutka jütüma nümüiwa. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MT23_23","070_23_23","MAT","23","23","23","“Jiakana karalouktamaajanakana oo'ulaka fariseokana, jia piamakana o'upünaa, ‘Aisha'ajaa’ meena jia, süka kasalajaneerüin jümüin tü mojusü jaa'inrakat sükajee kachekala'atain jia sümüin wayuu sümaa nnojolüin jümüliajüin eekai müliain, je sükajee nnojolüin jaa'inrüin tü jümakat nümüin Maleiwa. Nnojoishii jia ta'ülüjüin amüin saaliijee jüsülajüin süpüshi ji'yataain nümüin Maleiwa, süka shiain tü nuluwataakat anain Moisés. Nnojoishii jia ta'ülüjüin amüin saaliijee jüsülajüin süpüshi süpana wunu'u eekai ekünaajuulin. Shia sünainjee nnojolüin jaa'inrüin süka süpüshua jaa'in tü alana'aleekat sünain anain, maa aka alin Maleiwa jüpüla je jaa'inrüin tü anakat sümüin wayuu süpüshua. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MT23_24","070_23_24","MAT","23","24","24","E'itaaushi jia jaashin süpüla jii'iyatüinjatüin tü wopukot sümüin wayuu eekai mo'uin sünain mo'uinya ne'e jia. Shiakalajasa kamaain ma'i jaa'in tü nnojotkat che'ojaain suuliale'eya tü che'ojaakat ma'i süpüla jaa'inrüin. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MT23_25","070_23_25","MAT","23","25","25","“Jiakana karalouktamaajanakana oo'ulaka fariseokana, jia piamakana o'upünaa, ‘Aisha'ajaa’ meena jia, süka kasalajaneerüin jümüin tü mojusü jaa'inrakat. Jiakana keisalakana ma'i ne'e sümüin jiitain je jüpülaatse süpüla uleinjatüin shia, nnojotkalajasa jiisalajüin jaa'in süpüla uleinjatüin shia. Yarüttüsü ma'i, süka jülüjain jaa'in kasa mojulu'ut waneepia, maa aka kachiiruaa aa'in washirüü. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MT23_26","070_23_26","MAT","23","26","26","Jia fariseo mo'usaliikana, juu'ulaa suulia yarüttüin jaa'in süpüla juuntüinjatüin jaa'inrüin tü nüchekakat Maleiwa jüpüleerua. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MT23_27","070_23_27","MAT","23","27","27","“Jiakana karalouktamaajanakana oo'ulaka fariseokana, jia piamakana o'upünaa, ‘Aisha'ajaa’ meena jia, süka kasalajaneerüin jümüin tü mojusü jaa'inrakat. Maa aka tü amouyuukolüirua sünain anasüin ma'i shiyolojo süka kasuuin ma'i sütüma tü kaatkat, sünain wotüin ma'i shiimse wayuu je süpüshua kasa yarüttüsü, ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MT23_28","070_23_28","MAT","23","28","28","aka'aya jiakana piamakana o'upünaa: E'nnüshii jia sütüma wayuu sünain anamiain süka jaa'inrüin su'upala tü nüchekakat Maleiwa jaashin. Otta yaa sulu'u jaa'in, kee'ireesü jaa'in tü mojusükot. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MT23_29","070_23_29","MAT","23","29","29","“Jiakana karalouktamaajanakana oo'ulaka fariseokana, jia piamakana o'upünaa, ‘Aisha'ajaa’ meena jia, süka kasalajaneerüin jümüin tü mojusü jaa'inrakat sünain kojutuyaain jütüma na nünüikimaajanakana Maleiwa paala sümaiwa je na wayuukana eekai lotüin nakuaippa nu'upala Maleiwa. Jaainjirayaa atachii naya shii'iree ‘kojutuleeka ma'i naya natüma’ sümeein wayuu jümüin. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MT23_30","070_23_30","MAT","23","30","30","Je jaajüin jiakana, jiyouktüin tü naa'inrakat paala na jutuushinuukana sünain no'utirüin naa'in na nünüikimaajanakana Maleiwa. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MT23_31","070_23_31","MAT","23","31","31","Jiyaawata aa'ulu sünain noo'uliwo'uin jia na wayuu o'utakana naa'in na nünüikimaajanakana Maleiwa. Shiimüin sünain müinya aka jia naa'in na jutuushikanairua. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MT23_32","070_23_32","MAT","23","32","32","Acheküsü jaa'inrüinjatüin joolu'u taka tü kasa mojusü sulu'ukat jaa'in süpüla shikeraajüin jütüma tü kasa mojusü no'ttakat anain na jutuushikanairua. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MT23_33","070_23_33","MAT","23","33","33","“Jiakana wüi ouktasiro'ut, e'rülii wayumüin jia. Shiimüin sünain süsaleenain jia nütüma Maleiwa. Nüjüteena jia sa'akamüin tü sikikat kanüliakat Hades eere süpülee tü ouktüsükalüirua. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MT23_34","070_23_34","MAT","23","34","34","Ajüteechi taya jünainmüin wayuu jaapiainjatkat nünüiki Maleiwa, wayuu eekai kekiin, oo'ulaka wayuu ekirajülin. Eejeena eekai jükachereenain süpüla ouktaa. Eejeena eekai ji'yaateenain sulu'u tü ekirajüleekat. Eejeena eekai jülojüin nachiirua sulu'upünaa tü pueulokat süpüshua. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MT23_35","070_23_35","MAT","23","35","35","Otta tü kasa jaa'inreetkat naka na wayuukana tajütajanakana jünainmüin, kasalajaneerü jümüin maa'aya aka kasalajaneerüin namüin na jutuushinuukana tü kasa mojusü naa'inrakat namüin napüshuale'eya na wayuu lotokana akuaippa nu'upala Maleiwa o'utinnakana aa'in süchikijee sükumajünüin tü mmakat. O'ttüsü nüka Abel nünainmüinre'eya Zacarías chi nüchonkai Berequías, chi o'utünakai aa'in pasanain sünain tü a'ajüleekat sümaa tü a'waajüleekat. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MT23_36","070_23_36","MAT","23","36","36","Jia wayuu katakana o'u maa'ulu yaa, shiimüin ma'i tü taküjaitpakat jümüin sünain kasalajaneerüin jümüin jaainjala, tü shikeraajiakat tü kasa mojusü no'ttakat anain na jutuushikanairua”, nümakalaka Jesús namüin na wayuukana. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MT23_37","070_23_37","MAT","23","37","37","Jülüjakalaka naa'in Jesús tü wayuukolüirua eekat sulu'u Jerusalén sünain nümüin mayaa: “Aituala ma'i jia wayuu Jerusalénje'ewaliikana, jia o'utakana naa'in süka ipa na nünüikimaajanakana Maleiwa aluwataaushikana jünainmüin. Kee'ireepü'üsü ma'i taa'in taa'inmajüin jia, maa aka saa'inmajüin süchon wane kaliina. Otta jiakana, jiyouktajaa amaalü tia. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MT23_38","070_23_38","MAT","23","38","38","Sükajee tia, nnojoliinapa kasajanain jia nümüin Maleiwa. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MT23_39","070_23_39","MAT","23","39","39","Müshi taya joolu'u jümüin jia manoujainsaliikana tanain: Nnojoleechi taya ji'rüin tachikua wane'ere'eya jümaleepa tamüin, ‘Anata'aleeshija'a ma'i chi Nüjünalakai Maleiwa’ ”, nümakalaka Jesús. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MT24_1","070_24_1","MAT","24","1","1","Nujuittakalaka Jesús sulu'ujee tü a'waajüleekat Maleiwa. Wanaa sümaa nu'unajachin yalajee, arütkaashii na nikirajüinkana nünainmüin sünain namüin nümüin: —Piirakaa sümüin tü miichikalüirua yaaya sulu'u süpaatiase tü a'waajüleekat Maleiwa. Anasü ma'i shiyolojo —namakalaka nümüin. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MT24_2","070_24_2","MAT","24","2","2","Nümakalaka Jesús namüin: —¿Ponosü ma'i jaa'in tü a'waajüleekat? Shiimain tü tamakat jümüin: Süpüshua türa ipa ji'rakat joo müinma'a yaa, ojuttinneerü shia mmolu'umüin sünain süsolojüneerüin so'uweena wane ka'i —nümakalaka namüin. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MT24_3","070_24_3","MAT","24","3","3","Shiasa nantapa sünainmüin tü wutai kanüliakat Olivos, wanaa sümaa joyotüin Jesús cha'aya, arütkaashii na nikirajüinkana namüiwa nünainmüin süpüla nasakirüin nia: —¿Joujaleerü sujuttinnaka tü a'waajüleekat Maleiwa? —namakalaka nümüin. Nasakirakalaka nia nachikua: —¿Kasa shiyaawaseetka wamüin süpüla watüjaainjatüin saa'u sünain sülü'ülüin pükalia süpüla piweetüinjachin, tü sükaliajatkat saja'lajaain kasakat süpüshua? —namakalaka nümüin. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MT24_4","070_24_4","MAT","24","4","5","Nümakalaka Jesús namüin na nikirajüinkana sümaa tü wayuukolüirua: “Anteerü wayuu wainma sünain maa: ‘Taya'aya Cristokai’, meena. Pülashii naya nütüma Maleiwa naashin. Jalia jia suulia anouja'alaa na'alain naya wayuukana maa aka sünoujeerüin wayuu wainma nanain. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MT24_6","070_24_6","MAT","24","6","6","Ja'itaina jia aapüin süchiki kasachiki sainküin mmakat süpüshua, nnojo jainkuuin aa'in sütüma. Ja'itakaje tiairua, nnojotsü shiain shiyaawasein sünain süntüitpain tü ka'i saja'lajaainjatkat o'u kasakat süpüshua. Alatüinjatia ne'e kasa eekai müin aka tüü süpülapünaa süntüin ka'ikat tia. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MT24_7","070_24_7","MAT","24","7","7","Atkaajiraajeerü wayuu sainküin mmakat süpüshua. Mülieerü ma'i saa'in wayuu sütüma jamü je sütüma ayuulii sainküin mma. Je akutkujaweerü tü mmakat sainküin mma. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MT24_8","070_24_8","MAT","24","8","8","Je süpüshua tü müliaa shi'reetkat wayuu süpülapünaa teweetüin tayakai, meerü aka su'ttakai saalin jo'uu sümüin jieyuu. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MT24_9","070_24_9","MAT","24","9","9","“Ata'ünneena jia sütüma wayuu süpüla müliainjatüin ma'i jaa'in sütüma sümaa su'utireerüin jaa'in. Je saaliijee jünoujain tanain, maalinjeena jia süpüla wayuu sainküin mmakat süpüshua. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MT24_10","070_24_10","MAT","24","10","10","Otta wayuu wainma, oo'ulaajeena suulia anoujaa tanain so'uweena ka'ikat tia. Ataüjiraweerü wayuu nanainmüin na laülaayuukana saa'u kanainjiraain saa'in. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MT24_11","070_24_11","MAT","24","11","11","“Je so'uweena ka'ikat tia, eejeena wainma na nünüikimaajanayaakana Maleiwa ja'aka. Je anoujüneerü na'alain sütüma wayuu wainma. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MT24_12","070_24_12","MAT","24","12","12","Koo'omüinjeerü wayuu kaainjarat sainküin mmakat. Je sükajee tia, oo'ulaajeerü wayuu wainma suulia aijirawaa. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MT24_13","070_24_13","MAT","24","13","13","Otta chi eekai nüchecherüin naa'in su'unnaa tü müliaa ni'rakat, ayateechi o'tte'ennüin tatüma. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MT24_14","070_24_14","MAT","24","14","14","Süpülapünaa süntüin tü ka'i saja'lajaainjatkat o'u kasakat süpüshua, aküjüneerü sümüin wayuu tü pütchi anasükat, tü süchikikat nukuaippa Maleiwa sünain aluwatawaa. Aküjüneerü sainküin mmakat süpüshua süpüla saapünüinjatüin sütüma wayuu süpüshua. Je kettaapa shia, anteerü sükalia saja'lajaainjatkat o'u tü kasakat süpüshua. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MT24_15","070_24_15","MAT","24","15","15","“Ji'reerü sha'watüin yaa sulu'u tü a'waajüleekat Maleiwa tü kasa kashüülasü nülerajüinjatkat anainjee Maleiwa tü a'waajüleekat, tü ashajünakat achiki paala nütüma Daniel chi nünüikimaajachikai Maleiwa. (Jia aashaje'erakana tü tashajakat, anakaja jiyaawatüle saa'u.) ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MT24_16","070_24_16","MAT","24","16","16","Je so'uweena ka'ikat tia, na wayuu kepiakana sulu'u tü mmakat Judea, anakaja müleka na'luwataale sa'akamüin tü uuchikat süpüla nanujulaainjanain cha'aya. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MT24_17","070_24_17","MAT","24","17","17","Chi wayuu joyotokoi sheemioushi tü nipiakat so'u ka'ikat tia, nnojoi nikerolüin paülü'ümüin süpüla nükotchajaain nükorolo. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MT24_18","070_24_18","MAT","24","18","18","Otta chi wayuu eekai ni'yataain sulu'u niyüüjase, anakaja nnojoire nüle'ejüin nipialu'umüin süpüla a'wanajawaa nüshe'in. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MT24_19","070_24_19","MAT","24","19","19","‘Aisha'ajaa’ meerü tü wayuu eekai ipoolüin je eekai sütulayülüinya süchon so'u ka'ikat tia, süka kapüleejeerüin ma'i süpüleerua awatawaa. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MT24_20","070_24_20","MAT","24","20","20","Jüchunta nümüin Maleiwa süpüla nnojolüinjatüin sülatüin jümüin tüü juyapü je so'u sükalia eemerawaa. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MT24_21","070_24_21","MAT","24","21","21","So'uweena ka'ikat tia, alana'aleejeeria ma'i tü müliaa shi'reetkat wayuu suulia tü shi'rakat wayuu paala sümaiwa süchikijee sükumajünüin tü mmakat je suulia tü shi'rakat wayuu maa'ulu yaa. Nnojoleerü wane müliaa eekai müin aka saa'in tia mapeena. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MT24_22","070_24_22","MAT","24","22","22","Müleka nnojoruleje saawalaain tü müliaakat, aja'lajaweerü wayuu süpüshua sütüma. Akatsa naawale'ereerüin shia Maleiwa naa'ujee na aneekuushikana nütüma. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MT24_23","070_24_23","MAT","24","23","23","“Je so'uweena ka'ikat tia, müleka jümünüle ‘Jiirakaa, ichaa Cristo chi Nüneekajalakai Maleiwa cha'aya’ je ‘Jiirakaa, anii nia yaaya’, müleka jümünüle, nnojo joonooin sümaa tia. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MT24_24","070_24_24","MAT","24","24","24","Je so'uweena ka'ikalüirua tia, eweeteechi wayuu eekai ‘Taya Cristoka’ nümeechin, je eekai ‘Taya wane nünüikimaajachikai Maleiwa’ nümeechin. Alaayuu ne'e nayairua. Pülashiijeena naya sünain naa'inreerüin tü kasa eekai müin aka saa'in tü nütüjakat apüleerua Maleiwa nümüiwa shii'iree nanoujüneein anain sütüma wayuu süpüshua, ja'itashii nnojoliin anoujünüin anain natüma na nüneekajalakana Maleiwa. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MT24_25","070_24_25","MAT","24","25","25","Taküjüin jümüin süchiki tü alateetkat nnojolüiwa'aya sülatüin süpüla yapainjanain jia süpüla. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MT24_26","070_24_26","MAT","24","26","26","“Müleka jümünüle ‘Iraa Cristo chi Nüneekajalakai Maleiwa, ichaa cha'aya isashiipa'a’, nnojo ju'unüin shi'ipajee tia sünain jüchajaain tachiki. Je müleka jümünüle ‘Iraa paülü'ü’, nnojo jünoujain tia. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MT24_27","070_24_27","MAT","24","27","27","Süka jamüin, maa aka tü shiyaakat juya shi'rakat wayuu süpüshua amachetaain chaa sirumatu'upünaa, akaweechia tayakai, chi Shipayakai Wayuu, tale'ejapa, shi'reechi wayuu süpüshua. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MT24_28","070_24_28","MAT","24","28","28","Müleka ji'rüle wane samulüirua, jütüjaa aa'ut sünain eein wane mürüt ouktüsü. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MT24_29","070_24_29","MAT","24","29","29","“So'uweena ka'ikat tia, süchikijee sükalia tü müliaakat, ‘Epiyuushijaajeechi chi ka'ikai, je oyokujaweechi chi kashikai, je ojunuwaajeerü tü jolotsükolüirua iipünaajee. Alanaajaweerü süpüshua'aya tü kasa chakat iipünaa’. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MT24_30","070_24_30","MAT","24","30","30","“Je wanaa ma'i sümaa tia, e'nneerü chaa sirumatu'u wane kasa atüjaaneetkat atüma saa'u sünain tantamaateechin tayakai chi Shipayakai Wayuu. Je tü wayuukolüirua sainküin mmakat süpüshua eekai nnojolüin sa'atapajüin taya, a'waateena naya süka mmolüin naya teema. Je shi'reechi taya wayuu, tayakai, chi Shipayakai Wayuu, sünain antaa sa'aka tü sirumakat. Anashaateerü ma'i tü tantiakat, süka tanteechin sünain pülashin je sünain e'itaaushin nütüma Maleiwa süpüla aluwatawaa wanaa nümaa. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MT24_31","070_24_31","MAT","24","31","31","Eweeteerü wane shipijana jontoroyoi emetuluinjatü ma'i. Je ajütüneena na aapiee nüma'anajeejanakana Maleiwa süpüla nakotchajüinjatüin tü wayuu aneekuushikalüirua nütüma sainküinjee tü mmakat süpüshua'ale. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MT24_32","070_24_32","MAT","24","32","32","“Soto jaa'in sukuaippa tü wunu'u ‘higuera’ münakat. Wanaa sümaa iyotüin süpana tü wunu'ukot, jütüjaa aa'ulu sünain sülü'ülüin süpüla sü'itüin iiwa. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MT24_33","070_24_33","MAT","24","33","33","Aka'aya ji'rapeena tü taküjaitpakat achiki jümüin, jütüjaweerü aa'u sünain sülü'ülüin ma'i takalia süpüla antaa. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MT24_34","070_24_34","MAT","24","34","34","Shiimüin ma'i tü tamakat jümüin, alateerü tüü süpülapünaa shi'rüin ouktaa tü wayuu eekat maa'ulu yaa. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MT24_35","070_24_35","MAT","24","35","35","Taso'iree aa'inchii jia joolu'u sünain wane kasa: Mayaainje saja'tteerüin tü kasakat cha'aya iipünaa oo'ulaka yaa mmolu'u so'uweena wane ka'i, tü pütchi tekirajapü'ükat anain jia, ayateerü süpüla ka'ikat süpüshua. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MT24_36","070_24_36","MAT","24","36","36","“Nnojotsü sütüjaain aa'u wayuu joujaleerüin sülatüin tü taküjaitpakat achiki jümüin. Ja'itakaje na aapiee chakana iipünaa, nnojotsü natüjaain aa'u. Nia ne'e chi Tashikai Maleiwa atüjaaka saa'u nümüiwa. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MT24_37","070_24_37","MAT","24","37","39","Soto jaa'in nüchiki Noé. Tü wayuukolüirua nnojoliiwa'aya no'otooin Noé sulu'umüin tü anuakat, ee'eraashii ne'e naya sünain nnojolüin jülüjain naa'in tü naainjalakat. Nnojotsü natüjaain aa'u tü kasa alatajatkat namüin. Je mapa no'otoopa Noé sulu'umüin tü anuakat, a'itüsü tü juyakat sünain miyo'uin ma'i shia süpüla ouktajatüin tü wayuukolüirua süpüshua'ale eekai nnojolüin nümaain Noé sulu'u tü anuakat. Akaweeria takalio'u tayakai, chi Shipayakai Wayuu, wanaa sümaa tanteechin tachikua. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MT24_40","070_24_40","MAT","24","40","40","Eejeena piamashii wayuu sünain a'yatawaa sulu'u nayüüjase. Tamaweechi wane. Oo'ulaka wane, tapüteechi. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MT24_41","070_24_41","MAT","24","41","41","Eejeena piamashii jieyuu sünain amoliinajaa. Tamaweerü wane. Oo'ulaka wane, tapüteerü. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MT24_42","070_24_42","MAT","24","42","42","“Je sükajee tia, anakaja müleka eere jaa'in tapüla tayakai, chi Jüsenyotsekai, süka tale'ejüinjachin tachikua jünainmüin so'uweena wane ka'i matüjaajuukat aa'u jütüma. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MT24_43","070_24_43","MAT","24","43","43","Soto jaa'in wane kasa. Wane wayuu nipiajachi, müleka nütüjaaleje saa'u tü ka'i nüntajaikai o'u wane ka'ruwarai, nnojoireeja süpüla nutunküinjachin suulia nikerolüin chi ka'ruwaraikai. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MT24_44","070_24_44","MAT","24","44","44","Müinjanaya jiakana, anashii müleka keraajüle jia sümaa eein jaa'in tapüla tayakai, chi Shipayakai Wayuu, süka tale'ejüinjachin tachikua jünainmüin so'uweena wane ka'i matüjaajuukat aa'u jütüma”, nümakalaka Jesús namüin. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MT24_45","070_24_45","MAT","24","45","45","Nikirajakalaka Jesús joolu'u süka sukuaippa tü kasa e'nnakat sainküin mma sünain jamüinjatüin nukuaippa nüntapeena sünain nümüin: “¿Jameechi wane achepchiee eekai kekiin ma'i sünain tütüin ma'i sünain tü aluwataanakat anain nia? E'itaaneechi nia sünain nekiipü'üin na waneeirua süpüla ekiraa naya. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MT24_46","070_24_46","MAT","24","46","46","Je nüle'ejapa chi nülaamainkai, talateerü ma'i naa'in nümaa müleka ayatüle naa'inrüin süpüshua tü ni'itaakat nüpüleerua. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MT24_47","070_24_47","MAT","24","47","47","Shiimüin tü tamakat jümüin, e'itaaneechi nia nütüma chi nülaamainkai süpüla laülaain saa'u süpüshua'ale tü kasa eekat nüma'ana. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MT24_48","070_24_48","MAT","24","48","48","“¿Jama müleka nnojorule jüüjüüin nia sümüin nünüiki chi nülaamainkai, müleka ‘Nnojoleechi antamaatüin chi talaamainkai nüchikua’ nümataarüle ne'e ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MT24_49","070_24_49","MAT","24","49","49","sünain emi'ijawaa oo'ulaka sünain eperuwawaa je sünain ni'yaajüin na achepchieekana wanaa nümaa? ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MT24_50","070_24_50","MAT","24","50","50","Antalaa meechia chi nülaamainkai so'u wane ka'i nnojotkat na'atapüin o'u nia. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MT24_51","070_24_51","MAT","24","51","51","Süsala meechia nia nütüma. Ni'ikajaajeechi nia na'akamüin na anoujayaashiikana nünüiki Maleiwa eere ne'rüin müliaa napüshua”, nümakalaka namüin na nikirajüinkana. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MT25_1","070_25_1","MAT","25","1","1","Ayatshi Jesús aashajaain namaa na nikirajüinkana je tü wayuukolüirua sünain nümüin namüin: “¿Jameerü wayuu so'uweena tü ka'i tanteetkat o'u tachikua süpüla taluwataain saa'u? Meerü aka saa'in nakuaippa wane polooshii majayünnüü e'rajaashii wane mi'iraa shikiira ka'wayuusee. No'unakalaka shipialu'umüin tü wayuu jeketüjatkat ka'wayuusein süpüla na'atapajüinjachin chi wayuu su'wayuuseinjachikai. Alü'üjashii naya naramparase wane'ewai nakua. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MT25_2","070_25_2","MAT","25","2","4","Kekiishii ma'i ja'raishii nanainjee na majayünnüükana, nnojotsü motüin naa'in nalü'üjüin wane'ewai nakua seite süpüla shii'irakainjatü sulu'u tü naramparasekat müleka saja'lajaale. Otta na wane ja'raishiikana majayünnüü, süka maa'in naa'in, motüsü naa'in nalü'üjüin seite süpüla shii'irakainjatü sulu'u tü naramparasekat. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MT25_5","070_25_5","MAT","25","5","5","Niasa chi jekechijachikai ka'wayuusein, koulainkalaka nia sünain antaa. Je süka nnojolüin nüntamaatüin, natunkeekalaka na majayünnüükana napüshua. Atunka müshi'iya naya. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MT25_6","070_25_6","MAT","25","6","6","“Je süse'eru'upünaa aikat, su'waatakalaka wane wayuu sünain maa: ‘Anii antüin chi ka'wayuuseinjachikai. Jalaina nüpanapa’. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MT25_7","070_25_7","MAT","25","7","7","Achijiraa müshi'iya napüshua na majayünnüü polooshiikana sünain yapainjatüin natüma tü naramparasekat süpüla napanapüin nia anooipa'a. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MT25_8","070_25_8","MAT","25","8","8","Otta na majayünnüü motokana aa'in seita, namakalaka namüin na eekana ama'ana: ‘Ayokujaweematüirü tü waramparasekalüirua süka yootchoin seita sulu'u. Anasü jüsülajüle wamüin süpüshi tü seita jüma'anakat’. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MT25_9","070_25_9","MAT","25","9","9","Nasouktakalaka na majayünnüü kama'anakana seita sünain namüin namüin: ‘Nnojo. Müleka wasülajüle seita jümüin, eesü süpüla nnojoleerüin wama'ana süpüla tü waramparasekalüirua müleka saja'lajaamaatüle sulu'u. Shia anaka alu'u müleka ju'unüle süma'anamüin wane wayuu eekai suikküin’. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MT25_10","070_25_10","MAT","25","10","10","“Shiasa nachikiru'u sünain achajawaa seita, antüshi chi ka'wayuuseinjachikai miichipa'amüin. Na majayünnüü apanapakana nia, ekerotshii joolu'u nümaa sulu'umüin tü miichikat sünainmüin tü ekawaakat. Je nekerolapa, süsürünnakalaka so'u tü miichikat. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MT25_11","070_25_11","MAT","25","11","11","“Shiasa süchikijee tia, nantakalaka na wane majayünnüükana so'ulu'umüin tü miichikat sünain namüin nümüin chi jekechikai ka'wayuusein: ‘Tepayachee, pujutala wapüleerua’, namakalaka. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MT25_12","070_25_12","MAT","25","12","12","Otta nümakalaka namüin: ‘Shiimüin tü tamakat jümüin sünain nnojoliinapain jamajanain jia tamüin’, nümakalaka chi jekechikai ka'wayuusein yaa paülü'üjee.” ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MT25_13","070_25_13","MAT","25","13","13","Müshi joo Jesús: “Tamüshii jia jüchikua: Anakaja müleka yapale jia sünain eein jaa'in tapüla tayakai, süka tale'ejüinjachin tachikua jünainmüin so'uweena wane ka'i matüjaajuukat aa'u jütüma”. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MT25_14","070_25_14","MAT","25","14","14","Nümakalaka joo Jesús nüchikua namüin: “¿Jameerü wayuu so'uweena tü ka'i tanteetkat o'u tachikua süpüla aluwatawaa saa'u? Meerü aka saa'in nakuaippa wane achepchiee a'yataashii nümüin wane wayuu washirü. O'unajachi nia süpüla kakaliaa sulu'umüin wane mma wattasü. Otta nüma'ichiki, neenajakalaka na nüchepchiakana nünainmüin süpüla ni'itaainjatüin najapulu'u tü nuwashirüinkat süma'inru'u nüle'ejüin, sünain nümüin namüin: ‘Süma'inru'u nnojolin taya jümaa, anuu taapüin jümüin tüü süpüla jiyalajüin kasa süka, jüikkaiwa shia, kachoinwa tü neetkat jütüma’, nümakalaka namüin. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MT25_15","070_25_15","MAT","25","15","15","Ni'itaain najapulu'u wane, ja'rai wo'ot neerü. Je najapulu'u wane, ni'itaain piama wo'ot. Oo'ulaka chi wane'e, wane wo'ot. O'unüsü nütüma süchiirua tü nountakat na nüchepchiakana. Je süchikijee tia, nu'unakalaka chamüin ee'ewaire nia. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MT25_16","070_25_16","MAT","25","16","16","Shiasa nüchikiru'u, chi nüchepchia ni'itaakai ajapulu'u jarai wo'ot neerü, o'ttüshi yaawalaja'a sünain ayalajaa kasa süpüla nuikkaain. Kachonkalaka tü neetkat nütüma, ja'rai wo'ot, maa'aya aka tü aapünakat paala nümüin. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MT25_17","070_25_17","MAT","25","17","17","Akaajaa chi naapakai amüin piama wo'ot, kachonsü nütüma piama wo'ot. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MT25_18","070_25_18","MAT","25","18","18","Otta müshia chi naapakai amüin wane wo'ot paala, nüpotüin wane ishi süpüla nunujulüinjatüin tü neetkat sulu'u. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MT25_19","070_25_19","MAT","25","19","19","“Shiasa mapa kakalia süchikijee, nüle'ejakalaka chi washitshikai nipialu'umüin süpüla nütüjaainjatüin saa'u sukuaippa tü neerü ni'itaakat paala najapulu'u na nüchepchiakana. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MT25_20","070_25_20","MAT","25","20","20","Chi nüchepchia kajapulu'ukai ja'rai wo'ot neerü, müshi nümüin: ‘Aluwataashikalee, anu'uya ja'rai wo'ot neerü süchon tü ja'raikat wo'ot neerü paapakat paala tamüin. Anuukalaka tü polookot wo'ot’, nümakalaka. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MT25_21","070_25_21","MAT","25","21","21","Nümakalaka joo chi washitshikai nümüin: ‘Tachepchiee, wayuuja'a eera anashi pia, anasü ma'i tü paa'inrakat. Saa'u pikeraajüin sümaa tü te'itaakat püpüleerua, mayaasüje palitchon shia, te'itaainjachi pia joolu'u süpüla laülawaa saa'u kasa wainma. Anakaja müleka talatüle ma'i paa'in wanaa tamaa’, nümakalaka chi washitshikai nümüin. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MT25_22","070_25_22","MAT","25","22","22","Chi nüchepchia kajapulu'ukai piama wo'ot neerü, müshi nümüin: ‘Aluwataashikalee, anu'uya piama wo'ot neerü süchon tü piamakat wo'ot neerü paapakat paala tamüin. Anuukalaka tü pienchikat wo'ot’, nümakalaka. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MT25_23","070_25_23","MAT","25","23","23","Nümakalaka chi washitshikai nümüin: ‘Tachepchiee, wayuuja'a eera anashi pia, anasü ma'i tü paa'inrakat. Saa'u pikeraajüin sümaa tü te'itaakat püpüleerua mayaasüje palitchon shia, te'itaainjachi pia joolu'u süpüla laülawaa saa'u kasa wainma. Anakaja müleka talatüle ma'i paa'in wanaa tamaa’, nümakalaka chi washitshikai nümüin. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MT25_24","070_25_24","MAT","25","24","25","“Otta chi nüchepchia kajapulu'ukai wane wo'ot neerü, müshi nümüin: ‘Aluwataashikalee, anuu tü waneekat wo'ot neerü paapakat tamüin paala. Sajatü ne'e shia tanujulüin sulu'u wane ishi süka mmolüin taya peema, süka wayuuin iche ajapüchi pia süpüla awalaajaa shi'yataain wayuu’, nümakalaka ne'e nümüin. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MT25_26","070_25_26","MAT","25","26","26","Nümakalaka chi washitshikai nümüin: ‘Tachepchiee, pia ku'lajaakai aa'in, pi'rala ne'e wayumüin tamüin tü paa'inrakat. Süka pütüjaainje taa'u sünain wayuuin iche ajapüchi taya, ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MT25_27","070_25_27","MAT","25","27","27","¿jamaka'a nnojotka'a paapüin tü neetkat sümüin wane wayuu süpüla shi'yate'erüin shia süpüla kachoinjatüin shia tapüla?’, nümakalaka nümüin. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MT25_28","070_25_28","MAT","25","28","28","“Nümakalaka joo chi washitshikai namüin wane nüchepchiakana: ‘Jüsüta jümata nuulia türa neerü nüma'anakat saapünaiwa nümüin chi kama'anakai poloo wo'ot. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MT25_29","070_25_29","MAT","25","29","29","Tamüshii paala jia: Chi wayuu eekai koo'omüin nütüma tü aapünakat nümüin, aapüneerü soo'omüin nümüin. Akaajasa chi eekai nnojolüin koo'omüin nütüma tü aapünakat nümüin, asütüneerü nuulia. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MT25_30","070_25_30","MAT","25","30","30","Je joolu'u, jujuittira chira achepchiee e'rüikai wayumüin anooipa'amüin sa'akamüin tü piyuushikat eere shi'yalajüin ma'i wayuu waneepia sütüma tü müliaa shi'rakat’. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MT25_31","070_25_31","MAT","25","31","31","“Je so'uweena tü ka'i tanteetkat o'u tayakai, chi Shipayakai Wayuu, sümaa eeinjanain napüshua na aapieekana tamaa, je sünain e'itaaushin taya nütüma Maleiwa süpüla aluwatawaa wanaa nümaa, o'tteechi taya sünain aluwatawaa. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MT25_32","070_25_32","MAT","25","32","32","Je so'uweena ka'ikat tia, okotchojüneerü tamülatu'umüin wayuu süpüshua sainküinjee mmakat süpüshua. Takatajeena na wayuukana maa aka nütüma wane anneetpü'ü sünain nükatajüin tü anneetkalüirua suulia tü kaa'ulakalüirua. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MT25_33","070_25_33","MAT","25","33","33","Na wayuu eekai naa'inrapü'üin tü nüchekakat chi Maleiwakai napüleerua, takataleena naya yaa tekialu'ujee. Otta müshi'iya na eekai nayouktapü'üin tü nüchekakat chi Maleiwakai napüleerua, takataleena naya yaa tepe'eru'ujee. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MT25_34","070_25_34","MAT","25","34","34","“Otta tayakai, chi Aluwataashikai, meechi taya namüin na wayuu yaakana tekialu'ujee: ‘Anata'aleeshiija'a ma'i jia nütüma chi Tashikai Maleiwa. Anakaja joolu'u jürütkaale tanainmüin süpüla eeinjanain jia waneepia wamaa chaa eere waluwataain, maa aka tü ni'itaatüjütkalia sümaiwa paala nükumajaiwa'aya tü mmakat je tü kasakat süpüshua. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MT25_35","070_25_35","MAT","25","35","35","Teenaküin jia süka jiainkain ekirüin taya wanaa sümaa ouktüinkain taya jamü, je süka jiain asirüinkain taya wüin wanaa sümaa münyaasüin taya, je süka jiain ekerotirüinkain taya jipialu'umüin wanaa sümaa waraitta'ain tamüin sainküinpünaa mma, ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MT25_36","070_25_36","MAT","25","36","36","je süka jiain kashe'inkain atüma taya wanaa sümaa mashe'inkain taya, je süka jiain aa'inmajüin taya wanaa sümaa ayuulin taya, je süka jiain antüinkain tanainmüin wanaa sümaa püreesainkain taya’, meechi taya namüin na wayuu yaakana tekialu'ujee. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MT25_37","070_25_37","MAT","25","37","37","Meenakalaka te'ipajee na yaakana tekialu'ujee, na aa'inrapü'ükana tü nüchekakat chi Maleiwakai napüleerua: ‘Senyotkalee, ¿joujachi pia we'rüin sünain jamüsirüü je wekirataalain pia? ¿Joujachi pia we'rüin sümaa münyaasüü je wasirataalain pia wüin? ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MT25_38","070_25_38","MAT","25","38","38","¿Joujachi pia we'rüin sünain waraitta'ain maa je wekerotittaalain pia wepialu'u? ¿Joujachi pia we'rüin sünain mashe'inyüü je kashe'intaalain pia watüma? ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MT25_39","070_25_39","MAT","25","39","39","¿Joujachi pia we'rüin sünain ayuulii je sünain püreesaa je wanattaalain pia?’, meena naya tamüin. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MT25_40","070_25_40","MAT","25","40","40","Otta tayakai, chi Aluwataashikai, meechi taya namüin: ‘Tamüsü paala tü shiimüinkat jümüin: Saa'u kamaneepü'üin jia sümüin wayuu eekai müliain, na aishiikana tapüla, na nnojoliikana jamajanain sümüin wayuu, kamaneeshii jia tamü'inya sükajee tia’, meechi taya namüin. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MT25_41","070_25_41","MAT","25","41","41","“Otta namüin na wayuu takatalakana yaa tepe'eru'ujee, na ayouktapü'ükana tü nüchekakat chi Maleiwakai napüleerua, meechi taya namüin: ‘Jiakana ayouktünüinapakana nütüma Maleiwa, ju'una jümata yaajee Hadesmüin eere süpülee tü ouktüsükalüirua, eere tü siki matüjüinsatkat ayokujawaa, tü siki e'itaaushikat nüpüla chi Yolujaakai oo'ulaka na a'yataashiikana nümüin. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MT25_42","070_25_42","MAT","25","42","42","Tayouktüin jia süka nnojolinkain jikirüin taya wanaa sümaa jamüsirüin taya, je süka nnojolinkain jüsirüin taya wüin wanaa sümaa münyaasüin taya, ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MT25_43","070_25_43","MAT","25","43","43","je süka nnojolinkain jikerotirüin taya jipialu'u wanaa sümaa waraitta'ain tamüin sainküinpünaa mma, je süka nnojolinkain kashe'in taya jütüma wanaa sümaa mashe'in taya, je süka nnojoliinkain jünalaain tamüin wanaa sümaa ayuulin je püreesain taya’, meechi taya namüin. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MT25_44","070_25_44","MAT","25","44","44","Meenakalaka te'ipajee na yaakana tepe'eru'ujee, na ayouktapü'ükana tü nüchekakat chi Maleiwakai napüleerua: ‘Senyotkalee, ¿joujachi pia we'rüin sünain jamüsirüü je nnojolin wakaaliijain pia? ¿Joujachi pia we'rüin sünain münyaasüü, sünain waraitta'ain maa sainküin mma, sünain mashe'inyüü, sünain ayuulii, je sünain püreesaa, je nnojoishi wakaaliijain pia paajüin?’, meena naya tamüin. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MT25_45","070_25_45","MAT","25","45","45","Otta tameechikalaka ne'ipajee: ‘Tamüsü paala tü shiimüinkat jümüin: Saa'u nnojotpü'üin kamaneein jia sümüin wayuu eekai müliain, na nnojoliikana jamajanain sümüin wayuu, nnojoliishii jia kamaneein tamü'inya sükajee tia’, meechi taya namüin. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MT25_46","070_25_46","MAT","25","46","46","“Najütüneenakalaka süsala naainjala so'umüin tü sikikat süpüla ka'ikat süpüshua. Otta müshi'iya na wayuu aa'inrapü'ükana tü nüchekakat chi Maleiwakai napüleerua, eejeena naya nümaa Maleiwa waneepia”, nümakalaka Jesús namüin na nikirajüinkana sümaa tü wayuukolüirua chaa saa'u tü wutai kanüliakat Olivos. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MT26_1","070_26_1","MAT","26","1","1","Niasa Jesús süchikijee tüü, nümakalaka namüin na nikirajüinkana: ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MT26_2","070_26_2","MAT","26","2","2","“Che'ojaasü piama ka'i ne'e süpüla su'ttüin tü ‘Pascuakat’, tü mi'iraa süpülajatkat sotüin waa'in wanaa sümaa nojuittinnüin na watuushinuukana sulu'ujee Egipto. Je so'u tia, ata'ünneechi tayakai, chi Shipayakai Wayuu, maa aka tü tamapü'ükat jümüin, süpüla takachennüinjachin süpüla ouktaa,” nümakalaka namüin. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MT26_3","070_26_3","MAT","26","3","3","Chakanaja'a akotchajaain Jerusalén na laülaashiikana na'akajee na sacerdote judíokana oo'ulaka na laülaayuushiikana naa'u na judíokana. Akotchajaashii naya sulu'u nipia Caifás, chi laülaashikai napüleerua na sacerdotekana, ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MT26_4","070_26_4","MAT","26","4","4","süpüla aashajaajirawaa süchiki tü naa'inrüinjatkat nüka Jesús. “Anakaja wata'ürüle nia sujuuna wayuu süpüla wo'utirüinjatüin naa'in. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MT26_5","070_26_5","MAT","26","5","5","Otta anasü müleka waa'inrüle tia süchikijee kettaain tü mi'iraakat suulia saashichija'alaain naalin woo'omüin tü wayuukolüirua”, müshii naya. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MT26_6","070_26_6","MAT","26","6","6","Antüshi Jesús sulu'u tü pueulo kanüliakat Betania nipialu'umüin wane wayuu Simón anüliai, chi ayuuishikai paala sütüma aja'ttaa ata. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MT26_7","070_26_7","MAT","26","7","7","Je wanaa sümaa nikaain Jesús, sürütkaakalaka nünainmüin wane jierü alü'üjasü wane pachiishichon akumajuushi süka ipa kanüliashi “alabastro” kalu'ushi wane “perfume” kojutüsü ma'i. Shi'yotokalaka tü perfumekat saa'u nikii. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MT26_8","070_26_8","MAT","26","8","8","Otta na nikirajüinkana ne'rapa tü saa'inrakat tü jietkat, mojushiisü namüin sünain naashajaajiraain mayaa: —¿Jamüsü sa'amülajaaka'a tü perfumekat? ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MT26_9","070_26_9","MAT","26","9","9","Kojutpaja'a ma'i shia. Anasüje müleka suikkünüle süpüla sükaaliijia wayuu eekai müliain —namajiraakalaka sünain nachiajaain shia. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MT26_10","070_26_10","MAT","26","10","10","Je naapapa Jesús tü naashajaajiraakat achiki, nümakalaka namüin: —Juu'ulaa suulia jiyoujüin tü jietkat. Anashaatasü ma'i tü saa'inrakat taka. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MT26_11","070_26_11","MAT","26","11","11","Na wayuu müliakana, eejeena jümaa waneepia süpüla jüsülajüinjanain namüin. Otta tayakai, süpülajachire joo yaawaa jümaa. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MT26_12","070_26_12","MAT","26","12","12","Sükajee tüü, shii'iyatüin tamüin tojut süpülapünaa tojoitünüin. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MT26_13","070_26_13","MAT","26","13","13","Tamüshii paala jia: Sainküin mma eepünaale süküjüneerüin tachiki tayakai chi O'tte'erüikai, ja'yeerü süchiki tü jietkat süpüla sotüinjatüin saa'in wayuu tü saa'inrakat —nümakalaka Jesús namüin na nikirajüinkana. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MT26_14","070_26_14","MAT","26","14","14","Niasa Judas Iscariote, napüshi na polooshiikana piammüin Aluwataaushikana, nu'unakalaka nanainmüin na laülaashiikana na'akajee na sacerdote judíokana sünain nümüin namüin: ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MT26_15","070_26_15","MAT","26","15","15","—Jereerü juwalaajüin tamüin müleka taapüle nikii Jesús jümüin —nümakalaka namüin. Otta nayakana, naküjakalaka süchiki nawalaajüin nia süka apünüin shikii neerü pülaata saa'u naapüinjachin nikii Jesús namüin. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MT26_16","070_26_16","MAT","26","16","16","Shiasa süchikijee tia, nüchajaain Judas sukuaippa naapüin nikii Jesús namüin. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MT26_17","070_26_17","MAT","26","17","17","Shiasa süntapa sükalia tü mi'iraa Pascua münakat, tü ekünapü'ükat anain tü pan ma'akasatkat soolojia, narütkaakalaka na nikirajüinkana nünainmüin Jesús sünain namüin nümüin: —¿Jalasü pücheküin süpüleerua weküinjatüin tü Pascuakat, wekeraajaiwa shia püpüla? —namakalaka nümüin. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MT26_18","070_26_18","MAT","26","18","18","Nüsouktakalaka Jesús namüin: —Ju'una yalamüin sulu'umüin tü pueulokat nünainmüin wane wayuu. Meenakalaka jia nümüin jüntapa nünainmüin: “Müshi chi Ekirajüikai: ‘Antüitpa tü takalia e'itaaushikat nütüma chi Tashikai. Ekaainjachi taya tü Pascuakat namaa na tekirajüinkana pipialu'u’, meena jia nümüin” —nümakalaka Jesús namüin. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MT26_19","070_26_19","MAT","26","19","19","No'unakalaka na nikirajüinkana nünainmüin chi wayuukai. Je nekeraajakalaka tü Pascuakat. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MT26_20","070_26_20","MAT","26","20","20","Shiasa joo aipa'a, aikkalaashi Jesús sünain ekawaa namaa na nikirajüinkana na polooshiikana piammüin. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MT26_21","070_26_21","MAT","26","21","21","Je wanaa sümaa nekaain, nümakalaka Jesús namüin: —Shiimüin tü tamakat jümüin, aapüneechi ekii taya nütüma wane ja'akajee —nümakalaka. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MT26_22","070_26_22","MAT","26","22","22","Mojukalaka ma'i naa'in na nikirajüinkana sütüma tü nümakat Jesús namüin. Namakalaka nümüin wane'ewaire nakua: —Senyotkalee, kasataalejese nnojolin tayain chia. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MT26_23","070_26_23","MAT","26","23","23","Nüsouktakalaka Jesús namüin: —Chi aapüinjachikai tekii, nieechi chi acholotitkai tü pankat shiroku tü shirakat asalaa wanaa tamaa. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MT26_24","070_26_24","MAT","26","24","24","Shiimüin sünain to'utinneechin aa'in maa aka tü ashajünakat paala tachiki tayakai, chi Shipayakai Wayuu. Otta chi aapüinjachikai tekii, alu'uleekaija'a ma'i nia. Anashije nnojolinkale jemelin nia —nümakalaka Jesús namüin. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MT26_25","070_26_25","MAT","26","25","25","Otta müshia Judas, chi aapüinjachikai nikii Jesús, nümakalaka nümüin: —Ekirajüikalee, kasataalejese nnojolin tayain paashajaain achiki —nümakalaka. —Pia taashajaaka achiki piakai —nümakalaka Jesús nümüin. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MT26_26","070_26_26","MAT","26","26","26","Wanaa sümaa nekaain, naapaakalaka Jesús wane pan sünain naapüin analu'ut nümüin Maleiwa saa'u. Nüshaletakalaka shi'ipawalin shia namüin na nikirajüinkana, sünain nümüin namüin: —Jaapaa jikaiwa tü pankat. Maa aka taapüin joolu'u jümüin tü pankat, meechia taya sünain aapajiraain tekii jaa'u jiakana —nümakalaka Jesús namüin. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MT26_27","070_26_27","MAT","26","27","27","Naapaakalaka joo Jesús wane iita kalu'usü wiino sünain naapüin analu'ut nümüin Maleiwa saa'u. Naapakalaka shia namüin na nikirajüinkana sünain nümüin namüin: —Anakaja müleka jüsüle jüpüshua wane'ewai jukua süpüshi tü asüüshikat. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MT26_28","070_26_28","MAT","26","28","28","Asüüshikat tüü, müsü aka sukuaippa tü tasha amülainjatkat süpüla nikeraajüinjatüin chi Maleiwakai tü pütchi jeket pansaatüjütkalia nütüma je süpüla sülatinnajatüin saainjala wayuu süpüshua. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MT26_29","070_26_29","MAT","26","29","29","Tamüshii paala jia: Je joolu'u yaajee yaa, nnojoleechi taya asüin tüü jümaa tachikua wane'ere'eya tasüin jümaa so'uweena wane ka'i cha'aya nüma'anamüin chi Tashikai Maleiwa chaa eere nuluwataain —nümakalaka Jesús namüin. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MT26_30","070_26_30","MAT","26","30","30","Shiasa süchikijee nee'irajüin wane jayeechi na'waajakat aka Maleiwa, o'unüshii naya yalajee saa'umüin tü wutai kanüliakat Olivos. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MT26_31","070_26_31","MAT","26","31","31","Je nantapa sünainmüin tü wutaikat, nümakalaka Jesús namüin na nikirajüinkana: —O'uneena jia jüpüshua tama'anajee so'u aikat tüü, otta jüpüteechi taya tamüiwa süka mmoleenain jia sheema tü kasa mojusü alateetkat tamüin, maa aka tü sümakat paala, tü ashajünakat sulu'u tü nüchikimaajatkat Maleiwa makat: “To'uteechi aa'in chi anneetpü'ükai je su'walakajaweetkalaka tü na'anneetsekalüirua”. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MT26_32","070_26_32","MAT","26","32","32","Otta shiasa süchikijee suso'iraapa taa'in süchikijee ouktaa, o'uneechi taya jüpüleerua Galileamüin —nümakalaka Jesús namüin. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MT26_33","070_26_33","MAT","26","33","33","Otta müshia Pedro, nümakalaka joo nümüin Jesús: —Mayaashiije napüteechin pia na waneeirua sütüma tü kasa mojusü alateetkat pümüin, nnojoireeja'a tapütüinjachin pia pümüiwa. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MT26_34","070_26_34","MAT","26","34","34","Nümakalaka Jesús nümüin: —Shiimüin tü tamakat pümüin: Süpülapünaa ni'yalajüin wane kaliina so'u aikat tüü, apünüintueechi taya punujulajüin achiki sünain pi'raajüin taya —nümakalaka nümüin. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MT26_35","070_26_35","MAT","26","35","35","Nümakalaka joo Pedro ni'ipajee: —Ja'itakaje'e ouktajachin taya pümaa, nnojoireeja'a süpüla taattajaainjachin paa'u —nümakalaka. Je mayaa müsü joo nanüiki na waneeiruaya nikirajüinkana. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MT26_36","070_26_36","MAT","26","36","36","Nikerolokalaka Jesús namaa na nikirajüinkana süpümüin wane una'apü kanüliasü Getsemaní. Nümakalaka Jesús namüin: —Anakaja müleka jüikkalaale yaaya süma'inru'u sajeein paala taya sünain aashajawaa nümaa Maleiwa. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MT26_37","070_26_37","MAT","26","37","37","Neenajaakalaka Pedro oo'ulaka Jacobo je Juan, na nüchooinkana Zebedeo, süpüla nümaain. Nu'ttakalaka Jesús sünain mojuin ma'i naa'in ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MT26_38","070_26_38","MAT","26","38","38","sünain nümüin namüin: —Süpüleeruasü ma'i taa'in tü mojuukat aa'in süpülainshi tü müliaa te'reetkat. Anakaja müleka yaale jia sümaa eein jaa'in —nümakalaka namüin. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MT26_39","070_26_39","MAT","26","39","39","Nükatalaakalaka joo Jesús noulia mamüin aka tüsa sünain nu'wachiraain mmalu'u sünain aashajawaa nümaa Maleiwa: —Taata Maleiwa, müleka pücheküle, anasüje puu'ule'erüle toulia tü müliaa te'reetkat joolu'u. Akatsa nnojolüin shiainjatüin paa'inrüin tü tachekakat ne'e tamüiwa, shia paa'inrüinjatka tü püchekakat tapüleerua —nümakalaka. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MT26_40","070_26_40","MAT","26","40","40","Shiasa süchikijee naashajaain nümaa Maleiwa, nüsha'walaakalaka sünain nürütkaain nanainmüin na apünüinshiikana nikirajüin eere natunkaja'attaain nüpüla. Nümakalaka Jesús nümüin Pedro: —¿Jamüshii jia nnojoliika'a juuntüin eein jaa'in wanaa tamaa motso'oyaakaije'e ne'e? ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MT26_41","070_26_41","MAT","26","41","41","Anakaja müleka eere jaa'in süpüla jüchuntüin nümüin Maleiwa suulia nuu'ulakajüin jaa'in Satanás. Mayaainje kee'ireein jaa'in tü tachekakat jüpüleerua, isasü jüchiki —nümakalaka. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MT26_42","070_26_42","MAT","26","42","42","Nükatalaakalaka joo Jesús nüchikua noulia süpüla naashajaain nüchikua nümaa Maleiwa: —Taata Maleiwa, müleka nnojorule pücheküin suu'ulaain toulia tü müliaa te'reetkat joolu'u, anakaja shiale paa'inrüin tü püchekakat tapüleerua —nümakalaka. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MT26_43","070_26_43","MAT","26","43","43","Je nüle'ejapa nüchikua'aya nanainmüin na nikirajüinkana, atunküshii naya nüpüla, maa aka paala, süka müle'oin ma'i lapü naa'u. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MT26_44","070_26_44","MAT","26","44","44","Nükatalaakalaka joo Jesús noulia nüchikua süpüla naashajaain nümaa Maleiwa maja'a aka nünüiki paala. Apünüintuaichi joo aashajaain nümaa Maleiwa süka tüü. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MT26_45","070_26_45","MAT","26","45","45","Je nüle'ejapa nanainmüin na nikirajüinkana, nümakalaka namüin: —¿Jamüshii jia jutunkajaka'a ma'i? ¿Jamüshii jia nnojoliika'a eein jaa'in wanaa tamaa? Antüitpa takalia tayakai, chi Shipayakai Wayuu, süpüla taapünüinjachin ekii sajapulu'umüin wayuu kaainjarat. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MT26_46","070_26_46","MAT","26","46","46","Jütamaajaa jumaala, joo'uya wo'unaiwa. Alü'ütshi chi aapüinjachikai tekii —nümakalaka namüin. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MT26_47","070_26_47","MAT","26","47","47","Wanaa sümaa naashajaain Jesús namaa na nikirajüinkana, anta müshia Judas chi napüshikai na polookana piammüin. Je antapaatasü nümaa Judas, wane wayuuirua wainma sümaa wunu'u oo'ulaka chajaruuta sajapulu'u. Ajütüüshi naya natüma na laülaashiikana na'akajee na sacerdote judíokana oo'ulaka na laülaayuushiikana naa'u na judíokana. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MT26_48","070_26_48","MAT","26","48","48","Je Judas, chi aapüinjachikai nikii Jesús, müshi paala wopulu'u sümüin tü wattakat saalin wayuu: “Chi wayuu tachu'tkai awalapa'a, nia ata'ünnajachika jütüma”, müshi nia namüin paala. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MT26_49","070_26_49","MAT","26","49","49","Nürütkaakalaka joolu'u Judas nünainmüin Jesús sünain nümüin nümüin: —Ekirajüikalee, anii taya antüin —nümakalaka nümüin sünain nüchu'lüin nuwalapa'a. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MT26_50","070_26_50","MAT","26","50","50","Nümakalaka Jesús nümüin: —Waa'iraa, anakaja müleka paa'inrüle joolu'u tü püntakat apüla. Arütkaashiijase joo na wayuukana nünainmüin Jesús sünain nata'ülüin nia. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MT26_51","070_26_51","MAT","26","51","51","Otta wane nikirajüinkai Jesús, naapaakalaka tü nüchajaruutsekat. Nuwatakalaka noo'omüin wane nüchepchia chi laülaashikai napüleerua na sacerdote judíokana süpüla nüshottajachin nia. Nüchoto'oleekalaka tü nüche'ekat. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MT26_52","070_26_52","MAT","26","52","52","Nümakalaka Jesús nümüin chi nikirajüinkai: —Pi'itaa püchajaruutse süchikua sulu'u süta. Chi eekai nütkaweein süka chajaruuta, shiimüin sünain oukteechin nia sütüma tü atkawaakat. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MT26_53","070_26_53","MAT","26","53","53","Nnojo motüin jaa'in sünain tountüin tachuntüin nümüin chi Tashikai süpüla nükaaliijainjachin taya. Je nüjütamaateerü tanainmüin watta saalin aapiee nüma'anajee. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MT26_54","070_26_54","MAT","26","54","54","Otta müleka nu'tte'ettaarüle joolu'u taya Maleiwa suulia tü wayuukolüirua, nnojoluja süpüla shikeraajüin tü nünüiki Maleiwa ashajünakat paala sulu'u tü nüchikimaajatkat soo'opünaa tü alateetkat tamüin —nümakalaka Jesús nümüin. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MT26_55","070_26_55","MAT","26","55","55","Nümakalaka joolu'u Jesús namüin na antakana nünainmüin: —¿Ka'ruwaraiyaa taya jaa'inru'u jüntakalaka tanainmüin sümaa wunu'u oo'ulaka chajaruuta jajapulu'u süpüla jüta'ülüinjachin taya? ¿Jamüshi nnojoika'a jüta'ülüin taya paala cha'aya sulu'u tü a'waajüleekat Maleiwa eere tekirajapü'üin ju'upala? ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MT26_56","070_26_56","MAT","26","56","56","Otta müsia tüü, alatüsü süpüla shikeraajüinjatüin tü nünüikikat chi Maleiwakai tachiki aküjünakat paala natüma na nünüikimaajanakana —nümakalaka Jesús namüin. Je joolu'u na nikirajüinkana, na'luwataakalaka nüma'anajee sünain napütüin nia nümüiwa napüla na wayuukana. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MT26_57","070_26_57","MAT","26","57","57","Na ata'ülakana Jesús, no'unirüin nia yalajee nipialu'umüin Caifás chi laülaashikai napüleerua na sacerdotekana, eere jutkatüin na karalouktamaajanakana oo'ulaka na laülaayuushiikana naa'u na judíokana. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MT26_58","070_26_58","MAT","26","58","58","Otta müshia Pedro, nünanajakalaka nüchiirua ka'yatalu'ujee. Nüntakalaka so'ulu'umüin nüpaatiase chi laülaashikai. Nikerolakalaka sulu'umüin. Nüikkalaakalaka sa'aka tü suwaariasekat tü a'waajüleekat Maleiwa süpüla nütüjaainjatüin saa'u tü aa'inneetkat nüka Jesús. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MT26_59","070_26_59","MAT","26","59","59","Je yaa paülü'ü sulu'u nipia Caifás, eeshii jutkatüin na laülaashiikana na'akajee na sacerdote judíokana oo'ulaka napüshua na waneeirua laülaayuu judío sulu'ukana tü kanüliakat Sanedrín. Süka no'uteein ma'i naa'in Jesús, nachajaa achikit wayuu süpüla süküjüinjatüin sa'alain nüchiki Jesús. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MT26_60","070_26_60","MAT","26","60","60","Mayaainje süntüin wayuu wainma nanainmüin sünain aküjaa alawaa noo'opünaa Jesús, nnojotsü nantüin anain kasain no'utirajatüin anainjee naa'in. Shiasa mapa yaaulerü, süntakalaka piamasü wayuu nanainmüin ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MT26_61","070_26_61","MAT","26","61","61","sünain namüin namüin: —Naashin chira, nuuntüin nujuttirüin tü a'waajüleekat Maleiwa sümaa nütame'erüinjatüin shia süchikua so'u apünüin ka'isan —namakalaka. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MT26_62","070_26_62","MAT","26","62","62","Otta müshia chi laülaashikai napüleerua na sacerdotekana, nüsha'walaakalaka joolu'u sünain nümüin nümüin Jesús: —¿Jamüinjatü joo pünüiki shi'ipajee türa namakat nala wayuukana püchiki? —nümakalaka. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MT26_63","070_26_63","MAT","26","63","63","Otta müshia Jesús, ko'utüshi ne'e nuulia. Ayatakalaka nia sünain asakiraa: —Tachuntüin joolu'u pümüin sünain püküjainjatüin wamüin tü shiimüinkat nu'upala chi Maleiwa matüjüinkai ouktaa. Tasakirüin paala pia: ¿Shiimüinjasa sünain piain Cristoin Nüneekajalakai Maleiwa? ¿Shiimüinjasa sünain piain chi Nüchonkai Maleiwa? —nümakalaka nümüin Jesús. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MT26_64","070_26_64","MAT","26","64","64","Nüsouktakalaka Jesús nümüin: —Aa, shiimüin sünain tayain maa aka tü pümakat. Tamüshii paala jia jüpüshua: So'uweena wane ka'i, ji'reechi taya, chi Shipayakai Wayuu, sünain joyotüin taya nikialu'ujee Maleiwa chi Pülashikai ma'i saa'u kojutüin taya nütüma. Je ji'reechi taya sünain tantüin mmalu'umüin chajee nüma'anajee Maleiwa sa'aka tü sirumakat —nümakalaka Jesús namüin. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MT26_65","070_26_65","MAT","26","65","65","Otta müshia chi laülaashikai napüleerua na sacerdotekana, nüsükülijakalaka tü nüshe'inkat sütüma tü jashieekat sünain nümüin namüin na laülaayuu judíokana napüshua: —E'rütkatche ma'i aa'in wayumüin süka sünüiki nümüin Maleiwa. Nnojolüitpa che'ojaain wayuu wamüin aküjüinjatkat nüchiki. Jaapüitpa nünüiki sünain wanaawain nia nümaa Maleiwa naashin. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MT26_66","070_26_66","MAT","26","66","66","¿Kasa anaka süpüla aa'innaa nüka? —nümakalaka namüin. Nasouktakalaka nümüin: —Anakaja su'utinnüle aa'in —müshii naya. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MT26_67","070_26_67","MAT","26","67","67","Je joolu'u waneeirua na'aka, nejenaakalaka nu'uutajee Jesús sümaa nashe'etüin nia. Otta waneeirua, na'yaatüin nuwalapünaa ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MT26_68","070_26_68","MAT","26","68","68","sünain namüin nümüin: —Müleka pialeje chi Cristo Nüneekajalakai Maleiwa, püshantaja saa'u jaralin ashe'etüin pia —namakalaka nümüin sünain neme'erainpalain nia. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MT26_69","070_26_69","MAT","26","69","69","Wanaa sümaa yaain Jesús sulu'u nipia chi laülaashikai, chashi Pedro joyotüin anooipa'a sulu'u tü paatiakat. Sürütkaakalaka wane majayüt achepchiee nünainmüin sünain sümüin nümüin: —Pia'aya'asa wane nümaapü'ükai Jesús chi Galileaje'ewaikai —sümakalaka nümüin. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MT26_70","070_26_70","MAT","26","70","70","Otta Pedro, naattajaakalaka su'upala süpüshua tü wayuu eejatkat yala sulu'u tü paatiakat sünain nümüin sümüin: —Nnojoishi te'raajüin chi pümakai tamüin. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MT26_71","070_26_71","MAT","26","71","71","Nüsünülaakalaka Pedro eemüin tü so'ukot paatia. Shi'rakalaka joo nia wane majayülia. Sümakalaka namüin na wayuu eejanakana sulu'u tü paatiakat: —Alu'usa chia, nümaapü'üshi Jesús chi Nazaretje'ewaikai —sümakalaka namüin. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MT26_72","070_26_72","MAT","26","72","72","Naattajaakalaka Pedro nüchikua sünain nümüin namüin: —Taküjaleenja jümüin tü shiimüinkat nu'upala Maleiwa sünain nnojolin te'raajüin chira wayuukai —nümakalaka namüin. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MT26_73","070_26_73","MAT","26","73","73","Shiasa mapa yaaulerü, sürütkaakalaka wane wayuuirua eekana sulu'u tü paatiakat nünainmüin Pedro sünain namüin nümüin: —Pia'aya'asa wane nümaapü'ükai chira wayuukai. Wayaawatüin pia sünainjee tü pünüikikat, süka saashajaayain wayuu Galileajeejatü tia —namakalaka nümüin. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MT26_74","070_26_74","MAT","26","74","74","Nümakalaka Pedro namüin: —Taküjüin tachikua jümüin nu'upala Maleiwa sünain nnojolin te'raajüin chira wayuukai —nümakalaka namüin. Akootole'erajaa müshia wane kaliina. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MT26_75","070_26_75","MAT","26","75","75","Sotokalaka naa'in Pedro tü nümakat Jesús paala nümüin: “Süpülapünaa ni'yalajüin wane kaliina, apünüintueechi taya punujulajüin achiki sünain pi'raajüin taya”, nümakat. Nujuittaakalaka Pedro yalajee yala sünain mojuin ma'i naa'in sünain ni'yalajashaanain. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MT27_1","070_27_1","MAT","27","1","1","Shiasa mapa ja'yuupa, outkajaashii nachikua na laülaashiikana na'akajee na sacerdote judíokana namaa na waneeirua laülaayuu judíokana. Naashajaajiraain süchiki tü naa'inrüinjatkat süpüla no'utirüinjatüin naa'in Jesús. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MT27_2","070_27_2","MAT","27","2","2","No'unitkalaka Jesús sünain kapüin nia natüma nünainmüin Pilato chi Romaje'ewaikai sülaülashikai tü mmakat Judea so'u ka'ikat tia. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MT27_3","070_27_3","MAT","27","3","3","Niasa Judas, chi aapüichipakai nikii Jesús, nütüjaapa naa'u Jesús sünain nu'uninnüichipain natüma na laülaayuu judíokana süpüla o'utinnüinjatüin naa'in, mojukalaka ma'i naa'in saalin naapüin nikii. Nu'unakalaka nüchikua nanainmüin na laülaashiikana na'akajee na sacerdote judíokana oo'ulaka na waneeirua laülaayuu judíokana sünain niite'erüin süchikua namüin tü apünüinkat shikii neerü pülaata ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MT27_4","070_27_4","MAT","27","4","4","sünain nümüin namüin: —Shiimüin sünain kaainjalain taya saa'u taapüin jümüin nikii wane wayuu maainjalasai süpüla o'utinnaa aa'in —nümakalaka namüin. —¿Jamajatka'a joo shia wamüin? Naaja pukuaippajiraa sümaa —namakalaka nümüin. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MT27_5","070_27_5","MAT","27","5","5","Nijinaakalaka Judas tü neetkat yala sulu'umüin tü a'waajüleekat. Nu'unakalaka yalajee. Nüülaakalaka. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MT27_6","070_27_6","MAT","27","6","6","Je na laülaashiikana na'akajee na sacerdote judíokana, nakotchajaakalaka tü neetkat sünain maa: —Saa'u süliain ouktaa tü neetkat, nnojotsü anain süpüla we'itaain shia sa'aka tü neerü sümüinjatkat tü a'waajüleekat Maleiwa, maa aka sümakat tü nuluwataakat anain Moisés —namakalaka. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MT27_7","070_27_7","MAT","27","7","7","Je süka tü neetkat mapa, nayalajakalaka wane mma süpüla amouyuuinjatüin shia napüla na wayuu nnojoliikana judíoin. Je tü mmakat paala, wane atükülee amüchi. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MT27_8","070_27_8","MAT","27","8","8","Otta müsia maa'ulu yaa, sünülia tü amouyuukot, Ishama'ana. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MT27_9","070_27_9","MAT","27","9","9","Alatüsü tüü süpüla keraainjatüin tü nünüikikat chi Maleiwakai nüchiki Cristo aküjünakat paala nütüma Jeremías chi nünüikimaajachikai sünain maa: “Tü apünüinkat shikii neerü pülaata aapünakat paala natüma na wayuu Israelkana süpüla saapünüinjatüin nikii, naapaain shia süchikua ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MT27_10","070_27_10","MAT","27","10","10","süpüla shiyalajünüinjatüin tü mmakat atüküleekat amüchi, maa aka tü aluwataanakat anain taya nütüma Maleiwa”, makat. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MT27_11","070_27_11","MAT","27","11","11","Je süchikijee nüntinnüin Jesús nünainmüin Pilato chi sülaülashikai mma, eeshi nia sha'watüin nümülatu'u sünain nüsakinnüin nütüma: —¿Pia'aya chi Aluwataashikai saa'u wayuu judío? —nümakalaka Pilato nümüin. Nümakalaka Jesús ni'ipajee: —Shia'aya tia pümakat. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MT27_12","070_27_12","MAT","27","12","12","Shiasa shi'ipajee tü alawaa naküjakat joo na laülaashiikana na'akajee na sacerdote judíokana oo'ulaka na waneeirua laülaayuu judíokana sünain naa'inrüin wainma kasa mojusü naajüin, nnojoishi asouktüin Jesús. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MT27_13","070_27_13","MAT","27","13","13","Nümakalaka Pilato nümüin: —Paa'inrüin wainma kasa mojusü naajüin nala wayuukana. ¿Jamüshi nnojoika'a püsouktüin shi'ipajee tü namakat? —müshi. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MT27_14","070_27_14","MAT","27","14","14","Otta müshia Jesús, ko'utüshi ne'e nuulia. Je süka nnojolüin nüsouktüin Jesús wwatuayaakaije ne'e ne'ipajee, tanataa müsü naa'in chi sülaülashikai mma sükajee tia. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MT27_15","070_27_15","MAT","27","15","15","Waneepia su'unna'awai tü Pascuakat, natüjainsü na judíokana taashiwalinjachin wane püreesashi nütüma chi sülaülashikai mma, chi naneekakai na wayuukana süpüla taashii. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MT27_16","070_27_16","MAT","27","16","16","Je wanaa sümaa tia, eeshi wane püreesashi kanüliashi Barrabás e'nnaajuushi sükajee mojulaain ma'i nia. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MT27_17","070_27_17","MAT","27","17","17","Je suutkajaapa tü wattakat saalin wayuu, nümakalaka Pilato sümüin: —¿Jücheküin süpüleerua niainjachin tajütüin joolu'u Barrabás? ¿Niainjachitaapa Jesús chi Cristokai anülia? —nümakalaka Pilato sümüin. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MT27_18","070_27_18","MAT","27","18","18","Anasü nümüin Pilato müleka taashire Jesús, süka nütüjaain naa'u na laülaayuu judíokana sünain naapuushin Jesús sükajee ne'e na'ürülaain nünain. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MT27_19","070_27_19","MAT","27","19","19","Wanaa sümaa nüikkalaain Pilato süpüla kasalajanainjatüin saainjala wayuu nütüma, ajütünüsü wane pütchi nümüin sütüma tü nu'wayuusekat sünain maa: “Maainjalasai chira wayuukai saa'in tamüin. Mojushaatasü ma'i taa'in sükajee keemain ma'i tü ta'lapüinkat nüchiki sa'waipa. Anakaja müleka puu'ulaale suulia süsalain nia pütüma”, müsü. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MT27_20","070_27_20","MAT","27","20","20","Je na laülaashiikana na'akajee na sacerdote judíokana oo'ulaka na waneeirua laülaayuu judíokana, najütüin wane wayuuirua sa'akamüin tü wattakat saalin wayuu süpüla nashüküjainjatüin shia süpüla süchuntüin nümüin Pilato niainjachin taashin Barrabás je nu'utirüinjatüin naa'in Jesús. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MT27_21","070_27_21","MAT","27","21","21","Nümakalaka Pilato sümüin tü wattakat saalin wayuu: —¿Jarai na'aka na piamashii püreesashiikana tajuittirüinjachika jümüin? —nüsakirakalaka. —Nia pujuittira wamüin Barrabás —müsü sünüikiirua nümüin. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MT27_22","070_27_22","MAT","27","22","22","Nüsakirakalaka Pilato naya: —¿Kasa taa'inrüinjatka joo nüka Jesús chi Cristokai anülia? Süsouktakalaka tü wayuukolüirua süpüshua nümüin: —Püchitira saa'u kuruusa. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MT27_23","070_27_23","MAT","27","23","23","Nümakalaka Pilato sümüin: —¿Jamüshi takacherirüinjachika'a nia? ¿Kasa naainjalaka? Otta müshi'iya na wayuukanairua, masütaajusalii sümaa nekiisa: —Püchitira saa'u kuruusa —namakalaka nümüin nachikua sünain emetuluin ma'i nanüiki. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MT27_24","070_27_24","MAT","27","24","24","Otta Pilato, ni'rapa tü wattakat saalin wayuu sünain a'waataa, niyaawata aa'ut sünain nnojolüin soonoonüin amaa tü nümakat. Nu'lojoojookalaka najapü süka wüin su'upala tü wayuukolüirua sünain nümüin sümüin: —Nnojot tasirüin nukuaippa chi wayuukai sünain ouktaa. Shieerü taa'inraka ne'e tü jüchekakat nüpüleerua —nümakalaka sümüin. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MT27_25","070_27_25","MAT","27","25","25","Asonnuwaasü süpüshua tü wayuukolüirua ni'ipajee: —Wayeenaja kasitka nukuaippa sünain ouktaa je na woo'uliwo'ukana —sümakalaka nümüin. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MT27_26","070_27_26","MAT","27","26","26","Otta Pilato, nujuittirakalaka joo Barrabás nanainmüin. Naapakalaka joo Jesús sümüin tü nusurulaatsekalüirua süpüla na'yaajüinjachin nia je süpüla nakacherüinjachin nia sünain kuruusa süpüla ouktaa. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MT27_27","070_27_27","MAT","27","27","27","Nu'uninnakalaka Jesús sütüma tü nusurulaatsekalüirua Pilato sulu'umüin tü laülaapiakat. Seenajakalaka tü waneeirua surulaatkalüirua süpüla shi'rajüinjatüin nukua Jesús. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MT27_28","070_27_28","MAT","27","28","28","Saakatakalaka nüshe'in Jesús sümaa sa'atüin wane ashe'inyüü anasü nünain, jepisiiyaa o'ulu, maa aka saa'in nüshe'in wane aluwataai saa'u mma, süpüla shime'erainpalain nia. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MT27_29","070_27_29","MAT","27","29","29","Shi'itaakalaka wane kotse keimsesü saa'u nikii oo'ulaka wane waraaratchon sulu'u tü najapü nikialujutkat sümaa süsapainyo'ukain nümülatu'u sünain shime'erainpalain nia sünain sümüin nümüin: —Pia chi aluwataashikai saa'u wayuu judío —müshii naya nümüin. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MT27_30","070_27_30","MAT","27","30","30","Sejetakalaka suluula naa'u sümaa shi'yaajüin nia kojuyatua nüralo'upünaa süka tü waraaratkat. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MT27_31","070_27_31","MAT","27","31","31","Shiasa süchikijee shime'erainpalain nia, saakatüin tü ashe'inyüü anasükat sa'atakat paala nünain. Sa'atüin tü nüshe'inkat nünain süchikua süpüla su'unirüinjachin nia yalajee yala süpüla sükacherüinjachin nia süpüla ouktaa. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MT27_32","070_27_32","MAT","27","32","32","Wanaa sümaa nu'uninnüin Jesús natüma na surulaatkana eemüinjachire nükachennüinjachin natüma, antüshi Jerusalénmüin wane wayuu Cireneje'ewai kanüliashi Simón. Nüta'ünnakalaka joo natüma na surulaatkana süpüla nülü'üjainjatüin tü wunu'u akachennüinjachikat anain Jesús. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MT27_33","070_27_33","MAT","27","33","33","No'unirakalaka Jesús eemüin wane wutai kanüliasü Gólgota. “Ekiyüükat” malu'ut tia. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MT27_34","070_27_34","MAT","27","34","34","Je chamüin cha'aya, naapüin na surulaatkana nümüin Jesús wane wiino ka'akasü ishisü süpüla nüsüinjatüin. Otta nuu'ulakapa tü asüüshikat, niyouktüin shia. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MT27_35","070_27_35","MAT","27","35","35","Nayasa na surulaatkana süchikijee nakacherüin Jesús sünain tü kuruusakat, nashantanajiraakalaka saa'u tü nüshe'inkat süpüla natüjaainjatüin saa'u jaralin makatüinjachin apüla süpüshi tü nüshe'inkat wane'ewai nakua. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MT27_36","070_27_36","MAT","27","36","36","Je süchikijee tia, ojoyolooshii naya sü'ütpa'a tü kuruusakat sünain anajaa naa'u Jesús sünain ouktaa. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MT27_37","070_27_37","MAT","27","37","37","Eesü ashajünüin tü kasalajanakat anainjee nia sünain wane taapüla akachennüsü iipünaa sünain tü kuruusa kanainkat nia. Müsü mayaa: ANII JESÚS CHI ALUWATAASHIKAI SAA'U WAYUU JUDÍO. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MT27_38","070_27_38","MAT","27","38","38","Je nümaa Jesús, akachennüshii piamashii wayuu ka'ruwarannuu o'utünüinjanakana aa'in wanaa nümaa. Akachennüshi wane nikialu'ujee oo'ulaka wane nüpe'eru'ujee. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MT27_39","070_27_39","MAT","27","39","39","Tü wayuu eekai sülatüin nü'ünnaa Jesús, eirakaasü nümüin sümaa mojuin sünüiki nümüin mayaa: ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MT27_40","070_27_40","MAT","27","40","40","—Aisha'ajaa pia. Pujuttirüinjatü tü a'waajüleekat Maleiwa sümaa pütame'erüinjatüin shia süchikua so'u apünüin ka'isan. Müleka shiimüinre Nüchoin pia Maleiwa, ¿jamaka'a nnojoika'a püshakatüin saa'ujee tü kuruusakat süpüla nnojolinjachin ouktüin pia? —sümakalaka tü wayuukolüirua nümüin Jesús. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MT27_41","070_27_41","MAT","27","41","41","Akaata'aya nanüiki na laülaashiikana na'akajee na sacerdote judíokana, je na karalouktamaajanakana, je na waneeirua laülaayuu judíokana sünain neme'erainpalain nia. Namajiraakalaka: ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MT27_42","070_27_42","MAT","27","42","42","—¿Jamüshisa nnojoika'a nu'tte'erajiraain nümüiwa maa aka nu'tte'erapü'üin wayuu naashin? Nia chi Aluwataashikai saa'u tü wayuu Israelkalüirua naajüin. Müleka nüshakatüle joolu'u saa'ujee tü kuruusakat, anoujeena waya nünain. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MT27_43","070_27_43","MAT","27","43","43","“Taya Nüchonka Maleiwa” mapü'üshi nia. Je aa'inmajüneechi nia nütüma Maleiwa naajüin. Je joolu'u, müleka nücheküle chi Maleiwakai süpüleerua nu'tte'erüin nia, anakaja müleka nu'tte'eramaatüle nia —namakalaka. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MT27_44","070_27_44","MAT","27","44","44","Otta müshi'iya na wayuu ka'ruwarannuu ouktajanakana wanaa nümaa Jesús, müshii aka naya sünain mojuin nanüiki nümüin. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MT27_45","070_27_45","MAT","27","45","45","Shiasa maa aka kale'o, epiyuushijaasü mmapa'akat süpüshua, awasaja'aleesia maa aka aliika. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MT27_46","070_27_46","MAT","27","46","46","Shiasa aliuukapa ka'ikat, nu'waatakalaka Jesús sünain emetuluin nünüiki sünain nümüin: “Elí, Elí, ¿lama sabactani?”. (Je tüü, malu'ut: “Tamaleiwasee, Tamaleiwasee, ¿jamüshi pia püpütaka'a taya tamüiwa?”, müsü.) ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MT27_47","070_27_47","MAT","27","47","47","Je saapapa nünüiki Jesús wane wayuuirua sha'washawatsü nü'ütpa'a, müsü shia: —Nuunejüin Elías chi nünüikimaajachikai Maleiwa —sümakalaka. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MT27_48","070_27_48","MAT","27","48","48","Awataa müshia wane wayuu sünain asaajaa wane maawüi ocholotinnüsü shiroku wane asüüshi jashü'üsü shi'iru'usü wane lumia süpüla shi'itaanüinjatüin sünain niimata Jesús. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MT27_49","070_27_49","MAT","27","49","49","Müsü tü waneeirua wayuukolüirua: —Anakaja müleka wa'atapajüle watüjaaiwa saa'u müleka nünteechire Elías süpüla nüshakatirüinjachin nia —sümakalaka. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MT27_50","070_27_50","MAT","27","50","50","Nu'waatakalaka emetut Jesús nüchikua nümüin Maleiwa. Ouktakalaka nia süchikijee. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MT27_51","070_27_51","MAT","27","51","51","Je sulu'u tü a'waajüleekat Maleiwa wanaa ma'i sümaa ouktüin Jesús, asüküijaasü pasanainpünaa sünain tü kuluulu so'ulujunakat tü paü shiinalu'usükat. Je akutkujaasü tü mmakat nütüma Maleiwa sümaa suwajaain tü ipakalüirua ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MT27_52","070_27_52","MAT","27","52","52","je sümaa sujutajaain tü woowirakalüirua. Nüso'ire'etkalaka naa'in Maleiwa wainma na anoujashii ouktüshiikana paala. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MT27_53","070_27_53","MAT","27","53","53","Najuittaakalaka sulu'ujee tü woowirakalüirua. (Je süchikijee nüso'iraain aa'in Jesús, ekerotshii na wayuukana sulu'umüin Jerusalén eere ne'nnüin sütüma wayuu wainma.) ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MT27_54","070_27_54","MAT","27","54","54","Je chi sülaülashikai surulaat je na surulaatkana eejanakana nümaa sünain nanajüin naa'u Jesús sünain ouktaa, ne'rapa tü mmakat sünain sükutkujaain je tü alatakat nümüin Jesús, sainkuukalaka ma'i naa'in sünain maa: —Shiimüinyala ma'i nia sünain niain chi Nüchonkai Maleiwa —namakalaka. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MT27_55","070_27_55","MAT","27","55","55","Je wanaa sümaa yaain Jesús sünain tü kuruusakat, eesü wane jieyuuirua wainma sünain ananajaa maa aka türa. Naya na antüshiikana nümaa Jesús Jerusalénmüin, na aa'inmajapü'ükana nia namaa na nikirajüinkana paala wanaa sümaa waraittapü'üin naya Galileapünaa. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MT27_56","070_27_56","MAT","27","56","56","Je na'aka na jieyuukana eesü María Magdalena, oo'ulaka María tü niikat Jacobo je José, oo'ulaka tü neikat na nüchooinkana Zebedeo. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MT27_57","070_27_57","MAT","27","57","58","Je motsapa ka'i, antüshi wane wayuu washirü nünainmüin Pilato kanüliasü José chaje'ewai Arimatea, wane nikirajüin Jesús. O'unamaatüshi nia eemüin Pilato süpüla achuntaa müliashii süpüla ni'itaainjachin nia sulu'u woowira. Niasa'a Pilato, naapakalaka nümüin José süpüla nüshakatirüinjachin müliashii saa'ujee kuruusakat. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MT27_59","070_27_59","MAT","27","59","59","Niasa José, nüshakatirakalaka müliashii sünain nüko'oloin nia süka wane kuluulu wulesü kanüliasü “lino”. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MT27_60","070_27_60","MAT","27","60","60","Eejatüja'a wane woowira akumajiruushi paala nütüma José sulu'u wane ipa müle'o süpüla nüpüshi. Akumajuushi tü shirousekat süka wane ipa müle'o. Me'itaajuyülia aamakaa sulu'u. Ni'itaakalaka müliashii sulu'u tü woowirakat sünain nüsürülüin tü woowirakat süka tü ipakat. O'unaa müshia nia süchikijee. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MT27_61","070_27_61","MAT","27","61","61","Otta María Magdalena sümaa María tü niikat Jacobo je José, makatüshii naya joyotüin yala peje sünain tü woowirakat. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MT27_62","070_27_62","MAT","27","62","62","Shiasa mapa waneemüin ka'i, so'u tü ka'i sheemeraakat o'u wayuu judío, o'unüshii na laülaayuushiikana na'akajee na sacerdote judíokana je na fariseokana nünainmüin Pilato ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MT27_63","070_27_63","MAT","27","63","63","sünain namüin nümüin: —Laülaashikalee, sotüsü waa'in tü nümakat paala chira alaakai kataiwa'aya no'u sünain maa: “So'u apünüin ka'i süchikijee ouktüin taya, oso'iraajeerü taa'in”, müshi nia. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MT27_64","070_27_64","MAT","27","64","64","Anakaja joolu'u müleka püjütüle wane surulaalüirua süpüla shi'rajüinjatüin so'u tia apünüinkat ka'i saa'u tü woowirakat eere ni'itaanüin müliashii. Anakaja paa'inrüle tia suulia süntajüin tü nikirajüinkalüirua sünain su'luwajüin müliashii süpüla süküjainjatüin sümüin wayuu sünain süso'iraaitpain naa'in süchikijee ouktaa saajüin. Je tü alawaa süküjainjatkat sümüin wayuu, alana'aleejeeria ma'i sünain mojuin suulia tü alawaa nüküjapü'ükat paala Jesús —namakalaka nümüin Pilato. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MT27_65","070_27_65","MAT","27","65","65","Nümakalaka Pilato namüin: —Te'itaajeerü joolu'u wane surulaalüirua süpüla tia. Anakaja joolu'u müleka jümaale shia süpüla shi'rajüinjatüin saa'u tü woowirakat. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MT27_66","070_27_66","MAT","27","66","66","No'unakalaka napüshua eemüin tü woowirakat. Nayasa na laülaayuu judíokana, ne'itaakalaka wane shiyaawase sünain tü shirousekat süpüla natüjaainjatüin saa'u müleka süsünne'ennüle mapeena. No'unakalaka yalajee sünain napütüin tü surulaatkalüirua süpüla shi'rajüinjatüin saa'u tü woowirakat. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MT28_1","070_28_1","MAT","28","1","1","Je suwasajaapa aikat süchikijee tü ka'i neemeraakat o'u na judíokana, o'unüsü María Magdalena oo'ulaka María tü niikat Jacobo je José eemüin tü woowirakat eejachire ni'itaanüin Jesús. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MT28_2","070_28_2","MAT","28","2","2","Akutkujaasü tü mmakat sükajee nüntüin chajee iipünaajee wane aapiee nüma'anajeejachi Maleiwa sünainmüin tü woowira e'itaanakat alu'u paala müliashii. Je nüntapa, nüsünne'erüin tü shirousekat waneemüin sa'ata sümaa nüikkalaain saa'u. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MT28_3","070_28_3","MAT","28","3","3","Kamacherasü ma'i nu'upünaa. Kasuusü ma'i nüshe'in. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MT28_4","070_28_4","MAT","28","4","4","Otta na surulaatkana, ainkuusü ma'i naa'in süka mmolüin neema chi aapieekai. Müinapa aka naya saa'in wane ouktüsü sütüma tü ne'rakat. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MT28_5","070_28_5","MAT","28","5","5","Je nantapa na jieyuukana, nümakalaka chi aapieekai namüin: —Nnojo jainkuuin aa'in. Tatüjaa aa'ut sünain jüchajaain nüchiki Jesús chi akachennakai paala süpüla ouktaa. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MT28_6","070_28_6","MAT","28","6","6","Nnojoishi nia yaaya. Oso'iraaitpa naa'in nüchikua, maa aka tü nümapü'ükat paala sünain naa'inrüinjatüin. Jürütkaa jümaala ji'rajaaiwa tü nüchikanainkat eejachire nia süpütüin wayuu. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MT28_7","070_28_7","MAT","28","7","7","Anakaja joolu'u müleka ju'unamaatüle süpüla jüküjainjatüin nüchiki namüin na nikirajüinkana sünain jümüinjatüin namüin: “Oso'iraasü naa'in süchikijee ouktaa je o'uneechi joolu'u nia jüpüleerua Galileamüin. Ji'reechi nia cha'aya”, meena jia namüin. Soto jaa'in tü tamüitpakat jümüin —nümakalaka chi aapieekai namüin. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MT28_8","070_28_8","MAT","28","8","8","Napantajaakalaka na jieyuukana eejee tü woowirakat. Ja'itairü ayo'ujaain naa'in, talataleesia ma'i naa'in sütüma tü ne'rakat. Nawataakalaka eemüin na nikirajüinkana Jesús süpüla naküjainjatüin namüin süchiki tü aküjünakat. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MT28_9","070_28_9","MAT","28","9","9","Shiasa sulu'u tü wopukot, napanapajiraakalaka nümaa Jesús. “Eeshi Maleiwa jümaa”, nümakalaka namüin. Narütkaakalaka na jieyuukana nünainmüin sünain nasapainyo'ukain naya nümülatu'umüin sünain na'waajüin nia sümaa najapulu'ujain nuu'ui. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MT28_10","070_28_10","MAT","28","10","10","Nümakalaka Jesús namüin: —Nnojo mmolüin jia. Shia anaka alu'u müleka ju'unüle nanainmüin na tawalayuukana jaapiraiwa naya süchiki no'unüinjanain Galileamüin. Ne'reechi taya cha'aya —nümakalaka namüin. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MT28_11","070_28_11","MAT","28","11","11","Wanaa sümaa no'unüin na jieyuukana eemüin na nikirajüinkana Jesús, o'unüsü pueulopa'amüin waneeirua tü surulaat e'rajüsükalüirua saa'u tü woowirakat. Naküjakalaka namüin na laülaayuushiikana na'akajee na sacerdote judíokana süchiki süpüshua tü alatüitpakat. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MT28_12","070_28_12","MAT","28","12","12","Naashajaajiraakalaka na laülaayuushiikana na'akajee na sacerdotekana namaa na waneeirua laülaayuu judíokana soo'opünaa tü naa'inrüinjatkat. Naapakalaka wainma neerü namüin na surulaatkana ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MT28_13","070_28_13","MAT","28","13","13","sünain namüin namüin: —Jüküjainjatü sümüin wayuu sünain süntüin tü nikirajüinkalüirua sa'waipa wanaa sümaa jutunküin sünain su'luwajüin müliashii. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MT28_14","070_28_14","MAT","28","14","14","Je müleka naapinnüle Pilato sünain nnojolichipain müliashii, aashajaweena waya nümaa süpüla nnojoliinjanain süsalain jia nütüma saaliijee tia —namakalaka na laülaayuukana namüin na surulaatkana. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MT28_15","070_28_15","MAT","28","15","15","Naapaakalaka joo na surulaatkana tü neetkat sünain naa'inrüin tü namakat namüin. Je mapa, tü nachikikat na nikirajüinkana Jesús sünain na'luwajüin müliashii, su'walakajaakalaka sa'aka tü wayuu judíokolüirua. Ayatsia joulüin maa'ulu yaa. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MT28_16","070_28_16","MAT","28","16","16","No'unakalaka na polookana waneemüin nikirajüinkana Jesús Galileamüin saa'umüin tü namünakat aküjünakat achiki paala nütüma. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MT28_17","070_28_17","MAT","28","17","17","Shiasa nantapa chamüin sünain ne'rüin nia, na'waajüin nia. Otta wane no'utku, naashajaain sulu'u naa'in sünain maa: —¿Niayaa cheje ma'i eera Jesús chii? —müshii. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MT28_18","070_28_18","MAT","28","18","18","Nürütkaakalaka joo Jesús nanainmüin sünain nümüin namüin: —Laülaashi taya nütüma chi Tashikai Maleiwa saa'u wayuu süpüshua yaa mmalu'u oo'ulaka saa'u tü kasakalüirua süpüshua chakat iipünaa. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MT28_19","070_28_19","MAT","28","19","19","Je sükajee tia, ju'una jumaala sainküin mmakat süpüshua süpüla jüküjainjatüin tachiki sümüin wayuu süpüla sünoujainjatüin tanain. Jikirajeena naya süpüla nayainjanain na tekirajüinkana maa aka jiakana. Je juwoutisaajeena naya saa'u nünülia chi Tashikai, saa'u tanülia tayakai chi Nüchonkai, je saa'u nünülia chi Naa'inkai Maleiwa. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MT28_20","070_28_20","MAT","28","20","20","Jikirajeena naya sünain tü taluwataapü'ükat anain jia süpüla noonooinjatüin sümaa. Shiimüin sünain jümaainjachin taya waneepia wane'ere'eya süntapa tü ka'i saja'lajaweetkat o'u kasa süpüshua. Shiimüin sünain jümaainjachin taya süpüla ka'ikat süpüshua.");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MK1_1","071_1_1","MRK","1","1","1","Anuu su'ttia tü anasükat pütchi, tü nüchikikat Jesucristo chi Nüchonkai Maleiwa: ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MK1_2","071_1_2","MRK","1","2","2","Tü sulu'ukot tü karaloukta nüshajalakat Isaías chi nünüikimaajachikai Maleiwa, müsü yaa: “Taluwataajeechi chi pünüliamaajachikai püpüleerua süpüla naapirüinjatüin tü wayuukolüirua sünain püntajachin sa'akamüin. Yapainjatü nütüma tü wayuukolüirua süpüla saapajüin pünüiki. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MK1_3","071_1_3","MRK","1","3","3","Owoottaweechi wane wayuu cha'aya isashiipa'a sünain maa: ‘Yapa jütüma nüpüna chi Senyotkai. Juu'ulaa suulia jaainjala süpülapünaa nüntajachin ja'akamüin’ ”. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MK1_4","071_1_4","MRK","1","4","4","Süpüla shikeraajüinjatüin tü nüshajakat achiki paala Isaías, niweetakalaka Juan chi owoutisaajüikai sünain aküjaa nüchiki Maleiwa sümüin wayuu cha'aya isashiipa'a. Nu'ttakalaka sünain nime'ejüin naa'in na wayuukana shii'iree nayaawajaain suulia naainjala sümaa nakatalaain suulia süpüla sülatinnüinjatüin noulia. Je nuluwataain na oonookana sümaa nünüiki sünain nawoutisaajünüin. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MK1_5","071_1_5","MRK","1","5","5","O'unüsü wayuu watta saalin nünainmüin sulu'ujee süpüshua tü mmakat Judea je sulu'ujee tü pueulokat Jerusalén. Naküjüin tü naainjalakat nümüin Maleiwa, je owoutisaajünüshii nütüma Juan cha'aya shiroku tü süchikat Jordán. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MK1_6","071_1_6","MRK","1","6","6","Otta Juan, kashe'inshi nia wane süta tü mürüt kanüliakat “camello”, otta kasi'irainshi paa'ata. Ekapü'üshi nia kaashapü oo'ulaka mapa. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MK1_7","071_1_7","MRK","1","7","7","Anuu tü nümapü'ükat Juan sümüin wayuu: “Anteechi tachiirua wane wayuu alana'aleeshia toulia. Tayakai, wayuu ne'e. Nnojoishi wanaapünaain taya nümaa, süka pülashin ma'i nia toulia. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MK1_8","071_1_8","MRK","1","8","8","Tawoutisaajüin ne'e jia süka wüin. Otta müshia niakai, anteechi jünainmüin süpüla naapüinjachin jümüin chi Naa'inkai Maleiwa süpüla eeinjachin nia waneepia jümaa”, mapü'üshi Juan. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MK1_9","071_1_9","MRK","1","9","9","Je wanaa sümaa tia, nüntakalaka Jesús chajee Galileajee sulu'ujee tü pueulokat Nazaret eemüin tü süchikat Jordán süpüla nuwoutisaajünüinjachin nütüma Juan shiroku tü süchikat. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MK1_10","071_1_10","MRK","1","10","10","Je wanaa sümaa nüsha'walaain Jesús süchikijee emetaa shirokujee tü wüinkat, eirakaashi nia iipünaamüin. Je wanaa ma'i sümaa tia, eerulaasü tü sirumakat chaa iipünaa. Ni'rakalaka chi Naa'inkai Maleiwa maa aka saa'in wane mo'uwa sünain ashakataa nünainmüin. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MK1_11","071_1_11","MRK","1","11","11","Saapünakalaka joo wane pütchi chaa iipünaajee sünain maa: “Pia chi Tachonkai aishikai tapüla. Talatüshi ma'i taya pümaa”. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MK1_12","071_1_12","MRK","1","12","12","O'uninna müshia Jesús nütüma chi Naa'inkai Maleiwa isashiipa'amüin. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MK1_13","071_1_13","MRK","1","13","13","Chajachi nia maa aka pienchi shikii ka'i sünain nuu'ulakünüin aa'in nütüma Satanás chi sülaülakai yolujaa. Je chaa eejachire Jesús, eesü tü kasa jashichi kepiakat wuna'ainküin. Oo'ulaka aa'inmajünüshi nia natüma wane aapieeirua nüma'anajeejana Maleiwa. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MK1_14","071_1_14","MRK","1","14","14","Shiasa wanaa sümaa nüpüreesajünüin Juan nütüma Herodes, ale'ejüshi Jesús Galileamüin süpüla aküjaa tü anasükat pütchi, tü nünüikikat chi Maleiwakai, sünain maa: ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MK1_15","071_1_15","MRK","1","15","15","“Antüitpa nükalia chi Maleiwakai süpüla nikeraajüin tü namapü'ükat na nünüikimaajanakana. Jiyaawajaa jumaala suulia jaainjala sümaa jünoujain tü anasükat pütchi, süka sülü'ülüin nükalia chi Maleiwakai süpüla aluwatawaa jaa'u”, mapü'üshi nia. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MK1_16","071_1_16","MRK","1","16","16","Je wanaa sümaa waraittüin Jesús sotpa'apünaa tü palaa kanüliakat Galilea, ni'rakalaka Simón oo'ulaka Andrés chi nuwalakai. Ajuna'atshii tü nakusüinkat shiroku tü palaakat süka olojüliin naya jime. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MK1_17","071_1_17","MRK","1","17","17","—Anashii tamaatalai jia. Maa aka olojüliin jia jime, okotchajüinjana jia wayuu tamüin süpüla saapüinjatüin tanüiki —nümakalaka Jesús namüin. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MK1_18","071_1_18","MRK","1","18","18","Napüta namüsüja'a tü nakusüinkat süpüla o'unaa nümaa. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MK1_19","071_1_19","MRK","1","19","19","Nu'unaiwa'aya Jesús mamüin aka türa, ni'rüin joo Jacobo, chi nüchonkai Zebedeo, oo'ulaka Juan chi nuwalakai. Areweentaja'atshii tü nakusüinkat yaa sulu'u tü anuakat nümaa chi nashikai. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MK1_20","071_1_20","MRK","1","20","20","Eenaküna müshi'iya naya nütüma Jesús. Napütakalaka chi nashikai namaa na nüchepchiakana sulu'u tü anuakat süpüla o'unaa nümaa. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MK1_21","071_1_21","MRK","1","21","21","Nüntakalaka Jesús namaa na nüneekajalakana sulu'umüin tü pueulo kanüliakat Capernaum. Je so'u tü ka'i neemeraakat o'u na judíokana, ekerotshi nia sulu'umüin tü ekirajüleekat sünain nu'ttüin sünain ekirajaa tü wayuukolüirua cha'aya. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MK1_22","071_1_22","MRK","1","22","22","Je ponusü ma'i naa'in na wayuukana tü nünüikikat, süka shiyaawatüin saa'inyaka naa'u sünain ni'itaaushin nütüma Maleiwa süpüla ekirajaa nünüiki, nnojoishi müin aka naa'in na karalouktamaajanakana. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MK1_23","071_1_23","MRK","1","23","23","Asha'walaa müshia wane wayuu sulu'u tü ekirajüleekat, kale'eru'ushi yolujaa. Su'waatakalaka joo tü yolujaakalüirua nüle'eru'ukat chi wayuukai nümüin Jesús: ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MK1_24","071_1_24","MRK","1","24","24","—Alu'uleekaija'a waya pütüma Jesús, piakai chi Nazaretje'ewaikai. Aashin we'raajüin pia. Je watüjaa aa'uchi pia sünain piain aneekuushin nütüma Maleiwa. ¿Jamüinjatü wakuaippa pütüma? ¿Püjütajanataaka waya yaajee? —sümakalaka. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MK1_25","071_1_25","MRK","1","25","25","Nüchiajaakalaka joolu'u Jesús tü yolujaakat: —Ko'uta pia. Pujuitta yalajee nuulia chi wayuukai —nümakalaka sümüin. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MK1_26","071_1_26","MRK","1","26","26","Sujuittakalaka joo tü yolujaakat nuulia chi wayuukai sünain nu'kchichijaain sütüma sümaa nu'waatüin. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MK1_27","071_1_27","MRK","1","27","27","Otta na wayuukana napüshua, ponusü ma'i naa'in tü ne'rakat sünain naashajaajiraain: —¿Kasashikai wayuu chi Jesúskai? Jeket sukuaippa tü nikirakat anain, je laülaain nia suulia tü yolujaakalüirua. Kojutkalaka nünüiki sütüma wanaa sümaa nüjütüin shia süle'eru'ujee wayuu —namakalaka. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MK1_28","071_1_28","MRK","1","28","28","Yootoo müsüja'a nüchiki Jesús sainküin tü mmakat Galilea. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MK1_29","071_1_29","MRK","1","29","29","Nujuittaakalaka Jesús sulu'ujee tü ekirajüleekat namaa Jacobo oo'ulaka Juan sünain no'unüin nipialu'umüin Simón oo'ulaka Andrés. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MK1_30","071_1_30","MRK","1","30","30","Eejatkalaka nüpüla tü nimeshikat Simón sünain ayuulin sütüma oushuwaa. Je achuntünüsü nümüin Jesús natüma na wayuukana niiyajüinjatüin shia namüin. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MK1_31","071_1_31","MRK","1","31","31","Nürütkaakalaka joo sünainmüin sünain naapaain sajapü süpüla nüikkale'erüin. Naawale'erakalaka tü ayuuliikat suulia. Je süka anaitpain shia, o'ttüsü shia sünain shikirüin na shi'iyoukana. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MK1_32","071_1_32","MRK","1","32","32","Je motsopa ka'i, antinnüsü wainma wayuu eekai ayuulin je eekai kale'eru'uin yolujaa nünainmüin Jesús. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MK1_33","071_1_33","MRK","1","33","33","Okotchajaasü tü wayuu kepiasükalüirua sulu'u tü pueulokat sü'ütpa'a tü so'ukot tü miichikat. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MK1_34","071_1_34","MRK","1","34","34","Niiyajakalaka wainma wayuu eekai ayuulin, tü ayuuisükat sütüma ayuulii eekai eein ne'e sünain. Je nujuittirakalaka yolujaa süle'eru'ujee wainma wayuu. Otta nüchiajaain tü yolujaakalüirua suulia saashajaain nüchiki, süka sütüjaain naa'u sünain jaralin nia. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MK1_35","071_1_35","MRK","1","35","35","Je eeiwa'aya aikat, achijiraashi Jesús sünain o'unaa chamüin cha'aya eere yüütüülin mmakat süpüla aashajawaa nümaa Maleiwa. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MK1_36","071_1_36","MRK","1","36","36","Otta müshia Simón je na eekana nümaa, o'unüshii naya sünain achajawaa nüchiki Jesús. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MK1_37","071_1_37","MRK","1","37","37","Je nantapa nünainmüin, —Asukaasü wayuu wainma püpüla —namakalaka nümüin. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MK1_38","071_1_38","MRK","1","38","38","Nüsouktakalaka Jesús: —Anakaja wo'unüle yaajee yaa. O'uneeshi taya chamüin cha'aya eemüin tü pueuloirua chakat wapüleerua taküjaiwa nüchiki Maleiwa sümüin tia wayuukolüirua, süka shiain ajütünüin apüla taya —nümakalaka namüin. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MK1_39","071_1_39","MRK","1","39","39","Nu'unakalaka Jesús sainküinpünaa tü mmakat Galilea sünain nüküjain nüchiki Maleiwa sulu'upünaa tü ekirajüleekalüirua wayuu judío cha'aya je sünain nujuittirüin yolujaa süle'eru'ujee wayuu. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MK1_40","071_1_40","MRK","1","40","40","Arütkaashi nünainmüin Jesús wane wayuu mayeinshi sütüma aja'ttaa ata. Nüsapainyo'ukashi nia nümülatu'u Jesús sünain nüchuntüin nümüin: —Müinka pücheküle, piiyaja taya —nümakalaka chi wayuukai. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MK1_41","071_1_41","MRK","1","41","41","Nümüliajakalaka naa'in Jesús chi ayuuishikai sünain niyurulain nütüna nünainmüin sünain naapaain nia: —Tacheküin süpüleerua anainjachin pia —nümakalaka. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MK1_42","071_1_42","MRK","1","42","42","Anaichipa joo chi wayuukai. Nnojolüitpa aja'ttüin tü nütakat. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MK1_43","071_1_43","MRK","1","43","43","Nüjüta nümüshia Jesús chi wayuukai sünain nüchiajaain nia sünain maa nümüin: ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MK1_44","071_1_44","MRK","1","44","44","—Nnojo püküjain sümüin wayuu püchiki sünain teiyajüin pia. Pu'una palajana eemüin chi sacerdotekai süpüla pii'iyatüinjatüin nümüin tü pütakat süpüla naapüinjatüin nümüin Maleiwa tü pümü'ünüin ouktajatkat saa'u anaichipain pia, maa aka tü nuluwataakat anain Moisés paala sümaiwa. Je sükajee tia, sütüjaajeechi aa'u pia wayuu sünain anaichipain pia süpüla sa'akainjachin pia püchikua —nümakalaka Jesús nümüin. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MK1_45","071_1_45","MRK","1","45","45","Otta chi wayuukai, nnojoishi ko'utüin. Nu'unakalaka sümaa aküjaa süchiki tü kasa anasü alatakat nüka. Je süka sütüjaaichipain naa'u Jesús tü wayuukolüirua, nnojoishi ekeroteein sulu'umüin tü pueulokalüirua. Makatüshi nia anooipa'a eere yüütüülin mmakat. Otta tü wayuukolüirua, antüsü nünainmüin sulu'ujee mmakat süpüshua. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MK2_1","071_2_1","MRK","2","1","1","Je nüle'ejapa Jesús Capernaummüin süchikijee kojuya ka'i, aapüna achikichi nia sünain nüntüichipain nipialu'umüin. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MK2_2","071_2_2","MRK","2","2","2","Je süka süntüin wayuu watta saalin nünainmüin, wotüsü tü miichikat sütüma. Cho'ujaasü tü miichikat süpüleerua. Otta müshia Jesús, aküjüshi nünüiki chi Maleiwakai sümüin. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MK2_3","071_2_3","MRK","2","3","3","Nantakalaka wane pienchishii wayuu tooloyuu nünainmüin Jesús sünain nalü'üjiraain wane wayuu ayuuishi shii'iree niiyajeein nia. Oukta asa'achi, oukta atünachi. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MK2_4","071_2_4","MRK","2","4","4","Je süka wainmain tü wayuukolüirua so'ulu'u tü miichi, isasü nachiki ekeroloo nünainmüin Jesús. Naliikajaakalaka nümaa chi wayuukai chaa süralo'umüin tü miichikat, süpüla naakatüinjatüin süralo'ujee iipünaa naa'u Jesús. Je jutatapa shia, nashakatirüin tü süi kalu'ukot chi wayuu oukta asa'achikai. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MK2_5","071_2_5","MRK","2","5","5","Nütüjaapa Jesús saa'u nanoula na wayuukana, aashajaashi nia nümüin chi ayuuishikai: —Tawalachee, talatirüitpa paainjala puulia —nümakalaka nümüin. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MK2_6","071_2_6","MRK","2","6","6","Je wane na wayuukana karalouktamaajana eejanakana sa'aka tü wayuukolüirua, müsü naa'in: ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MK2_7","071_2_7","MRK","2","7","7","“¿Jaraikai wayuu chi e'rüiyaaka aa'in wayumüin süpüleerua nünüiki nümüin Maleiwa? Nnojoishi jerain Maleiwa sünain niain ainküin nümüiwa alatiraa saainjala wayuu”. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MK2_8","071_2_8","MRK","2","8","8","Otta müshia Jesús, süka niyaawatüin saa'u tü sulu'ukat naa'in na karalouktamaajanakana, asouktüshi nia namüin: —¿Jamüshii jia mojuka'a jünüiki tamüin sulu'u jaa'in? ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MK2_9","071_2_9","MRK","2","9","9","Je wanaa sümaa tamüin nümüin chi oukta asa'achikai, “Talatirüitpa paainjala puulia”, nnojoishi jütüjaain aa'u tayakai, chi Shipayakai Wayuu, sünain laülaain süpüla alatiraa saainjala wayuu. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MK2_10","071_2_10","MRK","2","10","10","Otta müsia joolu'u, jütüjaweechi aa'u taya sünain laülaain süka tameechin nümüin, “Püsha'walaa, pülü'üjaa pu'ula, waraittaiwa pia”. Aashajaashi joo Jesús nümüin chi oukta asa'achikai: ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MK2_11","071_2_11","MRK","2","11","11","—Tamüshi paala pia: Püsha'walaa, pülü'üjaa pu'ula, pu'una pipialu'umüin —nümakalaka nümüin. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MK2_12","071_2_12","MRK","2","12","12","Asha'walaamaatüshi joo chi wayuukai sünain naapaain tü nu'ulakat sünain nu'unüin su'upala tü wayuukolüirua süpüshua. Ponokalaka ma'i saa'in tü wayuukolüirua tü shi'rakat sünain maa: —Anashaataleesia ma'i tü kasa we'rakat so'uka'i tüü, tü nnojotkat we'rapü'üin paalainka —namakalaka sünain na'waajüin Maleiwa. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MK2_13","071_2_13","MRK","2","13","13","O'unüshi Jesús nüchikua sotpa'amüin tü palaakat. Je süntapa wane wayuuirua watta saalin nünainmüin, o'ttüshi nia sünain nikirajüin naya. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MK2_14","071_2_14","MRK","2","14","14","Je sünain nu'unüin yalajee, eeshi nüpüla wane wayuu kanüliashi Leví, chi nüchonkai Alfeo, joyotüin eere ni'yataale. Okotchajüi neerü nümüin chi sülaülashikai mma. —Anashi tamaatalai pia —nümakalaka Jesús nümüin. Nüsha'walaakalaka joo Leví sünain o'unaa nümaa Jesús. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MK2_15","071_2_15","MRK","2","15","15","Shiasa süchikijee tia, neenakakalaka Leví wainma wayuu nipialu'umüin sünainmüin wane ekawaa nüpüla Jesús namaa na nikirajüinkana, süka wainmain wayuu oushikajaakat nüchiirua. Je na'aka na wayuu eküshiikana, eeshii wainma na kaainjaraliikana naashin na fariseokana, maa aka na okotchajüliikana neerü nümüin chi sülaülashikai mma. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MK2_16","071_2_16","MRK","2","16","16","Otta na karalouktamaajanakana na'aka na wayuu fariseokana ne'rapa Jesús sünain nikaain namaa na kaainjaraliikana oo'ulaka na okotchajüliikana neerü, mojusü nanüiki namüin na nikirajüinkana sünain namüin namüin: —Jamüshi cheje eera nikaaka'a chi ekirajüikai jia namaa na eekana kaainjaraliin maa aka na okotchajüliikana neerü —namakalaka namüin. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MK2_17","071_2_17","MRK","2","17","17","Naapapa Jesús tü namakat na fariseokana namüin na nikirajüinkana, nüsouktakalaka ne'ipajee: —Wane wayuu eekai nnojolüin ayuulin, nnojotsü che'ojaain tottoolu sümüin. Shia che'ojaaka amüin eekai ayuulin. Sükajee tüü, antüshi taya sa'akamüin wayuu süpüla achajawaa süchiki eekai kaainjaralüin shii'iree sükatalaain suulia saainjala. Nnojoishi taya antüshin süpüla achajawaa süchiki eekai maainjalain saa'in namüin —nümakalaka Jesús namüin. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MK2_18","071_2_18","MRK","2","18","18","So'u wane ka'i, aamüjüshii na nikirajüinkana Juan. Müshii aka na fariseokana sünain aamüjaa. Süntakalaka wane wayuuirua nünainmüin Jesús sünain nasakirüin nia sünain maa nümüin: —Aamüjapü'üshii na nikirajüinkana Juan wanaa sümaa aashajawaa nümaa Maleiwa, maa'aya aka na nekirajüinkana na fariseokana. ¿Jamaka'a joo na pikirajüinkana nnojoliika'a naamüjüin? —namakalaka nümüin Jesús. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MK2_19","071_2_19","MRK","2","19","19","Nüsouktakalaka Jesús ne'ipajee sünain nikirajüin naya süka sukuaippa tü kasa e'nnakat sainküin mma sünain nümüin namüin: —Tü wayuu antakat sünain shikiira wane ka'wayuusee, anasü talatüle saa'in sümaa nnojolüin mojuin saa'in wanaa sümaa eein chi ka'wayuuseshikai namaa. Nnojoleena aamüjüin wanaa sümaa eein nia namaa. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MK2_20","071_2_20","MRK","2","20","20","Akaajaa tayakai joolu'u, süka eein taya namaa na tekirajüinkana, anasü talatüle naa'in. Alu'ujasa mapa takatalaapa noulia, eeshii süpüla naamüjüin. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MK2_21","071_2_21","MRK","2","21","21","“Nnojotsü anain müleka shi'yotoonüle wane shi'ipa kuluulu eekai jeketüin süpüla ekeittiajünaa süka wane ashe'in eekai laülaain. Amojujaajeerü süpüshua wanaa sümaa süshijaanüin süka süsüküijaweerüin. Akaajaa jiakana, nnojotsü anain masütaajule jia sünain tü jünoujakat paala wanaa sümaa jünoujain tü pütchi jeket tekirajakat anain. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MK2_22","071_2_22","MRK","2","22","22","Maa'aya aka wane wiino. Müleka süla'annüle wane wiino eekai saashü'üjünajatüin sulu'u wane paa'ata eekai laülaain, eesü süpüla süchatajaain tü paa'atakat sütüma jashü'üpa. Amülouleerü tü wiinokot oo'ulaka tü paa'atakat. Shi'itaaneekalaka wane wiino eekai saashü'üjünajatüin sulu'u wane paa'ata eekai jeketüin”. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MK2_23","071_2_23","MRK","2","23","23","So'u tü ka'i neemeraakat o'u na judíokana, awaralijaashi Jesús namaa na nikirajüinkana sulu'u wane wopu pasanainpünaa sünain wane yüüja. Je sünain waraittüin na nikirajüinkana, nasürüttapünaain wane a'ttiee kanüliasü “trigo”. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MK2_24","071_2_24","MRK","2","24","24","Otta na fariseokana, süka müin aka saa'in wane a'yatawaa tü naa'inrakat na nikirajüinkana Jesús naashin, namakalaka nümüin Jesús: —Saashin tü nüshajakat Moisés, nnojotsü anain süpüla naa'inrüin na pikirajüinkana tia so'u tü ka'i weemeraakat o'u —namajaakalaka nümüin Jesús. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MK2_25","071_2_25","MRK","2","25","25","Asouktüshi Jesús joolu'u namüin na fariseokana saa'u nnojolüin kaainjalaain tü naa'inrakat na nikirajüinkana naajüin: —Soto jaa'in tü naa'inrakat David paala sümaiwa wanaa sümaa müliain süka alin jamü nümüin je namüin na nütünajutkana. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MK2_26","071_2_26","MRK","2","26","26","So'u tü ka'i nuluwataakat o'u Abiatar chi laülaashikai napüleerua na sacerdote judíokana, ekerotshi David sulu'umüin tü a'waajüleekat Maleiwa wanaa sümaa shi'itaanüin tü pan aapünajatkat nümüin Maleiwa. Tü pankat naashin Moisés, nnojotsü shika'ain sümüinjatüin wayuu eekai eein ne'e. Naya eküinjanaka namüiwa, na sacerdote judíokana. Otta David, naapaain tü pankat sümaa niküin, je naapüin süpüshi namüin na nütünajutumuyuukana. Je nnojoliishii süsalain naya tü naa'inrakat nütüma Maleiwa —nümakalaka Jesús namüin na fariseokana. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MK2_27","071_2_27","MRK","2","27","27","Aashajaashi Jesús nüchikua: —Je wayuu süpüshua, nnojotsü akumajuushin nütüma Maleiwa süpüla apüleeruainjatüin saa'in so'u sükalia eemerawaa. E'itaaushi tü ka'ikat süpüla jaloulinjatüin sümüin wayuu. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MK2_28","071_2_28","MRK","2","28","28","Tayakai, chi Shipayakai Wayuu, taya laülaashika saa'u tü ka'i sheemeraakat o'u wayuu. Je sükajee tia, nnojoliishii kaainjalain na tekirajüinkana saaliijee tü naa'inrakat —nümakalaka Jesús namüin. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MK3_1","071_3_1","MRK","3","1","1","So'u wane ka'i, ekerotshi Jesús nüchikua sulu'umüin tü ekirajüleekat. Eejachikalaka nüpüla wane wayuu joso ajapüchi. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MK3_2","071_3_2","MRK","3","2","2","Je na fariseokana, süka naapeein nikii Jesús, eekalaka ma'i naa'in nüpüla müleka niiyajüle so'u tü ka'i eemeraanakat o'u, shii'iree “Kaainjarai nia süka ni'yataain so'u tü ka'i eemeraanakat o'u sünain niiyajüin wane wayuu”, namüinjanain sümüin wayuu. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MK3_3","071_3_3","MRK","3","3","3","Otta Jesús, —Püsha'walaa yala pasanainmüin sünain tü wayuukolüirua —nümakalaka nümüin chi wayuu joso ajapüchikai. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MK3_4","071_3_4","MRK","3","4","4","Nümakalaka joo Jesús namüin na fariseokana: —Saajüin tü nüshajakat Moisés, ¿kasa anaka süpüla waa'inrüinjatüin so'u tü ka'i eemeraanakat o'u? ¿Anasü müleka waa'inrüle tü kasa eekai anain? ¿Shiataapa eekai mojuin? ¿Anasü müleka waa'inmajüle wayuu suulia ouktaa? ¿Shiataapa anain wo'utüle saa'in? —nümakalaka namüin. Ko'utüshii ne'e naya nuulia. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MK3_5","071_3_5","MRK","3","5","5","Niirakaakalaka Jesús namüin na wayuukanairua napüshua sünain jashichin nia namüin. Mojusü naa'in Jesús süka manoujüinyeein naya nünüiki. Nümakalaka joolu'u nümüin chi joso ajapüchikai: —Puwasta tü pajapükat. Je süka naa'inrüitpain tü nümakat nümüin, anale'eitpa tü najapükat. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MK3_6","071_3_6","MRK","3","6","6","Otta na fariseokana, noju'innajaakalaka nanainmüin na nümaajanakana Herodes sünain namajiraain namaa: —¿Kasa waa'inrüinjatka süpüla wo'utirüinjatüin naa'in? —müshii naya. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MK3_7","071_3_7","MRK","3","7","7","Nu'unakalaka Jesús namaa na nikirajüinkana suulia tü wayuukolüirua sotpa'amüin tü palaakat. Otta wayuu watta saalin sulu'ujee tü mmakat Galilea, oushikajaasü nüchiirua. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MK3_8","071_3_8","MRK","3","8","8","Je süka saapüitpain wayuu wainma nüchiki Jesús sünain naa'inrüin kasa anasü, antüsü joolu'u nünainmüin sulu'ujee tü mmakat Judea, sulu'ujee tü pueulokat Jerusalén, oo'ulaka sulu'ujee tü mmakat Idumea. Antüshii na chaje'ewaliikana wüinpümüin saa'ujee tü süchikat Jordán oo'ulaka sulu'ujee tü mmakat pejekat sünain tü pueulokalüirua Tiro oo'ulaka Sidón. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MK3_9","071_3_9","MRK","3","9","9","Süka wainmain tü wayuukolüirua, nuluwataain Jesús na nikirajüinkana süpüla yapainjatüin wane anua nüpüla suulia sülainjirain nia. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MK3_10","071_3_10","MRK","3","10","10","Süka saapüin nüchiki Jesús sünain niiyajüin wayuu wainma, arütkaasü joolu'u tü wayuukolüirua eekai ayuulin sünain chentaawain süpüla shipettüin nia shii'iree anain shia nütüma. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MK3_11","071_3_11","MRK","3","11","11","Otta tü wayuu kale'eru'usükalüirua yolujaa, shi'rapa Jesús, su'wachiraakalaka nümülatu'umüin sünain su'waatinnüin sütüma tü yolujaakalüirua: —Pia Nüchonkai chi Maleiwakai —sümakalaka. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MK3_12","071_3_12","MRK","3","12","12","Otta nüchiajaain shiairua suulia su'walakajüin nüchiki sainküin wayuu. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MK3_13","071_3_13","MRK","3","13","13","Je süchikijee tia, o'unüshi Jesús saa'upünaa wane namüna sünain neenaküin na wayuu nüchekakana süpüleerua nümaain. Je narütkaapa nünainmüin, ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MK3_14","071_3_14","MRK","3","14","14","nüneeküin poloo piammüin na'akajee. Ni'itaakalaka joo nanülia “Aluwataaushi” münüin, süka nuluwataainjanain naya sünain aküjaa nünüiki sümüin wayuu. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MK3_15","071_3_15","MRK","3","15","15","“Taapüin laülawaa joolu'u jümüin süpüla ayu'laa yolujaa süle'eru'ujee wayuu”, nümakalaka namüin. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MK3_16","071_3_16","MRK","3","16","16","Anuu nanülia na polookana piammüin wayuu aneekuushikana nütüma: Simón, chi e'itaanakai anülia Pedroin nütüma Jesús. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MK3_17","071_3_17","MRK","3","17","17","Jacobo nümaa Juan nüchonnii Zebedeo, na ni'itaakana anülia Boanerges. (Je tü nanüliakat, “Sütürüla Juya”, malu'ut.) ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MK3_18","071_3_18","MRK","3","18","18","Andrés, Felipe, Bartolomé, Mateo, je Tomás. Jacobo chi nüchonkai Alfeo. Tadeo. Simón, wane no'utku na wayuukana kanüliakana Zelote. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MK3_19","071_3_19","MRK","3","19","19","Je Judas Iscariote chi aapüinjachikai nikii Jesús. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MK3_20","071_3_20","MRK","3","20","20","Shiasa süchikijee tia, ekerotshi Jesús namaa na nikirajüinkana sulu'umüin wane miichi. Sükotchajaakalaka süchikua wane wayuu watta saalin nünainmüin. Kapüleekalaka namüin nekaain saa'ujee tü wayuukolüirua. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MK3_21","071_3_21","MRK","3","21","21","Shiasa natüjaapa naa'u Jesús na nüpüshikana sünain chenta'ain sümüin tü wayuukolüirua nünain, nasaajaweein nia yalajee. “Maa'inkai cheje aa'in nia”, namajiraakalaka. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MK3_22","071_3_22","MRK","3","22","22","Otta na karalouktamaajanakana antakana Jerusalénjee, aashajaajiraashii naya sünain maa: “Süka niain Beelzebú chi sülaülakai yolujaa eein nümaa, pülakalaka nia süpüla ayu'laa yolujaa”, müshii naya. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MK3_23","071_3_23","MRK","3","23","23","Neenajakalaka Jesús tü wayuukolüirua nünainmüin süpüla nikirajüinjanain naya süka sukuaippa tü kasa e'nnakat sainküin mma: “¿Jamakuaippat süpüla nüjütajaajiraainjachin ne'e Satanás nümüiwa, chi sülaülakai yolujaa? ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MK3_24","071_3_24","MRK","3","24","24","Müleka sütkaajiraale wane wayuuirua, aja'lajaajiraweena naya. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MK3_25","071_3_25","MRK","3","25","25","Je müleka sü'ülüjaale wane wayuu sümaa tü süpüshikat, pa'ünüüwaweerü. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MK3_26","071_3_26","MRK","3","26","26","Akaajaa Satanás, müleka nujuittirüleje tü yolujaakalüirua sünain nütkaain sümaa, oo'ulaajeechi nia suulia aluwatawaa. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MK3_27","071_3_27","MRK","3","27","27","Nnojotsü süpüla asaajaanüin nükorolo wane wayuu eekai katsüin. Alu'ujasa müleka nüntüle wane ka'ruwarai nünainmüin eekai katsüinreein ma'i nuulia, ayamülüneechi chi wayuukai nütüma, je alü'üjüneerü tü nükorolokot nüma'anajee. Akaajaa tayaka'iya. Süka niyamülüichipain tatüma chi sülaülashikai yolujaa, tountüin tayu'lüin yolujaa. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MK3_28","071_3_28","MRK","3","28","28","Shiimain ma'i tü tamakat joolu'u jümüin: Eesü süpüla sülatinnüin saainjala wayuu suulia nütüma Maleiwa. Ja'itakaje mojuin sünüiki nümüin Maleiwa, eesü süpüla sülatinnüin suulia tia'aya. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MK3_29","071_3_29","MRK","3","29","29","Akaajasa müleka niale chi Naa'inkai Maleiwa mojuin amüin pütchi, müiria nnojolüin alatinnüin suulia tü makat, nnojotsü joolu'u je nnojoleerü mapeena”, nümakalaka Jesús namüin. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MK3_30","071_3_30","MRK","3","30","30","Müsü nünüiki Jesús sümüin tü wayuukolüirua süka “Yolujaa ne'e” namüin na karalouktamaajanakana nümüin chi Naa'inkai Maleiwa chi niyu'lakai aka yolujaa. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MK3_31","071_3_31","MRK","3","31","31","Süntataalakalaka joolu'u tü niikat Jesús namaa na nimüliayuukana. A'atapajüshii naya yala anooipa'a sünain neenakirüin nia süka naashajaweein nümaa. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MK3_32","071_3_32","MRK","3","32","32","Naapinnakalaka Jesús sütüma tü wattakat saalin wayuu joyotokana nü'ütpa'a: —Naa tü püikat anooipa'a oo'ulaka na puwalayuukana. Aashajaweeshii pümaa —nümünakalaka. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MK3_33","071_3_33","MRK","3","33","33","Asouktüshi Jesús: —Taküjeerü joolu'u jümüin jaralüin tü teein oo'ulaka jaraliin na tawalayuuin —nümakalaka namüin. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MK3_34","071_3_34","MRK","3","34","35","Je nümakalaka namüin na wayuukana napüshua sünain niirakaain namüin na wayuu joyotokana nü'ütpa'a: —Tü wayuu “teikat” je na wayuu “tawalayuukana” tamüinjanakana amüin, naya na eekai naa'inrüin waneepia tü nuluwataakat anain chi Maleiwakai maa aka naairua —nümakalaka Jesús namüin. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MK4_1","071_4_1","MRK","4","1","1","O'ttüshi Jesús sünain ekirajaa nüchikua sotpa'a tü palaakat. Shiasa süka wattain saalii tü wayuu okotchajaakalüirua nünainmüin, no'otookalaka sulu'u wane anua sünain nüikkalaain süpüla ekirajaa yalajee shirokujee tü palaakat. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MK4_2","071_4_2","MRK","4","2","2","Ekirajüshi nia sünain kasa wainma süka sukuaippa tü kasa e'nnaajünakat sainküin mma sünain nümüin namüin na wayuukana: “Jaapa tanüiki. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MK4_3","071_4_3","MRK","4","3","3","Eetaashi wane wayuu apünajüi. O'unüshi sulu'umüin tü niyüüjasekat sünain nijinain tü nuwaüyekat. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MK4_4","071_4_4","MRK","4","4","4","Eesü waüyee ejituukat sulu'u wopu eere shiküin shia wuchii. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MK4_5","071_4_5","MRK","4","5","5","Eesü ejituukat sa'aka ipashira eere arülain mma. Osota müsüja'a shia mayaainje arülain tü mmakat. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MK4_6","071_4_6","MRK","4","6","6","Shiasa susotapa, julumaatüsü sütüma tü ka'ikat süka arülain tü mmakat süpüla tü suuralakat. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MK4_7","071_4_7","MRK","4","7","7","Eesü ejituukat sa'aka eejatüle paala mojuui keimsesü. Shiasa süsotapa tü mojuuikat süchikua, eweeniraasü sümaa tü pünajütkat. Je oukta müsia tü pünajütkat sütüma tü mojuuikat sümaa machoin sütüma. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MK4_8","071_4_8","MRK","4","8","8","Alu'usa wane waüyeekat, ejituushi saa'u mma anasü. Asotüsü, emiyo'ulaasü sünain wattain saalii süchoin. Eesü eekai sujuittirüin apünüin shikii süchon sünainjee waneesia so'u, eesü eekai sujuittirüin aippirua shikii süchon sünainjee wane'eya, je eesü eekai sujuittirüin poloo shikii süchon sünainjee wane'eya”, müshi joo Jesús sümüin tü wayuukolüirua. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MK4_9","071_4_9","MRK","4","9","9","Shiasa kettaapa nünüiki Jesús, nümakalaka namüin: “Chi eekai nüshateein tanüiki, anasü jülüjüle naa'in süpüla niyaawatüinjatüin saa'u tü tekirajakat anain”. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MK4_10","071_4_10","MRK","4","10","10","Je wanaa sümaa nümüiwain Jesús, asakinnüshi natüma na polookana piammüin nikirajüin je wane wayuuirua nümaajana sünain jamalu'ulüin tü nikirajüitpakat anain süka sukuaippa tü kasa e'nnaajünakat sainküin mma. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MK4_11","071_4_11","MRK","4","11","11","Nüsouktakalaka Jesús namüin: “Nnojotsü atüjaanüin aa'u paala süchiki nukuaippa Maleiwa sünain aluwatawaa. Otta müshia joolu'u, o'ttüichipa nia sünain nii'iyatüin shia jümüin jiakana tekirajüinkana. Otta na wane wayuukanairua, e'ikünüshii naya ne'e süka sukuaippa tü kasa e'nnaajünakat sainküin mma, ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MK4_12","071_4_12","MRK","4","12","12","süpülajatü shikeraajüin tü nünüikikat chi Maleiwakai aküjünakat paala sünain maa: ‘Ja'itatataairü ma'i naapüin otta ne'rüin, nnojottataaleerü nayaawatüin aa'u. Nnojoishii naya anoujeein tanain süpüla talatirüinjatüin naainjala noulia’, müsü nünüiki Maleiwa”. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MK4_13","071_4_13","MRK","4","13","13","Nümakalaka Jesús namüin: “Tekirajüinapa jia sünain wane kasa süka sukuaippa tü kasa e'nnaajünakat sainküin mma. Saa'u nnojolüin jiyaawatayaain aa'u tü taküjaitpakat jümüin, ¿jamakuaippaleerü jiyaawatüin aa'u müleka shiale takuaippain tüü sünain ekirajaa jia tachikua'aya? ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MK4_14","071_4_14","MRK","4","14","14","Chi apünajüikai, nia niyaawaseka'aya chi aküjaikai nünüiki Maleiwa sainküin mma. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MK4_15","071_4_15","MRK","4","15","15","Tü waüyee ejituukat sulu'u wopu, shia nakuaippa na wayuu eekai naapüin ne'e nünüiki Maleiwa. Akatsa asütünamaatüin tü pütchikat noulia nütüma Satanás suulia nanoujajüin sünain. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MK4_16","071_4_16","MRK","4","16","16","Je tü ejituukat sa'aka ipashira, shia nakuaippa na wayuu eekai naapüin sümaa talataa aa'in tü nünüikikat Maleiwa aküjünakat namüin. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MK4_17","071_4_17","MRK","4","17","17","Müshii aka naya saa'in tü pünajüt julumaatakat, süka nanoujain ne'e motso'o. Shiasa ne'rapa müliaa sünainjee tü nanoulakat, oo'ulaa müshi'iya naya suulia anoujaa. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MK4_18","071_4_18","MRK","4","18","18","Je tü ejituukat sa'aka eejatüle paala mojuui keimsesü, shia nakuaippa na wayuu eekai naapüin nünüiki Maleiwa. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MK4_19","071_4_19","MRK","4","19","19","Akatsa malaüle'erüin naa'in naya sünain anoujaa sükajee shapaain naa'in saa'u tü katüinjatkat atüma no'u, saa'u tü alateetkat mapeena, je sükajee kachiiruain ma'i naa'in washirüü, tü nnojotkat kalu'uin talataa. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MK4_20","071_4_20","MRK","4","20","20","Otta tü waüyee ejituukat saa'u mma anasü, shia nakuaippa na wayuu aapakana nünüiki Maleiwa sümaa noonooin sümaa. Koo'omüinsü ma'i namüin na wayuukana aa'inraa kasa anasü, maa aka tü pünajütkat saa'ukat mma anasü, maa aka eekai sujuittirüin apünüin shikii süchon sünainjee waneesia so'u, eekai sujuittirüin aippirua shikii süchon sünainjee wane'eya, je eekai sujuittirüin poloo shikii süchon sünainjee wane'eya”, nümakalaka Jesús namüin na nikirajüinkana. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MK4_21","071_4_21","MRK","4","21","21","Nümakalaka Jesús namüin: “¿Jalasü e'itaanüin wane luusa shipejaanüle? ¿E'itaanüsü cheje suupünaa wushu? Nnojo. E'itaanüsü eere süpülee luusa süpüla sünaküinjatüin kasa süpüshua. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MK4_22","071_4_22","MRK","4","22","22","Müleka sunujunnüle wane kasa, eweeteerü süchikua. Müsüya aka tü nüchikikat chi Maleiwakai. Ja'itairü nnojolüin aküjünüin paala sümüin wayuu sainküin mmakat süpüshua, aküjüneerü joolu'u sümüin. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MK4_23","071_4_23","MRK","4","23","23","Chi eekai nüshateein tanüiki, anasü jülüjüle naa'in süpüla niyaawatüinjatüin saa'u tü tekirajakat anain”, nümakalaka namüin. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MK4_24","071_4_24","MRK","4","24","24","Ayatüshi aashajaain Jesús namaa sünain namüin namüin: “Anashii müleka eere jaa'in sünain tü pütchi jaapakat. Müleka jülüjüle jaa'in tü shiimüinkat tekirajakat anain jia, jiyaawateerü aa'u tü tamüinjatkat jümüin mapeena. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MK4_25","071_4_25","MRK","4","25","25","Chi wayuu eekai jülüjain naa'in tü shiimainkat ekirajünakat anain nia, ekirajüneechi nia soo'omüin. Akaajasa chi eekai nnojolüin kasajatüin nümüin tü shiimainkat, asütüneerü nuulia tü ekirajünakat anain nia paala”, nümakalaka Jesús namüin. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MK4_26","071_4_26","MRK","4","26","26","Aashajaashi joolu'u sümüin tü wattakat saalii wayuu: “¿Jamüsü, saa'in jümüin, tü nukuaippakat Maleiwa sünain aluwatawaa? Tü nuluwataayakat Maleiwa, müsü aka saa'in sukuaippa wane yüüja eere nüpünajüin wane wayuu sulu'u. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MK4_27","071_4_27","MRK","4","27","27","Je chi apünajüikai, wanaa sümaa na'atapajüin, ja'itaichi atunküin, maa'aya aka katüle no'u, osotüsia ne'e nujuuna tü nüpünajüinkat je müle'osü shia'aya sünain nnojolüin nütüjaain saa'u jamakuaippalüin. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MK4_28","071_4_28","MRK","4","28","28","Eweetüsü shia sümüiwa süle'eru'ujee mma. Osotüsü palajana tü süpanakat. Eweeta müsia tü süsiikat süchikijee. Je süchiki tü süsiikat, kachon müsia. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MK4_29","071_4_29","MRK","4","29","29","Oo'ulaka jakütapa tü pünajütkat, ashannüsü süka kettaaitpain sükalia süpüla okotchajünaa”, nümakalaka Jesús namüin. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MK4_30","071_4_30","MRK","4","30","30","Nümakalaka Jesús namüin: “¿Jamüsü, saa'in jümüin, tü nukuaippakat Maleiwa sünain aluwatawaa? ¿Jameerü tanüiki jümüin müleka tekirajüle jia sünain süka sukuaippa tü kasa e'nnaajünakat sainküin mma? ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MK4_31","071_4_31","MRK","4","31","31","Tü nuluwataayakat Maleiwa, müsü aka saa'in sukuaippa sü'ü tü ‘mostaza’ münakat. Mayaainje jo'uuchechoin ma'i shia wanaa sümaa süpünajünüin, ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MK4_32","071_4_32","MRK","4","32","32","osotüsü sütüma wane suu'ulia miyo'u. Müsia nukuaippa Maleiwa sünain aluwatawaa. Mayaainje palitchoin wayuu anoujasü joolu'u, wainmeerü so'uweena wane ka'i”, nümakalaka Jesús namüin. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MK4_33","071_4_33","MRK","4","33","33","Müsü nünüiki Jesús sümüin tü wayuukolüirua sünain ekirajaa. Müleka shiyaawatüle saa'u tü nümakat sümüin, ayatshia nia ekirajüin soo'omüin. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MK4_34","071_4_34","MRK","4","34","34","Tü nikirajakat aka tü wayuukolüirua, shia süka sukuaippa tü kasa e'nnaajünakat sainküin mma. Otta nümüiwa namaa na nikirajüinkana, nüküjain kasain kayaawasein tü naashajaakat achiki. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MK4_35","071_4_35","MRK","4","35","35","Je motsapa ka'i so'u ka'ikat tia sünain eein Jesús yaa sulu'u tü anuakat, —Anashii wo'unüle waneemüin sa'ata tü palaakat —nümakalaka Jesús namüin na nikirajüinkana. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MK4_36","071_4_36","MRK","4","36","36","O'otooshii na nikirajüinkana Jesús sulu'u tü anuakat eere nia joyotüin napüla süpüla o'unaa sulu'u tü anuakat suulia tü wattakat saalin wayuu. O'unüsü wane anuairua nüchiirua. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MK4_37","071_4_37","MRK","4","37","37","Je süma'inru'u waraittüin tü anuakat shirokupünaa tü palaakat natüma na nikirajüinkana, anta müsia joo wane wawai nanainmüin sünain shi'yotüin palaa sulu'umüin tü anuakat. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MK4_38","071_4_38","MRK","4","38","38","Otta müshia Jesús, atunküshi shiinalu'u tü anuakat saa'u wane ekiipalaa. Narütkaakalaka na nikirajüinkana nünainmüin: —Ekirajüikalee, püchijiraa maala. Ouktüshii taa waya. ¿Jamüshi nnojoika'a pükaaliijayaain waya suulia wüinsirajüin? —namakalaka nümüin. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MK4_39","071_4_39","MRK","4","39","39","Nüsha'walaakalaka Jesús sünain nüchiajaain tü wawaikat: —Jimata pia —nümakalaka sümüin. Ejimalaa müsia joo tia sütüma nünüiki. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MK4_40","071_4_40","MRK","4","40","40","Nümakalaka Jesús namüin na nikirajüinkana: —¿Jamüshii mmotka'a jia? ¿Jamüshii nnojoliika'a jünoujüin paala sünain to'tte'erüinjanain jia suulia tü wawaikat? —nümakalaka namüin. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MK4_41","071_4_41","MRK","4","41","41","Ponokalaka ma'i naa'in na nikirajüinkana sünain namüin: —¿Jaraikai wayuukai chii, kache'ekai amüin wawai oo'ulaka tü palaakat? ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MK5_1","071_5_1","MRK","5","1","1","Antüsü joolu'u tü anua kalu'ukot Jesús namaa na nikirajüinkana waneemüin sa'ata palaakat eere kepiain wane wayuuirua kanüliajüsü Gadareno. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MK5_2","071_5_2","MRK","5","2","2","Nüshakatapa Jesús sulu'ujee tü anuakat, eejachi nüpüla wane wayuu kale'eru'ushi yolujaa. Antüshi nünainmüin sa'akajee tü amouyuukalüirua. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MK5_3","071_5_3","MRK","5","3","4","Kepiashi nia sa'aka tü amouyuukat. Ja'itaichi kapüin atümaa nia süka kaleena sünain nütüna oo'ulaka sünain nüsa'a, nüpülajaapü'üin. Isashi nia achikii shii'iree nüta'ünnüin süpüla kapüin nia atümaa. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MK5_5","071_5_5","MRK","5","5","5","Warai mapü'üshi nia sa'wai je so'uka'i sa'akapünaa amouyuu je soo'opünaa uuchi sünain nu'waatüin je sünain nükashalüin tü nütakat süka ipa. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MK5_6","071_5_6","MRK","5","6","6","Shiasa ni'raiwa'aya Jesús ka'yatajee, awataashi nia nüpanapa sünain nu'wachiraain yaa nümülatu'umüin. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MK5_7","071_5_7","MRK","5","7","8","Otta müshia Jesús, —Pujuittaa nuulia —nümaja amüinrü tü yolujaakat. Emetutsü joo sünüiki tü yolujaakat nüle'eru'ukat chi wayuukai: —Jesúsuu, Nüchonka'iya Maleiwa Miyo'ushikai ma'i, ¿jamüinjatü takuaippa pütüma? Anakaja pansaale pünüiki nu'upala Maleiwa süpüla nnojolüinjatüin te'rüin tamüliala pütüma —süchuntakalaka ma'i nümüin. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MK5_9","071_5_9","MRK","5","9","9","—¿Kasaichi pünülia? —nümakalaka Jesús sümüin. —Watta saalii, münüshii waya —sümakalaka nümüin Jesús. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MK5_10","071_5_10","MRK","5","10","10","Achuntüsü ma'i joo tü yolujaakalüirua: —Nnojo püjütüin waya yaajee wattamüin —sümakalaka nümüin Jesús. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MK5_11","071_5_11","MRK","5","11","11","Eejatü wane püülüküirua wainma ekajaain maa aka tüsa saa'u wane namüna. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MK5_12","071_5_12","MRK","5","12","12","Nachuntüin ma'i na yolujaakana nümüin Jesús: —Anakaja müleka püjütüle waya süle'eru'umüin tia püülükkalüirua —namakalaka. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MK5_13","071_5_13","MRK","5","13","13","—Ju'una jümaarüleen —nümakalaka Jesús namüin. Ojuitta müsüja tü yolujaakalüirua nüle'eru'ujee chi wayuukai süpüla shikerolüin süle'eru'umüin tü püülükkalüirua. Eejatüja'a maa aka 2.000 püülükü. Apantajaayaa müsü saa'ujee tü namünakat shirokumüin tü palaakat. Oo'uwo'utkalaka shia süpüshua. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MK5_14","071_5_14","MRK","5","14","14","Na arüleejüliikana tü püülükkalüirua, apantajaashii naya sulu'umüin tü pueulokat je sainküin mma sünain aküjaa süchiki tü alatakat. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MK5_15","071_5_15","MRK","5","15","15","Otta na wayuu aapakana nanüiki sulu'u tü pueulokat, o'unüshii naya nünainmüin Jesús. Je nantapa nünainmüin, ne'rüin chi wayuukai ojuittinna ouliachikai yolujaa, sünain kashe'inchipain nia otta nnojolichipain mamainnain, sünain joyotüin nü'ütpa'a Jesús. Eimolojooshii naya ne'rapa nia. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MK5_16","071_5_16","MRK","5","16","16","Otta na wayuu eejanakana wanaa sümaa niiyajünüin chi wayuukai, naküja achikichi nia sümüin tü antüsükalüirua je süchiki tü püülükkalüirua. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MK5_17","071_5_17","MRK","5","17","17","Je na wayuu Gadarenokana, nachuntüin ma'i nümüin Jesús süpüla nu'unüinjachin sulu'ujee tia mmakat. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MK5_18","071_5_18","MRK","5","18","18","Je wanaa sümaa no'otooin Jesús sulu'umüin tü anuakat süpüla ale'ejaa Galileamüin, arütkaashi joo chi ojuittinna ouliachikai yolujaa nünainmüin shii'iree nu'uneein nümaa. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MK5_19","071_5_19","MRK","5","19","19","Otta müshia Jesús, niyouktüin süchiki nümaainjachin nia, sünain nümüin nümüin: —Anashi püle'ejüle püchikua pipialu'umüin sünainmüin tü püpüshikalüirua sünain püküjain süchiki tü kasa anasü naa'inrüitpakat chi Maleiwakai pümüin sünain nümüliajüin pia —nümakalaka Jesús nümüin. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MK5_20","071_5_20","MRK","5","20","20","O'unüshi joo chi wayuukai sulu'upünaa tü mma kanüliakat Decápolis sünain aküjaa sümüin wayuu süpüshua süchiki tü kasa anasü naa'inrüitpakat Jesús nümüin. Je ponosü ma'i saa'in tü wayuukolüirua tü nüküjakat namüin. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MK5_21","071_5_21","MRK","5","21","21","Shiasa mapa, ale'ejüshi Jesús nüchikua waneemüin sa'ata tü palaakat. Je chamüin cha'aya, outkajaasü wayuu watta saalin nünainmüin sotpa'a palaa. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MK5_22","071_5_22","MRK","5","22","22","Nüntakalaka wane wayuu kanüliashi Jairo, wane laülaashi sulu'u tü ekirajüleekat tü judíokolüirua. Je ni'rapa Jesús, nüsapainyo'ukashi nia nümülatu'umüin sünain ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MK5_23","071_5_23","MRK","5","23","23","nüchuntüin nümüin süka süpüshua naa'in sünain nümüin nümüin: —Kaalin taya püpüla, amotsojünüsü saa'in tü tachonkot sütüma wane ayuulii. Tatüjaa aa'ulu müleka pu'unüle sünainmüin sümaa pi'itaainjatüin pajapü sünain, kateerü o'u süchikua —nümakalaka nümüin Jesús. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MK5_24","071_5_24","MRK","5","24","24","Nu'unakalaka Jesús nümaa. Wanaa sümaa waraittüin Jesús nipialu'umüin Jairo, chentaawasü wayuu watta saalii nünain. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MK5_25","071_5_25","MRK","5","25","25","Je sa'aka tü wayuukolüirua, eejatü wane jierü ayuuisü. Polooirü piammüin juya amülain isha sümüin. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MK5_26","071_5_26","MRK","5","26","26","Müliasü ma'i saa'in sütüma tü ayuuliikat. Aja'lajaasü tü sünneetsekat so'uinnain tottoolu. Nnojotsü anayaain natüma. Ja'itairü e'rajaanüin sütüma tottoolu wainma, isasia ne'e nachiki tü ayuuliikat. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MK5_27","071_5_27","MRK","5","27","27","Sütüma sütüjaain naa'u Jesús sünain nütüjain eiyajaa wayuu, amülü'iraasü shia sa'akajee tü wayuukolüirua nünainmüin süpüla shipettüin nüshe'in. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MK5_28","071_5_28","MRK","5","28","28","“Müleka tepettüle ne'e sot nüshe'in, aneerü taya”, mapü'üsü saa'in süle'eru'u. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MK5_29","071_5_29","MRK","5","29","29","Je shipettapa shia, anaitpa, nnojolüitpa amülain isha sümüin. Je sütüjaaitpa aa'ut sümaa anaitpain shia süka saawalaain saa'in süle'eru'u. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MK5_30","071_5_30","MRK","5","30","30","Nütüjaamaata aa'ulu Jesús sünain niiyajüitpain wane wayuu. Ajununajaashi nia sünain, —¿Jara epettaka tashe'in? —sünain nümüin sümüin tü wayuukolüirua wattakat saalii. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MK5_31","071_5_31","MRK","5","31","31","—¿Jamüshi “¿Jara epettaka tashe'in?”, pümaka'a? Watta'asa saalii wayuu chentaawakat pünain —namakalaka na nikirajüinkana nümüin. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MK5_32","071_5_32","MRK","5","32","32","Masütaajusai joo Jesús sünain eirakawaa sümüin tü wayuukolüirua shii'iree ni'reein tü wayuu epettakat nüshe'in. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MK5_33","071_5_33","MRK","5","33","33","Sütüjaapa saa'u tü jietkat tü kasa anasü alatüitpakat sümüin, sürütkaakalaka nünainmüin Jesús sümaa momoluu sünain süsapainyo'ukain shia nümülatu'umüin. Süküjakalaka nümüin sünain shiain epettüin tü nüshe'inkat je sünain anaitpain shia nütüma. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MK5_34","071_5_34","MRK","5","34","34","Nümakalaka Jesús sümüin: —Nii waa'iraa, anaitpa pia süka pünoujain tanain. Anasü pu'unüle sünain anain paa'in. Müiria nnojolüin müliain pia sütüma tü ayuuliikat. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MK5_35","071_5_35","MRK","5","35","35","Wanaa sümaa naashajaain Jesús sümaa tü jietkat, süntakalaka joo wane wayuuirua nipialu'ujeejatü Jairo chi laülaashikai sulu'u tü ekirajüleekat, sünain nümüin nümüin: —Ouktüitpa tü püchonkot. Puu'ulaa suulia peenajaain chi Ekirajüikai. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MK5_36","071_5_36","MRK","5","36","36","Otta Jesús, nnojotsü jamajatüin nümüin tü aküjünakat natüma na wayuukana. Nümakalaka nümüin Jairo: —Nnojo piyo'ujaain aa'in. Pünouja ne'e tanain süpüla anainjatüin tü püchonkot. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MK5_37","071_5_37","MRK","5","37","37","Niyouktakalaka Jesús süpüleerua su'unüinjatüin tü wayuukolüirua nümaa. Na o'unakana nümaa, naya ne'e na nikirajüinkana: Pedro, Jacobo oo'ulaka Juan chi nuwalakai Jacobo. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MK5_38","071_5_38","MRK","5","38","38","Shiasa nüntapa Jesús nipialu'umüin Jairo, eesü wane wayuuirua a'waatüin ma'i shi'iralu'u saalii tü jintutkot. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MK5_39","071_5_39","MRK","5","39","39","Je nikerolopa sulu'umüin tü miichikat, —Nnojo ji'yalajüin. Tü jintutkot, nnojotsü ouktüin, atunküsü ne'e —nümakalaka Jesús sümüin. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MK5_40","071_5_40","MRK","5","40","40","Otta tü wayuukolüirua, süsirajakalaka nüka Jesús sütüma tü nümakat. Nujuittirakalaka Jesús anooipa'amüin süpüshua tü wayuukolüirua. Naya ne'e ekerotoko nütüma eemüin tü müliashiikat chi süshikai oo'ulaka tü shiikat je na nikirajüinkana eejanakana nümaa. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MK5_41","071_5_41","MRK","5","41","41","Naapaakalaka tü jintutkot süka sajapü sünain nümüin sümüin: —Talita, kumi. (Je tü pütchikat, “Tachee, püchijiraa maala, müshi taya pümüin”, malu'ut.) ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MK5_42","071_5_42","MRK","5","42","42","Asha'walaa müsia tü jintutkot sümaa suwara'iraain. (Müitka poloo piammüin juya suuyase.) Ponusü ma'i saa'in tü wayuukolüirua tü shi'rakat. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MK5_43","071_5_43","MRK","5","43","43","Otta Jesús, nüchuntale'einya saapünüinjatüin eküülü sümüin tü jintutkot je ni'ita'aleein napüleerua na wayuukana sünain nnojolüinjatüin na'walakajüin süchiki sainküin wayuu. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MK6_1","071_6_1","MRK","6","1","1","Nu'unakalaka Jesús yalajee yala namaa na nikirajüinkana eemüin tü pueulo eejachire nia tepichiiwa'aya. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MK6_2","071_6_2","MRK","6","2","2","Je so'u tü ka'i neemeraakat o'u na judíokana, o'ttüshi nia sünain ekirajaa sulu'u tü ekirajüleekat. —¿Jarai cheje kekiika atüma chii? ¿Jarai cheje pülashika atüma süpüla aa'inraa tü nütüjakat apüleerua Maleiwa nümüiwa? —müsü wayuu wainma süka ponüin ma'i saa'in tü nümakat Jesús. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MK6_3","071_6_3","MRK","6","3","3","Otta waneeirua, nnojoishi kasajachin nia namüin. Asakiijirawa'ain müshii: —Watüjaa aa'uchi nia sünain niain chi a'yataaikai sümaa taapüla. Je we'raajüin María tü niikat oo'ulaka Jacobo, José, Judas je Simón na nimüliayuukana. Otta na nüshunuukana, kepiashii yaaya sulu'u tü pueulokat wanaa wamaa —namakalaka. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MK6_4","071_6_4","MRK","6","4","4","Nümakalaka Jesús namüin: —Tamüshii paala jia: Müinka nüntüle wane nünüikimaajachi Maleiwa nuumainpa'amüin, mojuteechi nia sütüma tü wayuukolüirua je sütüma tü nüpüshikalüirua —müshi namüin süka mojutüin nia natüma. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MK6_5","071_6_5","MRK","6","5","5","Je tü manoulaa eekat nanain na wayuukana cha'aya, süta'ülüin tü kasa anasü naa'inreekat Jesús, tü nütüjakat apüleerua Maleiwa nümüiwa. Waneesia ne'e ni'itaain najapü sünain wayuu palitchon süpüla anainjatüin nütüma. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MK6_6","071_6_6","MRK","6","6","6","Je ainkuusü ma'i naa'in Jesús süka manoulain na wayuukana cha'aya. Shiasa süchikijee tia, o'unüshi Jesús sulu'upünaa tü pueulokat süpüshua sünain ekirajaa. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MK6_7","071_6_7","MRK","6","7","7","Neenakakalaka na Aluwataaushikana polooshiikana piammüin sünain nüjütüin naya piamawalin süpüla aküjaa tü nüchikikat. Naapüin laülawaa namüin süpüla ajuittiraa yolujaa suulia wayuu. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MK6_8","071_6_8","MRK","6","8","8","Nümakalaka Jesús namüin: —Nnojo jülü'üjüin jüshe'in, jimia, jükapateetse, je jünneetse. Waneesia ne'e jülü'üjeerüin wunu'u jüshepü'üjia. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MK6_9","071_6_9","MRK","6","9","9","Nnojo jülü'üjüin suwala'ata jüsapaatse je suwala'ata jüshe'in. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MK6_10","071_6_10","MRK","6","10","10","Shiasa wanaa sümaa jüntüin sulu'umüin wane pueulo, nnojolüinjatü jii'iratüin tü miichi jüntakat alu'u palajana. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MK6_11","071_6_11","MRK","6","11","11","Je müleka nnojoliire kapülain aa'inyüü jia sulu'u wane pueulo je shiyouktünüle tü pütchi jüküjüinjatkat sümüin, ju'unamaata suulia sünain jo'otojooin tü mmakat sünainjee juu'ui jüma'ichikü shiyaawase jümüin: “Nnojotsü wasirüitpain eekai manoujüinyeein ale saa'in ne'e”. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MK6_12","071_6_12","MRK","6","12","12","No'unakalaka joo na polooshiikana piammüin sulu'upünaa tü pueulokat süpüshua sünain naküjain nüchiki Cristo sümüin wayuu shii'iree shiyaawajaainjatüin suulia saainjala. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MK6_13","071_6_13","MRK","6","13","13","Nojuittirüin wainma yolujaa suulia wayuu je anasü suulia ayuulii tü wayuu o'yotünakat aa'u seita natüma. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MK6_14","071_6_14","MRK","6","14","14","Otta müshia Herodes, chi sülaülashikai mma, naapa achikichi Jesús süka wattaitpain nüchiki sainküin mma. Müsü sünüiki wane wayuu nüchiki: —Chi Jesúskai anülia, nia'aya ne'e naa'in wamüin Juan chi owoutisaajüikai, oso'iraataasü eera naa'in süchikijee ouktaa. Müshijese'e pülashin nia süpüla aa'inraa tü kasa nütüjakat apüleerua Maleiwa nümüiwa. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MK6_15","071_6_15","MRK","6","15","15","Shiasa süküjala waneeirua: —Niataa Elías. Otta sünüiki wane'eya: —Niataa wane nünüikimaajachi Maleiwa maa aka na nünüikimaajana namaiwajanakana. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MK6_16","071_6_16","MRK","6","16","16","Shiasa naapapa Herodes tia, majataasü naa'in: “¿Nia cheje eera Juan chi tashottirakalinka anulu? ¿Oso'iraasü cheje naa'in eera?” ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MK6_17","071_6_17","MRK","6","17","18","Je nüchiki Juan wanaa sümaa nu'utinnüin aa'in paala, müsü mayaa: Eejattaa wane jierü kanüliasü Herodías, tü nu'wayuusekat Herodes. Nu'wayuuse paala Felipe chi nimüliakai. Shiasa nümapü'ükalaka Juan nümüin Herodes: “Nnojotsü anain nu'upala Maleiwa pu'wayuusein tü jierü nu'wayuusekat paala chi pimüliakai”. Je saa'ujee tia, ata'ülinnüshi Juan nütüma sümaa nüpüreesajüin. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MK6_19","071_6_19","MRK","6","19","19","Shiasa Herodías, su'utiree aa'inchi ma'i Juan, süka üttüin saa'in nünain. Akaisa isain süchiki ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MK6_20","071_6_20","MRK","6","20","20","süka niyouktajüin sümüin Herodes. Kojutshi ma'i Juan nütüma süka nütüjaain saa'u sünain naa'inrüin tü nuluwataakat anain Maleiwa je sünain nükatannüin nütüma süpüla ni'yataain nümüin. Keejiapü'üsü nümüin nünüiki mayaainje müin aka kapüleekai shia nümüin. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MK6_21","071_6_21","MRK","6","21","21","Süntakalaka joo wane ka'i ananuwasü saa'in sümüin Herodías süpüla su'utirüinjatüin naa'in Juan. Eejattaaja wane mi'iraa nütüma Herodes su'utpünaa nikeraajüin juya. Neenajirakalaka sünain tü mi'iraakat na laülaayuushiikana oo'ulaka na sülaülashiikana surulaat oo'ulaka na sülaülashiikana tü mmakat Galilea. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MK6_22","071_6_22","MRK","6","22","23","Je shikerolapa tü süchonkot Herodías sünain oyonnajaa su'upala tü wayuukolüirua, talatüsü ma'i naa'in Herodes je napüshua na wayuukana. Nümakalaka joo Herodes sümüin tü majayütkat: —Tamüsü paala pia no'upala naairua: Püchunta kee'ireekat paa'in. Müleka pücheküle süse'eru'upünaa tü mma taluwataakat alu'u, pümüinjeerü. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MK6_24","071_6_24","MRK","6","24","24","Sujuittaakalaka tü majayütkat sünainmüin tü shiikat sünain asakiraa: —¿Kasa cheje paala tachuntaka nümüin? —sümakalaka sümüin. Süsouktakalaka tü shiikat sümüin: —Puchunta nümüin tü nikiikat Juan chi owoutisaajüshikai —sümakalaka. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MK6_25","071_6_25","MRK","6","25","25","Ale'ejaa müsia tü majayütkat nünainmüin Herodes sünain sümüin nümüin: —Püntira pümata tamüin sulu'u wane pülaata tü nikiikat Juan chi owoutisaajüikai. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MK6_26","071_6_26","MRK","6","26","26","Mojukalaka ma'i naa'in Herodes sütüma tü süchuntakat. Shiasa saa'u pansaaitpain nünüiki sümüin su'upala tü wayuukolüirua, naa'inrüinjatü tü süchuntakat nümüin. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MK6_27","071_6_27","MRK","6","27","27","Nümakalaka nümüin wane surulaat: —Pu'una nünainmüin Juan chi püreesashikai püshottaiwa nunulu. O'una müshia chi surulaatkai eemüin tü kaatsetkat süpüla naa'inrüinjatüin tü aluwataanakat anain nia. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MK6_28","071_6_28","MRK","6","28","28","Nüntitkalaka tü nikiikat chi müliashiikai sulu'u wane pülaata sünain naapüin shia sümüin tü süchonkot Herodías. Shi'ikajaakalaka shia sümüin tü shiikat. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MK6_29","071_6_29","MRK","6","29","29","Otta müshi'iya na nikirajüinkana Juan natüjaapa saa'u nu'utünüin aa'in, antüshii naya sünain asaajaa chi müliashiikai süpüla ne'itaain sulu'umüin wane woowira. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MK6_30","071_6_30","MRK","6","30","30","Ale'ejüshii joo na Aluwataaushikana polooshiikana piammüin nünainmüin Jesús sünain naküjain nümüin süchiki tü kasa naa'inrakat je süchiki tü nekirajakat anain sainküin mma. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MK6_31","071_6_31","MRK","6","31","31","Je süka süntapaayaa sümüin wayuu wainma nünainmüin Jesús namaa na nikirajüinkana, je süka mojunuain namüin eemerawaa otta ekawaa, müshi Jesús namüin: —Joo'uya tamaaiwa jia chamüin eere yüütüülin mmakat süpüla jeemeraainjanain —nümakalaka namüin. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MK6_32","071_6_32","MRK","6","32","32","No'otookoloko namüiwa sulu'u wane anua sünain no'unüin chamüin eemüinre yüütüülin mmakat. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MK6_33","071_6_33","MRK","6","33","33","Shiasa tü wattakat ma'i saalii wayuu sütüjaapa naa'u Jesús je na nikirajüinkana sünain no'unüin, o'unüsü sulu'ujee tü pueulokalüirua süpüshua. Awanaajüshii sümaa nantüin nüpüleerua Jesús. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MK6_34","071_6_34","MRK","6","34","34","Wanaa sümaa nüshakatüin Jesús sulu'ujee tü anuakat, ni'rüin tü wayuu wattakat saalii. Nümüliajakalaka shia süka walakatüin maa aka saa'in anneerü eekai memekeetsein. Nu'ttakalaka sünain ekirajaa shia sünain kasa wainma. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MK6_35","071_6_35","MRK","6","35","35","Shiasa motsopa ka'ikat, narütkaakalaka na nikirajüinkana nünainmüin sünain namüin nümüin: —Ekirajüikalee, yüü'üyütüüisü ma'i tü mmakat, je alü'ütsü süpüla shipiyu'ujaain. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MK6_36","071_6_36","MRK","6","36","36","Anasü müleka püjütüleirua su'unaiwa sulu'umüin tü pueulokalüirua je sainküin shipia wayuu nayalajaiwa tü neküinjatkat —namakalaka nümüin. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MK6_37","071_6_37","MRK","6","37","37","Nüsouktakalaka Jesús namüin: —Jaapa jiakana neküin. Namakalaka nümüin: —¿Pücheküin süpüleerua wayalajüin tü wattakat saalii eküülü napüla? Ja'itayaakaje palirawalin neküin, nnojoleerü asetaain naka sujut shi'yataain wayuu so'u mekiisat kashi —namakalaka. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MK6_38","071_6_38","MRK","6","38","38","—¿Jera pan eekat jüma'ana? Ji'rajaapa jütüjaaiwa saa'u —nümakalaka Jesús. —Ja'raisü pan je piamasü ne'e jime asijuushi eekat wama'ana —namakalaka natüjaapa saa'u. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MK6_39","071_6_39","MRK","6","39","39","—Anakaja jüikkale'erüle tü wayuukolüirua saa'u tü alamakat sünain katatawalin naya —nümakalaka Jesús namüin na nikirajüinkana. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MK6_40","071_6_40","MRK","6","40","40","Naikkalaakalaka na wayuukana sünain ja'raiwalin je polo'owalin shikii. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MK6_41","071_6_41","MRK","6","41","41","Naapaakalaka joo Jesús tü ja'raisükat pan je tü piamasükat jime. Niirakaakalaka iipünaamüin sünain naapüin analu'ut nümüin Maleiwa saa'u. Nüshanaajakalaka joo tü pankat süpüla nottonojüinjatüin na nikirajüinkana süka tü wayuukolüirua. Akaataaja joo sukuaippa tü piamasükat jime nütümaya. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MK6_42","071_6_42","MRK","6","42","42","Eküshii napüshuale'eya je emirashii sünainjee. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MK6_43","071_6_43","MRK","6","43","43","Je süchikijee, okotchajünüsü tü napütaalakat natüma na nikirajüinkana, maa aka poloo piammüin katto'ui. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MK6_44","071_6_44","MRK","6","44","44","Eejana maa aka 5.000 tooloyuu sa'aka tü wayuukolüirua süpüshua. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MK6_45","071_6_45","MRK","6","45","45","Shiasa mapa süchikijee tia, nüjütüin Jesús na nikirajüinkana süpüla no'unüinjanain nüpüleerua. No'otookoloko sulu'u tü anuakat sünain no'unüin namüiwa nüpüleerua waneemüin sa'ata tü palaakat, eemüin tü pueulo kanüliakat Betsaida, süma'inru'u nüpütaain Jesús süpüla tü wayuukolüirua. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MK6_46","071_6_46","MRK","6","46","46","Shiasa süchikijee nüpütaain süpüla, o'unüshi Jesús nümüiwa saa'umüin wane namüna süpüla aashajawaa nümaa Maleiwa. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MK6_47","071_6_47","MRK","6","47","47","Je motsapa ka'i, eeshi nia nümüiwa saa'u tü namünakat. Otta müsia tü anua kalu'ukot na nikirajüinkana, wattasü shia suulia tü mmakat. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MK6_48","071_6_48","MRK","6","48","48","Ni'rakalaka na nikirajüinkana cha'aya pasanain sünain tü palaakat sünain müliain naya sünain apalainkajaa süka katsüin tü jouktaikat napanapa. Shiasa maa aka eeiwa'aya aikat, o'unüshi Jesús nanainmüin na nikirajüinkana sünain waraittüin nia soo'opünaa tü palaakat. Alatüshi Jesús sü'ütpünaa tü anuakat. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MK6_49","071_6_49","MRK","6","49","50","Shiasa ne'rapa Jesús sünain waraittüin nia soo'opünaa tü palaakat, —Epeinjaasü kasa wapüla ne'e —namakalaka sünain na'waatüin sümaa mmoluu sheema tü ne'rakat. Nüsouktamaatakalaka Jesús namüin: —Nnojo mmolüin jia, jüchechera jaa'in. Taya tayakalin —nümakalaka namüin. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MK6_51","071_6_51","MRK","6","51","51","No'otookoloko sulu'umüin tü anuakat nanainmüin na nikirajüinkana je ejimalaa müsia tü jouktaikat. Ponokoloko ma'i naa'in na nikirajüinkana tü kasa ne'rakat. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MK6_52","071_6_52","MRK","6","52","52","Otta nnojoliyülia nayaawatüin aa'u tü nikirajeekat anain Jesús wanaa sümaa nikirüin tü wayuukalüirua pan, sükajee nnojolüin jülüjüin naa'in jamalu'ulüin tia. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MK6_53","071_6_53","MRK","6","53","53","Je nantapa waneemüin sa'ata tü palaakat, antüshii naya sulu'umüin wane mma kanüliasü Genesaret. Nasha'wale'etkalaka tü anuakat sotpa'amüin tü palaakat cha'aya. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MK6_54","071_6_54","MRK","6","54","54","Shiasa nashakatapa sulu'ujee tü anuakat, ayaawatünüshi Jesús sütüma tü wayuukolüirua kepiakat cha'aya. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MK6_55","071_6_55","MRK","6","55","55","Suwataakalaka sainküinpünaa tü mmakat sünain süntirüin wayuu eekai ayuulin saa'u suju'lejia nünainmüin Jesús eepünaale nia. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MK6_56","071_6_56","MRK","6","56","56","Je ne'itaain tü ayuuisükalüirua eepünaale nu'unüin sulu'upünaa tü pueulokalüirua je sainküinpünaa tü mmakat. Je nachuntüin nümüin Jesús shii'iree shiain nepettüin ne'e na ayuuishiikana sot nüshe'in. Anakalaka nütüma napüshua'aya na eekai nepettüin nüshe'in. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MK7_1","071_7_1","MRK","7","1","1","Antüshii no'utku na fariseokana oo'ulaka na karalouktamaajanakana chajee Jerusalénjee eemüin Jesús. Akotchajaashii naya süpüla arütkawaa nünainmüin, ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MK7_2","071_7_2","MRK","7","2","2","süka ne'nnapü'üin na nikirajüinkana Jesús natüma sünain ekawaa sümaa mo'lojooin najapü, süka shiain wuleinjatüin atüma sukuaippa wayuu nu'upala Maleiwa naashin. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MK7_3","071_7_3","MRK","7","3","3","(Oo'ulaka nakuaippa na fariseokana je na wayuu judíokana napüshua, müleka nnojorule no'lojooin najapü süpüla wuleinjatüin nakuaippa nu'upala Maleiwa, nnojoliishii naya eküin. Shia'aya nakuaippa na natuushikanairua napüleerua. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MK7_4","071_7_4","MRK","7","4","4","Tü eküülü nayalajakat metkaaralu'u, müleka nnojorule no'lojooin shia, nnojotsü neküin. Je naa'inrüin wainma nakuaippa na natuushinuukana napüleerua, maa aka no'lojooin iita, amüchi, wushu, oo'ulaka neinasepala.) ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MK7_5","071_7_5","MRK","7","5","5","Namakalaka joo na fariseokana oo'ulaka na karalouktamaajanakana nümüin Jesús: —¿Jamüshii na pikirajüinkana moonooinka'a naya sümaa tü ekirajünapü'ükat anain waya natüma na watuushinuukana? Nnojoliikalaka no'lojooin najapü süpüla ekaa, maa aka wayakana, süpüla wuleinjatüin nakuaippa nu'upala Maleiwa —namakalaka nümüin Jesús. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MK7_6","071_7_6","MRK","7","6","6","Nüsouktakalaka Jesús namüin: —Alaayuukana cheje ma'i jia. Lotüsü ma'i nünüiki Isaías jüchiki, chi nünüikimaajachikai Maleiwa, sünain nümüin mayaa: “Kojutuyaashi taya natüma na wayuukana süka nanüiki ne'e, nnojoittaapa'a kojutüin taya natüma süka süpüshua naa'in. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MK7_7","071_7_7","MRK","7","7","7","Tü namapü'ükat sünain na'waajüin taya naashin, nnojotsü kasain saamüin tamüin. Je nekirajüin wayuu sünain pütchi nale'eru'ujeejatü ne'e, nnojotsü nekirajüin anain tü taluwataakat anain”, müsü nünüiki Maleiwa. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MK7_8","071_7_8","MRK","7","8","8","Jiyouktüin tü nuluwataakat anain Maleiwa süpüla joonooinjatüin sümaa tü shikirajapü'ükat anain wayuu —nümakalaka Jesús namüin. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MK7_9","071_7_9","MRK","7","9","9","Müshi Jesús namüin: —¿Jamakalaka shiaka'a ne'e jaa'inrüin tü nekirajapü'ükat anain jia na jutuushikana, nnojottaapa'a shiain joonooin amaa tü nuluwataakat anain Maleiwa? ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MK7_10","071_7_10","MRK","7","10","10","Soto jaa'in sünain juluwataanüin nütüma Moisés sünain kojutüinjachin jütüma jüshi oo'ulaka jii, je chi eekai e'rülin wayumüin nümüin nüshi oo'ulaka sümüin nii, o'utinnajachi aa'in nia. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MK7_11","071_7_11","MRK","7","11","12","Otta saashin tü nekirajapü'ükat anain na jutuushikana, eeshii süpüla namüin na wayuukana namüin na kachooinkana naya: “Nnojoleena jia tasülajüin amüin joolu'u süka taapüitpain shia nümüin Maleiwa”. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MK7_13","071_7_13","MRK","7","13","13","Je sükajee tia, ju'wanajaaitpa tü nuluwataakat anain Maleiwa sütümajee ju'unüin süchiirua tü nekirajapü'ükat anain na jutuushikana. Je wainma kasa jaa'inrüin eekai müin aka tia —nümakalaka Jesús namüin. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MK7_14","071_7_14","MRK","7","14","14","Nuuneküin Jesús nachikua na wattakana naalii wayuu nünainmüin sünain nümüin namüin: —Jaapaja jumaala tanüiki jüpüshua jiyaawataiwa saa'u tü tekirajeekat anain jia. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MK7_15","071_7_15","MRK","7","15","15","Nnojotsü shiain yarüttüin atüma sukuaippa wane wayuu nu'upala Maleiwa tü kasa ekerotkat saanükülu'upünaa. Shia yarüttaka atüma sukuaippa nu'upala Maleiwa tü pütchi mojulu'ut ojuittakat saanükülu'ujee je tü kasa mojusü saa'inrakat. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MK7_16","071_7_16","MRK","7","16","16","Chi eekai nüshateein tanüiki, anasü jülüjüle naa'in süpüla niyaawatüinjatüin saa'u tü tekirajakat anain —nümakalaka Jesús namüin. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MK7_17","071_7_17","MRK","7","17","17","Shiasa nu'unapa Jesús suulia tü wattakat saalin wayuu, ekerotshi nia sulu'umüin wane miichi. Nasakirakalaka nia na nikirajüinkana sünain jamalu'ulüin tü nüküjaitpakat achiki sümüin tü wayuukolüirua. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MK7_18","071_7_18","MRK","7","18","19","Nüsouktakalaka Jesús ne'ipajee: —¿Nnojoliyütta'aya jiyaawatüin aa'u tü tekirajakat anain jiakanaya? Tamüshii paala jia jüchikua: Tü ekerotokot sulu'upünaa saanükü wane wayuu, süle'eru'umüinjatü ne'e sünain shiyu'laain süchikua suulia. Nnojotsü yarüttüin nukuaippa nu'upala Maleiwa sütüma süka nnojolüin shikerolüin sulu'umüin tü naa'inkat —nümakalaka namüin. (Sütüma tü nümakat Jesús, sütüjaaitpa aa'u wayuu sünain anain no'ulu'u Maleiwa tü eküütkat süpüshua süpüla ekünaa.) ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MK7_20","071_7_20","MRK","7","20","20","Ayatshi Jesús aashajaain namüin: —Tü pütchi mojulu'ut ojuittakat sulu'upünaa jaanükü, je tü kasa mojusü jaa'inrakat, shia yarüttaka atüma jükuaippa nu'upala Maleiwa. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MK7_21","071_7_21","MRK","7","21","21","Je müleka yarüttüle naa'in wane wayuu, kachiiruasü naa'in waneepia kasa mojusü, maa aka a'luwajirawaa akuaippaa sümaa wayuu jierü otta wane jierü nümaa wane toolo, maa aka a'luwajaa, maa aka o'utaa saa'in wayuu, maa aka ama'üjawaa sümaa wayuu nnojotkat nu'wayuusein otta nnojoikai su'wayuusein, ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MK7_22","071_7_22","MRK","7","22","22","maa aka kachiiruaa aa'inyüü washirüü, maa aka kanain aa'inyüü wayuu, maa aka aküjaa alawaa, maa aka yarüttaa aa'inyüü sümaa jieyuu, maa aka kachumulaa sükorolo wayuu, maa aka mojaa anüiki sümüin wayuu, maa aka pülaa aa'inyüü suulia wayuu, je maa aka maa'inyuwaa aa'in. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MK7_23","071_7_23","MRK","7","23","23","Süpüshua tü aainjalaa eekai müin aka tüü, naa'inrüin na wayuukana süka yarüttüin naa'in. Shia yarüttaka'aya atüma nukuaippa wane wayuu nu'upala Maleiwa —nümakalaka Jesús namüin na nikirajüinkana. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MK7_24","071_7_24","MRK","7","24","24","Shiasa mapa süchikijee tia, o'unüshi Jesús namaa na nikirajüinkana yalajee yala Genesaretjee sulu'umüin tü mmakat kalu'ukot tü pueulokalüirua Tiro oo'ulaka Sidón. Je cha'aya, nikerotakalaka sulu'umüin wane miichi. Niyouktakalaka süchiki sütüjaainjatüin wayuu naa'u. Otta isasü nüchiki nunujulaain suulia wayuu nüntapa cha'aya sa'akamüin. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MK7_25","071_7_25","MRK","7","25","26","Eekalaka wane jierü kepiasü cha'aya aashajaasü pütchi griego. Sirofeniciaje'ewat shia. Kale'eru'usü yolujaa süchon tü wayuukot. Je sütüjaapa naa'u Jesús sünain nüntüin, antüsü shia nünainmüin sünain süsapainyo'ukain nümülatu'u sünain süchuntüin süka süpüshua saa'in shii'iree nujuittirüinjatüin tü yolujaakat suulia tü süchonkot. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MK7_27","071_7_27","MRK","7","27","27","Nümakalaka Jesús sümüin tü jietkat: —Emirainjana palajana süchooin wane wayuu. Nnojotsü anain müleka saapünüle tü shiküinjatkat sümüin tü etkalüirua —nümakalaka. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MK7_28","071_7_28","MRK","7","28","28","Sümakalaka nümüin: —Aa, shiimüin Ekirajüikalee, ayatapaja'aya ne'e a'lumujüin chi etkai tü ojutuusükat saa'ujee nemeesain na ekaashiikana —sümakalaka. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MK7_29","071_7_29","MRK","7","29","29","Nümakalaka Jesús sümüin: —Tamüsü paala pia: Anakaja müleka püle'ejüle pipialu'umüin. Anaitpa tü püchonkot saa'ujee tü pümakat tamüin, ojuittüitpa tü yolujaakat suulia. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MK7_30","071_7_30","MRK","7","30","30","Su'unakalaka joo tü jietkat shipialu'umüin sünain eein süpüla tü süchonkot sulu'u su'ula sünain anaitpain shia. Nnojolüitpa tü yolujaakat sünain. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MK7_31","071_7_31","MRK","7","31","31","Shiasa süchikijee tia, nu'unakalaka Jesús sulu'ujee tü mmakat kalu'ukot tü pueulokat Tiro. Alatüshi nia sulu'upünaa tü pueulokat Sidón süpüla nüntüinjachin eemüin tü palaakat Galilea. Je chajee cha'aya, o'unüshi nia eemüin tü mma kanüliakat Decápolis. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MK7_32","071_7_32","MRK","7","32","32","Nüntinnakalaka nünainmüin Jesús wane wayuu mache'esai. Kapüleesü nümüin aashajawaa. Nachuntakalaka na wayuu antitshiikana nümüin Jesús shii'iree ni'itaain najapü nünain süpüla anainjachin nia nütüma. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MK7_33","071_7_33","MRK","7","33","33","Najattakalaka Jesús chi wayuukai sa'akajee tü wayuukolüirua. Ni'itaakalaka nejepira sulu'u nüche'e chi wayuukai. Nejetakalaka saa'u nejepira sünain nushulerüin sünain niyee chi wayuukai. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MK7_34","071_7_34","MRK","7","34","34","Niirakaakalaka Jesús iipünaamüin nümüin Maleiwa sünain süsanalüin naa'in. Nümakalaka nümüin chi wayuukai: “Efata”. (“Jutata mata püche'e”, malu'ut tia.) ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MK7_35","071_7_35","MRK","7","35","35","Je wanaa ma'i sümaa tia, aapatüjü'iya je analeesia naashajaaya. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MK7_36","071_7_36","MRK","7","36","36","Otta müshia Jesús, nüchiajaakalaka na wayuukana suulia na'walakajüin süchiki tü ne'rakat. Mayaainje achiajaanüin naya suulia aashajawaa, yooto'oin müshii süchiki ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MK7_37","071_7_37","MRK","7","37","37","süka ponoin ma'i naa'in tü ne'rakat. “Anashaatasü ma'i süpüshua tü naa'inrakat Jesús. Chi eekai mache'ein, kache'eshi nütüma. Chi eekai manülin, kanüishi nütüma”, müshii naya sünain yooto'oin namüin sainküin mma. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MK8_1","071_8_1","MRK","8","1","1","Sürütkaakalaka wane wayuuirua watta saalii nünainmüin Jesús. Je saa'u nnojolüin eküülü nama'ana, nuunejakalaka joo Jesús na nikirajüinkana nünainmüin sünain nümüin namüin: ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MK8_2","071_8_2","MRK","8","2","2","—Tamüliajee amüinrü tü wattakat saalii wayuu süka apünüinrüin ka'i tü kettatkat naa'u sünain tamaain naya. Je aja'lajaaitpa tü nemiakat. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MK8_3","071_8_3","MRK","8","3","3","Tacheküin süpüleerua neküinjanain nama'ichiki. Müleka tajütüle naya sünain ouktüin jamü, eeshii süpüla nawalejünüin wopulu'u, süka eein na'aka wayuu eekai wattajeejatüin —nümakalaka namüin. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MK8_4","071_8_4","MRK","8","4","4","Namakalaka na nikirajüinkana: —Nnojotsü kasain eein yaaya. ¿Jalajeekualüinjatkai wapüla tü eküülü shikajatkat watüma tü wattakat saalii wayuu? ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MK8_5","071_8_5","MRK","8","5","5","—¿Jera pan eekat jüma'ana? —nümakalaka Jesús. —Akaratshisü ne'e pan eekat yaaya —namakalaka ni'ipajee. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MK8_6","071_8_6","MRK","8","6","6","Nuluwataakalaka Jesús tü wattakat saalii wayuu sünain süikkalaainjatüin mmalu'u. Naapaakalaka joo Jesús tü akaratshisükat pan sünain naapüin analu'ut nümüin Maleiwa saa'u. Nüshanaajakalaka joo shia süpüla nottonojüinjatüin na nikirajüinkana süka tü wayuukolüirua. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MK8_7","071_8_7","MRK","8","7","7","Eejatüja'a nama'ana palitchon ne'e jime asijuushiya. Naapüin analu'ut nümüin Maleiwa saa'u tü jimekalia sünain nüshanaajain shia süpüla nottonojüinjatüin na nikirajüinkana süka tü wayuukolüirua. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MK8_8","071_8_8","MRK","8","8","8","Eküshii naya napüshuale'eya je emirashii sünainjee. Je süchikijee, okotchajünüsü tü napütaalakat natüma na nikirajüinkana, maa aka akaratshi katto'ui. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MK8_9","071_8_9","MRK","8","9","9","Eejana maa aka 4.000 tooloyuu sa'aka tü wayuukolüirua süpüshua sünain mayaawajuin na jieyuu oo'ulaka na tepichi eejanakana. Je kettaapa shiküin tü wayuukolüirua, nümakalaka Jesús namüin: —Anashii ju'unüle jipialu'umüin. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MK8_10","071_8_10","MRK","8","10","10","Je Jesús, o'otooshi nia namaa na nikirajüinkana sulu'u wane anua sünain o'unaa eemüin wane mma kanüliasü Dalmanuta. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MK8_11","071_8_11","MRK","8","11","11","Nantakalaka na fariseokana nünainmüin Jesús süpüla nasakirayaainjachin nia shii'iree niweetirüin wane pütchi kasalajanajatkat nümüin natüma. Nachuntayaain nümüin naa'inrüinjatüin no'upala wane kasa eekai anashaatain nütüjakat apüleerua Maleiwa nümüiwa, tü ee'iyatüsüjatkat nukuaippa sünain nüjünalain nia Maleiwa. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MK8_12","071_8_12","MRK","8","12","12","Nümakalaka namüin sünain süsanalüin naa'in: —Aisha'ajaa wayuu naaja'a maa'utpünaa yaa. ¿Jamüsü taa'inreeka'a jütüma wane kasa anashaatasü nütüjakat apüleerua Maleiwa nümüiwa, tü ee'iyatüsüjatkat takuaippa sünain nüjünalain taya Maleiwa? Shiimüin tü tamakat jümüin: Nnojoleerü taa'inrüin tü juchuntakat tamüin —nümakalaka namüin. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MK8_13","071_8_13","MRK","8","13","13","Shiasa süchikijee tia, nu'unakalaka noulia sünain no'otooin nüchikua sulu'u tü anuakat sünain o'unaa waneemüin sa'ata tü palaakat. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MK8_14","071_8_14","MRK","8","14","14","Otta na nikirajüinkana Jesús, sotüitpa naa'in joolu'u sünain malü'üjain naya pan. Waneesia ne'e eejatkat nama'ana yaa sulu'u tü anuakat. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MK8_15","071_8_15","MRK","8","15","15","Nüchiajaataalakalaka naya sünain maa namüin: —Jalia jia suulia tü oolojiakat pan nama'anajeejatkat na fariseokana oo'ulaka tü nüma'anajeejatkat Herodes —nümakalaka Jesús namüin na nikirajüinkana. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MK8_16","071_8_16","MRK","8","16","16","Namajiraakalaka sütüma tü nümakat Jesús: —Shiakajasa'a nümüin süka motüin waa'in tü pankat —namakalaka. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MK8_17","071_8_17","MRK","8","17","17","Je sükajee nütüjaain saa'u Jesús tü naashajaajiraakat achiki, müshi nia namüin: —¿Jamüshii jaashajaajiraaka'a süchiki sünain nnojolüin pan jüma'ana? ¿Nnojoliyüttaaja'a jiyaawatüin aa'u tü tekirajeekat anain jia? ¿Nnojoliyüttaaja'a jülüjüin jaa'in jamalu'ulüin tü taa'inrakat paala sünain tekirüin wayuu süka tü pankat? ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MK8_18","071_8_18","MRK","8","18","18","Ja'itaina ko'uin jia, nnojoliishii jia e'rüin. Ja'itaina kache'ein, nnojoliishii jia aapüin. Soto jaa'in wanaa sümaa ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MK8_19","071_8_19","MRK","8","19","19","tekirüin 5.000 wayuu süka tü ja'raisükat pan. ¿Jera katto'ui tü süpütaalakat? —nümakalaka namüin. —Poloo piammüin —namakalaka. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MK8_20","071_8_20","MRK","8","20","20","—Je soto jaa'in wanaa sümaa tekirüin 4.000 wayuu süka tü akaratshisükat pan. ¿Jera katto'ui tü süpütaalakat? —nümakalaka namüin. —Akaratshisü —namakalaka. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MK8_21","071_8_21","MRK","8","21","21","—¿Nnojoliyüttaaja'a jiyaawatüin aa'u tü tekirajeekat anain jia? —nümakalaka Jesús namüin. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MK8_22","071_8_22","MRK","8","22","22","Antüshi Jesús namaa na nikirajüinkana sulu'umüin tü pueulo kanüliakat Betsaida. Süntirakalaka wane wayuuirua wane wayuu mo'usai nünainmüin sünain süchuntüin nümüin shii'iree ni'itaain najapü nünain süpüla anainjachin nia nütüma. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MK8_23","071_8_23","MRK","8","23","23","Najattakalaka Jesús chi mo'usaikai süka najapü anooipa'a suulia tü pueulokot. Shiasa süchikijee ni'itaain nuwaa sünain no'u chi mo'usaikai sümaa ni'itaain najapü nünain, nüsakirakalaka nia: —¿Kasa pi'raka, waa'iraa? ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MK8_24","071_8_24","MRK","8","24","24","Eirakawa'ain müshi chi wayuukai: —E'tshi taya wayuu maa aka saa'in wunu'u eekai waralimuuin —nümakalaka nümüin Jesús. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MK8_25","071_8_25","MRK","8","25","25","Ni'itaakalaka Jesús najapü nüchikua sünain no'u chi wayuukai. Ko'uichipa joolu'u chi mo'usaipü'ükai. Eirakawa'ain müshi nia sünain ja'yain süpüshua nüpüleerua. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MK8_26","071_8_26","MRK","8","26","26","Nümakalaka Jesús nümüin: —Anashi pu'unüle pipialu'umüin sünain nnojolüin püküjainjatüin joolu'u püchiki yaa sulu'u tü pueulokat Betsaida —nümakalaka. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MK8_27","071_8_27","MRK","8","27","27","Nu'unakalaka joolu'u Jesús namaa na nikirajüinkana eemüin tü pueulokalüirua cha'aya sulu'u tü mmakat sü'ütpa'a Cesarea de Filipo. Je wopulu'u, nümakalaka Jesús namüin: —¿Jarai taya saashin tü wayuukolüirua? ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MK8_28","071_8_28","MRK","8","28","28","Nasouktakalaka ni'ipajee: —“Niataa Juan chi owoutisaajüikai”, müsü waneeirua. “Niataa Elías”, eesü makat. “Niataa no'uluku na nünüikimaajanakana Maleiwa paala sümaiwa”, eesü makat ne'e —namakalaka nümüin. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MK8_29","071_8_29","MRK","8","29","29","—Jama jiakana, ¿jarai taya jaajüin? —nümakalaka namüin. Nüsouktakalaka joo Pedro nümüin: —Pia Cristoka'aya, chi Nüneekajalakai Maleiwa süpüla o'tte'eraa wayuu —nümakalaka Pedro. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MK8_30","071_8_30","MRK","8","30","30","Ni'ika aa'inchii joo Jesús na nikirajüinkana sünain nümüin namüin: —Nnojo jüküjüin tachiki sümüin wayuu sünain tayain Cristo chi Nüneekajalakai Maleiwa —müshi nia namüin. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MK8_31","071_8_31","MRK","8","31","31","Nu'ttakalaka Jesús sünain ekirajaa na nikirajüinkana süchiki süpüshua tü aa'inneetkat nüka mapeena sünain nümüin namüin: “Nücheküin chi Maleiwakai süpüleerua müliainjachin ma'i tayakai, chi Shipayakai Wayuu. Ayouktüneechi taya natüma na laülaayuushiikana naa'u na judíokana, oo'ulaka natüma na laülaayuushiikana na'akajee na sacerdote judíokana, oo'ulaka natüma na karalouktamaajanakana. O'utinneechi aa'in taya natüma. Je so'u apünüin ka'i süchikijee tia, oso'ire'enneechi aa'in taya”, nümakalaka namüin. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MK8_32","071_8_32","MRK","8","32","32","Ja'yashitpa joo tü nünüikikat namüin, nnojolüitpa nunujulüin achiki noulia. Najattünakalaka Jesús nütüma Pedro mamüin aka türa süpüla nüchiaainjachin nia. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MK8_33","071_8_33","MRK","8","33","33","Nujununujaakalaka Jesús nuulia Pedro sünain niirakaain namüin na nikirajüinkana. Nüchiajaakalaka Pedro sünain nümüin nümüin: —Nünüikimaajachi pia Satanás, ko'uta ne'e pia toulia. Tü jülüjakat paa'in, püle'eru'ujeejatü ne'e, nnojotsü shiain tü ni'inaajalakat paala chi Maleiwakai tapüleerua —nümakalaka Jesús nümüin Pedro. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MK8_34","071_8_34","MRK","8","34","34","Neenakakalaka tü wattakat saalin wayuu oo'ulaka na nikirajüinkana nünainmüin sünain maa namüin: —Chi wayuu eekai tamaweein, anakaja müleka nnojorule naa'inrüin tü nüchekakat ne'e nümüiwa. Shia anaka alu'u müleka naa'inrüle waneepia tü nüchekakat Maleiwa nüpüleerua, sümaa nnojolüin mmolüin sheema o'utinnaa aa'in saa'u noonooin sümaa tanüiki. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MK8_35","071_8_35","MRK","8","35","35","Chi eekai niyouktüin taya süka naa'inmajiraweein nukuaippa suulia ouktaa, amülouijeerü nukuaippa süpüshua. Otta chi wayuu eekai naapajiraain nukuaippa süpüla ni'yataainjachin tamüin sünain aküjaa tachiki, mayaashije o'utüneechin aa'in sünainjee tia, ayateechi o'tte'ennüin tatüma. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MK8_36","071_8_36","MRK","8","36","37","Maja'a aka chi eekai niyouktüin taya süka washireein nia, amülouijeerü tü nukuaippakat süpüshua, süka nnojolüin suuntüin tü nuwashirüinkat süpüla su'tte'erüin nia. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MK8_38","071_8_38","MRK","8","38","38","Je maa'ulu yaa, shiimüin sünain kaainjalain wayuu süpüshua je sünain shiyouktüin Maleiwa. Alu'ujasa so'u chi ka'i tale'ejeechikai o'u tayakai, chi Shipayakai Wayuu, chajee eejee chi Tashikai Maleiwa, warattuuleerü tü mmakat, süka eeinjanain na aapiee nüma'anajeejanakana Maleiwa tamaa. Je chi eekai nnojolin jamajachin taya nümüin maa'ulu yaa, chi eekai japülin süka tanüiki, nnojoleechi jamajachin tamü'inya so'u ka'ikat tia —nümakalaka Jesús namüin. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MK9_1","071_9_1","MRK","9","1","1","Ayatshia aashajaain Jesús namüin na nikirajüinkana: —Shiimüin tü tamakat jümüin: Ana'aya ju'utku jia yaakana maa'ulu yaa nnojoleenakana ouktüin süpülapünaa ji'rüin nu'ttüin Maleiwa sünain aluwatawaa sünain pülashaatain ma'i nia —nümakalaka. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MK9_2","071_9_2","MRK","9","2","2","Je mapa aippirua ka'i süchikijee tia, neenajaakalaka Jesús apünüinshii na nikirajüinkana: Pedro, Jacobo oo'ulaka Juan, süpüla no'unajanain nümaa namüiwa eemüin wane uuchi. Je chamüin cha'aya, ee'iranajaasü nukuaippa Jesús no'upala. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MK9_3","071_9_3","MRK","9","3","3","Jorottokalaka ma'i nüshe'in sünain alana'aleein sünain kasuuin ma'i maa aka saa'in kuluulu eekai anain ma'i süshijaaya. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MK9_4","071_9_4","MRK","9","4","4","Eweenaa müshi'iya no'upala wane piamashii wayuu sünain naashajaain nümaa Jesús: nia Elías oo'ulaka Moisés, na nünüikimaajanakana Maleiwa paala sümaiwa. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MK9_5","071_9_5","MRK","9","5","5","Nümakalaka joo Pedro nümüin Jesús: —Ekirajüikalee, anasü ma'i süka we'rüitpain tü kasa alatakat wo'upala. Anasü müleka wakumajüle apünüinsü luma: wane püpüla, wane nüpüla Moisés, je wane nüpüla Elías —müshi nümüin Jesús ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MK9_6","071_9_6","MRK","9","6","6","sünain nnojolüin nütüjaain saa'u tü nümajatkat süka sainkuuin ma'i naa'in sütüma tü ne'rakat. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MK9_7","071_9_7","MRK","9","7","7","Wanaa sümaa naashajaain Pedro, eweetalaa müsü wane siruma nanainmüin. Süsouktakalaka wane pütchi sa'akajee tü sirumakat: “Anii chi Tachonkai aishikai tapüla. Jüüjüü jümata sümüin nünüiki”, sümakalaka tü pütchikat namüin. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MK9_8","071_9_8","MRK","9","8","8","Eirakaa müshi'iya joo naya sünain nnojoliinapain ne'rüin na piamashii nünüikimaajanakana Maleiwa. Nia'ala Jesús nümüiwa ne'raka. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MK9_9","071_9_9","MRK","9","9","9","Je wanaa sümaa nashakatüin saa'ujee tü uuchikat, ni'ika aa'inchii Jesús na apünüinshiikana nikirajüin sünain nümüin namüin: —Nnojo jüküjüin süchiki tü kasa ji'rüitpakat wane'ere'eya jüküjüin taso'iraapa aa'in süchikijee ouktüin taya, chi Shipayakai Wayuu —nümakalaka Jesús namüin. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MK9_10","071_9_10","MRK","9","10","10","Noonoo amaat joolu'u tü nuluwataaitpakat anain Jesús naya. Otta asakiraajiraashii naya soo'opünaa jamalu'ulüin tü nümakat Jesús sünain “süso'iraainjatüin taa'in” makat. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MK9_11","071_9_11","MRK","9","11","11","Nasakirakalaka nia: —¿Jamüshii naküjaka'a na karalouktamaajanakana nüchiki Elías sünain niainjachin antüin palajana nüpüleerua chi Cristo Nüneekajalakai Maleiwa? —namakalaka nümüin. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MK9_12","071_9_12","MRK","9","12","12","Nüsouktakalaka Jesús namüin: —Shiimüin sünain niain Elías antüin palajana nüpüleerua Cristo sünain anouktaa sukuaippa wayuu süpüla kapülainjachin nia naa'in. Otta joolu'u, tasakirüin paala jia: ¿Jamüsü süshajünaka'a paala tachiki tayakai, chi Shipayakai Wayuu, sünain müliainjachin taya sümaa tayouktünüin sütüma wayuu? ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MK9_13","071_9_13","MRK","9","13","13","Tamüshii paala jia: Antüichipa Elías, je e'rüliishii wayumüin na wayuukana nümüin, maa aka tü sümakat tü ashajuushikat nüchiki paala —nümakalaka Jesús namüin. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MK9_14","071_9_14","MRK","9","14","14","Nantapa nanainmüin na waneeirua nikirajüinkana, ne'rüin wane wayuu karalouktamaajanakana sünain na'ülüjaajiraain namaa pasanain sünain watta saalii wayuu. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MK9_15","071_9_15","MRK","9","15","15","Talatakalaka ma'i saa'in tü wayuukolüirua süpüshua'aya shi'rapa Jesús je awataashii naya nünainmüin sünain asakaa. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MK9_16","071_9_16","MRK","9","16","16","—¿Kasa jü'ülüjaajiraaka achiki namaa? —nümakalaka Jesús namüin na nikirajüinkana. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MK9_17","071_9_17","MRK","9","17","17","Nüsouktakalaka wane wayuu sa'akajee tü wayuukolüirua sünain maa: —Ekirajüikalee, anii tachon tasaajüin pümüin. Manüisai nia sütüma wane yolujaa nüle'eru'ukot. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MK9_18","071_9_18","MRK","9","18","18","Müliasü ma'i naa'in wanaa sümaa nu'kchichijaain sünain nujutuupü'üin mmolu'u sütüma. Komokoinshi naanükülu'u oo'ulaka kepishanasü nai sümaa ichein ma'i nia sütüma. Tachuntayaainje'e namüin na pikirajüinkana shii'iree nayu'leein tü yolujaakat nuulia. Isasü nachiki —nümakalaka chi wayuukai nümüin Jesús. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MK9_19","071_9_19","MRK","9","19","19","Nümakalaka Jesús sümüin tü wayuukolüirua süpüshua: —Jiakana manoujüinyeekana tanain, jia e'rüliikana wayumüin tamüin, wattairü süma'a ta'atapajüin jia shii'iree jünoujeein tanain. ¿Joujeena jülaüle'etka aa'in sünain anoujaa? —nümakalaka namüin. —Püche'era chira püchonkai —nümakalaka nümüin nüshi chi jintüikai. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MK9_20","071_9_20","MRK","9","20","20","No'unirakalaka chi jintüikai nünainmüin Jesús. Shiasa shi'raiwa'aya Jesús tü yolujaakat, o'kchichijawa'ain müshi chi jintüikai sütüma. Oo'ulaka yalapa nia mmalu'u, apalasijaashi je komokoinshi nia sütüma. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MK9_21","071_9_21","MRK","9","21","21","Nümakalaka Jesús nümüin nüshi chi jintüikai: —¿Jerairü sükalia sünain eein nünain tüü? Nümakalaka chi nüshikai: —Jo'uuiwajachia müin nia sütüma. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MK9_22","071_9_22","MRK","9","22","22","Ojutu'uwaishi nia sütüma so'u siki je shiroku wüin shii'iree su'uteein naa'in. Tachuntüin paala pümüin, müleka painküle pükaaliijain waya, pükaaliija waya —müshi nia nümüin Jesús. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MK9_23","071_9_23","MRK","9","23","23","Nümakalaka Jesús nümüin: —¿Jamüsükai pünüiki tamüin “müleka painküle”, pümakalaka? Chi eekai anoujain nünain Maleiwa, nnojotsü kasain isain nüchiki —nümakalaka nümüin. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MK9_24","071_9_24","MRK","9","24","24","Nümakalaka nümüin Jesús: —Anoujaichipa taya pünain, anakaja pükaaliijüle taya süpüla katsüin tanoula pünain waneepia —müshi. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MK9_25","071_9_25","MRK","9","25","25","Shiasa ni'rapa Jesús tü wattakat saalin wayuu arütkaain nanainmüin, naa'ayajaakalaka saa'in tü yolujaakat suulia tü saa'inrakat nüka chi jintüikai sünain maa: —Yolujawaa, pia manüikat atüma wayuu, pia mache'ekat atüma wayuu, pujuitta nuulia chi jintüikai. Nnojo piitaain piantua püchikua —nümakalaka Jesús sümüin. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MK9_26","071_9_26","MRK","9","26","26","Sujuittakalaka tü yolujaakat sünain su'waatüin. O'kchichijaashaatashi ma'i chi jintüikai sütüma sujuittapa. —Ouktüichipa nia —sümakalaka wainma tü e'rajüsükalüirua süka müin aka nia nukuaippa wane eekai ouktüin. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MK9_27","071_9_27","MRK","9","27","27","Naapaakalaka Jesús najapü chi jintüikai süpüla nüsha'wale'erüin nia süka anaichipain joolu'u. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MK9_28","071_9_28","MRK","9","28","28","Shiasa süchikijee nikerolüin Jesús sulu'u wane miichi, narütkaakalaka na nikirajüinkana nünainmüin namüiwa sünain nasakirüin nia: —¿Jamüsü nnojotka'a wountüin wayu'lüin tü yolujaakat nuulia? —namakalaka nümüin. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MK9_29","071_9_29","MRK","9","29","29","—Otta yolujaa eekai müin aka tü tojuittirüitpakat nuulia chi jintüikai, nnojoleerü ojuittüin müleka nnojorule jüchuntüin nümüin Maleiwa sümaa jaamüjüin —nümakalaka Jesús namüin. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MK9_30","071_9_30","MRK","9","30","30","O'unüshi Jesús namaa na nikirajüinkana yalajee yala sulu'upünaa tü mmakat Galilea. Nnojotsü nücheküin süpüleerua sütüjaain wayuu naa'u sünain chain nia, ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MK9_31","071_9_31","MRK","9","31","31","süka nümüiwa'ajeein sünain ekirajaa na nikirajüinkana. Nümakalaka namüin: —Tayakai, chi Shipayakai Wayuu, aapüneematüichi ekii taya sajapulu'umüin wane wayuuirua. O'utinneechi aa'in taya natüma. Je so'u apünüin ka'i süchikijee tia, oso'ire'enneechi aa'in taya —nümakalaka namüin. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MK9_32","071_9_32","MRK","9","32","32","Otta na nikirajüinkana, nnojotsü nayaawatüin aa'u tü nümakat namüin. Je eimolojooshii ne'e naya seema nasakirüin nia sünain. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MK9_33","071_9_33","MRK","9","33","33","Antüshi Jesús namaa na nikirajüinkana sulu'umüin tü pueulokot Capernaum. Je nekerolopa sulu'umüin tü miichikat, nümakalaka namüin: —¿Kasa jü'ülüjaaka aalii sulu'u tü wopukot? —müshi. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MK9_34","071_9_34","MRK","9","34","34","Otta na nikirajüinkana, ko'utüshii naya süka shiimain na'ülüjaain wopulu'u soo'opünaa jaralin miyo'ujachin na'aka sünain aluwatawaa. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MK9_35","071_9_35","MRK","9","35","35","Nüikkalaakalaka Jesús sünain nuuneküin nünainmüin na polookana piammüin nikirajüin sünain nümüin namüin: —Chi wayuu eekai nücheküin laülaweein sa'aka wayuu, acheküshi müinjachin aka wane achepchiee sünain jüüjüwaa sümüin wayuu —nümakalaka namüin. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MK9_36","071_9_36","MRK","9","36","36","Neenajakalaka Jesús wane jintüi nünainmüin pasanain nanain na nikirajüinkana. Naapaakalaka nia nütünalu'umüin sünain maa namüin na nikirajüinkana: ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MK9_37","071_9_37","MRK","9","37","37","—Chi wayuu eekai kamaneein sümüin wane wayuu saa'u nünoujain tanain, maa aka kamaneein taya nümüin jintüikai chii, kamaneeshi nia tamü'inya wanaa sümaa. Je saa'u kamaneein nia tamüin, kamaneeshi nia nümüin chi kajünalakai taya'aya —nümakalaka. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MK9_38","071_9_38","MRK","9","38","38","Nümakalaka Juan: —Ekirajüikalee, eeshi we'rüin wane wayuu ayujashi yolujaa süle'eru'ujee wayuu süka pülashin nia naajüin pütüma. Woo'ule'erakalaka nia suulia süka nnojolin wamaajachin nia —müshi nia nümüin Jesús. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MK9_39","071_9_39","MRK","9","39","39","—Juu'ulaapa ne'e —nümakalaka Jesús. —Chi eekai naa'inrüin wane kasa anasü, tü nütüjakat apüleerua Maleiwa nümüiwa, süka pülashin nia naajüin tatüma, nnojoleerü mojuin nünüiki tamüin mapeena. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MK9_40","071_9_40","MRK","9","40","40","Eekai nnojolin wa'ünüüin, wapüshi. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MK9_41","071_9_41","MRK","9","41","41","Tamüshii paala jia: Chi eekai kamaneein jümüin sünainjee jiain tapüshin, taya Cristokai anülia, maa aka nüsülajüle ne'e wüin jüsüin, shiimüin sünain nuwalaajüneechin nütüma Maleiwa sükajee tia —nümakalaka Jesús namüin. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MK9_42","071_9_42","MRK","9","42","42","Nümakalaka Jesús namüin na nikirajüinkana: “Müleka kaainjarale sütüma wayuu wane anoujashi, maa aka jiakana, anashi müleka nujutinnüle chia wayuukai shirokumüin tü palaakat sünain kanutpünaainjachin nia wane ipa miyo'u süpüla wattainjachin nia shiinalu'umüin. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MK9_43","071_9_43","MRK","9","43","43","Jalia pia suulia kaainjalaa sükajee tü kasa paa'inrakat süka pajapü. Anasüje ne'e shiale amüloulin puulia waneesia pajapü sünain pikerolüin nüma'anamüin Maleiwa suulia pikerolojüin Hadesmüin sümaa tü piamasükat pajapü, chaa eemüinjachire pujutünüin sa'akamüin tü ouktüsükalüirua. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MK9_44","071_9_44","MRK","9","44","44","Oo'ulaka chamüin cha'aya, mülieerü ma'i wayuu süpüla ka'ikat süpüshua, süka matüjüin ouktaa tü jokomakalüirua sünainkat, je matüjüin ayokujawaa tü sikikat. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MK9_45","071_9_45","MRK","9","45","45","“Je jalia pia suulia kaainjalaa sükajee tü kasa paa'inrakat eepünaale su'unirüin pia tü puu'uikat. Anasüje ne'e shiale amüloulin puulia waneesia puu'ui sünain pikerolüin nüma'anamüin Maleiwa suulia pikerolojüin Hadesmüin sümaa tü piamasükat puu'ui, chaa eemüinjachire pujutünüin sa'akamüin tü ouktüsükalüirua. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MK9_46","071_9_46","MRK","9","46","46","Mülieerü ma'i wayuu cha'aya süpüla ka'ikat süpüshua, süka matüjain ouktaa tü jokomakalüirua sünainkat, je matüjüin ayokujawaa tü sikikat. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MK9_47","071_9_47","MRK","9","47","47","“Je jalia pia suulia kaainjalaa sükajee tü kasa pi'rakat. Anasüje ne'e shiale amüloulin puulia waneesia po'u sünain pikerolüin nüma'anamüin Maleiwa suulia pikerolojüin Hadesmüin sümaa tü piamasükat po'u, chaa eemüinjachire pujutünüin sa'akamüin tü ouktüsükalüirua. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MK9_48","071_9_48","MRK","9","48","48","Mülieerü ma'i wayuu cha'aya süpüla ka'ikat süpüshua, süka matüjain ouktaa tü jokomakalüirua sünainkat, je matüjüin ayokujawaa tü sikikat. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MK9_49","071_9_49","MRK","9","49","49","“Tamüshii paala jia: Maa aka anain asalaa eekai e'ichiijaaushin, aka'aya wayuu süpüshua, aneerü sukuaippa müleka shi'rüle müliaa palajana. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MK9_50","071_9_50","MRK","9","50","50","Anasü ma'i tü ichiikat süpüla e'ichiijaayaa. Otta müleka me'ejüle, nnojoleerü kasain saamüin sümüin wayuu. Akaajaa jiakana, müleka kamaneejiraale jia, akaaliijiraajeena suulia mojujirawaa”, nümakalaka Jesús namüin. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MK10_1","071_10_1","MRK","10","1","1","O'unüshi Jesús chajee sulu'umüin tü mmakat Judea. Je yalajee yala, o'unüshi waneemüin sa'ata tü süchikat Jordán. Süntakalaka watta saalii wayuu nünainmüin je nikirajüin naya, maa aka nikirajapü'üin paala wayuu. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MK10_2","071_10_2","MRK","10","2","2","Narütkaakalaka waneeirua wayuu fariseo nünainmüin Jesús süpüla nasakirayaainjachin nia shii'iree niweetirüin wane pütchi kasalajanajatkat nümüin natüma sünain maa: —¿Anasü müleka nuu'ulaale nu'wayuuse wane wayuu? ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MK10_3","071_10_3","MRK","10","3","3","Nüsouktakalaka Jesús namüin: —¿Kasa nuluwataaka anain jia Moisés? ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MK10_4","071_10_4","MRK","10","4","4","Namakalaka nümüin: —Naashin Moisés, müleka nücheküle wane wayuu süpüleerua nuu'ulaain suulia tü nu'wayuusekat, kettaasü ne'e süka naapüin wane karaloukta saapiria süpüla nuu'ulaainjatüin shia. Süchikijee naapüin tü karalouktakat sümüin, eesü süpüla nüjütüin shia nüma'anajee —namakalaka nümüin Jesús. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MK10_5","071_10_5","MRK","10","5","5","Nüsouktakalaka Jesús namüin: —Müsüja'a tü nümakat Moisés namüin na jutuushinuukana saa'ujee nayouktüin tü nüchekakat chi Maleiwakai napüleerua. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MK10_6","071_10_6","MRK","10","6","6","Otta paala sümaiwa nükumajaiwa'aya Maleiwa chi wayuukai, nükumajüin wayuu toolo oo'ulaka wayuu jierü. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MK10_7","071_10_7","MRK","10","7","7","Saa'ujee tia, anashi nujuittüle chi wayuukai nuulia chi nüshikai je suulia tü niikat süpüla ka'wayuusein nia je süpüla kepiainjachin nia sümaa tü nu'wayuusekat saa'u sa'aniraaitpain nukuaippa sümaa. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MK10_8","071_10_8","MRK","10","8","8","Waneeinapa wayuu naya, nnojoliinapa katata'awain. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MK10_9","071_10_9","MRK","10","9","9","Tamüshii paala jia: Sa'aniraapa nukuaippa wane wayuu toolo sümaa wane jierü nütüma Maleiwa, nnojotsü anain süpüla sükatajiraanüin sütüma wayuu —nümakalaka Jesús namüin. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MK10_10","071_10_10","MRK","10","10","10","Shiasa süchikijee nikerolüin Jesús sulu'u wane miichi, nasakirüin nia na nikirajüinkana soo'opünaa tüü. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MK10_11","071_10_11","MRK","10","11","11","Nüsouktakalaka namüin: —Chi eekai nuu'ulaain suulia nu'wayuuse, müleka ka'wayuusere nia nüchikua, kaainjalashi suulia tü palajatkat nu'wayuuse. Je kasalajaneerü nümüin nüma'üjaain sümaa tü jeketkat nu'wayuusein. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MK10_12","071_10_12","MRK","10","12","12","Akaaja'a wane jierüya eekai suu'ulaain nuulia su'wayuuse, müleka ka'wayuusere shia süchikua, kaainjalasü. Je kasalajaneerü sümüin süma'üjaain nümaa chi jekechikai su'wayuusein. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MK10_13","071_10_13","MRK","10","13","13","Je so'u wane ka'i, antinnüsü wane tepichiirua nünainmüin Jesús süpüla ni'itaainjatüin najapü naa'uirua. Otta na nikirajüinkana ne'rapa tia, nachiajaakalaka tü wayuukolüirua. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MK10_14","071_10_14","MRK","10","14","14","Niasa Jesús ni'rapa tia, jashichishi namüin sünain nümüin: —Kettshi'iya na tepichikana nantaiwa tanainmüin. Maa aka nakuaippa na tepichikana sünain nnojolüin kaa'in toulia, müinjatia nakuaippa tamüin na ekeroteekana chaa eere nuluwataain Maleiwa. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MK10_15","071_10_15","MRK","10","15","15","Tamüshii paala jia: Chi wayuu eekai nnojolin müin aka naa'in na tepichikana sünain nanoujain tanain, müichia nnojolin ekerotüin eere nuluwataain Maleiwa —nümakalaka Jesús namüin. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MK10_16","071_10_16","MRK","10","16","16","Naapaakalaka na tepichikana nütünalu'umüin sünain ni'itaain najapü naa'u je sünain nüchuntüin nümüin Maleiwa süpüla nii'iyatüinjatüin na'anasia namüin. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MK10_17","071_10_17","MRK","10","17","17","Shiasa nu'unalaaiwa'aya ne'e Jesús mamüin aka türa, nuwataakalaka wane wayuu nünainmüin sünain nüsapainyo'ukain nia nümülatu'u sünain nümüin nümüin: —Ekirajüikalee, pia anamiakai, ¿kasa taa'inrüinjatka süpüla eeinjachin taya nümaa Maleiwa waneepia? —nümakalaka nümüin Jesús. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MK10_18","071_10_18","MRK","10","18","18","Asouktüshi Jesús, —¿Jamüshi “Pia anamiakai” pümakalaka tamüin? Waneeshia Maleiwa niain anamiain. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MK10_19","071_10_19","MRK","10","19","19","Aashin pütüjaayaain aa'u tü nuluwataakat anain Maleiwa makat mayaa: “Nnojo pu'utüin saa'in wayuu. Nnojo püma'üjaain sümaa wayuu nnojotkat pu'wayuusein otta nnojoikai pu'wayuusein. Nnojo pu'luwajüin sükorolo wayuu. Nnojo püküjüin alawaa süchiki wane wayuu. Nnojo pi'ike'erüin wayuu. Kojutüinjatü pütüma püi je püshi”, müsü tü pütchikat —nümakalaka Jesús nümüin. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MK10_20","071_10_20","MRK","10","20","20","—Ekirajüikalee, taa'inratüjütsa'aya tia süpüshuale'eya tepichiiwa'aya taya ja'itakaje maa'utpünaa yaa —nümakalaka nümüin Jesús. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MK10_21","071_10_21","MRK","10","21","21","Niirakaakalaka Jesús nümüin. Süka nümülialüin nia naa'inyaka, nümakalaka nümüin: —Che'ojaayülia wane kasa paa'inrajatkat. Anakaja puikküle tü pukorolokot süpüshua süpüla püsülajüinjatüin tü süliakat sümüin wayuu eekai mojuin. Kee'irakeerü pümüin shia iipünaamüin cha'aya eere Maleiwakai. Je paa'inrapa tia, ale'ejeechi pia püchikua tanainmüin süpüla tamaain pia —nümakalaka Jesús nümüin. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MK10_22","071_10_22","MRK","10","22","22","Je chi wayuukai sütümajee tü nümakat Jesús nümüin, o'unüshi nüma'anajee sünain mojuin ma'i naa'in süka washirüin ma'i nia. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MK10_23","071_10_23","MRK","10","23","23","Eirakaashi joolu'u Jesús namüin na nikirajüinkana sünain maa namüin: —Kapüleesü ma'i ekerotoo sümüin wayuu washirü cha'aya eemüinre nuluwataain Maleiwa —nümakalaka. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MK10_24","071_10_24","MRK","10","24","24","Je na nikirajüinkana, patatsü ma'i naa'in sütüma tü nümakat namüin. Otta müshia Jesús, müshi nia nüchikua: —Tawalayuwaa, chi wayuu eekai ataralaain sümaa tü nuwashirüinkat, kapüleejeerü ma'i nümüin ekerotoo cha'aya eemüinre nuluwataain Maleiwa. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MK10_25","071_10_25","MRK","10","25","25","Mapüleesat süpüleerua shikerotüin wane “camello” so'ulu'upünaa wane wutia suuliale'eya shikerotüin wane wayuu washirü cha'aya eere nuluwataain Maleiwa —nümakalaka namüin. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MK10_26","071_10_26","MRK","10","26","26","Patatsü ma'i naa'in na nikirajüinkana sütüma tü nümakat Jesús. —Isasüja'a sümata nüchiki nu'ttaainjachin wane wayuu —namajiraakalaka. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MK10_27","071_10_27","MRK","10","27","27","Eirakaashi joo Jesús namüin sünain maa namüin: —Tü kasa isakat süchiki wayuu, nnojotsü kapüleein nümüin Maleiwa. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MK10_28","071_10_28","MRK","10","28","28","Müshi joo Pedro nümüin Jesús: —Wapütüin süpüshua tü kasa eejatkat wama'ana süpüla yaainjanain waya pümaa. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MK10_29","071_10_29","MRK","10","29","29","Nüsouktakalaka Jesús: —Shiimüin tü tamakat jümüin, chi wayuu eekai nüpütüin nipia, nuwalayuu, nüshi, nii, nüchonnii, je na'apainse shiale saa'u nünoujain tanain je süpüleerua aküjaa tachiki, ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MK10_30","071_10_30","MRK","10","30","30","alana'aleejeeria tü aapüneetkat nümüin, maa aka polootua shikii suulia tü kasa nüpütakat. Akaweeria jümüin jiakana, aapüneerü jümüin miichi, juwalayuu, jii, jüchonnii, je ja'apainseirua, mayaainje'e müliainjanain jia sütüma wayuu saa'ujee tü jünoulakat. Je eejeena jia nümaa Maleiwa waneepia saa'u shii'iranajaaushin jaa'in. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MK10_31","071_10_31","MRK","10","31","31","Tamüshii paala jia: Ja'itaina mojutüin na anoujashiikana sütüma wayuu maa'ulu yaa, ekeroleenapaja'a naya nüma'anamüin Maleiwa so'u wane ka'i. Akaajasa na manoujainsaliikana, ja'itayaashiije kojutüin sütüma wayuu maa'utpünaa yaa, nnojoleena kasajanain nümüin Maleiwa so'u ka'ikat tia —nümakalaka Jesús namüin. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MK10_32","071_10_32","MRK","10","32","32","O'unüshija'a joolu'u Jesús Jerusalénmüin namaa na nikirajüinkana oo'ulaka sümaa wane wayuuirua. Napüleeruashi nia. Ayo'ujaasü naa'in nayakana süka masütaajuin Jesús sünain o'unaa Jerusalénmüin. Nuunejakalaka Jesús na nikirajüinkana nünainmüin, na polookana piammüin namüiwa, süpüla nüküjainjatüin süchikua namüin süchiki tü aa'innajatkat nüka. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MK10_33","071_10_33","MRK","10","33","33","Müshi nia namüin: “O'unajana joolu'u waya Jerusalénmüin, je tayakai chi Shipayakai Wayuu, aapüneematüichi ekii taya najapulu'umüin na laülaayuushiikana na'akajee na sacerdote judíokana oo'ulaka na karalouktamaajanakana. ‘Anashi nu'utinnüle aa'in süka kaainjaralin ma'i nia’, meena naya tachiki sünain naapüin taya najapulu'umüin na gentilekana. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MK10_34","071_10_34","MRK","10","34","34","Je naairua, neme'erainpaleechi taya sünain nejeteenain taa'u sümaa na'yaateechin taya. Je süchikijee tia, no'utireechi aa'in taya. Otta nu'unnaa chi apünüinkai ka'i süchikijee tia, oso'iraajeerü taa'in”, nümakalaka Jesús namüin na nikirajüinkana. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MK10_35","071_10_35","MRK","10","35","35","Je Jacobo oo'ulaka Juan, na nüchonniikana Zebedeo, arütkaashii naya joolu'u nünainmüin Jesús sünain maa nümüin: —Ekirajüikalee, anashi paa'inrüle wamüin tü wachunteekat pümüin —namakalaka nümüin Jesús. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MK10_36","071_10_36","MRK","10","36","36","Nüsakirakalaka Jesús naya: —¿Kasa kee'ireeka jaa'in taa'inrüin jümüin? ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MK10_37","071_10_37","MRK","10","37","37","Nasouktakalaka nümüin: —Wacheküin süpüleerua püikkale'erüin waya pa'ato'u cha'aya eeinjachire puluwataain, wane pikialu'ujee oo'ulaka wane pipe'eru'ujee —namakalaka nümüin Jesús. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MK10_38","071_10_38","MRK","10","38","38","Nümakalaka joolu'u Jesús namüin: —Nnojotsü jütüjaain aa'u tü juchuntakat. ¿Juunteerüjasa'aya jülatirüin tü müliaa te'reetkat? ¿Yapeenajasa'aya jia süpüla ju'utinnüin aa'in maa aka tayakai? —müshi nia namüin. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MK10_39","071_10_39","MRK","10","39","39","—Aa, wounteerü —namakalaka nümüin Jesús. Nümakalaka Jesús namüin: —Shiimüin sünain ji'rüinjatüin müliaa maa aka tayakai je sünain ju'utinnajanain aa'in maa aka tayakai. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MK10_40","071_10_40","MRK","10","40","40","Otta nnojoishi laülaain taya süpüla taikkale'erüinjanain jia tekialu'ujee oo'ulaka tepe'eru'ujee. Napülajatü na kamüinjanakana tia —nümakalaka Jesús namüin. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MK10_41","071_10_41","MRK","10","41","41","Shiasa na polooshiikana nikirajüin, natüjaapa saa'u tü nachuntakat, aashichijaashii naya namüin Jacobo je Juan süsalajee tia. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MK10_42","071_10_42","MRK","10","42","42","Neenajakalaka Jesús napüshua na nikirajüinkana nünainmüin sünain nümüin namüin: —Na laülaashiikana naa'u na gentilekana, naluwataain naya pejeewa. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MK10_43","071_10_43","MRK","10","43","43","Otta jukuaippa jiakana, nnojotsü müinjatüin. Chi wayuu laülaweekai ja'aka, acheküshi jüüjüüinjachin jümüin jüpüshua. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MK10_44","071_10_44","MRK","10","44","44","Akaajaa chi wayuu eekai nücheküin süpüleerua miyo'uweein ja'aka, acheküshi niainjachin jüüjüüin jümüin jüpüshua. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MK10_45","071_10_45","MRK","10","45","45","Maa aka tayakai, chi Shipayakai Wayuu, nnojoishi antüshin taya süpüla shi'yataainjatüin wayuu tamüin, alu'ujasa süpüla ta'yataainjachin sümüin wayuu, je süpüla taashinjatüin wayuu wainma suulia saainjala sünainjee ouktüin taya saa'u —nümakalaka Jesús namüin na nikirajüinkana. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MK10_46","071_10_46","MRK","10","46","46","Nüntapünaakalaka Jesús namaa na nikirajüinkana sulu'u tü pueulo kanüliakat Jericó. Je nujuittapa sulu'ujee sümaa wayuu watta saalin, eejachi joyotüin wane wayuu mo'usai sotpa'a tü wopukot sünain ajulija'alaa, Bartimeo nünülia, nüchon Timeo. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MK10_47","071_10_47","MRK","10","47","47","Shiasa nütüjaapa saa'u sünain niain Jesús Nazaretje'ewaikai alatüin, o'ttüshi sünain a'waataa: —Jesúsuu, Nülüinkai David, pümüliaja taya. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MK10_48","071_10_48","MRK","10","48","48","Shiasa wainma wayuu, —Kaseesü pikiisa —müsü nümüin. Otta niakai, masütaajusai sünain a'waataa: —Nülüinkai David, pümüliaja taya —müshi. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MK10_49","071_10_49","MRK","10","49","49","Nüsha'walaakalaka Jesús sünain nümüin sümüin tü wayuukolüirua: —Juuneja tamüin nia —müshi. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MK10_50","071_10_50","MRK","10","50","50","Nounejakalaka chi mo'usaikai sünain maa: —Talata paa'in, püsha'walaa, nuunejüin pia Jesús —namakalaka nümüin. Nüpütapünaain tü nüshe'inpalajanakat sünain nüsha'walaain nünainmüin Jesús. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MK10_51","071_10_51","MRK","10","51","51","Nümakalaka Jesús nümüin: —¿Kasa püchekaka taa'inrüin pümüin? —Senyotkalee, anashi müleka ko'ule taya —nümakalaka chi mo'usaikai nümüin Jesús. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MK10_52","071_10_52","MRK","10","52","52","Asouktüshi Jesús: —Ko'uichipa pia joolu'u saa'u pünoula —nümakalaka nümüin. Ko'u müshija nia. Je süchikijee tia, o'unüshi nümaa Jesús. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MK11_1","071_11_1","MRK","11","1","1","Je nülü'ülapa Jesús namaa na nikirajüinkana sünainmüin Jerusalén, antüshii naya sü'ütpa'a tü pueulokat Betfagé oo'ulaka Betania, peje sünain tü wutai kanüliakat Olivos. Nüjütakalaka piamashii na nikirajüinkana nüpüleerua, ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MK11_2","071_11_2","MRK","11","2","2","sünain nümüin namüin: —Ju'una samüin eemüin tüsa pueulokat. Jikerolapa sulu'umüin, ji'reechi kapüin wane püliiküchon sareerü. Jüsiwateerü tü nüpükat süpüla jajattüin nia tamüin yaamüin. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MK11_3","071_11_3","MRK","11","3","3","Je müleka “¿Jamüinjatü jüsiwataka'a tü nüpükat?”, sümüle wayuu jümüin, “Che'ojaashi nümüin chi Senyotkai je nüjütiramaateechi yaamüin nüchikua”, meena jia sümüin —nümakalaka Jesús namüin. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MK11_4","071_11_4","MRK","11","4","4","No'unakalaka na nikirajüinkana sünain eein napüla wane püliiküchon kapüin sulu'u tü wopukot so'ulu'u wane miichi. Je wanaa sümaa nasiwatüin nüpü chi püliiküchonkai, ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MK11_5","071_11_5","MRK","11","5","5","namünakalaka natüma wane wayuuirua sha'washawatshii: —¿Jamüinjatü jüsiwataka'a tü nüpükat? ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MK11_6","071_11_6","MRK","11","6","6","Nasouktakalaka namüin süka tü nümakat paala Jesús namüin. —Anakaja —namünakalaka. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MK11_7","071_11_7","MRK","11","7","7","Najattakalaka chi püliiküchonkai eemüin Jesús. Ne'itaakalaka tü nashe'inpalajanakat naa'u chi püliiküchonkai. Je no'otookalaka Jesús naa'u. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MK11_8","071_11_8","MRK","11","8","8","Awayalayaa müsü süshe'inpalajana tü wayuukolüirua wattakat saalin nüpüleerua sulu'upünaa tü wopukot. Oo'ulaka waneeirua, ashottüshii alanatüna sulu'ujee yüüja süpüla ne'itaainjatüin shia nüpüla eepünaainjachire nülatüin. Naa'inrüin tüü süpüla nee'iyatüin nujutu nümüin. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MK11_9","071_11_9","MRK","11","9","9","Je tü wayuukolüirua wattakat saalii nüpüleeruajee oo'ulaka nüchiiruajee Jesús, namayaa namakalaka emetut sünain nasaküin: “Aleluya”. “Wa'waajüin chi Maleiwakai süka nüjütüin wamüin chi antakai wanainmüin”. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MK11_10","071_11_10","MRK","11","10","10","“Anata'aleeshija'a ma'i chii. Meechi aka nia naa'in chi watuushikai David sünain aluwatawaa”. “Aleluya, wa'waajüin ma'i Maleiwa”. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MK11_11","071_11_11","MRK","11","11","11","Je nikerolapa Jesús sulu'umüin Jerusalén, o'unüshi nia sulu'umüin tü a'waajüleekat Maleiwa. Niirakaakalaka sümüin kasa süpüshua yaa sulu'u. Otta süka motsoin ka'i, nu'unakalaka chaa sulu'umüin tü pueulokat Betania namaa na nikirajüinkana, na polooshiikana piammüin. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MK11_12","071_11_12","MRK","11","12","12","Shiasa mapa watta'a maalü, sünain nu'unüin Jesús namaa na nikirajüinkana sulu'ujee Betania, ouktakalaka nia jamü wopulu'u. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MK11_13","071_11_13","MRK","11","13","13","Ni'rapa wane wunu'u kapanasü kanüliasü “higuera”, nürütkaakalaka sünainmüin nütüjaaiwa saa'u müleka kachonle. Je nüntapa sünain tü wunu'ukot, machonkalaka shia nüpüla, ee'eraaka ne'e süpana. Nnojoyülia antüin sükalia süpüla kachonwaa. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MK11_14","071_11_14","MRK","11","14","14","Nümakalaka sümüin tü wunu'ukot: —Müirüja'a pümata mekujuin tü püchonkot —müshi nia no'upala na nikirajüinkana. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MK11_15","071_11_15","MRK","11","15","15","Shiasa süchikijee nüntüin Jesús Jerusalénmüin, nikerotokalaka sulu'umüin tü a'waajüleekat Maleiwa. Eesü nüpüla wane wayuu oikkaasüirua sünain süikkaain tü mürüt o'utinnajatkat aa'in nümüin Maleiwa, je na ayalajüshiikana. Nujuittirakalaka naya anooipa'amüin. Nujunnajakalaka nemeesain na a'wanajaaliikana neerü oo'ulaka neinase na oikkaaliikana wuchii toomasü. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MK11_16","071_11_16","MRK","11","16","16","Je nuu'ule'erüin tü wayuukolüirua suulia sülü'üjüin tü sükorolokot sulu'upünaa süpaatiase tü a'waajüleekat Maleiwa. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MK11_17","071_11_17","MRK","11","17","17","Nümakalaka sümüin: —Tü nünüiki Maleiwa ashajuushikat paala sümaiwa, müsü mayaa: “Tü tepiakat, nachuntiajatü na tapüshikana tamüin sainküinjee mmakat süpüshua”, müshi. Otta jiakana, saa'u nnojolüin lotüin jukuaippa sünain jüikküin tü mürütkat, müsü aka saa'in shipia ka'ruwarannuu jütüma tü nipiakat —nümakalaka Jesús namüin. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MK11_18","071_11_18","MRK","11","18","18","Otta na laülaayuushiikana na'akajee na sacerdote judíokana oo'ulaka na karalouktamaajanakana, naapapa süchiki tü naa'inrüitpakat Jesús yala sulu'u tü a'waajüleekat, naashajaajiraakalaka süchiki kasain naa'inrüinjatüin süpüla no'utirüin naa'in. Otta kapüleesü namüin süka mmolüin naya neema süka ponoin saa'in tü wattakat saalii wayuu oushikajaasükat nüchiirua tü nikirajakat anain. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MK11_19","071_11_19","MRK","11","19","19","Je aipa'a, o'unüshi Jesús namaa na nikirajüinkana anooipa'a suulia Jerusalén. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MK11_20","071_11_20","MRK","11","20","20","Shiasa mapa watta'a, sünain nu'unüin Jesús namaa na nikirajüinkana, ne'rapünaakalaka tü wunu'u higuerakat nü'ülüjakat amüin Jesús paala. Ajulujaasü tü wunu'ukat süpüshua suurulanainje'ere'eya. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MK11_21","071_11_21","MRK","11","21","21","Otta müshia Pedro, sotüsü naa'in tü nümakat paala Jesús sümüin tü wunu'ukot. Nümakalaka nümüin Jesús: —Ekirajüikalee, piirakaa, ajulujaaitpa tü wunu'u pü'ülüjakat amüin. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MK11_22","071_11_22","MRK","11","22","22","Nüsouktakalaka Jesús nümüin: —Anakaja jünoujüle nünain chi Maleiwakai. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MK11_23","071_11_23","MRK","11","23","23","Shiimain ma'i tü tamakat jümüin: Müleka jümataarüle sümüin wane uuchi “Pülataa yaajee yaa shirokumüin tü palaakat”, oonoojeerü sümaa jünüiki müleka jünoujüle sümaa nnojolüin wainmajüin jaa'in. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MK11_24","071_11_24","MRK","11","24","24","Tamüshii paala jia: Wanaa sümaa juchuntüin nümüin Maleiwa, müleka jünoujüle sünain naa'inrüinjatüin tü jüchuntakat, shiimüin sünain naa'inreerüin. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MK11_25","071_11_25","MRK","11","25","25","Je wanaa sümaa jaashajaain nümaa chi Maleiwakai, anasü motüle jaa'in tü saainjalakat wayuu eekai kaainjalain juulia. Müleka motüle jaa'in tü saainjalakat, alatinneerü jaainjala juuliaya nütüma chi Jüshikai Maleiwa. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MK11_26","071_11_26","MRK","11","26","26","Otta müleka nnojorule motüin jaa'in tü saainjalakat, nnojoleeria alatinnüin jaainjala juulia nütüma Maleiwa. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MK11_27","071_11_27","MRK","11","27","27","Ale'ejüshi Jesús namaa na nikirajüinkana Jerusalénmüin. Je wanaa sümaa nawaralijaain yaa sulu'u tü a'waajüleekat Maleiwa, arütkaashii nünainmüin na laülaayuushiikana na'akajee na sacerdote judíokana oo'ulaka na karalouktamaajanakana oo'ulaka na laülaashiikana naa'u na judíokana sünain namüin nümüin: ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MK11_28","071_11_28","MRK","11","28","28","—¿Jara koonoloka pia süpüla pujuittirüin anooipa'amüin tü wayuu oikkaatkalüirua? ¿Jara ke'inaajalaka pia süpüla paa'inrüin shia? —namakalaka nümüin. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MK11_29","071_11_29","MRK","11","29","29","Nüsouktakalaka Jesús ne'ipajee: —Tasakirüin paala jia'aya. Müleka jüsouktüle tamüin, taküjeerü jümüin jaralin e'itaain taya süpüla tojuittirüinjatüin anooipa'amüin tü wayuu oikkaatkalüirua. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MK11_30","071_11_30","MRK","11","30","30","¿Jara ke'inaajalaka Juan sünain owoutisaajaa? ¿Shi'inaajala wayuu, niataapa Maleiwa? Jüküjaa tamüin —nümakalaka Jesús namüin. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MK11_31","071_11_31","MRK","11","31","31","Naashajaajiraakalaka namüiwa: “Müleka ‘Nia Maleiwa’ wamüle, ‘¿Jamakalaka nnojoliika'a jünoujain nünüiki?’, meechi nia wamüin. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MK11_32","071_11_32","MRK","11","32","32","Oo'ulaka mojushiisü süpüla ‘Wayuu’ wamüinjanain süka nünüikimaajachin nia Maleiwa saajüin tü wayuukolüirua. Mojushiijeerü namüin”, majiraashii naya nujuuna Jesús. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MK11_33","071_11_33","MRK","11","33","33","Nasouktakalaka joo nümüin Jesús: —Nnojoishi watüjaain aa'u jaralin ke'inaajalain. Nümakalaka joo Jesús namüin: —Nnojoluja'a süpüla taküjüin jümüin jaralin ke'inaajalain taya —nümakalaka namüin. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MK12_1","071_12_1","MRK","12","1","1","O'ttüshi Jesús sünain ekirajaa tü wayuukolüirua süka sukuaippa tü kasa e'nnakat sainküin mma. Müshi nia: “Eetaalashi wane wayuu kama'anashi wane mma. Nükulaalajakalaka shia süpüla apünajünaa tü wunu'u kachonkot uuwa sulu'u. Je yaa sulu'u tü na'apainsekat, nükumajakalaka wane ishi süpüla ocho'ulajia süchon tü nüpünajüinkat süpüla wiinoinjatüin shia. Otta nükumajüin wane türooja süpüla e'rajia saa'u tü na'apainsekat. “Saa'u nu'unajachin wattamüin, naa'inmajirakalaka wane wayuuirua tü nüpünajüinkat. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MK12_2","071_12_2","MRK","12","2","2","Je kettaapa süka'iya tü a'ttieekat süpüla sütpajünüin, nüjütüin wane nüchepchia nanainmüin na aa'inmajüliikana sünain maa namüin: ‘Anakaja juluwataale tamüin süpüshi süchon tü ta'ttia jükotchajalakat, tü tamüinjatkat jütüma saa'u takoroloin shia’. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MK12_3","071_12_3","MRK","12","3","3","Otta chi nüchepchiakai, ata'ünnüshi natüma na aa'inmajüliikana sümaa nashe'ejüin ma'i nia. Ajütajaanüshi nia sümaa nnojolüin kasain najapüipain natüma. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MK12_4","071_12_4","MRK","12","4","4","Otta chi ka'apainseshikai süchikijee tia, nüjütakalaka joo wane nüchepchiaya nii'iraka chi wane. A'yaajünataa joo chii natümaya sünain sheewaain nikii natüma. E'rülii ma'i wayumüin naya nümüin. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MK12_5","071_12_5","MRK","12","5","5","Je joolu'u chi ka'apainseshikai, nüjütüin wane'eya. O'utünataala aa'in chii natümaya na aa'inmajüliikana. Maleesia süpüshua tü aluwataaushikalüirua. Eesü eekai sheewaain natüma. Eesü eekai no'utüin saa'in. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MK12_6","071_12_6","MRK","12","6","6","“Iraayü'iya wane wayuukai apütaain nüma'ana chi ka'apainseshikai. Nia chi nüchonkai, chi aishikai nüpüla. Nüjütüinja'a nia nachiirua na nüjütakana paala nanainmüin na aa'inmajüliikana sünain nümüin, ‘Nieechi kojutka chi tachonkai natüma’, nümakalaka. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MK12_7","071_12_7","MRK","12","7","7","“Nayasa'a na aa'inmajüliikana ne'raiwa'aya chi nüchonkai nüpanapa, aashajaajiraashii naya: ‘Iseeichi chi aapüneechikai amüin tü apainkat. Joo'uya wo'utaiwa naa'in süpüla wayainjanain makatüin apüla shia’, müshii naya. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MK12_8","071_12_8","MRK","12","8","8","Nayu'lakalaka joo nia anooipa'amüin je no'utakalaka naa'in. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MK12_9","071_12_9","MRK","12","9","9","“Tasakirüin paala jia: ¿Kaseerü naa'inraka chi ka'apainseshikai naka na aa'inmajüliikana? Shiimüin sünain nüle'ejeechin süpüla nu'utüinjatüin saa'in. Je naa'inmajireerü tü na'apainsekat wayuu naatajatü. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MK12_10","071_12_10","MRK","12","10","10","“Soto jaa'in tü ashajünakat paala sulu'u tü nüchikimaajatkat Maleiwa: ‘Tü ipa ayouktünakat natüma na akumajüliikana miichi, ekeraajüitpa sünain anain ma'i shia süpüla akumajia miichi. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MK12_11","071_12_11","MRK","12","11","11","Chi e'itaakai tü ipakat, nia Maleiwa. Je patatsü ma'i waa'in süka we'rüin tü naa'inrakat’, makat”. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MK12_12","071_12_12","MRK","12","12","12","Otta müshi'iya na laülaayuushii judíokana, naapapa tü nüküjüitpakat Jesús, nayaawata aa'ulu sünain nayain müin aka naa'in na aa'inmajülii e'rüliikana wayumüin sulu'u tü nüküjaitpakat achiki Jesús. Je sükajee tia, kee'ireesü ma'i naa'in nata'üleein Jesús, otta nnojoishi nata'ülüin süka mmolüin naya seema tü wayuu kamalainkat amüin nünüiki Jesús. No'unakalaka ne'e nuulia. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MK12_13","071_12_13","MRK","12","13","13","Shiasa mapa tia, najütünakalaka nünainmüin Jesús wane fariseokana oo'ulaka wane nümaajanakana Herodes chi sülaülashikai mma, süpüla nasakirayaainjachin nia shii'iree niweetirüin wane pütchi kasalajanainjatkat anainjee nia natüma. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MK12_14","071_12_14","MRK","12","14","14","Je nantapa nünainmüin Jesús, namakalaka nümüin: —Ekirajüikalee, watüjaa aa'uchi pia sünain shiimüin tü pümakat sünain ekirajaa tü nuluwataakat anain Maleiwa, je sünain matüjüin pia kachekalaa su'utku wayuu. Wasakiree amüinchi pia sünain wane kasa: ¿Anashiisü saa'in pümüin wawalaajüle tü neerü nümüinjatkat César chi joyotokai cha'aya Roma sünain aluwatawaa saa'u mmakat, ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MK12_15","071_12_15","MRK","12","15","15","nnojottaapa anain? —namakalaka nümüin. Otta müshia Jesús, süka niyaawatüin saa'u sünain naa'inreein kasa mojusü nümüin, nümakalaka namüin: —Jia piamakana o'upünaa, ¿jamüsü juu'ulakeeka'a taa'in süka pütchi shii'iree süsalainjachin taya jütüma? Iche'era tamüin wane neerü kachueera awalaajiapü'ükat nümüin chi sülaülashikai mma, te'raiwa shia —nümakalaka Jesús namüin. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MK12_16","071_12_16","MRK","12","16","16","Nasaajakalaka tü neetkat nümüin. Nüsakirakalaka naya Jesús: —¿Jara kayaakuaka tü sünainkat? ¿Jara kanüliamaajachika shian? —nümakalaka namüin. —Shia niyaakua oo'ulaka nünülia César tü sünainkat —namakalaka nümüin. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MK12_17","071_12_17","MRK","12","17","17","Nüsouktakalaka Jesús: —Tamüshii paala jia: Anakaja müleka jaa'inrüle tü nuluwataakat anain César otta jaa'inrüinjatü tü nuluwataakat anain Maleiwaya —nümakalaka namüin. Ponokalaka ma'i naa'in nayakana tü nüsouktiakat Jesús. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MK12_18","071_12_18","MRK","12","18","18","Süntakalaka wane wayuuirua judío kanüliasü saduceo nünainmüin Jesús süpüla süsakirayaainjachin nia. Nnojoleerü oso'irawaa aa'inyüü süchikijee ouktaa müsü tü shikirajapü'ükat anain tü wayuukolüirua. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MK12_19","071_12_19","MRK","12","19","19","Namakalaka joo nümüin Jesús: —Ekirajüikalee, müsü nünüiki Moisés wamüin sulu'u tü ashajünakat paala: “Müleka ouktüle wane wayuu sümaa machoin nia, anashi müleka niisarüle chi nimüliakai nüchukumüin süpüla kachooinjatüin tü jietkat nütüma”, müsü. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MK12_20","071_12_20","MRK","12","20","20","Eetaashiija'a akaratshishii wayuu pawalaawashii. Ka'wayuuseshi chi epayaakai sümaa ouktüin nia machoinwa'aya sümüin tü nu'wayuusekat. Niisatkalaka chi nimüliakai sümüin tü jietkat. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MK12_21","071_12_21","MRK","12","21","21","Ouktataashija chii'iya nnojoiwa'aya kachoin sümüin tü jietkat. Eisattaaja'a joo wane'eya nüchukumüin. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MK12_22","071_12_22","MRK","12","22","22","Mataaja'a aka nakuaippa napüshua na akaratshishiikana awalayuwaa. Ouktüshii naya sünain machoin sümüin tü jietkat natüma. Je oo'uwo'utpa na su'wayuusekana napüshua, ouktüsü mapa shia nachiiruajee. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MK12_23","071_12_23","MRK","12","23","23","Su'wayuuseshii napüshua na akaratshishiikana kataiwa'aya so'u. Wasakiree amüinchi joo pia soo'opünaa tia: So'u tü ka'ikat suso'iraainjateetkat o'u saa'in wayuu paajüin, ¿jaraleechi ka'wayuuseka tü wayuu ouktama'akat? —namakalaka na saduceokana nümüin Jesús. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MK12_24","071_12_24","MRK","12","24","24","Nüsouktakalaka Jesús namüin: —Nnojotsü jiyaawatüin saa'u tü ashajuushikat sulu'u tü nüchikimaajatkat Maleiwa. Je nnojotsü jütüjaain naa'u Maleiwa sünain pülashaatain ma'i nia. “Nnojoleerü oso'irawaa aa'inyüü süchikijee ouktaa”, jümakalaka ne'e. Sükajee tia, nnojotsü lotüin tü jünoujakat. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MK12_25","071_12_25","MRK","12","25","25","Suso'iraapa saa'in wayuu süchikijee ouktaa, nnojoleerü pa'wayuuseewain, süka meenain aka naya saa'in nakuaippa na aapieekana chakana nüma'ana Maleiwa sümaa ma'wayuusein naya. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MK12_26","071_12_26","MRK","12","26","26","Jia manoujainsaliikana sünain suso'iraainjatüin saa'in wayuu, soto jaa'in tü nüshajakat achiki paala Moisés soo'opünaa tü nümakat chi Maleiwakai nümüin pasanainjee sünain suwarala tü wunu'u jotüsükat: “Tayakai, Nümaleiwasekai Abraham, Nümaleiwasekai Isaac, Nümaleiwasekai Jacob”, müshi. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MK12_27","071_12_27","MRK","12","27","27","Tamüshii paala jia: Chi Maleiwakai, nnojoishi Sümaleiwasein wayuu ouktüsü. Sümaleiwase eekai katüin so'u. Shiimüin sünain nnojolüin lotüin tü jünoujakat —nümakalaka Jesús namüin. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MK12_28","071_12_28","MRK","12","28","28","Antüshi wane wayuu karalouktamaajachi sünain aapajaa nanüiki na wayuu a'ülüjashiikana nümaa Jesús. Saa'u niyaawatüin saa'u sünain anain ma'i tü nüsouktiakat Jesús, nüsakirayaakalaka nia: —¿Jarat alana'aleeka sünain anain sa'akajee süpüshua tü nuluwataakat anain waya Moisés? —nümakalaka nümüin Jesús. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MK12_29","071_12_29","MRK","12","29","29","Nüsouktakalaka Jesús nümüin: —Tü alana'aleekat sünain anain, müsü mayaa: “Jaapa jiakana Israelkana tüü: Chi Wamaleiwase Aluwataakai, nia nümüiwa sünain Maleiwain. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MK12_30","071_12_30","MRK","12","30","30","Anashi aire nia püpüla waneepia süka süpüshua paa'in. Anashi jülüjüle paa'in Maleiwa waneepia”. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MK12_31","071_12_31","MRK","12","31","31","Je eesü wane'eya alana'aleesia ma'i sünain anain, müsü mayaa: “Anasü aire püpüla wayuu süpüshua maa aka alin pia püpülajiraa”. Nnojotsü eein eekai alana'aleein ma'i sünain anain suulia tüü sa'akajee süpüshua tü nuluwataakat anain waya Moisés —nümakalaka Jesús nümüin. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MK12_32","071_12_32","MRK","12","32","32","Nümakalaka chi wayuukai nümüin Jesús: —Ekirajüikalee, shiimüin tü pümüitpakat sünain “Chi Wamaleiwase, nia nümüiwa sünain Maleiwain”, sünain pümüin. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MK12_33","071_12_33","MRK","12","33","33","Je shiimüin tü pünüikikat sünain niainjachin alin wapüla chi Maleiwakai süka süpüshua waa'in, je sünain jülüjüin waa'in Maleiwa waneepia. Je shiimüin tü pümakat sünain alinjatüin wapüla wayuu süpüshua maa aka alin waya wapülajiraa. Alana'aleesia ma'i tüüirua suuliale'eya waapüin mürüt nümüin Maleiwa, tü o'utünakat aa'in watüma —nümakalaka nümüin Jesús. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MK12_34","071_12_34","MRK","12","34","34","Nütüjaaichipa aa'u Jesús chi wayuukai sünain lotüin nünüiki, nümakalaka nümüin: —Yapashi pia süpüla pu'ttüin sünain anoujaa tanain süpüla pikerolüinjachin eemüinre nuluwataain Maleiwa —nümakalaka nümüin. Je süchikijee tia, mmotsü wayuu sheema asakiraa Jesús sünain wane kasa. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MK12_35","071_12_35","MRK","12","35","35","Wanaa sümaa nikirajüin Jesús sulu'u paatia tü a'waajüleekat Maleiwa, nüsakirakalaka na wayuu akotchajaakana nünainmüin: —Naashin na karalouktamaajanakana, chi Cristokai anülia, nuu'uliwo'ulaa ne'e David. ¿Jamüsü namaka'a tia? ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MK12_36","071_12_36","MRK","12","36","36","Soto jaa'in nünüiki David, tü nümakat paala nütüma chi Naa'inkai Maleiwa sünain maa: “Müshi chi Maleiwakai nümüin chi Tasenyotsekai: ‘Kojutshaatashi pia tatüma. Püikkalaa puluwataaiwa tekialu'ujee. So'u wane ka'i, tayamüleerü tü pü'ünüükalüirua süpüla malainjatüin shiairua püpüla’ ”. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MK12_37","071_12_37","MRK","12","37","37","“Tasenyotsekai” nümüleje'e David nümüin Cristo, ¿jamakuaippalinjachi nuu'uliwo'ulaaka'a ne'e nia? —nümakalaka Jesús namüin. Shiasa tü wattakat saalii wayuu, talatüsü ma'i saa'in sütüma nünüiki. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MK12_38","071_12_38","MRK","12","38","38","Mapü'üshi Jesús sünain ekirajaa: “Jalia jia suulia ashataa nakuaippa na karalouktamaajanakana waraitteekana ma'i aa'in cha'aya metkaaralu'upünaa sünain kashe'iin naya kuluulu anasü shii'iree nasaküneein sütüma wayuu. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MK12_39","071_12_39","MRK","12","39","39","Je sulu'u tü ekirajüleekat je sünain wane mi'iraa, ojoyolooshii naya na'aka na laülaayuukana süpüla kojutüinjanain naya sütüma wayuu. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MK12_40","071_12_40","MRK","12","40","40","Otta e'ike'etshii wayuu eekai ouktüin su'wayuuse shii'iree naapaweein sükorolo. Je süchikijee, kama'ashii naya sünain nachuntayaain nümüin Maleiwa su'upala wayuu shii'iree kojuteein naya sütüma. Alana'aleejeeria ma'i sünain süsalain naya nütüma Maleiwa saaliijee tia”. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MK12_41","071_12_41","MRK","12","41","41","Nüikkalaakalaka Jesús yala peje sünain tü kojon ejitünakat alu'u tü neerü asülajünüinjatkat nümüin Maleiwa. Ni'rakalaka tü wayuukolüirua sünain ejitaa sünneetse sulu'u. Ni'rüin wayuu wainma eekai nejitüin wainma neerü yaa sulu'u süka washinnuuin naya. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MK12_42","071_12_42","MRK","12","42","42","Süntakalaka wane wayuu müliasü oukta a'wayuuset. Shijitakalaka piamasü neerü kachueerachen ne'e. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MK12_43","071_12_43","MRK","12","43","43","Neenajaakalaka Jesús na nikirajüinkana nünainmüin sünain maa namüin: —Tamüshii paala jia: Alana'aleesia ma'i nümüin Maleiwa tü shijitakat tü wayuukot oukta a'wayuusetkat suuliale'eya tü shijitakat tü wayuukolüirua süpüshua. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MK12_44","071_12_44","MRK","12","44","44","Na washinnuukana, nejitüin tü süpütaalakat nanneetse. Alu'usa shiakat, mayaainje müliain ma'i, shijitüin süpüshua tü sünneetse süma'anajatkat —nümakalaka Jesús namüin. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MK13_1","071_13_1","MRK","13","1","1","Shiasa nujuittaapa Jesús sulu'ujee tü a'waajüleekat Maleiwa, wanaa sümaa eein naya anooipa'a, nümakalaka wane chi nikirajüinkai nümüin: —Ekirajüikalee, piirakaa sümüin tü a'waajüleekat Maleiwa, anashaatasü ma'i shia, je miyo'u ma'i tü ipakalüirua akumajuushikat aka shia. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MK13_2","071_13_2","MRK","13","2","2","Nümakalaka Jesús nümüin, —¿Ponosü ma'i jaa'in tü a'waajüleekat? Süpüshua türa ipa ji'rakat joo müinma'a yaa, ajuttinneerü shia mmolu'umüin sünain süsolojüneerüin so'uweena wane ka'i —nümakalaka namüin. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MK13_3","071_13_3","MRK","13","3","3","Shiasa nantapa sünainmüin tü wutai kanüliakat Olivos ka'yatajeekat suulia tü a'waajüleekat, wanaa sümaa joyotüin Jesús cha'aya, arütkaashi Pedro, Jacobo, Juan oo'ulaka Andrés namüiwa nünainmüin süpüla nasakirüin nia: ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MK13_4","071_13_4","MRK","13","4","4","“¿Joujaleerü sujuttinnaka tü a'waajüleekat Maleiwa? ¿Je kasa shiyaawaseetka wamüin süpüla watüjaainjatüin saa'u sünain sülü'ülüin sükalia süpüla shikeraajüinjatüin süpüshua tü püküjakat wamüin?”, namakalaka nümüin. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MK13_5","071_13_5","MRK","13","5","6","Nümakalaka Jesús namüin: “Anteerü wayuu wainma sünain maa: ‘Taya'aya Cristokai’, meena. Pülashii naya nütüma Maleiwa naashin. Jalia jia suulia anouja'alaa na'alain na wayuukana maa aka sünoujeerüin wayuu wainma nanain. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MK13_7","071_13_7","MRK","13","7","7","Ja'itaina jia aapüin süchiki kasachiki sainküin mmakat süpüshua, nnojo jainkuuin aa'in sütüma. Ja'itakaje tiairua, nnojotsü shiain shiyaawasein sünain süntüitpain tü ka'i saja'lajaainjatkat o'u kasakat süpüshua. Alatüinjatia ne'e kasa eekai müin aka tüü süpülapünaa süntüin ka'ikat tia. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MK13_8","071_13_8","MRK","13","8","8","Atkaajiraajeerü wayuu sainküin mmakat süpüshua. Mülieerü ma'i saa'in wayuu sütüma jamü je sütüma ayuulii sainküin mma. Je akutkujaweerü tü mmakat sainküin mma. Je süpüshua tü müliaa shi'reetkat wayuu süpülapünaa teweetüin tayakai, meerü aka su'ttakai saalin jo'uu sümüin jieyuu. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MK13_9","071_13_9","MRK","13","9","9","“Jalia jia, süka jüta'ülinneenain süpüla aapünaa ekii namüin na laülaayuukana je süka ji'yaatinneenain sulu'u tü ekirajüleekat tü judíokolüirua. Saaliijee jünoujain tanain, asha'wale'enneena jia namülatu'u na sülaülashiikana mma oo'ulaka namülatu'u na aluwataashiikana saa'u wayuu süpüla jüsouktüinjanain namüin saa'u tü jünoulakat. Je wanaa sümaa jüsha'wale'ennüin namülatu'u, jüküjainjatü tachiki namüin. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MK13_10","071_13_10","MRK","13","10","10","Süpülapünaa süntüin tü ka'i saja'lajaainjatkat o'u kasakat süpüshua, aküjüneerü tachiki tayakai, chi O'tte'erüikai, sümüin wayuu sainküin mmakat süpüshua. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MK13_11","071_13_11","MRK","13","11","11","Je so'uweena tü ka'i jüta'ünneenakat o'u süpüla jüsha'wale'ennüin namülatu'u na laülaashiikana, nnojo jüshapataain aa'in saa'u tü jüsouktüinjatkat aka namüin. Aapüneerü jümüin so'u ma'i ka'ikat tia tü pütchi jümüinjatkat namüin. Otta tü pütchi jüsouktüinjatkat aka, nnojoleerü jüle'eru'ujeejatüin, aapüneerü shia jümüin nütüma chi Naa'inkai Maleiwa. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MK13_12","071_13_12","MRK","13","12","12","“Je sukuaippainjatkat wayuu so'u ka'ikat tia, aapüneerü ekii süpüla ouktaa natüma na suwalayuukana je nütüma chi süshikai. Eejeena wayuu eekai ne'nnüin amüin sütüma nachooin sümaa no'utinnüin aa'in natüma. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MK13_13","071_13_13","MRK","13","13","13","A'ürülaajeerü saa'in wayuu süpüshua jünain saaliijee jünoujain tanain. Otta jia, müleka jüchecherüle jaa'in su'unnaa tü müliaa ji'rakat, ayateena jia o'tte'ennüin tatüma. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MK13_14","071_13_14","MRK","13","14","14","“Ji'reerü sha'watüin yaa sulu'u tü a'waajüleekat Maleiwa tü kasa kashüülasü nülerajüinjatkat anainjee Maleiwa tü a'waajüleekat, tü ashajünakat achiki paala nütüma Daniel chi nünüikimaajachikai Maleiwa. (Jia aashaje'erakana tü tashajakat, anakaja jiyaawatüle saa'u.) Je so'uweena ka'ikat tia, na wayuu kepiakana sulu'u tü mmakat Judea, anakaja müleka na'luwataale sa'akamüin tü uuchikat süpüla nanujulaainjanain cha'aya. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MK13_15","071_13_15","MRK","13","15","15","Chi wayuu joyotokoi sheemioushi tü nipiakat so'u ka'ikat tia, nnojoi nikerolüin paülü'ümüin süpüla nükotchajaain nükorolo. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MK13_16","071_13_16","MRK","13","16","16","Otta chi wayuu eekai ni'yataain sulu'u niyüüjase, anakaja nnojoire nüle'ejüin nipialu'umüin süpüla a'wanajawaa nüshe'in. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MK13_17","071_13_17","MRK","13","17","17","‘Aisha'ajaa’ meerü tü wayuu eekai ipoolüin je eekai sütulayülüinya süchon so'u ka'ikat tia, süka kapüleejeerüin ma'i süpüleerua awatawaa. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MK13_18","071_13_18","MRK","13","18","18","Jüchunta nümüin Maleiwa süpüla nnojolüinjatüin sülatüin tüü juyapü. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MK13_19","071_13_19","MRK","13","19","19","“So'uweena ka'ikat tia, alana'aleejeeria ma'i tü müliaa shi'reetkat wayuu suulia tü shi'rakat wayuu paala sümaiwa süchikijee sükumajünüin tü mmakat je suulia tü shi'rakat wayuu maa'ulu yaa. Nnojoleerü wane müliaa eekai müin aka saa'in tia mapeena. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MK13_20","071_13_20","MRK","13","20","20","Müleka nnojoruleje saawalaain tü müliaakat, aja'lajaweerü wayuu süpüshua sütüma. Akatsa naawale'ereerüin shia Maleiwa naa'ujee na aneekuushikana nütüma. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MK13_21","071_13_21","MRK","13","21","21","“Je so'uweena ka'ikat tia, müleka jümünüle ‘Jiirakaa, ichaa Cristo chi Nüneekajalakai Maleiwa cha'aya’ je ‘Jiirakaa, anii nia yaaya’, müleka jümünüle, nnojo joonooin sümaa tia. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MK13_22","071_13_22","MRK","13","22","22","Je so'uweena ka'ikalüirua tia, eweeteechi wayuu eekai ‘Taya Cristoka’ nümeechin, je eekai ‘Taya wane nünüikimaajachikai Maleiwa’ nümeechin. Alaayuu ne'e nayairua. Pülashiijeena naya sünain naa'inreerüin tü kasa eekai müin aka saa'in tü nütüjakat apüleerua Maleiwa nümüiwa shii'iree nanoujüneein anain sütüma wayuu süpüshua, ja'itashii nnojolüin anoujünüin anain natüma na nüneekajalakana Maleiwa. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MK13_23","071_13_23","MRK","13","23","23","Taküjüin jümüin süchiki tü alateetkat nnojolüiwa'aya sülatüin süpüla yapainjanain jia süpüla. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MK13_24","071_13_24","MRK","13","24","24","“So'uweena ka'ikat tia, süchikijee tü müliaakat, ‘Epiyuushijaajeechi chi ka'ikai, je oyokujaweechi chi kashikai, ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MK13_25","071_13_25","MRK","13","25","25","je ojunuwaajeerü tü jolotsükolüirua iipünaajee. Alanaajaweerü süpüshua'aya tü kasa chakat iipünaa’. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MK13_26","071_13_26","MRK","13","26","26","“Je shi'reechi taya wayuu, tayakai, chi Shipayakai Wayuu, sünain antaa sa'aka tü sirumakat. Anashaateerü ma'i tü tantiakat, süka tanteechin sünain pülashin je sünain e'itaaushin nütüma Maleiwa süpüla aluwatawaa wanaa nümaa. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MK13_27","071_13_27","MRK","13","27","27","Je ajütüneena na aapiee nüma'anajeejanakana Maleiwa süpüla nakotchajüinjatüin tü wayuu aneekuushikalüirua nütüma sainküinjee tü mmakat süpüshua'ale. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MK13_28","071_13_28","MRK","13","28","28","“Soto jaa'in sukuaippa tü wunu'u ‘higuera’ münakat. Wanaa sümaa iyotüin süpana tü wunu'ukot, jütüjaa aa'ulu sünain sülü'ülüin süpüla sü'itüin iiwa. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MK13_29","071_13_29","MRK","13","29","29","Aka'aya ji'rapeena tü taküjaitpakat achiki jümüin, jütüjaweerü aa'u sünain sülü'ülüin ma'i takalia süpüla antaa. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MK13_30","071_13_30","MRK","13","30","30","Shiimüin ma'i tü tamakat jümüin, alateerü tüü süpülapünaa shi'rüin ouktaa tü wayuu eekat maa'ulu yaa. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MK13_31","071_13_31","MRK","13","31","31","Taso'iree aa'inchii jia joolu'u sünain wane kasa: Mayaainje saja'tteerüin tü kasakat cha'aya iipünaa oo'ulaka yaa mmolu'u so'uweena wane ka'i, tü pütchi tekirajapü'ükat anain jia, ayateerü süpüla ka'ikat süpüshua. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MK13_32","071_13_32","MRK","13","32","32","“Nnojotsü sütüjaain aa'u wayuu joujaleerüin sülatüin tü taküjaitpakat achiki jümüin. Ja'itakaje na aapiee chakana iipünaa, nnojotsü natüjaain aa'u. Nia ne'e chi Tashikai Maleiwa atüjaaka saa'u nümüiwa. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MK13_33","071_13_33","MRK","13","33","33","Je sükajee tia, anakaja müleka eere jaa'in tapüla tayakai, chi Jüsenyotsekai, süka tale'ejüinjachin tachikua jünainmüin so'uweena wane ka'i matüjaajuukat aa'u jütüma. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MK13_34","071_13_34","MRK","13","34","34","Meena aka jia saa'in nüchepchiairua wane wayuu naa'inmajirüin tü nükorolokot nüchikiru'u. E'itaanüshii naya süpüla tü a'yatawaakat wane'ewai nakua. Eeshi wane e'itaanüin süpüla eeinjatüin naa'in so'ulu'u tü miichikat süma'inru'u nüle'ejüin chi kepiashikai. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MK13_35","071_13_35","MRK","13","35","35","“Je sükajee tia, anakaja müleka eere jaa'in tapüla tayakai chi kepiashikai, süka nnojolüin jütüjaain aa'u müleka tale'ejeechire ka'apü aikat, süse'eru'upünaa ai, maalia, je watta'achon maalü shiale. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MK13_36","071_13_36","MRK","13","36","36","Antalaa meechi taya. Anasü eere jaa'in waneepia süma'inru'u ja'atapajüin taya suulia tantajüin jaa'u sünain atunkaa. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MK13_37","071_13_37","MRK","13","37","37","Tü tamüitpakat jümüin, süpülajatü wayuu süpüshua'aya: ‘Ee jumata jaa'in tapüla’ ”. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MK14_1","071_14_1","MRK","14","1","1","Che'ojaasü piama ka'i ne'e süpüla su'ttüin tü “Pascuakat”, tü mi'iraa süpülajatkat sotüin saa'in wayuu judío wanaa sümaa nojuittinnüin na natuushinuukana sulu'ujee Egipto. (Mi'iraakat tüü, shia tü ekaanapü'ükat anain tü pan ma'akasatkat soolojia.) Je na laülaashiikana na'akajee na sacerdote judíokana, oo'ulaka na karalouktamaajanakana, aashajaajiraashii naya süchiki tü naa'inrüinjatkat nüka Jesús: —Anakaja wata'ürüle nia sujuuna wayuu süpüla wo'utirüinjatüin naa'in. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MK14_2","071_14_2","MRK","14","2","2","Otta anasü müleka waa'inrüle tia süchikijee kettaain tü mi'iraakat suulia saashichija'alaain naalin woo'omüin tü wayuukolüirua —müshii naya. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MK14_3","071_14_3","MRK","14","3","3","Antüshi Jesús sulu'u tü pueulo kanüliakat Betania nipialu'umüin wane wayuu Simón anüliai, chi ayuuishikai paala sütüma aja'ttaa ata. Je wanaa sümaa nikaain Jesús, sürütkaakalaka nünainmüin wane jierü alü'üjasü wane pachiishichon akumajuushi süka ipa kanüliashi “alabastro” kalu'ushi wane “perfume” kojutsü ma'i. Susottakalaka tü shirousekat süpüla shi'yotoinjatüin shia saa'u nikii. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MK14_4","071_14_4","MRK","14","4","4","Otta waneeirua ekaashiikana nümaa, ne'rapa tü saa'inrakat tü jietkat, mojushiisü namüin sünain naashajaajiraain mayaa: —¿Jamüsü sa'amülajaaka'a tü “perfumekat”? ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MK14_5","071_14_5","MRK","14","5","5","Kojutpaja'a ma'i shia. Tü sujutkot, müsü aka shi'yataainjut wane wayuu so'u wane juya. Anasüje müleka suikkünüle süpüla sükaaliijia wayuu eekai müliain —namajiraakalaka sünain nachiajaain shia. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MK14_6","071_14_6","MRK","14","6","6","Nümakalaka Jesús namüin: —Juu'ulaa suulia jiyoujüin tü jietkat. Anashaatasü ma'i tü saa'inrakat taka. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MK14_7","071_14_7","MRK","14","7","7","Na wayuu müliakana, eejeena jümaa waneepia süpüla jüsülajüinjanain namüin. Otta tayakai, süpülajachire joo taya yaawaa jümaa. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MK14_8","071_14_8","MRK","14","8","8","Sükajee tüü, shii'iyatüin tamüin tojut süpülapünaa tojoitünüin. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MK14_9","071_14_9","MRK","14","9","9","Tamüshii paala jia: Sainküin mma eepünaale süküjüneerüin tachiki tayakai chi O'tte'erüikai, ja'yeerü süchiki tü jietkat süpüla sotüinjatüin saa'in wayuu tü saa'inrakat —nümakalaka Jesús namüin. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MK14_10","071_14_10","MRK","14","10","10","Otta müshia Judas Iscariote, napüshi na polooshiikana piammüin Aluwataaushikana, nu'unakalaka nanainmüin na laülaashiikana na'akajee na sacerdote judíokana süpüla aapaa nikii Jesús. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MK14_11","071_14_11","MRK","14","11","11","Je na laülaashiikana, talatakalaka ma'i naa'in sütüma tü nümakat Judas namüin. —Wawalaajeechi pia müleka pükaaliijüle waya sünain ata'ülaa Jesús —müshii nümüin. Nu'ttakalaka Judas sünain achajawaa sukuaippa aapaa nikii Jesús. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MK14_12","071_14_12","MRK","14","12","12","Je sünain tü mi'iraakat Pascuakat anülia, tü ekünapü'ükat anain tü pan ma'akasatkat soolojia, antüsü joolu'u tü ka'ikat o'utünakat o'u naa'in wane anneetchon süpüla ekaanaa. Nasakirakalaka na nikirajüinkana: —¿Jalasü pücheküin süpüleerua wekaainjatüin tü Pascuakat, wekeraajaiwa shia püpüla? —namakalaka nümüin Jesús. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MK14_13","071_14_13","MRK","14","13","13","Nüjütakalaka Jesús piamashii nikirajüinkana sünain maa namüin: —Ju'una yalamüin sulu'umüin tü pueulokat. Eejeechi jüpüla wane wayuu alü'üjüshi amüchi sümaa wüin. Ju'una nüchiirua chi wayuukai. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MK14_14","071_14_14","MRK","14","14","14","Je eemüinre nikerolüin, meena jia nümüin chi nipiajachikai: “Aluwataashi nünüiki chi Ekirajüikai süpüla wasakirüin sünain jaralüin tü paü nikaainjatkat alu'u tü Pascuakat namaa na nikirajüinkana”. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MK14_15","071_14_15","MRK","14","15","15","Nii'iyateerü jümüin wane paü miyo'u saa'ujeesü tia miichikat kalu'usü korolo. Anakaja jikettaajüle tü paükat wapüla —nümakalaka Jesús namüin. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MK14_16","071_14_16","MRK","14","16","16","O'una müshiija joo naya sulu'umüin tü pueulokat. Ayatsia tü nüküjakat achiki Jesús namüin. Nekeraajakalaka tü paükat süpüla neküinjatüin tü Pascuakat yala sulu'u. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MK14_17","071_14_17","MRK","14","17","17","Shiasa joo aipa'a, nüntakalaka Jesús namaa na nikirajüinkana na polooshiikana piammüin eemüin tü miichikat. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MK14_18","071_14_18","MRK","14","18","18","Je wanaa sümaa naikkalaain sünain ekawaa, nümakalaka Jesús namüin: —Shiimüin tü tamakat jümüin jia ekaashiikana tamaa joolu'u, aapüneechi ekii taya nütüma wane ja'akajee —nümakalaka. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MK14_19","071_14_19","MRK","14","19","19","Mojukalaka ma'i naa'in na nikirajüinkana sütüma tü nümakat Jesús namüin. —Kasataalejese nnojolin tayain chia —namakalaka nümüin wane'ewaire nakua. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MK14_20","071_14_20","MRK","14","20","20","Nüsouktakalaka Jesús namüin: —Chi aapüinjachikai tekii, nieechi waneeshia ja'aka jiakana polooshiikana piammüin, chi acholotitkai tü pankat shiroku tü shirakat asalaa wanaa tamaa. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MK14_21","071_14_21","MRK","14","21","21","Shiimüin sünain to'utinneechin aa'in maa aka tü ashajünakat paala tachiki tayakai, chi Shipayakai Wayuu. Otta chi aapüinjachikai tekii, alu'uleekaija'a ma'i nia. Anashije nnojolinkale jemelin nia —nümakalaka Jesús namüin. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MK14_22","071_14_22","MRK","14","22","22","Wanaa sümaa nekaain, naapaakalaka Jesús wane pan sünain naapüin analu'ut nümüin Maleiwa saa'u. Nüshaletakalaka shi'ipawalin shia namüin na nikirajüinkana, sünain nümüin namüin: —Jaapaa jikaiwa tü pankat. Maa aka taapüin joolu'u jümüin tü pankat, meechia taya sünain aapajiraain tekii jaa'u jiakana —nümakalaka Jesús namüin. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MK14_23","071_14_23","MRK","14","23","23","Naapaakalaka joo Jesús wane iita kalu'usü wiino sünain naapüin analu'ut nümüin Maleiwa saa'u. Naapakalaka shia namüin na nikirajüinkana süpüla nasüin shia napüshua wane'ewai nakua. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MK14_24","071_14_24","MRK","14","24","24","Nümakalaka namüin: —Asüüshikat tüü, müsü aka sukuaippa tü tasha amülainjatkat süpüla nikeraajüinjatüin chi Maleiwakai tü pütchi jeket pansaatüjütkalia nütüma. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MK14_25","071_14_25","MRK","14","25","25","Tamüshii paala jia: Je joolu'u yaajee yaa, nnojoleechi taya asüin tüü tachikua wane'ere'eya tasüin so'uweena wane ka'i cha'aya nüma'anamüin chi Maleiwakai chaa eere nuluwataain —nümakalaka Jesús namüin. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MK14_26","071_14_26","MRK","14","26","26","Shiasa süchikijee nee'irajüin wane jayeechi na'waajakat aka Maleiwa, o'unüshii naya yalajee saa'umüin tü wutai kanüliakat Olivos. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MK14_27","071_14_27","MRK","14","27","27","Je nantapa sünainmüin tü wutaikat, nümakalaka Jesús namüin na nikirajüinkana: —O'uneena jia jüpüshua tama'anajee sünain jüpütüin taya tamüiwa maa aka tü sümakat paala, tü ashajünakat sulu'u tü nüchikimaajatkat Maleiwa makat: “To'uteechi aa'in chi anneetpü'ükai je su'walakajaweetkalaka tü na'anneetsekalüirua”. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MK14_28","071_14_28","MRK","14","28","28","Otta shiasa süchikijee suso'iraapa taa'in süchikijee ouktaa, o'uneechi taya jüpüleerua Galileamüin —nümakalaka Jesús namüin. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MK14_29","071_14_29","MRK","14","29","29","Otta müshia Pedro, nümakalaka joo nümüin Jesús: —Mayaashiije napüteechin pia na waneeirua, nnojoireeja'a tapütüinjachin pia pümüiwa. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MK14_30","071_14_30","MRK","14","30","30","Nümakalaka Jesús nümüin: —Shiimüin tü tamakat pümüin: Süpülapünaa ni'yalajüin wane kaliina piantua so'u aikat tüü, apünüintueechi taya punujulajüin achiki sünain pi'raajüin taya —nümakalaka nümüin. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MK14_31","071_14_31","MRK","14","31","31","Nümakalaka joo Pedro ni'ipajee: —Ja'itakaje'e ouktajachin taya pümaa, nnojoireeja'a süpüla taattajaainjachin paa'u —nümakalaka. Je mayaa müsü joo nanüiki na waneeiruaya nikirajüinkana. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MK14_32","071_14_32","MRK","14","32","32","Nikerolokalaka Jesús namaa na nikirajüinkana süpümüin wane una'apü kanüliasü Getsemaní. Nümakalaka Jesús namüin: —Anakaja müleka jüikkalaale yaaya süma'inru'u taashajaain nümaa Maleiwa. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MK14_33","071_14_33","MRK","14","33","33","Neenajaakalaka Pedro oo'ulaka Jacobo je Juan süpüla nümaain. Nu'ttakalaka Jesús sünain mojuin ma'i naa'in ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MK14_34","071_14_34","MRK","14","34","34","sünain nümüin namüin: —Süpüleeruasü ma'i taa'in tü mojuukat aa'in süpülainshi tü müliaa te'reetkat. Anakaja müleka yaale jia sümaa eein jaa'in —nümakalaka namüin. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MK14_35","071_14_35","MRK","14","35","35","Nükatalaakalaka joo Jesús noulia mamüin aka tüsa sünain nu'wachiraain mmalu'u sünain nüchuntüin nümüin chi Maleiwakai shii'iree naakateein tü müliaakat nuulia: ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MK14_36","071_14_36","MRK","14","36","36","—Taata Maleiwa, müleka pücheküle, anasüje puu'ule'erüle toulia tü müliaa te'reetkat joolu'u. Akatsa nnojolüin shiainjatüin paa'inrüin tü tachekakat ne'e tamüiwa, shia paa'inrüinjatka tü püchekakat tapüleerua —nümakalaka. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MK14_37","071_14_37","MRK","14","37","37","Shiasa süchikijee naashajaain nümaa Maleiwa, nüsha'walaakalaka sünain nürütkaain nanainmüin na apünüinshiikana nikirajüin eere natunkaja'attaain nüpüla. Nümakalaka Jesús nümüin Pedro: —¿Tunkatataashi pia, Simón? ¿Jamüshii jia nnojoliika'a juuntüin eein jaa'in wanaa tamaa motso'oyaakaije'e ne'e? ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MK14_38","071_14_38","MRK","14","38","38","Anakaja müleka eere jaa'in süpüla jüchuntüin nümüin Maleiwa suulia nuu'ulakajüin jaa'in Satanás. Mayaainje kee'ireein jaa'in tü tachekakat jüpüleerua, isasü jüchiki —nümakalaka. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MK14_39","071_14_39","MRK","14","39","39","Nükatalaakalaka joo Jesús nüchikua noulia süpüla naashajaain nüchikua nümaa Maleiwa. Nüchuntüin tü nümakat paala nümüin. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MK14_40","071_14_40","MRK","14","40","40","Je nüle'ejapa nüchikua'aya nanainmüin na nikirajüinkana, atunküshii naya nüpüla maa aka paala, süka sütunkeein ma'i naa'in. Je nüchijirapa naya, isakalaka nachiki asouktaa nümüin. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MK14_41","071_14_41","MRK","14","41","41","Nükatalaakalaka joo Jesús noulia nüchikua süpüla naashajaain nümaa Maleiwa maja'a aka nünüiki paala. Apünüintuaichi joo aashajaain nümaa Maleiwa süka tüü. Je nüle'ejapa nanainmüin na nikirajüinkana, nümakalaka namüin: —¿Jamüshii jia jutunkajaka'a ma'i? ¿Jamüshii jia nnojoliika'a eein jaa'in wanaa tamaa? Antüitpa takalia tayakai, chi Shipayakai Wayuu, süpüla taapünüinjachin ekii sajapulu'umüin wayuu kaainjarat. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MK14_42","071_14_42","MRK","14","42","42","Jütamaajaa jumaala, joo'uya wo'unaiwa. Alü'ütshi chi aapüinjachikai tekii —nümakalaka namüin. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MK14_43","071_14_43","MRK","14","43","43","Wanaa sümaa naashajaain Jesús namaa na nikirajüinkana, anta müshia Judas chi napüshikai na polookana piammüin. Je antapaatasü nümaa Judas wane wayuuirua wainma sümaa wunu'u oo'ulaka chajaruuta sajapulu'u. Ajütüüshi naya natüma na laülaashiikana na'akajee na sacerdote judíokana oo'ulaka na karalouktamaajanakana oo'ulaka na laülaayuushiikana naa'u na judíokana. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MK14_44","071_14_44","MRK","14","44","44","Je Judas, chi aapüinjachikai nikii Jesús, müshi paala wopulu'u sümüin tü wattakat saalin wayuu: “Chi wayuu tachu'tkai awalapa'a, nia ata'ünnajachika jütüma”, müshi nia namüin paala. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MK14_45","071_14_45","MRK","14","45","45","Nürütkaakalaka joolu'u Judas nünainmüin Jesús sünain nümüin nümüin: —Ekirajüikalee, anii taya antüin —nümakalaka nümüin sünain nüchu'lüin nuwalapa'a. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MK14_46","071_14_46","MRK","14","46","46","Arütkaashiijase joo na wayuukana nünainmüin Jesús sünain nata'ülüin nia. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MK14_47","071_14_47","MRK","14","47","47","Otta wane nikirajüinkai Jesús, naapaakalaka tü nüchajaruutsekat. Nuwatakalaka noo'omüin wane nüchepchia chi laülaashikai napüleerua na sacerdote judíokana süpüla nüshottajachin nia. Nüchoto'oleekalaka tü nüche'ekat. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MK14_48","071_14_48","MRK","14","48","48","Nümakalaka Jesús namüin na antakana nünainmüin: —¿Ka'ruwaraiyaa taya jaa'inru'u jüntakalaka tanainmüin sümaa wunu'u oo'ulaka chajaruuta jajapulu'u süpüla jüta'ülüinjachin taya? ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MK14_49","071_14_49","MRK","14","49","49","¿Jamüshi nnojoika'a jüta'ülüin taya paala cha'aya sulu'u tü a'waajüleekat Maleiwa eere tekirajapü'üin ju'upala? Otta müsia tüü, alatüsü süpüla shikeraajüinjatüin tü nünüikikat chi Maleiwakai tachiki aküjünakat paala natüma na nünüikimaajanakana —nümakalaka Jesús namüin. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MK14_50","071_14_50","MRK","14","50","50","Je joolu'u na nikirajüinkana, na'luwataakalaka nüma'anajee sünain napütüin nia nümüiwa napüla na wayuukana. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MK14_51","071_14_51","MRK","14","51","52","Nata'ülakalaka wane jima'ai o'unapü'ükai nüchiirua Jesús. Otta isashi nia najapulu'ujee sünain nüpütüin tü naanalakat sünain o'unaa mashe'inyüin nama'anajee. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MK14_53","071_14_53","MRK","14","53","53","Na ata'ülakana Jesús, no'unirüin nia yalajee nipialu'umüin Caifás, chi laülaashikai napüleerua na sacerdote judíokana, eere jutkatüin na laülaayuushiikana na'akajee na sacerdote judíokana, na laülaayuushiikana naa'u na judíokana, oo'ulaka na karalouktamaajanakana. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MK14_54","071_14_54","MRK","14","54","54","Otta müshia Pedro, nünanajakalaka nüchiirua ka'yatalu'ujee. Nüntakalaka so'ulu'umüin nüpaatiase chi laülaashikai. Nikerolakalaka sulu'umüin. Nüikkalaakalaka sa'aka tü suwaariasekat tü a'waajüleekat Maleiwa sünain aatulajaa. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MK14_55","071_14_55","MRK","14","55","56","Je yaa paülü'ü sulu'u nipia Caifás, eeshii jutkatüin na laülaashiikana na'akajee na sacerdote judíokana oo'ulaka napüshua na waneeirua laülaayuu judío sulu'ukana tü kanüliakat Sanedrín. Süka no'uteein ma'i naa'in Jesús, nachajaa achikit wayuu süpüla süküjüinjatüin sa'alain nüchiki Jesús. Mayaainje süntüin wayuu wainma nanainmüin sünain aküjaa alawaa noo'opünaa Jesús, nnojotsü nantüin anain kasain no'utirajatüin anainjee naa'in süka nnojolüin wanaawain tü namakat nüchiki Jesús. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MK14_57","071_14_57","MRK","14","57","57","Müsü nanüiki waneeirua sünain nüküjayaain nüchiki: ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MK14_58","071_14_58","MRK","14","58","58","—Naashin chira, nuuntüin nujuttirüin tü a'waajüleekat Maleiwa, tü akumajünakat paala sütüma wayuu, sümaa nütame'erüinjatüin wane suwala'ata so'u apünüin ka'isan, tü wane nnojoleetkat sükumajeerüin wayuusan —namakalaka. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MK14_59","071_14_59","MRK","14","59","59","Otta nnojotsü wanaawajiraain tü namakat. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MK14_60","071_14_60","MRK","14","60","60","Otta müshia chi laülaashikai napüleerua na sacerdotekana, nüsha'walaakalaka joolu'u pasanain nanain na laülaayuukana napüshua sünain nüsakirüin Jesús: —¿Jamüinjatü joo pünüiki shi'ipajee türa namakat nala wayuukana püchiki? —nümakalaka. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MK14_61","071_14_61","MRK","14","61","61","Otta müshia Jesús, ko'utüshi ne'e nuulia. Ayatakalaka nia sünain asakiraa: —Tasakirüin paala pia: ¿Shiimüinjasa sünain piain Cristoin Nüneekajalakai Maleiwa? ¿Shiimüinjasa sünain piain chi Nüchonkai Maleiwa? —nümakalaka nümüin Jesús. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MK14_62","071_14_62","MRK","14","62","62","Nüsouktakalaka Jesús: —Aa, shiimüin sünain tayain maa aka tü pümakat. Tamüshii paala jia jüpüshua: So'uweena wane ka'i, ji'reechi taya, chi Shipayakai Wayuu, sünain joyotüin taya nikialu'ujee Maleiwa chi Pülashikai ma'i saa'u kojutüin taya nütüma. Je ji'reechi taya sünain tantüin mmolu'umüin chajee nüma'anajee Maleiwa sa'aka tü sirumakat —nümakalaka Jesús namüin. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MK14_63","071_14_63","MRK","14","63","63","Otta müshia chi laülaashikai napüleerua na sacerdotekana, nüsükülijakalaka tü nüshe'inkat sütüma tü jashieekat sünain nümüin namüin na laülaayuu judíokana napüshua: —E'rütkatche ma'i aa'in wayumüin süka sünüiki nümüin Maleiwa. Nnojolüitpa che'ojaain wayuu wamüin aküjüinjatkat nüchiki. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MK14_64","071_14_64","MRK","14","64","64","Jaapüitpa nünüiki sünain wanaawain nia nümaa Maleiwa naashin. ¿Kasa anaka süpüla aa'innaa nüka? —nümakalaka namüin. Nasouktakalaka nümüin: —Anakaja su'utinnüle aa'in —müshii naya. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MK14_65","071_14_65","MRK","14","65","65","Je joolu'u waneeirua na'aka, nejenaakalaka nu'uutajee Jesús. Nako'oyojooin tü no'ukot süka kuluulu sümaa nashe'etüin nia sünain namüin nümüin: —Müleka pialeje chi Cristo Nüneekajalakai Maleiwa, püshantaja saa'u jaralin ashe'etüin pia —namakalaka nümüin sünain neme'erainpalain nia. Nayasa'a na susurulaatsekana tü a'waajüleekat, na'yaatayaa namüshi nia. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MK14_66","071_14_66","MRK","14","66","66","Wanaa sümaa yaain Jesús sulu'u nipia chi laülaashikai, chashi Pedro joyotüin anooipa'a sulu'u tü paatiakat. Sürütkaakalaka wane majayüt nünainmüin, tü nüchepchiakat chi laülaashikai napüleerua na sacerdotekana. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MK14_67","071_14_67","MRK","14","67","67","Shiirakaakalaka nümüin wanaa sümaa naatuluja'alüin. Sümakalaka nümüin: —Pia'aya'asa wane nümaapü'ükai Jesús chi Nazaretje'ewaikai —sümakalaka nümüin. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MK14_68","071_14_68","MRK","14","68","68","Otta Pedro, nunujulajakalaka sünain nümüin sümüin: —Nnojoishi te'raajüin chi pümakai tamüin, nnojotsü tatüjaain aa'u tü paashajaakat achiki —nümakalaka sümüin sünain nüsünülaain eemüin tü so'ukot paatia. Akootole'erajaa müshia wane kaliina. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MK14_69","071_14_69","MRK","14","69","69","Shi'rapa nia süchikua tü achepchieekat, sümakalaka namüin na wayuu eejanakana sulu'u tü paatiakat: —Alu'usa chia, nümaapü'üshi Jesús —sümakalaka namüin. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MK14_70","071_14_70","MRK","14","70","70","Naattajaakalaka Pedro nüchikua. Shiasa mapa yaaulerü, sürütkaakalaka wane wayuuirua eekana sulu'u tü paatiakat nünainmüin Pedro sünain namüin nümüin: —Pia'aya'asa wane nümaapü'ükai chira wayuukai, süka Galileaje'ewalin pia wanaa nümaa —namakalaka nümüin. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MK14_71","071_14_71","MRK","14","71","71","Nümakalaka Pedro namüin: —Taküjüin tachikua jümüin nu'upala Maleiwa sünain nnojolin te'raajüin chira wayuukai —nümakalaka namüin. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MK14_72","071_14_72","MRK","14","72","72","Akootole'erajaa müshia wane kaliina nüchikua. Sotokalaka naa'in Pedro tü nümakat Jesús paala nümüin: “Süpülapünaa ni'yalajüin wane kaliina piantua so'u aikat tüü, apünüintueechi taya punujulajüin achiki sünain pi'raajüin taya”, nümakat. Nujuittaakalaka Pedro yalajee yala sünain mojuin ma'i naa'in sünain ni'yalajashaanain. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MK15_1","071_15_1","MRK","15","1","1","Shiasa mapa ja'yuupa, outkajaashii nachikua na laülaashiikana na'akajee na sacerdote judíokana, na laülaayuushiikana naa'u na judíokana, na karalouktamaajanakana, oo'ulaka napüshua na waneeirua laülaayuu judío sulu'ukana tü kanüliakat Sanedrín. Naashajaajiraain süchiki tü naa'inrüinjatkat süpüla no'utirüinjatüin naa'in Jesús. No'unitkalaka Jesús sünain kapüin nia natüma nünainmüin Pilato chi Romaje'ewaikai sülaülashikai tü mmakat Judea so'u ka'ikat tia. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MK15_2","071_15_2","MRK","15","2","2","—¿Pia'aya chi Aluwataashikai saa'u wayuu judío? —nümakalaka Pilato nümüin. Nümakalaka Jesús ni'ipajee: —Shia'aya tia pümakat. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MK15_3","071_15_3","MRK","15","3","3","Naküjakalaka na laülaashiikana na'akajee na sacerdote judíokana nümüin Pilato sünain naa'inrüin Jesús wainma kasa mojusü naajüin. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MK15_4","071_15_4","MRK","15","4","4","Nümakalaka Pilato nümüin Jesús: —Paa'inrüin wainma kasa mojusü naashin nala wayuukana. ¿Jamüshi nnojoika'a püsouktüin shi'ipajee tü namakat? ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MK15_5","071_15_5","MRK","15","5","5","Otta müshia Jesús, ko'utüshi ne'e nuulia. Tanataakalaka naa'in chi sülaülashikai mma sükajee tia. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MK15_6","071_15_6","MRK","15","6","6","Waneepia su'unna'awai tü Pascuakat, natüjainsü na judíokana taashiwalinjachin wane püreesashi nütüma chi sülaülashikai mma, chi naneekakai na wayuukana süpüla taashii. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MK15_7","071_15_7","MRK","15","7","7","Je wanaa sümaa tia, eeshi wane wayuu kanüliashi Barrabás, püreesashi nia namaa na nüpüshikana, na o'utüshiikana saa'in wayuu sünain ashutaa saa'u tü sülaülakat mma. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MK15_8","071_15_8","MRK","15","8","8","Süntakalaka joo tü wattakat saalii wayuu nünainmüin Pilato süpüla achuntaa süpüleerua naa'inrüinjatüin tü naa'inrapü'ükat namüin. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MK15_9","071_15_9","MRK","15","9","9","—¿Jücheküin süpüleerua niainjachin tajütüin joolu'u chi Aluwataashikai saa'u wayuu judío? —nümakalaka Pilato sümüin. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MK15_10","071_15_10","MRK","15","10","10","Anasü nümüin Pilato müleka taashire Jesús, süka nütüjaain naa'u na laülaashiikana na'akajee na sacerdote judíokana sünain naapuushin Jesús sükajee ne'e na'ürülaain nünain. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MK15_11","071_15_11","MRK","15","11","11","Otta na laülaashiikana na'akajee na sacerdote judíokana, najütüin wane wayuuirua sa'akamüin tü wattakat saalin wayuu süpüla nashüküjainjatüin shia süpüla süchuntüin nümüin Pilato niainjachin taashin Barrabás. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MK15_12","071_15_12","MRK","15","12","12","Nüsakirakalaka Pilato naya: —¿Kasa taa'inrüinjatka joo nüka chi “Aluwataashikai saa'u wayuu judío” jümakai? ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MK15_13","071_15_13","MRK","15","13","13","Süsouktakalaka tü wayuukolüirua süpüshua nümüin: —Püchitira saa'u kuruusa. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MK15_14","071_15_14","MRK","15","14","14","Nümakalaka Pilato sümüin: —¿Jamüshi takacherirüinjachika'a nia? ¿Kasa naainjalaka? Otta müshi'iya na wayuukanairua, masütaajusalii sümaa nekiisa: —Püchitira saa'u kuruusa —namakalaka nümüin nachikua sünain emetuluin ma'i nanüiki. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MK15_15","071_15_15","MRK","15","15","15","Otta Pilato, süka nücheküin süpüleerua talatüinjatüin saa'in tü wayuukolüirua nüka, nüjütirakalaka joo Barrabás nanainmüin. Naapakalaka joo Jesús sümüin tü nusurulaatsekalüirua süpüla na'yaajüinjachin nia je süpüla nakacherüinjachin nia sünain kuruusa süpüla ouktaa. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MK15_16","071_15_16","MRK","15","16","16","Nu'uninnakalaka Jesús sütüma tü nusurulaatsekalüirua Pilato sulu'umüin tü laülaapiakat. Seenajakalaka tü waneeirua surulaatkalüirua süpüla shi'rajüinjatüin nukua Jesús. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MK15_17","071_15_17","MRK","15","17","17","Sa'atakalaka wane ashe'inyüü anasü nünain, jepisiiyaa, maa aka saa'in nüshe'in wane aluwataai saa'u mma, süpüla shime'erainpalain nia. Shi'itaakalaka wane kotse keimsesü saa'u nikii. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MK15_18","071_15_18","MRK","15","18","18","O'ttüsü tü surulaatkalüirua sünain maa: —Pia chi Aluwataashikai saa'u wayuu judío —sünain maa nümüin sünain shime'erainpalain nia. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MK15_19","071_15_19","MRK","15","19","19","Shi'yaajakalaka nia kojuyatua nüralo'upünaa süka wane waraaratchon. Süsapainyo'ukayaakalaka nümülatu'u sünain na'waajayaain nia. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MK15_20","071_15_20","MRK","15","20","20","Shiasa süchikijee shime'erainpalain nia, saakatüin tü ashe'inyüü anasükat sa'atakat paala nünain. Sa'atüin tü nüshe'inkat nünain süchikua süpüla su'unirüinjachin nia yalajee yala süpüla sükacherüinjachin nia süpüla ouktaa. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MK15_21","071_15_21","MRK","15","21","21","Wanaa sümaa nu'uninnüin Jesús natüma na surulaatkana eemüinjachire nükachennüinjachin natüma, antüshi Jerusalénmüin wane wayuu Cireneje'ewai kanüliashi Simón, chi nüshikai Alejandro oo'ulaka Rufo. Nüta'ünnakalaka joo natüma na surulaatkana süpüla nülü'üjainjatüin tü wunu'u akachennüinjachikat anain Jesús. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MK15_22","071_15_22","MRK","15","22","22","No'unirakalaka Jesús eemüin wane wutai kanüliasü Gólgota, “Ekiyüükat” malu'ut tia. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MK15_23","071_15_23","MRK","15","23","23","Je chamüin cha'aya, naapüin na surulaatkana nümüin Jesús wane wiino ka'akasü “mirra” süpüla nüsüinjatüin. Otta niyouktüin shia. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MK15_24","071_15_24","MRK","15","24","24","Nayasa'a na surulaatkana süchikijee nakacherüin Jesús sünain tü kuruusakat, nashantanajiraakalaka saa'u tü nüshe'inkat süpüla natüjaainjatüin saa'u jaralin makatüinjachin apüla süpüshi tü nüshe'inkat wane'ewai nakua. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MK15_25","071_15_25","MRK","15","25","25","Akachennüshi Jesús maa aka yaamüin ka'ikat. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MK15_26","071_15_26","MRK","15","26","26","Eesü ashajünüin tü kasalajanakat anainjee nia sünain wane taapüla akachennüsü iipünaa sünain tü kuruusa kanainkat nia. Müsü mayaa: ANII CHI ALUWATAASHIKAI SAA'U WAYUU JUDÍO. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MK15_27","071_15_27","MRK","15","27","27","Je nümaa Jesús, akachennüshii piamashii wayuu ka'ruwarannuu o'utünüinjanakana aa'in wanaa nümaa. Akachennüshi wane nikialu'ujee oo'ulaka wane nüpe'eru'ujee. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MK15_28","071_15_28","MRK","15","28","28","Je sükajee tia, shikeraajüin tü ashajünakat paala nüchiki Jesús sünain maa: “Nia'aya wane kaainjaraiya saashin wayuu”, makat. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MK15_29","071_15_29","MRK","15","29","29","Tü wayuu eekai sülatüin nü'ünnaa Jesús, eirakaasü nümüin sümaa mojuin sünüiki nümüin mayaa: —Aisha'ajaa pia. Pujuttirüinjatü tü a'waajüleekat Maleiwa sümaa pütame'erüinjatüin shia süchikua so'u apünüin ka'isan. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MK15_30","071_15_30","MRK","15","30","30","¿Jamaka'a nnojoika'a püshakatüin saa'ujee tü kuruusakat süpüla nnojolinjachin ouktüin pia? —sümakalaka tü wayuukolüirua nümüin Jesús. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MK15_31","071_15_31","MRK","15","31","31","Akaata'aya nanüiki na laülaashiikana na'akajee na sacerdote judíokana je na karalouktamaajanakana sünain neme'erainpalain nia. Namajiraakalaka: —¿Jamüshisa nnojoika'a nu'tte'erajiraain nümüiwa maa aka nu'tte'erapü'üin wayuu naashin? ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MK15_32","071_15_32","MRK","15","32","32","Nia Cristo chi Aluwataashikai saa'u tü wayuu Israelkalüirua naajüin. Müleka nüshakatüle joolu'u saa'ujee tü kuruusakat, anoujeena waya nünain —namakalaka. Otta müshi'iya na ouktajanakana wanaa nümaa Jesús, müshii aka naya sünain mojuin nanüiki nümüin. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MK15_33","071_15_33","MRK","15","33","33","Shiasa maa aka kale'o, epiyuushijaasü mmapa'akat süpüshua, awasaja'aleesia maa aka aliika. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MK15_34","071_15_34","MRK","15","34","34","Shiasa aliuukapa ka'ikat, nu'waatakalaka Jesús sünain emetuluin nünüiki sünain nümüin: “Eloi, Eloi, ¿lama sabactani?”. (Je tüü, malu'ut: “Tamaleiwasee, Tamaleiwasee, ¿jamüshi pia püpütaka'a taya tamüiwa?”, müsü.) ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MK15_35","071_15_35","MRK","15","35","35","Je saapapa nünüiki Jesús wane wayuuirua sha'washawatsü nü'ütpa'a, müsü shia: —Nuunejüin Elías chi nünüikimaajachikai Maleiwa —sümakalaka. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MK15_36","071_15_36","MRK","15","36","36","Awataa müshia wane wayuu sünain asaajaa wane maawüi ocholotinnüsü shiroku wane asüüshi jashü'üsü shi'iru'usü wane lumia süpüla shi'itaanüinjatüin sünain niimata Jesús. Nümakalaka chi wayuukai: —Anakaja müleka wa'atapajüle watüjaaiwa saa'u müleka nünteechire Elías süpüla nüshakatirüinjachin nia —nümakalaka. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MK15_37","071_15_37","MRK","15","37","37","Nu'waatakalaka emetut Jesús nüchikua nümüin Maleiwa. Ouktakalaka nia süchikijee. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MK15_38","071_15_38","MRK","15","38","38","Je sulu'u tü a'waajüleekat Maleiwa wanaa ma'i sümaa ouktüin Jesús, asüküijaasü pasanainpünaa sünain tü kuluulu so'ulujunakat tü paü shiinalu'usükat. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MK15_39","071_15_39","MRK","15","39","39","Je chi sülaülashikai surulaat sha'watakai nümülatu'u Jesús, naapapa nikiise Jesús je ni'rapa nia sünain ouktaa, nümakalaka: —Shiimüinyala ma'i sünain niain chi Nüchonkai Maleiwa —nümakalaka. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MK15_40","071_15_40","MRK","15","40","41","Je wanaa sümaa yaain Jesús sünain tü kuruusakat, eesü wane jieyuuirua wainma sünain ananajaa maa aka türa. Naya na antüshiikana nümaa Jesús Jerusalénmüin, na aa'inmajapü'ükana nia namaa na nikirajüinkana paala wanaa sümaa waraittapü'üin naya Galileapünaa. Je na'aka na jieyuukana, eesü María Magdalena, oo'ulaka María tü niikat Jacobo chi emülieekai je José, oo'ulaka Salomé, oo'ulaka waneeirua wainma antüsükalüirua nümaa Jesús Jerusalénmüin. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MK15_42","071_15_42","MRK","15","42","43","Je tü ka'i ouktakat o'u Jesús, shia tü ka'i sü'lakajaakat o'u shiküin tü wayuukolüirua süpüla tü ka'i sheemeraainjatkat o'u. Eejachi wane wayuu kanüliashi José, chaje'ewai Arimatea, no'uluku na laülaashii sulujunakana tü kanüliakat Sanedrín, eekai kojutüin natüma. A'atapajüshi nia nükalia Maleiwa süpüla aluwatawaa. Je motsapa ka'i, o'unamaatüshi nia eemüin Pilato sünain nnojolin mmolüin süpüla achuntaa müliashii süpüla ni'itaainjachin nia sulu'u woowira. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MK15_44","071_15_44","MRK","15","44","44","Niasa'a Pilato, süka nnojolüin niyaawatüin naa'u Jesús sünain ouktüichipain, nüsakirüin wane sülaülashi surulaat soo'opünaa tia. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MK15_45","071_15_45","MRK","15","45","45","Shiasa nütüjaapa saa'u sünain ouktüichipain Jesús, naapüin nümüin José süpüla nüshakatirüinjachin müliashii saa'ujee kuruusakat. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MK15_46","071_15_46","MRK","15","46","46","Je José, nikeraajatüjülia wane kuluulu kanüliasü “linoin”. Nüshakatirakalaka müliashii sünain nüko'oloin nia süka tü kuluutkot. Eejatüja'a wane woowira akumajiruushi paala nütüma José sulu'u wane ipa müle'o süpüla nüpüshi. Akumajuushi tü shirousekat süka wane ipa müle'o. Ni'itaakalaka müliashii sulu'u tü woowirakat sünain nüsürülüin tü woowirakat süka tü ipakat. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MK15_47","071_15_47","MRK","15","47","47","E'nnüsü sütüma María Magdalena oo'ulaka María tü niikat José eejachire ni'itaanüin müliashii. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MK16_1","071_16_1","MRK","16","1","2","Je suwasajaapa aikat süchikijee tü ka'i neemeraakat o'u na judíokana, o'unüsü María Magdalena oo'ulaka María tü niikat Jacobo oo'ulaka Salomé eemüin tü woowirakat eejachire ni'itaanüin Jesús. Nalü'üjüin wane wunu'u jemeta eejuut ayalajuushi paala natüma süpüla ne'itaainjatüin shia naa'u müliashii. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MK16_3","071_16_3","MRK","16","3","3","Aashajaajiraashii naya wopulu'u sünain maa: —¿Jarai cheje aakatüinjachika wamüin tü shirousekat so'ulu'ujee tü woowirakat? ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MK16_4","071_16_4","MRK","16","4","4","Shiasa nantapa chamüin, nanta anainrü süsünne'eruushin tü ipa müle'o shirousesükat tü woowirakat. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MK16_5","071_16_5","MRK","16","5","5","Je nekerolapa sulu'umüin tü woowirakat, ne'rakalaka wane jima'ai joyotüin nekialu'ujee sünain kasuuin ma'i nüshe'in. Sainkuukalaka ma'i naa'in na jieyuukana sütüma tü ne'rakat. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MK16_6","071_16_6","MRK","16","6","6","Nümakalaka chi jima'aikai namüin: —Nnojo jainkuuin aa'in. Tatüjaa aa'ut sünain jüchajaain nüchiki Jesús chi Nazaretje'ewaikai, chi akachennakai paala süpüla ouktaa. Nnojoishi nia yaaya. Oso'iraaitpa naa'in nüchikua. Jürütkaa jümaala ji'rajaaiwa tü nüchikanainkat eejachire nia süpütüin wayuu. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MK16_7","071_16_7","MRK","16","7","7","Anakaja joolu'u müleka ju'unüle süpüla jüküjainjatüin nüchiki nümüin Pedro je namüin na waneeirua nikirajüinkana. Meena jia namüin: “O'uneechi joolu'u nia jüpüleerua Galileamüin. Ji'reechi nia cha'aya maa aka tü nümakat paala jümüin”, meena jia —nümakalaka namüin. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MK16_8","071_16_8","MRK","16","8","8","Nakutkujaakalaka na jieyuukana je ponosü ma'i naa'in tü ne'rakat. Napantajaakalaka yalajee sulu'ujee tü woowirakat. Nnojoliishii aküjayaain süchiki tü ne'rakat sümüin wayuu süka mmolüin ma'i naya. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MK16_9","071_16_9","MRK","16","9","9","Oso'iraasü naa'in Jesús so'u tü palajatkat ka'i su'ttiakat semaana. Ee'iyataashi nia sümüin María Magdalena watta'a maalü nnojoliiwa'aya shi'rüin nia wayuu. Tü Maríakat anülia, shia tü ayu'nnakat oulia akaratshisü yolujaa paala nütüma Jesús. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MK16_10","071_16_10","MRK","16","10","10","Süchikijee shi'rüin Jesús, o'unüsü María sünain aküjaa nüchiki namüin na wayuu nümaajanakana paala. Eejana naya süpüla sünain a'yalaja'alüin süka mojuin ma'i naa'in. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MK16_11","071_16_11","MRK","16","11","11","Shiasa'a süküjapa namüin sünain shi'rüichipain Jesús sünain kataa o'u, nnojotsü noonooin amaa tü sünüikikat. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MK16_12","071_16_12","MRK","16","12","12","Je süchikijee tia, ee'iyataashi Jesús namüin wane piamashii no'uluku sünain waraittüin naya sulu'u wopu. Mayaainje waraittüin nia namaa, nnojoishi nayaawatüin. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MK16_13","071_16_13","MRK","16","13","13","O'unüshii naya süchikijee nayaawatapa Jesús sünain aküjaa nüchiki namüin na napüshikana. Otta müshi'iya naairua, nnojoliishii oonooin sümaa tü nanüikikat. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MK16_14","071_16_14","MRK","16","14","14","Je süchikijee mapa, ee'iyataashi Jesús namüin na nikirajüin polookana waneemüin. Ekaashii naya nüpüla. Nüchiajaain naya süka matsüin nanoula je süka manoujüinyeein naya, süka nnojoliin noonooin sümaa nanüiki na wayuu e'rüshiikana nia süchikijee suso'iraain naa'in. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MK16_15","071_16_15","MRK","16","15","15","Je shiasa mapa, nümakalaka Jesús namüin na nikirajüinkana: “Ju'una jumata sainküin mmakat süpüshua süpüla aküjaa tachiki tayakai, chi O'tte'erüikai, sümüin wayuu süpüshua'ale'eya. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MK16_16","071_16_16","MRK","16","16","16","Chi wayuu eekai nünoujain tanain sünain nuwoutisaajünüin, o'ttaajeechi tatüma. Alu'usa chi eekai nnojolin nünoujain tanain, kasalajaneerü nümüin naainjala. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MK16_17","071_16_17","MRK","16","17","17","“Chi wayuu eekai nünoujain tanain, naa'inreerü tatüma kasa eekai isain süchiki wayuu, tü nütüjakat apüleerua Maleiwa nümüiwa. Ounteechi ayu'laa yolujaa je aashajawaa süka pütchi waneejatü. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MK16_18","071_16_18","MRK","16","18","18","Müleka naapaale wane wüi ouktasiro'ut, je müleka nüsüle wane emeneenajia, nnojoleechi ouktüin sütüma. Je ni'itaapa najapü saa'u wayuu eekai ayuulin, aneerü”, nümakalaka Jesús namüin na nikirajüinkana. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MK16_19","071_16_19","MRK","16","19","19","Shiasa süchikijee naashajaain chi Senyotkai Jesús namüin, nu'uninnakalaka chaa iipünaamüin eemüin chi Maleiwakai sümaa nüikkalaain nikialu'ujee. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("MK16_20","071_16_20","MRK","16","20","20","Nayasa'a na nikirajüinkana, no'unakalaka sainküin mmakat süpüshua sünain aküjaa nüchiki sümüin wayuu. Je sütüjaanakalaka aa'ut sütüma wayuu sünain pansaain nanüiki, süka nakaaliijünüin nütüma chi Senyotkai süpüla aa'inraa tü kasa anasü nütüjakat apüleerua Maleiwa nümüiwa.");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("LK1_1","072_1_1","LUK","1","1","4","Teófilo, pia kojutkai sütüma wayuu, tashajeerü joolu'u pümüin nüchiki Jesucristo, tü aküjünakat wamüin natüma na e'rapü'ükana tü naa'inrakat kataiwa'aya no'u, na aneekajuushikana süpüla ekirajaa tü shiimainkat. Je wainma wayuu, maa aka wayakana, eekai naapajüin tü nüchikikat Cristo, nashajüin nüchiki sümüin wayuu, süka nayaawatüin saa'u sünain shikeraajüitpain wainma tü pütchi nüküjakat chi Maleiwakai paala. Otta tayakai, süchikijee taapüin nüchiki Cristo, tasakirapü'üin anainrü. Je joolu'u süka tatüjaain saa'u sünain shiimüin tü taapakat achiki, talo'irüin sukuaippa süpüla tashajüinjatüin pümüin, süpüla lotüin pikiiru'u sünain shiimüin süpüshua tü ekirajünakat anain pia. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("LK1_5","072_1_5","LUK","1","5","5","Je paala sümaiwa, wanaa sümaa nuluwataain Herodes sulu'u tü mmakat Judea, eeshi wane wayuu sacerdote judío kanüliashi Zacarías, oo'ulaka tü nu'wayuusekat kanüliasü Elisabet. Nuu'uliwo'u naya Aarón, chi palajachikai sacerdote na'akajee na judíokana. A'yataashi Zacarías nümüin Maleiwa namaa na waneeirua sacerdote aluwataaushikana nütüma Abías. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("LK1_6","072_1_6","LUK","1","6","6","Otta Zacarías sümaa tü nu'wayuusekat, anashii naya no'ulu'u Maleiwa sümaa lotüin nakuaippa nu'upala süka naa'inrüin waneepia süpüshua tü nuluwataakat anain. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("LK1_7","072_1_7","LUK","1","7","7","Otta machooinsalii naya sünain laülaain süka maralüin Elisabet. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("LK1_8","072_1_8","LUK","1","8","9","Alü'ütsü nakalia na sacerdote aluwataaushikana nütüma Abías süpüla na'yataainjanain nümüin Maleiwa. Wanaa sümaa na'yataain sünain sacerdotein, aneekünüshi Zacarías na'akajee süpüla nikerolüin sulu'umüin tü a'waajüleekat chi Maleiwakai süpüla na'ajüin wane wunu'u jemeta eejuut sünain a'waajaa Maleiwa. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("LK1_10","072_1_10","LUK","1","10","10","Je wanaa sümaa na'ajüin tü wunu'ukot, eesü jutkatüin süpüshua tü a'waajüsükalüirua yaa anooipa'a sünain aashajawaa nümaa Maleiwa. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("LK1_11","072_1_11","LUK","1","11","11","Antalaa müshi wane aapiee chajee eejee Maleiwa nünainmüin Zacarías. Sha'watüshi chi aapieekai yaa nikialu'ujee sü'ütpa'a tü a'ajüleekat tü wunu'ukot. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("LK1_12","072_1_12","LUK","1","12","12","Otta ni'rapa chi aapieekai, ayo'ujaasü naa'in sümaa mmolüin ma'i nia neema. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("LK1_13","072_1_13","LUK","1","13","13","Nümakalaka joo chi aapieekai nümüin: —Zacarías, nnojo mmolüin pia teema. Naapüinjatü chi Maleiwakai joolu'u pümüin tü kasa püchuntakat nümüin. Kachonweerü pümüin tü pu'wayuusekat wane jo'uu toolo. Anakaja pi'itaale nünülia Juain. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("LK1_14","072_1_14","LUK","1","14","14","Talateerü ma'i saa'in wayuu wainma saapapa nüchiki sünain niweetüin, je talateerü ma'i paa'in nümaa weinshi. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("LK1_15","072_1_15","LUK","1","15","15","Kojuteechi nia nütüma Maleiwa sümaa eeinjachin chi Naa'inkai sulu'u naa'in waneepia, süpülapünaa jemelin nia je süpüla ka'ikat süpüshua. Je süpüla sütüjaain naa'u wayuu sünain aneekuushin nütüma Maleiwa, anashi müleka nnojoire nüsüin wane asüüshi eekai jashü'üin. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("LK1_16","072_1_16","LUK","1","16","16","Nükaaliijeerü chi püchonkai wainma tü wayuu Israelkalüirua süpüla sünoujainjatüin nünain chi Maleiwakai. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("LK1_17","072_1_17","LUK","1","17","17","O'uneechi nia nüpüleerua Maleiwa sünain katsüin naa'in nütüma chi Naa'inkai, maa aka naa'in Elías chi nünüikimaajachikai Maleiwa paala sümaiwa. Je sütüma nünüiki chi püchonkai, aijiraweerü wayuu wainma sümaa süchooin süchikua. Je na wayuukana ayouktapü'ükana nünüiki Maleiwa, nayaawateerü aa'u sünain kekiin na nüchooinkana Maleiwa je o'tteena naya sünain naapüin nanüiki. Shiimü'inya sünain yapajeerüin saa'in wayuu wainma nüpüla Maleiwa sütüma nünüiki chi püchonkai, je kamaneejeena naya nümüin nüntapa nanainmüin —nümakalaka chi aapieekai nümüin Zacarías. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("LK1_18","072_1_18","LUK","1","18","18","Nüsakirakalaka Zacarías chi aapieekai: —Laülaaichi ma'i taya, je ta'wayuuse, laülaairü. ¿Kaseerü tatüjaaka atüma saa'u sünain shiimüin tü püküjaitpakat tamüin süchiki sünain kachonweerüin tü ta'wayuusekat? ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("LK1_19","072_1_19","LUK","1","19","19","Nüsouktakalaka chi aapieekai: —Taya Gabrielkai anülia, nüma'anajeejachikai Maleiwa. Aluwataaushi taya nütüma pünainmüin süpüla taküjainjatüin pümüin süchiki tü kasa anasü alateetkat jümüin. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("LK1_20","072_1_20","LUK","1","20","20","Je süka nnojolin pünoujüin joo tanüiki, manüleechi pia. Je wane'ere'eya paashajaain shikettaajapa süka'iya tü taküjakat achiki pümüin —nümakalaka nümüin Zacarías. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("LK1_21","072_1_21","LUK","1","21","21","Wanaa sümaa naashajaain, asukaasü tü wayuukolüirua yala anooipa'a nüpüla süka kama'ain ma'i nia yala sulu'u tü a'waajüleekat. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("LK1_22","072_1_22","LUK","1","22","22","Je nujuittaapa, isasü nüchiki naashajaain namaa na wayuukana süka manülin nia. Otta saa'u naashajaain namüin süka najapü, nayaawata aa'u sünain shii'iyataain nümüin wane kasa yala sulu'u tü a'waajüleekat. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("LK1_23","072_1_23","LUK","1","23","23","Shiasa kettaapa sükalia ni'yataain Zacarías sünain sacerdotein nia, o'unüshi nipialu'umüin. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("LK1_24","072_1_24","LUK","1","24","24","Shiasa süchikijee tia, ipootsü joo Elisabet tü nu'wayuusekat. Süsürülaakalaka maa aka ja'rai kashi. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("LK1_25","072_1_25","LUK","1","25","25","A'waajüsü Maleiwa sünain: “Nümüliajüin taya chi Maleiwakai saa'u anamiain ma'i nia tamüin. Nnojoleerü joo taya shime'erainpalain wayuu saa'u maralüin taya”, sünain sümüin nümüin. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("LK1_26","072_1_26","LUK","1","26","27","Shiasa maa aka aippirua kashi sünain ipoolüin Elisabet, aluwataanüshi chi aapieekai Gabriel nütüma Maleiwa sünainmüin wane majayülü kepiasü sulu'u wane pueulo kanüliasü Nazaret sulu'u tü mmakat Galilea. Otta sünülia tü majayütkat, María. Nnojoyülia shia nünainpünaain wayuu toolo. Achuntuushiirü shia nütüma wane wayuu José anüliai süpüla nu'wayuuse. Otta José, nuu'uliwo'u David chi sülaülakai mma paala sümaiwa. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("LK1_28","072_1_28","LUK","1","28","28","Nüntakalaka joo chi aapieekai sünainmüin María sünain nümüin sümüin: —¿Jamayaa pia? Eeshi chi Maleiwakai pümaa süka kojutüin ma'i pia nütüma. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("LK1_29","072_1_29","LUK","1","29","29","“¿Jamalu'ut cheje nünüiki tamüin makalaka joolu'u nüsaküin taya?”, majataasü saa'in María süka sainkuuin saa'in sütüma tü nümakat chi aapieekai sümüin. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("LK1_30","072_1_30","LUK","1","30","30","Ayatshi chi aapieekai aashajaain sümüin: —María, Nnojo mmolüin pia neema Maleiwa, süka nüneeküin pia süpüla wane kasa anasü. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("LK1_31","072_1_31","LUK","1","31","31","Ipooleerü joo pia. Jemeyuleerü pia nümaa wane jo'uu toolo je pi'itaajeerü nünülia chi jo'uukai Jesúsüin. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("LK1_32","072_1_32","LUK","1","32","33","Kojutshaateechi chi jo'uukai nütüma chi Maleiwa Miyo'ushikai ma'i sümaa: “Pia Tachonka”, nümeechin nümüin. Aneekuushi chi jo'uukai nütüma Maleiwa süpüla nuluwataainjatüin tü wayuu judíokalüirua, tü nuu'uliwo'ukalüirua Jacob, maa aka nuluwataapü'üin paala sümaiwa chi putuushikai David. Müichia nnojolin oo'ulaain suulia aluwatawaa —nümakalaka chi aapieekai sümüin María. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("LK1_34","072_1_34","LUK","1","34","34","Otta sünüiki María nümüin: —¿Jamakuaippatkai taya kachoinjatüin sünain nnojolüin nünainpünaain taya wayuu toolo? —sümakalaka. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("LK1_35","072_1_35","LUK","1","35","35","Asouktüshi joo chi aapieekai: —Chi Maleiwa Miyo'ushikai ma'i, nuluwataainjachi chi Naa'inkai pünainmüin. Ni'itaweetkalaka pümüin kachonwaa, süpüla “Pia Tachon Maainjalasaikai”, süpüla nümünüinjachin chi jo'uukai nütüma Maleiwa. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("LK1_36","072_1_36","LUK","1","36","37","Soto paa'in sünain nnojolüin kasain isain nüchiki Maleiwa. Je wane kasaya: tü püü'itkat Elisabet, tü maratkat paala, aippiruairü kashi sünain ipoolüin shia. Mayaasüje laülaain, kachonsü. Shiimüin sünain nnojolüin kasain isain nüchiki Maleiwa —nümakalaka chi aapieekai sümüin María. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("LK1_38","072_1_38","LUK","1","38","38","Sümakalaka joo María ni'ipajee: —Anuuitpaja joo taya nümüin Maleiwa. Anashi müleka naa'inrüle taka tü püküjakat achiki tamüin. Shiasa süchikijee tia, o'unüshi chi aapieekai süma'anajee. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("LK1_39","072_1_39","LUK","1","39","40","Je süchikijee maa aka palitchon ka'i, o'unüsü María sünain suwa'ülaain chaa eemüin Elisabet eere kepiain shia nümaa Zacarías chi su'wayuusekai sulu'u wane pueulo pasanain sünain uuchi sulu'u tü mmakat Judea. Je süntaiwa'aya María nepialu'umüin, süsaküin Elizabet. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("LK1_41","072_1_41","LUK","1","41","41","Je saapaiwa'aya Elisabet sünüiki María, akutulaashi chi süchonkai yaa süle'eru'u. Je Elisabet, wanaa sümaa tia, antüshi chi Naa'inkai Maleiwa saa'u süpüla sümüin ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("LK1_42","072_1_42","LUK","1","42","42","sümüin María, sünain emetuluin sünüiki: —Anata'aleesüja'a ma'i pia nütüma Maleiwa suulia jieyuu maleekalia. Je anata'aleeshija'a ma'i chi jo'uu jemeyuleetkai amaa pia. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("LK1_43","072_1_43","LUK","1","43","43","Atak, anasüja müin te'iyouin pia, pia niikat chi Tasenyotsekai. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("LK1_44","072_1_44","LUK","1","44","44","Taapaiwa'aya pünüiki sünain püsaküin taya, akutulaashi chi tachonkai tale'eru'u süka talatüin naa'in. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("LK1_45","072_1_45","LUK","1","45","45","Anata'aleesüja'a ma'i pia, süka pünoujain sünain shikettaajünüinjatüin süpüshua tü nüküjakat achiki Maleiwa pümüin —sümakalaka Elisabet sümüin María. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("LK1_46","072_1_46","LUK","1","46","47","Ee'irajüsü joo María sünain su'waajüin chi Maleiwakai: “Kojutüshi ma'i chi Tamaleiwasekai tatüma süka süpüshua taa'in. Talatashaatasü ma'i taa'in nümaa, süka niain o'tte'erüinjachin taya ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("LK1_48","072_1_48","LUK","1","48","48","je süka nükaaliijain taya nüchepchiakat sa'akajee tamüliala. ‘Anata'aleesüja'a ma'i shia nütüma Maleiwa’, meerü tamüin wayuu joolu'u je watta ka'i, ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("LK1_49","072_1_49","LUK","1","49","49","süka naa'inrüin kasa anashaatasü ma'i tamüin. Ta'waajüin chi Maleiwakai süka pülashin nia je süka maainjalain. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("LK1_50","072_1_50","LUK","1","50","50","Nümüliajüin paala chi eekai kojutüin nia nütüma, je ayateechi nia amüliajüin na eekana kojutüin nia natüma. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("LK1_51","072_1_51","LUK","1","51","52","Je süka pülashin ma'i nia, naa'inrüin tü kasa ponokot saa'in wayuu. Na eekana pülain naa'in nuulia, maa aka na sülaülashiikana mma, mapülainsalii nütüma. Otta tü wayuu mapülainsatkalüirua, kojutshii naya nütüma. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("LK1_53","072_1_53","LUK","1","53","53","Chi eekai alin jamü nümüin, emirashi kasa anasü nütüma, otta chi washitshikai, ajütünüshi nüma'anajee nütüma sünain majapulu'ujanain. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("LK1_54","072_1_54","LUK","1","54","54","Je waya nüchepchiakana Maleiwa, na nuu'uliwo'ukana Israel, aa'inmajünüshii waya nütüma, ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("LK1_55","072_1_55","LUK","1","55","55","süka pansaain nünüiki namüin na watuushikana sünain nümüin namüin, ‘Tamüliajeena waneepia Abraham oo'ulaka na nuu'uliwo'ukana’ ”. Shia tü sümakat María sünain su'waajüin chi Maleiwakai. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("LK1_56","072_1_56","LUK","1","56","56","Je süchikijee maa aka apünüin kashi sünain chain María süma'ana Elisabet, ale'ejüsü shipialu'umüin süchikua. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("LK1_57","072_1_57","LUK","1","57","57","Shiasa kettaapa joo tü sükaliakat Elisabet jemeyulajatkat o'u shia, jemeyuttaalakalaka shia nümaa wane jo'uu toolo. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("LK1_58","072_1_58","LUK","1","58","58","Je na süpüshikana oo'ulaka na wayuu kepiakana pejepünaa sünain, naapaiwa'aya süchiki, wanaawajiraasü naa'in sümaa Elisabet sünain talatüin ma'i naa'in. Nayaawata aa'uchi chi Maleiwakai sünain nümüliajüin Elisabet, tü maratkat paala, sünain naapüin kachonwaa sümüin. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("LK1_59","072_1_59","LUK","1","59","59","Je nakuaippa na judíokana nümüin wane jo'uu toolo, o'yotoona atachi, süka shiain niyaawasein wane nüpüshikai Maleiwa. Je süntapa mekiisat ka'i nükalia chi süchonkai Elisabet, antüshii na süpüshikana oo'ulaka na kepiakana pejepünaa sünain süpüla e'rajaa sukua tü o'yotoonookat ata. —Anasü Zacaríasüi nünülia wanaawaiwa nünülia nümaa chi nüshikai —müsü naashajiraala na wayuukana. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("LK1_60","072_1_60","LUK","1","60","60","Otta sünüiki tü niikat: —Nnojo. E'itaaneerü Juain nünülia —sümakalaka. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("LK1_61","072_1_61","LUK","1","61","61","Nasouktakalaka joo na wayuukana: —Nnojoishi wayuu eekai Juain nünülia sa'aka tü jüpüshikalüirua. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("LK1_62","072_1_62","LUK","1","62","62","Aashajaashii joo na wayuukana süka najapü nümüin nüshi chi jo'uukai sünain nasakirüin nia sünain tü nünüliainjatkat chi nüchonkai. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("LK1_63","072_1_63","LUK","1","63","63","Nüsaajitkalaka joo Zacarías wane taapüla süpüla nüshajüinjatüin sünain. Otta tü wayuukolüirua, ainkuusü ma'i saa'in sütüma tü nüshajakat: “E'itaanüitpa Juainjatüin nünülia”, müsü tü nüshajakat. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("LK1_64","072_1_64","LUK","1","64","64","Je wanaa sümaa yaain nüshajüin, kanü'iraa müshi. Nu'waajakalaka joo chi Maleiwakai. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("LK1_65","072_1_65","LUK","1","65","65","Ponusü ma'i saa'in tü wayuu e'rajaasükalüirua nukua chi jo'uukai tü ne'rakat. Otta tü wayuu kepiasükalüirua sa'akapünaa tü uuchikat yala sulu'upünaa tü mmakat Judea, yootüshii ma'i naya süchiki süpüshua tü alatakat. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("LK1_66","072_1_66","LUK","1","66","66","“¿Wanewee cheje wayuu anashi chi jo'uukai miyo'upa nia?”, müshii naya, süka nayaawatüin naa'u sünain naa'inmajünüin nütüma Maleiwa. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("LK1_67","072_1_67","LUK","1","67","67","Otta Zacarías, chi nüshikai chi jo'uukai, antüshi chi Naa'inkai Maleiwa naa'u süpüla nuuntüinjatüin nüküjain süchiki tü naa'inrüinjatkat chi jo'uukai. Müshi nia namüin na wayuukana: ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("LK1_68","072_1_68","LUK","1","68","68","“Waya nuu'uliwo'ukana Israel, anashii wa'waajüle chi Wamaleiwasekai. Sotüshii waya naa'in süpüla taashinjanain waya suulia waainjala ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("LK1_69","072_1_69","LUK","1","69","70","nütüma chi O'tte'erüikai Pülashikai ma'i, chi nuu'uliwo'ukai David nüchepchiakai Maleiwa. Nia chi aküjünapü'ükai achiki natüma na nünüikimaajanakana Maleiwa paala sümaiwa, na akatannakana suulia kaainjalaa. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("LK1_71","072_1_71","LUK","1","71","72","Nikeraajüin chi Maleiwakai tü nümakat namüin na watuushikana sünain nümüliajüinjanain naya, tü pütchi e'itaanakat nütüma. Je joolu'u, watüjaa aa'ulu sünain nu'tte'ereenain waya noulia na wa'ünüükana je noulia na eekai kanain waya naa'in. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("LK1_73","072_1_73","LUK","1","73","73","Pansaasü nünüiki chi Maleiwakai paala nümüin chi watuushikai Abraham sünain nümüin nümüin: ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("LK1_74","072_1_74","LUK","1","74","75","‘Piakai, namaa na püchooinkana, anajiraajeena jia tamaa je akatalaajeena jia suulia jaainjala. Takaaliijeena jia süpüla ji'yataainjanain tamüin waneepia sümaa nnojolüin mmolüin jaa'in neema na jü'ünüükana, süka tajuittireenain jia nama'anajee’, müshi chi Maleiwakai nümüin”. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("LK1_76","072_1_76","LUK","1","76","76","Aashajaashi joo Zacarías nümüin chi jo'uukai: “Tachee, pieechi nünüikimaajachika chi Maleiwa Miyo'ushikai ma'i, süka pu'unajachin nüpüleerua chi Senyotkai süpüla pikeraajüin tü nüpünakat nüpüleerua. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("LK1_77","072_1_77","LUK","1","77","78","Paapireena na nüpüshikana Maleiwa sünain nümüliajüinapain naya. Je joolu'u, nülatireein naainjala noulia süpüla nu'tte'erüinjanain naya. Shiimüin sünain nüjütüinjachin chi O'tte'erüikai wanainmüin chajee iipünaajee ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("LK1_79","072_1_79","LUK","1","79","79","süpüla nükaaliijainjanain waya mmotkana seema ouktaa saaliijee waainjala, je süpüla naapüinjatüin wane anaa wamüin”, müshi Zacarías nümüin chi nüchonkai. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("LK1_80","072_1_80","LUK","1","80","80","Otta müshia chi jo'uukai, ataralaashi joo nia sünain yalayalain ma'i. Kepiashi nümüiwa cha'aya isashiipa'a kojuya juya süpülapünaa niweetüin sümüin tü wayuu Israelkalüirua. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("LK2_1","072_2_1","LUK","2","1","2","Je tü wayuukolüirua sainküin mmakat süpüshua, aluwataanüshii naya nütüma chi sülaülashikai mma, Augusto Césarkai anülia, kepiakai Roma. Je chi sülaülashikai tü mmakat Siria eere kepiain María, nia Cirenio. Je so'u tü juya ipootkat o'u María, aapinnüsü wayuu süpüshua süpüla ayaawajünaa. Nnojotsü ayaawajünaajüin tü wayuukolüirua paalainka maa aka shiyaawajünüin joolu'u. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("LK2_3","072_2_3","LUK","2","3","3","Ajütünüsü tü wayuukolüirua süpüshua sulu'umüin suumain süpüla yaawaa cha'aya. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("LK2_4","072_2_4","LUK","2","4","5","Otta müshia José, o'unüshi nuumainpa'amüin süpüla ayaawajünaa. O'unüshi sulu'ujee tü pueulokat Nazaret eejachire kepiain sulu'u tü mmakat Galilea chamüin sulu'umüin tü mmakat Judea eemüin wane pueulo kanüliasü Belén, tü nuumainkat David sümaiwa chi nutuushikai. Shia nuumainka José maa'ulu yaa süka niain nülüin David. Otta María, tü nüchuntalakat paala, o'unüsü nümaa sümaa jakütüin ma'i shia. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("LK2_6","072_2_6","LUK","2","6","7","Otta nantapa chamüin Belénmüin, wotüsü tü atunküleekat noulia. Kettaataalakalaka sükalia María süpüla jemeyulüinjatüin shia. Jemeyuttaalakalaka María nümaa chi shi'irumakai sulu'u shipia mürüt. Süko'oyotkalaka chi jo'uukai süka wane kuluulu. Je sutunkirakalaka nia sulu'u wane shiitain mürüt. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("LK2_8","072_2_8","LUK","2","8","8","Je so'u aikat tia, eeshii wane wayuuirua arüleejülii sünain aa'inmajaa na'anneetse süpa'a wane anooishi cha'aya sü'ütpa'a Belén. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("LK2_9","072_2_9","LUK","2","9","9","Nii'iyalaakalaka wane aapiee chajee iipünaajee namüin sümaa warattuuin tü mmakat nütüma süka nüma'anajeejachin nia Maleiwa. Mmotshaatashii ma'i na arüleejüliikana sütüma tia. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("LK2_10","072_2_10","LUK","2","10","10","“Nnojo mmolüin jia teema”, nümakalaka chi aapieekai namüin. “Taküjainjatü joolu'u jümüin süchiki wane kasa anasü talatüinjatkat amaa saa'in wayuu süpüshua. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("LK2_11","072_2_11","LUK","2","11","11","So'u ka'ikat tüü, jemelichipa jümüin wane jo'uu toolo yaa sulu'u Belén, tü nuumainkat David. Nia chi Senyotkai, Cristokai anülia, chi Nüneekajalakai Maleiwa süpüla nu'tte'erüinjatüin wayuu. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("LK2_12","072_2_12","LUK","2","12","12","Jünteechi anain chi jo'uukai ko'oyooin süka kuluulu sünain ju'letachoin sulu'u wane shiitain mürüt. Je sükajee tia, jütüjaweerü aa'u sünain shiimüin tü tamakat jümüin”, nümakalaka chi aapieekai namüin. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("LK2_13","072_2_13","LUK","2","13","13","Je nümaa chi aapieekai, eweenuwaasü yaawala wane aapieeirua watta saalin iipünaajee sünain na'waajüin Maleiwa nee'irainru'u sünain maa: ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("LK2_14","072_2_14","LUK","2","14","14","“Wa'waajüin chi Maleiwakai chaa iipünaa saa'u nii'iyatüin na'anasia sümüin wayuu yaa mmolu'u shii'iree anajiraainjanain naya nümaa”. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("LK2_15","072_2_15","LUK","2","15","15","Shiasa no'unapa na aapieekana nachikua iipünaamüin eemüin Maleiwa, aashajaajiraashii na arüleejüliikana nachikiru'u: —Joo'uya wo'unaiwa Belénmüin we'rajaaiwa tü kasa alatakat, tü nüküjirakat achiki wamüin chi Maleiwakai —müshii naya. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("LK2_16","072_2_16","LUK","2","16","16","No'unakalaka joo na arüleejüliikana sünain nawa'ülaain pueulopa'amüin eere nantüin sünain María je José oo'ulaka chi jo'uukai ju'letachoin sulu'u tü shiitainkat mürüt. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("LK2_17","072_2_17","LUK","2","17","17","Je na arüleejüliikana süchikijee ne'rüin chi jo'uukai, naküja achikit sümüin wayuu süpüshua sünain kaapiain paala naya nüchiki chi jo'uukai nütüma Maleiwa. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("LK2_18","072_2_18","LUK","2","18","18","Je na aapakana nanüiki, ponusü ma'i naa'in tü naküjalakat. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("LK2_19","072_2_19","LUK","2","19","19","Otta María, jülüjasü saa'in waneepia tü shi'rakat paala oo'ulaka tü saapakat achiki joolu'u, sümaa talatüin ma'i saa'in sütüma. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("LK2_20","072_2_20","LUK","2","20","20","No'unakalaka joo na arüleejüliikana nepialu'umüin sünain na'waajüin Maleiwa saa'u süpüshua tü ne'rakat je süpüshua tü naapakat achiki, sünain wanaawain ma'i shia sümaa tü aküjünakat achiki paala namüin. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("LK2_21","072_2_21","LUK","2","21","21","Shiasa so'u tü mekiisatkat ka'i nükalia chi süchonkai María, keraasü joo nükalia süpüla shi'yotoonüin nüta, süka shiain niyaawasein wane nüpüshikai Maleiwa. Je so'u ka'ikat tia, e'itaanüsü nünülia Jesúsüin, süka shiain e'itaanatüjülüin tia anülieekat nünain nütüma chi aapieekai paala süpülapünaa ipoolüin María. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("LK2_22","072_2_22","LUK","2","22","22","Je saashin tü nüshajakat Moisés, wane wayuu judío süchikijee jemeyulaa, nnojotsü anain shikerolüin sulu'umüin tü a'waajüleekat Maleiwa so'u maa aka wane kashi, süka nnojolüin wulein shia nu'upala Maleiwa. Otta müshi'iya José sümaa María, keraapa nakalia sünain wuleinjanain naya, nalü'üjakalaka chi nachonkai Jerusalénmüin süpüla ne'itaainjachin nia najapulu'u Maleiwa chaa sulu'u tü a'waajüleekat, süka ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("LK2_23","072_2_23","LUK","2","23","23","shiain sotüin naa'in tü nuluwataakat anain Maleiwa sümaiwa paala: “Chi jo'uu e'irumaakai, e'itaanajachi tajapulu'u”. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("LK2_24","072_2_24","LUK","2","24","24","Eesü nama'ana wuchii o'utünajatkat aa'in nümüin Maleiwa maa aka sümakat tü nüshajakat Moisés: “Piama wawaachi, piama toomas shiale eekai motsoyünnuuchen”. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("LK2_25","072_2_25","LUK","2","25","25","Je nantapa eemüin tü a'waajüleekat, eekalaka napüla wane wayuu kanüliashi Simeón, kepiashi Jerusalén. Nia wayuuka anashi no'ulu'u Maleiwa süka jüüjüüin waneepia nümüin. Na'atapüin Simeón tü ka'i akaaliijünüinjatkat o'u tü wayuu Israelkalüirua nütüma Maleiwa. Eeshi chi Naa'inkai Maleiwa nümaa, ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("LK2_26","072_2_26","LUK","2","26","26","je nii'iyatatüjülia nümüin Simeón sünain nnojolinjachin ouktüin nia süpülapünaa ni'rüin Cristo chi Nüneekajalakai Maleiwa. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("LK2_27","072_2_27","LUK","2","27","27","Eejachi Simeón napüla, süka neenakünüin chamüin nütüma chi Naa'inkai Maleiwa. Shiasa nantapa José oo'ulaka María je Jesús chi nachonkai süpüla ne'itaainjachin nia najapulu'u Maleiwa maa aka tü nümakat Moisés, ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("LK2_28","072_2_28","LUK","2","28","28","naapaakalaka Simeón chi jo'uukai sümaa nu'waajüin Maleiwa sünain maa: ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("LK2_29","072_2_29","LUK","2","29","29","“Maleiwakalee, Aluwataakai waa'u, keraataainja joo taya chi püchepchiakai süpüla ouktaa sünain anain taa'in, süka paa'inrüitpain tü püküjakat tamüin paala. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("LK2_30","072_2_30","LUK","2","30","31","Te'rüichipa joo chi aneekünakai pütüma su'upala wayuu süpüshua süpüla nu'tte'erüinjachin wayuu. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("LK2_32","072_2_32","LUK","2","32","32","Nütüma chi jo'uukai, na gentilekana, na nnojoliikana püpüshin, nountüin ne'raajüin pia. Je na püpüshikana Israelkana, na'waajeechi pia naa'u chi jo'uukai, süka pansaain pünüiki namüin”, nümakalaka Simeón. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("LK2_33","072_2_33","LUK","2","33","33","Otta nüshi chi jo'uukai sümaa tü niikat, ponüsü ma'i naa'in tü aküjünakat nüchiki chi nachonkai. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("LK2_34","072_2_34","LUK","2","34","35","Nümakalaka joo Simeón namüin: —Anata'aleeshiija'a ma'i jia. Otta sümüin tü niikat: —María, aneekuushi chi jo'uukai nütüma Maleiwa süpüla sütüjaainjatüin saa'u tü wayuu Israelkalüirua sünain su'ttaainjatüin nünainjee müleka sünoujale nünain. Akaajasa eekai nayouktüin, amülouijeena naya. Ja'yeetkalaka sünain niyouktünüin chi Maleiwakai süka niyouktünüin chi jo'uukai. Je mojeerü ma'i paa'in pi'rapa tü e'ralaakat wayumüin nümüin chi püchonkai —nümakalaka Simeón. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("LK2_36","072_2_36","LUK","2","36","36","Je cha'aya sulu'u tü a'waajüleekat, eesü wane wayuu laülaa, oukta a'wayuuset, nünüikimaajatü Maleiwa kanüliasü Ana, nüchon Fanuel, nuu'uliwo'u Aser. Akaratshi ne'e juya eejatüin shia nümaa chi su'wayuusekai süpülapünaa ouktüin nia. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("LK2_37","072_2_37","LUK","2","37","37","Mekiisalüirü shikii juya pienchimüin sünain sümüiwain. Nnojotsü ojuittüin shia sulu'ujee tü a'waajüleekat. Ayatsü so'uka'i, sa'wai sünain su'waajüin Maleiwa, sünain saashajaain nümaa je sünain saamajüin. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("LK2_38","072_2_38","LUK","2","38","38","Wanaa sümaa najapulu'uin chi jo'uukai Simeón, sürütkaakalaka joo Ana nanainmüin, sünain saapüin analu'ut nümüin Maleiwa. Shiasa süchikijee tia, aküjasü waneepia nüchiki chi jo'uukai namüin na wayuu a'atapajakana süpüla taashinjanain na wayuukana Israelkana suulia müliaa. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("LK2_39","072_2_39","LUK","2","39","39","Otta müshia José sümaa María, süchiki naa'inrapa süpüshua tü aluwataanakat anain nütüma Moisés, ale'ejüshii naya nümaa chi nachonkai noumainpa'amüin sulu'umüin tü pueulokat Nazaret cha'aya Galilea. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("LK2_40","072_2_40","LUK","2","40","40","Otta müshia chi jo'uukai, jintüishi joo nia. Yalayalashi sümaa kekiin ma'i nia, je nii'iyatüin Maleiwa waneepia na'anasia nümüin. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("LK2_41","072_2_41","LUK","2","41","41","Je nakuaippa chi nüshikai Jesús sümaa tü niikat, o'unapü'üshii naya wwatua süpüla juyakat chamüin Jerusalénmüin sünainmüin tü mi'iraakat kanüliasü “Pascua” münüin. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("LK2_42","072_2_42","LUK","2","42","42","Je so'u tü polookot piammüin juya nuuyase chi nachonkai, o'unüshi nia namaa sünainmüin tü mi'iraakat maa aka no'unapü'üin paala. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("LK2_43","072_2_43","LUK","2","43","43","Shiasa keraapa tü mi'iraakat, o'unüshii naya nachikua nepialu'umüin. Otta müshia chi nachonkai, nnojoishi o'unüin namaa. Saa'u wainmain wayuu sünain o'unaa namaa, nnojoliishii nayaawatüin saa'u sünain makatüin nia noulia. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("LK2_44","072_2_44","LUK","2","44","44","Nnojoishi nia nasukajüin so'u tü waneekat ka'i waraittüin naya, süka yaayaain nia naashin sa'aka tü wayuukolüirua. Otta natüjaapa naa'u sünain nnojolin nia namaa, nachajaakalaka nüchiki sa'akapünaa tü napüshikalüirua je sa'akapünaa tü ne'raajüinkalüirua. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("LK2_45","072_2_45","LUK","2","45","45","Je süka nnojolüin nantüin nünain, nale'ejaakalaka nachikua yaawala Jerusalénmüin sünain nachajaain nüchiki cha'aya. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("LK2_46","072_2_46","LUK","2","46","46","Je so'u tü apünüinkat ka'i, nantakalaka nünain sulu'u tü a'waajüleekat Maleiwa. Eekalaka nia joyotüin napüla na'aka na ekirajüliikana sünain aapajaa nanüiki je sünain asakiijaa naya. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("LK2_47","072_2_47","LUK","2","47","47","Otta tü wayuu aapajüsükalüirua, ponüsü ma'i saa'in tü nümakat chi jintüikai namüin na laülaayuukana, süka nütüjüin ma'i asouktaa ne'ipajee. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("LK2_48","072_2_48","LUK","2","48","48","Otta tü niikat nümaa chi nüshikai, ponüshi ma'i naa'in chi nachonkai ne'rapa tü naa'inrakat. Je mapa, sümakalaka tü niikat nümüin: —Tachonchee, ¿jamüshii nnojoliika'a paapirüin waya sünain makatajachin pia? Achajaashii waya püchiki sünain shapaain ma'i waya paa'u —sümakalaka tü niikat nümüin. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("LK2_49","072_2_49","LUK","2","49","49","Nüsouktakalaka joo chi jintüikai namüin: —¿Jamüshii jia jüchajaaka'a tachiki? Yaaweeyülia paala taya yaa sulu'u nipia chi Tashikai —nümakalaka namüin. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("LK2_50","072_2_50","LUK","2","50","50","Otta tü niikat oo'ulaka chi nüshikai, nnojotsü nayaawatüin aa'u tü nümakat chi nachonkai namüin. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("LK2_51","072_2_51","LUK","2","51","51","Je shiasa süchikijee tia, o'unüshi Jesús namaa nepialu'umüin, chaa palaamüin Nazaretmüin, sünain jüüjüüin waneepia namüin cha'aya. Je tü niikat süchikijee, jülüjasü saa'in waneepia tü shi'rakat je tü saapakat joolu'u nüchiki chi süchonkai. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("LK2_52","072_2_52","LUK","2","52","52","Je mapa, ataralaashi joo Jesús sümaa kekiin ma'i je sümaa yalayalain. Kojutshi nia sütüma wayuu süpüshua, je talatüsü ma'i naa'in Maleiwa nümaa. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("LK3_1","072_3_1","LUK","3","1","1","Je so'u tü polookot ja'ralimüin juya nuuyase chi Tiberio Césarkai anülia sünain aluwatawaa sulu'u tü mmakat süpüshua, eeshii na pienchishii sülaülashiikana noumain na wayuu judíokana. Eeshi Poncio Pilato chi Romaje'ewaikai sülaülashikai tü mmakat Judea. Eeshi Herodes chi sülaülashikai Galilea. Eeshi Felipe, nimülia Herodes, sülaülashi Iturea je Traconite. Otta eeshi Lisanias sülaülashi Abilinia. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("LK3_2","072_3_2","LUK","3","2","2","Je so'u juyakat tia, eeshii piamashii laülaashiikana napüleerua na sacerdote judíokana, kanüliashi Anás, je nünülia wane, Caifás. Je so'u juyakat tia, naashajaakalaka chi Maleiwakai nümaa Juan chi nüchonkai Zacarías wanaa sümaa chajachin nia kepiain cha'aya isashiipa'a. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("LK3_3","072_3_3","LUK","3","3","3","Nu'unakalaka Juan sütüma tü nümakat Maleiwa nümüin sa'akamüin wayuu sainküin mmakat eepünaa tü süchikat Jordán. Nu'ttakalaka sünain nime'ejüin naa'in na wayuukana shii'iree nayaawajaain suulia naainjala sümaa nakatalaain suulia süpüla sülatinnüinjatüin noulia. Je nuluwataain na oonookana sümaa nünüiki sünain nawoutisaajünüin. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("LK3_4","072_3_4","LUK","3","4","4","Tü naa'inrakat Juan, shia tü ashajünakat achiki paala sümaiwa nütüma Isaías chi nünüikimaajachikai Maleiwa sünain maa: “Owoottaweechi wane wayuu cha'aya isashiipa'a sünain maa: ‘Yapa jütüma nüpüna chi Senyotkai. Juu'ulaa suulia jaainjala süpüla nüntajachin ja'akamüin. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("LK3_5","072_3_5","LUK","3","5","5","Wanaaweesü tü wopukat jütüma. Aakatüneesü tü namünakalüirua. Ase'ejüneesü eekai japatshin. Alo'inneesü eekai shokotüin. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("LK3_6","072_3_6","LUK","3","6","6","Yapa jütüma nüpüna chi Senyotkai süpüla sütüjaainjatüin wayuu süpüshua naa'u sünain niain chi O'tte'erüikai’ ”. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("LK3_7","072_3_7","LUK","3","7","7","Nümakalaka Juan namüin na wayuu outkajaakana nünainmüin shii'iree nuwoutisaajaa: “Jiakana wüi ouktasiro'ut, e'rülii wayumüin jia. Nnojoleerü kasalajanain jaainjala jümüin jaajüin sükajee ne'e juwoutisaajünüin, nnojoleena jia e'rüin müliaa jaajüin süsala. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("LK3_8","072_3_8","LUK","3","8","8","Müleka shiimüinreje sünain jükatalaain suulia jaainjala, atüjaaneerü aa'u tia sünainjee tü kasa anasü jaa'inrakat. Je nnojotsü che'ojaain ju'waataain sulu'u nuu'uliwo'uin jia Abraham. Müleka nnojoliire jaa'inrüin tü nuluwataakat anain jia Maleiwa, süsaleena jia nütüma. Müleka nücheküle Maleiwa, eesü süpüla jaa'a sümeerüin tü ipakalüirua nütüma süpüla shiainjatüin nuu'uliwo'uin Abraham. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("LK3_9","072_3_9","LUK","3","9","9","Müleka nnojorule jaa'inrüin tü anasükat nu'upala Maleiwa, aleejüneena jia nütüma, maa aka süshottünüin sümaa sujutünüin so'u siki wane wunu'u eekai nnojolüin anain süchon”. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("LK3_10","072_3_10","LUK","3","10","10","Nasakirakalaka joo na wayuukana sütümajee tü nümakat namüin: —¿Kasa anaka süpüla waa'inrüin süpüla wee'iyatüin pümüin sünain wakatalaaitpain suulia waainjala? ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("LK3_11","072_3_11","LUK","3","11","11","Asouktüshi Juan namüin: —Chi wayuu eekai piamain nüshe'in, anasü müleka nüsülajüle waneesia nümüin wayuu eekai mashe'in. Je chi eekai keküin, anashi müleka nüsülajüle süpüshi tü niküinkat nümüin eekai meküin —nümakalaka. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("LK3_12","072_3_12","LUK","3","12","12","Je na'aka na wayuu antakana nünainmüin Juan shii'iree nuwoutisaajaa, eeshii wane okotchajülii neerü nümüin chi sülaülashikai mma. —Ekirajüikalee, saa'u pümüichipain wamüin, ¿kasa anaka süpüla waa'inrüin süpüla wee'iyatüin pümüin sünain wakatalaaitpain suulia waainjala? —namakalaka nümüin. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("LK3_13","072_3_13","LUK","3","13","13","—Nnojo sülatüin jütüma süpüleerua wayuu tü suwalaajüinjatkat nümüin chi sülaülashikai mma —nümakalaka namüin. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("LK3_14","072_3_14","LUK","3","14","14","Nasakirakalaka joo wane surulaalüirua: —Jama wayakana, ¿kasa anaka süpüla waa'inrüin süpüla wee'iyatüin pümüin sünain wakatalaaitpain suulia waainjala? Asouktüshi nia namüin: —Nnojo ji'ike'erüin wayuu süka ja'alain saa'u sükorolo. Nnojo jüta'ülüin wayuu müleka nnojorule mojulaain. Je talata ne'e jia sümaa tü ji'yataainjutkat —nümakalaka namüin. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("LK3_15","072_3_15","LUK","3","15","15","Je na wayuukana napüshua sütüma tü nüküjakat Juan namüin, “Niataakaja Cristo, chi wa'atapakai süka süpüshua waa'in”, müsü naa'in. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("LK3_16","072_3_16","LUK","3","16","16","Nüküjakalaka joo Juan namüin na wayuukana napüshua: “Tayakai, wayuu ne'e. Nnojoishi wanaapünaain nümaa Cristo, süka pülashin ma'i nia toulia. Tawoutisaajüin ne'e jia süka wüin. Otta müshia Cristo, anteechi jünainmüin süpüla naapüinjachin jümüin chi Naa'inkai Maleiwa süpüla eeinjachin nia waneepia jümaa. Akaajasa chi eekai ayatüin sünain naainjala, süsaleechi nia nütüma. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("LK3_17","072_3_17","LUK","3","17","17","O'tte'enneechi chi eekai nünoujain nünain Cristo, maa aka sükatannüin süchon wane a'ttiee suulia tü suwasalakat süpüla sünaajaanüin. Otta chi eekai niyouktüin Cristo, amülouleechi waneepia, maa aka tü suwasalakat sünain sa'ajünüin”, nümakalaka namüin. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("LK3_18","072_3_18","LUK","3","18","18","Ayatshi Juan aküjain nüchiki chi O'tte'erüikai namüin, sümaa nime'ejüin naa'in süka pütchi wainma. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("LK3_19","072_3_19","LUK","3","19","20","Je süchikijee tia, naashichijaakalaka Herodes chi sülaülashikai mma nümüin Juan sünainjee nüchiaain nia saalin naapaain tü nu'wayuusekat chi nimüliakai süpüla nu'wayuusein, tü Herodíaskat anülia, otta saaliijee wainma kasa mojusü naa'inrakat. Nüpüreesajitkalaka Juan. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("LK3_21","072_3_21","LUK","3","21","21","Je chaa eejatüle suwoutisaajünüin tü wayuukolüirua nütüma Juan, owoutisaajünüshi Jesús nütümaya. Je wanaa sümaa naashajaain Jesús nümaa Maleiwa, ajutalaasü chaa iipünaa eere Maleiwa. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("LK3_22","072_3_22","LUK","3","22","22","Nüshakatakalaka joo chi Naa'inkai Maleiwa nünainmüin Jesús, sünain müin aka saa'in wane mo'uwa. Saapünakalaka joo wane pütchi chaa iipünaajee sünain maa: —Anii chi Tachonkai aishikai tapüla. Talatüshi ma'i taya nümaa. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("LK3_23","072_3_23","LUK","3","23","23","Je kettaapa maa aka apünüin shikii juya nuuyase Jesús, o'ttüshi nia sünain ekirajaa wayuu. Otta Jesús, saashin wayuu süpüshua, nüchon José. Anuu nanülia na koo'uliwo'ukana José nüchon Elí: ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("LK3_24","072_3_24","LUK","3","24","24","Elí, nüchon Matat. Matat, nüchon Leví. Leví, nüchon Melqui. Melqui, nüchon Jana. Jana, nüchon José. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("LK3_25","072_3_25","LUK","3","25","25","José, nüchon Matatías. Matatías, nüchon Amós. Amós, nüchon Nahum. Nahum, nüchon Esli. Esli, nüchon Nagai. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("LK3_26","072_3_26","LUK","3","26","26","Nagai, nüchon Maat. Maat, nüchon Matatías. Matatías, nüchon Semei. Semei, nüchon José. José, nüchon Judá. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("LK3_27","072_3_27","LUK","3","27","27","Judá, nüchon Joana. Joana, nüchon Resa. Resa, nüchon Zorobabel. Zorobabel, nüchon Salatiel. Salatiel, nüchon Neri. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("LK3_28","072_3_28","LUK","3","28","28","Neri, nüchon Melqui. Melqui, nüchon Adi. Adi, nüchon Cosam. Cosam, nüchon Elmodam. Elmodam, nüchon Er. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("LK3_29","072_3_29","LUK","3","29","29","Er, nüchon Josué. Josué, nüchon Eliezer. Eliezer, nüchon Jorim. Jorim, nüchon Matat. Matat, nüchon Leví. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("LK3_30","072_3_30","LUK","3","30","30","Leví, nüchon Simeón. Simeón, nüchon Judá. Judá, nüchon José. José, nüchon Jonán. Jonán, nüchon Eliaquim. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("LK3_31","072_3_31","LUK","3","31","31","Eliaquim, nüchon Melea. Melea, nüchon Mainán. Mainán, nüchon Matata. Matata, nüchon Natán. Natán, nüchon David. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("LK3_32","072_3_32","LUK","3","32","32","David, nüchon Isaí. Isaí, nüchon Obed. Obed, nüchon Booz. Booz, nüchon Salmón. Salmón, nüchon Naasón. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("LK3_33","072_3_33","LUK","3","33","33","Naasón, nüchon Aminadab. Aminadab, nüchon Aram. Aram, nüchon Esrom. Esrom, nüchon Fares. Fares, nüchon Judá. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("LK3_34","072_3_34","LUK","3","34","34","Judá, nüchon Jacob. Jacob, nüchon Isaac. Isaac, nüchon Abraham. Abraham, nüchon Taré. Taré, nüchon Nacor. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("LK3_35","072_3_35","LUK","3","35","35","Nacor, nüchon Serug. Serug, nüchon Ragau. Ragau, nüchon Peleg. Peleg, nüchon Heber. Heber, nüchon Sala. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("LK3_36","072_3_36","LUK","3","36","36","Sala, nüchon Cainán. Cainán, nüchon Arfaxad. Arfaxad, nüchon Sem. Sem, nüchon Noé. Noé, nüchon Lamec. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("LK3_37","072_3_37","LUK","3","37","37","Lamec, nüchon Matusalén. Matusalén, nüchon Enoc. Enoc, nüchon Jared. Jared, nüchon Mahalaleel. Mahalaleel, nüchon Cainán. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("LK3_38","072_3_38","LUK","3","38","38","Cainán, nüchon Enós. Enós, nüchon Set. Set, nüchon Adán. Otta Adán, nükumala Maleiwa. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("LK4_1","072_4_1","LUK","4","1","1","Ale'ejüshi Jesús chejee eejee tü süchikat Jordán, sünain eein chi Naa'inkai Maleiwa nümaa. O'uninnüshi nia nütüma isashiipa'amüin ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("LK4_2","072_4_2","LUK","4","2","2","süpüla chainjachin nia cha'aya maa aka pienchi shikii ka'i sünain meküin. Je keraapa tü ka'ikat nütüma cha'aya sünain ouktüin nia jamü, antüshi Satanás chi sülaülakai yolujaa nünainmüin süpüla nuu'ulaküin naa'in. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("LK4_3","072_4_3","LUK","4","3","3","—Müleka Nüchonle pia Maleiwa, puluwataa türa ipakat shii'iranajaaiwa pan —nümakalaka chi Yolujaakai nümüin Jesús. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("LK4_4","072_4_4","LUK","4","4","4","Asouktüshi Jesús ni'ipajee: —Nnojo. Ashajünüsü paala wane pütchi sulu'u tü karaloukta nüchikimaajatkat Maleiwa, müsü yaa: “Nnojotsü shiain sümüiwa tü pankat katüin atüma so'u wayuu, kateerü o'u shiaya sütüma süpüshua tü nümakat chi Maleiwakai” —nümakalaka Jesús nümüin. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("LK4_5","072_4_5","LUK","4","5","5","Nu'uninnakalaka joo Jesús nütüma chi Yolujaakai chamüin iipünaamüin saa'upünaa wane uuchi, sünain nii'iyatüin nümüin tü suumainkalüirua wayuu süpüshua'ale wwatuo'ushi, sünain nümüin nümüin: ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("LK4_6","072_4_6","LUK","4","6","7","—Tü mmakat süpüshua, aapünüsü tamüin süpüla tasülajüinjatüin shia nümüin chi wayuu eekai tacheküin süpüleerua. Je joolu'u, müleka püsapainyo'ukale pia yaa tamülatu'u sünain pu'waajüin taya, taapeerü pümüin süpüla puluwataainjatüin tü wayuukolüirua sulu'ukat je süpüla kojutüinjachin pia sütüma —nümakalaka chi Yolujaakai nümüin Jesús. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("LK4_8","072_4_8","LUK","4","8","8","Asouktüshi Jesús ni'ipajee: —Nnojo. Ashajünüsü paala: “Nia ju'waajüinjachika, chi Jümaleiwasekai nümüiwa, nia ji'yataainjachika amüin nümüiwa” —nümakalaka Jesús nümüin. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("LK4_9","072_4_9","LUK","4","9","9","Nu'uninnakalaka joo Jesús nütüma chi Yolujaakai chamüin Jerusalénmüin eemüin tü a'waajüleekat Maleiwa, sünain nüsha'wale'erüin nia iipünaa süralo'u tü miichikat, sünain nümüin nümüin: —Müleka Nüchonle pia Maleiwa, pumutta pümata yaajee mmolu'umüin. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("LK4_10","072_4_10","LUK","4","10","11","Aneechi pia saashin tü ashajuushikat, makat mayaa: “Nuluwataajeena Maleiwa na aapieekana süpüla naa'inmajüin pia. Najapulu'uinjachi pia suulia sheewa'alaain puu'ui sütüma ipa”, mataa sümakai tü ashajuushikat —nümakalaka chi Yolujaakai nümüin Jesús. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("LK4_12","072_4_12","LUK","4","12","12","Asouktüshi Jesús: —Nnojo. Müsü tü ashajuushikat: “Nnojo juu'ulaküin naa'in chi Jümaleiwasekai” —nümakalaka Jesús nümüin. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("LK4_13","072_4_13","LUK","4","13","13","Shiasa kettaapa chi Yolujaakai sünain nuu'ulaküin naa'in Jesús, o'unüshi nia nüma'anajee süpüla nüle'ejüinjachin nüchikua so'uweena wane ka'i nüchekakat o'u. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("LK4_14","072_4_14","LUK","4","14","14","Ale'ejüshi joo Jesús Galileamüin, sünain pülashin ma'i nia nütüma chi Naa'inkai Maleiwa. Je aküjünüsü nüchiki sütüma tü wayuukolüirua sainküin mma sünain nüle'ejüichipain nüchikua. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("LK4_15","072_4_15","LUK","4","15","15","O'ttüshi Jesús sünain ekirajaa wayuu sulu'upünaa tü ekirajüleekalüirua na judíokana. Otta na aapakana nünüiki, na'waajüin nia. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("LK4_16","072_4_16","LUK","4","16","16","Nüntakalaka joo Jesús sulu'umüin tü pueulokat Nazaret eejachire kepiain paala nia jima'aliiwa'aya. Je so'u tü ka'i neemeraakat o'u na judíokana, ekerotshi nia sulu'umüin tü ekirajüleekat, maa akaapü'ü nütüma sainküin mma. Nüsha'walaakalaka süpüla naashaje'erüinjatüin tü karaloukta nüchikimaajatkat Maleiwa. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("LK4_17","072_4_17","LUK","4","17","17","Saapünakalaka joo tü karalouktakat nümüin, tü nüshajalakat Isaías chi nünüikimaajachikai Maleiwa paala sümaiwa. Nuwastakalaka joo shia saa'u tü pütchi makat mayaa: ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("LK4_18","072_4_18","LUK","4","18","19","“Antüshi chi Naa'inkai Maleiwa taa'u, süka taneekünüin nütüma süpüla taküjainjatüin süchiki anaa sümüin wayuu eekai müliain. Nuluwataain taya süpüla taküjainjatüin sümüin wayuu süpüshua süchiki tü juya o'tte'ennüinjanakat o'u naya nütüma Maleiwa. Nücheküin süpüleerua taapirüin na püreesashiikana sünain taashiinapain naya, na mo'usaliikana sünain ko'uinapain naya, je na se'ejenashiikana naainjala sünain suu'ule'ennüitpain noulia”. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("LK4_20","072_4_20","LUK","4","20","20","Shiasa kettaapa tü naashaje'erakat Jesús, nüko'olaa nümüsia tü karalouktakat süchikua sünain naapüin nümüin chi aa'inmajüikai. Je wanaa sümaa nüikkalaain Jesús süpüla ekirajaa, eesü naa'in na wayuukana napüshua süpüla tü nüküjainjatkat namüin, ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("LK4_21","072_4_21","LUK","4","21","22","süka natüjaain saa'u sünain kamalain ma'i nünüiki Jesús sümüin wayuu sainküin mma je keme'eriain shia namüin. Otta ne'raajüin nia sümaa niain kachoin José. Nümakalaka joo Jesús namüin: —Je so'u ka'ikat tüü, ekeraajüsü ju'upala tü ashajuushikat taashaje'erüitpakat jümüin, süka tayain saashajaain achiki. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("LK4_23","072_4_23","LUK","4","23","23","Aashajaashi joolu'u Jesús namüin nüchikua sünain nüchiajaain naya: —Meena jia tamüin sünain jiyouktüin tanüiki: “Müleka ayuuire wane tottoolu, eiyajaashi nümüiwa süpüla nütüjaanajachin aa'u sünain tottoolüin nia. Akaweechia pia, müleka paa'inrüle wo'upala ya'ayaa puumainpa'a tü kasa anasü paa'inrakat cha'aya Capernaum, wanoujeerü tü pümakat wamüin”, meenain jia tamüin. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("LK4_24","072_4_24","LUK","4","24","24","Shiimüin ma'i tü tamakat jümüin: Müinka nüntüle wane nünüikimaajachi Maleiwa sa'akamüin nüpüshi, mojuteechi nia sütüma, maa aka tayakai sünain mojutüitpain jütüma joolu'u —nümakalaka Jesús namüin. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("LK4_25","072_4_25","LUK","4","25","26","Nüso'irüin naa'in na wayuukana sünain nüchiki Maleiwa sünain nuu'ulaain suulia nükaaliijain na wayuu judíokana saaliijee noo'ulaain suulia oonowaa sümaa nünüiki. Müshi nia namüin: —Soto jaa'in nüchiki Elías, chi nünüikimaajachikai Maleiwa sümaiwa, wanaa sümaa alin jamü sümüin wayuu süpüshua sütümajee nnojolüin sü'itüin juya apünüin juya shiatapünaamüin. Ajütünüshi Elías nütüma Maleiwa sulu'umüin tü mmakat Sidón eemüin wane wayuu oukta a'wayuuset cha'aya sulu'u tü pueulokat Sarepta süpüla nükaaliijainjatüin shia. Nnojoishi aluwataanüin nia namüin na eekai ouktüin na'wayuuse sulu'u tü mmakat Israel. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("LK4_27","072_4_27","LUK","4","27","27","Je soto jaa'in nüchiki Eliseo chi nünüikimaajachikai Maleiwa sümaiwa, wanaa sümaa ayuulin wainma na wayuukana sulu'u tü mmakat Israel sütüma aja'ttaa ata. Ajütünüshi Eliseo nütüma Maleiwa nünainmüin wane wayuu Siriaje'ewai kanüliashi Naamán. Nnojoishi aluwataanüin namüin na ayuuishiikana sulu'u Israel. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("LK4_28","072_4_28","LUK","4","28","28","Otta na wayuukana yaa sulu'u tü ekirajüleekat, üttajaasü ma'i naa'in sütüma tü nümakat Jesús namüin. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("LK4_29","072_4_29","LUK","4","29","29","Natamaajaakalaka sünain najütüin Jesús sulu'ujee tü pueulokot solumüin wane namüna, süpüla na'ttüinjachin nüchiki mmolu'umüin. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("LK4_30","072_4_30","LUK","4","30","30","Otta müshia Jesús, nülatakalaka pasanainpünaa nanain na wayuukana sünain nu'unüin nama'anajee. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("LK4_31","072_4_31","LUK","4","31","31","O'unüshi joo Jesús Nazaretjee chamüin sulu'umüin tü pueulokat Capernaum cha'aya sulu'u tü mmakat Galilea. Je so'u tü ka'i neemeraakat o'u na judíokana, o'ttüshi nia sünain ekirajaa tü wayuukolüirua cha'aya. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("LK4_32","072_4_32","LUK","4","32","32","Süka aluwataaushin nia nütüma Maleiwa süpüla ekirajaa, ponusü ma'i naa'in na wayuukana tü nüküjakat namüin. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("LK4_33","072_4_33","LUK","4","33","33","Eetaalakalaka wane wayuu sulu'u tü ekirajüleekat, kale'eru'ushi yolujaa. Su'waatakalaka joo tü yolujaakalüirua nüle'eru'ukat chi wayuukai sünain emetuluin sünüiki nümüin Jesús: ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("LK4_34","072_4_34","LUK","4","34","34","—Alu'uleekaija'a taya pütüma Jesús, piakai chi Nazaretje'ewaikai. Tatüjaa aa'uchi pia sünain piain aneekuushin nütüma Maleiwa. ¿Jamüinjatü wakuaippa pütüma? ¿Püjütajanataaka waya yaajee? —sümakalaka. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("LK4_35","072_4_35","LUK","4","35","35","Nüchiajaakalaka joolu'u Jesús tü yolujaakat: —Ko'uta pia. Pujuitta yalajee nuulia chi wayuukai —nümakalaka sümüin. Sujuittakalaka joo tü yolujaakat nuulia chi wayuukai sünain sujutüin nia mmolu'u pasanainmüin sünain tü wayuukolüirua, sümaa nnojolin neewaain nia sütüma. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("LK4_36","072_4_36","LUK","4","36","36","Otta na wayuukana napüshua, ponusü ma'i naa'in tü ne'rakat sünain naashajaajiraain: —¿Kasashikai wayuu chi Jesúskai? Laülaashi nia suulia tü yolujaakalüirua je kojutüsü nünüiki sütüma wanaa sümaa nujuittirüin shia süle'eru'ujee wayuu —namakalaka. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("LK4_37","072_4_37","LUK","4","37","37","Shiasa süchikijee tia, yootüsü nüchiki Jesús sainküin tü pueulokalüirua sü'ütpünaa Capernaum. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("LK4_38","072_4_38","LUK","4","38","38","O'unüshi joo Jesús sulu'ujee tü ekirajüleekat eemüin nipia Simón, eejatkalaka tü nimeshikat Simón sünain ayuulin sütüma aapuwaa. Mayeinsü ma'i. Je achuntünüsü nümüin Jesús natüma na wayuukana niiyajüinjatüin shia namüin. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("LK4_39","072_4_39","LUK","4","39","39","Nürütkaakalaka joo sünainmüin tü ayuuisükat. Naawale'erakalaka tü ayuuliikat suulia süka nünüiki. Saamatüitpa joo tü sütakat. Je süka anaitpain shia, atamaamaatüsü sünain shikirüin na shi'iyoukana. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("LK4_40","072_4_40","LUK","4","40","40","Je motsopa ka'i, alü'üjünüsü wainma wayuu eekai ayuulin nünainmüin Jesús, sümaa ayuulii eekai eein ne'e. Otta Jesús, ni'itaain najapü naa'u wane'ewaire nakua. Anakalaka napüshua. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("LK4_41","072_4_41","LUK","4","41","41","Je ojuittinnüsü yolujaa süle'eru'ujee wayuu wainma nütüma sünain su'waatüin ma'i: —Pia chi Nüchonkai Maleiwa. Otta Jesús, nüchiajaain tü yolujaakalüirua suulia saashajaain nüchiki, süka sütüjaain naa'u sünain niain Cristo chi Nüneekajalakai Maleiwa. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("LK4_42","072_4_42","LUK","4","42","42","Je mapa ja'yuumüin, o'unüshi Jesús sulu'ujee tü pueulokat chaa eere yüütüülin. Otta tü wayuukolüirua, nachajaa achikichi nia. Je shiasa nantapa nünain, neme'ejüin naa'in shii'iree makateein nia namaa. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("LK4_43","072_4_43","LUK","4","43","43","Asouktüshi Jesús: —Acheküshi taküjüinjachin tü pütchi anasükat sulu'upünaa tü pueulokat süpüshua, süchiki nukuaippa Maleiwa sünain aluwatawaa, süka shiain ajütünüin apüla taya —nümakalaka Jesús namüin. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("LK4_44","072_4_44","LUK","4","44","44","Shiasa süchikijee tia, ayatshi Jesús sünain aküjaa nüchiki Maleiwa sulu'upünaa tü ekirajüleekalüirua cha'aya Galilea. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("LK5_1","072_5_1","LUK","5","1","1","Je so'u wane ka'i, eeshi Jesús sha'watüin sotpa'a tü palaakat Genesaret sümaa wayuu wainma yentaawain shii'iree saapeein nünüiki Maleiwa. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("LK5_2","072_5_2","LUK","5","2","2","Ni'rüin piamasü anua malu'usot sotpa'a tü wüinkat, tü apütünakat yala natüma na olojüshiikana jime sünain ashijawaa nakusüin. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("LK5_3","072_5_3","LUK","5","3","3","O'otooshi joo Jesús sulu'u waneesia tü anuakat, tü na'anuainkat Simón Pedro. “Anashi pujutule süchiki tü pe'ejenakat tamaa yala pejechon shirokumüin tü palaakat”, müshi nia nümüin. Ojoyolooshi joo Jesús sünain nikirajüin tü wayuukalüirua yaakat sotpa'a tü palaakat sünain yaain nia sulu'u tü anuakat. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("LK5_4","072_5_4","LUK","5","4","4","Shiasa keraapa Jesús süchikijee nikirajüin na wayuukana, naashajaakalaka nümaa Simón: —Anashii müleka wo'unule cha'aya eere o'ttüin tü palaakat süpüla jujutüinjatüin tü jukusüinkat chamüin süpüla olojoo jime —nümakalaka Jesús nümüin. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("LK5_5","072_5_5","LUK","5","5","5","Nüsouktakalaka Simón: —Ekirajüikalee, olojüshii waya waneepia sa'waipa. Masitsalii waya sünain jime. Otta saa'u piaichipain müin tamüin, wajuteerü tü wakusüinkat süchikua —nümakalaka Simón. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("LK5_6","072_5_6","LUK","5","6","6","Shiasa najutakalaka tü nakusüinkat shirokumüin tü palaakat, kasitkalaka naya jime watta saalin. Je süka pejechoin süpüla süchatajaain tü nakusüinkat süpüleerua tü jimekat, ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("LK5_7","072_5_7","LUK","5","7","7","neenakajaakalaka na wane natünajutkana sulu'ukana tü wane anuakat süpüla nakaaliijainjanain naya. Je süntapa tü anuakat sümaa nepirajüin shia jime, emeroteematüsü joo tü anua piamasükalüirua shirokumüin tü palaakat sütüma saawain tü jimekat. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("LK5_8","072_5_8","LUK","5","8","8","Otta müshia Simón Pedro, ni'rapa tü jimekat, nu'wachiraakalaka nümülatu'umüin Jesús sünain nümüin nümüin: —Senyotkalee, wayuu kaainjarai taya. Anashi püpütüle taya tamüiwa —nümakalaka nümüin. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("LK5_9","072_5_9","LUK","5","9","9","Müshi tüü, süka ponüin ma'i naa'in tü nasitkat sünain wattain saalii, aka'aya naa'in na eejanakana nümaa sulu'u tü ne'ejenakat, ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("LK5_10","072_5_10","LUK","5","10","10","aka'aya naa'in Jacobo oo'ulaka Juan, na nüchooinkana Zebedeo, na nütünajutkana Simón sulujunakana tü wane anuakat. Nümakalaka joolu'u Jesús nümüin Simón: —Nnojo mmolüin pia teema saa'u kaainjaralin pia. Maa aka olojülin pia jime, okotchajeechi joo pia wayuu tamüin süpüla saapajüinjatüin tanüiki. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("LK5_11","072_5_11","LUK","5","11","11","Shiasa süchikijee nantirüin tü piamasükat ne'ejena sotpa'amüin tü palaakat, napütüin süpüshua tü nakorolokot süpüla o'unaa nümaa Jesús. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("LK5_12","072_5_12","LUK","5","12","12","Je so'u wane ka'i, antüshi Jesús sulu'umüin wane pueulo eere wane wayuu mayeinshi sütüma aja'ttaa ata. Je ni'rapa Jesús, arütkaashi nia nünainmüin sünain palastaleein nia yaa nümülatu'u sünain nüchuntüin nümüin: —Senyotkalee, müinka pücheküle, piiyaja taya —nümakalaka chi wayuukai. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("LK5_13","072_5_13","LUK","5","13","13","Niyurulakalaka joo nütüna Jesús nünainmüin chi ayuuishikai sünain naapaain nia: —Tacheküin süpüleerua anainjachin pia —nümakalaka nümüin. Anaichipa joo chi wayuukai. Nnojolüitpa aja'ttüin tü nütakat. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("LK5_14","072_5_14","LUK","5","14","14","Aashajaashi joo Jesús nümüin chi wayuukai nüchikua: —Otta müshia joolu'u, nnojo püküjain sümüin wayuu püchiki sünain teiyajüin pia. Pu'una palajana eemüin chi sacerdotekai süpüla pii'iyatüinjatüin nümüin tü pütakat süpüla naapüinjatüin nümüin Maleiwa tü mürüt ouktajatkat saa'u anaichipain pia, maa aka tü nuluwataakat anain Moisés paala sümaiwa. Je sükajee tia, sütüjaajeechi aa'u pia wayuu sünain anaichipain pia süpüla sa'akainjachin pia püchikua —nümakalaka Jesús nümüin. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("LK5_15","072_5_15","LUK","5","15","15","A'walakajaasü ma'i nüchiki Jesús sainküin mmakat, mayaasüje ko'utüin chi wayuukai. Ayatsü antapaatüin wayuu wainma nünainmüin shii'iree aapajaa tü nikirajakat anain je shii'iree shiiyajünüin nütüma. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("LK5_16","072_5_16","LUK","5","16","16","Otta Jesús, o'unawaishi nümüiwa sa'akajee tü wayuukolüirua chaa eere yüütüüin süpüla aashajawaa nümaa Maleiwa. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("LK5_17","072_5_17","LUK","5","17","17","Je so'u wane ka'i, wanaa sümaa nikirajüin Jesús tü wayuukolüirua, eeshii wane wayuuirua fariseo oo'ulaka na karalouktamaajanakana joyojoyolüin sa'aka tü wayuukolüirua. Antüshii naya sünain e'rajaa naa'u Jesús sulu'ujee tü pueulokalüirua sulu'u tü mmakat Galilea je Judea oo'ulaka chajee Jerusalénjee. Otta müshia Jesús, pülaichipa nia nütüma Maleiwa süpüla eiyajaa wayuu. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("LK5_18","072_5_18","LUK","5","18","18","Nantakalaka wane wayuuirua sünain nalü'üjiraain wane wayuu ayuuishi süka süi shii'iree ne'itaain nia nümülatu'umüin Jesús shii'iree niiyajeein nia. Oukta asa'achi, oukta atünachi. Otta sünain nekerotirüin nia so'ulu'upünaa tü miichikat, ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("LK5_19","072_5_19","LUK","5","19","19","isasü nachiki süka wainmain tü wayuukolüirua so'ulu'u. Naliikajaakalaka nümaa chi wayuukai chaa süralo'umüin tü miichikat, süpüla naakatüinjatüin süralo'ujee süpüla nashakatirüinjachin nia pasanainpünaa sünain tü wayuukolüirua nümülatu'umüin Jesús. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("LK5_20","072_5_20","LUK","5","20","20","Nütüjaapa Jesús saa'u nanoula na wayuukana, aashajaashi nia nümüin chi ayuuishikai: —Tawalachee, talatirüitpa paainjala puulia —nümakalaka nümüin. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("LK5_21","072_5_21","LUK","5","21","21","Otta na fariseokana oo'ulaka na karalouktamaajanakana, müsü naa'in: “¿Jaraikai wayuu chi e'rüiyaaka aa'in wayumüin süpüleerua nünüiki nümüin Maleiwa? Nnojoishi jerain Maleiwa sünain niain ainküin nümüiwa alatiraa saainjala wayuu”. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("LK5_22","072_5_22","LUK","5","22","22","Otta müshia Jesús, süka niyaawatüin saa'u tü sulu'ukat naa'in, asouktüshi nia namüin: —¿Jamüshii jia mojuka'a jünüiki tamüin sulu'u jaa'in? ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("LK5_23","072_5_23","LUK","5","23","24","Je wanaa sümaa tamüin nümüin, “Talatirüitpa paainjala puulia”, nnojoishi jütüjaain aa'u tayakai, chi Shipayakai Wayuu, sünain laülaain süpüla alatiraa saainjala wayuu. Otta müsia joolu'u, jütüjaweechi aa'u taya sünain laülaain süka tameechin nümüin, “Püsha'walaa waraittaiwa pia”. Aashajaashi joo Jesús nümüin chi oukta asa'achikai: —Püsha'walaa, pülü'üjaa pu'ula, pu'una pipialu'umüin —nümakalaka nümüin. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("LK5_25","072_5_25","LUK","5","25","25","Asha'walaamaatüshi joo chi wayuukai su'upala tü wayuukolüirua süpüshua. Naapaain tü nu'ulakat palastakat aa'u paala nia sünain nu'unüin nipialu'umüin sünain nu'waajüin chi Maleiwakai. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("LK5_26","072_5_26","LUK","5","26","26","Ponokalaka ma'i saa'in tü wayuukolüirua tü shi'rakat sünain maa: —Anashaataleesia ma'i tü kasa we'rakat so'uka'i tüü, tü nnojotkat we'rapü'üin paalainka —namakalaka sünain na'waajüin Maleiwa. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("LK5_27","072_5_27","LUK","5","27","27","Shiasa mapa süchikijee tia, sünain nu'unüin Jesús yalajee, eeshi nüpüla wane wayuu joyotüin eere ni'yataale kanüliashi Leví. Okotchajüi neerü nümüin chi sülaülashikai mma. —Anashi tamaatalai pia —nümakalaka Jesús nümüin. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("LK5_28","072_5_28","LUK","5","28","28","Nüsha'walaakalaka joo Leví sünain nüpütüin ni'yataain süpüshua süpüla o'unaa nümaa Jesús. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("LK5_29","072_5_29","LUK","5","29","29","Shiasa süchikijee tia, neenakakalaka Leví wainma wayuu nipialu'umüin sünainmüin wane ekawaa nütüma nüpüla Jesús. Je na'aka na wainma wayuu eküshiikana, eeshii wainma na okotchajüliikana neerü nümüin chi sülaülashikai mma. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("LK5_30","072_5_30","LUK","5","30","30","Otta na wayuukana fariseokana je na karalouktamaajanakana eekai fariseoin, ejejeraashii naya nojuuna na nikirajüinkana Jesús sünain mojuin nanüiki namüin: —¿Jamüshii cheje eera nekaaka'a namaa na eekana kaainjaraliin, maa aka na okotchajüliikana neerü nümüin chi sülaülashikai mma? —namakalaka namüin. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("LK5_31","072_5_31","LUK","5","31","31","Nüsouktakalaka joo Jesús ne'ipajee: —Wane wayuu eekai nnojolüin ayuulin, nnojotsü che'ojaain tottoolu sümüin. Shia che'ojaaka amüin eekai ayuulin. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("LK5_32","072_5_32","LUK","5","32","32","Otta müshia tayakai, antüshi taya sa'akamüin wayuu süpüla achajawaa süchiki eekai kaainjaralüin shii'iree sükatalaain suulia saainjala. Nnojoishi taya antüshin süpüla achajawaa süchiki eekai maainjalain saa'in namüin —nümakalaka Jesús namüin. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("LK5_33","072_5_33","LUK","5","33","33","Naashajaakalaka joo na fariseokana oo'ulaka na karalouktamaajanakana nachikua nümüin Jesús: —Na nikirajüinkana Juan, aamüjapü'üshii naya wanaa sümaa nachuntüin nümüin Maleiwa, maa'aya aka na wekirajüinkana wayakana fariseokana. ¿Jamaka'a joo na pikirajüinkana nnojoliika'a naamüjüin? Ayatshii naya sünain ekaa —namakalaka nümüin Jesús. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("LK5_34","072_5_34","LUK","5","34","35","Nüsouktakalaka Jesús ne'ipajee sünain nikirajüin naya süka sukuaippa tü kasa e'nnakat sainküin mma sünain nümüin namüin: —Tü wayuu antakat sünain shikiira wane ka'wayuusee, anasü talatüle saa'in sümaa nnojolüin mojuin saa'in wanaa sümaa eein chi ka'wayuuseshikai namaa. Je joolu'u, süka eein taya namaa na tekirajüinkana, anasü talatüle naa'in. Alu'ujasa mapa takatalaapa noulia, eeshii süpüla naamüjüin —nümakalaka Jesús namüin. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("LK5_36","072_5_36","LUK","5","36","36","Nümakalaka namüin: —Nnojotsü anain müleka shi'yotoonüle wane shi'ipa kuluulu eekai jeketüin süpüla ekeittiajünaa süka wane ashe'in eekai laülaain. Amojujaajeerü süpüshua wanaa sümaa süshijaanüin süka süsüküijaweerüin. Akaajaa jiakana, nnojotsü anain masütaajule jia sünain tü jünoujakat paala wanaa sümaa jünoujain tü pütchi jeket tekirajakat anain. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("LK5_37","072_5_37","LUK","5","37","37","Maa'aya aka wane wiino. Müleka süla'annüle wane wiino eekai saashü'üjünajatüin sulu'u wane paa'ata eekai laülaain, eesü süpüla süchatajaain tü paa'atakat sütüma jashü'üpa. Amülouleerü tü wiinokot oo'ulaka tü paa'atakat. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("LK5_38","072_5_38","LUK","5","38","38","Shi'itaaneekalaka wane wiino eekai saashü'üjünajatüin sulu'u wane paa'ata eekai jeketüin. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("LK5_39","072_5_39","LUK","5","39","39","Chi eekai nüsülüin wane asüüshi eekai jashü'üin, nnojotsü naa'in sünain eekai nnojolüin jashü'üin, süka ki'rain nümüin asaa tü jashü'üsükat. Akaajaa jiakana fariseokana, ki'rairü jaa'in sünain tü ekirajünakat anain jia natüma na jutuushikana otta jiyouktüin tü tekirajakat anain —nümakalaka Jesús namüin. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("LK6_1","072_6_1","LUK","6","1","1","So'u tü ka'i neemeraakat o'u na judíokana, awaralijaashi Jesús namaa na nikirajüinkana sulu'u wane wopu pasanainpünaa sünain wane yüüja. Je na nikirajüinkana, nasürüttapünaain wane a'ttiee kanüliakat “trigo” sünain nashalejüin shia. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("LK6_2","072_6_2","LUK","6","2","2","Otta na fariseokana, süka müin aka saa'in wane a'yatawaa tü naa'inrakat na nikirajüinkana Jesús naashin, namakalaka namüin: —Saashin tü nüshajakat Moisés, nnojotsü anain süpüla jaa'inrüin tia so'u tü ka'i weemeraakat o'u —namajaakalaka namüin na nikirajüinkana Jesús. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("LK6_3","072_6_3","LUK","6","3","3","Asouktüshi Jesús joolu'u namüin saa'u nnojolüin kaainjalaain tü naa'inrakat na nikirajüinkana naajüin: —Soto jaa'in tü naa'inrakat David paala sümaiwa wanaa sümaa alin jamü nümüin je namüin na nütünajutkana. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("LK6_4","072_6_4","LUK","6","4","4","Ekerotshi nia sulu'umüin tü a'waajüleekat Maleiwa wanaa sümaa shi'itaanüin tü pan aapünajatkat nümüin Maleiwa. Tü pankat naashin Moisés, nnojotsü shika'ain sümüinjatüin wayuu eekai eein ne'e. Naya eküinjanaka namüiwa, na sacerdote judíokana. Otta David, naapaain tü pankat sümaa niküin, je naapüin süpüshi namüin na nütünajutumuyuukana. Je nnojoliishii süsalain naya tü naa'inrakat nütüma Maleiwa. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("LK6_5","072_6_5","LUK","6","5","5","Tayakai, chi Shipayakai Wayuu, taya laülaashika saa'u tü ka'i sheemeraakat o'u wayuu. Je sükajee tia, nnojoliishii kaainjalain na tekirajüinkana saaliijee tü naa'inrakat —nümakalaka Jesús namüin. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("LK6_6","072_6_6","LUK","6","6","6","Je so'u wane'eya sükalia eemerawaa, ekerotshi Jesús süpüla ekirajaa sulu'umüin tü ekirajüleekat tü judíokalüirua. Eejachikalaka nüpüla wane wayuu joso ajapüchi, tü najapü nikiakat. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("LK6_7","072_6_7","LUK","6","7","7","Je na fariseokana namaa na karalouktamaajanakana, süka naapeein nikii Jesús, eekalaka ma'i naa'in nüpüla müleka niiyajüle so'u tü ka'i eemeraanakat o'u, shii'iree “Kaainjarai nia süka ni'yataain so'u tü ka'i eemeraanakat o'u sünain niiyajüin wane wayuu” namüinjanain sümüin wayuu. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("LK6_8","072_6_8","LUK","6","8","8","Otta Jesús, süka nütüjaain saa'u tü jülüjakat naa'in, —Püsha'walaa yala pasanainmüin sünain tü wayuukolüirua —nümakalaka nümüin chi wayuu joso ajapüchikai. Nüsha'walaakalaka joo chi wayuukai yala yalaala. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("LK6_9","072_6_9","LUK","6","9","9","Nümakalaka joo Jesús namüin na wayuukana sünain nüchiajaain naya: —Saajüin tü nüshajakat Moisés, ¿kasa anaka süpüla waa'inrüinjatüin so'u tü ka'i eemeraanakat o'u? ¿Anasü müleka waa'inrüle tü kasa eekai anain? ¿Shiataapa eekai mojuin? ¿Anasü müleka waa'inmajüle wayuu suulia ouktaa? ¿Shiataapa anain wo'utüle saa'in? ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("LK6_10","072_6_10","LUK","6","10","10","Niirakaakalaka Jesús namüin na wayuukanairua napüshua sünain nümüin nümüin chi ayuuishikai: —Puwasta tü pajapükat. Je sünain naa'inrüin tü aluwataanakat anain nia, anale'eitpa tü najapükat. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("LK6_11","072_6_11","LUK","6","11","11","Otta na fariseokana je na karalouktamaajanakana, aashichijaashii ma'i naya nümüin Jesús sütüma tia. “¿Kasa waa'inrüinjatka nüka?”, müshii naya sünain aashajaajirawaa. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("LK6_12","072_6_12","LUK","6","12","12","O'unüshi Jesús so'u wane ka'i saa'umüin wane namüna süpüla aashajawaa nümaa Maleiwa. Eeshi nia sünain nüsira'irüin aikat tia sünain achuntaa nümüin. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("LK6_13","072_6_13","LUK","6","13","13","Shiasa ja'yuupa, neenaküin na nikirajüinkana nünainmüin süpüla nüneeküinjanain poloo piammüin na'akajee. Ni'itaakalaka joo nanülia “Aluwataaushi” münüin, süka nuluwataainjanain naya sünain aküjaa nünüiki sümüin wayuu. Anuu nanülia na Aluwataaushikana: ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("LK6_14","072_6_14","LUK","6","14","14","Simón, chi e'itaanakai anülia Pedroin nütüma Jesús. Andrés, chi nimüliakai Simón. Jacobo, Juan, Felipe, Bartolomé, ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("LK6_15","072_6_15","LUK","6","15","15","Mateo, je Tomás. Jacobo chi nüchonkai Alfeo. Simón, wane no'utku na wayuukana kanüliakana Zelote. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("LK6_16","072_6_16","LUK","6","16","16","Judas nüchonkai Jacobo. Je Judas Iscariote chi aapüinjachikai nikii Jesús. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("LK6_17","072_6_17","LUK","6","17","17","Süchikijee tia, ashakatüshi Jesús saa'ujee tü namünakat namaa na polooshiikana piammüin eemüin wane anoui eere wainmain na nikirajüinkana otta wayuu watta saalin sulu'ujee süpüshua tü mmakat Judea, oo'ulaka Jerusalén, oo'ulaka sotpa'ajee palaa sulu'ujee tü pueulokat Tiro oo'ulaka Sidón. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("LK6_18","072_6_18","LUK","6","18","18","Antüsü tü wayuukolüirua nünainmüin Jesús shii'iree saapajeein nünüiki je shii'iree shiiyajünüin tü ayuuliikat suulia nütüma. Na wayuu eekana müliain sütüma kale'eru'uwaa yolujaa, eiyajünüshii naya nütüma. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("LK6_19","072_6_19","LUK","6","19","19","Arütkaashii na wayuukana napüshua nünainmüin Jesús shii'iree nepetteein nia süpüla anainjanain naya nütüma, süka natüjaain naa'u sünain pülashin nia je sünain niiyajüin wayuu wainma. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("LK6_20","072_6_20","LUK","6","20","20","Eirakaashi joo Jesús namüin na nikirajüinkana sünain nikirajüin naya no'upala na wayuukana napüshua: “Anata'aleeshiija'a ma'i jia müliakana joolu'u, süka jikeroteenain chamüin eere nuluwataain Maleiwa. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("LK6_21","072_6_21","LUK","6","21","21","Anata'aleeshiija'a ma'i jia aikana amüin joolu'u jamü, süka emireenain jia so'u ka'ikat tia, je jiakana a'yalajakana joolu'u, süka jüsirajeenain so'u tia. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("LK6_22","072_6_22","LUK","6","22","22","Anata'aleeshiija'a ma'i jia shi'rakana amüin wayuu joolu'u saaliijee anoujaa tanain tayakai, chi Shipayakai Wayuu, mayaasüje kanain jia saa'in wayuu, mayaasüje süjünajaain jia wayuu sünain mojuin sünüiki jümüin, otta müleka shiyouktüle jia saa'u mojulaain jia saajüin. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("LK6_23","072_6_23","LUK","6","23","23","“Meerü jukuaippa aka nakuaippa na nünüikimaajanakana Maleiwa paala sümaiwa sünain ne'nnüin amüin natüma na jutuushikanairua. Otta jiakana so'u tü ka'i mülieenakat o'u jia sütüma wayuu, talata jia süka süpüshua jaa'in, süka jütüjaain naa'u chi Maleiwakai sünain nüsülajüinjatüin kasa anashaatakat jümüin chaa iipünaa eere nia”, nümakalaka Jesús namüin. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("LK6_24","072_6_24","LUK","6","24","24","Aashajaashi joo Jesús namüin na wayuukana napüshua: “Na wayuu eekana washirüin ja'aka, ‘Aisha'ajaa’, meena naya, süka kasalajaneerüin namüin tü mojusü naa'inrakat. Mayaasüje talatüin naa'in joolu'u sümaa washirüü ne'e, mojeerü naa'in so'uweena wane ka'i. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("LK6_25","072_6_25","LUK","6","25","25","Je na wayuukana eekana emirain ja'aka maa'ulu yaa, mojeerü ma'i naa'in, süka aijeerüin jamü namüin. Otta na asirajakana, ‘Aisha'ajaa’, meena naya, süka na'yalajeenain saalii mojuu aa'in. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("LK6_26","072_6_26","LUK","6","26","26","Je jia kojutkana sütüma wayuu süpüshua, jalia jia talataja aa'in sütüma tia. Anakaja sotüle jaa'in nachiki na nünüikimaajanayaakana Maleiwa sümaiwa paala kojutkana sütüma tü jutuushikalüirua soo'opünaa naküjain alawaa. Otta no'ulu'u Maleiwa, mojutsalii naya”. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("LK6_27","072_6_27","LUK","6","27","27","Aashajaashi Jesús nüchikua namüin na nikirajüinkana no'upala na wayuukana napüshua: “Jia aapaakana tü tamakat, anashii aire jüpüla na jü'ünüükana, sümaa jükaaliijain naya, mayaashiije kanain jia naa'in. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("LK6_28","072_6_28","LUK","6","28","28","Je anashii jücheküle tü anasükat napüleerua na mojukana anüiki jümüin, sümaa jüchuntüin nümüin Maleiwa naa'u, mayaashiije e'rüliin wayumüin jümüin. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("LK6_29","072_6_29","LUK","6","29","29","Müleka süshe'etünüle ju'upünaa sütüma wayuu, anasü müleka nnojorule jüchekajüin shia. Shia anaka alu'u müleka jujununtaale süpüla süshe'etünüin tü wane. Je müleka süsütünüle tü jüshe'inkat, anasü müleka juu'ulaale tü wane'eya süpülaya. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("LK6_30","072_6_30","LUK","6","30","30","Je nümüin chi eekai che'ojaain kasa nümüin, jüsülaja nümüin. Je nümüin chi asütakai jükorolo juulia, nnojo jüsütüin süchikua nuulia. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("LK6_31","072_6_31","LUK","6","31","31","Anasü müleka jaa'inrüle tü anasükat sümüin wayuu, maa aka jücheküin saa'inreein tü anasükat jümüin. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("LK6_32","072_6_32","LUK","6","32","32","“Müleka aire ne'e jüpüla tü wayuu aikat apüla jia, ¿kasa anaka alu'u tia nu'upala Maleiwa? Na wayuukana napüshua, mayaashiije kaainjaraliin naya, aisü napüla wayuu aikat apüla naya. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("LK6_33","072_6_33","LUK","6","33","33","Je müleka jükaaliijale ne'e tü wayuu akaaliijakat jia, ¿kasa anaka alu'u nu'upala Maleiwa tia? Na wayuukana napüshua, mayaashiije kaainjaraliin naya, naa'inrüin tia. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("LK6_34","072_6_34","LUK","6","34","34","Je müleka jujuyaajirüle ne'e wayuu eekai sütüjain awalaajaa, ¿kasa anaka alu'u nu'upala Maleiwa tia? Shia saa'inraka ne'e wayuu süpüshua, mayaasüje kaainjaralüin. Najuyaajirüin süpüla suwalaajünüinjatüin süchikua. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("LK6_35","072_6_35","LUK","6","35","35","Alu'usa jiakana, anashii aire jüpüla na jü'ünüükana, maa aka naa'in chi Maleiwa Miyo'ushikai ma'i chakai iipünaa sünain kamaneein sümüin wayuu eekai kaainjalain, eekai nnojolüin saapüin analu'ut nümüin. Je müleka jükaaliijüle na jü'ünüükana sümaa jujuyaajirüin naya sünain nnojoliin jüchekajüin namüin süpüla nawalaajüinjatüin süchikua, nayaawateena aa'u jia sünain nüchooin jia Maleiwa. Je asülajüneena amüin jia wainma kasa anasü nütüma so'u wane ka'i. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("LK6_36","072_6_36","LUK","6","36","36","Anashii müleka jümüliajüle wayuu süpüshua, maa aka naa'in chi Jüshikai Maleiwakai sünain nümüliajüin shia”, nümakalaka Jesús namüin na nikirajüinkana. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("LK6_37","072_6_37","LUK","6","37","37","Aashajaashi Jesús nüchikua namüin na nikirajüinkana no'upala na wayuukana: “Anakaja müleka nnojorule jiyoujüin wane wayuu. Müleka jaa'inrüle tia, meeria jukuaippa nütüma Maleiwa. Anakaja müleka nnojorule jaapüin shikii wane wayuu. Müleka jaa'inrüle tia, meeria jukuaippa nütüma Maleiwa. Shia anaka alu'u müleka motüle jaa'in saainjala wayuu eekai kaainjalain juulia, süpüla motüinjatüin naa'in Maleiwa tü jaainjalakat nuulia. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("LK6_38","072_6_38","LUK","6","38","38","Anashii müleka jüsülajüle sümüin wayuu eekai che'ojaain kasa sümüin. Je tü che'ojaakat jümüin, asülajüneerü nütüma chi Maleiwakai sünain wainmashaateerüin shia. Akaajaa müleka matüjüinre asülajaa jia sümüin wayuu, meeria jukuaippa nütüma Maleiwa. Masülajuujeena amüin jia”, nümakalaka Jesús namüin. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("LK6_39","072_6_39","LUK","6","39","39","Ekirajüshi joo Jesús süka sukuaippa tü kasa e'nnakat sainküin mma: “Müleka nu'uninnüle wane wayuu eekai mo'uin nütüma wane eekai mo'uinya, eeshii süpüla nojunuujiraain sulu'u ishi. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("LK6_40","072_6_40","LUK","6","40","40","Wane wayuu, nüshatapa tü ekirajünakat anain nütüma chi ekirajüikai, shieerü nikirajaka anain tü ekirajünakat anain nia paala”, nümakalaka namüin na nikirajüinkana. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("LK6_41","072_6_41","LUK","6","41","42","“Jia ayoojaakana waneepia na juwalayuukana, müshii aka jia naa'in wane wayuu eekai ni'rüin yarüttüsü sulu'u no'u chi nuwalakai sünain ‘Tawalaa, anashi tayu'rule tü yarüttüsükat sulu'ujee po'u’ sünain nümüin nümüin. Otta nnojotsü nütüjaain aa'u sünain eein wane sa'ata wunu'u sulu'u tü no'ukalia ma'i. Jiakana piamakana akuaippa, müleka juu'ulaale suulia kaainjalaa, juunteerü jii'iyatüin namüin na juwalayuukana sünain kaainjalain naya”, nümakalaka Jesús. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("LK6_43","072_6_43","LUK","6","43","43","Aashajaashi Jesús joolu'u nüchikua namüin na nikirajüinkana no'upala na wayuukana: “Wane wunu'u eekai shikaajünüin achoin, nnojotsü kachoin eekai mekaajuuin. Otta wane wunu'u eekai mekaajuuin süchon, nnojotsü kachoin eekai shikaajünüin. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("LK6_44","072_6_44","LUK","6","44","44","Müleka shi'nnüle süchon wane wunu'u, atüjaaneerü aa'u kasain kachoin. Tü süchonkot tü higuerakat, nnojotsü atpajünüin sünainjee wunu'u eekai keimsein, je tü uuwakat, nnojotsü atpajünüin sünainjee wunu'u eekai eein ne'e. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("LK6_45","072_6_45","LUK","6","45","45","Akaajaa naa'in wane wayuu eekai nüküjüin waneepia kasa anasü, watüjaa aa'ut sünain shiain sulu'uin naa'in tü anasükat, süka waapüin shia nüküjüin. Akaajasa wane wayuu eekai nüküjüin waneepia tü kasa mojusükot, watüjaa aa'ut sünain shiain sulu'uin naa'in tü mojusükat. Tü saashajaakat wane wayuu, shia tü ojuittakat sulu'ujee saa'in”, nümakalaka Jesús namüin. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("LK6_46","072_6_46","LUK","6","46","46","Aashajaashi Jesús nüchikua namüin sünain nüchiajaain naya: “ ‘Senyotkalee, kojutshi pia watüma’, ¿jamüshii jümaka'aka tamüin sünain nnojolüin jaa'inrüin tü taluwataakat anain jia? ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("LK6_47","072_6_47","LUK","6","47","47","Chi wayuu eekai nüntüin tanainmüin, sünain naapajüin tü tekirajakat anain, sünain naa'inrüin waneepia tü taluwataakat anain nia, ¿kasa maka aka nia? ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("LK6_48","072_6_48","LUK","6","48","48","Müshi aka nia naa'in wane wayuu eekai yalayalain süpüla aainjaa miichi. Nüpotüin tü mmakat süpüleerua tü nipiakat süpüla nükumajüinjatüin shia saa'u ipa. Je süntapa wane juya miyo'ushaata sünainmüin tü miichikat, nnojotsü ojuttüin shia, süka ichein ma'i sükumajia. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("LK6_49","072_6_49","LUK","6","49","49","Akaajasa chi wayuu eekai nnojolin naa'inrüin tü taluwataakat anain, müshia aka nia naa'in wane wayuu eekai matüjain süpüleerua aainjaa miichi. Nükumajüin tü miichikat saa'u mma ne'e sünain nnojolin nüpotüin tü mmakat süpüleerua tü nipiakat. Je süntapa wane juya miyo'ushaata sünainmüin tü miichikat, ojuttüsü shia”, nümakalaka Jesús namüin. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("LK7_1","072_7_1","LUK","7","1","1","Je keraapa nünüiki Jesús namüin na nikirajüinkana no'upala na wayuukana napüshua, o'unüshi sulu'umüin tü pueulokat Capernaum. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("LK7_2","072_7_2","LUK","7","2","2","Eeshi wane sülaülashi surulaat nnojoishi judíoin. Je chi nüchepchia kojutkai nütüma, ayuuishi, mayeinshi ma'i. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("LK7_3","072_7_3","LUK","7","3","3","Niasa'a chi sülaülashikai surulaat, naapüin nüchiki Jesús sünain niain atüjain eiyajaa wayuu. Nuluwataakalaka wane laülaayuushiikana naa'u na judíokana süpüla naashajaainjanain nümaa shii'iree niiyajeein chi nüchepchiakai. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("LK7_4","072_7_4","LUK","7","4","4","Shiasa nantapa na laülaayuushiikana nünainmüin Jesús, nachuntüin nümüin süka süpüshua naa'in sünain namüin nümüin: —Kojutshi ma'i chi sülaülashikai surulaat watüma. Anakaja müleka piiyajüle chi nüchepchiakai ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("LK7_5","072_7_5","LUK","7","5","5","süka alin ma'i waya judíokana nüpüla je süka naainjirüin wamüin tü ekirajüleekat —namakalaka nümüin Jesús. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("LK7_6","072_7_6","LUK","7","6","7","O'una müshija Jesús namaa. Otta yaa pejemüin sünain nipia chi sülaülashikai surulaat, nüpanapajakalaka Jesús wane nütünajutüirua chi laülaashikai ajütünakat nünainmüin süpüla naküjainjatüin nünüiki nümüin: “Ekirajüikalee, nnojoishi taya o'unüin pünainmüin, süka nnojolin kasajachin taya pümüin, saa'in tamüin. ¿Jamakuaippalinjachika joo süpüla tantajachin pünainmüin? Süka jamüin, laülaain pia saa'u ayuulii. Müleka püküjale ne'e wane pütchi, tatüjaa aa'ut sünain aneechin chi tachepchiakai sütüma tia ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("LK7_8","072_7_8","LUK","7","8","8","süka tatüjaain saa'u aluwataanaa maa aka tatüjaain saa'u aluwatawaa. Müleka tajütüle wane surulaat, o'unüshi. Müleka teenaküle nia, antüshi. Müleka taluwataale chi tachepchiakai, naa'inramaatüin motso'o tü taluwataakat anain nia”, müshii naya nümüin Jesús sünain naküjain nünüiki chi sülaülashikai surulaat. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("LK7_9","072_7_9","LUK","7","9","9","Oponojoosü ma'i naa'in Jesús sütüma tü nümakat chi sülaülashikai surulaat. Ajununtaashi joo sünain nümüin sümüin tü wayuukolüirua wattakat saalin eekat nümaa: —Miyo'utaaleeja'a nünoula chi sülaülashikai surulaat tanain. Nnojoishi eein wane makai aka naa'in sünain anoujaa tanain, ja'itakaja ne'e na'aka na wayuukana Israelkana —nümakalaka Jesús namüin. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("LK7_10","072_7_10","LUK","7","10","10","Nale'ejaakalaka joo na ajütünakana nipialu'umüin chi sülaülashikai surulaat sünain eein chi nüchepchiakai napüla. Anaichipa joo nia. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("LK7_11","072_7_11","LUK","7","11","11","Süchikijee tia, o'unüshi Jesús chamüin cha'aya eemüin wane pueulo kanüliasü Naín namaa na nikirajüinkana oo'ulaka watta saalin wayuu. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("LK7_12","072_7_12","LUK","7","12","12","Je nüntapa so'ulu'umüin tü pueulokat, eesü nüpüla wane wayuu oukta a'wayuuset sümaa wainma wayuu shipiajannuu. Ouktüichipa joo chi süchonkai waneeshika'iya sümüin. Alü'üjünüshi nia amuuyuupa'amüin. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("LK7_13","072_7_13","LUK","7","13","13","Shiasa ni'rapa chi Senyotkai tü wayuukot, nümüliajakalaka shia. —Nnojo pi'yalajüin, maachee —nümakalaka sümüin. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("LK7_14","072_7_14","LUK","7","14","14","Nürütkaakalaka joo Jesús nünainmüin chi ouktüshikai. Je ni'itaapa najapü sünain tü alü'üjiasükat, asha'walaashii joo na wayuukana alü'üjashiikana. —“Püsha'walaa, waa'iraa”, müshi taya müin —nümakalaka nümüin chi ouktüshikai. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("LK7_15","072_7_15","LUK","7","15","15","Otta müshia chi wayuukai, nojoyolookalaka sünain naashajaain. Otta Jesús, nümakalaka sümüin tü niikat: —Anii chi püchonkai. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("LK7_16","072_7_16","LUK","7","16","16","Ponusü ma'i naa'in na wayuukana tü ne'rakat. Je na'waajüin Maleiwa: —Anashikaiche ma'i chi nünüikimaajachikai Maleiwa antakai wa'akamüin —müshii waneeirua. Otta wane: —Antüichipa Maleiwa süpüla nükaaliijainjanain waya nüpüshikana —müshii. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("LK7_17","072_7_17","LUK","7","17","17","Je tü naa'inrakat Jesús nüka chi ouktüshikai, a'walakajaasü süchiki sütüma wayuu cha'aya sulu'u tü mmakat Judea je cha'aya sü'ütpünaa. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("LK7_18","072_7_18","LUK","7","18","18","So'u wane ka'i, wanaa sümaa püreesain Juan chi owoutisaajüikai, aküjünüsü nümüin natüma na nikirajüinkana süchiki süpüshua tü naa'inrakat Jesús. Neenakakalaka Juan piamashii na nikirajüinkana ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("LK7_19","072_7_19","LUK","7","19","19","sünain nuluwataain naya chamüin nünainmüin chi Senyotkai süpüla namüinjanain nümüin: “¿Shiimü'inya piain chi aluwataaushikai nütüma Maleiwa süpüla pu'tte'erüinjachin wayuu? ¿Nnojottaapa shiimüin?”. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("LK7_20","072_7_20","LUK","7","20","20","Shiasa nantapa na nikirajüinkana Juan nünainmüin Jesús, müshii naya nümüin: —Aluwataaushi waya pünainmüin nütüma Juan chi owoutisaajüikai süpüla wasakirüinjachin pia: “¿Shiimü'inya piain chi aluwataaushikai nütüma Maleiwa süpüla pu'tte'erüinjachin wayuu? ¿Nnojottaapa shiimüin?” —namakalaka. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("LK7_21","072_7_21","LUK","7","21","21","Je so'u ka'ikalüirua tia, eiyajünüsü wayuu watta saalin nütüma, wayuu eekai müliain sütüma ayuulii je eekai kale'eru'uin yolujaa. Je wayuu wainma eekai mo'uin, ko'usü nütüma. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("LK7_22","072_7_22","LUK","7","22","22","Je sükajee tia, asouktüshi joo Jesús namüin na nüjünalakana Juan: —Aa, shiimüin tayain chi aluwataaushikai nütüma Maleiwa süpüla to'tte'erüinjachin wayuu. Ju'una jümata jüchikua jüküjaiwa nümüin Juan tü ji'rakat je tü jaapakat achiki. Tü wayuu eekai mo'uin, ko'usü. Tü eekai masa'ain, kasa'asü. Tü eekai saja'ttüin süta, ashatüsü tü sütakat. Tü eekai mache'ein, kache'esü. Tü eekai ouktüin, oso'iraasü saa'in. Je tü eekai müliain, aküjüna amüinrü tachiki tayakai chi O'tte'erüikai. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("LK7_23","072_7_23","LUK","7","23","23","Anata'aleeshija'a ma'i chi wayuu eekai nnojolüin nuu'ulaain suulia anoujaa tanain sütümajee tü alatakat nümüin —nümakalaka Jesús namüin. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("LK7_24","072_7_24","LUK","7","24","24","Shiasa'a no'unapa na nüjünalakana Juan, o'ttüshi Jesús sünain aküjaa nüchiki Juan sümüin tü wattakat saalin wayuu: “Soto jaa'in wanaa sümaa nuwoutisaajüin Juan chaa isashiipa'a. ¿Kasa ju'unaka ee'iree eemüin nia? ¿Süpüla ji'rüinjachin wane wayuu eekai nnojolin lotüin sünain anoujaa? Nnojo. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("LK7_25","072_7_25","LUK","7","25","25","¿Süpüla ji'rüinjachin wane wayuu washirü eekai kashe'in kuluulu anasü? Nnojo. Na wayuu washinnuukana, na anakana ashe'in, kepiashii naya sulu'u nipia chi sülaülashikai mma, nnojoishii kepiain chaa eere maa'inyatuulin mma. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("LK7_26","072_7_26","LUK","7","26","26","Shiimüin sünain ju'unüin chamüin süpüla ji'rüinjachin wane nünüikimaajachi Maleiwa. Je alana'aleeshia ma'i nia sünain kojutüin nütüma Maleiwa noulia na waneeinnua süka niain chi aapirakai wayuu sünain tantajachin tayakai. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("LK7_27","072_7_27","LUK","7","27","27","Nia chi ashajünakai achiki paala sünain nümüin chi Maleiwakai nümüin chi Nüchonkai sünain maa: ‘Taluwataajeechi chi pünüliamaajachikai püpüleerua süpüla naapirüinjatüin tü wayuukolüirua sünain püntajachin sa'akamüin. Yapainjatü nütüma tü wayuukolüirua süpüla saapajüin pünüiki’, müsü tü ashajuushikat. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("LK7_28","072_7_28","LUK","7","28","28","Shiimüin tü tamakat jümüin, yaa sa'aka wayuu maa'ulu yaa, alana'aleeshia ma'i Juan sünain kojutüin nütüma Maleiwa suulia tü wayuukolüirua süpüshua. Otta na wayuu anoujashiikana tanain, mayaasüje nnojoliin kojutüin joolu'u sütüma wayuu, alana'aleejeeria tü nojutkat so'uweena wane ka'i suulia tü nujutkat Juan maa'ulu yaa. Shia süka laülaweenain naya cha'aya eere nuluwataain Maleiwa”, nümakalaka Jesús. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("LK7_29","072_7_29","LUK","7","29","29","Napüshua na wayuu aapakana tü nümakat Jesús, je na okotchajüliikana neerü nümüin chi sülaülashikai mma, süka owoutisaajuushin naya nütüma Juan, müshii naya: “Anasü ma'i tü nuluwataakat anain waya Maleiwa”. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("LK7_30","072_7_30","LUK","7","30","30","Akaajasa na fariseokana namaa na karalouktamaajanakana, na nnojoliikana owoutisaajünüin nütüma Juan, nayouktüin tü nüchekakat chi Maleiwakai napüleerua. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("LK7_31","072_7_31","LUK","7","31","31","Nümakalaka Jesús namüin na ayouktakana nünüiki: “¿Kasa maka aka naa'in na wayuu ka'akakana jia, na ayouktakana tanüiki? ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("LK7_32","072_7_32","LUK","7","32","32","Nnojoishii jia talatüin tamaa, süka nnojolin taa'inrüin tü jüchekakat tapüleerua. Müshii aka jia saa'in tepichi eekai namüin namüin na natünajutkana saaliijee nnojoliin nashaitteein namaa: ‘Ja'itaina amaasijaayaain waya, nnojoliishii jia oyonnojoyaain sütüma. Je ja'itaina mojuyaain waa'in sünain ee'irajaa, nnojoliishii jia a'yalajayaain sütüma’, müshii na tepichikana. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("LK7_33","072_7_33","LUK","7","33","33","Müshii aka jia saa'in tepichi, saa'u ‘Kale'eru'ushi nia yolujaa’ jümüin nümüin Juan chi owoutisaajüikai sünain jiyouktüin nünüiki, süka nnojolin ni'rajaain mi'iraa je süka nnojolin nüsüin wanaa jümaa. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("LK7_34","072_7_34","LUK","7","34","34","Otta jünüiki tamüin tayakai, chi Shipayakai Wayuu, süka te'rajaain mi'iraa sümaa wayuu: ‘Wayuu kasa ale'echi nia, sütünajut tü okotchajütkalüirua neerü nümüin chi sülaülashikai mma, sütünajut tü kaainjaratkalüirua’, müshii jia tamüin sünain jiyouktüin tanüiki. Shiimüin tü tamakat, müleka nnojorule taa'inrüin süpüshua tü jüchekakat, nnojoleena jia talatüin tamaa. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("LK7_35","072_7_35","LUK","7","35","35","Otta chi wayuu eekai shiimüin sünain nünoujain nünain Maleiwa, nütüjaweerü aa'u sünain shiimüin tü taküjakat nümüin”, nümakalaka Jesús sümüin tü wayuukolüirua. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("LK7_36","072_7_36","LUK","7","36","36","Eenajinnüshi Jesús sünain wane ekawaa nipialu'u wane wayuu fariseo kanüliashi Simón. Nu'unakalaka. Shiasa nüntapa chamüin cha'aya, nüikkalaakalaka sünain tü ekawaakat. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("LK7_37","072_7_37","LUK","7","37","37","Je wane jierü kaainjarat shipiajatü cha'aya, sütüjaapa naa'u Jesús sünain nikaain nipialu'u chi fariseokai, süntakalaka nünainmüin süpüla shi'rüinjachin nia. Alü'üjasü wane maraaja akumajuushi süka ipa kanüliasü “alabastro”, kalu'usü “perfume”. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("LK7_38","072_7_38","LUK","7","38","38","Asha'walaasü shia nüchiiruajee Jesús sü'ütpa'a nuu'ui sünain shi'yalajüin sünain süshorottirüin tü su'wüirakat saa'u. Süla'ajaakalaka shia süka su'wala. Shipesutkalaka shia sünain shi'yotüin tü perfumekat saa'u. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("LK7_39","072_7_39","LUK","7","39","39","Otta chi fariseokai eenajitkai Jesús, müsü naa'in nüle'eru'u: “Je chira, müleka niale wane chi nünüikimaajachikai Maleiwa, niyaawatüinje tü jierü epettakat nia, nütüjaa aa'uluje sukuaippa sünain kaainjaralüin shia, je niyouktüinje sümüin tü saa'inrakat nüka”. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("LK7_40","072_7_40","LUK","7","40","40","Otta Jesús, süka nütüjaain saa'u tü jülüjakat naa'in, müshi nia nümüin: —Simón, anashi taküjale pümüin süchiki wane kasa. —Anakaja, Ekirajüikalee. Püküja maala tamüin —nümakalaka nümüin. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("LK7_41","072_7_41","LUK","7","41","41","Nümakalaka Jesús: —Eeshi wane wayuu a'anapitshi nünneetse. Nujuyaajirüin piamashii wayuu. Wainma neerü tü najuyaalakat: 500 “denario” tü nujuyaalakat wane. Oo'ulaka chi wane, ajuyaajüshi ja'rai shikii “denario”. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("LK7_42","072_7_42","LUK","7","42","42","Otta na nujuyaajitkana, naja'ttirüin tü neerü najuyaalakat. Isasü nachiki nawalaajüin süchikua nümüin chi a'anapitshikai naya. Otta niakai, nuu'ulaain tü nünneetsekat napüla —nümakalaka Jesús. Nüsakinnakalaka joo Simón nütüma: —¿Jaraleechi, saa'in pümüin, aika ma'i apüla chi a'anapitshikai neerü? ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("LK7_43","072_7_43","LUK","7","43","43","Asouktüshi Simón: —Niataa chi wayuu oo'ulaanakai wainma ojuyaala —müshi. —Pütchi lotüsü tü püsouktakat aka —nümakalaka Jesús nümüin. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("LK7_44","072_7_44","LUK","7","44","44","Niirakaakalaka Jesús sünainmüin tü jietkat sünain ayatüin naashajaain nümüin Simón: —Piakai, nnojoishi kamaneein tamüin sümaa aapüin wüin su'lojia too'ui tantaiwa'aya pipialu'umüin. Alu'usa shiakat, süshorottirüin su'wüira saa'u too'ui sünain süla'ajaain shia süka su'wala. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("LK7_45","072_7_45","LUK","7","45","45","Piakai, nnojoishi püpesujüin taya wanaa sümaa püsaküin taya tantaiwa'aya. Alu'usa shiakat, moo'ulaainyülia suulia epesujaa too'ui. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("LK7_46","072_7_46","LUK","7","46","46","Piakai, nnojoishi kamaneein tamüin sümaa o'yotoo seita saa'u tekii. Alu'usa shiakat, shi'yotüin “perfume” saa'u too'ui süpüla shii'iyatüin sünain kojutüin taya sütüma. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("LK7_47","072_7_47","LUK","7","47","47","Ja'itairü wainmain paala tü saainjalakat, saa'u aliichipain taya süpüla süka süpüshua saa'in, atüjaana aa'ulu sünain motüitpain taa'in saainjala. Akaajasa piakai, nnojoishi alin taya püpüla süka süpüshua paa'in, maa aka alin taya süpüla tü jietkat, süka nnojolin che'ojaain motüin taa'in paainjala paajüin —nümakalaka Jesús nümüin Simón. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("LK7_48","072_7_48","LUK","7","48","48","Nümakalaka joo Jesús sümüin tü jietkat: —Motüitpa taa'in paainjala. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("LK7_49","072_7_49","LUK","7","49","49","Otta na wayuukana ekaashiikana wanaajiraa nümaa, aashajaajiraashii naya: —Atak. Motüsü naa'in saainjala wayuu naajüin. ¿Jarai wayuu atüjaka süpüleerua tia? —müshii naya sünain nayoujüin Jesús. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("LK7_50","072_7_50","LUK","7","50","50","Otta nünüiki Jesús sümüin tü jietkat: —O'tte'ennüitpa pia süka pünoujain tanain. Anasü müleka pu'unüle sünain anain paa'in —nümakalaka sümüin. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("LK8_1","072_8_1","LUK","8","1","1","Shiasa süchikijee tia, o'unüshi Jesús sulu'upünaa tü pueulokat süpüshua. Aküjüshi nia tü pütchi anasükat sümüin wayuu, süchiki nukuaippa Maleiwa sünain aluwatawaa. Je na Aluwataaushikana, na polooshiikana piammüin, o'unüshii naya nümaa. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("LK8_2","072_8_2","LUK","8","2","2","Otta namaa nayakana, o'unüshii wane jieyuu eiyajünakana nütüma Jesús oo'ulaka na ayu'nnakana oulia yolujaa. Eesü María Magdalena, tü ayu'nnakat ale'eru'ujee akaratshisü yolujaa. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("LK8_3","072_8_3","LUK","8","3","3","Eesü Juana, nu'wayuuse Chuza chi laamakai sulu'u nipia Herodes chi sülaülashikai mma. Je eesü Susana oo'ulaka wane jieyuu wainma. Nakaaliijain na jieyuukana Jesús je na nikirajüinkana süka tü nawashirüinkat. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("LK8_4","072_8_4","LUK","8","4","4","So'u wane ka'i, antapaatasü wayuu watta saalin nünainmüin Jesús sulu'ujee tü pueulokat süpüshua. Ekirajüshi joolu'u nia sünain wane kasa süka sukuaippa tü kasa e'nnaajünakat sainküin mma. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("LK8_5","072_8_5","LUK","8","5","5","Müshi nia namüin: “Eetaashi wane wayuu apünajüi. O'unüshi sulu'umüin tü niyüüjasekat sünain nijinain tü nuwaüyekat. Eesü waüyee ejituukat sulu'u wopu eepünaale süliikatünüin aa'u sütüma wayuu, eere shiküin shia wuchii. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("LK8_6","072_8_6","LUK","8","6","6","Eesü ejituukat eere arülain mma saa'u ipa. Shiasa susotapa, ajulujaasü süka josoin tü mmakat. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("LK8_7","072_8_7","LUK","8","7","7","Eesü ejituukat sa'aka mojuui eekai keimsein. Shiasa süsotapa, ouktüsü tü pünajütkat sütüma tü mojuuikat. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("LK8_8","072_8_8","LUK","8","8","8","Alu'usa wane waüyeekat, ejituushi saa'u mma anasü. Asotüsü, emiyo'ulaasü sünain wattain saalii süchon, maa aka poloo shikii süchon sünainjee waneesia so'u”, müshi joo Jesús sümüin tü wayuukolüirua. Je kettaapa nünüiki Jesús, “Chi eekai nüshateein tanüiki, anasü jülüjüle naa'in süpüla niyaawatüinjatüin saa'u tü tekirajakat anain”, nümakalaka sünain emetuluin nünüiki namüin. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("LK8_9","072_8_9","LUK","8","9","9","Otta na nikirajüinkana Jesús: “Pikirajüinapa waya sünain wane kasa süka sukuaippa tü kasa e'nnaajünakat sainküin mma. ¿Jamalu'ut tü püküjakat wamüin?”, namakalaka nümüin. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("LK8_10","072_8_10","LUK","8","10","10","Asouktüshi Jesús: “Nnojotsü atüjaanüin aa'u paala süchiki nukuaippa Maleiwa sünain aluwatawaa. Otta müshia joolu'u, o'ttüichipa taya sünain tee'iyatüin shia jümüin jiakana tekirajüinkana. Otta na wane wayuukanairua, tekirajüin naya waneepia süka sukuaippa tü kasa e'nnaajünakat sainküin mma, süpüla keraainjatüin tü ashajünakat paala, tü münakat wamüin: ‘Ja'itaka'a neirakaain sümüin tü kasa anasü taa'inrakat, je ja'itaka'a naapüin tü kasa anasü taküjakat achiki, nnojoleerü nayaawatüin aa'u tü tekirajeekat anain naya’ ”, nümakalaka Jesús namüin. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("LK8_11","072_8_11","LUK","8","11","11","Nii'iyatakalaka joo Jesús namüin sünain jamalu'ulüin tü nüküjaitpakat sümüin tü wayuukolüirua süka sukuaippa tü kasa e'nnaajünakat sainküin mma. Müshi nia namüin: “Tü waüyeekat, shia nünüiki Maleiwa. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("LK8_12","072_8_12","LUK","8","12","12","Je tü waüyee ejituukat eepünaale süliikatünüin aa'u sütüma wayuu, shia nakuaippa na wayuu eekai naapüin ne'e nünüiki Maleiwa sünain süsütünamaatüin tü pütchikat noulia nütüma Satanás suulia nanouja'alüin sünain süpüla no'tte'ennüinjanain nütüma Maleiwa. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("LK8_13","072_8_13","LUK","8","13","13","Je tü ejituukat eere arülain mma saa'u ipa, shia nakuaippa wayuu eekai naapüin sümaa talataa aa'in nünüiki Maleiwa aküjünakat namüin. Müshii aka naya saa'in tü pünajüt ajulujaakat. Anoujashii naya motso'o ne'e. Otta ne'rapa müliaa sünainjee tü nanoulakat, oo'ulaa müshiija suulia anoujaa. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("LK8_14","072_8_14","LUK","8","14","14","Je tü ejituukat sa'aka mojuui eekai keimsein, shia nakuaippa wayuu eekai naapüin nünüiki Maleiwa sünain malaüle'erüin naa'in sünain anoujaa, sükajee ayatüin naya shapaain naa'in naa'ujiraa shii'iree washirüü je shii'iree emi'ijaa. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("LK8_15","072_8_15","LUK","8","15","15","Otta tü waüyee ejituukat saa'u mma anasü, shia nakuaippa na wayuu eekai naapüin nünüiki Maleiwa sümaa naapaain shia süka süpüshua naa'in. Lotüshii ma'i naya sünain anoujaa waneepia sütüma. Je maa aka tü pünajütkat saa'u mma anasü sünain wainmain süchon, koo'omüinsü namüin na wayuukana aa'inraa kasa anasü, süka nachecherüin naa'in sünain anoujaa”, nümakalaka Jesús namüin. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("LK8_16","072_8_16","LUK","8","16","16","Aashajaashi joolu'u Jesús namüin nüchikua: “¿Jalasü e'itaanüin wane rampara chuwatüle? ¿E'itaanüsü suupünaa wayeeta? ¿E'itaanüsü suupünaa türoojo? Nnojotsü anain tia. Anasü shi'itaanüle iipünaa eere süpülee luusa, süpüla shi'nnüinjatüin tü suwaralakat sütüma wayuu eekai shikerolüin. Müsüya aka tü nüchikikat chi Maleiwakai. Nnojotsü anain müleka sunujunnule suulia wayuu. Shia anaka alu'u müleka süküjünüle sümüin wayuu süpüshua sünain shikirajünüinjatüin sünain. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("LK8_17","072_8_17","LUK","8","17","17","Müleka sunujunnule wane kasa, eweeteerü süchikua. Müsüya aka tü nüchikikat chi Maleiwakai. Ja'itairü nnojolüin aküjünüin paala sümüin wayuu sainküin mmakat süpüshua, aküjüneerü joolu'u sümüin. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("LK8_18","072_8_18","LUK","8","18","18","Je sükajee tia, anashii müleka eere jaa'in sünain tü pütchi jaapakat. Chi wayuu eekai jülüjain naa'in tü shiimainkat ekirajünakat anain nia, ekirajüneechi nia soo'omüin. Akaajasa chi eekai nnojolüin kasajatüin nümüin tü shiimainkat, asütüneerü nuulia tü ekirajünakat anain nia paala”, nümakalaka Jesús namüin. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("LK8_19","072_8_19","LUK","8","19","19","Je joolu'u, antüsü tü niikat Jesús oo'ulaka na nimüliayuukana süpüla naashajaainjanain nümaa. Otta isasü nachiki arütkawaa nünainmüin, süka wainmain wayuu yaa nü'ütpa'a. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("LK8_20","072_8_20","LUK","8","20","20","Naapinnakalaka Jesús: —Naa tü püikat anooipa'a oo'ulaka na puwalayuukana. Aashajaweeshii pümaa —nümünakalaka. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("LK8_21","072_8_21","LUK","8","21","21","Asouktüshi Jesús: —Tü wayuu “teikat” je na wayuu “tawalayuukana” tamüinjanakana amüin, naya na eekai naapüin tü nünüikikat Maleiwa sünain naa'inrüin waneepia tü nuluwataakat anain —nümakalaka Jesús namüin. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("LK8_22","072_8_22","LUK","8","22","22","So'u wane ka'i, müshi Jesús namüin na nikirajüinkana: —Anashii wo'unüle waneemüin sa'ata tü palaakat. O'otoo müshiija'a joo naya sulu'u tü anuakat sünain no'unüin. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("LK8_23","072_8_23","LUK","8","23","23","Je süma'inru'u waraittüin tü anuakat shirokupünaa tü palaakat natüma na nikirajüinkana, atunküshi Jesús. Anta müsia joo wane wawai nanainmüin sünain shi'yotüin palaa sulu'umüin tü anuakat. Pejeirü süpüla shimerojooin tü anuakat shiinalu'umüin tü palaakat. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("LK8_24","072_8_24","LUK","8","24","24","Narütkaakalaka na nikirajüinkana nünainmüin, —Ekirajüikalee, püchijiraa maala. Ouktüshii taa waya —namakalaka nümüin. Nüsha'walaakalaka Jesús sünain nüchiajaain tü wawaikat sümaa tü palaa ko'ontakat nanainmüin. Ejimalaa müsia joo tia sütüma nünüiki. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("LK8_25","072_8_25","LUK","8","25","25","Nümakalaka Jesús namüin na nikirajüinkana: —¿Nnojotsü jünoujüin paala sünain to'tte'erüinjanain jia suulia tü wawaikat? —müshi nia namüin. Eimolojooshii ma'i naya sümaa naashajaajiraain sünain namüin: —¿Jaraikai wayuukai chii, kache'ekai amüin wawai oo'ulaka tü palaakat? —müshii naya, süka ponüin ma'i naa'in tü ne'rakat. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("LK8_26","072_8_26","LUK","8","26","26","Antüsü joolu'u tü anua kalu'ukot Jesús namaa na nikirajüinkana waneemüin sa'ata palaakat chejee Galileajee. Je cha'aya, kepiasü wane wayuuirua kanüliajüsü Gadareno. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("LK8_27","072_8_27","LUK","8","27","27","Nüshakatapa Jesús sulu'ujee tü anuakat, eejachi nüpüla wane wayuu kale'eru'ushi yolujaa. Kepiashi chi wayuukai paala sulu'u tü pueulokat. Akaajasa joolu'u nia, kepiashi amuuyuupa'a sünain mashe'inkuu nümüin. Kakaliaichi sünain nnojolin kepiain nia sulu'u miichi. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("LK8_28","072_8_28","LUK","8","28","29","Je süntaiwa'aya tü yolujaakalüirua nünain, ako'ojinnüshi nia sütüma wayuu. Otta ja'itaichi ako'ojünüin nia süka kaleena, nü'tsouktüin tia sünain nu'uninnüin sütüma tü yolujaakat eemüinre isashiipa'a. Arütkaashi joolu'u chi wayuukai nünainmüin Jesús sünain nüsapainyo'ukain nümülatu'umüin. Otta müshia Jesús, nümaja amüinrü tü yolujaakat süpüla sujuittüinjatüin nüle'eru'ujee chi wayuukai. Emetutsü joo sünüiki tü yolujaakat nüle'eru'ukat chi wayuukai sünain sümüin: —Jesúsuu, Nüchonka'iya Maleiwa Miyo'ushikai ma'i, ¿jamüinjatü takuaippa pütüma? Nnojo e'rülin wayumüin pia tamüin —sümakalaka wainmatua nümüin. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("LK8_30","072_8_30","LUK","8","30","30","—¿Kasaichi pünülia? —nümakalaka Jesús sümüin. —Watta saalii, münüshii waya —sümakalaka nümüin Jesús. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("LK8_31","072_8_31","LUK","8","31","31","Namakalaka joolu'u na yolujaakana yaakana nüle'eru'u chi wayuukai: —Nnojo püjütüin waya wattamüin shiinalu'umüin mmakat eere müliain weinshi tü wapüshikalüirua —müshii naya wainmatua nümüin Jesús. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("LK8_32","072_8_32","LUK","8","32","32","Eejatü wane püülüküirua ekajaain cha'aya saa'u wane namüna. Nachuntüin na yolujaakana wainmatua nümüin Jesús shii'iree najütünüin süle'eru'umüin tü püülükkalüirua. —Ju'una jümaarüleen —nümakalaka Jesús namüin. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("LK8_33","072_8_33","LUK","8","33","33","Ojuitta müsüja tü yolujaakalüirua nüle'eru'ujee chi wayuukai sünain shikerolüin süle'eru'umüin tü püülükkalüirua. Apantajaayaa müsü tü püülükkalüirua saa'ujee tü namünakat shirokumüin tü palaakat. Oo'uwo'utkalaka shia süpüshua. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("LK8_34","072_8_34","LUK","8","34","34","Na arüleejüliikana tü püülükkalüirua ne'rapa tü alatakat sümüin, apantajaashii naya sulu'umüin tü pueulokat je sainküin mma sünain aküjaa süchiki. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("LK8_35","072_8_35","LUK","8","35","35","Otta na wayuu aapakana nanüiki, o'unüshii naya sünain e'rajawaa tü aküjünakat achiki namüin. Je nantapa nünainmüin Jesús, ne'rüin chi wayuukai ojuittinna ouliachikai yolujaa, sünain kashe'inchipain nia, otta nnojolichipain mamainnain, sünain joyotüin nü'ütpa'a Jesús. Eimolojooshii naya ne'rapa nia. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("LK8_36","072_8_36","LUK","8","36","36","Otta na wayuu eejanakana wanaa sümaa niiyajünüin chi wayuukai, naküja achikichi nia sümüin tü antüsükalüirua. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("LK8_37","072_8_37","LUK","8","37","37","Je napüshua na wayuu Gadarenokana, süka mmolüin ma'i naya, nachuntüin ma'i nümüin Jesús süpüla nu'unüinjachin noulia. Je wanaa sümaa no'otooin Jesús sulu'umüin tü anuakat süpüla ale'ejaa Galileamüin, ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("LK8_38","072_8_38","LUK","8","38","38","arütkaashi joo chi ojuittinna ouliachikai yolujaa nünainmüin shii'iree nu'uneein nümaa. Otta müshia Jesús, niyouktüin süchiki nümaainjachin nia, sünain nümüin nümüin: ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("LK8_39","072_8_39","LUK","8","39","39","—Anashi püle'ejüle püchikua pipialu'umüin sünain püküjain süchiki tü kasa anasü naa'inrüitpakat chi Maleiwakai pümüin. Ale'ejaashi joo chi wayuukai pueulopa'amüin sünain aküjaa sümüin wayuu süpüshua süchiki tü kasa anasü naa'inrüitpakat Jesús nümüin. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("LK8_40","072_8_40","LUK","8","40","40","Shiasa nüle'ejapa Jesús Galileamüin, eesü wayuu wainma a'atapajüsü nia. Je talatüsü saa'in nüntapa. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("LK8_41","072_8_41","LUK","8","41","42","Je na'aka na wayuukana, eeshi wane wayuu kanüliashi Jairo, wane laülaashikai sulu'u tü ekirajüleekat tü judíokolüirua. Ayuuisü nüchon, waneesüchon shia nümüin, polooirü piammüin juya suuyase. Amotsojünüsü saa'in sütüma tü ayuulii sünainkat. Anta müshija'a nia sünain nüsapainyo'ukain nümülatu'umüin Jesús, sünain nüchuntüin wainmatua nümüin süpüla nu'unajachin nipialu'umüin süpüla niiyajüinjatüin tü nüchonkot. Je sünain nu'unüin Jesús nipialu'umüin Jairo, eesü wayuu watta saalin sünain yentaawain shia nümaa. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("LK8_43","072_8_43","LUK","8","43","43","Je sa'aka tü wayuukolüirua, eesü wane wayuu ayuuisü. Polooirü piammüin juya amülain isha sümüin waneepia. Mepiirü shia, ja'itairü saapüin sünneetse süpüshua sümüin tottoolu. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("LK8_44","072_8_44","LUK","8","44","44","Sülü'ülaakalaka tü wayuukot nüchiirua Jesús shii'iree shipetteein sot nüshe'in. Je shipettapa shia, anaitpa, nnojolüitpa amülain isha sümüin. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("LK8_45","072_8_45","LUK","8","45","45","—¿Jarat epettaka tashe'in? —nümakalaka joo Jesús. Otta tü wayuukolüirua süpüshua, ko'utüsü ne'e nuulia. Nümakalaka joo Pedro: —Senyotkalee, ¿jamüshikai pia? Wainma wayuu chentaawain pümaa. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("LK8_46","072_8_46","LUK","8","46","46","Nümakalaka Jesús: —Nnojo. Eesü wane epettakat tashe'in, süka tayaawatüin saa'u anaitpain tatüma wane wayuu —müshi nia. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("LK8_47","072_8_47","LUK","8","47","47","Je sütüjaapa saa'u tü jietkat sünain nüliratüin naa'in shia, arütkaasü shia nünainmüin sünain süsapainyo'ukain nümülatu'umüin sünain shapashapatüin saa'in. Je su'upala tü wayuukolüirua süpüshua, aküjüsü shia nümüin Jesús sünain shiain epettüin tü nüshe'inkat je sünain anaitpain shia nütüma. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("LK8_48","072_8_48","LUK","8","48","48","Nümakalaka Jesús sümüin: —Nii waa'iraa, anaitpa pia süka pünoujain tanain. Anasü pu'unüle sünain anain paa'in. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("LK8_49","072_8_49","LUK","8","49","49","Wanaa sümaa naashajaain Jesús sümaa tü jietkat, nüntakalaka joo wane wayuu nipialu'ujeejachi Jairo chi laülaashikai sulu'u tü ekirajüleekat, sünain nümüin nümüin: —Ouktüitpa tü püchonkot. Puu'ulaa suulia peenajaain chi Ekirajüikai. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("LK8_50","072_8_50","LUK","8","50","50","Naapapa Jesús nünüiki chi wayuukai, nümakalaka nümüin Jairo: —Nnojo piyo'ujaain aa'in. Pünouja ne'e tanain süpüla anainjatüin tü püchonkot. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("LK8_51","072_8_51","LUK","8","51","53","Shiasa nüntapa Jesús nipialu'umüin Jairo, eesü wane wayuuirua a'waatüin ma'i shi'iralu'u saalii tü jintutkot. —Nnojo ji'yalajüin. Tü jintutkot, nnojotsü ouktüin, atunküsü ne'e —nümakalaka Jesús sümüin. Süsirajakalaka tü wayuukolüirua nüka Jesús, süka natüjaain saa'u sünain ouktüin shia. Nikerotitkalaka joo Jesús palitchon wayuu ne'e sulu'umüin tü miichikat: Pedro, Jacobo, Juan, oo'ulaka chi süshikai tü jintutkot je tü shiikat. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("LK8_54","072_8_54","LUK","8","54","54","Naapaakalaka joo Jesús sajapü tü jintutkot sünain nümüin sümüin: —Püchijiraa maala, Tachee. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("LK8_55","072_8_55","LUK","8","55","55","Suso'iraakalaka aa'in tü jintutkot sünain süsha'walaamaatüin. Shiasa süchikijee tia, —Anasü müleka shikinnüle —müshi Jesús. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("LK8_56","072_8_56","LUK","8","56","56","Ponusü ma'i joo naa'in chi süshikai je tü shiikat. Otta Jesús, —Nnojo jüküjüin sümüin wayuu süchiki tü taa'inrakat süka tü jüchonkot —müshi nia namüin. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("LK9_1","072_9_1","LUK","9","1","1","Shiasa süchikijee tia, nükotchajaakalaka Jesús na Aluwataaushikana polooshiikana piammüin sünain nümüin namüin: —Taapüin laülawaa joolu'u jümüin süpüla ayu'laa yolujaa süle'eru'ujee wayuu je süpüla eiyajaa wayuu eekai ayuulin. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("LK9_2","072_9_2","LUK","9","2","2","Ju'una jümata jiiyajaiwa wayuu eekai ayuulin, je ju'una jüküjaiwa sümüin wayuu süchiki nukuaippa Maleiwa sünain aluwatawaa. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("LK9_3","072_9_3","LUK","9","3","3","Nnojo jülü'üjüin jüchise: wunu'u jüshepü'üjia, jükatto'uise, jimia, jünneetse, je suwala'ata jüshe'in. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("LK9_4","072_9_4","LUK","9","4","4","Je jüntapa sulu'umüin wane pueulo, nnojoleerü jii'iratüin tü miichi jüntakat alu'u palajana. Waneeitpaleerü jüpülee süma'inru'u eein jia sulu'u tü pueulokot. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("LK9_5","072_9_5","LUK","9","5","5","Je müleka nnojoliire kapülain aa'inyüü jia sulu'u wane pueulo, ju'unamaata suulia sünain jo'otojooin tü mmakat sünainjee juu'ui jüma'ichikü shiyaawase jümüin: “Nnojotsü wasirüitpain eekai manoujüinyeein ale saa'in ne'e” —nümakalaka Jesús namüin. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("LK9_6","072_9_6","LUK","9","6","6","No'unakalaka joo na polooshiikana piammüin sulu'upünaa tü pueulokat süpüshua, sünain naküjain tü nüchikikat chi O'tte'erüikai sümüin wayuu je sünain neiyajüin wainma wayuu. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("LK9_7","072_9_7","LUK","9","7","7","Otta müshia Herodes, chi sülaülashikai mma, naapa achikichi Jesús sümaa süpüshua tü kasa naa'inrakat sainküin mmakat. “¿Jarai cheje eera nia?”, müsü naa'in nüle'eru'u süka nnojolüin wanaawain süküjala tü wayuukolüirua nüchiki. “Niataa Juan owoutisaajüikai oso'iraain aa'in”, müsü waneeirua. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("LK9_8","072_9_8","LUK","9","8","8","“Niataa Elías chi nünüikimaajachikai Maleiwa paala sümaiwa, eweetüin maa'ulu yaa”, müsü süküjala waneeirua. “Oso'iraataasü naa'in wane eekai nünüikimaajachin Maleiwa paala sümaiwa”, eesü makat. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("LK9_9","072_9_9","LUK","9","9","9","Otta Herodes sütüma tü naapakat achiki, ni'reekalaka ma'i Jesús. “¿Jarai cheje eera chi taapakai achiki? Nnojoijasa niain Juan nia. Tashottira anutpünaachinkasa chia”, majataasü naa'in. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("LK9_10","072_9_10","LUK","9","10","10","Ale'ejüshii joo na Aluwataaushikana polooshiikana piammüin nünainmüin Jesús sünain naküjain nümüin süchiki tü kasa naa'inrakat sainküin mma. Nümaakalaka joo naya sa'akajee tü wayuukolüirua eemüinre yüütüülin, peje sünain wane pueulo kanüliasü Betsaida. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("LK9_11","072_9_11","LUK","9","11","11","Otta tü wattakat saalin wayuu, su'unakalaka nüchiirua Jesús sütüjaapa naa'u sünain nu'unüin. Nürütkaakalaka joo shia süntapa nünainmüin, sünain niiyajüin eekai ayuulin. Je nüküjain namüin süchiki nukuaippa Maleiwa sünain aluwatawaa. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("LK9_12","072_9_12","LUK","9","12","12","Shiasa motsopa ka'ikat, na polooshiikana piammüin, süka mo'unüinyülia ne'rüin tü wattakat saalii wayuu, narütkaakalaka nünainmüin Jesús sünain maa: —Ekirajüikalee, yüü'üyütüüisü ma'i tü mmakat yaa. Anasü müleka püjütüleirua su'unaiwa sulu'umüin tü pueulokalüirua je sainküin shipia wayuu nachajaaiwa tü neküinjatkat je süpüla eeinjatüle sutunküin —namakalaka nümüin Jesús. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("LK9_13","072_9_13","LUK","9","13","13","—Jaapa jiakana neküin —nümakalaka Jesús namüin. Nasouktakalaka nümüin: —Ja'raisü pan je piamasü ne'e jime asijuushi eekat wama'ana. Ja'itakaje ne'e wo'unüin wayalajaain shiküin, isasia ne'e wachiki. Watta ma'i saalii tü wayuukolüirua —müshii naya. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("LK9_14","072_9_14","LUK","9","14","14","Eejana maa aka 5.000 tooloyuu sa'aka tü wayuukolüirua süpüshua sünain mayaawajuin na jieyuu oo'ulaka na tepichi eejanakana. —Anakaja müleka süikkalaale tü wayuukolüirua sünain ja'raiwalin shikii —nümakalaka Jesús namüin na nikirajüinkana. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("LK9_15","072_9_15","LUK","9","15","15","Naa'inrüin joo tü nuluwataakat anain naya. Aikkalaashii joo napüshua na wayuukana. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("LK9_16","072_9_16","LUK","9","16","16","Naapaakalaka joo Jesús tü ja'raisükat pan je tü piamasükat jime. Niirakaakalaka iipünaamüin sünain naapüin analu'ut nümüin Maleiwa saa'u. Nüshanaajakalaka joo shia süpüla nottonojüinjatüin na nikirajüinkana süka tü wayuukolüirua. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("LK9_17","072_9_17","LUK","9","17","17","Eküshii napüshuale'eya je emirashii sünainjee. Je süchikijee, okotchajünüsü tü napütaalakat, maa aka poloo piammüin katto'ui. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("LK9_18","072_9_18","LUK","9","18","18","Shiasa so'u wane ka'i, aashajaashi Jesús nümaa Maleiwa najuuna na nikirajüinkana. Je süchikijee, nüsakitkalaka joo naya: —¿Jarai taya saashin tü wattakat saalin wayuu? ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("LK9_19","072_9_19","LUK","9","19","19","Nasouktakalaka: —“Niataa Juan chi owoutisaajüikai”, müsü waneeirua. “Niataa Elías”, eesü makat. “Oso'iraataasü naa'in wane eekai nünüikimaajachin Maleiwa paala sümaiwa”, eesü makat ne'e —namakalaka nümüin. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("LK9_20","072_9_20","LUK","9","20","20","—Jama jiakana, ¿jarai taya jaajüin? —nümakalaka namüin. Nüsouktakalaka joo Pedro nümüin: —Pia Cristo, chi Nüneekajalakai Maleiwa süpüla o'tte'eraa wayuu. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("LK9_21","072_9_21","LUK","9","21","21","Nüchiajaakalaka joo Jesús naya suulia naküja'alüin nüchiki sümüin wayuu sünain niain Cristoin. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("LK9_22","072_9_22","LUK","9","22","22","Nüküjakalaka joo namüin süchiki tü alateetkat nümüin: —Tayakai, chi Shipayakai Wayuu, ja'ijaasü müliainjachin taya sünain tayouktünüinjachin natüma na laülaayuushiikana naa'u na judíokana, oo'ulaka natüma na laülaayuushiikana na'akajee na sacerdote judíokana, oo'ulaka natüma na karalouktamaajanakana. O'utinneechi aa'in taya natüma. Je so'u apünüin ka'i süchikijee tia, oso'ire'enneechi aa'in taya —nümakalaka namüin. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("LK9_23","072_9_23","LUK","9","23","23","Aashajaashi joo Jesús namüin na nikirajüinkana je sümüin tü wayuukolüirua süpüshua: —Chi wayuu eekai tamaweein, anakaja müleka nnojorule naa'inrüin tü nüchekakat ne'e nümüiwa. Shia anaka alu'u müleka naa'inrüle waneepia tü nüchekakat Maleiwa nüpüleerua, sümaa nnojolüin mmolüin sheema o'utinnaa aa'in saa'u noonooin sümaa tanüiki. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("LK9_24","072_9_24","LUK","9","24","24","Chi eekai niyouktüin taya süka naa'inmajiraweein nukuaippa suulia ouktaa, amülouijeerü nukuaippa süpüshua. Otta chi wayuu eekai naapajiraain nukuaippa süpüla ni'yataainjachin tamüin, mayaashije o'utüneechin aa'in sünainjee tia, ayateechi o'tte'ennüin tatüma. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("LK9_25","072_9_25","LUK","9","25","25","Maja'a aka chi eekai niyouktüin taya süka washireein nia, nnojoleerü shiain amülouleerüin ne'e tü nuwashirüinkat sümüiwa, amülouijeerü tü nukuaippakat süpüshua. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("LK9_26","072_9_26","LUK","9","26","26","Chi wayuu eekai nnojolin kasajachin tayakai chi Shipayakai Wayuu nümüin sünain nnojolin nüküjüin tachiki sümüin wayuu süka japülin nia taka, nnojoleechi kasajachin nia tamü'inya tale'ejapa chajee eejee chi Tashikai Maleiwa. Je tantapa, shiimain sünain warattuuleerüin tü mmakat süka eeinjanain na aapiee nüma'anajeejanakana tamaa. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("LK9_27","072_9_27","LUK","9","27","27","Shiimüin tü tamakat jümüin: Ana'aya ju'utku jia yaakana maa'ulu nnojoleenakana ouktüin süpülapünaa ne'rüin sünain su'ttüin tü aluwatawaakat nütüma Maleiwa —nümakalaka Jesús namüin. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("LK9_28","072_9_28","LUK","9","28","28","Je mapa süchikijee tia maa aka wane semaana, neenajaakalaka Jesús apünüinshii na nikirajüinkana: Pedro, Juan oo'ulaka Jacobo, süpüla no'unajanain nümaa namüiwa eemüin wane uuchi, süpüla naashajaainjachin nümaa Maleiwa cha'aya. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("LK9_29","072_9_29","LUK","9","29","29","Je chamüin cha'aya, wanaa sümaa nüchuntüin Jesús nümüin Maleiwa, ee'iranajaasü nu'upünaa. Otta nüshe'in, jorojorotsü ma'i maa aka shiyaa juya. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("LK9_30","072_9_30","LUK","9","30","31","Eweenaa müshi'iya wane piamashii wayuu nünainmüin Jesús, nia Moisés oo'ulaka Elías, na nünüikimaajanakana Maleiwa paala sümaiwa. Kamacherajüsü ma'i nashe'in sümaa anashaatain ma'i shia süka nantüshiin nüma'anajee Maleiwa. Yootüshii naya nümaa Jesús süchiki tü ouktajachin nia cha'aya Jerusalén süpüla keraainjatüin nütüma tü nüchekakat chi Maleiwakai nüpüleerua. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("LK9_32","072_9_32","LUK","9","32","32","Otta müshia Pedro namaa na nütünajutkana, yaashii naya sümaa natunkeein ma'i. Shiasa'a neerutpa no'u, ne'rüin Jesús sünain kamacherain ma'i nüshe'in sümaa kasuuin je sünain warattuuin tü mmakat nü'ütpa'a. Je ne'rüin na piamashiikana wayuu sha'watiraain nümaa. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("LK9_33","072_9_33","LUK","9","33","33","Je wanaa sümaa nu'unüin Moisés nümaa Elías nüma'anajee Jesús, nümakalaka Pedro: —Ekirajüikalee, anasü ma'i süka we'rüitpain tü kasa alatakat wo'upala. Anasü müleka wakumajüle apünüinsü luma: wane püpüla, wane nüpüla Moisés, je wane nüpüla Elías —müshi nümüin Jesús sünain nnojolüin jülüjain naa'in tü nümakat. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("LK9_34","072_9_34","LUK","9","34","34","Wanaa sümaa naashajaain Pedro, eweetalaa müsü wane siruma nanainmüin. Neimolojookalaka sütüma süka süntüin na'akamüin. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("LK9_35","072_9_35","LUK","9","35","35","Süsouktakalaka wane pütchi sa'akajee tü sirumakat: “Anii chi Tachonkai, chi Taneekajalakai. Jüüjüü mata jia sümüin nünüiki”, sümakalaka tü pütchikat namüin. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("LK9_36","072_9_36","LUK","9","36","36","Je kettaapa tü pütchikat, eeshi Jesús nümüiwa namaa na apünüinshiikana nikirajüin. Je nnojoliishii naküjain süchiki tü kasa ne'rakat sümüin wayuu. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("LK9_37","072_9_37","LUK","9","37","37","Shiasa mapa waneemüin ka'ikat, ashakatüshi Jesús saa'ujee tü uuchikat namaa na apünüinshiikana nikirajüin. Napanapajakalaka wayuu watta saalin. Otta na nikirajüinkana, nnojotsü naküjain sümüin tü wayuukolüirua tü ne'rakat. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("LK9_38","072_9_38","LUK","9","38","39","Je sa'akajee tü wayuukolüirua, nu'waatakalaka wane wayuu nümüin Jesús: —Ekirajüikalee, anii tachon ayuuishi. Kale'eru'ushi yolujaa. Je wanaa sümaa saapaain nia, a'waatüshi sütüma. O'kchichijaashi sümaa komokoin sütüma, süka nüle'eru'uin shia waneepia. Pükaaliijapan, süka waneeshichan chi tachonkai tamüin. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("LK9_40","072_9_40","LUK","9","40","40","Tachuntayaainje'e namüin na pikirajüinkana shii'iree nayu'leein tü yolujaakat nuulia. Isasü nachiki —nümakalaka nümüin Jesús. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("LK9_41","072_9_41","LUK","9","41","41","Nümakalaka Jesús sümüin tü wayuukolüirua süpüshua: —Jiakana manoujüinyeekana tanain, jia e'rüliikana wayumüin tamüin, wattairü süma'a ta'atapajüin jia shii'iree jünoujeein tanain —nümakalaka namüin. —Püche'era chira püchonkai —nümakalaka nümüin nüshi chi jintüikai. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("LK9_42","072_9_42","LUK","9","42","42","Je sünain nürütkaain chi jintüikai nünainmüin Jesús, apalasüjawa'ain müshi, o'kchichijawa'ain müshi sütüma tü yolujaakat. Otta müshia Jesús, nuu'ule'erakalaka tü yolujaakat suulia tü saa'inrakat nüka chi jintüikai. Niiyajakalaka joo nia je naapüin nia nümüin chi nüshikai. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("LK9_43","072_9_43","LUK","9","43","43","Otta tü wayuukolüirua, oponojoosü ma'i saa'in süka shi'rüin tü naa'inrüitpakat Jesús. “Anashaataleeshia ma'i chi Maleiwa Pülashikai ma'i”, müshii naya. Naashajaakalaka joo Jesús namaa na nikirajüinkana: ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("LK9_44","072_9_44","LUK","9","44","44","—Jülüja jümata jaa'in tü tamüinjatkat jümüin joolu'u. Tayakai, chi Shipayakai Wayuu, aapüneematüichi ekii taya sajapulu'umüin wane wayuuirua —nümakalaka Jesús namüin. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("LK9_45","072_9_45","LUK","9","45","45","Otta na nikirajüinkana, nnojotsü nayaawatüin aa'u tü nümakat namüin. Nnojotsü ja'yain sulu'u, süka nnojolüin shii'iyatünüin namüin nütüma. Je eimolojooshii ne'e naya seema nasakirüin nia sünain. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("LK9_46","072_9_46","LUK","9","46","46","A'ülüjaajiraashii joo na nikirajüinkana Jesús nujuuna sünain jaraleechin miyo'uin na'akajee so'uweena wane ka'i. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("LK9_47","072_9_47","LUK","9","47","47","Shiasa Jesús, süka nütüjaain saa'u tü sulu'ukat naa'in nayakana, neenakakalaka wane jintüi no'upala nü'ütpa'amüin. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("LK9_48","072_9_48","LUK","9","48","48","Naashajaakalaka Jesús namüin na nikirajüinkana: —Chi wayuu eekai kamaneein sümüin wane wayuu saa'u nünoujain tanain, maa aka kamaneein taya nümüin jintüikai chii, kamaneeshi nia tamü'inya wanaa sümaa. Je saa'u kamaneein nia tamüin, kamaneeshi nia nümüin chi kajünalakai taya'aya. Chi wayuu eekai kamaneein sümüin wayuu süpüshua, nieechi laülaashika'aya ja'akajee —müshi nia namüin. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("LK9_49","072_9_49","LUK","9","49","49","Nümakalaka Juan: —Ekirajüikalee, eeshi we'rüin wane wayuu ayujashi yolujaa süle'eru'ujee wayuu. Naa'inrüin tia süka shiain kojutüin pünülia nütüma naajüin. Woo'ule'erakalaka nia suulia süka nnojolin wamaajachin nia —müshi nia nümüin Jesús. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("LK9_50","072_9_50","LUK","9","50","50","—Kettiichian. Chi wayuu eekai nnojolin jü'ünüüin, jüpüshi —nümakalaka namüin. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("LK9_51","072_9_51","LUK","9","51","51","Shiasa joolu'u, süka pejein tü nükaliakat Jesús süpüla ouktajachin otta süpüla niyaleraainjachin iipünaamüin eemüin Maleiwa, o'ttüshi sünain o'unaa Jerusalénmüin, süka shiain tü nüchekakat chi Maleiwakai nüpüleerua. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("LK9_52","072_9_52","LUK","9","52","52","Aluwataanüshii wane anülieeirua palajana nütüma süpüla nachajaain atunkülee nüpüla Jesús namaa na nikirajüinkana. Nantakalaka joo na anülieekana eemüin wane pueulo sulu'u tü mmakat Samaria. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("LK9_53","072_9_53","LUK","9","53","53","Je na wayuukana cha'aya natüjaapa naa'u Jesús sünain cha'walin Jerusalénmüin, mamaneesalii naya nuulia. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("LK9_54","072_9_54","LUK","9","54","54","Otta Jacobo nümaa Juan natüjaapa saa'u sünain mamaneein tü wayuukolüirua noulia, müshii naya: —Senyotkalee, ¿pücheküin wachuntüin wane siki nümüin Maleiwa süpüla a'ajia tü wayuukolüirua, maa aka nütüma Elías paala sümaiwa? ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("LK9_55","072_9_55","LUK","9","55","56","Nujununtaakalaka joo Jesús nanainmüin sünain nüchiajaain naya: —Nnojo jütüjaain saa'u tü jümakat. Taya, chi Shipayakai Wayuu, nnojoishi tantüin süpüla to'utirüin saa'in wayuu, alu'ujasa süpüla to'tte'erüinjatüin shia —nümakalaka namüin. O'unüshii joo naya eemüin wane pueulo naata. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("LK9_57","072_9_57","LUK","9","57","57","Shiasa sünain wopulu'uin Jesús namaa na nikirajüinkana, nümakalaka wane wayuu nümüin: —Pümaajeechi taya eepünaale pia. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("LK9_58","072_9_58","LUK","9","58","58","Asouktüshi Jesús nümüin: —Tü walitkalüirua, eesü ishi süpüla eeinjatüle sütunküin. Je tü wuchiikalüirua, kepiasü iipünaa eere sütunküle. Otta tayakai, chi Shipayakai Wayuu, mepiasai —nümakalaka Jesús nümüin. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("LK9_59","072_9_59","LUK","9","59","59","Aashajaashi joo Jesús nümüin wane'eya: —Joo'uya tamaaiwa pia —nümakalaka nümüin. Je nünüiki chi wayuukai ni'ipajee: —Senyotkalee, alü'ütsü nükalia chi tashikai süpüla ouktajachin. Anashi tojoitüle nia palajana süpülapünaa to'unüin pümaa. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("LK9_60","072_9_60","LUK","9","60","60","Asouktüshi Jesús nümüin: —Anakaja nayale ojoitüin na püpüshi makana saa'in wayuu ouktüsü saa'u nnojolüin nanoujüin tanain. Otta piakai, anashi müleka pu'unüle tamaa püküjaiwa sümüin wayuu süchiki nukuaippa Maleiwa sünain aluwatawaa —nümakalaka Jesús nümüin. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("LK9_61","072_9_61","LUK","9","61","61","Otta wane'eya, müshi nümüin Jesús: —Senyotkalee, pümaajeechi taya. Otta palajana, anashi tapütaale süpüla tü tapüshikalüirua cha'aya tepialu'u —nümakalaka nümüin. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("LK9_62","072_9_62","LUK","9","62","62","Asouktüshi Jesús: —Müinka naapaale wane wayuu tü aküjaakat süchiki nukuaippa Maleiwakai sünain aluwatawaa, nnojoleerü nuuntüin naa'inrüin müleka shiale jülüjain naa'in tü naa'inrapü'ükat paala süpülapünaa naapaain —nümakalaka Jesús nümüin. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("LK10_1","072_10_1","LUK","10","1","1","Shiasa süchikijee tia, nüneekajakalaka chi Senyotkai noo'omüin na nikirajüinkana maa aka akaratshishii nekii noo'omüin na polookana piammüin. Nüjütüin naya nüpüleerua sünain piamawalin naya nütüma sulu'upünaa tü pueulokot süpüshua je sainküin mmakat süpüshua chaa eemüinjachire nia. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("LK10_2","072_10_2","LUK","10","2","2","Aashajaashi Jesús namaa nama'ichiki: “Wainma wayuu eekai saapeein tachiki tayakai chi O'tte'erüikai. Otta palitchon na yapakana süpüla o'unaa sünainmüin tü wayuukolüirua süpüla naküjainjatüin tachiki sümüin. Je sükajee tia, jüchunta jumaala nümüin chi Tashikai Maleiwa süpüla nuluwataainjanain na wayuu aküjüinjanakana tachiki namüin. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("LK10_3","072_10_3","LUK","10","3","3","Ju'una jumata. Meena aka jia saa'in anneetchen sa'aka unaalü, süka taluwataain jia sa'akamüin tü ta'ünüükalüirua. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("LK10_4","072_10_4","LUK","10","4","4","Nnojo jülü'üjüin jünneetse oo'ulaka jükapateetse oo'ulaka shii'iratia jüsapaatse. Je nnojo jüsha'walaain sulu'u wopu sünain yootoo sümaa wayuu. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("LK10_5","072_10_5","LUK","10","5","5","“Je jüntapa nama'anamüin wane wayuu: ‘Kasataalejese saapünüin wane anaa jümüin nütüma Maleiwa’, meena jia namüin. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("LK10_6","072_10_6","LUK","10","6","6","Je na kepiashiikana sulu'u tü miichikat, müleka nacheküle süpüleerua anainjanain naya nütüma Maleiwa, aapüneerü wane anaa namüin. Akaajasa nnojorule nacheküin, nnojoleerü aapünüin shia namüin. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("LK10_7","072_10_7","LUK","10","7","7","Anakaja müleka jutunküle süma'ana tü wayuu jüntakat anainmüin palajana. Nnojoleerü jii'iratüin shia süma'inru'u chain jia sulu'u tü pueulokot. Maa aka nuwalaajünüin wane a'yataai, akaajaa jiakana. Anakaja saapajünüle tü che'ojaakat jümüin sütüma tü wayuu jikirajakat. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("LK10_8","072_10_8","LUK","10","8","8","“Je jikerolapa sulu'u wane pueulo, müleka kamaneere tü wayuukolüirua jümüin, anashii makatüle jia sümaa jiküin tü aapünakat jümüin. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("LK10_9","072_10_9","LUK","10","9","9","Jiiyaja tü wayuu eekai ayuulin cha'aya. Je jüma namüin na wayuukana napüshua: ‘Nücheküin Maleiwa süpüleerua juu'ulaain suulia jaainjala süpüla nuluwataainjanain jia’. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("LK10_10","072_10_10","LUK","10","10","10","Je müleka mamaneere tü wayuukolüirua juulia, ju'una nama'anajee sünain jümüin namüin emetut süpa'apünaa tü pueulokat: ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("LK10_11","072_10_11","LUK","10","11","11","‘Saa'u nnojoliin kasajanain waya jümüin, nia nnojoika kasajachin jümüin Maleiwa. Anashii joolu'u wo'unüle juulia. Otta soto jaa'in sünain sülü'ülüin nükalia chi Maleiwakai süpüla aluwatawaa’, meena jia namüin. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("LK10_12","072_10_12","LUK","10","12","12","So'u tü ka'i kasalajaneetkat o'u sümüin saainjala wayuu nütüma Maleiwa, na ayouktakana jünüiki, mülialeweena ma'i naya suuliale'eya tü kaainjaratkalüirua sulujutkat paala tü pueulokat Sodoma”, nümakalaka Jesús namüin. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("LK10_13","072_10_13","LUK","10","13","13","Ayatshi Jesús aashajaain namaa na nikirajüinkana: “Tü tamüinjatkat sümüin tü wayuu judíokalüirua cha'aya sulu'u tü pueulokat Corazín oo'ulaka Betsaida, müsü mayaa: ‘Alu'uleeka ma'i jia amülouinjanaka'a saaliijee jiyouktüin tanüiki sünain ji'rüin ma'i taa'inrüin wainma kasa anasü nütüjakat apüleerua Maleiwa nümüiwa. Otta müleka shialeinkaje e'rüin tü wayuu gentilekalüirua sümaiwa paala sulujutkat tü pueulokalüirua Tiro oo'ulaka Sidón tü kasa anasü taa'inrakat joolu'u ju'upala, mojusüinkaje saa'in saalii saainjala sümaa suu'ulaain suulia. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("LK10_14","072_10_14","LUK","10","14","14","Je so'u tü ka'i süsaleetkat o'u wayuu saainjala nütüma Maleiwa, mülialeweenia ma'i jia suuliale'eya tü kaainjaratkalüirua chajatkat Tiro je Sidón’. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("LK10_15","072_10_15","LUK","10","15","15","Je tü tamüinjatkat sümüin tü wayuu judíokalüirua cha'aya sulu'u tü pueulokat Capernaum, müsü mayaa: ‘Süsaleena jiakanaya ayouktakana tanüiki. Awalaajüneena jia nütüma Maleiwa jaajüin. Otta nnojoleena awalaajünüin jia. Shieerü eeka süsaleenain ma'i jia nütüma’. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("LK10_16","072_10_16","LUK","10","16","16","“Otta jiakana tekirajüinkana, chi wayuu eekai naapaain jünüiki, naapaain tanüikiya. Je chi eekai niyouktüin jia, niyouktüin tayakai wanaa jümaa. Je sünain nnojolin kasajachin taya nümüin, nia nnojoika kasajachin nümüin Maleiwa chi kajünalakai taya”, nümakalaka Jesús namüin. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("LK10_17","072_10_17","LUK","10","17","17","Shiasa mapa süchikijee no'unüin na nikirajüinkana Jesús nüma'anajee, na akaratshishiikana nekii, süchikijee naa'inrüin süpüshua tü aluwataanakat anain, ale'ejüshii naya nünainmüin sümaa talatüin ma'i naa'in. —Senyotkalee, saa'u puluwataalain waya, jüüjüüsü wamüin yolujaayaakaije'e ne'e —namakalaka nümüin. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("LK10_18","072_10_18","LUK","10","18","18","Nümakalaka joo Jesús namüin: —Jüüjüüsü shia jümüin süka tayamülüichipain Satanás chi sülaülashikai. Te'rüin nia nujutuuiwa'aya paala, maa aka saa'in shiyaa juya chajee iipünaajee eejachire nuluwataain paala. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("LK10_19","072_10_19","LUK","10","19","19","Laülaainapa jia tatüma naa'u chi we'ipolokai. Jüyamüleechi nia. Ja'itaichi pülashin ma'i nia juulia, nnojoleena jia atuunajünüin nütüma. Meena aka jia naa'in wane wayuu eekai meimolüin sünain waraittaa sa'akapünaa maa'ala je ja'yulu. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("LK10_20","072_10_20","LUK","10","20","20","Nnojo talatüin ne'e jaa'in saa'u jüüjüüin tü yolujaakalüirua jümüin. Talata jia saa'u ayateenain jia nümaa Maleiwa süpüla ka'ikat süpüshua süchikijee ouktaa —nümakalaka Jesús namüin. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("LK10_21","072_10_21","LUK","10","21","21","Talataleesia ma'i naa'in joolu'u Jesús süka eein chi Naa'inkai Maleiwa nümaa. “Taataa, ta'waajüin pia, pia Aluwataashikai cha'aya iipünaa oo'ulaka ya'aya mmolu'u. Tü paa'inrüinjatkat, nnojotsü pii'iyatüin sümüin wayuu eekai kekiin saashin, pii'iyatüitpa namüin na wayuu kamaneekana pümüin. Talatüitpa ma'i paa'in sütüma tia”, nümakalaka. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("LK10_22","072_10_22","LUK","10","22","22","Aashajaashi joo Jesús sümüin tü wayuukolüirua süpüshua: “Chi Tashikai Maleiwa, nüneeküin taya süpüla atüjawaa saa'u kasa süpüshua nütüma. Chi e'raajakai taya, nia ne'e chi Tashikai nümüiwa. Je chi e'raajakai chi Tashikai, taya ne'e oo'ulaka tü wayuukolüirua eekai tee'iyatüin nia sümüin”, nümakalaka Jesús namüin. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("LK10_23","072_10_23","LUK","10","23","23","Nujununtaakalaka joo Jesús sünain naashajaain ne'e namüin na nikirajüinkana: “Anata'aleesüja'a ma'i tü wayuu eekai shi'rüin tü ji'rakat joo maa'ulu yaa. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("LK10_24","072_10_24","LUK","10","24","24","Soto jaa'in wane kasa. Wainma na nünüikimaajanakana Maleiwa je na sülaülashiikana mma paala sümaiwa eekai ne'reein ma'i tü kasa ji'rakat, eekai naapeein ma'i tü kasa jaapakat joolu'u, nnojotsü ne'rüin je nnojotsü naapüin”, nümakalaka Jesús namüin. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("LK10_25","072_10_25","LUK","10","25","25","Je so'u wane ka'i, antüshi wane wayuu no'utku na karalouktamaajanakana nünainmüin Jesús süpüla asakirayawaa nia shii'iree naapülijüinjachin nia nüsouktapa: —Ekirajüikalee, ¿kasa taa'inrüinjatka süpüla eeinjachin taya nümaa Maleiwa waneepia süchikijee ouktaa? —nümakalaka nümüin Jesús. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("LK10_26","072_10_26","LUK","10","26","26","Asouktüshi Jesús: —Pi'raajüin ma'i tü nüshajalakat Moisés. ¿Kasa paa'inrüinjatka saashin? —nümakalaka Jesús nümüin. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("LK10_27","072_10_27","LUK","10","27","27","Nüsouktakalaka chi wayuukai: —Tü taashaje'erakat, müsü mayaa: “Maleiwa, chi Pümaleiwasekai, anashi aire püpüla waneepia süka süpüshua paa'in. Anashi jülüjüle paa'in Maleiwa waneepia”. Je eesü wane'eya: “Anasü aire püpüla wayuu süpüshua maa aka alin pia püpülajiraa”, müsü sünüiki tü karalouktakat —nümakalaka chi wayuukai nümüin Jesús. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("LK10_28","072_10_28","LUK","10","28","28","—Shia'aya ma'i tia. Lotüsü pünüiki. Anasü müleka paa'inrüle tia süpüshua süpüla eeinjachin pia nümaa Maleiwa waneepia süchikijee ouktaa —nümakalaka Jesús nümüin. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("LK10_29","072_10_29","LUK","10","29","29","Otta müshia chi wayuukai, sütüma isain nüchiki asouktaa ni'ipajee Jesús, nüsakirakalaka nüchikua: —Je sa'akajee tü wayuukolüirua süpüshua, ¿jaralii na aijanakana tapüla paajüin? ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("LK10_30","072_10_30","LUK","10","30","30","Nüküjain joolu'u Jesús nüchiki wane wayuu nümüin süpüla nikirajüinjachin nia sünain alinjatüin wayuu süpüshua nüpüla: “Eeshi wane wayuu o'unüshi chajee Jerusalénjee chamüin cha'aya Jericómüin. Wanaakalaka nümaa wane wayuuirua ka'ruwarannuu sulu'u wopukot. Saakajüin nükorolo süpüshua sünain süshe'ejüin ma'i nia sünain su'una'alüin naa'in. Süpütüin nia ouktapünaain. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("LK10_31","072_10_31","LUK","10","31","31","Shiasa süchikijee tia, nülatakalaka wane sacerdote judío sulu'upünaa tü wopukot eejachire chi wayuukai palastüin. Je ni'raiwa'aya nia, ayakalaashi waneepünaa sa'ata wopukot. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("LK10_32","072_10_32","LUK","10","32","32","Nülatakalaka joo wane wayu'uya nuu'uliwo'u Leví. Akaataaja chiija'a, ni'raiwa'aya wayuukai palastüin, ayakalaashi waneepünaa sa'ata wopukot. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("LK10_33","072_10_33","LUK","10","33","33","Niweetaakalaka joo wane wayuu Samariaje'ewai, nnojoishi judíoin. Alu'ujasa chii, ni'raiwa'aya wayuukai palastüin sulu'u wopukot, nümüliajüin nia naa'inyaka. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("LK10_34","072_10_34","LUK","10","34","34","Nürütkaakalaka nünainmüin sümaa nüshorotirüin seita oo'ulaka wiino saa'u tü nülio'ukot, sünain nüko'oyolüin shia süka kuluulu. No'otokalaka chi mayeinshikai saa'u ne'ejena sünain nüntirüin nia sulu'umüin wane atunkülee süpüla naa'inmajüinjachin nia cha'aya. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("LK10_35","072_10_35","LUK","10","35","35","Je mapa watta'amüin süpülapünaa nu'unüin, naapakalaka wane neerü piamasü kanüliasü ‘denario’ nümüin chi aa'inmajüikai tü atunküleekat, sünain nümüin nümüin: ‘Anuu tüü, taapüin pümüin. Jalia tapüla chi wayuukai. Jamale'ein müleka che'ojaale pümüin soo'omüin, pi'itaajeerü ne'e. Tawalaajeerü pümüin tale'ejapa’, nümakalaka nümüin”. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("LK10_36","072_10_36","LUK","10","36","36","Asakinnüshi joo chi karalouktamaajachikai nütüma Jesús: —Na'akajee na apünüinshiikana wayuu, ¿jarai saa'in pümüin aika apüla chi wayuukai a'yaajünüshikai? —nümakalaka. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("LK10_37","072_10_37","LUK","10","37","37","—Nia chi amüliajakai chi wayuukai —nümakalaka nümüin Jesús. —Pu'una paa'inraiwa eekai müin aka tia —nümakalaka Jesús nümüin. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("LK10_38","072_10_38","LUK","10","38","39","Shiasa mapa nu'unapa Jesús namaa na nikirajüinkana, nojuntapünaakalaka sulu'u wane pueulo eere kepiain wane wayuu kanüliasü Marta je wane shimiirua kanüliasü María süpüla ne'iyouin nia nepialu'u. Nikerotpa Jesús nepialu'umüin, ojoyolaasü María nümülatu'u sünain saapajüin tü nümakat sümüin. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("LK10_40","072_10_40","LUK","10","40","40","Oo'ulaka Marta, yalasü sünain shapaain saa'in sünain aa'inraa wane kasa nüpüla chi ne'iyoukai. Sürütkaakalaka joo Marta nünainmüin Jesús sünain sümüin nümüin: —Senyotkalee, ¿nnojot cheje pi'rüin taya sünain a'yatawaa tamüiwa, nnojotkalaka püjütayaain tü temiiruakat sünain akaaliijaa taya? ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("LK10_41","072_10_41","LUK","10","41","41","Asouktüshi joo Jesús: —Tawala Marta, nnojo püshapataain aa'in saa'u tü pi'yataainkat. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("LK10_42","072_10_42","LUK","10","42","42","Tü kasa anakat süpüla paa'inraa, shia tü saa'inrakat María sünain jülüjain saa'in tü kasa anasü tekirajakat anain. Nnojotsü wanaain sümaa too'ule'eraa shia suulia saa'inrüin tüü —nümakalaka Jesús sümüin. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("LK11_1","072_11_1","LUK","11","1","1","Shiasa so'u wane ka'i, aashajaashi Jesús nümaa Maleiwa. Shiasa kettaapa tü nünüikikat, nümakalaka wane chi nikirajüinkai nümüin: —Senyotkalee, anashii pikirajüle waya sünain aashajawaa nümaa Maleiwa maa aka nikirajüin Juan na nikirajüinkana —nümakalaka nümüin Jesús. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("LK11_2","072_11_2","LUK","11","2","2","Nümakalaka Jesús namüin: —Meena jia jüchuntapa nümüin Maleiwa: “Taata Maleiwa, kojutshaatashi pia watüma. Kasataalejese kojutüin pia sütüma wayuu süpüshua. Kasataalejese püntüin maalü wa'akamüin sünain aluwatawaa. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("LK11_3","072_11_3","LUK","11","3","3","Anakaja müleka paapawaire wamüin weküin süpüla wane'ewai ka'i. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("LK11_4","072_11_4","LUK","11","4","4","Anakaja motüle paa'in tü waainjalakat, maa aka wayakana sünain motüin waa'in süma'üla eekai süma'ülapalain waya. Je nnojo piyüülajüin waya süpüla oo'ulakünaa aa'in”. Shia jüchuntiainjatka nümüin. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("LK11_5","072_11_5","LUK","11","5","5","Aashajaashi Jesús joolu'u namüin nüchikua'a: “¿Kaseerü alataka müleka pu'unüle eemüin wane wayuu pa'aleewain sünain achuntaa naa'u süse'eru'upünaa ai pümataalai nümüin yaa: ‘Tawa'irüin, anashi müleka pujuyaajirüle taya wane apünüinsü pan niküinjatü ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("LK11_6","072_11_6","LUK","11","6","6","wane tapüshi nii'iwa'aya antaa wattajee, akatsa nnojolüin eein wane kasa tasalijaain niyaalu'u’? ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("LK11_7","072_11_7","LUK","11","7","7","“Eeshi süpüla nüsouktüin yala paülü'üjee sümaa nümüin: ‘Nnojo pike'ejüin taa'in. Eisalaaichipa taya je atunküshii na tachooinkana. Akulajaasü taa'in atamawaa süpüla taapüin pümüin wane kasa’, meechi nia pümüin. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("LK11_8","072_11_8","LUK","11","8","8","Ja'itaichi pütünajutüin nia, nnojoleerü naapüin saa'ujee pa'aleewain nia. Naapeerü tü che'ojaakat pümüin saa'ujee pike'ejüin ma'i naa'in süchiirua. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("LK11_9","072_11_9","LUK","11","9","10","“Anuu tü tamakat joolu'u jümüin: Anakaja müleka jüchuntüle nümüin Maleiwa waneepia süka süpüshua jaa'in. Maa aka wane wayuu nüchuntüle, aapüna amüinchi. Maa aka wane wayuu mekeerüle, nünta anainrü tü nüchajaakat achiki. Maa aka wane wayuu nütaletüle miicho'u, ajutanna apüleechi. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("LK11_11","072_11_11","LUK","11","11","11","“¿Jamüsü jukuaippa jiakana namüin jüchonnii? Maa aka nüchuntüle pümüin wane jime chi püchonkai, ¿paapeerü wane wüi nümüin? Nnojottaa. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("LK11_12","072_11_12","LUK","11","12","12","Jama müleka nüchuntüle wane kaliinashuku, ¿paapeerü wane je'yulu nümüin? Nnojottaa. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("LK11_13","072_11_13","LUK","11","13","13","Eereje'e ne'e wayuuin kaainjaraliin jia, atüjashii jia asülajaa kasa anasü namüin na jüchooinkana. Nialeeka chi Jüshikai Maleiwakai chakai iipünaa, alana'aleeshia ma'i sünain anamiain jümüin. Naapeechi chi Naa'inkai jümüin müleka jüchuntüle nümüin”, nümakalaka Jesús namüin. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("LK11_14","072_11_14","LUK","11","14","14","Shiasa so'u wane ka'i niyu'lüin Jesús wane yolujaa nuulia wane wayuu. Manüisai chi wayuukai paala sütüma tü yolujaakat. Kanüikalaka nia shiyu'nnapa nuulia. Otta tü wayuukolüirua eejatkat jutkatüin, awatüsü ma'i saa'in süka anaichipain nia shi'rüin. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("LK11_15","072_11_15","LUK","11","15","15","Eekalaka wane wayuuirua na'aka, müshii naya: “Chi kapülainkai atüma chira süpüla ayu'laa yolujaa, nia ne'e Beelzebú, chi sülaülashikai tü yolujaakalüirua süpüshua”, namakalaka. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("LK11_16","072_11_16","LUK","11","16","16","Otta sünüiki waneeirua süpüla noo'ulaküin naa'in Jesús: “Anashi paa'inrüle wane kasa anasü nütüjakat apüleerua Maleiwa nümüiwa, süpüla watüjaainjatüin paa'u sünain chaje'ewalin pia iipünaajee”, namakalaka nümüin. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("LK11_17","072_11_17","LUK","11","17","17","Nütüjaapaja Jesús saa'u tü saashajaakat achiki naa'in na wayuukana, nümakalaka namüin: “Müleka sütkaajiraale wane wayuuirua, aja'lajaajiraweena naya. Je müleka sü'ülüjaale wane wayuu sümaa tü süpüshikat, pa'ünüüwaweerü. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("LK11_18","072_11_18","LUK","11","18","18","Pülashi taya nütüma Beelzebú chi sülaülashikai yolujaa jaashin. Akaajaa Satanás, müleka nujuittirüleje tü yolujaakalüirua sünain nütkaain sümaa, oo'ulaajeechi nia suulia aluwatawaa. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("LK11_19","072_11_19","LUK","11","19","19","¿Jalaje'ewat saa'in jümüin tü napülainkat na jikirajüinkana süpüla ayu'laa yolujaa? ¿Nütüma Beelzebú? Nnojo, ¿aashi müin? Nayeenaja nayakana ayaawataka saa'u jalaje'ewalüin tü tapülainkat. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("LK11_20","072_11_20","LUK","11","20","20","Saa'u tayu'lüin yolujaa sütüma nüpülain Maleiwa, jütüjaaitpaja aa'u sünain nu'ttüin chi Maleiwakai sünain aluwatawaa wayuu yaa mmalu'u. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("LK11_21","072_11_21","LUK","11","21","21","“Nnojotsü süpüla su'luwajünüin nükorolo wane wayuu eekai katsüin, kachajaruutsere, oo'ulaka eein naa'in saa'u tü nükorolokot. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("LK11_22","072_11_22","LUK","11","22","22","Alu'ujasa müleka nüntüle wane ka'ruwarai nünainmüin katsüinreein ma'i nuulia, ayamülüneechi chi wayuukai nütüma. Asünaaneerü tü nüchajaruutsekat najapulu'ujee. Je tü nükorolokot, alü'üjüneerü nüma'anajee sünain amüloulin nuulia. Akaajaa tayaka'iya. Süka tayamülüin chi Yolujaakai, tountüin tayu'lüin yolujaa. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("LK11_23","072_11_23","LUK","11","23","23","Je chi wayuu ayouktajaakai tamaa, te'ipoloshi”, nümakalaka Jesús namüin. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("LK11_24","072_11_24","LUK","11","24","24","Aashajaashi Jesús joolu'u namüin nüchikua, sünain nikirajüin naya soo'opünaa nüchiki chi nnojoikai ayouktajaain nümaa Satanás: “Wane yolujaa, süchikijee shiyu'nnüin nuulia wane wayuu, o'unüsü saainküin mmakat süpüla süchajaainjatüin süchiki eere maa'inyatuulin süpüla sheemeraain. Je müleka nnojorule süntüin sünain eeinjatüle sheemeraain, ‘Anasü tale'ejüle tachikua eejatüle paala taya’, meerü shia. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("LK11_25","072_11_25","LUK","11","25","25","Je süntapa süchikua nünainmüin chi wayuukai ayu'nnakai oulia paala, sünta anainchi nia sünain nnojolüin eein Maleiwa sulu'u naa'in. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("LK11_26","072_11_26","LUK","11","26","26","Sükajee tia, süsaajale'einya joo akaratshisü yolujaairua soo'omüin, alana'aleekalia ma'i sünain mojulaain suulia. Ekerolaa müsia süpüshua nünain chi wayuukai. Müle'oleejeeria ma'i tü nümüliainkat suuliale'eya paala”, nümakalaka Jesús namüin. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("LK11_27","072_11_27","LUK","11","27","27","Otta wanaa sümaa naashajaain Jesús namüin na wayuukana, a'waatüsü wane jierü yaa sa'akajee tü wayuukolüirua: —Anata'aleesüja'a ma'i tü wayuu kachonkat pia, tü epijakat pia —sümakalaka nümüin Jesús. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("LK11_28","072_11_28","LUK","11","28","28","Asouktüshi Jesús: —Naya müle'oka anaa amüin na aapakana nünüiki Maleiwa sünain noonooin sümaa —nümakalaka sümüin. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("LK11_29","072_11_29","LUK","11","29","29","Sünain wattain ma'i saalin wayuu nünainmüin Jesús, müshi nia namüin: “Jia wayuu eekana maa'ulu yaa, jia kaainjaralii e'rüliikana ma'i wayumüin nümüin Maleiwa, achuntüshii jia taa'inrüin wane kasa anashaatasü nütüjakat apüleerua Maleiwa nümüiwa süpüla jütüjaainjatüin taa'u sünain cheje'ewalin taya iipünaajee. Nnojoleena toonooin amaa jia. Shia soto jaa'in tü nüchikikat Jonás chi nünüikimaajachikai Maleiwa nümaiwa süpüla jütüjaainjatüin taa'u mapeena sünainjee sünain nüjünalain taya Maleiwa. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("LK11_30","072_11_30","LUK","11","30","30","Tü wayuukolüirua Níniveje'ewatkalüirua, sütüma tü alatakat nümüin Jonás, nayaawata aa'ulu sünain aluwataaushin nia nütüma Maleiwa. Müshi aka tayakai, chi Shipayakai Wayuu, sütüma tü alateetkat tamüin, jiyaawateerü aa'ulu sünain aluwataaushin taya nütüma Maleiwa. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("LK11_31","072_11_31","LUK","11","31","31","Je soto jaa'in süchiki tü aluwataasükat paala sümaiwa sulu'u wane mma wattajatü chaa uuchimüin. Antüsü nünainmüin Salomón chi aluwataashikai sulu'u Israel wanaa sümaa tia, süpüla saapajüinjatüin nünüiki süka kekiin ma'i nia. Anuu tü tamakat jümüin: So'uweena nükalia chi Maleiwakai wanaa sümaa kasalajanainjatüin saainjala wayuu süpüshua nütüma, meerü jümüin tü wayuukot aluwataasükat: ‘Alana'aleesia ma'i nujut Jesús nuulia Salomón. ¿Jamüshii jia nnojoliika'a jaapajeein nünüiki?’. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("LK11_32","072_11_32","LUK","11","32","32","Akaweenia na wayuukana Níniveje'ewaliikana so'uweena nükalia chi Maleiwakai wanaa sümaa kasalajanainjatüin saainjala wayuu süpüshua nütüma, meena jümüin: ‘Wayakana oonooshiinka sümaa tü nümakat Jonás wamüin sünain woo'ulaainjanain suulia waainjala. Otta müshia Jesús, alana'aleesia ma'i nujut nuulia Jonás. ¿Jamüshii jia nnojoliika'a joonooin sümaa nünüiki?’, meena naya jümüin”, nümakalaka Jesús namüin. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("LK11_33","072_11_33","LUK","11","33","33","Aashajaashi joo Jesús nüchikua namüin na wayuukana: “¿Jalasü e'itaanüin wane luusa shipejaanüle? ¿E'itaanüsü cheje suupünaa wushu? Nnojo. E'itaanüsü eere süpülee luusa süpüla sünaküinjatüin kasa süpüshua. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("LK11_34","072_11_34","LUK","11","34","34","Otta tü wo'ukot, müsü aka saa'in suwarala luusa, süka we'rüin tü kasa wapüleeruakat sütüma. Müleka anale tü wo'ukot, we'rüin tü kasakat süpüshua sütüma. Akaajasa mo'upa'ale waya, müsatüsü tü mmapa'akat wo'ulu'u. Akaweeria müleka wulere tü jaa'inkat, jüüjüüjeena jia sünain aa'inraa tü anaakat. Otta müleka yarüttüle jaa'in, shieerü jaa'inraka tü mojusükat. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("LK11_35","072_11_35","LUK","11","35","35","Jalia jia suulia yarüttaa aa'in, suulia nnojolujayaa jaa'inrüin tü anaakat waneepia. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("LK11_36","072_11_36","LUK","11","36","36","Müleka ayatüle wulein tü jaa'inkat sümaa jiyouktüin tü yarüttüsükat, jaa'inreerü tü anaakat waneepia sümüin wayuu”, nümakalaka Jesús namüin. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("LK11_37","072_11_37","LUK","11","37","37","Shiasa süchikijee naashajaain Jesús, eenajaanüshi nia nütüma wane fariseo süpüla ekaa nipialu'u. Nu'unakalaka Jesús sünainmüin tü ekawaakat. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("LK11_38","072_11_38","LUK","11","38","38","Nüponojoo amaat chi fariseokai, süka nnojolin nu'lojooin najapü Jesús süpülapünaa ekawaa, süka nakuaippain na judíokana tü o'lojowaakat ajapüü süpüleerua ekaa süpüla anainjanain naya nu'upala Maleiwa naashin. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("LK11_39","072_11_39","LUK","11","39","39","Aashajaashi joolu'u chi Senyotkai nümüin: “Jiakana keisalakana ma'i ne'e sümüin jiitain je jüpülaatse süpüla wuleinjatüin shia, nnojotkalajasa jiisalajüin jaa'in süpüla wuleinjatüin shia. Yarüttüsü ma'i, süka jülüjain jaa'in kasa mojulu'ut waneepia, maa aka kachiiruaa aa'in washirüü. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("LK11_40","072_11_40","LUK","11","40","40","Maa'insalii jia, motokoloko jaa'in chi Maleiwakai sünain nükumalain kasakat süpüshua. Müleka ju'lojoole jajapü, anasü tia. Otta tü nüchekakat Maleiwa süpüleerua wulein waneepia, shia tü jaa'inkat. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("LK11_41","072_11_41","LUK","11","41","41","Müleka kamaneere jia sünain jüsülajüin sümüin wayuu eekai müliain, atüjaaneena aa'u jia sünain wulein jaa'in. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("LK11_42","072_11_42","LUK","11","42","42","“ ‘Aisha'ajaa’ meena jia, süka kasalajaneerüin jümüin tü mojusü jaa'inrakat sükajee kachekala'atain jia sümüin wayuu sümaa maalin Maleiwa jüpüla. Nnojoishii jia ta'ülüjüin amüin saaliijee jüsülajüin süpüshi ji'yataain nümüin Maleiwa, süka shiain tü nuluwataakat anain Moisés. Nnojoishii jia ta'ülüjüin amüin saaliijee jüsülajüin süpüshi süpana wunu'u eekai ekünaajuulin. Shia sünainjee nnojolüin jaa'inrüin süka süpüshua jaa'in tü alana'aleekat sünain anain, maa aka alin Maleiwa jüpüla je jaa'inrüin tü anakat sümüin wayuu süpüshua. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("LK11_43","072_11_43","LUK","11","43","43","“ ‘Aisha'ajaa’ meena jia, süka kasalajaneerüin jümüin tü mojusü jaa'inrakat sünain yaletayaain jaa'in su'upala wayuu. Keejiasü jümüin joyotoo na'ato'u na jülaülayuukana sulu'u tü ekirajüleekat, je kojuteeshii jia sütüma wayuu eepünaale jia. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("LK11_44","072_11_44","LUK","11","44","44","“ ‘Aisha'ajaa’ meena jia, süka kasalajaneerüin jümüin tü mojusü jaa'inrakat sünain ja'alainpalain tü jikirajakat anain na wayuukana. Na aapakana jünüiki, naa'inrüin tü juu'ulakakat napüleerua, amüloui müshi'iya naya jütüma”, nümakalaka Jesús namüin na fariseokana. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("LK11_45","072_11_45","LUK","11","45","45","Nümakalaka joo wane karalouktamaajachi: —Ekirajüikalee, tü pümakat namüin na fariseokana, aisü wamüin wayakanaya. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("LK11_46","072_11_46","LUK","11","46","46","Asouktüshi Jesús namüin: —Jiakana karalouktamaajanakana, “Aisha'ajaa” meena jia, süka kasalajaneerüin jümüin tü mojusü jaa'inrakat sünain juluwataain tü wayuukolüirua sünain aa'inraa kasa kapüleesü sümaa nnojoliin eeyaain jükaaliijeein naya. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("LK11_47","072_11_47","LUK","11","47","48","“ ‘Aisha'ajaa’ meena jia, süka kasalajaneerüin jümüin tü mojusü jaa'inrakat sünain kojutuyaain jütüma na nünüikimaajanakana Maleiwa paala sümaiwa. Jaainjirayaa atachii naya shii'iree ‘kojutuleeka ma'i naya natüma’ sümeein wayuu jümüin. Mayaainje jütüjaain naa'u na jutuushinuukana sünain nayain na o'utirakana naa'in na nünüikimaajanakana Maleiwa, nnojoyülia jiyouktajaain amaa tü naa'inrakat naka. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("LK11_49","072_11_49","LUK","11","49","49","Müshi paala chi Maleiwakai kekiishikai ma'i: ‘Tajüteena wane tanüikimaajana oo'ulaka na Aluwataaushikana sa'akamüin tü tapüshikalüirua. O'utüneena aa'in waneeirua natüma, je wane, e'nneena amüin natüma saaliijee naküjain tanüiki’, müshi nia. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("LK11_50","072_11_50","LUK","11","50","50","Otta tü kasa jaa'inreetkat naka na wayuukana tajütajanakana jünainmüin, kasalajaneerü jümüin maa'aya aka kasalajaneerüin namüin na jutuushinuukana tü kasa mojusü naa'inrakat namüin napüshuale'eya na wayuu lotokana akuaippa nu'upala Maleiwa o'utinnakana aa'in süchikijee sükumajünüin tü mmakat. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("LK11_51","072_11_51","LUK","11","51","51","O'ttüshii nüka Abel nünainmüinre'eya Zacarías, chi o'utünakai aa'in pasanain sünain tü a'ajüleekat sümaa tü a'waajüleekat. Jia wayuu katakana o'u maa'ulu yaa, shiimüin ma'i tü taküjaitpakat jümüin sünain kasalajaneerüin jümüin jaainjala, tü shikeraajiakat tü kasa mojusü no'ttakat anain na jutuushikanairua. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("LK11_52","072_11_52","LUK","11","52","52","“Jiakana karalouktamaajanakana, ‘Aisha'ajaa’ meena jia, süka kasalajaneerüin jümüin tü mojusü jaa'inrakat sünain junujulüin suulia wayuu süpüshuale'eya tü nikirajakat anain jia Maleiwa. Nnojotsü joonooin amaa nünüiki Maleiwa je jütuunajüin nakuaippa na eekana aa'inreein tü nuluwataakat anain”, nümakalaka Jesús namüin. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("LK11_53","072_11_53","LUK","11","53","54","Je nu'unapa Jesús süma'anajee tü wattakat saalii wayuu, a'ürülaashii ma'i na fariseokana oo'ulaka na karalouktamaajanakana nümüin. Nasakirayaain nia shii'iree nantüin sünain wane kasa aapünüinjatkat anainjee nikii. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("LK12_1","072_12_1","LUK","12","1","1","Shiasa mapa, outkajaasü wayuu watta ma'i saalin sünain yentaajiraain. Süpülapünaa naashajaain Jesús namaa na wayuukana, aashajaashi nia palajana namaa na nikirajüinkana süpüla nachecherüinjatüin naa'in sünain tü nanoulakat: “Jalia jia majayaa aka naa'in na fariseokana piamakana akuaippa saa'u nnojoliin ayatüin natüma tü nekirajakat anain. Na wayuu ashatakana tü nakuaippakat, amülouishii naya sütüma. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("LK12_2","072_12_2","LUK","12","2","2","Je maa'ulu yaa, saa'in namüin na wayuukana oonookana sümaa nanüiki na fariseokana, lotüsü saa'in namüin. Otta so'uweena wane ka'i, shiyaawateerü aa'u wayuu wainma sünain nnojolüin pansaain nanüiki. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("LK12_3","072_12_3","LUK","12","3","3","Tamüshii joo jia: Anakaja lotüle jünüiki waneepia. Ja'itairü jüküjüin sümüin wayuu palitchon, kanülieerü sütüma wayuu wainma müleka pansaale tü jünüikikat. Je müleka nnojorule pansaain jünüiki, ayaawatüneena jia sütüma wayuu sünain piamain jukuaippa, maa aka naa'in na fariseokana. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("LK12_4","072_12_4","LUK","12","4","4","“Tatünajutumuyuwaa: Nnojo mmolüin jia seema wayuu eekai su'uteein jaa'in. Müleka ju'utünüle aa'in, tü aja'tteetkat, shia ne'e tü ji'irukukat. Nnojoleerü kasain saa'inrüin tü wayuukolüirua jüka süchikijee. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("LK12_5","072_12_5","LUK","12","5","5","Taküjeerü joo jümüin jaralin chi mmolüinjachin eema jia. Anakaja niale mmolüin eema jia Maleiwa, nia kapülainka nümüiwa süpüla nu'unirüin jia Hadesmüin eemüin süpülee tü ouktüsükalüirua. Anakaja niale mmoluukain eema. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("LK12_6","072_12_6","LUK","12","6","6","Nnojo motüin jaa'in sünain naa'inmajüin jia Maleiwa waneepia. Eesü süpüla süikkünüin ja'raisü wuchii saa'u piama neerü kachueerachen ne'e, ¿aashi müin? Otta tü wuchiikalüirua süpüshua, nnojotsü juunasüin nütüma Maleiwa. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("LK12_7","072_12_7","LUK","12","7","7","Müshii aka jiakana sünain nnojoliin oo'ulaanüin jümüiwa nütüma, süka alana'aleein ma'i jujut nümüin suuliale'eya tü wuchiikalüirua süpüshua. Je sükajee jaa'inmajünüin nütüma Maleiwa, nnojo mmolüin jia seema wayuu eekai su'uteein jaa'in. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("LK12_8","072_12_8","LUK","12","8","8","“Müshi taya, chi Shipayakai Wayuu, jümüin: Müleka ‘Anoujashii waya nünain Jesús’ jümüle su'upala wayuu, ‘Shiimüin sünain nanoujain tanain’, meechi taya jüchiki nümüin chi Tashikai Maleiwa chakai iipünaa. ‘Naya tapüshika'aya’, meechi taya jüchiki no'upala na aapieekana nümaajanakana Maleiwa. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("LK12_9","072_12_9","LUK","12","9","9","Alu'usa müleka juunjulajüle tachiki su'upala wayuu, ‘Nnojoishii te'raajüin naya’, meechi taya jüchiki no'upala na aapieekana. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("LK12_10","072_12_10","LUK","12","10","10","Ja'itairü mojuin jünüiki tamüin tayakai, chi Shipayakai Wayuu, alatinneerü tia juulia nütüma Maleiwa. Akaajasa, müleka ji'rüliire wayumüin süka jünüiki nümüin chi Naa'inkai Maleiwa, nnojoleerü alatinnüin tia juulia. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("LK12_11","072_12_11","LUK","12","11","11","“Müleka ju'uninnüle eemüin na sülaülakana judío je chi sülaülashikai mma saalinjee jünoujain tanain, nnojo jüshapataain aa'in saa'u tü jüsouktüinjatkat aka namüin. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("LK12_12","072_12_12","LUK","12","12","12","Naapeerü jümüin chi Naa'inkai Maleiwa tü pütchi jüsouktüinjatkat aka wanaa sümaa tia”, nümakalaka Jesús namüin. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("LK12_13","072_12_13","LUK","12","13","13","Je wane wayuu sa'akajee tü wayuukolüirua, müshi nümüin Jesús: —Ekirajüikalee, anashi müleka puluwataale nümüin chi tepayakai süpüla naapüinjatüin tamüin süpüshi tü ni'ipünaakat chi washikai wapüla ouktaiwa'aya nia —nümakalaka nümüin. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("LK12_14","072_12_14","LUK","12","14","14","Nüsouktakalaka Jesús: —Nnojoishi e'itaanüin taya sünain pütchipü'üin süpüla pümüinjachin taya süchiirua tia —nümakalaka nümüin. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("LK12_15","072_12_15","LUK","12","15","15","Nümakalaka joolu'u Jesús namüin na wayuukana napüshua: —Jalia jia suulia kachiiruaa aa'in tü washirüükat. Tü talateetkat atüma jaa'in, nnojolüinjatü shiain sükajee koo'omüin jümüin tü jükorolokot —nümakalaka namüin. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("LK12_16","072_12_16","LUK","12","16","16","O'ttüshi joo Jesús sünain ekirajaa naya süka sukuaippa tü kasa e'nnakat sainküin mma: “Eetaashi wane wayuu washirü. Wainma ma'i süchon tü nüpünajüinkat sulu'u niyüüjase. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("LK12_17","072_12_17","LUK","12","17","17","‘¿Jalayaai paala tanaajaain tü tapünajüinkat che'ojaapaja wane süpülajana eeinjatüle shia tanaajaain?’, ma müsü naa'in. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("LK12_18","072_12_18","LUK","12","18","18","“Nümakalaka joo chi wayuukai: ‘Aa, tatüjaaitpa aa'u tü taa'inrüinjatkat. Tawasaje'ereerü miichikat tüü süpüla takumajirüin wane miichiirua eekai miyo'uin suulia, süpüla tanaajaainjatüin süpüshua takorolo je tü tapünajüinkat yaa sulu'u. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("LK12_19","072_12_19","LUK","12","19","19","Je kettaapa tü miichikat, talateerü taa'in sünain maa: “Watta saalin korolo tama'ana joolu'u, tü tepijaajeetkat atüma süpüla wainma juya. Anakaja joolu'u teemeraale, sümaa tekaain, sümaa tasaain sümaa talataa aa'in”, meechi taya’, müshi chi wayuukai. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("LK12_20","072_12_20","LUK","12","20","20","“Otta chi Maleiwakai, meechi nümüin: ‘Maa'inkaiche aa'in pia. So'u aikat tüü, anteerü ouktaa pümüin. ¿Jaraleerü saa'in pümüin makataka apüla tü pünaajaakat ma'i püpüla?’. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("LK12_21","072_12_21","LUK","12","21","21","“Anuu tü tamakat joo jümüin: Chi eekai kachiiruain aa'in tü washirüükat sümaa nnojolin nüchajaain nüchiki Maleiwa, nnojoleerü kasain anain apüla nümüin tü nuwashirüinkat ouktapa nia”, nümakalaka Jesús namüin. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("LK12_22","072_12_22","LUK","12","22","22","Naashajaakalaka Jesús namüin na nikirajüinkana: “Nnojo jüshapataain aa'in saa'u tü jiküinjatkat katüinjatkat atüma jo'u, je saa'u tü kuluulu ja'atajatkat anainjatkat atüma jiyolojo. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("LK12_23","072_12_23","LUK","12","23","23","Tü talateetkat atüma jaa'in, nnojotsü shiain ne'e tü eküülü katüinjatkat atüma jo'u, nnojotsü shiain ne'e tü kuluulu anainjatkat atüma jiyolojo. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("LK12_24","072_12_24","LUK","12","24","24","Jülüja jaa'in sukuaippa tü wawaachikalüirua. Mapünajüinsat shia je manaajaalasat shia shiküin, nnojotpaja e'rüin jamü shia süka shikinnüin nütüma Maleiwa. Jialeeka jiakana, aa'inmajünüshii waneepia nütüma Maleiwa, süka alana'aleein jia sünain kojutüin nütüma suuliale'eya tü wuchiikalüirua. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("LK12_25","072_12_25","LUK","12","25","25","Je tü shapawaakat aa'in, nnojoleerü kasain saapüin jümüin süpüla epijawaa. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("LK12_26","072_12_26","LUK","12","26","26","Nnojoleerü aapünüin jümüin tü jiküinjatkat oo'ulaka tü jüshe'injatkat sükajee. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("LK12_27","072_12_27","LUK","12","27","27","“Jülüja jaa'in sukuaippa tü süsiikat wüitüshii sünain anashantain ma'i tü süno'ukot. Mayaainje nnojolüin a'yataain je nnojolüin saainjüin süshe'in, alana'aleesia ma'i sünain anachonin shiyolojo suuliale'eya süno'u nüshe'in Salomón chi washitshaanakai sülaülashikai mma paala sümaiwa. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("LK12_28","072_12_28","LUK","12","28","28","¿Jamüsü nnojotka'a jünoujain sünain jaa'inmajünüin nütüma Maleiwa? Tü süsiikat, anashaatasü ma'i süno'u nütüma Maleiwa, mayaasüje julumaatüin shia sümaa sa'ajünüin mapa. Müshi'iya jiakana, aa'inmajünüshii nütüma suuliale'eya tü süsiikalüirua wüitüshii. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("LK12_29","072_12_29","LUK","12","29","30","Ashapataasü ma'i naa'in na manoujainsaliikana waneepia saa'u tü neküinjatkat oo'ulaka tü nasüinjatkat. Alu'ujasa jiakana, nnojo jüshapataain aa'in saa'u tia maa aka naa'in nayakana. Soto jaa'in sünain nütüjaain saa'u chi Jüshikai Maleiwa tü che'ojaakat jümüin je naa'inmajeena jia waneepia. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("LK12_31","072_12_31","LUK","12","31","31","Müleka keejiale jümüin niainjachin chi Maleiwakai aluwataain jaa'u, aapüneerü jümüin süpüshua tü che'ojaakat jümüin”, nümakalaka Jesús namüin. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("LK12_32","072_12_32","LUK","12","32","32","“Jiakana aa'inmajuushikana tatüma, mmolujayaa jia sheema ayüülajünaa tatüma. Soto jaa'in sünain nücheküin chi Jüshikai Maleiwa süpüleerua juluwataainjanain wanaa nümaa so'uweena wane ka'i. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("LK12_33","072_12_33","LUK","12","33","33","Anakaja müleka jüikküle süpüshi tü jükorolokot je tü jümü'ünüinkat süpüla jüsülajüinjatüin tü süliakat sümüin wayuu eekai che'ojaain sümüin. Müleka jükaaliijüle wayuu, naapeerü jümüin Maleiwa tü kasa anasü matüjainkat aja'ttaa, matüjainkat a'luwajünaa, matüjainkat ke'ewaa, süka nüma'anain shia Maleiwa chaa iipünaa. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("LK12_34","072_12_34","LUK","12","34","34","Je sükajee tia, acheküsü jülüjain jaa'in tü kasa anasü chakat iipünaa aapünüinjatkat jümüin”, nümakalaka Jesús namüin. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("LK12_35","072_12_35","LUK","12","35","36","Ekirajüshi joo Jesús süka sukuaippa tü kasa e'nnakat sainküin mma: “Eeshi wane wayuu o'unüshi sünain wane mi'iraa, shikiira ka'wayuusee. Nüpütüin na nüchepchiakana nipialu'u süpüla eeinjatüin naa'in nüpüla nüle'ejapa. Pejesü nashe'in na'ütpa'a süpüla na'anaamaatüinjatüin. Chuwatüsü natüma naramparase waneepia. Eesü ma'i naa'inrua nüpüla chi nalaamainkai süpüla neerulamaatüinjatüin tü so'ukot miichi nüpüleerua nüntapa. Anakaja müle aka jia naa'in na achepchiaakana sünain ja'atapüin taya so'u tü ka'i tale'ejüinjatkat o'u jünainmüin. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("LK12_37","072_12_37","LUK","12","37","38","Eeshi süpüla tale'ejeechin süse'eru'upünaa ai je watta'achon maalü. Anakaja müleka keraajüle jia tapüla. Chi laamakai taküjakai achiki jümüin, süka eein naa'in na nüchepchiakana nüpüla, talataleesia ma'i naa'in namaa. Na'atakalaka süshe'in achepchiee nünain. Nüikkaajire'etkalaka na nüchepchiakana süpüla ekaa je niitajakalaka neküin. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("LK12_39","072_12_39","LUK","12","39","39","Soto jaa'in wane kasa. Wane wayuu nipiajachi, müleka nütüjaaleje saa'u tü ka'i nüntajachikat o'u wane ka'ruwarai, nnojoireeja süpüla nutunküinjachin suulia nikerolüin chi ka'ruwaraikai. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("LK12_40","072_12_40","LUK","12","40","40","Müinjanaya jiakana, anashii müleka keraajüle jia sümaa eein jaa'in tapüla tayakai, chi Shipayakai Wayuu, süka tale'ejüinjachin tachikua jünainmüin so'uweena wane ka'i matüjaajuukat aa'u jütüma”, nümakalaka Jesús namüin. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("LK12_41","072_12_41","LUK","12","41","41","Nüsakirakalaka Pedro: —Senyotkalee, tü püküjaitpakat achiki wamüin, ¿püküjüin joo wamüin wamüiwa je sümüinjattaapa wayuu süpüshua? ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("LK12_42","072_12_42","LUK","12","42","42","Asouktüshi chi Senyotkai: “Na'akajee na achepchieekana taküjakana achiki, aneekünüshi wane aa'inmajüi, chi eekai kekiin ma'i, chi tütükai sünain tü aluwataanakat anain nia. Nia nekiipü'üinjachikai na waneeinnua süpüla ekiraa naya. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("LK12_43","072_12_43","LUK","12","43","43","Je nüle'ejapa chi nülaamainkai, talateerü ma'i naa'in nümaa müleka ayatüle naa'inrüin süpüshua tü ni'itaakat nüpüleerua. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("LK12_44","072_12_44","LUK","12","44","44","Shiimüin tü tamakat jümüin, e'itaaneechi nia nütüma chi nülaamainkai süpüla laülaain saa'u süpüshua'ale tü kasa eekat nüma'ana. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("LK12_45","072_12_45","LUK","12","45","45","“¿Jama müleka nnojorule jüüjüüin nia sümüin nünüiki chi nülaamainkai, müleka ‘Nnojoleechi antamaatüin chi talaamaainkai nüchikua’ nümataarüle ne'e sünain emi'ijawaa oo'ulaka sünain eperuwawaa je sünain ni'yaajüin na achepchieekana wanaa nümaa, na tooloyuukana otta na jieyuukana? ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("LK12_46","072_12_46","LUK","12","46","46","Antalaa meechia chi nülaamainkai so'u wane ka'i nnojotkat na'atapüin o'u nia. Süsala meechia nia nütüma. Ni'ikajaajeechi nia na'akamüin na eekai ne'rüliin wayumüin namüin nalaamain eere ne'rüin müliaa napüshua. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("LK12_47","072_12_47","LUK","12","47","48","“Chi wayuu eekai nütüjaain saa'u tü nüchekakat chi Maleiwakai nüpüleerua, anakaja müleka naa'inrüle waneepia tia. Je chi aapünakai amüin kasa wainma süpüla ni'yataainjachin nümüin Maleiwa, acheküshi naa'inrüin süpüshua tü e'itaanakat nüpüla. Jiakana judíokana nüchepchiakana Maleiwa, atüjaakana saa'u tü nuluwataakat anain, müleka nnojorule jaa'inrüin tü nüchekakat jüpüleerua je nnojorule eein jaa'in sünain tü ka'i tale'ejüinjatkat o'u, mülieena ma'i jia nütüma Maleiwa süsalajee tia. Akaajasa wane wayuu eekai nnojolin nütüjaain saa'u tü nuluwataakat anain Maleiwa, müleka kaainjarale nia, jiyatteerü tü nümüliainkat süsalajee tia”, nümakalaka Jesús. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("LK12_49","072_12_49","LUK","12","49","50","Nüküjakalaka Jesús namüin na nikirajüinkana süchiki tü alatüinjatkat namüin na eekai nanoujain nünain: “Yapashi taya süpüla ouktaa sünainjee tayouktünüin sütüma wayuu wainma. Te'rüin tamüliala wanaa sümaa ta'atapüin tü takaliakat süpüla ouktaa wane'ere'eya suu'ulaain toulia kettaapa takalia. Kasataalejese su'ttüin maalü tü takaliakat. Je jiakana anoujashiikana tanain, ayouktüneena jiakanaya wanaa tamaa. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("LK12_51","072_12_51","LUK","12","51","51","¿Aluwataaushi taya, saa'in jümüin, süpüla achiajawaa wayuu atkaasü yaa mmalu'u? Nnojoishi süpülajachin taya tia. Süpülajachi mojujiraainjatüin wayuu tatüma saaliijee tü taa'inrakat je tü tekirajakat anain. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("LK12_52","072_12_52","LUK","12","52","52","Süchikijee ka'ikat tüü, ne'ipoleena na anoujashiikana tanain na manoujainsaliikana. Sulu'u wane miichi eere eein wayuu maa aka ja'rai, a'ülüjeena na apünüinshiikana namüin na piamashiikana, je na piamashiikana namüin na apünüinshiikana. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("LK12_53","072_12_53","LUK","12","53","53","A'ülüjeechi wane wayuu nümüin chi nüchonkai je chi nüchonkai nümüin chi nüshikai. A'ülüjeerü wane wayuu sümüin tü süchonkot je tü süchonkot sümüin tü shiikat. A'ülüjeerü wane wayuu sümüin tü sa'ütkat je tü sa'ütkat sümüin tü niikat chi su'wayuusekai”, nümakalaka Jesús namüin na nikirajüinkana. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("LK12_54","072_12_54","LUK","12","54","54","Nümakalaka joo Jesús sümüin tü wayuukolüirua wattakat saalin sünain nüchiajaain naya: “Jiakana, müleka ji'rüle sükojojooin tü sirumakat wopujeekana, ‘Jalia, a'iteesü juya’, mamaatüshii jia. Shiimüin sünain sü'iteerüin. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("LK12_55","072_12_55","LUK","12","55","55","Otta müleka ji'rüle tü jouktaikat sünain suwataain, ‘Jouktale'olujana waya’, müshii jia. Shiimüin sünain saja'lajaain juya sütümajee tia. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("LK12_56","072_12_56","LUK","12","56","56","Jiakana piamakana o'upünaa, kayaawaseshii jia sümüin tü jouktaikat oo'ulaka tü sirumakat, ¿jamüsü nnojotka'a jiyaawatüin saa'u kasain tü taa'inrakat maa'ulu yaa? ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("LK12_57","072_12_57","LUK","12","57","59","“Jaapa tü tamüinjatkat joolu'u: Müleka kaainjarale pia nuulia wane puwala, acheküshi pütüjamaatüin pünüiki nümüin süpülapünaa nuluwataain wane pütchipü'ü pünainmüin suulia kojutajüin püpüleerua. Akaajaa jiakana, jiyaawata jumaala saa'u sünain che'ojaain jümüin anajiraain jia joolu'u nümaa Maleiwa”, nümakalaka Jesús namüin na wayuukana. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("LK13_1","072_13_1","LUK","13","1","1","Arütkaasü joolu'u wane wayuuirua nünainmüin Jesús süpüla naküjain nümüin süchiki wane wayuuirua judío Galileaje'ewalii na o'utünakana aa'in. Wanaa sümaa naapüin tü namü'ünüinkat nümüin Maleiwa süpüla ouktaa saa'u naainjala, o'utüna aa'inchii naya nütüma Pilato, chi sülaülashikai mma. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("LK13_2","072_13_2","LUK","13","2","2","Nümakalaka Jesús: “Saa'in jümüin, ¿ouktüshii naya süka alana'aleein naainjala noulia na waneeirua? ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("LK13_3","072_13_3","LUK","13","3","3","Nnojotsü sükajeein tia. Kaainjalasü wayuu süpüshua. Tamüshii paala jia: Müleka nnojorule jiyaawajaain suulia jaainjala, amülouleenia ne'e jia waneepia maa aka amüloulin na wayuukana. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("LK13_4","072_13_4","LUK","13","4","4","Je soto jaa'in na wayuu polookana mekiisalümüin sujuttakana aa'u tü ‘torre’ kanüliakat Siloé. Saa'in jümüin, ¿ouktüshii naya süka alana'aleein naainjala noulia na waneeirua chakana Jerusalén? ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("LK13_5","072_13_5","LUK","13","5","5","Nnojotsü sükajeein tia. Kaainjalasü wayuu süpüshua. Tamüshii paala jia tachikua: Müleka nnojorule jükatalaain suulia jaainjala, amülouleenia ne'e jia waneepia maa aka amüloulin na wayuukana”, nümakalaka Jesús namüin. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("LK13_6","072_13_6","LUK","13","6","6","Ekirajüshi joo Jesús süka sukuaippa tü kasa e'nnakat sainküin mma. Nümüsü pütchikat tüü sümüin tü wayuu nnojoyütkalia akatalaain suulia saainjala: “Eesü wane wunu'u kanüliasü ‘higuera’ apünajuushi sulu'u niyüüjase wane wayuu. Je so'u wane ka'i, antüshi chi wayuu kayüüjaseshikai süpüla asü'ütaa süchon tü wunu'ukot. Machonkalaka shia nüpüla. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("LK13_7","072_13_7","LUK","13","7","7","Nümakalaka joo nümüin chi aa'inmajüikai tü niyüüjasekat: ‘Apünüinchi taya juya sünain tantawalin yaamüin shii'iree asü'ütaa süchon tü wunu'ukot. Machonsot shia waneepia. Anakaja müleka püshottüle shia süpüla püpünajüin wane wunu'u jeket shii'iraka’, nümakalaka nümüin. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("LK13_8","072_13_8","LUK","13","8","8","Nüsouktakalaka joolu'u chi aa'inmajüikai saa'u: ‘Waa'iraa, anasü müleka woo'ulaale paala shia süpüla wane juya. Tapoteerü ekiiru'upünaa süpüla tejitüin kaa'ulacha'a kama'a aneerüle sütüma. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("LK13_9","072_13_9","LUK","13","9","9","Müleka kachonle shia, woo'ulaajeerü. Akaajasa nnojorule, washotteerü’, nümakalaka chi aa'inmajüikai”. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("LK13_10","072_13_10","LUK","13","10","10","Ekirajüshi Jesús sulu'u wane ekirajülee so'u tü ka'i neemeraakat o'u na judíokana. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("LK13_11","072_13_11","LUK","13","11","11","Shiasa'a sulu'u tü ekirajüleekat, eejatü wane wayuu ayuuisü poloo mekiisalümüin juya. Jokotüsü shia sünain waraittaa süka yolujaasirüin shia. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("LK13_12","072_13_12","LUK","13","12","13","Shiasa ni'rapa Jesús tü wayuukot, neenajakalaka shia nünainmüin sünain nümüin sümüin: —Maachee, anaitpa joo pia suulia tü ayuuliikat. Ni'itaakalaka najapü saa'u. Lotoloo müsüja tü wayuukot sünain waraittaa sümaa su'waajüin ma'i Maleiwa. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("LK13_14","072_13_14","LUK","13","14","14","Otta chi laülaashikai sulu'u tü ekirajüleekat, jashichishi ma'i nia nümüin Jesús süka anain nütüma wane wayuu so'u tü nakaliakat sünain eemerawaa. Nümakalaka chi laülaashikai sümüin tü wayuu eejatkalüirua: —Eesü aippirua ka'i wa'yataainjatkat o'u. Acheküsü antaa wayuu süpüla eiyajünaa so'u ka'ikalüirua tia. Nnojotsü anain jüntüle so'u tü ka'i weemeraakat o'u, süka shiain a'yatawaa tü eiyajünaakat. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("LK13_15","072_13_15","LUK","13","15","15","Nüsouktakalaka chi Senyotkai nümüin: —Piakai, piamakai o'upünaa, ¿kasa paa'inraka so'u tü ka'i weemeraakat o'u? ¿Nnojotsüjasa ji'yataain sünain taashin pütüma püpüliise sümaa püsachirat süpüla asaa wüin so'u sükalia tü eemerawaakat? ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("LK13_16","072_13_16","LUK","13","16","16","Shialeeka tü nuu'uliwo'ukot Abraham polooitkat mekiisalümüin juya sünain kapüü nütüma Satanás süka wane ayuulii, ¿anasüche waapüle taashii sümüin suulia tü ayuuliikat mayaainje sükaliain tü eemerawaakat? —nümakalaka Jesús nümüin. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("LK13_17","072_13_17","LUK","13","17","17","Japüisü tü nü'ünüükalüirua Jesús sütüma tü nümakat nümüin chi laülaashikai. Otta tü wayuu eejatkalüirua, talatüsü ma'i saa'in sütüma tü kasa naa'inrakat, süka anashaatain ma'i shia. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("LK13_18","072_13_18","LUK","13","18","18","Nüsakirakalaka Jesús na wayuukana: “¿Jamüsü, saa'in jümüin, tü nukuaippakat Maleiwa sünain aluwatawaa? ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("LK13_19","072_13_19","LUK","13","19","19","Tü nuluwataayakat Maleiwa, müsü aka saa'in sukuaippa sü'ü tü ‘mostaza’ münakat. Mayaainje jo'uuchoin ma'i shia wanaa sümaa süpünajünüin, miyo'u tü suu'uliakat süsotapa. Müsia nukuaippa Maleiwa sünain aluwatawaa. Mayaainje palitchoin wayuu anoujasü joolu'u, wainmeerü so'uweena wane ka'i”, nümakalaka Jesús namüin. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("LK13_20","072_13_20","LUK","13","20","20","Nüsakirakalaka joo naya nachikua: “¿Jamüsü, saa'in jümüin, nukuaippa Maleiwa sünain aluwatawaa? ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("LK13_21","072_13_21","LUK","13","21","21","Tü nuluwataayakat Maleiwa, müsü aka saa'in sukuaippa tü oolojiakat pan ejitünakat sütüma wane wayuu sa'aka jaliina. Mayaainje wainmain tü jaliinakat, oolojoosü süpüshua sütüma tü ejitünakat sa'aka. Müsia nukuaippa Maleiwa sünain aluwatawaa. Mayaainje palitchoin wayuu anoujasü joolu'u, wainmeerü so'uweena wane ka'i”, nümakalaka Jesús namüin. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("LK13_22","072_13_22","LUK","13","22","22","Sünain nu'unüin Jesús Jerusalénmüin, ajuntawaishi sulu'upünaa tü pueulokalüirua wopulu'ukot süpüla nikirajüinjatüin tü wayuukolüirua. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("LK13_23","072_13_23","LUK","13","23","23","Nüsakinnakalaka nütüma wane wayuu: —Senyotkalee, ¿palitchon ne'e tü o'ttaasüjatkalüirua? Asouktüshi Jesús nümüin: ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("LK13_24","072_13_24","LUK","13","24","25","—Chi eekai nnojolüin nünoujain tanain, nnojoleechi ountüin ekeroloo chamüin eere nuluwataain Maleiwa. Wainmeerü wayuu mekerolüinkat, mayaainje nekeroleein, süka nnojolüin shiimüin tü nanoulakat. Chi shiimüinkai sünain anoujaa, müshi aka saa'in wane wayuu eekai shikerolüin sulu'upünaa wane so'u miichi eekai moulin. Je jiakana, jalia jia suulia mekerotüinja. Nala wayuu eekai nnojolüin shiimüin sünain nanoujain, müshii aka naa'in wane wayuuirua antakana sa'wai süchukumüin süsürünnüin wane miichi, ja'itaina neenaküin chi nipiajachikai anooipa'ajee süka süpüshua naa'in: “Waa'iraa, peerula wapüleerua miicho'ukot”. Asoukta meechia nia namüin: “Nnojoliishii jia te'raajüin. Nnojoishii tatüjaain aa'u jalaje'ewaliin jia”. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("LK13_26","072_13_26","LUK","13","26","26","“Soto paa'in. Ekaapü'üshii waya pümaa, asaapü'üshii waya pümaa, je waapapü'üin tü pikirajakat anain waya sainküin mma”, meena naya nümüin. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("LK13_27","072_13_27","LUK","13","27","27","“Jiakana kaainjaraliikana, ju'una yaajee toulia. Nnojoliishii jia te'raajüin. Nnojoishii tatüjaain aa'u jaleje'ewaliin jia”, meechi nia namüin. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("LK13_28","072_13_28","LUK","13","28","28","“Meena na manoujainsaliikana so'uweena wane ka'i sünain na'yalajüin ma'i saaliijee mekerotirujuin chamüin eere nuluwataain Maleiwa. Ne'reena ne'e wattajee Abraham nümaa Maleiwa chaa eere nuluwataain, oo'ulaka Isaac, je Jacobo, oo'ulaka na nünüikimaajanakana Maleiwa napüshua. Mojeerü ma'i naa'in, süka nnojoliin nountüin nekerotüin süpüla eeinjanain naya cha'aya namaa. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("LK13_29","072_13_29","LUK","13","29","29","¿Jaralii na ekeroleenakana nünainmüin Maleiwa eere nuluwataain? Nayeena na shiimüinkana sünain anoujaa, na chaje'ewaliikana wiinnaajee, waapünaajee, palaapünaajee, oo'ulaka uuchijee. Ekeroleena napüshua chamüin süpüla eeinjanain naya nümaa Maleiwa sünainmüin wane ekawaa miyo'u eenakünakat apüla naya. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("LK13_30","072_13_30","LUK","13","30","30","Ja'itaina joolu'u maa'ulu yaa mojutüin na anoujashiikana sütüma wayuu, ekeroleena naya nüma'anamüin Maleiwa so'u ka'ikat tia. Akaajasa na manoujainsaliikana, mayaashiije kojutüin naya sütüma wayuu maa'ulu yaa, nnojoleena kasajanain nümüin Maleiwa so'u ka'ikat tia”, nümakalaka Jesús namüin. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("LK13_31","072_13_31","LUK","13","31","31","Wanaa sümaa tia, antüshii joo wane na fariseokana nünainmüin Jesús süpüla maa nümüin: —Nu'utee aa'inchi pia Herodes, chi sülaülakai mma. Acheküshi pu'unamaatüin yaajee yaa nuulia —namakalaka nümüin Jesús. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("LK13_32","072_13_32","LUK","13","32","33","Nüsouktakalaka Jesús namüin: —Ju'una jümaiwa nümüin chi e'rüliyaakai aa'in wayumüin sünain isayüliain apünüin ka'i ne'e süpüla taa'inrüin süpüshua tü aneekünakat apüla taya. Ayateechi taya joolu'u sünain tojuittirüin yolujaa je sünain teiyajüin wayuu. Nnojoishi taya oo'ulaainjachin suulia wane'ere'eya keraain süpüshua tü aluwataanakat anain taya. Tatüjaa aa'ut sünain tanteechin Jerusalénmüin, süka nnojolin süpüla ouktajachin wane nünüikimaajachi Maleiwa, maa aka taya, sa'atalu'u Jerusalén —nümakalaka Jesús namüin. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("LK13_34","072_13_34","LUK","13","34","34","Jülüjakalaka naa'in Jesús tü wayuukolüirua eekat sulu'u Jerusalén sünain nümüin mayaa: “Aituala ma'i jia wayuu Jerusalénje'ewaliikana, jia o'utakana naa'in süka ipa na nünüikimaajanakana Maleiwa aluwataaushikana jünainmüin. Kee'ireepü'üsü ma'i taa'in taa'inmajüin jia, maa aka saa'inmajüin süchon wane kaliina. Otta jiakana, jiyouktajaa amaalü tia. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("LK13_35","072_13_35","LUK","13","35","35","Sükajee tia, nnojoliinapa kasajanain jia nümüin Maleiwa. Müshi taya joolu'u jümüin jia manoujainsaliikana tanain: Nnojoleechi taya ji'rüin tachikua wane'ere'eya jümaleepa tamüin: ‘Anata'aleeshija'a ma'i chi Nüjünalakai Maleiwa’ ”, nümakalaka Jesús. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("LK14_1","072_14_1","LUK","14","1","1","So'u tü ka'i neemeraakat o'u na judíokana, eenajinnüshi Jesús sünain wane ekawaa nipialu'umüin wane wayuu fariseo kojutkai sütüma wayuu. Je cha'aya, eeshii na nü'ünüükana Jesús nüpüla süpüla natüjaain naa'u müleka niiyajüle so'u tü ka'i eemeraanakat o'u. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("LK14_2","072_14_2","LUK","14","2","2","Shiasa eekalaka wane wayuu ayuuishi nüpüla Jesús. Shütüsü ma'i nütüna otta nüsa'a. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("LK14_3","072_14_3","LUK","14","3","3","Nüsakirakalaka joo Jesús na fariseokana je na karalouktamaajanakana ekaakana nümaa: —Naashin Moisés, ¿anasü eiyajaa wayuu so'u süka'iya tü eemerawaakat, nnojottaapa anain shia? —nümakalaka namüin. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("LK14_4","072_14_4","LUK","14","4","4","Nayasa na wayuukana, ko'utakalaka naya. Neenakakalaka joolu'u Jesús chi ayuuishikai nünainmüin süpüla niiyajüinjachin nia. Nüjütakalaka nia süchikijee. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("LK14_5","072_14_5","LUK","14","5","5","Nüsakirakalaka joo Jesús na wayuukana: —¿Jameerü müleka sujutuule wane jüpüliise sulu'u wane ishi sükalio'u tü eemerawaakat? ¿Je müleka shiale ojutuuin jüsachiratse? ¿Nnojoleerü jiyu'lamaatüin ja'itainje sükalio'uin eemerawaa? —nümakalaka Jesús namüin. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("LK14_6","072_14_6","LUK","14","6","6","Otta na wayuukana, ko'uko'utshii naya, süka isain nachiki nasouktiajatkat. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("LK14_7","072_14_7","LUK","14","7","7","Ni'rapa Jesús na wayuukana antakana sünain tü ekawaakat sünain naikkaajaain peje nünain chi eenajitkai naya shii'iree kojuteein naya sütüma wayuu, nikirajakalaka naya süka sukuaippa tü kasa e'nnakat sainküin mma. Müshi nia namüin: ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("LK14_8","072_14_8","LUK","14","8","8","“Müleka peenajinnüle sünain shikiira wane ka'wayuusee, nnojo püikkalaain yaa peje nünain chi ka'wayuuseshikai shii'iree kojuteein pia sütüma wayuu. ¿Jameechi müleka nüntüle wane wayuu püchiiruajee eekai kojutüin ma'i sütüma wayuu puulia? ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("LK14_9","072_14_9","LUK","14","9","9","‘Anakaja müleka püsünnaale nüpüleerua’, müneechi pia nütüma chi eenajitkai pia. Japüi meechia pia süka asha'wale'ennaa sa'aka wayuu eekai yaain shi'rajüsüin ne'e tü ekawaakat. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("LK14_10","072_14_10","LUK","14","10","10","Shia anaka alu'u, püikkalaale palajana sa'aka tü e'rajaasükalüirua ne'e. Arütkaa meechia pünainmüin chi eenajitkai pia sünain nümüin pümüin: ‘Wa'lee, jalaichi püikkalaaiwa yaa nü'ütpa'a chi ka'wayuuseshikai’. Kojuteechikalaka pia sütüma süpüshua tü ekaasükalüirua sükajee tia. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("LK14_11","072_14_11","LUK","14","11","11","Soto jaa'in wane kasa. Chi eekai kee'ireein naa'in kojuteein sütüma wayuu, nnojoleechi kojutüin. Japüleechi ne'e. Alu'usa chi eekai nnojolin müliain naa'in shii'iree kojutaa, nieechi kojutka'aya”, nümakalaka Jesús. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("LK14_12","072_14_12","LUK","14","12","12","Naashajaakalaka joolu'u Jesús nümüin chi wayuukai eenajitshikai: “Müleka peenajirüle wayuu süpüla ekawaa pipialu'u, nnojo peenajirüin na püpüshikana ne'e namüiwa, na pütünajutumuyuukana ne'e oo'ulaka na wayuu washinnuukana kepiakana pü'ütpa'a ne'e, süka ke'icheerüin pümüin natüma tü ekawaakat paala pipialu'u. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("LK14_13","072_14_13","LUK","14","13","13","Naya peenajira na mojushiikana, na matünasaliikana, na eekai masa'ain, je na eekai mo'uin. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("LK14_14","072_14_14","LUK","14","14","14","Anata'aleejeechija'a ma'i pia sükajee tia, ja'itaina nnojolüin ke'ichin pümüin natüma. Nia Maleiwa awalaajüneechika atüma pia so'uweena tü ka'i naso'iraweetkat o'u aa'in na wayuu anashiikana no'ulu'u”, nümakalaka Jesús nümüin. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("LK14_15","072_14_15","LUK","14","15","15","Je shiasa sütüma tü nümakat Jesús, nüsouktakalaka waneeshia chi ekaashikai nümaa: —Anata'aleejeechija'a ma'i chi wayuu eekai neenajinneechin sünain tü ekawaakat chamüin eere nuluwataain Maleiwa. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("LK14_16","072_14_16","LUK","14","16","16","Nikirajakalaka joolu'u Jesús na wayuukana süka sukuaippa tü kasa e'nnakat sainküin mma, süpüla nii'iyatüinjatüin namüin jaralüinjatüin nümaain Maleiwa chamüin eere nuluwataain. Müshi nia namüin: “Eetaashi wane wayuu. Neenajitkalaka wainma wayuu nipialu'umüin süpüla wane ekawaa miyo'u so'u wane ka'i. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("LK14_17","072_14_17","LUK","14","17","17","Je kettaapa tü eküütkat, nüjütakalaka waneeshia chi nipiuunasekai nanainmüin na eenajiruushikana paala: ‘Jalaina jümaala, kettaaitpa tü eküütkat jüpüla’, nümakalaka namüin. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("LK14_18","072_14_18","LUK","14","18","18","Nayasa'a na eenajiruushikana napüshua, oo'ulaayaa müshii naya suulia o'unaa. ‘Ayalajüichipa taya wane yüüja. Chawaika'a taya analaain sümüin, makatajachikalaka taya suulia o'unaa sünainmüin tia ekawaakat’, müshi wane. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("LK14_19","072_14_19","LUK","14","19","19","Je nünüiki wane: ‘Ayalajüichipa taya wane paa'a poloosü. Chawaika'a taya eki'rajüin shia. Mo'unüinyeechi taya sünainmüin tia ekawaakat’, müshi nia. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("LK14_20","072_14_20","LUK","14","20","20","Je nünüiki chi wane: ‘Isaitpa tachiki o'unaa süka ka'wayuuseichipain ne'e taya’. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("LK14_21","072_14_21","LUK","14","21","21","“Nüle'ejakalaka chi nipiuunasekai süpüla nüküjain nümüin chi nülaamainkai süchiki tü wayuukolüirua sünain mantüinjanain naya. Naashichijaakalaka ma'i joo chi nipiajachikai sütüma tia. ‘Pu'una pümata sainküin miichi je chaa metkaaralu'upünaa süpüla shiain peenajüin tü mojusükalüirua. Peenaja wayuu eekai matünain, eekai mo'uin je eekai masa'ain’, nümakalaka nümüin chi nipiuunasekai. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("LK14_22","072_14_22","LUK","14","22","22","“Je nüle'ejapa chi nipiuunasekai, ‘Aluwataashikalee, taa'inrüitpa tü puluwataakat anain taya. Otta tü pipiakat, nnojolüyülia shia wotüin’, nümakalaka nümüin. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("LK14_23","072_14_23","LUK","14","23","23","Asouktüshi joolu'u chi nülaamainkai: ‘Pu'una pümata joolu'u sulu'upünaa tü wopukot süpüshua, sainküin mmakat süpüshua, süpüla pükotchajüin wayuu eekai eein ne'e süpüla wotüinjatüin tü tepiakat sütüma. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("LK14_24","072_14_24","LUK","14","24","24","Akaajaa tü wayuu eenajinnakalüirua paala tatüma, nnojoleerü pikerotirüin shia sünain tü ekawaakat yaa tepialu'u saa'u mantüinyeein paala naya’, müshi nümüin chi nipiuunasekai”. Kettaasü nünüiki Jesús sünain nikirajüin na wayuukana. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("LK14_25","072_14_25","LUK","14","25","25","Nu'unakalaka joo Jesús sünain eein wayuu watta saalin nümaa. Nujununtaakalaka joo süpüla aashajawaa sümaa tü wayuukolüirua sünain maa namüin: ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("LK14_26","072_14_26","LUK","14","26","26","“Wane wayuu eekai ni'itaain naa'in sünain anoujaa tanain, müleka niyouktüle müliaa je ouktaa taa'ujee, mojushiisü süpüla tekirajüüin nia. Süka jamüin, wane tekirajüin, alinjachi taya nüpüla süka süpüshua naa'in nouliale'eya nüshi, nii, nu'wayuuse, nüchooin oo'ulaka na nuwalayuukana. Meena aka maalinkai naya nüpüla saa'u tayain alin ma'i nüpüla. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("LK14_27","072_14_27","LUK","14","27","27","Chi wayuu eekai niyouktalaa nümüin taya ni'rapa müliaa sümaa mmoluu sheema o'utinnaa aa'in tanainjee, nnojoishi wanaain sümaa niainjachin wane tekirajüin. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("LK14_28","072_14_28","LUK","14","28","28","“¿Jameechi pia müleka pükumajeere wane miichi eekai anashaatain ma'i? Acheküsü jülüjain paa'in palajana sünain jerainjatüin sujuittakat aa'u tü miichikat, suulia saja'laja'alaain pünneetse süpülapünaa kettaain shia, ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("LK14_29","072_14_29","LUK","14","29","30","suulia shiajüin eein ne'e tü süpülajanakat miichi sümüiwa. ‘Isasü nüchiki keraainjatüin nütüma tü miichikat o'ttakat paala’, ma meeria tü wayuukolüirua pümüin sünain shime'erainpalain pia. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("LK14_31","072_14_31","LUK","14","31","31","“Saa'in pümüin, wane sülaülashikai mma kama'anakai ne'e 10.000 surulaat, ¿eeshi süpüla nujuittüin sünain atkawaa nümaa chi nü'ünüü kama'anakai 20.000 surulaat? Acheküsü jülüjain naa'in palajana müleka nükanajeechire chi nü'ünüükai. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("LK14_32","072_14_32","LUK","14","32","32","Müleka niyaawatüle saa'u sünain nnojoleechin nükanajüin, acheküshi nuluwataainjachin wane wayuu anülieein süpüla achuntaa anaawaa nnojoliiwa'aya nüntüin chi nü'ünüükai nünainmüin süpüla atkawaa. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("LK14_33","072_14_33","LUK","14","33","33","Aka'aya jukuaippa jiakana wane'ewaire jukua: Acheküsü jülüjain jaa'in palajana tü nüchekakat jüpüleerua Maleiwa. Müleka nnojoliire yapain jia süpüla jaawalüin süpüshua tü juwashirüinkat süpüleerua a'yatawaa tamüin, je müleka nnojoliire yapain jia süpüla müliaa je süpüla ouktaa taa'ujee, mojushiisü süpüla tekirajüüin jia”, nümakalaka Jesús namüin. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("LK14_34","072_14_34","LUK","14","34","34","Nikirajakalaka joo Jesús nüchikua süka sukuaippa tü kasa e'nnakat sainküin mma: “Anasü ma'i tü ichiikat süpüla e'ichiijaayaa. Otta müleka me'ejüle, nnojoleerü kasain saamüin sümüin wayuu. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("LK14_35","072_14_35","LUK","14","35","35","Ojotünüsü ne'e anouipa'a süka nnojolüin anain süpüla ekünaa je süpüla shiküin mürüt. Akaajaa chi wayuu eekai nnojolüin noonooin sümaa tanüiki, nnojoleerü kasain naamüin tamüin. Chi eekai nüshateein tanüiki, anasü müleka jülüjüle naa'in”, nümakalaka Jesús namüin. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("LK15_1","072_15_1","LUK","15","1","1","Je so'u wane ka'i, arütkaashii wane wayuuirua nünainmüin Jesús süpüla aapajaa nünüiki, na kaainjaraliikana naashin na fariseokana, maa aka na okotchajüliikana neerü nümüin chi sülaülashikai mma. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("LK15_2","072_15_2","LUK","15","2","2","Otta na fariseokana oo'ulaka na karalouktamaajanakana, ejejeraashii naya sünain namüin: —Atak, mojusü naa'inrakat chira wayuukai. Kamaneeshi namüin na kaainjaraliikana otta ekaashi joo nia nama'aya —müshii naya. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("LK15_3","072_15_3","LUK","15","3","3","Otta Jesús, süka nütüjaain saa'u tü jülüjakat naa'in, nikirajakalaka na wayuukana süka sukuaippa tü kasa e'nnakat sainküin mma. Müshi nia namüin: ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("LK15_4","072_15_4","LUK","15","4","4","“¿Jarai wayuu yaa ja'akajee, müleka kamü'ünüinre nia poloo shikii anneerü je machikitaarüle waneesia sünainjee, nüpüteerü tü süpüshikat, tü mekietsatkat shikii mekietsalümüin, chaa süpa'a tü anooikat süpüla o'unaa sünain achajawaa süchiki tü machikisatkat, je wane'ereein nuu'ulaain suulia achajawaa nüntapa sünain? ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("LK15_5","072_15_5","LUK","15","5","5","Je nüntapa sünain, ni'itaain shia nünulo'upünaa sünain talatüin ma'i naa'in. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("LK15_6","072_15_6","LUK","15","6","6","Je nüntapa nipialu'umüin, neenakeerü tü nütünajutumuyuukalüirua oo'ulaka tü wayuukolüirua kepiasükat nü'ütpünaa, sünain maa namüin: ‘Talata jaa'in wanaa tamaa, süka ja'yaitpain wane ta'anneetse machikisat paala’. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("LK15_7","072_15_7","LUK","15","7","7","Tamüshii paala jia: Aka'aya na aapieekana chaa iipünaa, talatüshii ma'i naya nümaa wane wayuu kaainjarai, maa aka na yaakana tamaa, müleka nükatalaale suulia naainjala. Talatüshii ma'i naya nümaa suuliale'eya sümaa mekietsatkat shikii mekietsalümüin wayuu eekai müin aka jiakana fariseokana, jia nnojoliikana mojuin aa'in saalin jaainjala saa'u anashiin jia no'ulu'u Maleiwa jaajüin”, nümakalaka Jesús namüin. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("LK15_8","072_15_8","LUK","15","8","8","Ayatshi Jesús sünain ekirajaa sünain maa namüin: “Müinka eere wane jierü yaa ja'aka, müleka kanneetsere shia poloo ‘dracma’, machikitaarüle suulia wane ‘dracma’, nnojotsü süpüla suu'ulaainjatüin shia. Acheküsü süpüla süchuwajaainjatüin süramparase süpüla süchajaamaatüin süchiki süka wane awareejia süpa'apünaa tü shipiakat süpürale'e suu'ulaain süntapa sünain. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("LK15_9","072_15_9","LUK","15","9","9","Je süntapa sünain, seenakeerü tü sütünajutumuyuukalüirua oo'ulaka tü wayuukolüirua kepiasükat sü'ütpünaa sünain maa namüin: ‘Talata jaa'in wanaa tamaa süka ja'yaitpain wane tanneetse machikisat paala’. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("LK15_10","072_15_10","LUK","15","10","10","Tamüshii paala jia: Aka'aya na aapieekana chaa iipünaa, talatüshii ma'i naya nümaa wane wayuu kaainjarai müleka nuu'ulaale suulia naainjala”, nümakalaka Jesús namüin. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("LK15_11","072_15_11","LUK","15","11","11","Ayatshi Jesús sünain ekirajaa sünain maa namüin: “Eetaashi wane wayuu oo'ulaka piamashii nüchooin tooloyuu nümaa. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("LK15_12","072_15_12","LUK","15","12","12","So'u wane ka'i, naashajaataalakalaka chi emülieekai nümaa chi nüshikai: ‘Taataa, paapa pümata tamüin joolu'u tü tapatseinjatkat pütüma’, nümakalaka nümüin. Otta chi nüshikai, naapa nümüsüja tü nükorolokot namüin na nüchooinkana wane'ewai nakua. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("LK15_13","072_15_13","LUK","15","13","13","“Shiasa mapa tia, nu'unakalaka chi emülieekai sulu'umüin wane mma wattamüin sümaa süliapala tü kasa nüsülajakat chi nüshikai nümüin. Je nüntapa chamüin cha'aya, naja'ttirüin tü nünneetsekat süpüshua sünain tü kasa eekai nücheküin naa'inreein. Müshi aka maa'inkai naa'in sümaa. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("LK15_14","072_15_14","LUK","15","14","14","Shiasa mapa wanaa sümaa saja'lajaain tü nünneetsekat nuulia, aisü ma'i jamü sümüin tü wayuukolüirua chakat kepiain cha'aya süka nnojolüin sü'itüin juya. Je chi jima'aikai, o'ttüshi nia sünain müliaa sütüma jamü. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("LK15_15","072_15_15","LUK","15","15","15","Nuchuntakalaka a'yatawaa nümüin wane wayuu chaje'ewai cha'aya sulu'u tia mmakat. Nuluwataanakalaka nütüma sünain ekajiraa tü nüpüülüksekalüirua. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("LK15_16","072_15_16","LUK","15","16","16","Aisü ma'i jamü nümüin süka nnojolüin saapünüin eküülü nümüin. Nikeetaa amüinrü joo tü su'lojooyakat, tü shikakat tü püülükkalüirua nütüma. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("LK15_17","072_15_17","LUK","15","17","17","“Niyaawajaakalaka joo aa'in chi jima'aikai mapa saalin ouktüin ma'i nia jamü. Müsü joolu'u naa'in: ‘Ouktajai cheje ne'e taya sütüma jamü, otta nipiuunaseirua tashi, emirashii ma'i naya waneepia. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("LK15_18","072_15_18","LUK","15","18","18","Anainja tojuittüle yaajee tale'ejaiwa nünainmüin tashi tamaiwa nümüin: “Taataa, kaainjalashi taya nuulia chi Maleiwakai je puuliaya. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("LK15_19","072_15_19","LUK","15","19","19","Nnojoi mata müin aka taya wane püchon. Anakaja müleka pipiuunasere ne'e taya”, meechi’. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("LK15_20","072_15_20","LUK","15","20","20","Nu'unakalaka joo chaje'eya nünainmüin chi nüshikai. “Ni'rakalaka joo chi nüshikai nia nüpanapa seeiwa'aya ka'yatajee. Nuwataakalaka nüpanapa. Nuko'ojooin nünain je nüpesujüin nia süka nümüliajüin nia naa'inyaka. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("LK15_21","072_15_21","LUK","15","21","21","Nümakalaka chi jima'aikai: ‘Taataa, kaainjalashi taya nuulia chi Maleiwakai je puuliaya. Nnojoi mata müin aka taya wane püchon’. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("LK15_22","072_15_22","LUK","15","22","22","“Nümakalaka joo chi nüshikai namüin na nüchepchiakanairua: ‘Jüsaaja jümata tü tashe'in anashaatasükat ma'i süpüla ja'atüinjatüin nünain. Oo'ulaka wane tasüttiijase, ji'itaa sünain najapü. Oo'ulaka wane asapaatsee, ja'ata sünain nuu'ui. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("LK15_23","072_15_23","LUK","15","23","23","Je jüsaaja jümata wane paa'achon eekai kaüsüin ju'utaiwa naa'in, wekaaiwa, wemi'ijaiwa naa'u chi tachonkai. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("LK15_24","072_15_24","LUK","15","24","24","Paala nia, maa'awashi toulia, je joolu'u, ja'yaichipa’, nümakalaka. No'ttakalaka joo sünain emi'ijaa. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("LK15_25","072_15_25","LUK","15","25","25","“Otta chi nipayakai wanaa sümaa tü mi'iraakat, chashi nia a'yataain sulu'u tü niyüüjasekat. Je nüntapa miichipa'amüin, naapüin kaasha'ira saa'u tü yonnakat. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("LK15_26","072_15_26","LUK","15","26","26","‘¿Kasaajutü tü mi'iraakat?’, nümakalaka nümüin wane nüchepchia chi nüshikai. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("LK15_27","072_15_27","LUK","15","27","27","Asouktüshi chi achepchiaakai nümüin: ‘Niaichi yalaka ale'ejüin chi pimüliakai chajee wattajee sünain katüin no'u. Otta chi püshikai, nu'utirüin naa'in wane paa'achon kaüsüshi süpüla nimi'ijirüinjachin naa'u’. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("LK15_28","072_15_28","LUK","15","28","28","“Naashichijaakalaka joo chi epayaakai sütüma tia. Niyoukta achikit ekeroloo sünainmüin tü mi'iraakat. Otta chi nüshikai, nujuittaakalaka joo nünainmüin süpüla nüchuntüin nümüin shii'iree nimi'ijiraweein namaa. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("LK15_29","072_15_29","LUK","15","29","29","Nüsouktakalaka joolu'u chi nüchonkai: ‘Pipiuunase aa'inchi ma'i taya sünain taa'inrüin waneepia süpüshua tü puluwataakat anain taya. Je nnojoishi aapüichin pia tamüin wane kaa'ulachonyaakaije'e ne'e süpüla temi'ijia namaa tatünajunnuu. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("LK15_30","072_15_30","LUK","15","30","30","Shiasa joo naa'u chi püchonkai, aja'laje'etkai tü puwashirüinkat puulia sünain jieyuu maa'insat, pu'utirüin naa'in wane paa'achon kaüsüshi saa'u nüle'ejüin pünainmüin’. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("LK15_31","072_15_31","LUK","15","31","31","Asouktüshi joo chi nüshikai: ‘Tachee, tamaashi pia waneepia. Je süpüshua'ale tü kasa tama'anakat, pükorolo piakai. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("LK15_32","072_15_32","LUK","15","32","32","Otta joolu'u, emi'ijireeshii waya süka talatüin waa'in saa'u nüle'ejüichipain chi pimüliakai. Paala nia, maa'awashi toulia, je joolu'u, ja'yaichipa’, nümakalaka chi nüshikai nümüin”. Kettaasü nünüiki Jesús sünain nikirajüin na wayuukana. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("LK16_1","072_16_1","LUK","16","1","1","Ekirajüshi joo Jesús na nikirajüinkana süka sukuaippa tü kasa e'nnakat sainküin mma. Müshi nia namüin: “Eejachi paala wane wayuu washirü oo'ulaka wane aa'inmajüi tü nuwashirüinkat. Je so'u wane ka'i, niyoojünakalaka achiki chi aa'inmajüikai sütüma wayuu nümüin chi nülaamainkai: ‘A'luwajünüsü tü puwashirüinkat nütüma’, müshii naya. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("LK16_2","072_16_2","LUK","16","2","2","Neenakakalaka chi nülaamainkai chi aa'inmajüikai sümaa maa nümüin: ‘¿Jamüsü tü taapakat püchiki? Püküja pümata tamüin süchiki tü paa'inrakat süka tü tawashirüinkat. Too'ule'ereechi pia joolu'u suulia a'yatawaa tamüin’. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("LK16_3","072_16_3","LUK","16","3","3","“Shiasa mapa tia, naashaje'etkalaka naa'in chi aa'inmajüikai: ‘¿Kaseerü ta'yataaka anain süchikijee nuu'ule'erüin taya chi talaamainkai suulia a'yatawaa nümüin? Müleka ta'yataale sulu'u wane yüüja, aja'tteerü taa'in. Je müleka tojulijale, wane japülii tia. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("LK16_4","072_16_4","LUK","16","4","4","Ajüüsa'a paajüin, tatüjaaitpa aa'u tü taa'inrajatkat joolu'u süpüla takaaliijünüinjachin sütüma wayuu süchikijee too'ule'ennüin suulia tü ta'yataainkat’. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("LK16_5","072_16_5","LUK","16","5","5","“Neenakakalaka joo nünainmüin na wayuu kojuyaalakana nuulia chi nülaamainkai wane'ewai nakua. Nüsakirakalaka chi palajachikai: ‘¿Jera pujuyaala nuulia chi talaamainkai?’. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("LK16_6","072_16_6","LUK","16","6","6","Asouktüshi nia: ‘Kojuyaalashi taya seita, maa aka poloo shikii laata nuulia’. Nümakalaka joo chi aa'inmajüikai nümüin: ‘Anuu tü karaloukta pujuyaalamaajatkat. Pii'irata pümata shia süpüla puwalaajüin ne'e ja'rai shikii laata nümüin’. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("LK16_7","072_16_7","LUK","16","7","7","Nüsakirakalaka chi wane'eya: ‘¿Jera pujuyaala piakai nuulia chi talaamainkai?’. Asouktüshi nia: ‘Kojuyaalashi taya maikki, maa aka poloo shikii toleeka nuulia’. Nümakalaka joo chi aa'inmajüikai nümüin: ‘Anuu tü karaloukta pujuyaalamaajatkat. Pii'irata pümata shia süpüla puwalaajüin ne'e mekiisat shikii toleeka nümüin’. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("LK16_8","072_16_8","LUK","16","8","8","“Je niasa'a chi nülaamainkai sütüma ni'rüin nia sünain tütüin ma'i sünain tü nukuaippakat, kaa'ushi naa'in mayaasüje'e nu'luwajüin tü nuwashirüinkat”, nümakalaka Jesús namüin. Nikirajakalaka joo Jesús na nikirajüinkana sulu'uje'ere'eya tü naashajaaitpakat achiki namüin. Müshi nia namüin: “Tü manoujainsatkalüirua maa'ulu yaa, alana'aleeshiija'a sünain tütüin suuliale'eya tü anoujasükalüirua. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("LK16_9","072_16_9","LUK","16","9","9","Tamüshii paala joo jia: Anakaja müleka tütüle jiakanaya sünain jaa'inrüin tü anasükat sümüin wayuu süka jünneetse, süpüla alinjanain jia süpüla wayuu wainma. Je ja'itaka'a saja'lajaajeerüin tü jünneetsekat so'uweena wane ka'i, na akaaliijuushikana jütüma, nayeena eeka jümaa chaa iipünaa nümaa Maleiwa süpüla ka'ikat süpüshua”, nümakalaka Jesús namüin. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("LK16_10","072_16_10","LUK","16","10","10","Ayatüshi Jesús sünain nikirajüin na nikirajüinkana: “Müleka jaa'inrüle tü aluwataanakat anain jia, mayaainje malaachein shia, aneeküneena jia süpüla jaa'inrüinjatüin kasa anashaatasü. Maa'aya aka müleka nnojorule mojuin jaa'in saaliijee jaainjala müleka ju'luwajüle wane kasa eekai jayain, nnojoleerü mojuin jaa'in saaliijee ju'luwajüin wane kasa eekai kojutüin. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("LK16_11","072_16_11","LUK","16","11","11","Je jiakana tekirajüinkana, müleka nnojoliire jaa'inrüin tü aluwataanakat anain jia nütüma chi wayuu ji'yataakai amüin, nnojoleena aneekünüin jia nütüma Maleiwa süpüla ji'yataainjanain nümüin. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("LK16_12","072_16_12","LUK","16","12","12","Je müleka matüjüinre jia süpüleerua jaa'inmajüin tü nuwashirüinkat chi jülaamainkai maa'ulu yaa, nnojoleerü aapünüin kasa anasü jümüin nütüma Maleiwa so'uweena wane ka'i. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("LK16_13","072_16_13","LUK","16","13","13","“Maa aka kojuta'atüle piamashii laama nütüma chi a'yataaikai sünain alin nüpüla wane je sünain maalin nüpüla chi wane'e, meechi aka Maleiwa jütüma müleka shiale kachiiruain jaa'in tü washirüükat nuuliale'eya”, nümakalaka Jesús namüin. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("LK16_14","072_16_14","LUK","16","14","14","Otta na fariseokana naapapa tü nüküjakat Jesús namüin na nikirajüinkana, neme'erainpalashi nia, süka nayain kee'ireein aa'in washirüü waneepia. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("LK16_15","072_16_15","LUK","16","15","15","Naashajaakalaka joo Jesús namüin: “Nnojotsü mojuin jaa'in saaliijee jaainjala, süka shiain ne'e anain o'ulu'u jia wayuu. Otta chi Maleiwakai, nütüjaa aa'ut tü jukuaippakat süpüshua. Mayaashiije kojutüin jia sütüma wayuu, nüleejeena jia Maleiwa”, nümakalaka. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("LK16_16","072_16_16","LUK","16","16","16","Ayatüshi Jesús asouktüin namüin na fariseokana süka nayouktüin tü nikirajakat anain. Müshi nia namüin: “Je sümaiwa paala, nnojoliiwa'aya niweetüin Juan sünain aküjaa tachiki sümüin wayuu, ekirajuushi na jutuushikana sütüma tü nüshajakat Moisés oo'ulaka natüma na nünüikimaajanakana Maleiwa. Otta joolu'u süchikijee niweetüin Juan, aküjünüsü sümüin wayuu sainküin mmakat süpüshua süchiki nukuaippa Maleiwa sünain aluwatawaa. Ja'itaina manoujain jia tanain, eesü wayuu wainma eekai kee'ireein saa'in ekeroloo chamüin eere nuluwataain Maleiwa. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("LK16_17","072_16_17","LUK","16","17","17","Juu'ulaa suulia jiyouktüin tü tekirajakat anain. Soto jaa'in wane kasa. Tü mmakat je tü kasa chakat iipünaa, aja'lajaweerü so'u wane ka'i. Otta tü nünüikikat chi Maleiwakai ashajünakat paala nütüma Moisés, nnojoleerü aja'ttüin. Nnojoleerü aja'ttüin waneeshikaiyaaje no'u pütchi sünainjee, ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("LK16_18","072_16_18","LUK","16","18","18","maa aka tü nuluwataakat anain chi Maleiwakai sünain müin mayaa: ‘Chi eekai nuu'ulaain suulia nu'wayuuse, müleka ka'wayuusere nia nüchikua, kaainjalashi suulia tü palajatkat nu'wayuuse. Je kasalajaneerü nümüin nüma'üjaain sümaa tü jeketkat nu'wayuusein. Akaajaa chi wayuu ka'wayuusekai tü jierü oo'ulaaushitkat, kaainjalashi nia'aya, je kasalajaneerü nümüin nüma'üjaain sümaa tü jierü oo'ulaaushitkat’ ”, nümakalaka Jesús namüin. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("LK16_19","072_16_19","LUK","16","19","19","Süka na'waataain na fariseokana sulu'u anashiin no'ulu'u na wayuukana, aküjüshi joo Jesús süchiki wane wayuuirua piamasü. Müshi nia: “Eetaashi wane wayuu washirü. Kashe'inshi nia wane kuluulu anashaatasü kanüliasü ‘lino’. Anashaatasü ma'i niyolojo sulu'u. Je süka washirüin ma'i nia, emi'ijashi waneepia. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("LK16_20","072_16_20","LUK","16","20","21","Je so'ulu'u tü nipiakat, e'ikünapü'üshi wane wayuu mojushi kanüliashi Lázaro süpüla nujulijainjachin nüpütaain chi washitkai süka müliain nia jamü. Yaaka atachi nia. Je antüsü erüirua nünainmüin süpüla she'erujaain tü nütoutakat yaakasükat. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("LK16_22","072_16_22","LUK","16","22","22","“Shiasa mapa, ouktüshi chi ajulijapü'ükai. Sükajee nüchoin Maleiwa, nüsaajünakalaka nü'ütpa'amüin Abraham sütüma wane aapieeirua nüma'anajeejatü Maleiwa. Otta müshia chi washitkai, ouktüshi nüchiiruajee. Nojoitünakalaka. Sükajee nnojolin nüchoin Maleiwa, nüsaajünakalaka sulu'umüin süpülee tü ouktüsükalüirua kanüliakat Hades. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("LK16_23","072_16_23","LUK","16","23","23","Müliakalaka ma'i joo chi washitkai cha'aya. Niirakaakalaka chaa watta sünain ni'rüin Abraham otta müshia Lázaro nü'ütpa'a. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("LK16_24","072_16_24","LUK","16","24","24","‘Taata Abraham’, müshi joo chi washitkai nümüin, ‘anashi müleka pümüliajüle taya. Müliashi ma'i taya sütüma tü sikikat. Püjüta tamüin Lázaro yalajee nücholotiraiwa najapü shiroku wüin nüchüttaiwa süpa'a tayee’, nümakalaka. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("LK16_25","072_16_25","LUK","16","25","25","Asouktüshi Abraham: ‘Tachee, soto paa'in anapü'üin ma'i pia sulu'u puwashirüin kataiwa'aya po'u. Otta müshia Lázaro, müliapü'üshi, nnojotpü'üsü kasain eein nüma'ana. Otta joolu'u, talatüitpa naa'in ya'aya. Otta müshia piakai, pi'rüin joolu'u müliaa. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("LK16_26","072_16_26","LUK","16","26","26","Je mojushiisü süpüla sülatüin wayuu chajee yaamüin yaa, maa aka mojushiin alataa yaajee chamüin cha'aya, süka eein wane ishi jerutshaatain ma'i yaa pasanain wanain’. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("LK16_27","072_16_27","LUK","16","27","28","“Nümakalaka joo chi washitkai nümüin Abraham: ‘Taataa, tachuntüin pümüin süka süpüshua taa'in, puluwataa pümata Lázaro chaa nipialu'umüin chi tashikai, eere eein ja'raisüirua tawalayuu, süpüla nüchiaain naya suulia nantajüin yaamüin sa'akamüin watta saalin müliaa’, nümakalaka. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("LK16_29","072_16_29","LUK","16","29","29","Asouktüshi Abraham: ‘Eesü nama'ana tü ashajuushikat nütüma Moisés je natüma na nünüikimaajanakana Maleiwa paala sümaiwa. Anasü jülüjale naa'in tü naashajaakat achiki’, nümakalaka. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("LK16_30","072_16_30","LUK","16","30","30","‘Taata Abraham, nnojotsü nanoujain tü naküjakat achiki. Akaajasa müleka su'unüle nanainmüin wane wayuu eekai süso'iraain aa'in süchikijee ouktaa, ayaawajaweena naya süpüla noo'ulaainjatüin suulia naainjala’. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("LK16_31","072_16_31","LUK","16","31","31","Nüsouktakalaka Abraham: ‘Müleka moonooinre naya sümaa nünüiki Moisés je nanüiki na nünüikimaajanakana Maleiwa, meenaja'a ne'e moonooin sümaa sünüiki wane wayuu eekai suso'iraasüin saa'in süchikijee ouktaa’, nümakalaka nümüin chi washitkai”. Kettaasü joolu'u nünüiki Jesús namüin na fariseokana. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("LK17_1","072_17_1","LUK","17","1","1","Aashajaashi joo Jesús namaa na nikirajüinkana sünain nikirajüin naya. Müshi nia: “Eejeerü waneepia wayuu eekai naainjireein jia kasa mojusü. Otta naya, kasalajaneerü namüin tü naa'inrakat. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("LK17_2","072_17_2","LUK","17","2","2","Anashii müleka nojutinnüle shirokumüin tü palaakat sünain kanutpünaain wane ipa miyo'u, suulia naainjirüin jia kasa mojusü. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("LK17_3","072_17_3","LUK","17","3","3","Anakaja eere jaa'in sünain aa'inmajirawaa wane'ewai jukua. Müleka naa'inrüle chi puwalakai kasa mojusü pümüin, anashi müleka püchiajaale nia. Je müleka nuu'ulaale suulia, anasü müleka motüle paa'in shia. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("LK17_4","072_17_4","LUK","17","4","4","Ja'itaichi kaainjalain nia puulia wainmatua, maa aka akaratshitua süpüla wane ka'i, müleka nüntüle akaratshitua pünainmüin sünain mojuin ma'i naa'in saaliijee tü naa'inrakat pümüin, anasü müleka motüle paa'in shia”, nümakalaka Jesús. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("LK17_5","072_17_5","LUK","17","5","5","Namakalaka joo na Aluwataaushikana nümüin chi Senyotkai: —Anakaja müleka pükaaliijüle waya süpüla koo'omüinjatüin sütsüin tü wanoulakat. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("LK17_6","072_17_6","LUK","17","6","6","Asouktüshi Jesús: —Müleka jünoujüle tanain, ja'itairü nnojolüin katsüin joolu'u tü jünoulakat, jaa'inreerü tü kasa isakat süchiki wayuu. Maa aka jümataarüle paala sümüin wane wunu'u eekai laktain: “Anakaja piyu'laale yaajee shirokumüin palaakat”, ayu'laajeerü shia sütüma jünüiki —nümakalaka Jesús namüin. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("LK17_7","072_17_7","LUK","17","7","7","Ayatshi Jesús sünain ekirajaa na nikirajüinkana sünain nümüin namüin: “Müleka kachepchiale jia, ¿eeshii süpüla jümüin nümüin chi jüchepchiakai nüle'ejapa sulu'ujee tü jiyüüjasekat oo'ulaka süchikijee arüleejaa shiale: ‘Pikeroloo, püikkalaa pikaaiwa’? Nnojo. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("LK17_8","072_17_8","LUK","17","8","8","Shieerü eeka ne'e jümüin nümüin: ‘Pii'iranaja pümata püshe'in pü'lakajaaiwa teküin tekaamaataiwa. Otta ekeechi pia tachukumüin kettaapa süchiki teküin’. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("LK17_9","072_17_9","LUK","17","9","9","Je süchikijee tia, nnojotsü süpüla jaapüinjatüin analu'ut nümüin saa'u naa'inrüin tü juluwataakat anain nia. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("LK17_10","072_17_10","LUK","17","10","10","Aka'aya jiakana jüpüshua, süchikijee jaa'inrüin tü aluwataanakat anain jia nütüma Maleiwa, anakaja jümüle: ‘Waya nüchepchiakana Maleiwa. Nnojotsü jaralüinjatüin aapüin analu'ut wamüin, süka shiain waa'inrüin ne'e tü nuluwataakat anain waya’ ”. Kettaasü joo tü nümakat Jesús namüin na nikirajüinkana. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("LK17_11","072_17_11","LUK","17","11","11","Sünain nu'unüin Jesús Jerusalénmüin, ojuittüshi nia sulu'ujee tü mmakat Galilea, ekerotshi sulu'umüin Samaria. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("LK17_12","072_17_12","LUK","17","12","13","Je nüntapa so'ulu'umüin wane pueulo, eejana nüpüla wane wayuuirua polooshii aja'tta atachii. Sha'washawatshii ka'yata nuulia. Nowoorulaakalaka emetut: —Jesúsuu, Ekirajüikalee, anashi müleka pümüliajüle waya, piiyaja waya —namakalaka. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("LK17_14","072_17_14","LUK","17","14","14","Shiasa ni'rapa Jesús naya, —Ju'una jii'iyataiwa nümüin chi sacerdotekai sünain suu'ulaaitpain tü ayuuliikat juulia —nümakalaka namüin. Je sünain no'unüin, ashatüsü tü natakat. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("LK17_15","072_17_15","LUK","17","15","16","Otta müshia waneeshia, wane wayuu Samariaje'ewai, nnojoishi judíoin, saa'u ni'rüitpain sünain anain tü nütakat, ale'ejüshi nia nünainmüin Jesús. Nu'waajüin chi Maleiwakai sünain emetuluin nünüiki je nüsapainyo'ukashi nia nümülatu'umüin Jesús sünain naapüin wane miyo'ushaata analu'ut nümüin. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("LK17_17","072_17_17","LUK","17","17","17","Nümakalaka joo Jesús namüin na wayuukana nümaajanakana: —Mataashii polooshiikai naya sünain neiyajünüin. ¿Jalasü tü mekietsatsükalüirua nüpüshi? ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("LK17_18","072_17_18","LUK","17","18","18","Je chi ale'ejaakai tanainmüin sünain nu'waajüin chi Maleiwakai, nnojoishi judíoin. Wayuu naatajai. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("LK17_19","072_17_19","LUK","17","19","19","Otta nümüin chi wayuukai, müshi Jesús: —Püsha'walaa pu'unaiwa. Anaichipa pia saa'u pünoujain tanain. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("LK17_20","072_17_20","LUK","17","20","21","So'u wane ka'i, nasakirüin Jesús na fariseokana sünain joujaleechin o'ttüin Maleiwa sünain aluwatawaa. Asouktüshi Jesús: —Tü naa'inrakat chi Maleiwakai, naa'inrüin süka naa'in, nnojotsü sükajatüin jüsakirüin sünain. Je “Anii nia sünain aluwatawaa” oo'ulaka “Ichaa nia sünain aluwatawaa”, nnojoleechi münüin. Jütüjaa jümata naa'u chi Maleiwakai sünain nu'ttüichipain sünain aluwatawaa maa'ulu yaa, süka tantüichipain ja'akamüin —nümakalaka. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("LK17_22","072_17_22","LUK","17","22","22","O'ttüshi joo Jesús nüchikua sünain ekirajaa na nikirajüinkana sünain nümüin namüin: “Meena jia so'uweena wane ka'i: ‘Kasataalejese we'rüin chi Shipayakai Wayuu sünain nüle'ejüin’. Otta tamüshii paala jia: Nnojoleechi ji'rüin taya sünain ale'ejaa so'u tia. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("LK17_23","072_17_23","LUK","17","23","23","Je tü wayuukolüirua, meerü shia jümüin: ‘Jiirakaa, ichaa chi Shipayakai Wayuu cha'aya’ oo'ulaka ‘Jiirakaa, anii nia yaaya’. Nnojo ju'unüin shi'ipajee tia sünain jüchajaain tachiki. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("LK17_24","072_17_24","LUK","17","24","24","Süka jamüin, maa aka tü shiyaakat juya shi'rakat wayuu süpüshua amachetaain chaa sirumatu'upünaa, akaweechia tayakai, chi Shipayakai Wayuu, tale'ejapa, shi'reechi wayuu süpüshua. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("LK17_25","072_17_25","LUK","17","25","25","Otta palajana, e'itaanüshi taya süpüla müliainjachin ma'i sütüma tü wayuu judíokalüirua eekai sülerajüin taya maa'ulu yaa. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("LK17_26","072_17_26","LUK","17","26","27","“Soto jaa'in nüchiki Noé. Tü wayuukolüirua nnojoliiwa'aya no'otooin Noé sulu'umüin tü anuakat, ee'eraashii ne'e naya sünain nnojolüin jülüjain naa'in tü naainjalakat. Je mapa no'otoopa Noé sulu'umüin tü anuakat, a'itüsü tü juyakat sünain miyo'uin ma'i shia süpüla ouktajatüin tü wayuukolüirua süpüshua'ale eekai nnojolüin nümaain Noé sulu'u tü anuakat. Akaweeria takalio'u tayakai, chi Shipayakai Wayuu, wanaa sümaa tanteechin tachikua. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("LK17_28","072_17_28","LUK","17","28","28","“Maa'aya aka nükalio'u chi wayuu kanüliakai Lot paala sümaiwa, chi kepiapü'ükai sulu'u tü pueulokot kanüliakat Sodoma. Eeshii na wayuukana sünain emi'ijaa, sünain ayalajawaa kasa, sünain oikkawaa, sünain apünajaa, oo'ulaka sünain aainjaa miichi. Nnojotsü jülüjain naa'in tü naainjalakat. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("LK17_29","072_17_29","LUK","17","29","29","Je süchikijee nujuittüin Lot sulu'ujee tü pueulokot, ajunuujaasü iipünaajee wane siki maa aka saa'in ipalira chuwachuwatsü süpüla su'utajatüin saa'in süpüshua tü wayuu kepiasükalüirua sulu'u tia pueulokat. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("LK17_30","072_17_30","LUK","17","30","30","“Maa aka tü wayuukolüirua sümaiwa paala sünain nnojolüin jülüjüin naa'in tü naainjalakat, meeria tü wayuukolüirua so'uweena tü ka'i teweeteechikat o'u tayakai, chi Shipayakai Wayuu. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("LK17_31","072_17_31","LUK","17","31","31","Chi wayuu eekai joyotüin sheemioushi tü nipiakat so'u ka'ikat tia, anakaja nnojoire nikerolüin paülü'ümüin süpüla nükotchajaain nükorolo. Otta chi wayuu eekai ni'yataain sulu'u niyüüjase, anakaja nnojoire nüle'ejüin nipialu'umüin süpüla asaajaa nükorolo. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("LK17_32","072_17_32","LUK","17","32","32","Soto jaa'in süchiki tü nu'wayuusekat Lot. Najuittapa sulu'ujee Sodoma, o'utinna aa'inrü shia nütüma Maleiwa saaliijee shiirakaain süchikua sümüin tü sükorolo süpütakat sulu'u tü pueulokot. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("LK17_33","072_17_33","LUK","17","33","33","Chi wayuu eekai jülüjüin naa'in waneepia tü nükorolokot süpüla naa'inmajüin je süpüla najapulu'uin shia, amülouleerü süpüshua. Alu'usa chi eekai naapüin nukuaippa süpüla ni'yataainjachin tamüin, ja'itasü amüloulin süpüshua tü nükorolokot sünainjee tia, aapüneerü nümüin kasa anasü tatüma nnojotkat amülouleerüin. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("LK17_34","072_17_34","LUK","17","34","34","Je so'uweena tü ka'i teweeteechikat o'u, eejeena piamashii wayuu atunküin sulu'u wane miichi. Tamaweechi wane. Oo'ulaka wane, tapüteechi. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("LK17_35","072_17_35","LUK","17","35","35","Eejeena piamashii jieyuu sünain amoliinajaa. Tamaweerü wane. Oo'ulaka wane, tapüteerü. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("LK17_36","072_17_36","LUK","17","36","36","Eejeena piamashii wayuu sünain a'yatawaa sulu'u nayüüjase. Tamaweechi wane. Oo'ulaka wane, tapüteechi”, nümakalaka Jesús namüin na nikirajüinkana. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("LK17_37","072_17_37","LUK","17","37","37","—Senyotkalee, ¿jameenaka na makatakana? —müshii naya nümüin. Asouktüshi Jesús: —Müleka sükotchajaale wane samulüirua, atüjaana aa'ut sünain ouktüin wane kasa. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("LK18_1","072_18_1","LUK","18","1","1","Ekirajüshi joolu'u Jesús na nikirajüinkana süka sukuaippa tü kasa e'nnakat sainküin mma shii'iree nachecherüinjatüin naa'in sünain achuntaa nümüin Maleiwa waneepia. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("LK18_2","072_18_2","LUK","18","2","2","Müshi nia namüin: “Eetaashi wane wayuu pütchipü'ü kepiashi sulu'u wane pueulo. Manoujainsai nia nünain Maleiwa, je püla aa'inchi ma'i nia suulia wayuu. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("LK18_3","072_18_3","LUK","18","3","3","Oo'ulaka sulu'u tü pueulokat, eesü wane wayuu oukta a'wayuuset. Antawaisü nünainmüin chi pütchipü'ükai sünain, ‘Anasü pükaaliijüle taya sünain amaünajaa nümüin chi ta'ünüükai’, sümüin nümüin. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("LK18_4","072_18_4","LUK","18","4","5","Niyouktajakalaka joo shia. Masütaajukalaka joo shia sünain achuntaa nümüin. Shiasa so'u wane ka'i, saa'u wainmatuairüin sükua tü jietkat nüma'anajee, müsü naa'in: ‘Aisha'ajaa, shike'ejakatche ma'i taa'in meinshi tü wayuukot, müirüinja'a shia sümaa shike'era. Anainja taa'inrüle sümüin tü süchuntakat tamüin, mayaashije'e manoujain taya nünain Maleiwa je mamaneein taya suulia wayuu’, müsü naa'in chi pütchipü'ükai. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("LK18_6","072_18_6","LUK","18","6","6","“Soto jaa'in nüchiki chi pütchipü'ü pülakai aa'in suulia wayuu. Mayaasüje niyouktajüin paala tü wayuukot, nükaaliijain shia mapa süka shike'ejüin ma'i naa'in waneepia. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("LK18_7","072_18_7","LUK","18","7","7","Otta müshia chi Maleiwakai, ¿nnojoleena nükaaliijüin waya aneekuushikana achuntakana nümüin waneepia so'uka'i, sa'wai? Shiimüin sünain nükaaliijeenain waya noulia na wa'ünüükana. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("LK18_8","072_18_8","LUK","18","8","8","Jiakana müliakana natüma na jü'ünüükana, shiimüin tanüiki jümüin: Yapashi chi Maleiwakai süpüla nükaaliijain jia waneepia. Otta müshi'iya jiakana, müleka ayatüle jia sünain jaa'inrüin tü nuluwataakat anain, katsüinjeerü jaa'in sünain anoujaa so'uweena tü ka'i tale'ejeechikat o'u, taya chi Shipayakai Wayuu”, nümakalaka Jesús namüin na nikirajüinkana. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("LK18_9","072_18_9","LUK","18","9","9","Aashajaashi joo Jesús sümüin tü wayuu eekai pülain saa'in suulia wayuu, na wayuu anakana saa'in namüin no'ulu'u Maleiwa. Nikirajüin joo naya süka sukuaippa tü kasa e'nnakat sainküin mma: ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("LK18_10","072_18_10","LUK","18","10","10","“Ekerotshii piamashii wayuu sulu'umüin tü a'waajüleekat Maleiwa süpüla achuntaa nümüin: wane fariseo oo'ulaka wane okotchajüi neerü nümüin chi sülaülashikai mma. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("LK18_11","072_18_11","LUK","18","11","11","Asha'walaashi chi fariseokai sünain naashajaain nümaa Maleiwa sünain nu'waataain sulu'u nukuaippa. Müshi nia: ‘Maleiwakalee, taapüin pümüin analu'ut saa'u nnojolin müin aka taya saa'in wayuu wainma sünain ka'ruwaralüin, sünain mojulaain, je sünain ama'üjawaa sümaa wayuu nnojotkat nu'wayuusein otta nnojoikai su'wayuusein. Je anayaawatshija taa'u sünain nnojolin müin aka taya naa'in chi okotchajüikai neerü. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("LK18_12","072_18_12","LUK","18","12","12","Aamajüshi taya pümüin waneepia piantua süpüla semaanakat shii'iree talateein pia tamaa. Je tasülajüin pümüin polo'owai sünainjee tü polookot shikii süpüshi tü ta'yataainkat’. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("LK18_13","072_18_13","LUK","18","13","13","“Otta chi okotchajüikai neerü, yalashi nia sha'watüin ka'yatalu'u nuulia chi fariseokai. Jepitüshi nia sünain nüshe'ejüin naa'into'u süka mojuin ma'i naa'in saaliijee naainjala. ‘Maleiwakalee, wayuu kaainjarai taya. Anakaja müleka pümüliajüle taya’, nümakalaka. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("LK18_14","072_18_14","LUK","18","14","14","“Saa'u nümüin joo chi wayuukai, anajiraaichipa nümaa Maleiwa. Akaajasa chi fariseokai, ale'ejüshi nipialu'umüin sünain nnojolin anajiraain. Chi eekai yaletayaain nukuaippa su'upala wayuu, nnojoleechi kasajachin nümüin Maleiwa. Alu'usa chi eekai nnojolüin yaletayaain naa'in, kojuteechi nütüma”, nümakalaka Jesús namüin. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("LK18_15","072_18_15","LUK","18","15","15","Je so'u wane ka'i, antinnüsü wane tepichiirua nünainmüin Jesús süpüla ni'itaainjatüin najapü naa'uirua sümaa nuchuntüin nümüin Maleiwa naa'u. Otta na nikirajüinkana ne'rapa tia, nachiajaakalaka tü wayuukolüirua. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("LK18_16","072_18_16","LUK","18","16","16","Otta müshia Jesús, nuchuntakalaka namüin na wayuukana nantirüin na tepichikana nünainmüin nachikua. Nümakalaka joo namüin na nikirajüinkana: —Kettshi'iya na tepichikana nantaiwa tanainmüin. Maa aka nakuaippa na tepichikana sünain nnojolüin kaa'in toulia, müinjatia nakuaippa tamüin na ekeroteekana chaa eere nuluwataain Maleiwa. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("LK18_17","072_18_17","LUK","18","17","17","Tamüshii paala jia: Chi wayuu eekai nnojolin müin aka naa'in na tepichikana sünain nanoujain tanain, müichia nnojolin ekerotüin eere nuluwataain Maleiwa —nümakalaka Jesús namüin. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("LK18_18","072_18_18","LUK","18","18","18","Nürütkaakalaka nünainmüin Jesús wane wayuu aluwataashi sünain nüsakirüin nia: —Ekirajüikalee, pia anamiakai, ¿kasa taa'inrüinjatka süpüla eeinjachin taya nümaa Maleiwa waneepia? ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("LK18_19","072_18_19","LUK","18","19","19","Asouktüshi Jesús: —¿Jamüshi “pia anamiakai” pümakalaka tamüin? Waneeshia Maleiwa niain anamiain. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("LK18_20","072_18_20","LUK","18","20","20","Aashin pütüjaayaain aa'u tü nuluwataakat anain Maleiwa, makat mayaa: “Nnojo püma'üjaain sümaa wayuu nnojotkat pu'wayuusein otta nnojoikai pu'wayuusein. Nnojo pu'utüin saa'in wayuu. Nnojo pu'luwajüin sükorolo wayuu. Nnojo püküjüin alawaa süchiki wane wayuu. Kojutüinjatü pütüma püi je püshi”, müsü tü pütchikat —nümakalaka Jesús nümüin. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("LK18_21","072_18_21","LUK","18","21","21","—Taa'inratüjütsa'aya tia süpüshuale'eya tepichiiwa'aya taya ja'itakaje maa'utpünaa yaa —nümakalaka nümüin Jesús. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("LK18_22","072_18_22","LUK","18","22","22","Sütüma tü nümakat chi wayuukai, asouktüshi Jesús: —Che'ojaayülia wane kasa paa'inrajatkat. Anakaja puikküle tü pukorolokot süpüshua süpüla püsülajüinjatüin tü süliakat sümüin wayuu eekai mojuin. Kee'irakeerü pümüin shia iipünaamüin cha'aya eere Maleiwakai. Je paa'inrapa tia, ale'ejeechi pia püchikua tanainmüin süpüla tamaain pia —nümakalaka Jesús nümüin. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("LK18_23","072_18_23","LUK","18","23","23","Je chi wayuukai sütümajee tü nümakat Jesús nümüin, mojusü ma'i naa'in, süka washirüin ma'i nia. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("LK18_24","072_18_24","LUK","18","24","24","Eirakaashi Jesús nümüin chi wayuukai sünain maa nümüin: —Chi wayuu eekai ataralaain sümaa tü nuwashirüinkat, kapüleejeerü ma'i nümüin ekerotoo cha'aya eemüinre nuluwataain Maleiwa. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("LK18_25","072_18_25","LUK","18","25","25","Mapüleesat süpüleerua shikerotüin wane “camello” so'ulu'upünaa wane wutia suuliale'eya shikerotüin wane wayuu washirü cha'aya eere nuluwataain Maleiwa —nümakalaka nümüin. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("LK18_26","072_18_26","LUK","18","26","26","Je na wayuukana eekai naapajüin nünüiki Jesús, namakalaka nümüin: —Isasüja'a sümata nüchiki nu'ttaainjachin wane wayuu. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("LK18_27","072_18_27","LUK","18","27","27","Asouktüshi Jesús: —Tü kasa isakat süchiki wayuu, nnojotsü kapüleein nümüin Maleiwa. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("LK18_28","072_18_28","LUK","18","28","28","Müshi joo Pedro nümüin Jesús: —Wapütüin süpüshua tü kasa eejatkat wama'ana süpüla yaainjanain waya pümaa. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("LK18_29","072_18_29","LUK","18","29","30","Asouktüshi Jesús: —Jiakana apütakana kasa süpüshua eejatkat jüma'ana süpüleerua aküjaa süchiki nukuaippa Maleiwa sünain aluwatawaa, shiimüin tü tamakat jümüin sünain saapüneerüin jümüin kasa anasü. Mayaasüje jüpütüin jipia, ju'wayuuse, juwalayuu, mayaasüje jüpütüin jii, jüshi oo'ulaka jüchonnii shiale, alana'aleejeeria tü aapüneetkat jümüin suulia tü kasa jüpütakat. Je eejeena jia nümaa Maleiwa waneepia saa'u shii'iranajaaushin jaa'in —nümakalaka Jesús namüin na nikirajüinkana. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("LK18_31","072_18_31","LUK","18","31","31","Otta müshi'iya na Aluwataaushikana polooshiikana piammüin, neenajakalaka naya Jesús nünainmüin sujuuna tü wayuukolüirua süpüla naashajaain namaa. Müshi nia namüin: “O'unajana joolu'u waya Jerusalénmüin. Je tü ashajünakat tachiki paala natüma na nünüikimaajanakana Maleiwa, tachiki tayakai, chi Shipayakai Wayuu, ekeraajeerü süpüshua. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("LK18_32","072_18_32","LUK","18","32","32","Aapüneematüichi ekii taya najapulu'umüin na gentilekana. Neme'erainpaleechi taya. Naa'ayataajeechi aa'in taya sünain nejeteenain taa'u je sünain na'yaateechin taya. Je süchikijee tia, no'utireechi aa'in taya. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("LK18_33","072_18_33","LUK","18","33","33","Otta nu'unnaa chi apünüinkai ka'i süchikijee tia, oso'iraajeerü taa'in”, nümakalaka Jesús namüin. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("LK18_34","072_18_34","LUK","18","34","34","Otta na nikirajüinkana, nnojotsü nayaawatüin saa'u tü nüküjaitpakat namüin. Isasü nachiki nayaawatüin saa'u sünain ouktajachin Jesús. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("LK18_35","072_18_35","LUK","18","35","35","Je nüntapa Jesús so'ulu'umüin tü pueulokat kanüliakat Jericó, eejachi joyotüin wane wayuu mo'usai sotpa'a tü wopukot sünain ajulija'alaa. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("LK18_36","072_18_36","LUK","18","36","36","Je naapapa chi wayuukai tü suu'uipsana'irakat wayuu sünain sülatüin nü'ütpünaa, —¿Jamüsü sülataka'a wayuu wainma yaapünaa? —nümakalaka. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("LK18_37","072_18_37","LUK","18","37","37","—Nia alataka Jesús chi Nazaretje'ewaikai —sümakalaka tü wayuukolüirua nümüin. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("LK18_38","072_18_38","LUK","18","38","38","Nuwoorulaakalaka joo sünain nümüin: —Jesúsuu, Nülüinkai David, pümüliaja taya. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("LK18_39","072_18_39","LUK","18","39","39","Shiasa tü wayuu nüpüleeruasükat Jesús sulu'u tü wopukot, —Kaseesü pikiisa —müsü nümüin chi mo'usaikai. Otta chi mo'usaikai, masütaajusai nia sünain a'waataa: —Nülüinkai David, pümüliaja taya —nümakalaka. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("LK18_40","072_18_40","LUK","18","40","40","Nüsha'walaakalaka Jesús sünain nüsaajirüin chi mo'usaikai nünainmüin. Je nüntapa nünainmüin, nümakalaka Jesús nümüin: ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("LK18_41","072_18_41","LUK","18","41","41","—¿Kasa püchekaka taa'inrüin pümüin? —Senyotkalee, anashi müleka ko'ule taya —nümakalaka nümüin Jesús. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("LK18_42","072_18_42","LUK","18","42","42","Asouktüshi Jesús: —Ko'uichipa pia joolu'u saa'u pünoula —nümakalaka nümüin. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("LK18_43","072_18_43","LUK","18","43","43","Ko'u müshija nia. Je süka anaichipain nia, nu'unakalaka joo nümaa Jesús sünain nu'waajüin Maleiwa. Je na wayuukanaya, na'waajüin chi Maleiwakai süka ne'rüichipain chi wayuukai sünain ko'uin. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("LK19_1","072_19_1","LUK","19","1","1","Je nikerolopa Jesús sulu'umüin Jericó, waraittakalaka nia süpa'apünaa. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("LK19_2","072_19_2","LUK","19","2","2","Otta müsia cha'aya eeshi wane wayuu washirü kanüliashi Zaqueo, nia laülaaka naa'u na okotchajüliikana neerü nümüin chi sülaülashikai mma. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("LK19_3","072_19_3","LUK","19","3","3","Ni'reein ma'i Jesús. Otta süka wainmain wayuu je süka motsachoin nia, isashi nüchiki ni'rüin. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("LK19_4","072_19_4","LUK","19","4","4","Nuwataakalaka nüpülamüin Jesús eepünaainjachire nülatüin. Nüliikajaakalaka naa'u wane wunu'u miyo'u shii'iree ni'reein nia. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("LK19_5","072_19_5","LUK","19","5","5","Shiasa nüntapa Jesús eere nüliikajaain Zaqueo, niirakaakalaka iipünaamüin sünain nümüin nümüin: —Püshakata pümata yalajee, waa'iraa. Acheküshi pi'iyouin taya so'uka'i chaa pipialu'umüin. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("LK19_6","072_19_6","LUK","19","6","6","Ashakata müshija Zaqueo naa'ujee chi wunu'ukai. Nüntirakalaka Jesús nipialu'umüin sümaa talatüin ma'i naa'in nümaa. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("LK19_7","072_19_7","LUK","19","7","7","Mojukalaka sünüiki tü wayuu waraittakalüirua nümaa Jesús sünain sümüin nujuuna: “¿Jamakuaippaikai makalaka nia ni'iyouin chi kaainjaraikai?”. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("LK19_8","072_19_8","LUK","19","8","8","Nüsha'walaakalaka Zaqueo no'upala na wayuukana sümaa naashajaain nümaa Jesús: —Senyotkalee, tasülajeerü joolu'u shiatapünaa tü tawashirüinkat sümüin wayuu eekai müliain. Je müleka te'ike'erüle paala wane wayuu süka ta'alain saa'u sükorolo, tawalaajeerü sümüin süchikua pienchitua —nümakalaka. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("LK19_9","072_19_9","LUK","19","9","10","Asouktüshi Jesús: —Antüshi tayakai, chi Shipayakai Wayuu, süpüla achajawaa süchiki wayuu eekai maa'awain nuulia Maleiwa, shii'iree su'tte'enneein tatüma, maa aka piakai. Je süka pünoujain tanain, maa aka chi watuushikai Abraham sünain nünoujain nünain Maleiwa, shiimüin sünain pu'tte'ennüin tatüma sümaa tü wayuukalüirua kepiakat yaa sulu'u tü pipiakat —nümakalaka Jesús nümüin Zaqueo. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("LK19_11","072_19_11","LUK","19","11","11","Saa'in namüin na wayuukana waraittakana nümaa Jesús, alü'ülüyaasü nükalia Maleiwa süpüla aluwatawaa, süka pejein Jesús sünain Jerusalén. Nu'ttakalaka joo Jesús sünain ekirajaa naya süka sukuaippa tü kasa e'nnakat sainküin mma süpüla sütüjaainjatüin saa'u tü alateetkat ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("LK19_12","072_19_12","LUK","19","12","12","sünain nümüin namüin: “Eetaashi wane wayuu nülüin chi sülaülapü'ükai mma. O'unajachi nia sulu'umüin wane mma wattasü süpüla ni'itaanajachin sünain aluwatawaa. Ale'ejüinjachi nia süchikijee tia süpüla nuluwataainjachin naa'u na wayuukana. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("LK19_13","072_19_13","LUK","19","13","13","Je nüma'ichiki, neenajakalaka wane nüchepchiairua nünainmüin, maa aka polooshii, süpüla naapüinjatüin wane neerü kanüliasü ‘mina’ namüin wane'ewai nakua. ‘Süma'inru'u nnojolin taya jümaa, anakaja müleka jiyalajüle kasa süka tü taapakat jümüin jüikkaiwa shia kachoinwa tü neetkat jütüma’, müshi nia namüin. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("LK19_14","072_19_14","LUK","19","14","14","“Otta wainma na wayuu nuluwataainjaneenakana aa'u, süka na'ürülaain nia, najütüin wane aapieeirua nüchiirua süpüla maa: ‘Nnojotsü wacheküin süpüleerua nuluwataainjachin chi wayuukai waa'u’. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("LK19_15","072_19_15","LUK","19","15","15","Mayaainje niyouktünüin chi wayuukai sütüma wainma wayuu, ayatshia e'itaanüin nia sünain aluwatawaa. “Je shiasa mapa nüle'ejapa nuumainpa'amüin, neenajakalaka na nüchepchiakana nünainmüin, na naapakana amüin neerü paala. ‘¿Jera süchon tü neerü taapakat jümüin?’, nümakalaka namüin. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("LK19_16","072_19_16","LUK","19","16","16","“Asouktüshi wane palajana: ‘Aluwataashikalee, anu'uya poloosü neerü sükanain tü waneesia paapakat paala tamüin’, nümakalaka. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("LK19_17","072_19_17","LUK","19","17","17","‘Tachepchiee, tütüshi pia. Analeesia ma'i tü paa'inrakat. Süka paa'inrüin tü aluwataanakat anain pia, mayaainje malaachein shia, te'itaain pia joolu'u süpüla laülaainjachin saa'u wayuu sulu'u pueulo poloosü’, nümakalaka chi aluwataashikai nümüin. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("LK19_18","072_19_18","LUK","19","18","18","Asouktüshi wane'eya: ‘Aluwataashikalee, anu'uya ja'raisü neerü sükanain tü waneesia paapakat paala tamüin’, nümakalaka. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("LK19_19","072_19_19","LUK","19","19","19","‘Tachepchiee, te'itaain pia joolu'u süpüla laülaainjachin saa'u wayuu sulu'u pueulo ja'raisü’, nümakalaka nümüin. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("LK19_20","072_19_20","LUK","19","20","21","“Asouktüshi wane'eya: ‘Aluwataashikalee, anuu tü waneesiakat neerü paapakat tamüin paala. Sajatü ne'e shia tanaajaain sulu'u susukot süka mmolüin taya peema, süka wayuuin iche ajapüchi pia süpüla awalaajaa shi'yataain wayuu’, nümakalaka. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("LK19_22","072_19_22","LUK","19","22","22","‘Tachepchiee, pia ku'lajaakai aa'in, pi'rala ne'e wayumüin tamüin tü paa'inrakat. Süka pütüjaainje taa'u sünain wayuuin iche ajapüchi taya, ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("LK19_23","072_19_23","LUK","19","23","23","¿jamaka'a nnojotka'a paapüin tü neetkat sümüin wane wayuu süpüla shi'yate'erüin shia süpüla kachoinjatüin shia tapüla?’, nümakalaka nümüin. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("LK19_24","072_19_24","LUK","19","24","24","“Nümakalaka joo chi aluwataaikai sümüin tü wayuu eejatkat nümaa: ‘Jüsüta jümata nuulia türa neerü nüma'anakat saapünaiwa nümüin chi akanajakai poloosü’. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("LK19_25","072_19_25","LUK","19","25","25","‘Aluwataashikalee, naa'aya poloosü neerü nüma'ana’, namakalaka nümüin süka nnojolüin nayaawatüin saa'u tü nümakat namüin. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("LK19_26","072_19_26","LUK","19","26","26","“ ‘Shiimüin ma'i tü tamakat jümüin: Chi wayuu eekai koo'omüin nütüma tü aapünakat nümüin, aapüneerü soo'omüin nümüin. Akaajasa chi eekai nnojolüin koo'omüin nütüma tü aapünakat nümüin, asütüneerü nuulia. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("LK19_27","072_19_27","LUK","19","27","27","Otta müshi'iya na ta'ünüükana ayouktakana taya süpüleerua taluwataainjachin yaa toumainpa'a, anakaja su'utinnüle saa'in joolu'u yaa to'upala’, nümakalaka chi aluwataaikai namüin”. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("LK19_28","072_19_28","LUK","19","28","28","Shiasa kettaapa nünüiki Jesús sünain nikirajüin na wayuukana, o'unüshi nia napüleerua sulu'u tü wopukot Jerusalénmüinjatkat. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("LK19_29","072_19_29","LUK","19","29","29","Je nülü'ülapa sünainmüin tü pueulokat Betfagé oo'ulaka Betania, tü pejekalüirua sünain tü wutai kanüliakat Olivos, nüjütakalaka piamashii na nikirajüinkana nüpüleerua sünain nümüin namüin: ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("LK19_30","072_19_30","LUK","19","30","30","—Ju'una samüin eemüin tüsa pueulokat jüpüleeruakat. Je jikerolapa sulu'umüin, ji'reechi kapüin wane püliikchon sareerü. Jüsiwateerü tü nüpükat süpüla jajattüin nia tamüin yaamüin. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("LK19_31","072_19_31","LUK","19","31","31","Je müleka “¿Jamüinjatü jüsiwataka'a tü nüpükat?” sümüle wayuu jümüin, “Che'ojaashi nümüin chi Senyotkai”, meena jia sümüin —nümakalaka Jesús namüin. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("LK19_32","072_19_32","LUK","19","32","32","Na ajütüüshikana, ayatsia napüla maa aka tü nümakat Jesús namüin. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("LK19_33","072_19_33","LUK","19","33","33","Je wanaa sümaa nasiwatüin nüpü chi püliikchonkai, —¿Jamüinjatü jüsiwataka'a tü nüpükat? —nasakirakalaka na kapüliisekana namüin. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("LK19_34","072_19_34","LUK","19","34","34","Nasouktakalaka namüin: —Che'ojaashi nümüin chi Senyotkai. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("LK19_35","072_19_35","LUK","19","35","35","Najattakalaka chi püliikchonkai eemüin Jesús. Ne'itaakalaka tü nashe'inpalajanakat naa'u chi püliikchonkai. Je no'otokalaka Jesús naa'u. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("LK19_36","072_19_36","LUK","19","36","36","Je sünain nu'unüin Jesús naa'u chi püliikchonkai, awayalayaa müsü süshe'inpalajana tü wayuukolüirua nüpüleerua sulu'upünaa tü wopukot süpüla shii'iyatüin nujutu nümüin. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("LK19_37","072_19_37","LUK","19","37","37","Je nülü'ülapa Jesús sünainmüin eere süshakatüin tü wopukot saa'ujee tü wutai kanüliakat Olivos, talatüsü ma'i naa'in na wainmakana nikirajüin napüshua, süka ne'rapü'üin tü kasa anasü naa'inrakat Jesús, tü nütüjakat apüleerua Maleiwa nümüiwa. Na'waajakalaka joo Maleiwa sünain emetuluin nanüiki mayaa: ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("LK19_38","072_19_38","LUK","19","38","38","“Anata'aleeshija'a ma'i chi Nüjünalakai Maleiwa, chi aluwataashikai waya”. “A'waajünüshi nia maa'ulu yaa chaa iipünaa, süka anajiraainapain na nüpüshikana nümaa Maleiwa”, müsü nanüiki nüchiki Jesús. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("LK19_39","072_19_39","LUK","19","39","39","Otta nanüiki wane na fariseokana sa'akajee tü wattakat saalin wayuu: —Ekirajüikalee, anakaja püchiajaale na pikirajüinkana —namakalaka nümüin Jesús. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("LK19_40","072_19_40","LUK","19","40","40","—Müshi taya jümüin: Müleka ko'utüle na tekirajüinkana, shieerü a'waataka tü ipakalüirua sünain su'waajüin taya —nümakalaka Jesús namüin. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("LK19_41","072_19_41","LUK","19","41","41","Alü'ütshi joolu'u Jesús sünainmüin Jerusalén. Shiasa ni'rapa tü pueulokot, müshi nia sünain a'yalajaa saalin tü wayuu kepiasükalüirua sulu'u: ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("LK19_42","072_19_42","LUK","19","42","42","“Alu'uleeka ma'i jia süka nnojoliiyüliain jiyaawatüin saa'u tü ekirajünakat anain jia. Je saa'ujee nnojoipü'üin jamajachin jümüin taya, müina nnojoliin anajiraain jia nümaa Maleiwa. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("LK19_43","072_19_43","LUK","19","43","44","Je süka nnojoliipü'üin jünoujain tanain, sünain aluwataaushin taya nütüma Maleiwa, anteena na jü'ünüükana jünainmüin so'uweena wane ka'i süpüla atkawaa jümaa. Noukaajeena achiki jia suulia ojuittaa sulu'ujee tü pueulokat. Je nekerolapa jünainmüin, o'utüneena aa'in jia sümaa jüchonnii je ojunnajinneerü tü jipiakat”. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("LK19_45","072_19_45","LUK","19","45","45","Shiasa süchikijee nüntüin Jesús Jerusalénmüin, nikerotokalaka sulu'umüin tü a'waajüleekat Maleiwa. Eesü nüpüla wane wayuu oikkaasüirua sünain süikkaain tü mürüt o'utinnajatkat aa'in nümüin Maleiwa. Nujuittirakalaka naya anooipa'amüin. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("LK19_46","072_19_46","LUK","19","46","46","Nümakalaka sümüin: —Tü nünüiki Maleiwa ashajuushikat paala sümaiwa, müsü mayaa: “Tü tepiakat, nachuntiajatü na tapüshikana tamüin sainküinjee mmakat süpüshua”, müshi. Otta jiakana, saa'u nnojolüin lotüin jukuaippa sünain jüikküin tü mürütkat, müsü aka saa'in shipia ka'ruwarannuu jütüma tü nipiakat —nümakalaka Jesús namüin. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("LK19_47","072_19_47","LUK","19","47","47","Nu'ttakalaka Jesús sünain ekirajaa sulu'u tü a'waajüleekat Maleiwa. Otta na laülaashiikana na'akajee na sacerdote judíokana oo'ulaka na karalouktamaajanakana, no'utee aa'inchi Jesús. Müshi'iya aka naa'in na kojutkana sa'akajee tü wayuukolüirua. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("LK19_48","072_19_48","LUK","19","48","48","Akatsa süka eein wayuu wainma nümaa waneepia sünain aapajaa nünüiki, mojushiikalaka shia namüin. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("LK20_1","072_20_1","LUK","20","1","1","So'u wane ka'i sünain yaain nikirajüin Jesús tü wayuukolüirua yala sulu'u tü a'waajüleekat Maleiwa je sünain nüküjain nüchiki niakai, chi O'tte'erüikai, namüin, narütkaakalaka nünainmüin na laülaayuushiikana na'akajee na sacerdote judíokana, oo'ulaka na karalouktamaajanakana, oo'ulaka na laülaashiikana naa'u na judíokana sünain namüin nümüin: ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("LK20_2","072_20_2","LUK","20","2","2","—¿Jara koonoloka pia süpüla pujuittirüin anooipa'amüin tü wayuu oikkaatkalüirua? ¿Jara ke'inaajalaka pia süpüla paa'inrüin shia? —namakalaka nümüin. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("LK20_3","072_20_3","LUK","20","3","4","Nüsouktakalaka Jesús ne'ipajee: —Tasakirüin paala jia'aya: ¿Jara ke'inaajalaka Juan sünain owoutisaajaa? ¿Shi'inaajala wayuu, niataapa Maleiwa? Jüküjaa tamüin —nümakalaka Jesús namüin. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("LK20_5","072_20_5","LUK","20","5","5","Naashajaajiraakalaka namüiwa: “Müleka ‘Nia Maleiwa’ wamüle, ‘¿Jamakalaka nnojoliika'a jünoujain nünüiki?’, meechi nia wamüin. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("LK20_6","072_20_6","LUK","20","6","6","Oo'ulaka mojushiisü süpüla ‘Wayuu’ wamüinjanain, süka nünüikimaajachin nia Maleiwa saajüin tü wayuukolüirua. Eesü süpüla shi'ina'aleenain waya”, majiraashii naya nujuuna Jesús. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("LK20_7","072_20_7","LUK","20","7","7","Nasouktakalaka joo nümüin Jesús: —Nnojoishi watüjaain aa'u jaralin ke'inaajalain. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("LK20_8","072_20_8","LUK","20","8","8","Nümakalaka joo Jesús namüin: —Nnojoluja'a süpüla taküjüin jümüin jaralin ke'inaajalain taya —nümakalaka namüin. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("LK20_9","072_20_9","LUK","20","9","9","Ayatshi Jesús sünain ekirajaa tü wayuukolüirua süka sukuaippa tü kasa e'nnakat sainküin mma. Müshi nia: “Eetaalashi wane wayuu ka'apainseshi. Nüpünajüin tü wunu'u kachonkot uuwa sulu'u. Naa'inmajirüin wane wayuuirua tü nüpünajüinkat süka nu'unüin süpüla kakaliaa sulu'umüin wane mma wattasü. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("LK20_10","072_20_10","LUK","20","10","10","Je kettaapa süka'iya tü a'ttieekat süpüla sütpajünüin, nüjütüin wane nüchepchia nanainmüin na aa'inmajüliikana sünain maa namüin: ‘Anakaja juluwataale tamüin süpüshi süchon tü ta'ttia jükotchajalakat, tü tamüinjatkat jütüma saa'u takoroloin shia’. Otta chi nüchepchiakai, ashe'ejünüshi natüma na aa'inmajüliikana. Ajütajaanüshi sümaa nnojolüin kasain najapüipain natüma. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("LK20_11","072_20_11","LUK","20","11","11","Otta chi ka'apainseshikai süchikijee tia, nüjütakalaka joo wane nüchepchiaya nii'iraka chi wane. Ashe'ejünataaja joo chii natümaya. Ajütajaanüshi nia sümaa nnojolüin kasain nülü'üjaain natüma, süka e'rüliin ma'i wayumüin naya. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("LK20_12","072_20_12","LUK","20","12","12","Nüjütataaja'a joo wane'eya, apünüinsüirü joo wayuu nüjütüin nüka chii. Eewaataaja'a joo chii natümaya sümaa nojunaain nia anooipa'amüin. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("LK20_13","072_20_13","LUK","20","13","13","“Je chi ka'apainseshikai süchikijee tia, ‘¿Kaseerü cheje taa'inraka?’, ma müsü naa'in. ‘Anashi tajütüle chi tachonkai aishikai ma'i tapüla. Kojuttaajeechipa eera nia natüma’, müshi. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("LK20_14","072_20_14","LUK","20","14","14","“Nayasa'a na aa'inmajüliikana ne'raiwa'aya chi nüchonkai chi ka'apainseshikai nüpanapa seeiwa'aya nia, aashajaajiraashii naya: ‘Anii chi ka'apainseinjachikai ouktapa chi nüshikai. Joo'uya wo'utaiwa naa'in süpüla wayainjanain makatüin apüla shia’, müshii naya. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("LK20_15","072_20_15","LUK","20","15","15","Nayu'lakalaka joo nia anooipa'amüin je no'utakalaka naa'in. “Tasakirüin paala jia: ¿Kaseerü naa'inraka chi ka'apainseshikai naka na aa'inmajülii e'rüliikana ma'i wayumüin? ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("LK20_16","072_20_16","LUK","20","16","16","Shiimüin sünain nüle'ejüin süpüla nu'utüinjatüin saa'in. Je naa'inmajireerü tü na'apainsekat wayuu naatajatü”, nümakalaka Jesús namüin. Otta tü wayuukolüirua saapapa nünüiki Jesús, müshii naya: —Kasataalejese nnojolüin alatüin wamüin tü alatakat namüin na aa'inmajülii e'rüliikana wayumüin. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("LK20_17","072_20_17","LUK","20","17","17","Niirakaakalaka joo Jesús namüin na laülaayuushiikana sünain nümüin namüin: —Müshi'iya aka jia saa'in na aa'inmajüliikana. Soto jaa'in tü ashajuushikat paala jüchiki: “Tü ipa ayouktünakat natüma na akumajüliikana miichi, ekeraajüitpa sünain anain ma'i shia süpüla akumajia miichi”. Otta tayakai, taya'aya chi ipa jiyouktakai. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("LK20_18","072_20_18","LUK","20","18","18","Je sükajee tia, soto jaa'in wane kasa. Taya'aya chi Nüneekajalakai Maleiwa, je chi eekai niyouktüin taya, amülouijeechi —nümakalaka Jesús namüin. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("LK20_19","072_20_19","LUK","20","19","19","Otta na karalouktamaajanakana oo'ulaka na laülaashiikana na'akajee na sacerdote judíokana, kee'ireesü ma'i naa'in nata'üleein Jesús so'u ka'ikat tia, süka nayaawatüitpain saa'u sünain nayain müin aka naa'in na aa'inmajülii e'rüliikana wayumüin sulu'u tü nüküjaitpakat achiki Jesús. Otta nnojoishi nata'ülüin süka mmolüin naya seema tü wayuu kamalainkat amüin nünüiki Jesús. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("LK20_20","072_20_20","LUK","20","20","20","Najütakalaka wane wayuu ajayajüsüirua eekai anamiayaain nünainmüin Jesús süpüla nasakirayaainjachin nia shii'iree niweetirüin wane pütchi kasalajanainjatkat anainjee nia natüma nu'upala chi sülaülashikai mma. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("LK20_21","072_20_21","LUK","20","21","21","Namayaakalaka nümüin: —Ekirajüikalee, watüjaa aa'uchi pia sünain shiimüin tü pümakat sünain ekirajaa tü nuluwataakat anain Maleiwa, je sünain matüjüin pia kachekalaa su'utku wayuu. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("LK20_22","072_20_22","LUK","20","22","22","Wasakiree amüinchi pia sünain wane kasa: ¿Anashiisü saa'in pümüin wawalaajüle tü neerü nümüinjatkat César chi joyotokai cha'aya Roma sünain aluwatawaa saa'u mmakat, nnojottaapa anain? —namakalaka nümüin. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("LK20_23","072_20_23","LUK","20","23","23","Otta müshia Jesús, süka niyaawatüin saa'u sünain naa'inreein kasa mojusü nümüin, nümakalaka namüin: ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("LK20_24","072_20_24","LUK","20","24","24","—Iche'era tamüin wane neerü kachueera awalaajiapü'ükat nümüin chi sülaülashikai mma, te'raiwa shia. ¿Jara kayaakuaka tü sünainkat? ¿Jara kanüliamaajachika shian? —nümakalaka namüin. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("LK20_25","072_20_25","LUK","20","25","25","—Shia niyaakua oo'ulaka nünülia César tü sünainkat —namakalaka nümüin. Nüsouktakalaka Jesús: —Tamüshii paala jia: Anakaja müleka jaa'inrüle tü nuluwataakat anain César otta jaa'inrüinjatü tü nuluwataakat anain Maleiwaya —nümakalaka namüin. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("LK20_26","072_20_26","LUK","20","26","26","Na ajayajüshiikana, nnojotsü nountüin nantüin sünain wane pütchi kasalajanainjatkat anainjee Jesús natüma. Ko'uko'utshii naya, süka ponoin ma'i naa'in tü nüsouktiakat Jesús namüin. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("LK20_27","072_20_27","LUK","20","27","27","Süntakalaka wane wayuuirua judío kanüliasü saduceo nünainmüin Jesús süpüla süsakirayaainjachin nia. “Nnojoleerü oso'irawaa aa'inyüü süchikijee ouktaa”, müsü tü shikirajapü'ükat anain tü wayuukolüirua. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("LK20_28","072_20_28","LUK","20","28","28","Namakalaka joo nümüin Jesús: —Ekirajüikalee, müsü nünüiki Moisés wamüin sulu'u tü ashajünakat paala: “Müleka ouktüle wane wayuu sümaa machoin nia, anashi müleka niisarüle chi nimüliakai nüchukumüin süpüla kachooinjatüin tü jietkat nütüma”, müsü. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("LK20_29","072_20_29","LUK","20","29","29","Eetaashiija'a akaratshishii wayuu pawalaawashii. Ka'wayuuseshi chi epayaakai sümaa ouktüin nia machoinwa'aya sümüin tü nu'wayuusekat. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("LK20_30","072_20_30","LUK","20","30","30","Niisatkalaka chi nimüliakai sümüin tü jietkat. Ouktataashija chii'iya nnojoiwa'aya kachooin sümüin tü jietkat. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("LK20_31","072_20_31","LUK","20","31","31","Eisattaaja'a joo wane'eya nüchukumüin. Mataaja'a aka nakuaippa napüshua na akaratshishiikana awalayuwaa. Ouktüshii naya sünain machoin sümüin tü jietkat natüma. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("LK20_32","072_20_32","LUK","20","32","32","Je oo'uwo'utpa na su'wayuusekana napüshua, ouktüsü mapa shia nachiiruajee. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("LK20_33","072_20_33","LUK","20","33","33","Su'wayuuseshii napüshua na akaratshishiikana kataiwa'aya so'u. Wasakiree amüinchi joo pia soo'opünaa tia: So'u tü ka'ikat suso'iraainjateetkat o'u saa'in wayuu paajüin, ¿jaraleechi ka'wayuuseka tü wayuu ouktama'akat? —namakalaka na saduceokana nümüin Jesús. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("LK20_34","072_20_34","LUK","20","34","34","Nüsouktakalaka Jesús: —Sukuaippa tü wayuukolüirua maa'ulu yaa, ka'wayuusejiraasü. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("LK20_35","072_20_35","LUK","20","35","35","Alu'ujasa tü wayuukolüirua eekai aneekünüin nütüma Maleiwa süpüla eeinjatüin nümaa süpüla ka'ikat süpüshua, oso'iraweerü aa'in süchikijee ouktaa. Je cha'aya nüma'ana Maleiwa, nnojoleerü pa'wayuuseewain. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("LK20_36","072_20_36","LUK","20","36","36","Saa'u meenain aka naya saa'in nakuaippa na aapieekanairua chakana nüma'ana Maleiwa sümaa nnojoliin ouktüin naya, nnojoleena ka'wayuusein, nnojoleena kachooin. Nüchooin Maleiwa naya saa'u naso'iraainapain aa'in süchikijee ouktaa. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("LK20_37","072_20_37","LUK","20","37","37","“Jia manoujainsaliikana sünain suso'iraainjatüin saa'in wayuu, soto jaa'in tü nüshajakat achiki paala Moisés soo'opünaa tü nümakat chi Maleiwakai nümüin pasanainjee sünain suwarala tü wunu'u jotüsükat: ‘Tayakai, Nümaleiwasekai Abraham, Nümaleiwasekai Isaac, Nümaleiwasekai Jacob’, müshi. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("LK20_38","072_20_38","LUK","20","38","38","Tamüshii paala jia: Chi Maleiwakai, nnojoishi Sümaleiwasein wayuu ouktüsü. Sümaleiwase eekai katüin so'u, süka katüin no'u naya wayuukana nümüin Maleiwa”, nümakalaka Jesús namüin. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("LK20_39","072_20_39","LUK","20","39","39","Müshii joolu'u wane na karalouktamaajanakana: —Ekirajüikalee, lotüsü ma'i tü püküjaitpakat namüin na saduceokana —namakalaka nümüin. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("LK20_40","072_20_40","LUK","20","40","40","Mmolüinapa joo na saduceokana je na wayuukana napüshua seema asakiraa Jesús nachikua sünain wane kasa. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("LK20_41","072_20_41","LUK","20","41","41","Aashajaashi joo Jesús sümüin tü wayuukolüirua: —Naashin wane wayuuirua: Chi Cristokai anülia, nuu'uliwo'ulaa ne'e David. ¿Jamüsü sümaka'a tia? ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("LK20_42","072_20_42","LUK","20","42","43","Soto jaa'in nünüiki David, tü nümakat paala sulu'u tü karaloukta kanüliakat Salmos: “Müshi chi Maleiwakai nümüin chi Tasenyotsekai: ‘Kojutshaatashi pia tatüma. Püikkalaa puluwataaiwa tekialu'ujee. So'u wane ka'i, tayamüleerü tü pü'ünüükalüirua süpüla malainjatüin shiairua püpüla’ ”. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("LK20_44","072_20_44","LUK","20","44","44","“Tasenyotsekai” nümüleje'e David nümüin Cristo, ¿jamakuaippalinjachi nuu'uliwo'ulaaka'a ne'e nia? —nümakalaka Jesús namüin. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("LK20_45","072_20_45","LUK","20","45","45","Aashajaashi joolu'u Jesús namaa na nikirajüinkana sünain saapajüin nünüiki tü wayuukolüirua süpüshua: ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("LK20_46","072_20_46","LUK","20","46","46","“Jalia jia suulia ashataa nakuaippa na karalouktamaajanakana waraitteekana ma'i aa'in cha'aya metkaaralu'upünaa sünain kashe'iin naya kuluulu anasü shii'iree nasaküneein sütüma wayuu. Je sulu'u tü ekirajüleekat je sünain wane mi'iraa, ojoyolooshii naya na'aka na laülaayuukana süpüla kojutüinjanain naya sütüma wayuu. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("LK20_47","072_20_47","LUK","20","47","47","Otta e'ike'etshii wayuu eekai ouktüin su'wayuuse shii'iree naapaweein sükorolo. Je süchikijee, kama'ashii naya sünain nachuntayaain nümüin Maleiwa su'upala wayuu shii'iree kojuteein naya sütüma. Alana'aleejeeria ma'i sünain süsalain naya nütüma Maleiwa saaliijee tia”, nümakalaka Jesús namüin na nikirajüinkana. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("LK21_1","072_21_1","LUK","21","1","1","Nüikkalaakalaka Jesús yala peje sünain tü kojon ejitünakat alu'u tü neerü asülajünüinjatkat nümüin Maleiwa. Ni'rakalaka tü wayuukolüirua washinnuukana sünain ejitaa sünneetse sulu'u. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("LK21_2","072_21_2","LUK","21","2","2","Süntakalaka wane wayuu müliasü oukta a'wayuuset. Shijitakalaka piamasü neerü kachueerachen ne'e. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("LK21_3","072_21_3","LUK","21","3","3","Nümakalaka Jesús namüin na nikirajüinkana: —Tamüshii paala jia: Alana'aleesia ma'i nümüin Maleiwa tü shijitakat tü wayuukot oukta a'wayuusetkat suuliale'eya tü shijitakat tü wayuukolüirua süpüshua. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("LK21_4","072_21_4","LUK","21","4","4","Na washinnuukana, nejitüin tü süpütaalakat nanneetse. Alu'usa shiakat, mayaainje müliain ma'i, shijitüin süpüshua tü sünneetse süma'anajatkat —nümakalaka Jesús namüin. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("LK21_5","072_21_5","LUK","21","5","5","Yootüshii waneeirua na nikirajüinkana Jesús sünain namüin: —Anashaatasü ma'i tü a'waajüleekat Maleiwa. Anasü ma'i shipitüin tü ipakat je tü kasa aapuushikat nümüin Maleiwa süpüla anainjatüin shiyolojo yaa sulu'upünaa —müshii naya. Nümakalaka Jesús namüin: ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("LK21_6","072_21_6","LUK","21","6","6","—Süpüshua türa ipa ji'rakat joo müinma'a yaa, ojuttinneerü shia mmolu'umüin sünain süsolojüneerüin so'uweena wane ka'i. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("LK21_7","072_21_7","LUK","21","7","7","Nasakirakalaka na nikirajüinkana: —Ekirajüikalee, ¿joujaleerü sujuttinnaka tü a'waajüleekat Maleiwa? ¿Je kasa shiyaawaseetka wamüin süpüla watüjaainjatüin saa'u sünain sülü'ülüin ka'ikat tia? ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("LK21_8","072_21_8","LUK","21","8","8","Nüsouktakalaka Jesús: “Anteerü wayuu wainma sünain maa: ‘Taya'aya Cristokai’, meena. Pülashii naya nütüma Maleiwa naashin. ‘Alü'ütsü sükalia süpüla saja'lajaainjatüin tü kasakat süpüshua’, meena naya. Jalia jia suulia anouja'alaa na'alain na wayuukana, suulia jüüjü'ülaajüin jia sümüin tü nekirajakat anain. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("LK21_9","072_21_9","LUK","21","9","9","Ja'itaina jia aapüin süchiki kasachiki sainküin mmakat süpüshua, nnojo jainkuuin aa'in sütüma. Ja'itakaje tiairua, nnojotsü shiain shiyaawasein sünain süntüitpain tü ka'i saja'lajaainjatkat o'u kasakat süpüshua. Alatüinjatia ne'e kasa eekai müin aka tüü süpülapünaa süntüin ka'ikat tia”, nümakalaka Jesús namüin. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("LK21_10","072_21_10","LUK","21","10","10","Ayatshi Jesús ekirajüin na nikirajüinkana: “Atkaajiraajeerü wayuu sainküin mmakat süpüshua. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("LK21_11","072_21_11","LUK","21","11","11","Mülieerü ma'i saa'in wayuu sütüma jamü je sütüma ayuulii sainküin mma. Je akutkujaweerü tü mmakat sainküin mma. Je ainkuujeerü ma'i saa'in tü wayuukolüirua sütüma tü kasa ee'iyataajeetkat chaa iipünaa sirumatu'u. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("LK21_12","072_21_12","LUK","21","12","12","“Otta süpülapünaa sülatüin tü taküjaitpakat achiki jümüin, ata'ünneena jia sütüma wayuu sünain müliain ma'i jaa'in sütüma saaliijee kojutüin tanülia jütüma. Asha'wale'enneena jia sulu'u tü ekirajüleekat namülatu'u na laülaayuukana judíokana süpüla jüsouktüinjanain namüin saa'u tü jünoulakat. Je o'uninneena jia natüma nanainmüin na sülaülashiikana mma süpüla jikerotinneenain natüma sulu'umüin tü kaatsetkat. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("LK21_13","072_21_13","LUK","21","13","13","Je sükajee jüsoukteenain saa'u tü jünoulakat, atüjaaneechi aa'u taya natüma na sülaülashiikana mma. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("LK21_14","072_21_14","LUK","21","14","14","Je so'u ka'ikat tia, nnojo jüshapataain aa'in saa'u tü jüsouktüinjatkat aka namüin. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("LK21_15","072_21_15","LUK","21","15","15","Kekiijeena jia tatüma je taapeerü jümüin tü pütchi jüsouktüinjatkat aka namüin na ji'ipolokana. Je iseerü nachiki na'ülüjaain jümaa, süka pansaajeerüin ma'i tü jüsouktiakat ne'ipajee. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("LK21_16","072_21_16","LUK","21","16","16","Aapüneerü jikii nütüma jüshi otta jii je juwalayuu je nütüma chi eekai ja'aleewain. Nnojolii ne'e nayain namüiwa katümasireenain na ji'ipolokana. Je eeshii ja'aka eekai nnojoleenain o'ttooin suulia o'utinnaa aa'in natüma na sülaülashiikana mma. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("LK21_17","072_21_17","LUK","21","17","17","Je saaliijee jünoujain tanain, maalinjeena jia süpüla wayuu süpüshua. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("LK21_18","072_21_18","LUK","21","18","18","Akaajasa jiakana, nnojo mmolüin jia seema tü na'ürülakat, süka shiimüin sünain taa'inmajeenain jia noulia. Jünouja jümaala tü tamakat joolu'u jümüin: Nnojoleena jia ayüülajünüin tatüma. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("LK21_19","072_21_19","LUK","21","19","19","Je müleka jüchecherüle jaa'in su'unnaa tü müliaa ji'rakat, ayateena jia o'tte'ennüin tatüma. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("LK21_20","072_21_20","LUK","21","20","20","“Je wanaa sümaa nashutüin Jerusalénmüin na jü'ünüü gentilekana sümaa suukaajüneerüin tü pueulokot natüma suulia sujuinnajüin wayuu, jütüjaajeerü aa'u sünain sülü'ülüin tia ka'i sujuttinnüinjatkat o'u tü a'waajüleekat Maleiwa. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("LK21_21","072_21_21","LUK","21","21","21","Je so'uweena ka'ikat tia, na wayuu kepiakana sulu'u tü mmakat Judea, anakaja müleka na'luwataale sa'akamüin tü uuchikat süpüla nanujulaainjanain cha'aya. Je tü wayuuirua yaasükat sulu'u Jerusalén, anasü müleka sujuittüle sulu'ujee. Je tü waraittüsükalüirua anooipa'a, anasü müleka nnojorule shikerolüin yala sulu'umüin süpüla asaajaa sükorolo. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("LK21_22","072_21_22","LUK","21","22","23","‘Aisha'ajaa’ meerü tü wayuu eekai ipoolüin je eekai sütulayülüinya süchon so'u ka'ikat tia, süka kapüleejeerüin ma'i süpüleerua awatawaa. Tüü, shieerü sükaliaka süsalainjatüin saainjala wayuu süpüla shikeraajüinjatüin süpüshua tü ashajünakat achiki paala. Miyo'u ma'i tü müliaa shi'reetkat tü wayuukolüirua sainküin mmakat tüü sütüma nü'ürüla Maleiwa saaliijee saainjala. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("LK21_24","072_21_24","LUK","21","24","24","O'utüneerü aa'in wainma wayuu natüma na gentilekana sünain tia atkawaakat. Je eekai apütaain sünain katüin so'u, ata'ünneerü süpüla e'ikajünaa chaa watta sulu'umüin wainma mma naatawai. Je na gentilekana, o'tteena naya sünain laülaain saa'u Jerusalén. Nnojoleena oo'ulaain naya suulia aluwatawaa süma'inru'u ayatüin tü ka'i aapünakat namüin nütüma Maleiwa süpüla aluwatawaa”, nümakalaka Jesús namüin na nikirajüinkana. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("LK21_25","072_21_25","LUK","21","25","26","Ayatshi Jesús sünain aküjaa namüin na nikirajüinkana süchiki tü alateetkat so'uweena wane ka'i. Müshi nia namüin: “Akaweeria takalia tayakai, chi Shipayakai Wayuu. Ee'iyataajeerü tü shiyaawasekalüirua eejee chi ka'ikai, chi kashikai, je tü jolotsükalüirua süpüshua, süpüla sütüjaainjatüin saa'u wayuu sünain teitaain. Ojunuwaajeerü tü jolotsükolüirua iipünaajee. Otta yaa mmolu'u, ko'lotüinjeerü ma'i tü palaakat sümaa ko'ontüin shia. Ayo'ujaajeerü saa'in wayuu süpüshua sütüma, süka nnojolüin sütüjaain saa'u tü o'otaainjatkat yaa saa'u mmakat. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("LK21_27","072_21_27","LUK","21","27","27","Otta so'uweena ka'ikat tia, shi'reechi taya wayuu, tayakai, chi Shipayakai Wayuu, sünain antaa sa'aka wane siruma. Anashaateerü ma'i tü tantiakat, süka tanteechin sünain pülashin je sünain e'itaaushin nütüma Maleiwa süpüla aluwatawaa wanaa nümaa. Je sütüjaajeechi aa'u taya sünain ajütüüshin nütüma Maleiwa süpüla aluwatawaa. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("LK21_28","072_21_28","LUK","21","28","28","Je su'ttapa sünain sükutkujaain tü kasakat chaa iipünaa, anakaja eejeerüle jaa'in sünain tale'ejüinjachin. Nnojolumaateerü mojuin jaa'in, süka taashimaateenain jia suulia kaainjalaa”, nümakalaka Jesús namüin. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("LK21_29","072_21_29","LUK","21","29","29","Nikirajakalaka joo naya süka sukuaippa tü kasa e'nnaajünakat sainküin mma. Müshi Jesús namüin: “Soto jaa'in sukuaippa tü wunu'u ‘higuera’ münakat. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("LK21_30","072_21_30","LUK","21","30","30","Wanaa sümaa iyotüin süpana tü wunu'ukot, jütüjaa aa'ulu sünain sülü'ülüin süpüla sü'itüin iiwa. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("LK21_31","072_21_31","LUK","21","31","31","Aka'aya ji'rapeena tü taküjaitpakat achiki jümüin, jütüjaweerü aa'u sünain sülü'ülüin nükalia Maleiwa süpüla aluwatawaa. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("LK21_32","072_21_32","LUK","21","32","32","“Shiimüin ma'i tü tamakat jümüin, tü wayuu eejeetkat wanaa sümaa ka'ikat tia, nnojoleerü ouktüin süpülapünaa sülatüin süpüshua tü kasa taküjaitpakat achiki jümüin. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("LK21_33","072_21_33","LUK","21","33","33","Taso'iree aa'inchi jia joolu'u sünain wane kasa: Mayaainje saja'tteerüin tü kasakat cha'aya iipünaa oo'ulaka yaa mmolu'u so'uweena wane ka'i, tü pütchi tekirajapü'ükat anain jia, ayateerü süpüla ka'ikat süpüshua”, nümakalaka Jesús namüin. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("LK21_34","072_21_34","LUK","21","34","35","Nüso'irakalaka Jesús naa'in na nikirajüinkana süpüla eeinjatüin naa'in sünain nükalia chi Shipayakai Wayuu. Müshi nia namüin: “Shiimüin sünain taluwataajeechin tayakai, chi Shipayakai Wayuu, saa'u tü wayuukolüirua ütamüinre'eya so'uweena wane ka'i. Müleka jülüjüle jaa'in ne'e emi'ijaa, eperuwaa oo'ulaka ekawaa, je müleka jüshapataale aa'in saa'u tü jiküinjatkat, nnojoliishiija'a yapain jia sünain a'atapaa taya sükajee tia. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("LK21_36","072_21_36","LUK","21","36","36","Anakaja müleka jülüjüle jaa'in tü takaliakat waneepia, sümaa jüchuntüin nümüin Maleiwa süpüla süchechennajatüin jaa'in sünain tü jünoulakat su'unnaa tü kasa mojusü alateetkat, suulia japüijain jia tamülatu'u tayakai, chi Shipayakai Wayuu”, nümakalaka Jesús namüin. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("LK21_37","072_21_37","LUK","21","37","37","Eepü'üshi Jesús so'uka'i sünain ekirajaa wayuu yaa sulu'u tü a'waajüleekat Maleiwa. Shiasa sa'wai, eepü'üshi nia saa'u tü wutaikat kanüliasü Olivos. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("LK21_38","072_21_38","LUK","21","38","38","Je wainma wayuu antapü'ükat watta'a maalü sulu'umüin tü a'waajüleekat süpüla saapajüin nünüiki. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("LK22_1","072_22_1","LUK","22","1","1","Alü'ülaasü joo sükalia tü mi'iraakat “Pascua” münakat, ekaanapü'ükat anain tü pan ma'akasatkat soolojia. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("LK22_2","072_22_2","LUK","22","2","2","Je na laülaashiikana na'akajee na sacerdote judíokana, oo'ulaka na karalouktamaajanakana, nachajaain sukuaippa nu'utia naa'in Jesús. Saa'ujee mmolüin naya neema na wayuu nümaajanakana Jesús, mojusheekalaka shia namüin. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("LK22_3","072_22_3","LUK","22","3","4","Otta müshia Judas Iscariote, napüshi na polooshiikana piammüin Aluwataaushikana, jüüjüüsü naa'in sümüin nünüiki Satanás chi sülaülashikai yolujaa. Nu'unakalaka Judas nanainmüin na laülaashiikana na'akajee na sacerdote judíokana oo'ulaka na sülaülashiikana suwaariase tü a'waajüleekat Maleiwa süpüla naashajaain namaa süchiki aapaa nikii Jesús. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("LK22_5","072_22_5","LUK","22","5","6","Talatakalaka ma'i naa'in nayakana. “Wawalaajeechi pia müleka pükaaliijüle waya sünain ata'ülaa Jesús sujuuna tü wayuukolüirua nümaakat”, namakalaka nümüin Judas. “Meerüja”, müshi nia sünain nüchajaain sukuaippa aapaa nikii Jesús sujuuna tü nümaajatkat. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("LK22_7","072_22_7","LUK","22","7","7","Je sünain tü mi'iraakat Pascuakat anülia, antüsü joolu'u tü ka'ikat o'utünakat o'u naa'in wane anneetchon süpüla ekünaa. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("LK22_8","072_22_8","LUK","22","8","8","Nüjütakalaka Jesús Pedro je Juan sünain maa namüin: —Ju'una jumata pueulopa'amüin yapaiwa jütüma tü weküinjatkat sünain tü mi'iraakat —nümakalaka namüin. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("LK22_9","072_22_9","LUK","22","9","9","—¿Jalasü pücheküin süpüleerua wekeraajüin shia? —namakalaka nümüin. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("LK22_10","072_22_10","LUK","22","10","10","Nüsouktakalaka joo Jesús namüin: —Cha'aya sulu'u tü pueulokot, eejeechi jüpüla wane wayuu alü'üjüshi amüchi sümaa wüin. Ju'una nüchiirua eemüinre nikerolüin sulu'umüin wane miichi. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("LK22_11","072_22_11","LUK","22","11","11","Meenakalaka jia nümüin chi nipiajachikai: “Aluwataashi nünüiki chi Ekirajüikai süpüla wasakirüin sünain jaralüin tü paü nikaainjatkat alu'u tü Pascuakat namaa na nikirajüinkana”. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("LK22_12","072_22_12","LUK","22","12","12","Nii'iyateerü jümüin wane paü miyo'u saa'ujeesü tia miichikat kalu'usü korolo. Anakaja jikettaajüle tü paükat wapüla —nümakalaka Jesús namüin. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("LK22_13","072_22_13","LUK","22","13","13","O'una müshiija joo naya sulu'umüin tü pueulokat. Ayatsia tü nüküjakat achiki Jesús namüin. Nekeraajakalaka tü paükat süpüla neküinjatüin tü Pascuakat yala sulu'u. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("LK22_14","072_22_14","LUK","22","14","14","Shiasa joo aipa'a keraapa tü paükat natüma, nüntakalaka Jesús namaa na Aluwataaushikana sünainmüin tü ekawaakat. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("LK22_15","072_22_15","LUK","22","15","15","O'ttüshi joolu'u Jesús sünain aashajawaa namaa: —Süchuntatüjülia taa'in shii'iree tekeein jümaa tü Pascuakat süpülapünaa te'rüin tamüliala. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("LK22_16","072_22_16","LUK","22","16","16","Shiimüin sünain nnojoleechin eküin taya tachikua tüü wane'ere'eya süntapa nükalia Maleiwa süpüla aluwatawaa shikeraajapa tü ashajünakat tachiki —nümakalaka Jesús namüin. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("LK22_17","072_22_17","LUK","22","17","17","Naapaakalaka joo Jesús wane iita kalu'usü wiino sünain naapüin analu'ut nümüin Maleiwa saa'u. Nümakalaka namüin na nikirajüinkana: —Na. Jüsa jümaala wane'ewa'ire jukua. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("LK22_18","072_22_18","LUK","22","18","18","Tamüshii paala jia: Je joolu'u yaajee yaa, nnojoleechi taya asüin tüü tachikua wane'ere'eya tasüin so'uweena wane ka'i cha'aya nüma'anamüin chi Maleiwakai chaa eere nuluwataain. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("LK22_19","072_22_19","LUK","22","19","19","Naapaakalaka wane pan sünain naapüin analu'ut nümüin Maleiwa saa'u. Nüshaletakalaka shi'ipawalin shia namüin na nikirajüinkana sünain nümüin namüin: —Maa aka taapüin joolu'u jümüin tü pankat, meechia taya sünain aapajiraain tekii jaa'u jiakana. Tü waa'inrakat joolu'u, süpülajatü jaa'inrüin waneepia süpüla sotüinjachin jaa'in taya —nümakalaka Jesús namüin. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("LK22_20","072_22_20","LUK","22","20","20","Akaajaa tü naa'inrakat süka tü iitakat kalu'ukot wiino. Süchikijee nekaain, naapaakalaka shia sünain nümüin namüin: —Asüüshikat tüü, anuu jüsüitpain joolu'u, müsü aka sukuaippa tü tasha amülainjatkat süpüla nikeraajüinjatüin chi Maleiwakai tü pütchi jeket pansaatüjütkalia nütüma je süpüla sülatinnajatüin saainjala wayuu süpüshua. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("LK22_21","072_22_21","LUK","22","21","22","Ayatüshi Jesús sünain aashajawaa namaa: —Shiimüin sünain to'utinneechin aa'in maa aka tü ashajünakat paala tachiki tayakai, chi Shipayakai Wayuu. Otta chi wayuu aapüinjachikai tekii, alu'uleekaija'a ma'i nia, süsaleechika'a —nümakalaka namüin. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("LK22_23","072_22_23","LUK","22","23","23","Otta na nikirajüinkana, nasakirajiraakalaka sünain jaralin na'akajee chi aapüinjachikai nikii. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("LK22_24","072_22_24","LUK","22","24","24","Je süchikijee, o'ttüshii naya sünain a'ülüjaajirawaa saa'u jaralin chii miyo'uin na'akajee. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("LK22_25","072_22_25","LUK","22","25","25","Anuu tü nümakat Jesús soo'opünaa tia: “Na laülaashiikana naa'u na gentilekana, naluwataain naya pejeewa. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("LK22_26","072_22_26","LUK","22","26","26","Otta jukuaippa jiakana, nnojotsü müinjatüin. Chi wayuu laülaweekai ja'aka, acheküshi jüüjüüinjachin jümüin jüpüshua. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("LK22_27","072_22_27","LUK","22","27","27","Sa'aka wayuu maa'ulu yaa, ¿jarai chi kojutkai atümaa? Aashin niain chi aikkalaakai süpüla ekawaa, nnojoishi niain chi e'ikajüikai eküülü amüinyüü. Alu'ujasa tayakai ja'aka, müshi aka taya saa'in wane e'ikajüi eküülü, süka jüüjüüin jümüin waneepia. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("LK22_28","072_22_28","LUK","22","28","28","“Süka nnojolin jüyüülajüin taya su'unnaa tü müliaa te'rapü'ükat, ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("LK22_29","072_22_29","LUK","22","29","30","taneeküin jia süpüla tamaainjanain jia cha'aya nümaa Maleiwa. Je süka te'itaanüin nütüma chi Tashikai süpüla aluwatawaa, te'itaweena jia so'uweena ka'ikat tia süpüla aluwatawaa naa'u na wayuu Israelkana, na polooshiikana piammüin e'irukuu, je ekeena jia tamaa cha'aya saa'u sa'aniraaitpain jukuaippa tamaa”, nümakalaka Jesús namüin na nikirajüinkana. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("LK22_31","072_22_31","LUK","22","31","31","Aashajaashi joo Jesús nümaa Pedro: —Tawala Simón, paapa tü taküjainjatkat pümüin. Achuntünüshii jia nütüma Satanás süpüla nuu'ulaküinjatüin jaa'in. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("LK22_32","072_22_32","LUK","22","32","32","Otta paa'u piakai, achuntüshi taya nümüin Maleiwa süpüla püchecherüinjatüin paa'in sünain tü pünoulakat. Mayaainje püyüülajüinjachin taya, ayaawajaweechi pia paa'in püchikua. Shiasa piyaawajaapa paa'in, anashi müleka pükaaliijüle na puwalayuukana süpüla nanoujainjanain waneepia —nümakalaka Jesús nümüin. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("LK22_33","072_22_33","LUK","22","33","33","Nüsouktakalaka Pedro: —Senyotkalee, nnojoireeja ma'i tayüülajüinjachin pia, ja'itaichi ata'ünnüin taya sulu'umüin tü kaatsetkat, ja'itaichi to'utüneein aa'in saaliijee tanoujain pünain —nümakalaka nümüin. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("LK22_34","072_22_34","LUK","22","34","34","—Pedro, tamüshi paala pia: So'ule'eya aikat tüü, süpülapünaa ni'yalajüin wane kaliina, aattajiraweechi pia paa'u apünüintua sünain pi'raajüin taya —nümakalaka Jesús nümüin. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("LK22_35","072_22_35","LUK","22","35","35","Müshi joo Jesús namüin napüshua na nikirajüinkana: —Soto jaa'in tü ka'i taluwataaka'inka o'u paala jia, wanaa sümaa nnojoliin jülü'üjüin jünneetse oo'ulaka jükapateetse oo'ulaka shii'iratia tü jüsapaatsekat. ¿Eesüsa'aya kasa che'ojaaka jümüin jukualu'u? —nümakalaka namüin. —Nnojotsü kasain che'ojaain wamüin —namakalaka nümüin. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("LK22_36","072_22_36","LUK","22","36","37","Asouktüshi Jesús: —Alu'ujasa müinma'a yaa, müleka kanneetsere jia, acheküsü jülü'üjüin. Je müleka kama'anale jia kapateerü, anasü müleka jülü'üjüle. Müleka che'ojaale jümüin chajaruuta süpüla eejirawaa, anashii müleka juikküle tü jüshe'inpalajanakat süpüleerua. Soto jaa'in tü ashajünakat paala tachiki: “Kaainjarai nia saa'in namüin na wayuukana”, müsü. Anashii jütüjaale saa'u tü pütchikat sünain sülü'ülaain shikeraajüin ju'upala —nümakalaka Jesús namüin. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("LK22_38","072_22_38","LUK","22","38","38","—Senyotkalee, anuu piamasü chajaruuta wama'ana —müshii naya nümüin. Nümakalaka Jesús namüin: —Anasü woo'ulaale joolu'u suulia waashajaain süchiki eejirawaa. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("LK22_39","072_22_39","LUK","22","39","39","Nu'unakalaka joo Jesús namaa na nikirajüinkana eemüin tü wutaikat “Olivos” münakat eepü'üle noutkajaapü'üin. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("LK22_40","072_22_40","LUK","22","40","40","Je nantapa chamüin, nümakalaka Jesús namüin: —Anashii müleka jüchuntüle joolu'u nümüin Maleiwa suulia nuu'ulakajüin jaa'in Satanás —nümakalaka namüin. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("LK22_41","072_22_41","LUK","22","41","41","Nükatalaakalaka joo Jesús noulia na nikirajüinkana mamüin aka tüsa sünain nüsapainkain nia süpüla aashajawaa nümaa Maleiwa: ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("LK22_42","072_22_42","LUK","22","42","42","“Taata Maleiwa, müleka pücheküle, anasüje puu'ule'erüle toulia tü müliaa te'reetkat joolu'u. Akatsa nnojolüin shiainjatüin paa'inrüin tü tachekakat ne'e tamüiwa, shia paa'inrüinjatka tü püchekakat tapüleerua”, nümakalaka Jesús nümüin Maleiwa. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("LK22_43","072_22_43","LUK","22","43","44","Nüntakalaka joo wane aapiee nüma'anajee Maleiwa süpüla nüchecherüinjatüin naa'in Jesús, süka mojuin ma'i naa'in sünain achuntaa nümüin Maleiwa. Keraawataashi Jesús, mataasü aka saa'in isha tü nirakat sünain shipittüin mmolu'umüin. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("LK22_45","072_22_45","LUK","22","45","45","Shiasa süchikijee naashajaain nümaa Maleiwa, nüsha'walaakalaka sünain nürütkaain nanainmüin na nikirajüinkana eere natunkaja'attaain nüpüla saa'ujee mojuin ma'i naa'in nayakana. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("LK22_46","072_22_46","LUK","22","46","46","—¿Jamüshii jia jutunkajaka'a ma'i? Jütamaajaa jumaala. Anashii müleka jüchuntüle joolu'u nümüin Maleiwa suulia nuu'ulakajüin jaa'in Satanás —nümakalaka namüin. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("LK22_47","072_22_47","LUK","22","47","47","Wanaa sümaa naashajaain Jesús namaa na nikirajüinkanairua, nantapaatakalaka wane wayuuirua wainma nüchiiruajee Judas chi napüshikai na polookana piammüin. Nürütkaakalaka nünainmüin Jesús sünain nuusajüin nia. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("LK22_48","072_22_48","LUK","22","48","48","Nümakalaka Jesús nümüin: —Judas, ¿paapüinra ma'i tekii süka wane achu'nnaa, tayakai, chi Shipayakai Wayuu? ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("LK22_49","072_22_49","LUK","22","49","49","Na nümaajanakana Jesús, nayaawatapa aa'u tü alatajatkat nümüin, müshii joolu'u: —Senyotkalee, ¿acheküsü wayuutüin wachajaruutse noo'omüin? —namakalaka nümüin. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("LK22_50","072_22_50","LUK","22","50","50","Nuwatakalaka wane chi nikirajüinkai Jesús noo'omüin wane nüchepchia chi laülaashikai napüleerua na sacerdote judíokana. Nüchoto'oleekalaka tü nüche'e nikialu'ujeejatkat. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("LK22_51","072_22_51","LUK","22","51","51","—Juu'ulaa jümata suulia tü jashieekat —nümakalaka Jesús namüin sünain ni'itaain najapü saa'u nüche'e chi wayuukai süpüla anain süchikua. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("LK22_52","072_22_52","LUK","22","52","52","Je nünüiki Jesús namüin na antakana nünainmüin, na laülaashiikana na'akajee na sacerdote judíokana oo'ulaka na sülaülashiikana suwaariase tü a'waajüleekat oo'ulaka na laülaashiikana naa'u na judíokana: —¿Ka'ruwaraiyaa taya jaa'inru'u jüntakalaka tanainmüin sümaa wunu'u oo'ulaka chajaruuta jajapulu'u süpüla jüta'ülüinjachin taya? ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("LK22_53","072_22_53","LUK","22","53","53","¿Jamüshi nnojoika'a jüta'ülüin taya paala cha'aya sulu'u tü a'waajüleekat Maleiwa eere tekirajapü'üin ju'upala? Antüshii jia tanainmüin joolu'u süse'eru'upünaa ai, süka jüüjüüin jia sümüin nünüiki Satanás chi sülaülashikai piyuushi —nümakalaka namüin. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("LK22_54","072_22_54","LUK","22","54","54","Nata'ülakalaka Jesús sünain no'unirüin nia yalajee nipialu'umüin chi laülaashikai napüleerua na sacerdote judíokana. Otta müshia Pedro, nünanajakalaka nüchiirua ka'yatalu'ujee. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("LK22_55","072_22_55","LUK","22","55","55","Shiasa nantapa chamüin cha'aya sulu'umüin nüpaatiase chi laülaashikai, achuwajaashii siki pasanain sünain tü paatiakat eere joyojoyolüin naya sü'ütpa'a. Otta müshia Pedro, ojoyolooshi na'aka. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("LK22_56","072_22_56","LUK","22","56","56","Je wane nüchepchia chi laülaashikai, shi'rüin Pedro so'u suwarala tü sikikat. Shiirakaakalaka ma'i nia. —Nia'asa chi nümaapü'ükai chi ata'ünnakai chii —sümakalaka namüin na wayuukana. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("LK22_57","072_22_57","LUK","22","57","57","Otta müshia Pedro, naattajaakalaka suulia tü wayuukot: —Nii waa'iraa, nnojoishi te'raajüin chi pümakai tamüin —nümakalaka sümüin. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("LK22_58","072_22_58","LUK","22","58","58","Shiasa mapa, niirakaakalaka joo wane wayuu nümüin Pedro sünain nümüin nümüin: —Aashin piayaain wane nütünajut chi wayuukai ata'ünnakai. Nüsouktakalaka Pedro nümüin: —Nnojo, nnojoishi tayain —nümakalaka. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("LK22_59","072_22_59","LUK","22","59","59","Shiasa mapa, maa aka wane oora süchikijee, nümakalaka emetut wane wayuu: —Shiimüin sünain nümaapü'üin chira wayuukai, süka Galileaje'ewalin nia wanaa nümaa. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("LK22_60","072_22_60","LUK","22","60","60","Nüsouktakalaka Pedro: —¿Kasakai wayuu tia? Nnojoruleeja tatüjaain aa'u tü paashajaakat achiki —nümakalaka. Shiasa wanaa ma'i sümaa naashajaain Pedro, akootole'erajaashi chi kaliinakai. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("LK22_61","072_22_61","LUK","22","61","61","Otta müshia chi Senyotkai yaa ka'yatalu'u nünain Pedro, nujununtaakalaka sünain niirakaain ma'i nümüin Pedro. Sotokalaka naa'in Pedro tü nümakat Jesús paala nümüin: “So'ule'eya aikat tüü, süpülapünaa ni'yalajüin wane kaliina, apünüintueechi taya punujulajüin achiki sünain pi'raajüin taya”. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("LK22_62","072_22_62","LUK","22","62","62","Nujuittaakalaka Pedro yalajee yala sünain mojuin ma'i naa'in. Miyo'u ma'i ni'ira sünain a'yalajaa. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("LK22_63","072_22_63","LUK","22","63","63","Je na wayuukana ata'ütkana Jesús, o'ttüshii sünain neme'erainpalain nia je sünain nashe'ejüin nia. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("LK22_64","072_22_64","LUK","22","64","64","Ne'itaain wane kuluulu nu'upa'apünaa sümaa namüin: —Müleka chajeejachire pia eejee Maleiwa, püshantaja saa'u jaralin ashe'etüin pia —namakalaka. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("LK22_65","072_22_65","LUK","22","65","65","E'rüshii ma'i wayumüin sulu'u nanüiki nümüin. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("LK22_66","072_22_66","LUK","22","66","66","Shiasa mapa ja'yuupa, outkajaashii napüshua na laülaayuukana. Eeshii na laülaashiikana na'akajee na sacerdote judíokana oo'ulaka na karalouktamaajanakana. O'uninnüshi Jesús nanainmüin süpüla nüsakiijünüinjachin natüma. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("LK22_67","072_22_67","LUK","22","67","67","—¿Shiimüinjasa sünain piain Cristoin Nüneekajalakai Maleiwa? Pükaja wamüin —namakalaka na laülaayuukana nümüin. Nüsouktakalaka Jesús ne'ipajee: —Müleka “taya'aya” tamüle jümüin, nnojoleerü jünoujain tanüiki. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("LK22_68","072_22_68","LUK","22","68","68","Je müleka jiale asakinnüin tatüma sünain wane kasa, nnojoleena asouktüin jia te'ipajee. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("LK22_69","072_22_69","LUK","22","69","69","Je joolu'u mapeena, eejeechi taya, chi Shipayakai Wayuu, nümaa Maleiwa Pülashikai sünain joyotüin nikialu'ujee, saa'u kojutüin taya nütüma —nümakalaka Jesús namüin. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("LK22_70","072_22_70","LUK","22","70","70","Nasakirayaakalaka nia nüchikua: —¿Pia chi Nüchonkai Maleiwa paajüin? —namakalaka nümüin. —Aa, shiimüin sünain tayain chi jümüichipakai achiki —nümakalaka Jesús namüin. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("LK22_71","072_22_71","LUK","22","71","71","—Waapüitpa'asa nünüiki sünain niain chi Nüneekajalakai Maleiwa naajüin, chi Nüchonkai Maleiwa naajüin. Nnojolüitpa che'ojaain wayuu wamüin aküjüinjatkat nüchiki süpüla kasalajanainjatüin tü nümakat watüma —namakalaka joo na laülaayuukana. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("LK23_1","072_23_1","LUK","23","1","1","Nasha'walaakalaka joo na laülaayuukana napüshua süpüla namaainjachin Jesús eemüin Pilato chi Romaje'ewaikai sülaülashikai tü mmakat Judea so'u ka'ikat tia. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("LK23_2","072_23_2","LUK","23","2","2","O'ttüshii joo naya sünain aküjaa na'alain nümüin Pilato sünain kaainjaralin Jesús naajüin. Anuu tü namakat: —Nikirajüin tü wayuukolüirua süpüla kanainjachin saa'in chi Césarkai je süpüla nnojolüinjatüin saapüin tü neerü nüchuntakat wamüin. Müle'o ma'i tü e'raakat wayumüin nüma'ana. Nia Cristokai naashin, wane aluwataai, süka chajeejachin nia eejee Maleiwa naashin. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("LK23_3","072_23_3","LUK","23","3","3","Nüsakinnakalaka Jesús nütüma Pilato: —¿Pia'aya chi Aluwataashikai saa'u wayuu judío? Nüsouktakalaka Jesús: —Shia'aya tia pümakat. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("LK23_4","072_23_4","LUK","23","4","4","Nüküjakalaka joo Pilato namüin na laülaashiikana na'akajee na sacerdote judíokana oo'ulaka sümüin tü wayuukolüirua eejatkalüirua: —Nnojotsü tantüin anain wane aainjalaa nünain süpüla süsalainjachin nia tatüma saa'ujee —nümakalaka. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("LK23_5","072_23_5","LUK","23","5","5","Masütaajusalii joo naya sünain mojuin nanüiki nümüin Jesús: —O'ttüshi nia sünain ekirajaa wayuu cha'aya Galilea, je antüichipa yaamüin yaa Jerusalénmüin süpüla sütkaajiraainjatüin tü wayuukolüirua süpüshua yaa sulu'u tü mmakat Judea sütüma tü nikirajakat anain sümüin —namakalaka nümüin Pilato. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("LK23_6","072_23_6","LUK","23","6","6","Je Pilato, sütüma tü namakat nümüin, nüsakirüin naya sünain müleka cheje'ewaire Jesús Galileajee. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("LK23_7","072_23_7","LUK","23","7","7","Mayaashi nütüjaain saa'u sünain Galileaje'ewalin nia, nüjütakalaka nia nünainmüin Herodes chi sülaülashikai Galilea, süka yalajachin nia Jerusalén wanaa sümaa tia. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("LK23_8","072_23_8","LUK","23","8","8","Talatüsü ma'i naa'in Herodes nüntinnapa Jesús nünainmüin. Saa'u naapapü'üin nüchiki, ni'reepü'üin ma'i nia. Ni'reein süpüla naa'inrüinjatüin Jesús nu'upala wane kasa nütüjakat apüleerua Maleiwa nümüiwa. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("LK23_9","072_23_9","LUK","23","9","9","Kama'a ma'i Herodes sünain nüsakirayaain Jesús. Otta müshia Jesús, nnojoishi asouktüin. Ko'uu müshi nuulia. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("LK23_10","072_23_10","LUK","23","10","10","Otta na laülaashiikana na'akajee na sacerdote judíokana oo'ulaka na karalouktamaajanakana, sha'washawatshii nü'ütpa'a Herodes sünain emetuluin nanüiki, “Wayuu kaainjarai nia”, sünain namüin nümüin Jesús. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("LK23_11","072_23_11","LUK","23","11","11","Püla aa'inchii Herodes oo'ulaka tü nüsurulaatsekalüirua nuulia Jesús. Na'atakalaka wane ashe'inyüü anasü nünain, maa aka saa'in nüshe'in wane aluwataai saa'u mma, süpüla neme'erainpalain nia. Nüjütakalaka nia nüchikua nünainmüin Pilato. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("LK23_12","072_23_12","LUK","23","12","12","Je paala, mojaawapü'üshi Herodes nümaa Pilato. Anaawaleeshii naya so'u ka'ikat tia. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("LK23_13","072_23_13","LUK","23","13","13","Nükotchajaakalaka joolu'u Pilato na laülaashiikana na'akajee na sacerdote judíokana je na laülaayuukana je tü wayuukolüirua ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("LK23_14","072_23_14","LUK","23","14","14","sünain nümüin namüin: —Aashin jüntirüin chi wayuukai tamüin, sünain nikirajüin tü wayuukolüirua süpüla kanainjachin saa'in César jaajüin. Saa'in tamüin, süchikijee tasakirüin nia ju'upala, nnojotsü tantüin anain tü naainjala jüküjakat achiki tamüin. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("LK23_15","072_23_15","LUK","23","15","15","Akaajaa Herodes, nüle'ejirüin chi wayuukai wanainmüin nüchikua, süka nnojolin nüntüin sünain wane kaainjalaa nünain. Akaajaa jiakanaya, jütüjaa aa'uchi sünain nnojolüin wane aainjalaa süpüla waapüinjatüin nikii sünain ouktaa. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("LK23_16","072_23_16","LUK","23","16","16","Anashi tajütirüle nia süchikijee ta'yaajirüin —nümakalaka Pilato namüin na wayuukana. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("LK23_17","072_23_17","LUK","23","17","17","(Eesü wane kasa naa'inrapü'üin Pilato su'unna'awai tia mi'iraakat. Nujuittirapü'üin wane püreesashi namüin na judíokana. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("LK23_18","072_23_18","LUK","23","18","19","Eejachikalaka wane püreesashi kanüliashi Barrabás. Ata'ünnüshi nia saaliijee nütke'erüin wayuu nümaa chi sülaülashikai mma cha'aya Jerusalén je saaliijee o'utaa saa'in wayuu.) Namakalaka joo na wayuukana süka nekiisa nümüin Pilato: —Pu'uta naa'in Jesús. Püjüta nüchiki Barrabás. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("LK23_20","072_23_20","LUK","23","20","20","Naashajaakalaka joo Pilato namaa na wayuukana nüchikua shii'iree nüjütireein Jesús. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("LK23_21","072_23_21","LUK","23","21","21","Otta na wayuukanairua, nayouktüin nüjütünüinjachin. —Püchitira saa'u kuruusa —namakalaka sünain a'waataa. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("LK23_22","072_23_22","LUK","23","22","22","Naashajaakalaka Pilato namaa nüchikua, apünüintuairü süka tüü. Nümakalaka namüin: —¿Jamüshi takacherirüinjachika'a nia? ¿Kasa naainjalaka? Nnojotsü tantüin anain wane naainjala süpüla taapüinjatüin nikii süpüla ouktaa. Anashi tajütirüle nia süchikijee ta'yaajirüin. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("LK23_23","072_23_23","LUK","23","23","23","Otta müshi'iya na wayuukanairua, masütaajusalii sümaa nekiisa: —Püchitira saa'u kuruusa. Nountakalaka noonooin Pilato sümaa tü nachuntakat. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("LK23_24","072_23_24","LUK","23","24","24","—Taa'inreerü tü jüchuntakat tamüin —nümakalaka namüin. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("LK23_25","072_23_25","LUK","23","25","25","Naapünakalaka Jesús süpüla aa'innüinjatüin nüka tü kee'ireekat naa'in nayakana. Otta chi wayuukai püreesashikai saa'u nütke'erüin paala wayuu je saa'u nu'utüin saa'in wayuu, chi “anashi nüjütünüle” namakai paala na wayuukana, nujuittinnakalaka chi wayuukai nütüma Pilato. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("LK23_26","072_23_26","LUK","23","26","26","Wanaa sümaa nu'uninnüin Jesús sütüma wane surulaalüirua eemüinjachire nükachennüinjachin natüma, antüshi Jerusalénmüin wane wayuu Cireneje'ewai kanüliashi Simón. Nüta'ünnakalaka joo natüma na surulaatkana süpüla nülü'üjainjatüin tü wunu'ukot nüchiirua Jesús, tü akachennüinjachikat anain nia. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("LK23_27","072_23_27","LUK","23","27","27","Je sa'aka tü wayuu wattakat saalii o'unakat nüchiirua Jesús, eesü wane jieyuuirua sünain shi'yalajüin emetut ma'i naalii. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("LK23_28","072_23_28","LUK","23","28","28","Nujununtaakalaka Jesús nanainmüin na jieyuukana süpüla nümüinjatüin namüin: —Jia jieyuukana Jerusalénje'ewaliikana, nnojo ji'yalajüin taalin. Ji'yalajaa jaa'u jiakana je saa'u jüchonnii. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("LK23_29","072_23_29","LUK","23","29","29","E'reena jia müliaa so'uweena wane ka'i. Je so'u ka'ikat tia, “Alana'aleekatche anaa sümüin tü machonsatkalüirua”, meena jia süka nnojoleerüin shi'rüin o'utinnüin aa'in süchon. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("LK23_30","072_23_30","LUK","23","30","30","Je sünüiki wayuu süpüshua so'uweena tia: “Anasüje sujuttüle tü uuchikalüirua waa'u”, meerü süka mülo'ujeerüin ma'i tü müliaakat namüin. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("LK23_31","072_23_31","LUK","23","31","31","Shiimüin sünain eein tü müliaakat jüma'ana maa'ulu yaa, mayaainje eein taya ja'aka. Otta süchikijee to'unapa juulia, alana'aleejeena ma'i jia sünain müliaa —nümakalaka Jesús namüin. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("LK23_32","072_23_32","LUK","23","32","32","Je nümaa Jesús, o'uninnüshii piamashii wayuu kaainjaralii o'utünüinjanakana aa'in wanaa nümaa. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("LK23_33","072_23_33","LUK","23","33","33","Je nantapa chaa eemüin wane wutai kanüliasü “Ekiyüükat”, nükachennakalaka Jesús oo'ulaka na piamashii kaainjaralii. E'itaanüshi wane nikialu'ujee oo'ulaka wane nüpe'eru'ujee. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("LK23_34","072_23_34","LUK","23","34","34","Nümakalaka Jesús nümüin Maleiwa: —Taataa, anashi müleka pülatirüle naainjala noulia na aa'inrakana tamüin tüü, süka nnojoliin natüjaain saa'u tü naa'inrakat taka —nümakalaka. Je na surulaatkana, nashantanajiraakalaka saa'u tü nüshe'inkat süpüla natüjaainjatüin saa'u jaralin makatüinjachin apüla süpüshi tü nüshe'inkat wane'ewai nakua. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("LK23_35","072_23_35","LUK","23","35","35","Ananajüsü tü wayuukolüirua naa'u Jesús wanaa sümaa nükachennüin sünain kuruusa. Otta na sülaülakana judío, neme'erainpalashi nia sünain namüin nümüin: —Müleka piale chi Cristokai anülia, chi Nüneekajalakai Maleiwa, ¿jamüshisa nnojoika'a pu'tte'erajiraain pümüiwa maa aka pu'tte'erapü'üin wayuu paashin? —namakalaka nümüin Jesús. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("LK23_36","072_23_36","LUK","23","36","36","Akaajaa tü surulaatkalüirua, naapüin wane asüüshi jashü'üsü nümüin sünain neme'erainpalain nia. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("LK23_37","072_23_37","LUK","23","37","37","—Müleka piale chi Aluwataashikai saa'u tü judíokolüirua, ¿jamüshisa nnojoika'a pu'tte'erajiraain pümüiwa? —namakalaka nümüin. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("LK23_38","072_23_38","LUK","23","38","38","Eesü wane ashajuushi kachetüsü iipünaa sünain tü kuruusa kanainkat Jesús. Müsü mayaa: ANII CHI ALUWATAASHIKAI SAA'U WAYUU JUDÍO. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("LK23_39","072_23_39","LUK","23","39","39","Niasa wane chi kaainjaraikai kachetüshikai wanaa nümaa Jesús, mojukalaka nünüiki nümüin: —Pu'tte'erajiraa pümüiwa, süka piain Cristoin anülia paashin, chi Nüneekajalakai Maleiwa. Oo'ulaka pu'tte'erale'eya waya wanaa pümaa —nümakalaka. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("LK23_40","072_23_40","LUK","23","40","40","Otta müshia chi nuwala'atakai chi kaainjaraikai, nüchiajaakalaka nia sünain nümüin nümüin: —¿Jamüshikai pia nnojoikalaka kojutüin pütüma Maleiwa sümaa ouktajanain waya wanaa nümaa chii? ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("LK23_41","072_23_41","LUK","23","41","41","Wayakana, maa aka müliain waya yaaya, süsalashii waainjala. Otta niakai, nnojotsü kasain naainjalain —nümakalaka. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("LK23_42","072_23_42","LUK","23","42","42","Je nünüiki nümüin Jesús: —Jesúsuu, motojoyoo taya paa'in pu'ttapa sünain aluwatawaa chamüin. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("LK23_43","072_23_43","LUK","23","43","43","Nümakalaka Jesús: —Shiimüin tü tamakat pümüin: Joolu'u, cheechi pia tamaa cha'aya “paraíso” —nümakalaka Jesús nümüin chi kaainjaraikai. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("LK23_44","072_23_44","LUK","23","44","45","Shiasa maa aka kale'o, epiyuushijaasü mmapa'akat süpüshua awasaja'aleesia maa aka aliika. Je sulu'u tü a'waajüleekat Maleiwa, asüküijaasü pasanainpünaa sünain tü kuluulu so'ulujunakat tü paü shiinalu'usükat. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("LK23_46","072_23_46","LUK","23","46","46","Nu'waatakalaka emetut Jesús nümüin Maleiwa: —Taataa, taapüin pümüin chi taa'inkai süpüla paa'inmajüinjachin —nümakalaka. Je keraapa tü nünüikikat, ouktalaa müshi. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("LK23_47","072_23_47","LUK","23","47","47","Je chi sülaülashikai surulaat, saa'u ni'rüin tü alatakat nümüin Jesús, nu'waajüin Maleiwa: —Shiimüinyala ma'i nia sünain maainjalaa —nümakalaka. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("LK23_48","072_23_48","LUK","23","48","48","Je tü antüsükalüirua sünain e'rajaa naa'u Jesús, o'unüshii naya yalajee sünain mojuin ma'i naa'in saa'ujee tü ne'rakat. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("LK23_49","072_23_49","LUK","23","49","49","Otta na wayuukana e'raajakana Jesús oo'ulaka na jieyuukana nümaajanakana Galileajee, makatüshii naya sha'washawalüin ka'yata sünain ananajaa naa'u. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("LK23_50","072_23_50","LUK","23","50","51","Je na'aka na laülaashii sulujunakana tü kanüliakat Sanedrín, eeshi wane wayuu kanüliashi José, cheje'ewai Arimatea yaa sulu'u tü mmakat Judea. Wayuu anamia nu'upala Maleiwa sümaa na'atapajüin nükalia Maleiwa süpüla aluwatawaa. Nnojotsü wanaawain naa'in José sümaa tü aa'innakat nüka Jesús sütümairua tü sülaülakat judío wanaa nümaa. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("LK23_52","072_23_52","LUK","23","52","52","O'unamaatüshi José eemüin Pilato süpüla achuntaa e'ikaa müliashii. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("LK23_53","072_23_53","LUK","23","53","53","Nüshakatirakalaka müliashii sünainjee tü kuruusakat. Nüko'olokalaka nia süka wane kuluulu kojutsü kanüliasü “lino”. Eejatüja'a wane woowira akumajiruushi paala nütüma José sulu'u wane ipa miyo'u. Me'itaajuyülia aamakaa sulu'u. Ni'itaakalaka müliashii sulu'u tü woowirakat. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("LK23_54","072_23_54","LUK","23","54","54","Je tü ka'i ouktakat o'u Jesús, shia tü ka'i sü'lakajaakat o'u shiküin tü wayuukolüirua süpüla tü ka'i sheemeraainjatkat o'u. E'itaanüshi Jesús motsapa ka'ikat. Alü'ütchonsü süpüla su'ttüin tü eemerawaakat. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("LK23_55","072_23_55","LUK","23","55","55","Je na jieyuukana nümaajanakana Jesús chajee Galileajee, o'unüshii nüchiirua José, sünain ne'rüin tü woowirakat oo'ulaka chi müliashiikai wanaa sümaa e'itaanüin sulu'u. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("LK23_56","072_23_56","LUK","23","56","56","Nale'ejakalaka Jerusalénmüin sünain nekeraajüin wane wunu'u jemeta eejuut nüpüla chi müliashiikai. Je so'u tü ka'i eemeraanakat o'u, eemeraashii naya, süka shiain tü nuluwataakat anain Maleiwa paala sümaiwa. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("LK24_1","072_24_1","LUK","24","1","1","Shiasa ja'yuumüin süchikijee tü ka'i neemeraakat o'u na judíokana, no'unakalaka na jieyuukana eemüin tü woowirakat eejachire ni'itaanüin Jesús. Nalü'üjüin tü wunu'u jemetakat eejuut nekeraajakat paala. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("LK24_2","072_24_2","LUK","24","2","2","Shiasa nantapa chamüin, nanta anainrü süsünne'eruushin tü ipa shirousekat. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("LK24_3","072_24_3","LUK","24","3","3","Shiasa nekerolapa sulu'umüin tü woowirakat, nnojoikalaka nantüin nünain chi müliashiikai, chi Senyotkai Jesucristo. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("LK24_4","072_24_4","LUK","24","4","4","Nnojotsü natüjaain aa'u nekii sütüma tü ne'rakat. Eeraa namakalaka wane piamashii tooloyuu na'ütpa'amüin. Jorojorotsü ma'i tü nashe'inkat. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("LK24_5","072_24_5","LUK","24","5","5","Sainkuukalaka ma'i naa'in na jieyuukana sünain nomorolooin napüleerua na wayuukana. Nasouktakalaka na wayuukana namüin: —¿Kasa jaainjaka jüchajaaka'a wane wayuu kato'uchi sa'aka ouktüsü? ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("LK24_6","072_24_6","LUK","24","6","6","Nnojoishi nia yaaya. Oso'iraaitpa naa'in nüchikua. Soto jaa'in tü nümakat paala jümüin chaiwa'aya nia jümaa cha'aya Galilea: ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("LK24_7","072_24_7","LUK","24","7","7","“Tayakai, chi Shipayakai Wayuu, aapüneechi ekii taya sümüin wayuu kaainjarat süpüla nakacherüinjachin taya süpüla ouktaa. Je nulu'u chi apünüinkai ka'i süchikijee tia, oso'iraajeerü taa'in”, tü nümakat paala jümüin. Shiairia nanüiki na wayuukana tüü namüin na jieyuukana. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("LK24_8","072_24_8","LUK","24","8","8","Shiasa na jieyuukana, sotoloo müsü naa'in tü nümakat Jesús paala namüin. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("LK24_9","072_24_9","LUK","24","9","10","Je nale'ejapa na jieyuukana chajee eejee tü woowirakat, naküjakalaka süchiki tü ne'rakat namüin na Aluwataaushikana polooshiikana waneemüin je namüin na nikirajüinkana Jesús napüshua. Eejatü María Magdalena, eejatü Juana, eejatü María tü niikat Jacobo oo'ulaka natünajutüirua namaa. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("LK24_11","072_24_11","LUK","24","11","11","Otta naapapa nanüiki na jieyuukana, nnojotsü nanoujain tü naküjakat namüin süka nnojolüin shiimüin saa'in namüin. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("LK24_12","072_24_12","LUK","24","12","12","Otta müshia Pedro, nüsha'walaakalaka sünain nuwataain sünainmüin tü woowirakat. Je nüntapa chamüin cha'aya, nejepülaakalaka süpüla niirakaain sulu'upünaa. Ni'rakalaka tü kuluulu oko'ojünakat aka müliashii yaa jachitüin sümüiwa. Nüle'ejakalaka nüchikua nipialu'umüin sünain müin jalapa'akai naa'in sütüma tü ni'rakat. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("LK24_13","072_24_13","LUK","24","13","13","Shiasa süchikijee naküjain na jieyuukana süchiki tü ne'rakat, ojuittüshii piamashii na nikirajüinkana Jesús chaa eemüin wane pueulo kanüliasü Emaús, maa aka poloo “kilómetro” su'unia yalajee Jerusalénjee. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("LK24_14","072_24_14","LUK","24","14","14","Je nakuo'u sümaa waraittüin sulu'u wopu, aashajaajiraashii süchiki tü kasa alatakat nüka Jesús. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("LK24_15","072_24_15","LUK","24","15","15","Je wanaa sümaa yoonatüin naya, nürütkaakalaka Jesús nanainmüin süpüla waraittüin namaa. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("LK24_16","072_24_16","LUK","24","16","16","Mayaainje waraittüin nia namaa, nnojoishi nayaawatüin. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("LK24_17","072_24_17","LUK","24","17","17","Nüsakirakalaka naya Jesús: —¿Kasa jaashajiraaka achiki sulu'u wopu? —nümakalaka namüin. Otta nayakana, nasha'walaakalaka sünain mojuin ma'i naa'in. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("LK24_18","072_24_18","LUK","24","18","18","Nüsouktakalaka chi wane kanüliashikai Cleofas: —¿Piaja neje chi waneeshikai wayuu sulu'u Jerusalén sünain matüjaain saa'u tü kasachikikat? —nümakalaka nümüin Jesús. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("LK24_19","072_24_19","LUK","24","19","19","—¿Kasa kasachiki alataka? —nümakalaka Jesús namüin. —Shia tü alatakat nümüin Jesús chi Nazaretje'ewaikai, nünüikimaajachikai Maleiwa. Pülashi ma'i nia nütüma Maleiwa süpüla naa'inrüinjatüin kasa anasü su'upala wayuu wainma je süpüla nüküjainjatüin tü anasükat namüin. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("LK24_20","072_24_20","LUK","24","20","20","Otta na laülaashiikana na'akajee na sacerdote judíokana oo'ulaka na walaülayuukana, naapa ekiichi süpüla nu'utinnüinjachin aa'in. Shiimüin sünain we'rüin nia nükachennüin süpüla ouktaa. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("LK24_21","072_24_21","LUK","24","21","21","Otta wayakana Israelkana anülia, wa'atapajüin sünain niain taashinjanain atüma waya noulia na wayuu Romaje'ewaliikana. Je apünüinrü joo ka'i süchikijee ouktüin nia. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("LK24_22","072_24_22","LUK","24","22","23","Eesüyaaje wane jieyuuirua wa'akajee, o'unüshii naya watta'a maalü eemüin tü woowirakat, nnojoliikalaka nantüin nünain chi müliashiikai. Ainkuusü ma'i waa'in sütüma nanüiki nale'ejapa wanainmüin. Ne'rüin naashin wane aapieeirua nüma'anajeejatü Maleiwa, na aküjakana namüin nüchiki Jesús sünain katüin no'u. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("LK24_24","072_24_24","LUK","24","24","24","Je süchikijee tia, o'unüshii wane watünajutüirua eemüin tü woowirakat. Ayatsia ne'rüin maa aka naküjain na jieyuukana wamüin. Ja'itakaja nayakana, nnojoishi nantüin anain —namakalaka nümüin. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("LK24_25","072_24_25","LUK","24","25","26","Nüsouktakalaka Jesús: —Maa'inkanache aa'in jia, nnojoliikalaka jünoujain tü naküjapü'ükat paala na nünüikimaajanakana Maleiwa sünain mülieechin Cristo, chi Nüneekajalakai Maleiwa, süpülapünaa nu'unüin nüma'anamüin Maleiwa sümaa kojutüinjachin nia nütüma —nümakalaka Jesús namüin. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("LK24_27","072_24_27","LUK","24","27","27","Nüküjakalaka namüin tü ashajünakat nüchiki sulu'u tü karaloukta nüchikimaajatkat Maleiwa, o'ttüin sünainjee tü ashajuushikat nütüma Moisés je sulu'upünaa tü ashajuushikat natüma na nünüikimaajanakana Maleiwa. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("LK24_28","072_24_28","LUK","24","28","28","Je nalü'ütpa sünainmüin tü pueulokat ee'ewaliire naya, nnojoishiyaaje ajuntaweein Jesús namaa. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("LK24_29","072_24_29","LUK","24","29","29","Neme'ejakalaka naa'in süpüla makatüinjachin nia namaa: —Anakaja müleka we'iyoule pia süka motsoirüin ka'ikat —namakalaka nümüin. Je süka nounejaain nia nepialu'umüin, nujuntaakalaka Jesús sulu'umüin tü pueulokat namaa. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("LK24_30","072_24_30","LUK","24","30","30","Je sünain joyotüin nia namaa sünain ekawaa, naapaakalaka wane pan sünain naapüin analu'ut nümüin Maleiwa saa'u. Nüshaletakalaka shia shi'ipawai namüin na nikirajüinkana. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("LK24_31","072_24_31","LUK","24","31","31","Nayaawatalaa namakalaka nia. Shiasa wanaa sümaa niyaawatünüin Jesús natüma, motu'ulaa müshi noulia. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("LK24_32","072_24_32","LUK","24","32","32","Naashajaajiraakalaka na nikirajüin piamashiikana: —Keenairüje talatashaanain ma'i waa'in wanaa sümaa naashajaain wamaa sulu'u tü wopukot sünain nikirajüin waya sünain tü pütchi nüchikimaajatkat Maleiwa —namakalaka. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("LK24_33","072_24_33","LUK","24","33","33","O'una müshi'iya naya nachikua Jerusalénmüin. Eekalaka napüla na polooshiikana waneemüin Aluwataaushikana sünain jutkataa namaa waneeirua na nikirajüinkana Jesús. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("LK24_34","072_24_34","LUK","24","34","34","Sümünakalaka namüin natüma na polooshiikana waneemüin: —Shiima'inya sünain nüso'iraain aa'in chi Senyotkai, je ee'iyataaichipa nümüin Simón —müshii namüin. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("LK24_35","072_24_35","LUK","24","35","35","Otta na nikirajüinkana piamashiikana, naküjakalaka joolu'u nüchiki Jesús sünain wanaain namaa sulu'u wopu: “Müshi aka wane eekai mochoojüin wo'u. Shiasa wanaa sümaa wekaain nümaa, wayaawatalaa müshi”, namakalaka namüin. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("LK24_36","072_24_36","LUK","24","36","36","Shiasa nnojolüiwa'aya kettaain nanüiki, ee'iyata'alaa müshi Jesús yaa pasanain nanain. —Kasataalejese anain jia —nümakalaka namüin. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("LK24_37","072_24_37","LUK","24","37","37","Shiyo'ujaakalaka ma'i naa'in nayakana. Epeinjaayaashi naashin. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("LK24_38","072_24_38","LUK","24","38","38","Nümakalaka Jesús namüin: —¿Jamüshii jia jiyo'ujaaka'a aa'in? ¿Jamüshii jia wainmaka'a saashajaala jaa'in? ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("LK24_39","072_24_39","LUK","24","39","39","Jiirakaa tamüin, müsia sümüin tajapü je too'ui. Ke'irukushi taya. Keimseshi taya. Jipetta taya jütüjaaiwa taa'u sünain shiimüin sünain tayain. Nnojoishi epeinjaashin taya —nümakalaka namüin. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("LK24_40","072_24_40","LUK","24","40","40","Je süchikijee naashajaain Jesús, nii'iyatüin najapü, nii'iyatüin nuu'ui namüin. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("LK24_41","072_24_41","LUK","24","41","41","Patatshii ma'i naya sümaa talatüin naa'in sütüma tü ne'rakat. Isasü nachiki nanoujain sünain nüso'iraain aa'in. Müshi joo Jesús namüin: —¿Eesü eküülü jüma'ana? ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("LK24_42","072_24_42","LUK","24","42","42","Saapünakalaka wane jime asijuushi nümüin. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("LK24_43","072_24_43","LUK","24","43","43","Naapaakalaka shia sünain niküin no'upala. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("LK24_44","072_24_44","LUK","24","44","44","Ayatshi Jesús sünain aashajawaa namaa: —Ekettaajüitpa joo tü ashajünakat tachiki paala nütüma Moisés je natüma na nünüikimaajanakana Maleiwa je sulu'u tü jayeechikalüirua ashajünakat nütüma David. Tü ji'rakat, shia tü taküjapü'ükat achiki jümüin jümaaiwa'aya taya —nümakalaka namüin. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("LK24_45","072_24_45","LUK","24","45","45","Süpüla nükaaliijüinjatüin na nikirajüinkana sünain ayaawataa saa'u tü ashajünakat paala sulu'u tü karaloukta nüchikimaajatkat Maleiwa, ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("LK24_46","072_24_46","LUK","24","46","46","nümakalaka Jesús namüin: —Taya'aya chi ashajünakai achiki paala sünain müin yaa: “Müliainjachi Cristo, chi Nüneekajalakai Maleiwa. O'utinneechi aa'in. Oso'iraajeerü naa'in so'u apünüin ka'i süchikijee ouktaa. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("LK24_47","072_24_47","LUK","24","47","47","Je aküjüneerü nüchiki sümüin wayuu süpüshua shii'iree shiyaawajaainjatüin suulia saainjala süpüla sülatinnüinjatüin tü saainjalakat suulia nütüma Maleiwa. Je o'tteerü tü aküjaakat nüchiki sulu'ujee Jerusalén”. Shia'aya ashajuushikat tüü. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("LK24_48","072_24_48","LUK","24","48","48","Je joolu'u jiakana tekirajüinkana, jüküjeerü sümüin wayuu süpüshuale'eya tü ji'rapü'ükat. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("LK24_49","072_24_49","LUK","24","49","49","Süpüla takaaliijüinjanain jia sünain tüü, taluwataajeechi maalü chi Naa'inkai Maleiwa jümüin. Nia chi nümakai achiki chi Tashikai sünain pansaain nünüiki sünain naapüinjachin nia jümüin. Anashi müleka ja'atapajüle nia ya'aya Jerusalén. Mülo'ujeerü pülaa jaa'u nütüma nüntapa jünainmüin —nümakalaka Jesús namüin. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("LK24_50","072_24_50","LUK","24","50","50","Eenajaanüshii joo naya nütüma Jesús yalajee Jerusalénjee chamüin sü'ütpa'amüin Betania. Je nantapaapa chamüin, achuntüshi nia na'anasia Maleiwa naa'u na nikirajüinkana. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("LK24_51","072_24_51","LUK","24","51","51","Wanaa sümaa nüchuntüin nümüin Maleiwa, ayalennüshi na'akajee nüma'anamüin Maleiwa. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("LK24_52","072_24_52","LUK","24","52","52","Otta na wayuukana, na'waajashaatain nia kama'alu'u. Yalejee yala, nale'ejakalaka nachikua Jerusalénmüin sünain mülo'uin ma'i talataa sulu'u naa'in. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("LK24_53","072_24_53","LUK","24","53","53","Je süchikijee tia, ayatshi'iya naya outkajaain waneepia sulu'u tü a'waajüleekat Maleiwa sünain na'waajüin nia.");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("JN1_1","073_1_1","JHN","1","1","1","Jesucristo, kanüliashi “Pütchi” münüin. Eetüjü'iya nia paala sümaiwa nnojolüiwa'aya kasain eein soo'opünaa tü mmakat. Nümaatüjü'iya Maleiwa sünain wanaawain nia nümaa. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("JN1_2","073_1_2","JHN","1","2","2","Nümaashi Maleiwa waneepia paala sümaiwa je mayülinja'a nia sünain nümawaa. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("JN1_3","073_1_3","JHN","1","3","3","E'itaanüshi nia nütüma Maleiwa sümaiwa paala sünain nükumajüinjatüin tü kasakalüirua süpüshua. Nnojotsü kasain eein eekai nnojolüin akumajuushin nütüma. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("JN1_4","073_1_4","JHN","1","4","4","Nia ee'iranajaaka atüma saa'in wayuu. Je müshi aka nia saa'in wane anakia. Maa aka ja'yain süpüna wayuu sütüma nuwarala chi ka'ikai, akaajaa chi wayuu ee'iranajaaichipakai aa'in nütüma, niyaawateerü aa'u tü shiimüinkat. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("JN1_5","073_1_5","JHN","1","5","5","Maa aka ja'yain süpüna wayuu watta'a maalü ja'itairü kojoin paala tü piyuushikat, akaweeria tü shiimüinkat ayaawatüneerü aa'u ja'itasü joulüin tü aainjalaakat. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("JN1_6","073_1_6","JHN","1","6","6","Shiasa so'u wane ka'i, nüntakalaka joo wane wayuu kanüliashi Juain sa'akamüin wayuu. Ajütünüshi nia nütüma Maleiwa ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("JN1_7","073_1_7","JHN","1","7","7","süpüla niainjachin aapirüin wayuu süpüshua sünain niweetajachin Cristo, chi anaküinjachikai süpüna wayuu. Otta Juan, nime'ejakalaka saa'in wayuu süpüla sünoujainjatüin nünain Cristo, chi nüküjakai achiki namüin. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("JN1_8","073_1_8","JHN","1","8","8","Nnojoishi niain Juan anaküinjachin süpüna wayuu. Nüchikimaajachi ne'e ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("JN1_9","073_1_9","JHN","1","9","9","süpüla naapirüinjatüin wayuu nüpüla Cristo sünain niainjachin anaküin süpüna wayuu je sünain nüntajachin maalü sa'akamüin wayuu süpüla nii'iyatüinjatüin tü shiimüinkat sümüin wayuu süpüshua. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("JN1_10","073_1_10","JHN","1","10","10","Cristo, chi kanüliakai “Pütchi” münüin, antüshi yaa mmolu'umüin süpüla kepiainjachin sa'aka wayuu. Mayaainje akumajuushin nütüma tü wayuukolüirua je tü kasakalüirua süpüshua yaa saa'u mmakat, wainma wayuu mochoojokot o'u nia sünain niain ee'iyatüinjachin tü shiimüinkat sümüin. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("JN1_11","073_1_11","JHN","1","11","11","Antüshi nia noumainpa'amüin na nüpüshikana süpüla kepiainjachin nia namaa. Otta mamaneesalii naya nuulia. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("JN1_12","073_1_12","JHN","1","12","12","Eesü wayuu eekai kamaneein nümüin sümaa ne'itaain naa'in sünain anoujaa nünain. Je sükajee nanoujain nünain, e'itaanüshii naya nütüma süpüla nayainjanain nüchooin Maleiwa. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("JN1_13","073_1_13","JHN","1","13","13","Nnojoishii nüchooinshiin naya maa aka jemelin sütüma nei oo'ulaka nashi, sükajeejana jeketüin nakuaippa nütüma Maleiwa. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("JN1_14","073_1_14","JHN","1","14","14","Cristo, chi kanüliakai “Pütchi” münüin, wayuulaa müshi süpüla kepiainjachin wa'aka je süpüla nii'iyatüinjatüin nukuaippa Maleiwa wamüin. Je süka we'rapü'üin Jesucristo, chi waneeshikai Nüchon Maleiwa, sünain anashaatain ma'i nia, watüjaa aa'uchi chi Maleiwakai sünain anashaatain ma'i nia'aya, sünain anamiashaatain ma'i nia, je sünain pansaain tü nümakat sümüin wayuu. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("JN1_15","073_1_15","JHN","1","15","15","Otta müshia Juan, so'u wane ka'i, naapirüin na wayuukana eekana nümaa süchiki sünain nüntüichipain na'akamüin chi kanüliakai “Pütchi” münüin. Owootooshi sünain nüküjain nüchiki Cristo namüin. Müsü nünüiki: “Nia taküjaka achiki jümüin joolu'u chi tamapü'üka jümüin sünain maa: ‘Anteechi tachiiruajee sümaa kojuteechin nia toulia sükajee eetüjülin nia tapüleerua’ ”. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("JN1_16","073_1_16","JHN","1","16","16","Saa'u anamiashaatain ma'i Cristo wamüin waya anoujashiikana nünain, ayatshi nia sünain aa'inraa kasa anasü wamüin. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("JN1_17","073_1_17","JHN","1","17","17","Tü nuluwataakat anain chi Maleiwakai na wayuu judíokana, atüjaana aa'ulu sütüma tü nüshajakat Moisés paala sümaiwa. Akaajasa maa'ulu yaa, tü nukuaippakat chi Maleiwakai sünain anamiashaatain ma'i nia, atüjaana aa'ulu nünainjee Cristo, süka anamiashaatain ma'i nia. Maja'a aka tü nukuaippakat sünain pansaain nünüiki, atüjaana aa'ulu nünainjee Cristo, süka pansaain nünüiki. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("JN1_18","073_1_18","JHN","1","18","18","Nnojotsü wayuu eekai shi'rüichin Maleiwa. Otta chi Nüchonkai Maleiwa, chi waneeshikai nüchoin, chi wanaawajiraakai aa'in nümaa, nia ee'iyataka nukuaippa Maleiwa wamüin, süka shiimüin sünain niain Maleiwain maa aka naa'in chi Nüshikai. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("JN1_19","073_1_19","JHN","1","19","19","So'u wane ka'i, nantakalaka wane sacerdote judíoirua oo'ulaka wane nuu'uliwo'uirua Leví nünainmüin Juan süpüla nasakirüinjachin nia sünain jaralin nia. Ajütüüshi naya natüma na laülaayuu judíokana chakana Jerusalén. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("JN1_20","073_1_20","JHN","1","20","20","Nnojoija'a ayouktüin Juan asouktaa ne'ipajee. —Nnojoishi tayain Cristoin chi Nüneekajalakai Maleiwa —nümakalaka namüin. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("JN1_21","073_1_21","JHN","1","21","21","Nasakirakalaka sünain müleka niale Elías. —Nnojo, nnojoishi tayain Elías —nümakalaka Juan namüin. Nasakirakalaka joo nia sünain müleka niale chi Nünüikimaajachikai Maleiwa ajütünajachikai so'uweena wane ka'i sa'akamüin wayuu. —Nnojo, nnojoishi tayain chi wayuukai —müshija'a joo nia namüin. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("JN1_22","073_1_22","JHN","1","22","22","—Püküja pümaala wamüin sünain jaralin pia, watüjaaiwa paa'u, waküjaiwa namüin na kaluwanaajalakana waya pünainmüin —namakalaka nümüin Juan. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("JN1_23","073_1_23","JHN","1","23","23","—Taya chi owoorolooshikai yaaya isashiipa'a süpüla yapainjatüin tü wayuukolüirua süpüla anoujaa nünain chi Senyotkai —nümakalaka Juan namüin. Je tü pütchi nüsouktakat aka Juan, shia tü münakat sümaiwa paala nütüma Isaías wane nünüikimaajachikai Maleiwa. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("JN1_24","073_1_24","JHN","1","24","24","Eesü wane wayuuirua fariseo na'aka na ajütünakana nünainmüin Juan. Naya na judío a'waataakana sulu'u nekeraajüin süpüshua saa'in namüin tü nuluwataakat anain Moisés. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("JN1_25","073_1_25","JHN","1","25","25","Nasakirakalaka nia: —¿Jamaka'a puwoutisaajaka'a wayuu sünain nnojolin piain Cristoin, sünain nnojolin piain Elías, je sünain nnojolin piain chi Nünüikimaajachikai Maleiwa? —namakalaka nümüin Juan. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("JN1_26","073_1_26","JHN","1","26","26","—Tawoutisaajüin ne'e jia süka wüin. Otta eeshi yaa ja'aka wane wayuu mochoojokai so'u wayuu sünain niainjachin ee'iyatüin tü shiimüinkat sümüin. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("JN1_27","073_1_27","JHN","1","27","27","Nia taküjaka achiki jümüin, chi anteechikai tachiiruajee. Nnojoishi wanaapünaain taya nümaa, süka pülashin ma'i nia toulia —nümakalaka Juan namüin. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("JN1_28","073_1_28","JHN","1","28","28","Eejechire nüsakinnüin Juan chajachi sulu'u tü pueulo kanüliakat Betania cha'aya wane sa'ata tü süchikat Jordán chaa wüinpümüin saa'ujee eere nuwoutisaajüin wayuu. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("JN1_29","073_1_29","JHN","1","29","29","Shiasa mapa watta'amüin, ni'rakalaka Juan Jesús sünain nürütkaain nünainmüin. Nümakalaka Juan namüin na wayuu eejanakana nümaa: “Jiirakaa, iseeichi chi wayuu aneekünakai nütüma Maleiwa süpüla nu'utünajachin aa'in süpüla nüla'ajaainjatüin saainjala wayuu süpüshua sainküin mmakat, maa akaapü'ü tü anneerü o'utünapü'ükat aa'in watüma wayakana judíokana shii'iree süla'ajaanüin waainjala. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("JN1_30","073_1_30","JHN","1","30","30","Nia taküjaka achiki jümüin chi tamapü'ükai jümüin: ‘Anteechi tachiiruajee sümaa kojuteechin nia toulia sükajee eetüjülin nia tapüleerua’. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("JN1_31","073_1_31","JHN","1","31","31","Otta mayaainje nnojolin tatüjaain aa'u paala sümaa jaralin chi taküjakai achiki, antüshija'a ne'e taya süpüla owoutisaajaa jia süpüla ni'nnaajünüinjachin sütüma tü wayuu Israelkalüirua”, nümakalaka Juan namüin. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("JN1_32","073_1_32","JHN","1","32","32","Ayatshi joolu'u Juan sünain aküjaa süchiki süpüshua tü kasa ni'rakat, sümaa nümüin namüin: “Te'rüin chi Naa'inkai Maleiwa sünain ashakataa iipünaajee eejee Maleiwa maa aka saa'in wane mo'uwa. Antüshi nia nünainmüin Jesús sünain makatale'einya nia nümaa. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("JN1_33","073_1_33","JHN","1","33","33","Mayaainje nnojolüin tatüjaain aa'u paala sümaa jaralin chi taküjakai achiki, tatüjaaichipa aa'u nia so'u tü ka'i nüshakatakat o'u chi Naa'inkai Maleiwa naa'u süka tamünüin paala nütüma chi kajünalakai taya süpüla owoutisaajaa. Müshi nia tamüin: ‘Chi wayuu pi'reechikai sünain nüshakatüin chi Naa'inkai Maleiwa nünain sümaa makatüin nia nümaa, nia aapajachika chi Naa'inkai Maleiwa namüin na eekai nanoujain nünain’, müshi. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("JN1_34","073_1_34","JHN","1","34","34","Otta tayakai, sünainjee tü kasa te'rakat, tountüin joolu'u taküjain jümüin nüchiki Jesús sünain shiimüin sünain niain chi Nüchonkai Maleiwa”, nümakalaka Juan namüin na wayuukana. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("JN1_35","073_1_35","JHN","1","35","35","Shiasa mapa watta'amüin, ale'ejüshi Juan namaa piamashii na nikirajüinkana eejachire paala naashajaain namaa na wayuukana. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("JN1_36","073_1_36","JHN","1","36","36","Shiasa ni'rapa Jesús nülatüin na'ütpünaa, nümakalaka namüin na nikirajüinkana: —Jiirakaa, ichaaichi chi wayuu aneekünakai nütüma Maleiwa süpüla nu'utünajachin aa'in maa akaapü'ü tü anneerü o'utünapü'ükat aa'in watüma wayakana judíokana shii'iree süla'ajaanüin waainjala —nümakalaka. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("JN1_37","073_1_37","JHN","1","37","37","Otta na piamashiikana nikirajüin, sünainjee tü nümakat namüin, no'unakalaka nüchiirua Jesús. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("JN1_38","073_1_38","JHN","1","38","38","Nujununtaakalaka Jesús nanainmüin. Je ni'rapa na piamashiikana wayuu nüchiirua, —¿Kasa kee'ireeka jaa'in? —nümakalaka namüin. —Rabí, ¿jalashi pia katunkülein? —namakalaka nayakana nümüin. (Otta tü pütchikat “Rabí” makat, “Ekirajüi” malu'ut.) ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("JN1_39","073_1_39","JHN","1","39","39","—Joo'uya ji'raajaiwa eere tatunkule —nümakalaka Jesús namüin. No'unakalaka nümaa süpüla ne'raajüinjatüin eere nia kepiain. Je saa'u nantüin aliuukapa ka'ikat chamüin, natunkaakalaka nüma'ana. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("JN1_40","073_1_40","JHN","1","40","40","Waneeshia chi aapüshikai paala nünüiki Juan sümaa no'unüin nümaa Jesús, kanüliashi Andrés, nimülia wane wayuu kanüliashi Simón Pedro. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("JN1_41","073_1_41","JHN","1","41","41","Je mapa nu'unapa Andrés nipialu'ujee Jesús, o'unüshi yaawalaja'a nünainmüin chi nipayakai sünain maa nümüin: —Wantüichipa anain chi Mesíaskai. (Otta tü pütchi “Mesías” makat, “Cristo Nüneekajalakai Maleiwa” malu'ut.) ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("JN1_42","073_1_42","JHN","1","42","42","Naanejaakalaka joo Andrés chi nipayakai nünainmüin Jesús. Niirakaataalakalaka Jesús nümüin Simón sünain nümüin nümüin: —Simón, pia nüchonkai Jonás, te'itaainjatü joolu'u wane anüliee pünain, Cefas müsü. (Tü anüliee “Cefas” süka pütchi griego, “Pedro” malu'ut.) ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("JN1_43","073_1_43","JHN","1","43","43","Shiasa mapa watta'amüin: “Anashi to'unüle sulu'umüin tü mmakat Galilea”, müsü naa'in Jesús. Je süpülapünaa nu'unüin chamüin, nüntakalaka nünainmüin wane wayuu kanüliashi Felipe. Nümakalaka nümüin: —Joo'uya tamaaiwa pia. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("JN1_44","073_1_44","JHN","1","44","44","Chi Felipekai anülia, chaje'ewai nia sulu'u tü pueulokat Betsaida wanaa namaa Andrés oo'ulaka Pedro. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("JN1_45","073_1_45","JHN","1","45","45","Je mapa, nüntakalaka Felipe nünainmüin wane nütünajut kanüliashi Natanael. Nümakalaka nümüin: —Wantüichipa anain chi nüshajapü'ükai achiki Moisés, chi nashajapü'ükai achiki na nünüikimaajanakana Maleiwa. Nia chi Jesúskai anülia, chaje'ewaikai sulu'ujee tü pueulokat Nazaret, chi nüchonkai José —nümakalaka. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("JN1_46","073_1_46","JHN","1","46","46","—¿Jeratuairü ajuittüin kasa anasü sünainjee wayuu eekai müin aka saa'in tü wayuuirua kepiakat Nazaret eekai nnojolüin kasain anain apüla? —nümakalaka Natanael. —Joo'uya pi'raajaiwa Jesús —nümakalaka Felipe nümüin. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("JN1_47","073_1_47","JHN","1","47","47","Otta müshia Jesús, wanaa sümaa ni'rüin Natanael nüpanapa, nümakalaka namüin na eekana nümaa: —Iseeichi wane wayuu loto akuaippachi, napüshi na wayuu Israelkana, nuu'uliwo'u chi Israelkai anülia —nümakalaka. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("JN1_48","073_1_48","JHN","1","48","48","—¿Jamüshi pütüjaaka'a taa'u? —nümakalaka Natanael nümüin Jesús. Asouktüshi Jesús: —Te'rüin pia joyotüin sheemioushi tü wunu'u “higuera” münakat, nnojoliiwa'aya peenakünüin nütüma Felipe —nümakalaka nümüin. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("JN1_49","073_1_49","JHN","1","49","49","—Ekirajüikalee, tatüjaaichipa aa'ut pia joolu'u sünain pia'inya chi Nüchonkai Maleiwa, je sünain pia'inya chi Aluwataashijaikai waa'u wayakana na wayuu Israelkana —nümakalaka Natanael nümüin Jesús. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("JN1_50","073_1_50","JHN","1","50","50","Nüsouktakalaka Jesús: —Anoujaichipa ne'e pia tanain sükajee taküjüin püchiki sünain te'rüin pia joyotüin sheemioushi tü wunu'u “higuera” münakat. Je joolu'u, e'reechi pia kasa eekai sülana'aleein sünain anain suulia tüü —nümakalaka nümüin Natanael. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("JN1_51","073_1_51","JHN","1","51","51","Aashajaashi joolu'u Jesús namüin na wayuukana napüshua: —Shiimüin tü tamakat jümüin: Ji'reena na aapieekana sünain nashakatüin chajee iipünaajee eejee Maleiwa yaa tanainmüin tayakai chi Shipayakai Wayuu je sünain naliikajaain nachikua chamüin —müshi nia namüin. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("JN2_1","073_2_1","JHN","2","1","2","Piama ka'i süchikijee naashajaain Jesús nümaa Natanael, antüshi nia namaa na nikirajüinkana Galileamüin. Neenajinnakalaka namaa na nikirajüinkana oo'ulaka tü niikat sünainmüin wane mi'iraa shikiira ka'wayuusee sulu'u tü pueulo kanüliakat Caná. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("JN2_3","073_2_3","JHN","2","3","3","Shiasa shi'rapa tü niikat Jesús sünain saja'ttalaa sümüin tü wiinokat, sümakalaka nümüin: —Aja'ttüsü tü asüüshikat. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("JN2_4","073_2_4","JHN","2","4","4","Asouktüshijese'e Jesús sümüin: —Maachee, nnojo pikerotirüin taya sünainpünaa tüü. Nnojoyülia antüin takalia —nümataalakalaka sümüin tü niikat. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("JN2_5","073_2_5","JHN","2","5","5","Sümakalaka joo tü niikat namüin na nüchepchiakana chi emi'ijitshikai: —Anakaja jaa'inrüle tü nümeetkat jümüin chi tachonkai. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("JN2_6","073_2_6","JHN","2","6","6","Je yala eejatü aippiruasü tünaasha malu'usat, sütapü'ükat tü wüin süpülajatkat naa'inrüin tü kasa wuleinjatkat akajee nakuaippa nu'upala Maleiwa. Je tü tünaashakat, kettatsü maa aka aippirua pasaana wüin sulu'u waneesia. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("JN2_7","073_2_7","JHN","2","7","7","Nümataalakalaka joo Jesús namüin na achepchieekana: —Jipiraja wüin tüü. Nepirajakalaja'aka shia sünain piratashaatain ma'i natüma. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("JN2_8","073_2_8","JHN","2","8","8","Nümakalaka Jesús namüin: —Je joolu'u, jaja'ita süpüshi türa asüüshikat ji'ikajaaiwa nümüin chi emi'ijitshikai. Ne'ikajaakalaja'aka shia nümüin. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("JN2_9","073_2_9","JHN","2","9","9","Nuu'ulakakalaka se'ejü tü asüüshikat. Süka wiinoitpain shia, nnojotsü nütüjaain aa'u sünain wüiin ne'e paala shia, je nnojotsü nütüjaain aa'u jalajeejatüin shia. Naya atüjaaka ne'e saa'u na achepchiee epirajakana paala tü tünaashakat süka wüin. Chi emi'ijitshikai, neenakakalaka nünainmüin chi ka'wayuuseshikai, ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("JN2_10","073_2_10","JHN","2","10","10","sünain nümüin nümüin: —Sukuaippa sütüma wayuu süpüshua sünain wane mi'iraa, shia asülajünaka palajana tü wiino jemetüsükat. Je mapa süchikijee payutpa tü antüsükalüirua, asülajünüsü tü wiino meje'ejütsükat namüin. Otta pütüma piakai, pünaajüin tü jemetüsükat süpüla asülajünaa chiirua —müshi. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("JN2_11","073_2_11","JHN","2","11","11","Tü naa'inrakat Jesús sulu'u tü pueulokat Caná sulu'u tü mmakat Galilea, shiimüin sünain shiain tü nütüjakat apüleerua Maleiwa nümüiwa. Nnojotsü naa'inrüin paala su'upala wayuu wane kasa eekai müin aka tia. Naa'inrüin shia süpüla nii'iyatüinjatüin nukuaippa namüin na nikirajüinkana süpüla natüjaainjachin naa'u sünain wanaawain nia nümaa Maleiwa sünain anashaatain ma'i. Je na nikirajüinkana, ne'itaain naa'in sünain nanoujain nünain süka ne'rüin tü naa'inrakat. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("JN2_12","073_2_12","JHN","2","12","12","Shiasa mapa süchikijee tü mi'iraakat sulu'u tü pueulokat Caná, o'unüshi Jesús sümaa tü niikat je namaa na nuwalayuukana je na nikirajüinkana chamüin sulu'umüin tü pueulo kanüliakat Capernaum süpüla chainjanain naya cha'aya kojuya ka'i. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("JN2_13","073_2_13","JHN","2","13","13","Je sülü'ülapa sükalia tü mi'iraa kanüliakat “Pascua” münüin, tü nemi'irakat na judíokana, o'unüshi Jesús chamüin cha'aya Jerusalénmüin süpüla e'rajaa sukua tü mi'iraakat. (Otta tia mi'iraakat, shia süpülajatü sotüinjatüin naa'in na judíokana wanaa sümaa nojuittinnüin paala sümaiwa na natuushinuukana nütüma Maleiwa sulu'ujee tü mmakat Egipto.) ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("JN2_14","073_2_14","JHN","2","14","14","Je nüntapa Jesús Jerusalénmüin, nikerolokoloko sulu'umüin süpaatiase tü a'waajüleekat Maleiwa eere nüntüin sünain wane wayuuirua oikkaannuu paa'a, anneerü, oo'ulaka wuchii toomasü süpüla su'utinnajatüin aa'in sütüma tü wayuukolüirua nümüin Maleiwa. Je eesü nüpülaya wane a'wanajaalüirua neerü yaa joyotüin sü'ütpa'a tü nemeesainkat. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("JN2_15","073_2_15","JHN","2","15","15","Nükumajataalakalaka Jesús wane jiiku lakta süpüla niipiijüinjatüin na wayuukana napüshua oo'ulaka tü mürütkalüirua, paa'a je anneerü, sulu'ujee süpaatiase tü a'waajüleekat. Nu'walakajakalaka nanneetse na a'wanajüliikana neerü sümaa nujunaain tü nemeesainkat. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("JN2_16","073_2_16","JHN","2","16","16","Nümakalaka Jesús namüin na oikkaashiikana wuchii toomasü: “Jujuittira tü wuchiikalüirua yaajee yaa. Nnojotsü oikkaaleein nipia chi Tashikai jüpüla”. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("JN2_17","073_2_17","JHN","2","17","17","Je ne'rapa na nikirajüinkana tü naa'inrakat Jesús, sotüsü naa'in tü ashajünakat paala nüchiki sulu'u tü karaloukta nüchikimaajatkat Maleiwa, sünain müin mayaa: “Kee'ireesü ma'i taa'in shii'iree kojuteein tü pipiakat sütüma tü wayuukalüirua”, müsü. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("JN2_18","073_2_18","JHN","2","18","18","Otta na laülaayuu judíokana, sütümajee tü naa'inrakat Jesús sulu'u süpaatiase tü a'waajüleekat Maleiwa, nasouktakalaka nümüin: —Süpüla watüjaainjachin paa'u sünain shiimüin e'itaaushin pia nütüma Maleiwa süpüla tü paa'inrüitpakat yaaya, anakaja müleka paa'inrüle joolu'u wo'upala wane kasa nütüjakat apüleerua Maleiwa nümüiwa —namakalaka nümüin Jesús. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("JN2_19","073_2_19","JHN","2","19","19","Asouktüshi Jesús namüin: —Müinka jujuttirüle joolu'u a'waajüleekat tüü, tatame'ereerü shia süchikua so'u apünüin ka'i —nümakalaka namüin. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("JN2_20","073_2_20","JHN","2","20","20","Namakalaka nümüin Jesús: —Atak, pienchi ma'i shikii juya aippiruamüin na'yataain na watuushinuukana sünain akumajaa tü a'waajüleekat Maleiwa. Je piakaiche ma'i, kaalapeechin pütamate'erüinjatka'a shia so'u apünüin ka'i paajüin —namakalaka nümüin. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("JN2_21","073_2_21","JHN","2","21","22","(Je mapa süchikijee süso'iraain naa'in Jesús, sotüsü naa'in na nikirajüinkana tü pütchi nümakat paala namüin na judíokana sünain nayaawatüin saa'u sünain shiain tü ni'irukukat naashajaain achiki Jesús wanaa sümaa naashajaain süchiki tü a'waajüleekat Maleiwa. Je sükajee tia, nanoujain süpüshua tü ashajuushikat nüchiki sulu'u tü karaloukta nüchikimaajatkat Maleiwa je süpüshua tü nümapü'ükat Jesús namüin.) ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("JN2_23","073_2_23","JHN","2","23","23","Otta müshia Jesús, wanaa sümaa ni'rajüin sükua tü mi'iraakat kanüliakat Pascuain cha'aya Jerusalén, naa'inrüin su'upala tü wayuukolüirua kasairua nütüjakat apüleerua Maleiwa nümüiwa süpüla nii'iyatüinjatüin sümüin sünain nüjünalain nia Maleiwa. Je wainma tü wayuukolüirua, sünainjee ne'e tü shi'rakat, anoujaitpa nünain. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("JN2_24","073_2_24","JHN","2","24","24","Otta müshia Jesús, nnojoishi ma'i ataralaain namaa na wayuukana, süka nütüjaain saa'u nanoujain ne'e sünainjee naa'inrüitpain kasa anasü no'upala. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("JN2_25","073_2_25","JHN","2","25","25","Nnojotsü che'ojaain süküjünüin nümüin jamüin sukuaippa wayuu, süka nütüjaatüjülüinya saa'u. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("JN3_1","073_3_1","JHN","3","1","1","Eeshi wane wayuu fariseo kanüliashi Nicodemo no'uluku na laülaashiikana na'aka na judíokana. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("JN3_2","073_3_2","JHN","3","2","2","Nüntakalaka nünainmüin Jesús aipa'a, sünain nümüin nümüin: —Ekirajüikalee, saa'u paa'inrüin we'rüin tü kasa nütüjakat apüleerua Maleiwa nümüiwa, watüjaa aa'uchi pia sünain laülaain nütüma süpüla ekirajaa wayuu sünain nüchiki Maleiwa. Müleka nnojoireje nüjünalain pia Maleiwa, nnojotsüje puuntüin paa'inrüin kasa eekai müin aka tia —nümakalaka Nicodemo nümüin Jesús. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("JN3_3","073_3_3","JHN","3","3","3","Asouktüshi joolu'u Jesús nümüin: —Shiimüin tü tamakat pümüin: Müleka nnojorule jemein pia püchikua, müichia pia nnojolin ekerolüin cha'aya eere nuluwataain Maleiwa —nümakalaka nümüin Nicodemo. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("JN3_4","073_3_4","JHN","3","4","4","—¿Jeratuaichi wane wayuu jemein nüchikua nütaralaapa? ¿Jeratuaichi ale'ejüin wane wayuu nüchikua süle'eru'umüin nii süpüla jemelii nüchikua? —nümakalaka Nicodemo nümüin Jesús. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("JN3_5","073_3_5","JHN","3","5","5","Asouktüshi Jesús: —Shiimüin tü tamakat pümüin: Tü paa'inrajatkat süpüla müinjachin aka jemeikai pia püchikua, shia puu'ulaainjatka oulia paainjala süpüla shii'iranajaainjatüin paa'in nütüma chi Naa'inkai Maleiwa. Müleka nnojorule paa'inrüin tia, nnojoleechi pia ekerolüin cha'aya eere nuluwataain Maleiwa. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("JN3_6","073_3_6","JHN","3","6","6","Jülüja paa'in tüü: Sünain jemelin pia sütüma püi, jemeishi pia sünain wayuuin. Otta chi jemeikai nüchikua, nia chi eekai jeketüin nukuaippa süka shii'iranajaaitpain naa'in nütüma chi Naa'inkai Maleiwa. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("JN3_7","073_3_7","JHN","3","7","7","Nnojo puponojooin sütüma tü tamakat joolu'u pümüin: Che'ojaasü jemelii süchikua sümüin wayuu süpüshua. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("JN3_8","073_3_8","JHN","3","8","8","Maa aka tü jouktaikat saapünüin ne'e shipijana sümaa nnojolüin sütüjaanüin aa'u eejeere su'unüin otta jalamüinjatüin süntüin, müshia chi wayuu jemeikai nüchikua nütüma chi Naa'inkai Maleiwa süka ja'yain sünain shii'iranajaain naa'in —nümakalaka Jesús nümüin Nicodemo. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("JN3_9","073_3_9","JHN","3","9","9","—Nnojotsü tayaawatüin aa'u tü naa'inrakat chi Naa'inkai Maleiwa süpüla jemeinjatüin süchikua wane wayuu —nümakalaka Nicodemo nümüin Jesús. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("JN3_10","073_3_10","JHN","3","10","10","Asouktüshi Jesús: —Sünain pi'nnaajünüin ma'i sünain piain ekirajülin tü wayuu Israelkalüirua, ¿jamüsü nnojotka'a piyaawatüin saa'u tü taküjaitpakat achiki pümüin? ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("JN3_11","073_3_11","JHN","3","11","11","Shiimüin tü tamakat pümüin: Wayakana, shia waashajaaka achiki, otta waküjaka achiki, tü kasa eekai we'rüin sümaa watüjaain saa'u. Otta müshi'iya jiakana, ja'itasü shiain tü shiimüinkat tü wekirajakat anain, nnojotsü kapülain jaa'in shia. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("JN3_12","073_3_12","JHN","3","12","12","Nnojolüiwapaje'e jünoujain tamüin tü taküjakat jümüin süchiki tü kasa yaakat saa'u mmakat, nnojoluja'a jünoujainjatüin tamüin müleka shiale taküjain achiki jümüin tü kasa chakat iipünaa eere Maleiwa. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("JN3_13","073_3_13","JHN","3","13","13","“Tountüin taküjüin jümüin süchiki tü kasa chakat iipünaa eere Maleiwa süka tashakatüshin chajee, tayakai chi Shipayakai Wayuu. Nnojoishi eeichin wane wayuu eekai nu'unüin chamüin iipünaamüin nüma'anamüin Maleiwa süpüla aküjaa süchiki nüle'ejapa. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("JN3_14","073_3_14","JHN","3","14","14","Maa aka nükacherüin paala sümaiwa Moisés wane shiyaakua wüi iipünaa sünain wane wunu'u cha'aya isashiipa'a süpüla neiyajünüinjanain na wayuu eekai neirakaain sümüin, akaweechia tayakai, chi Shipayakai Wayuu, akachenneechi taya iipünaa sünain wane wunu'u ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("JN3_15","073_3_15","JHN","3","15","15","süpüla shii'iranajaainjatüin naa'in na eekana ne'itaain naa'in sünain anoujaa tanain süpüla eeinjanain naya nümaa Maleiwa süpüla ka'ikat süpüshua”, nümakalaka Jesús nümüin Nicodemo. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("JN3_16","073_3_16","JHN","3","16","16","Anuu sukuaippa saalii wayuu sainküin mmakat süpüshua nüpüla chi Maleiwakai: Naapüin chi Nüchonkai waa'u, chi waneeshikai Nüchoin. Niasa'a chi eekai nünoujain nünain, ee'iranajaweerü naa'in nütüma Maleiwa. Nnojoleechi amüloulin süchikijee ouktaa, eejeechi nümaa Maleiwa süpüla ka'ikat süpüshua. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("JN3_17","073_3_17","JHN","3","17","17","Nnojoishi nüjütüinshin chi Nüchonkai sa'akamüin wayuu süpüla süsalainjatüin saainjala nütüma sümaa nükatalüin shia nuulia, süpülajachi nu'tte'erüinjatüin shia suulia süsalaa saainjala. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("JN3_18","073_3_18","JHN","3","18","18","Chi wayuu eekai ni'itaain naa'in sünain anoujaa nünain chi Nüchonkai, müichia nnojolin süsalain naainjala nütüma Maleiwa. Akaajasa chi eekai nnojolüin nünoujain nünain, e'itaanatüjü'iya nia nütüma Maleiwa süpüla süsalaa naainjala sümaa katatüin nia nuulia saa'u manoujüinyeein nia nünain chi Nüchonkai Maleiwa, chi waneeshikai Nüchoin. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("JN3_19","073_3_19","JHN","3","19","19","¿Kasa kasalajanainjatka anainjee saainjala wayuu sümüin? Shia sünainjee nayouktüin Cristo, chi anakakai süpüna wayuu, ajütünakai sa'akamüin wayuu süpüla nii'iyatüinjatüin namüin tü shiimüin nüchikikat Maleiwa. Shia sünainjee masütaajuin sünain aa'inraa tü mojusükat maa aka saa'in tü wayuu makateekat sümaa piyuushi. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("JN3_20","073_3_20","JHN","3","20","20","Chi wayuu eekai naa'inrüin tü mojusükat, nnojotsü kasajatüin nümüin tü shiimüin ee'iyatünakat nümüin. Nnojoishi jamajachin Cristo nümüin, chi anakakai süpüna wayuu, süka nnojolin nücheküin süpüleerua sütüjaanüin aa'u tü naainjalakat. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("JN3_21","073_3_21","JHN","3","21","21","Akaajasa chi wayuu eekai noonooin waneepia sümaa nünüiki Maleiwa, tü shiimüin ekirajünakat anain nia, nnojoishi mmolüin neema Cristo chi anakakai süpüna wayuu. Anasü nümüin sütüjaanüin aa'u tü naa'inrakat süka naa'inrüin waneepia tü nüchekakat chi Maleiwakai nüpüleerua. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("JN3_22","073_3_22","JHN","3","22","22","Süchikijee tia, o'unüshi Jesús namaa na nikirajüinkana Jerusalénjee wuna'ainküinmüin cha'aya ne'e sulu'u tü mmakat Judea. Chajanakalaka naya nümaa kojuya semaana sünain nawoutisaajüin wayuu. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("JN3_23","073_3_23","JHN","3","23","24","Otta müshia Juan, nnojoliiwa'aya püreesain nia, chajachi owoutisaajüin wayuu sulu'u wane pueulo kanüliasü Enón, peje sünain tü pueulo kanüliakat Salim, süka miyo'uin tü wüinkat cha'aya. Antüsü waneepia wayuu nünainmüin süpüla owoutisaajünaa nütüma. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("JN3_25","073_3_25","JHN","3","25","25","Je waneeirua na nikirajüinkana Juan, a'ülüjiraashii nümaa wane wayuu judío soo'opünaa jamüinjatüin sukuaippa judío süpüla saa'inrüinjatüin tü kasa wuleinjatkat akajee sukuaippa nu'upala Maleiwa. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("JN3_26","073_3_26","JHN","3","26","26","No'unakalaka na nikirajüinkana Juan nünainmüin sünain maa nümüin: —Ekirajüikalee, chi wayuu pümaapü'ükai cha'aya wane sa'ata tü süchikat Jordán, chi püküjakai achiki waneepia wamüin, owoutisaajüshi nia joolu'u wayuu, je o'unüsü wayuu watta saalin püma'anajee süpüla o'unaa nünainmüin —namakalaka nümüin Juan. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("JN3_27","073_3_27","JHN","3","27","27","Asouktüshi Juan ne'ipajee: —Shia anasükaja'a ma'i sulu'u suushikajaain tü wayuukolüirua nüchiirua Cristo süka shiain nücheküin chi Maleiwakai. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("JN3_28","073_3_28","JHN","3","28","28","Soto jaa'in tü taküjapü'ükat paala jümüin sünain nnojolin tayain Cristoin, chi Nüneekajalakai Maleiwa. Ajütüüshi ne'e taya nütüma Maleiwa süpülapünaa niweetüin Cristo. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("JN3_29","073_3_29","JHN","3","29","29","Soto jaa'in sukuaippa wane mi'iraa shikiira ka'wayuusee. Nütünajut chi ka'wayuuseshikai, talatüsü ne'e naa'in wanaa sümaa ni'rüin chi ka'wayuuseshikai sünain saapünüin najapulu'u tü jietkat. Akaajaa tayakai, talatüsü taa'in joolu'u wanaa sümaa te'rüin Jesús sünain antaa wayuu wainma nünainmüin. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("JN3_30","073_3_30","JHN","3","30","30","Kasataalejese'e niain alanaain sünain kojutüin Jesús sütüma wayuu toulia, ja'itashije tayain mojutüin sütüma —nümakalaka Juan namüin. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("JN3_31","073_3_31","JHN","3","31","31","Wayuu süpüshua, sütüjaa aa'ulu kasa eekai shi'nnüin sainküin mma ne'e. Otta müshia Jesús, shiimüin sünain kojutüin suulia wayuu süpüshua süka chaje'ewalin nia iipünaajee. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("JN3_32","073_3_32","JHN","3","32","32","Aküjüna amüinrü wayuu nütüma süchiki tü kasa ni'rakat oo'ulaka tü pütchi naapajakat chaa iipünaa. Otta wainma tü wayuu aapakalüirua nünüiki, nnojotsü kapülain saa'in tü nüküjakat achiki sümüin. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("JN3_33","073_3_33","JHN","3","33","33","Otta chi wayuu eekai kapülain naa'in tü nümakat, ja'yasü nünainjee sünain pansaain nünüiki Maleiwa. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("JN3_34","073_3_34","JHN","3","34","34","Cristo, chi nüjünalakai Maleiwa, shiimain sümaa nüküjaain nünüiki chi Maleiwakai waneepia sümüin wayuu, süka eein chi Naa'inkai Maleiwa nümaa waneepia. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("JN3_35","073_3_35","JHN","3","35","35","Saa'u niain Cristo chi Nüchonkai Maleiwa, aishi ma'i nia nüpüla chi Nüshikai. Je laülaashi nia nütüma saa'u kasakat süpüshua. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("JN3_36","073_3_36","JHN","3","36","36","Chi wayuu eekai ni'itaain naa'in sünain anoujaa nünain chi Nüchonkai Maleiwakai, ee'iranajaweerü naa'in süpüla eeinjachin nia nümaa Maleiwa süpüla ka'ikat süpüshua. Akaajasa chi wayuu eekai nnojolüin noonooin sümaa nünüiki chi Nüchonkai Maleiwa, nnojoleerü ee'iranajaain naa'in, shieerü eeka süsalain nia naainjala nütüma Maleiwa. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("JN4_1","073_4_1","JHN","4","1","2","Je na fariseokana, naapüin nüchiki Jesús sünain koo'omüin ma'i na nümaajanakana je sünain nawoutisaajünüin natüma na nikirajüinkana. Wainma noulia na nümaajanakana Juan. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("JN4_3","073_4_3","JHN","4","3","3","Shiasa nütüjaapa Jesús naa'u na fariseokana sümaa naashajaain nüchiki, nujuittaakalaka noulia sulu'ujee tü mmakat Judea süpüla ale'ejaa nüchikua Galileamüin. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("JN4_4","073_4_4","JHN","4","4","4","Anakalaka saa'in nümüin Jesús nülatüinjachin sulu'upünaa tü mmakat Samaria. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("JN4_5","073_4_5","JHN","4","5","5","Je nülatakalaka sü'ütpünaa wane pueulo kanüliasü Sicar cha'aya eepünaa wane mma e'ipünaalaa sümaleiwa'aya nütüma Jacob, chi natuushikai na judíokana, nüpüla José, chi nüchonkai. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("JN4_6","073_4_6","JHN","4","6","6","Je saa'u nüntüin Jesús maa aka kale'o ka'ikat, neemeraapünaakalaka sotpa'a wane ishi nüsüle Jacob sümaiwa paala. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("JN4_7","073_4_7","JHN","4","7","8","No'unataalakalaka na nikirajüinkana Jesús sünain apalaalajaa pueulopa'amüin. Shiasa nachikiru'u, süntakalaka joo wane wayuu aja'itüsü sünainmüin tü ishikat. Wayuu yalajatia ne'e Samaria. —Nii waa'iraa, tasa maa wüin —nümakalaka Jesús sümüin tü wayuukot. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("JN4_9","073_4_9","JHN","4","9","9","Saa'u nnojolüin anaawain tü Samariajatkalüirua namaa na judíokana, sümakalaka tü jietkat: —Atak, sünain wayuuin judío pia, ¿jamüshi püchuntaka'a asa'iree wüin tamüin tayakat Samariajatkat? —sümakalaka nümüin. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("JN4_10","073_4_10","JHN","4","10","10","Asouktüshi Jesús: —Müleka piyaawatüle saa'u tü kasa anasü nüsülajeekat chi Maleiwakai sümüin wayuu süpüshua, je müleka pütüjaale naa'u jaralin chi achuntakai wüin pümüin, achuntüsüje pia nümüin wane wüin katajatkat atüma so'u wayuu je naapeerüje shia pümüin —nümakalaka sümüin. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("JN4_11","073_4_11","JHN","4","11","11","Sümakalaka joo nümüin: —O'ttüsü tü ishikat. ¿Jalasü sho'olo paja'itajatkat aka tü wüinkat tamüin, tü katajatkat atüma so'u wayuu? ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("JN4_12","073_4_12","JHN","4","12","12","¿Piataale alanaain ma'i nuulia chi watuushikai Jacob chi ke'ipünaajalakai tü ishikat wapüla? Shia nüsapü'üka niakai otta na nüchooinkana oo'ulaka nümü'ünüin —sümakalaka nümüin Jesús. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("JN4_13","073_4_13","JHN","4","13","13","Asouktüshi Jesús: —Chi eekai nüsüin tü wüin sulu'ukat ishikat tüü, miyaaseechi nüchikua. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("JN4_14","073_4_14","JHN","4","14","14","Otta chi eekai nüseechin tü wüin taapakat, müichia nnojolin miyaasüin nüchikua. Meerü aka saa'in wane wüin aparatkat mmaapüjee, süka shii'iranajaweerüin naa'in sütüma —nümakalaka Jesús sümüin. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("JN4_15","073_4_15","JHN","4","15","15","Müsü joolu'u tü jietkat: —Püsülaja tamüin türa wüin paashajaakat achiki suulia miyaasajain taya tachikua je suulia taja'inajüin waneepia —sümakalaka nümüin Jesús. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("JN4_16","073_4_16","JHN","4","16","16","—Pu'una püsaajaiwa chi pu'wayuusekai yaamüin yaa —nümakalaka Jesús sümüin. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("JN4_17","073_4_17","JHN","4","17","17","Süsouktakalaka nümüin: —Ma'wayuusesat taya. Nümakalaka Jesús sümüin: —Lotüsü tü pümakat tamüin sünain ma'wayuusein pia paajüin. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("JN4_18","073_4_18","JHN","4","18","18","Ja'raituairü ma'i pia oo'ulaain pu'wayuuse. Je chi pümaakai maa'ulu yaa, nnojoishi pu'wayuusein. Shiimüinkalaka tü pümakat tamüin —nümakalaka sümüin. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("JN4_19","073_4_19","JHN","4","19","19","—Eekaja'a eera pia saa'in tamüin nünüikimaajachi Maleiwa. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("JN4_20","073_4_20","JHN","4","20","20","Na watuushinuu Samariajanakana, na'waajüin Maleiwa yaa saa'u tü uuchikat. Akaajasa jaajüin jiakana judíokana, chainjachi a'waajünüin Jerusalén —sümakalaka. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("JN4_21","073_4_21","JHN","4","21","21","Nu'ttakalaka joolu'u Jesús sünain nikirajüin tü wayuukot sünain maa sümüin: —Nii waa'iraa, anakaja kapürale paa'in tü tamüinjatkat joolu'u pümüin: So'uweena wane ka'i, tü a'waajüleekat Maleiwa, nnojoleerü yaain saa'u tü uuchikat, nnojoleerü shia chain Jerusalénya. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("JN4_22","073_4_22","JHN","4","22","22","Jia Samariajanakana, me'raajüinsalii jia chi Maleiwa ju'waajakai. Waya e'raajaka waya judíokana sükajee we'itaanüin nütüma süpüla aküjaa sümüin wayuu jamüinjatüin sukuaippa süpüla su'ttaainjatüin suulia saainjala. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("JN4_23","073_4_23","JHN","4","23","23","Otta jiakana joolu'u wanaa sümaa ju'waajüin Maleiwa, anakaja müleka jüchuntüle nümüin chi Naa'inkai süpüla nii'iyatüin jümüin tü shiimüinkat. Shiainjatü jukuaippaka joolu'u sünain a'waajaa chi Washikai Maleiwa. Shia nüchekaka Maleiwa süpüla saa'inraa wayuu süpüshua. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("JN4_24","073_4_24","JHN","4","24","24","Chi Maleiwakai, me'rujusai sütüma wayuu. E'nnaajünüshi ne'e nia sünainjee tü shiimüin ee'iyatünakat wamüin nütüma chi Naa'inkai. Sükajee tia, chi eekai nu'waajeein Maleiwa, anashi müleka nüchuntüle akaaliijünaa nümüin chi Naa'inkai —nümakalaka Jesús sümüin tü wayuukot. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("JN4_25","073_4_25","JHN","4","25","25","—Tatüjaa aa'uchi chi Cristokai anülia Nüneekajalakai Maleiwa sünain nünteechin. Je nikirajeena waya sünain kasa süpüshua nüntapa —sümakalaka nümüin. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("JN4_26","073_4_26","JHN","4","26","26","—Chi paashajaakai achiki, taya'aya ne'e, chi yootokai pümaa —nümakalaka Jesús sümüin. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("JN4_27","073_4_27","JHN","4","27","27","Wanaa sümaa naashajaain Jesús sümaa tü wayuukot, ale'ejüshii na nikirajüinkana pueulopa'ajee. Mayaainje sainkuuin naa'in sütüma yootüin Jesús sümaa wane wayuu Samariajatü, nnojoishi nasakirüin sünain kasain nüchuntüin sümüin je sünain kasain naashajaain achiki sümaa. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("JN4_28","073_4_28","JHN","4","28","28","Otta joo tü aja'itüsükat, süpütakalaka tü sümüchikat sünain süle'ejaain pueulopa'amüin sümaa sümüin sümüin tü wayuukolüirua cha'aya: ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("JN4_29","073_4_29","JHN","4","29","29","—Tanta anainchi wane wayuu je nüküjain tamüin süpüshua tü kasa taa'inrapü'ükat. Joo'uya ji'raiwa müleka niale chi Cristokai anülia Nüneekajalakai Maleiwa —müsü namüin. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("JN4_30","073_4_30","JHN","4","30","30","Ojuittüshii na wayuukana yaawalaja sulu'ujee tü pueulokat süpüla o'unaa eemüin Jesús. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("JN4_31","073_4_31","JHN","4","31","31","Otta na nikirajüinkana Jesús süchikiru'u tü jietkat, namüshi Jesús kojuyatua: —Ekirajüikalee, anashi müleka piküle süpüshi tü eküütkat —namakalaka nümüin. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("JN4_32","073_4_32","JHN","4","32","32","Asouktüshi nia namüin: —Eesü wane eküülü tama'ana nnojotsü ji'raajüin —müshi. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("JN4_33","073_4_33","JHN","4","33","33","—Ekinnüshi eera sütüma wayuu —namajirawa'ain namakalaka. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("JN4_34","073_4_34","JHN","4","34","34","Nümakalaka Jesús namüin: —Maa aka wane wayuu eekai talatüin naa'in emirapa, akaajaa tayakai talateerü ma'i taa'in müleka taa'inrüle tü ajütünakat apüla taya nütüma Maleiwa, süka kee'ireein ma'i taa'in tekeraajeein tü nüchekakat tapüleerua. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("JN4_35","073_4_35","JHN","4","35","35","Je ni'rapa Jesús na wayuu antakana nünainmüin pueulopa'ajee sümaa tü aja'itüsükat, müshi nia namüin na nikirajüinkana: “Nnojotsü anain müleka jümüle tamüin: ‘Isayülia pienchi kashi süpüla jakütüin tü a'ttieekat süpüla asü'üjünaa’, müleka jümüle. Jiirakaa namüin na wayuu antakana joolu'u. Müshii aka naya saa'in wane a'ttiee eekai yapain süpüla asü'üjünaa. Kettaashii naya joolu'u süpüla akotchajünaa süpüla anoujaa tanain ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("JN4_36","073_4_36","JHN","4","36","36","süpüla eeinjanain naya nümaa Maleiwa süpüla ka'ikat süpüshua. Chi eekai nüpünajüin oo'ulaka chi eekai nükotchajüin, talateena naya wanaawa. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("JN4_37","073_4_37","JHN","4","37","37","Shiimüin sümakat tü ashajünakat soo'opünaa tü a'yatawaakat nümüin Maleiwa, müsü mayaa: ‘Apünajüshi wane, oo'ulaka wane, asü'üjashi’. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("JN4_38","073_4_38","JHN","4","38","38","Tajütüinjana jia joolu'u eepünaale nnojolüin ji'yatawaajüin paala süpüla jükotchajüinjanain na eekai kettaain süpüla anoujaa tanain. Talateena jia sünainjee naata ka'yataainshi”, nümakalaka Jesús namüin na nikirajüinkana. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("JN4_39","073_4_39","JHN","4","39","39","Otta wainma na wayuu Samariajanakana antakana nünainmüin Jesús sulu'ujee tü pueulokat, anoujashii naya nünain sütümajee tü sümakat tü aja'itüsükat namüin wanaa sümaa sümüin namüin: “Nüküjain tamüin süpüshua tü kasa taa'inrapü'ükat”. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("JN4_40","073_4_40","JHN","4","40","40","Je nantapa nünainmüin Jesús, na'alijirüin nia shii'iree makatüin namaa. Je makatakalaka nia oo'ulaka na nikirajüinkana nümaa cha'aya nama'ana so'u piama ka'i. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("JN4_41","073_4_41","JHN","4","41","41","So'u tü piamakat ka'i, wainma na anoujakana nünain Jesús sütüma tü nümakat namüin noulia na anoujakana paala sütüma tü sümakat tü jietkat namüin. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("JN4_42","073_4_42","JHN","4","42","42","Müshii joo na wayuukana sümüin tü jietkat: —Anoujashii paala waya nünain sütüma tü pümakat ne'e. Alu'ujasa joolu'u, anoujaleeinapa waya nünain süka waapaleeitpa'inya nünüiki. Wayaawatüichipa aa'u nia sünain shiimüin niain chi o'ttaainjachikai atüma wayuu sainküin mmakat süpüshua. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("JN4_43","073_4_43","JHN","4","43","43","Süchikijee tü piamakat ka'i, nu'unakalaka Jesús chamüin nuumainpa'amüin Galileamüin eejeewa'ire nia antüin. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("JN4_44","073_4_44","JHN","4","44","45","Shiasa nüntapa Galileamüin, kamaneeshii na wayuukana nümüin, süka ne'rüin paala tü kasa anasü naa'inrakat cha'aya Jerusalén su'utpünaa tü mi'iraakat kanüliakat “Pascua”. Otta müshia Jesús, nnojoishi ma'i ataralaain namaa na wayuukana saa'u nikirajüin paala sünain mojutüin wane nünüikimaajachi Maleiwa sulu'u nuumain. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("JN4_46","073_4_46","JHN","4","46","47","Nüntakalaka Jesús nüchikua sulu'umüin tü pueulo kanüliakat Caná eejechire paala nii'iratüin tü wüinkat sünain wiinoin. Otta yala, nüntakalaka nünainmüin Jesús wane wayuu sülaüla mma kepiashi sulu'u tü pueulo kanüliakat Capernaum chaa ka'yata sünain Caná. Chi wayuukai, ayuuishi nüchon cha'aya nipialu'u. Mayeinshi ma'i. Naapapa nüchiki Jesús sünain nüntüin chajee Judeajee yaamüin Galileamüin, o'unüshijese'e nia nünainmüin Jesús süpüla nüchuntüinjachin ma'i nümüin süpüla nu'unajachin nümaa Capernaummüin süpüla niiyajüinjachin chi nüchonkai. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("JN4_48","073_4_48","JHN","4","48","48","Nümataalakalaka Jesús nümüin: —Jiakana wayuukana, müleka nnojorule ji'rüin taa'inrüin ju'upala wane kasa anashaatasü nütüjakat apüleerua Maleiwa nümüiwa, nnojoleena jia anoujain tanain. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("JN4_49","073_4_49","JHN","4","49","49","—Ekirajüikalee, anashi müleka pu'unamaatüle tamaa. Ouktaawashi taa chi tachonkai —nümakalaka nüshi chi ayuuishikai nümüin Jesús. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("JN4_50","073_4_50","JHN","4","50","50","—Pu'una maala püchikua pipialu'umüin. Anaichipa chi püchonkai, nnojoleechi ouktüin —nümakalaka Jesús nümüin. Sünain nünoujain chi wayuukai tü nümakat Jesús, o'unüshi nipialu'umüin. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("JN4_51","073_4_51","JHN","4","51","51","Nüpanapajakalaka chi wayuukai wane nüchepchiairua wopulu'u. Naküjakalaka nümüin sünain anaichipain chi nüchonkai. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("JN4_52","073_4_52","JHN","4","52","52","—¿Jalapshijachi aawalaain nia? —nümakalaka namüin. —Aawalaasü tü tuttaakat nuulia kale'oinka maa aka süpu'uleematüin ka'ikat —namakalaka nümüin. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("JN4_53","073_4_53","JHN","4","53","53","Niyaawanajaakalaka saa'u joolu'u chi nüshikai sünain niiyajünüin chi nüchonkai wanaa ma'i sümaa “Anaichipa chi püchonkai, nnojoleechi ouktüin” nümüin paala Jesús. Ni'itaakalaka naa'in niakai je napüshua na kepiakana nümaa sünain anoujaa nünain Jesús sükajee tia. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("JN4_54","073_4_54","JHN","4","54","54","Piantuairü joo naa'inrüin Jesús cha'aya Galilea tü kasa anasü nütüjakat apüleerua Maleiwa nümüiwa. Naa'inrüin shia süchikijee nüle'ejüin Judeajee süpüla nii'iyatüinjatüin nukuaippa sümüin wayuu sünain nüjünalain nia Maleiwa. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("JN5_1","073_5_1","JHN","5","1","1","Je mapa süchikijee, o'unüshi Jesús chamüin Jerusalénmüin nüchikua süpüla e'rajaa sükua wane mi'iraa natüma na judíokana. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("JN5_2","073_5_2","JHN","5","2","2","Je peje sünain so'u tü pueulokat eepünaale shikerojinnüin anneerü, eesü wane anua jerutsü so'oojia wayuu. Eesü ja'raisü luma sotpünaa. Je sünülia tü anuakat süka pütchi hebreo, “Betesda”. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("JN5_3","073_5_3","JHN","5","3","4","Süka eein nüchiki wane aapieekai nüma'anajeejachi Maleiwa sünain nüntawalin shirokumüin tü wüinkat süpüla nujurulajaainjatüin shia, niasa'a chi ayuuishi palajachikai ekerolüin shirokumüin tü wüinkat süchikiyaawain sujurulajaanüin, anashi suulia ayuulii eejatkat nünain. Je wainmakalaka ma'i wayuu eekai ayuulin suupünaa tü lumakalüirua sünain a'atapaa sujurulajaanüinjatüin süchikua tü wüinkat. Eejatü wayuu eekai mo'uin, eekai masa'ain, je eekai ouktüin süsa'a. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("JN5_5","073_5_5","JHN","5","5","5","Nüntakalaka Jesús sünainmüin tü anuakat. Eejachikalaka nüpüla wane oukta asa'achikai, apünüinrü shikii juya mekiisalümüin sünain ayuulin nia. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("JN5_6","073_5_6","JHN","5","6","6","Je ni'rapa Jesús chi wayuukai je niyaawatapa naa'u sünain wainmainrüin juya nnojolüin waraittüin nia, —¿Aneeshi pia? —nümataalakalaka nümüin. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("JN5_7","073_5_7","JHN","5","7","7","Nümakalaka chi oukta asa'achikai nümüin Jesús: —Waa'iraa, nnojotsülee jaralin alü'üjüinjachin taya shirokumüin tü wüinkat wanaa sümaa sujurulajaanüin. Isasü tachiki atamawaa. Antüsülee ne'e wayuu palajana tapüleerua shirokumüin. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("JN5_8","073_5_8","JHN","5","8","8","Nümakalaka Jesús nümüin: —Pütamaa maala puwaraijaiwa. Pülü'üja türa puju'lejiakat yaajee —nümakalaka. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("JN5_9","073_5_9","JHN","5","9","9","Anashi yaawalaja'a joo chi wayuukai. Nu'unakalaka sünain waraittaa yalajee sünain nülü'üjüin tü nuju'lejiakat. Otta tü ka'i niiyajakat o'u Jesús chi wayuukai, sükalia eemerawaa natüma na judíokana. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("JN5_10","073_5_10","JHN","5","10","10","Je sükajee tia, namakalaka na laülaashii judíokana nümüin chi wayuu eiyajuushikai: —¿Motüsü paa'in sünain sükaliain eemerawaa ka'ikat tüü? Achiajaanüshii waya nütüma Moisés suulia a'yatawaa so'uka'i. Tü paa'inrakat sünain pülü'üjain puju'lejia, wane a'yatawaa saa'in wamüin. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("JN5_11","073_5_11","JHN","5","11","11","Nüsouktakalaka chi eiyajuushikai namüin: —Aluwataaushi ne'e taya nütüma chi wayuu keiyajalakai taya sünain waraittaa je sünain alü'üjaa toju'lejia. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("JN5_12","073_5_12","JHN","5","12","12","Nasakirakalaka nia: —¿Jarat wayuuyaa tü aluwataaka pia sünain waraittaa je alü'üjaa puju'lejia? ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("JN5_13","073_5_13","JHN","5","13","13","Otta chi eiyajuushikai, nnojoishi nütüjaain aa'u jaralin chi eiyajakai nia, süka nu'unatüjüli'inya Jesús sa'akajee tü wayuukolüirua cha'aya. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("JN5_14","073_5_14","JHN","5","14","14","Shiasa mapa, nünta anainchi Jesús chi wayuu eiyajuushikai cha'aya sulu'u tü a'waajüleekat Maleiwa. Nümataalakalaka Jesús nümüin: —Piirakaa. Anaichipa pia. Otta müleka nnojorule puu'ulaain joolu'u suulia paainjala, eesü süpüla sülatüin pümüin kasa mojusü eekai sülana'aleejeerüin sünain mojuin shia suulia tü ayuulii pünainjatkat paala. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("JN5_15","073_5_15","JHN","5","15","15","Nu'unakalaka joolu'u chi wayuukai nanainmüin na laülaashii judíokana süpüla nüküjainjatüin namüin sünain niain Jesús keiyajalaka nia. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("JN5_16","073_5_16","JHN","5","16","16","Jashichikalaka ma'i na laülaashii judíokana joolu'u nümüin Jesús sünainjee naa'inrüin kasa eekai müin aka tia so'u sükalia eemerawaa. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("JN5_17","073_5_17","JHN","5","17","17","Nümataalakalaka Jesús namüin: —Maa aka masütaajuin chi Tashikai sünain aa'inraa kasa anasü sümüin wayuu, akaainjachia tayakai nnojolinjachi oo'ulaain suulia aa'inraa tü anasükat —nümakalaka. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("JN5_18","073_5_18","JHN","5","18","18","Koo'omüinkalaka ma'i naashichin joolu'u na laülaashiikana saaliijee tü nümakat Jesús namüin. No'uteekalaka naa'in, nnojotsü sünainjeejatüin ne'e niiyajüin sükalio'u eemerawaa. No'utee aa'inchi nia sünainjee niain Maleiwa nüshin naashin je wanaawain nia nümaa naashin. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("JN5_19","073_5_19","JHN","5","19","19","O'ttüshi joolu'u Jesús sünain nii'iyatüin namüin na laülaashii judíokana sünain shiimüin niain chi Nüchonkai Maleiwa. Müshi nia namüin: “Shiimüin tü tamüinjatkat joolu'u jümüin: Nnojotsü kasain tountüin taa'inrüin tamüiwa. Tü tountakat taa'inrüin, shia tü te'rakat naa'inrüin chi Tashikai. Tü naa'inrakat chi Tashikai, taa'inrüin tayaka'iya süka Nüchoin taya. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("JN5_20","073_5_20","JHN","5","20","20","Süka alin ma'i taya nüpüla chi Tashikai, nii'iyatüin tamüin süpüshua tü naa'inrakat. Je nii'iyateerü tamüin mapeena tü poneetkat ma'i jaa'in, süka sülana'aleejeerüin ma'i sünain anain suulia tü nii'iyatüitpakat tamüin. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("JN5_21","073_5_21","JHN","5","21","21","Maa aka chi Tashikai sünain nüso'irüin saa'in wayuu, akaweechia tayakai chi Nüchonkai Maleiwa, taapeerü kataa o'u nümüin chi wayuu eekai tacheküin süpüleerua. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("JN5_22","073_5_22","JHN","5","22","22","“Je mayaainje laülaain chi Tashikai süpüla kasalajanainjatüin sümüin saainjala wayuu nütüma, ni'itaaichipa taya joolu'u süpüla kasalajanainjatüin sümüin saainjala wayuu süpüshua tatümaya, ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("JN5_23","073_5_23","JHN","5","23","23","süka nücheküin chi Tashikai süpüleerua kojutüinjachin taya Nüchonkai sütüma wayuu süpüshua wanaa nümaa. Chi eekai mojutüin atüma taya Nüchonkai Maleiwa, mojutsai chi Tashikai nütümaya, chi kajünalakai taya. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("JN5_24","073_5_24","JHN","5","24","24","“Shiimüin tü tamakat jümüin: Chi eekai noonooin sümaa tanüiki sümaa nünoujain nünain chi Maleiwa kajünalakai taya, ee'iranajaweerü naa'in süpüla eeinjachin nia nümaa süpüla ka'ikat süpüshua. Je müichia nnojolin süsalain naainjala nütüma Maleiwa je nnojoleechi katatüin nia nuulia. Nnojoliiwa'aya nünoujain, ouktajachi saaliijee naainjala. Otta müshia joolu'u saa'u nünoujaichipain, kateechi o'u. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("JN5_25","073_5_25","JHN","5","25","25","“Shiimüin tü tamakat jümüin joolu'u: Napüshua na wayuu eekai manoujain, müshii aka ouktakai süka nnojolin jamajachin Maleiwa namüin. Je wainma na wayuukana so'uweena wane ka'i, naapeerü tanüiki tayakai chi Nüchonkai Maleiwa, tü anuu o'ttüitpain maa'utpünaa yaa sünain aapajünaa. Chi eekai noonooin sümaa, ee'iranajaweerü naa'in. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("JN5_26","073_5_26","JHN","5","26","26","Maa aka chi Tashikai naapüin kataa o'u sümüin wayuu, akaajaa tayaka'iya chi Nüchonkai, ni'itaain taya süpüla aapaa kataa o'u sümüin wayuu. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("JN5_27","073_5_27","JHN","5","27","27","Je saa'u tayain chi Shipayakai Wayuu, laülaashi taya nütüma chi Tashikai süpüla kasalajanainjatüin saainjala wayuu sümüin tatüma. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("JN5_28","073_5_28","JHN","5","28","28","“Nnojo jainkuuin aa'in sütüma tü taküjainjatkat joolu'u jümüin: So'uweena wane ka'i, saapeerü tanüiki süpüshua tü wayuu ouktüsükalüirua ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("JN5_29","073_5_29","JHN","5","29","29","sümaa sujuitteerüin mmaapüjee. Chi wayuu eekai naa'inrapü'üin tü anasükat kataiwa'aya no'u, oso'iraweechi aa'in süpüla eeinjachin nümaa Maleiwa süpüla ka'ikat süpüshua. Otta chi eekai naa'inrapü'üin tü mojusükat kataiwa'aya no'u, oso'iraweechi aa'in süpüla süsaleechin nia naainjala”, nümakalaka Jesús namüin. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("JN5_30","073_5_30","JHN","5","30","30","Ayatüshi Jesús sünain aashajawaa namüin na laülaayuu judíokana: “Nnojotsü kasain tountüin taa'inrüin tamüiwa. Shia kee'ireeka taa'in tü talatakat atüma naa'in Maleiwa chi kajünalakai taya, nnojotsü shiain tü talatakat atüma ne'e taa'in tayakai tamüiwa. Süka shiain taa'inrüin tü nümakat chi Maleiwakai tamüin, lotüsü waneepia sukuaippa tatüma sünain kasalajanain saainjala wayuu. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("JN5_31","073_5_31","JHN","5","31","31","Müleka tayale ne'e aküjiraain tachiki, nnojoleerü kapülain jaa'in tü taküjakat jümüin, nnojoleerü jünoujain sünain shiimüin shia. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("JN5_32","073_5_32","JHN","5","32","32","Otta müshia chi Tashikai, nia pansaaka atüma tachiki. Je tatüjaa aa'ulu sünain shiimüin tü nükajakat tachiki. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("JN5_33","073_5_33","JHN","5","33","33","“Otta müshia chi Juankai nünülia, pansaasü tachiki nütümaya wanaa sümaa jüjütüin paala wane wayuuirua nünainmüin süpüla nasakirüinjachin nia too'opünaa. Aküjashi nia tü shiimüinkat tachiki namüin. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("JN5_34","073_5_34","JHN","5","34","34","Nnojotsü tamüin jümüin tüü sükajee che'ojaain tamüin wayuu, makai aka Juan, süpüla apansaajaa tachiki. Toso'ireein ne'e jaa'in sünain nüchiki Juan shii'iree jünoujeein tü nümakat tachiki süpüla ju'tte'ennüinjanain sütüma. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("JN5_35","073_5_35","JHN","5","35","35","Soto jaa'in wanaa sümaa talatapünaainkain jaa'in sütüma nünüiki. Saa'u pansaainkain tü nümakat, müshinka aka nia saa'in wane anakia süka jütüjaainkain taa'u nütüma. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("JN5_36","073_5_36","JHN","5","36","36","“Sünainjee tü nümapü'ükat Juan tachiki, eesü wayuu eekai sünoujain sünain tayain ajünalaain nütüma chi Tashikai Maleiwa. Otta eesü wane apansaajakat ma'i tachikiya alana'aleesia sünain anain suulia tü shiimüin nüküjapü'ükat Juan. Shia tü kasa anasü taa'inrakat. Shiasa'a sütüma tekeraajüin tü nüchekakat chi Tashikai süpüleerua taa'inrüin, koo'omüinsü ma'i tü anoujasükalüirua tanain. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("JN5_37","073_5_37","JHN","5","37","38","Otta müshia chi Tashika'iya, chi kajünalakai taya, pansaasü tachiki nütüma. Otta saa'u nnojolin jünoujain tanain taya ajütüüshikai nütüma, nnojotsü jaapüin nünüiki, nnojotsü ji'rüin nukuaippa, je nnojoliishii jüüjüüin ekii jia süpüla tü nümakat jümüin. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("JN5_39","073_5_39","JHN","5","39","40","“Jiyouktüin taya. Nnojoliishii jia jüüjüüin tamüin süpüla shii'iranajaainjatüin jaa'in tatüma. Saa'in jümüin, eeinjana jia nümaa Maleiwa süpüla ka'ikat süpüshua sünainjee ne'e jaashaje'erüin waneepia tü karaloukta nüchikimaajatkat. Taya tayakai chi saashajaakai achiki, chi anii joo ayouktünüin jütüma. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("JN5_41","073_5_41","JHN","5","41","41","“Nnojoishi taya achajaashin su'waajaa wayuu maa'ulu yaa. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("JN5_42","073_5_42","JHN","5","42","42","Otta tatüjaa aa'una jia sünain nnojolin alin chi Maleiwakai jüpüla. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("JN5_43","073_5_43","JHN","5","43","43","Sünain tayain nüjünalain chi Tashikai süpüla laülawaa, nnojoishi kasajachin taya jümüin. Alu'ujasa müleka nüntüle joo ja'akamüin wane wayuu eekai nüküjiraain ne'e nüchiki, kamaneejeena jia nümüin. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("JN5_44","073_5_44","JHN","5","44","44","Nnojoishii jia anoujeein tanain, süka shiain kee'ireein ne'e jaa'in ju'waajüneein sütüma wayuu, je nnojotsü kee'ireein jaa'in aa'inraa tü talatajaikat amaa Maleiwa, chi waneeshikai Maleiwain. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("JN5_45","073_5_45","JHN","5","45","45","“Nnojoleechi tayain aküjüin nümüin chi Tashikai jüchiki sünain kaainjaraliin jia. Shieerü tü nikirajapü'ükat anain Moisés aküjaka jüchiki sünain kaainjaraliin jia, tü o'tte'enneetkat atüma jia saa'in jümüin. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("JN5_46","073_5_46","JHN","5","46","46","Müleka shiimüinreje sünain jünoujain nünüiki Moisés, jünoujainje tanüiki süka taya'inya ne'e nüshajüin achiki. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("JN5_47","073_5_47","JHN","5","47","47","Saa'u nnojolüin jünoujain tü nüshajakat achiki, nnojoleerü jünoujain tü taküjakat joolu'u jümü'inya”, nümakalaka Jesús namüin na laülaashii judíokana. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("JN6_1","073_6_1","JHN","6","1","1","Nu'unakalaka Jesús Jerusalénjee nüchikua Galileamüin. Shiasa mapa süchikijee nüntüin, o'unüshi nia namaa na nikirajüinkana sulu'u wane anua waneemüin sa'ata tü palaa kanüliakat Galilea. (Otta suwala'ata sünülia tü palaakat, Tiberias.) ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("JN6_2","073_6_2","JHN","6","2","2","Okoutsü wayuu watta saalin nüchiirua Jesús süka suu'ui, süka shi'rüin nia sünain aa'inraa tü kasa anasü nütüjakat apüleerua Maleiwa nümüiwa, maa aka eiyajaa wayuu eekai ayuulin. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("JN6_3","073_6_3","JHN","6","3","3","Je Jesús namaa na nikirajüinkana, o'unüshii saa'umüin wane namünashii. Naikkaajaakalaka süpüla nekirajünüinjanain nütüma. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("JN6_4","073_6_4","JHN","6","4","4","Alü'ütsü joo sükalia tü Pascuakat, tü nemi'irakat na judíokana. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("JN6_5","073_6_5","JHN","6","5","5","Ni'rapa Jesús süntapaatüin watta saalin wayuuirua nünainmüin, nümakalaka nümüin Felipe: —¿Jaleena waya ayalajüin eküülü shikajatkat watüma tü wattakat saalin wayuu? ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("JN6_6","073_6_6","JHN","6","6","6","Asakitshi Jesús sünain tüü süpüla nütüjaainjatüin ne'e saa'u sünain jameerüin nünüiki ni'ipajee. Nütüjaatüjülia aa'u Jesús tü naa'inrüinjatkat. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("JN6_7","073_6_7","JHN","6","7","7","Nüsouktakalaka Felipe ni'ipajee: —Atak, wainma neerü sücheküin shiküinria türa wayuukolüirua. Ja'itakaja'a paliruwalin ne'e neküin, nnojoleerü ekeraajüin naka shi'yataainjut wane wayuu so'u mekiisat kashi. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("JN6_8","073_6_8","JHN","6","8","8","Nümakalaka joolu'u wane, chi kanüliakai Andrés, chi nimüliakai Simón Pedro: ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("JN6_9","073_6_9","JHN","6","9","9","—Ani'isa wane jintüi kama'anashi ja'raisü panchen aainjuushi süka “cebada”, otta piamasü ne'e jimechen asijuushi. Nnojoluja'a keraainjatüin namaa napüshua —nümakalaka Andrés nümüin Jesús. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("JN6_10","073_6_10","JHN","6","10","10","Nümakalaka Jesús namüin na nikirajüinkana: —Anakaja müleka jüikkale'erüle tü wayuukolüirua mmalu'u. Eesü wainma alama yala je süikkaajaakalaka tü wayuukolüirua saa'u tü alamakat. Eejana maa aka 5.000 tooloyuu sa'aka tü wayuukolüirua süpüshua. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("JN6_11","073_6_11","JHN","6","11","11","Niasa Jesús, naapaakalaka tü pankat sünain naapüin analu'ut nümüin Maleiwa saa'u. Niitajakalaka joo tü pankat namüin na nikirajüinkana süpüla neitajüin sümüin tü wayuukolüirua süpüshua yaasükalüirua joyojoyolüin. Akaajaa sukuaippa tü jimekat nütümaya. Eküshii naya napüshuale'eya, emirashii sünainjee. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("JN6_12","073_6_12","JHN","6","12","12","Shiasa emirapa tü wayuukolüirua, —Jükotchajapa tü süpütaalakat suulia mojujain —nümakalaka Jesús namüin na nikirajüinkana. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("JN6_13","073_6_13","JHN","6","13","13","Sükotchajünakalaka tü süpütaalakat, maa aka poloo piammüin katto'ui süpütaala tü ja'raisükat pan süchikijee shikaain tü wayuukolüirua. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("JN6_14","073_6_14","JHN","6","14","14","Shiasa ne'rapa na wayuukana tü naa'inrüitpakat Jesús sünain shiain tü nütüjakat apüleerua Maleiwa nümüiwa, o'ttüshii naya sünain aashajaajirawaa nüchiki sünain maa: —Shiimüintaaja'aya Jesús sünain niain chi Nünüikimaajachikai Maleiwa, chi antajachikai anülia sa'akamüin wayuu. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("JN6_15","073_6_15","JHN","6","15","15","Otta müshia Jesús, süka niyaawatüin naa'u na wayuukana sünain ne'itaweein nia süpüla aluwatawaa, o'unajaashi nia noulia nüchikua saa'umüin wane namüna naata. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("JN6_16","073_6_16","JHN","6","16","16","Shiasa motsopa ka'i, ashakanuwaashii na nikirajüinkana Jesús yalajee saa'ujee tü namünakat solumüin tü palaakat. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("JN6_17","073_6_17","JHN","6","17","17","Shiasa mapa aipa'a, süka nnojolüin nüntüin Jesús napülamüin, o'otooshii naya sulu'u tü na'anuainkat süpüla ale'ejaa waneemüin sa'ata tü palaakat eemüin tü pueulo kanüliakat Capernaum. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("JN6_18","073_6_18","JHN","6","18","19","Shiasa süchikijee no'unüin sulu'u tü anuakat maa aka aippirua kilómetro, napanapajakalaka joo wane wawai. Katsüinsü ma'i joo tü palaakat sütüma. Ne'rakalaka joolu'u Jesús alü'ülaain nachiirua sünain waraittüin nia soo'opünaa tü palaakat. Süka nnojolüin natüjaain naa'u sünain niain Jesús, mmotshii naya. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("JN6_20","073_6_20","JHN","6","20","20","—Nnojo mmolüin jia. Taya tayakai ji'raka —nümakalaka Jesús namüin na nikirajüinkana. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("JN6_21","073_6_21","JHN","6","21","21","Talatakalaka ma'i naa'in nikerolapa Jesús sulu'u tü anuakat, je nantalaa namaka'a sotpa'amüin tü palaakat eemüinjanale nantüin. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("JN6_22","073_6_22","JHN","6","22","22","Shiasa mapa waneemüin ka'ikat, mo'unüinsat tü wattakat saalii wayuu chajee waneejee sa'ata tü palaakat eejanale nekaain paala tü pan naapakat Jesús namüin. Süka natüjaain naa'u sünain no'unüin na nikirajüinkana sulu'u tü waneesükat anua eejatkat paala sotpa'a tü palaakat sümaa nnojolin namaain Jesús, nnojotsü nayaawatüin aa'u jamüin nukuaippa Jesús. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("JN6_23","073_6_23","JHN","6","23","23","Süntakalaka joolu'u wane anuairua chajee sulu'ujee tü pueulokat Tiberias sotpa'amüin tü palaakat eejatüle paala naapüin chi Senyotkai analu'ut nümüin Maleiwa saa'u tü pankat sümaa nikirüin tü wayuukolüirua. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("JN6_24","073_6_24","JHN","6","24","24","Otta müsia tü wayuukolüirua, sünain nayaawatüin saa'u sümaa nnojoliin Jesús oo'ulaka na nikirajüinkana, no'unakalaka chajee sulu'u tia anuakalüirua Capernaummüin süpüla nachajaainjachin nüchiki Jesús. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("JN6_25","073_6_25","JHN","6","25","25","Nantapa na wayuukana nünain Jesús cha'aya Capernaum, namakalaka nümüin: —Ekirajüikalee, ¿joujachi pia antüin yaamüin yaa? ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("JN6_26","073_6_26","JHN","6","26","26","Nüsouktakalaka Jesús namüin: —Tamüsü paala jümüin tü shiimüinkat: Jüchajaa achikichi ne'e taya süka emirain jia tatüma süka tü pankat, nnojotsü sükajeejatüin jiyaawatüin saa'u tü taa'inrakat ju'upala, tü nütüjakat apüleerua Maleiwa nümüiwa. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("JN6_27","073_6_27","JHN","6","27","27","Nnojo kachiiruain jaa'in tü eküülü atüjakat aja'lajawaa, shia kachiirua jaa'in tü eküülü katüinjatkat atüma jo'u waneepia nümaa Maleiwa. Shia tü eküülü taapeekat jümüin tayakai chi Shipayakai Wayuu, süka laülaain taya süpüla tia nütüma chi Tashikai Maleiwa —nümakalaka Jesús namüin na wayuukana. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("JN6_28","073_6_28","JHN","6","28","28","Nasakirakalaka Jesús: —¿Kasa waa'inrüinjatka süpüla wekeraajüinjatüin tü nüchekakat Maleiwa wapüleerua? —namakalaka. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("JN6_29","073_6_29","JHN","6","29","29","Asouktüshi Jesús ne'ipajee: —Tü nüchekakat Maleiwa jüpüleerua, shia jünoujainjanain tanain tayakai chi nüjünalakai —nümakalaka namüin. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("JN6_30","073_6_30","JHN","6","30","31","Namakalaka na wayuukana nümüin Jesús: —Sotüsü waa'in tü ashajünakat nachiki na watuushikana sümaiwa paala, makat mayaa: “Eküshii naya nütüma tü pan chajeejatkat iipünaajee”, müsü. Otta müsia joolu'u, anakaja müleka paa'inrüle wo'upala wane kasa anasü, tü nütüjakat apüleerua Maleiwa nümüiwa, maa aka tü aa'innakat paala namüin na watuushikana cha'aya isashiipa'a sünain saapünüin waneepia namüin nütüma Maleiwa tü pan kanüliakat “maná” münüin. Müleka pii'iyatüle wamüin sünain shiimüin piain chi nüjünalakai Maleiwa, kapüleerü waa'in tü pümakat wamüin —namakalaka nümüin Jesús. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("JN6_32","073_6_32","JHN","6","32","32","Nümakalaka Jesús namüin: —Tamüsü paala jümüin tü shiimüinkat: Tü eküülü naapakat paala Moisés namüin na jutuushikana, nnojotsü shiain tü pan chajeejatkat iipünaajee. Nia chi Tashikai nümüiwa aapaka jümüin tü pan shiimüinsü iipünaajeejatkat. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("JN6_33","073_6_33","JHN","6","33","33","Tü pan naapakat chi Maleiwakai, nia chi ashakatakai chajee iipünaajee nüma'anajee, nia chi aapünakai atüma kataa o'u sümüin wayuu süpüshua —nümakalaka Jesús namüin. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("JN6_34","073_6_34","JHN","6","34","34","—Ekirajüikalee, paapa tia pankat wamüin waneepia —namakalaka nümüin Jesús. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("JN6_35","073_6_35","JHN","6","35","35","Asouktüshi Jesús: —Müshi tachikua: Taya chi pan iipünaajeejachikai. Maa aka katsüin naa'in na jutuushikana sütüma tü eküülü naapakat Moisés paala namüin, sümaa nnojolüin jamüsirüin je nnojolüin miyaasüin, akaweenia jiakana talateerü jaa'in müleka jünoujüle tanain süka shii'iranajaweerüin jaa'in. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("JN6_36","073_6_36","JHN","6","36","36","Akanasa'a manoujüinyeein jia tanain, maa aka tü tamayütkat, mayaashije ji'rüin taya. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("JN6_37","073_6_37","JHN","6","37","37","Otta chi wayuu eekai ni'itaain chi Tashikai süpüla niainjachin tapüshin, anoujeechija'a tanain. Je sükajee tia, nnojoleechi taleejüin nia. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("JN6_38","073_6_38","JHN","6","38","38","“Ashakatüshi taya yaamüin chajee iipünaajee süpüla taa'inrüinjatüin tü talatakat atüma naa'in Maleiwa chi kajünalakai taya, nnojotsü shiain süpüla tü talatakat atüma ne'e taa'in tayakai tamüiwa. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("JN6_39","073_6_39","JHN","6","39","39","Nnojotsü nücheküin Maleiwa süpüleerua amüloulinjatüin toulia süchikijee ouktaa waneesükaije'e na'akajee napüshua na ni'itaakana süpüla nayain tapüshin. Shia nüchekaka napüleerua taso'ire'erüinjateerüin naa'in napüshua so'uweena tü ka'i süsaleetkat o'u saainjala tü manoujainsatkalüirua. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("JN6_40","073_6_40","JHN","6","40","40","Nücheküin chi Tashikai süpüleerua shii'iranajaainjatüin naa'in napüshua na eekai nanoujain tanain sümaa nayaawatüin taa'u sünain tayain chi Nüchonkai Maleiwa. Eejeena naya nümaa süpüla ka'ikat süpüshua, süka shiimüin sünain taso'ire'erüinjateerüin naa'in napüshua so'uweena tü ka'i süsaleetkat o'u saainjala tü manoujainsatkalüirua”, nümakalaka Jesús namüin na wayuukana. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("JN6_41","073_6_41","JHN","6","41","41","Otta müshi'iya na laülaashii judíokana sütüma tüü, no'ttakalaka sünain mojuin nanüiki nümüin Jesús, süka “Taya tayakai chi pan ashakatakai chajee iipünaajee”, nümüichipain namüin. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("JN6_42","073_6_42","JHN","6","42","42","Aashajaajiraashii naya sünain maa: —Shiimüin sünain we'raajüin chi nüshikai je tü niikat. ¿Nnojoishi niain ne'e chi nüchonkai José? ¿Jamakuaippatka'a joo tü nümakat wamüin sünain nüshakatshin chajee iipünaajee nüma'anajee Maleiwa? —namakalaka na judíokana. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("JN6_43","073_6_43","JHN","6","43","43","Nümakalaka Jesús namüin: —Juu'ulaa suulia mojuin jünüiki tamüin. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("JN6_44","073_6_44","JHN","6","44","44","Napüshua na antakana tanainmüin, taso'ire'ereena aa'in so'uweena tü ka'i süsaleetkat o'u saainjala tü manoujainsatkalüirua. Otta chi eekai nnojolin eenakuushin nütüma chi Tashikai kajünalakai taya, nnojoleechi antüin tanainmüin. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("JN6_45","073_6_45","JHN","6","45","45","Soto jaa'in tü ashajünakat paala nütüma wane nünüikimaajachikai Maleiwa noo'opünaa na anteenakana tanainmüin, müsü mayaa: “Ekirajüneerü wayuu süpüshua nütüma Maleiwa”, müsü. Je joolu'u, tamüshii paala jia: Napüshua na wayuu kapülakana aa'in nünüiki chi Tashikai shii'iree nashatüin tü nikirajakat anain, anteena naya tanainmüin. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("JN6_46","073_6_46","JHN","6","46","46","“Nnojoishi taya aküjashin jümüin süchiki sünain ni'nnüin chi Tashikai sütüma wayuu. Chi e'rakai chi Tashikai, taya tayakai tamüiwa süka chaje'ewalin taya nüma'anajee. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("JN6_47","073_6_47","JHN","6","47","47","“Tamüsü paala jümüin tü shiimüinkat: Chi wayuu eekai ni'itaain naa'in sünain anoujaa tanain, ee'iranajaweerü naa'in süpüla eeinjachin nia nümaa Maleiwa süpüla ka'ikat süpüshua. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("JN6_48","073_6_48","JHN","6","48","48","Müshi taya tachikua: Taya'a chi pan katakai atüma so'u wayuu. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("JN6_49","073_6_49","JHN","6","49","49","Mayaasüje nekapü'üin na jutuushikana paala sümaiwa tü eküülü kanüliakat ‘maná’ münüin cha'aya isashiipa'a, ayatshii ouktüin sümaa nnojolüin shii'iranajaain naa'in. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("JN6_50","073_6_50","JHN","6","50","50","“Otta müsia tü pan chajeejatkat nüma'anajee Maleiwa iipünaajee, ashakatüitpa. Chi eekai niküin shia, nnojoleechi amüloulin. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("JN6_51","073_6_51","JHN","6","51","51","Taya tayakai chi pan ashakatakai nüma'anajee Maleiwa, taya chi katakai atüma so'u wayuu. Chi eekai niküin tü pankat, eejeechi nümaa Maleiwa süpüla ka'ikat süpüshua. Tü pan taashajaakat achiki jümaa, shia tü te'iruku taapüinjatkat süpüla katüinjatüin so'u wayuu wainma”, nümataalakalaka Jesús namüin na judíokana. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("JN6_52","073_6_52","JHN","6","52","52","Naashichijaakalaka na judíokana nümüin Jesús saaliijee tü nümakat namüin. Na'ülüjiraakalaka sünain maa: —¿Jamüshikai chira wayuukai naapüinjatka'a ni'iruku wamüin süpüla weküinjatüin shia? —namakalaka. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("JN6_53","073_6_53","JHN","6","53","53","Nümakalaka Jesús namüin: —Tamüsü paala tü shiimüinkat jümüin: Müleka nnojorule jiküin tü te'irukukat tayakai, chi Shipayakai Wayuu, je müleka nnojorule jüsüin tü tashakat, shiimüin sünain nnojoleerüin katüin jo'u. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("JN6_54","073_6_54","JHN","6","54","54","Otta chi eekai niküin tü te'irukukat sümaa nüsüin tü tashakat, ee'iranajaweerü naa'in süpüla eeinjachin nia nümaa Maleiwa süpüla ka'ikat süpüshua, je taso'ire'ereerü naa'in so'uweena tü ka'i süsaleetkat o'u saainjala tü manoujainsatkalüirua. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("JN6_55","073_6_55","JHN","6","55","55","Süka jamüin, tü te'irukukat, shiimüin sünain eküülüin, je tü tashakat, shiimüin sünain asüüshin. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("JN6_56","073_6_56","JHN","6","56","56","Chi eekai niküin tü te'irukukat sümaa nüsüin tü tashakat, wanaawajiraweerü naa'in tamaa je eeweechi taya waneepia nümaa. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("JN6_57","073_6_57","JHN","6","57","57","“Ajütünüshi taya nütüma chi Tashikai, chi katakai atüma so'u wayuu, sümaa naapüin tamüin kataa o'u. Akaweechia chi wayuu eekai niküin tü te'irukukat, taapeechi amüin nia kataa o'u. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("JN6_58","073_6_58","JHN","6","58","58","Tayakai, taya chi pan ashakatakai chajee nüma'anajee Maleiwa. Nnojoishi taya müin aka saa'in tü eküülü kanüliakat ‘maná’ nekapü'ükat na jutuushikana. Mayaasüje neküin shia, ayatshi'iya ouktüin naya. Otta chi eekai niküin tü pan iipünaajeejatkat, eejeechi nümaa Maleiwa süpüla ka'ikat süpüshua”, nümakalaka Jesús namüin. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("JN6_59","073_6_59","JHN","6","59","59","Shiairaja'a ne'e nünüiki Jesús namüin na wayuukana cha'aya Capernaum sulu'u tü ekirajüleekat na judíokana. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("JN6_60","073_6_60","JHN","6","60","60","Sütüma tü nümakat Jesús, sümakalaka wainma tü wayuukolüirua waraittiraapü'ükat nümaa: —Nnojotsüsa'a kapüleein waa'in tü nümakat wamüin. Nnojoleerü wountüin —namakalaka. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("JN6_61","073_6_61","JHN","6","61","61","Nütüjaapa saa'u Jesús nojuunajee sünain mojuin nanüiki nümüin, nümakalaka namüin: —¿Mojushiisü jümüin tü tamakat? ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("JN6_62","073_6_62","JHN","6","62","62","¿Shia cheje jameematüin jünüiki müleka ji'rüle taya, chi Shipayakai Wayuu, sünain o'unaa tachikua chaa iipünaamüin eejachire paala taya? ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("JN6_63","073_6_63","JHN","6","63","63","“Anakaja jütüjaale saa'u wane kasa: Nnojoleerü ee'iranajaain saa'in wane wayuu sütüma tü kasa saa'inrakat ne'e sümüiwa, nieechi ee'irataka chi Naa'inkai Maleiwa. Otta müshi'iya jiakana, müleka kapürale jaa'in tü pütchi tamakat jümüin, aapüneechi jümüin chi Naa'inkai Maleiwa katüinjachikai atüma jo'u. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("JN6_64","073_6_64","JHN","6","64","64","Eeshii ja'aka eekai nnojolüin nanoujain tanain mayaasüje jaapajüin tanüiki”, nümakalaka Jesús namüin. Nümüsü tüü süka nütüjaatüjülü'inya saa'u paala sünain eein wayuu nnojolüinjatkat anoujain nünain je jaralinjachin chi wayuu aapüinjachikai nikii. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("JN6_65","073_6_65","JHN","6","65","65","Nümakalaka Jesús nüchikua: —Shiaja'a tü tamakat paala: Chi wayuu eekai nnojolin e'itaaushin nütüma chi Tashikai süpüla anoujaa tanain, müichia nnojolin antüin tanainmüin —nümakalaka namüin. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("JN6_66","073_6_66","JHN","6","66","66","Süchikijee tia, oo'ulaayaa müsü wainma tü wayuukolüirua waraittiraapü'ükana nümaa. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("JN6_67","073_6_67","JHN","6","67","67","Nüsakirakalaka Jesús na polookana piammüin nikirajüin: —Jama jiakana, ¿jamüinjatü jukuaippa? ¿O'uneeshii jia tama'anaje'eya? ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("JN6_68","073_6_68","JHN","6","68","68","Nüsouktakalaka Simón Pedro nümüin Jesús: —Senyotkalee, nnojotsü wayuu eekai müin aka pia wo'unüinjachikai anainmüin, süka shiimüin sünain shii'iranajaaitpain waa'in sütüma pünüiki süpüla eeinjanain waya waneepia nümaa Maleiwa. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("JN6_69","073_6_69","JHN","6","69","69","Ayatüinjana waya sünain anoujaa pünain, süka watüjaain paa'u sünain piain chi Maainjalasaikai ajütünakai wanainmüin nütüma Maleiwa —nümakalaka nümüin Jesús. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("JN6_70","073_6_70","JHN","6","70","70","Nümakalaka Jesús: —Shiimüin sünain jüneekuushin tatüma jüpüshua, jiakana polookana piammüin. Otta waneeshia ja'akajee, oonooshi sümaa nünüiki chi Yolujaakai —nümakalaka namüin. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("JN6_71","073_6_71","JHN","6","71","71","(Chi naashajaakai achiki Jesús, nia Judas chi nüchonkai Simón Iscariote. Mayaainje niain napüshi na polookana piammüin aneekuushikana nütüma Jesús, nia'a ne'e aapajachika nikii Jesús mapeena.) ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("JN7_1","073_7_1","JHN","7","1","1","Shiasa süchikijee tia, makatüshi Jesús sulu'u tü mmakat Galilea sünain waraittaa sulu'upünaa tü pueulokalüirua. Nnojoishi ale'ejeein chamüin Judeamüin, süka nu'utüneein aa'in natüma na laülaayuu judío chakana cha'aya. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("JN7_2","073_7_2","JHN","7","2","2","Otta sülü'ülapa tü mi'iraa kanüliakat “Tü Lumakalüirua” cha'aya Jerusalén natüma na judíokana, ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("JN7_3","073_7_3","JHN","7","3","3","namakalaka na nimüliayuukana Jesús nümüin sünain neme'erainpalain nia: —Anakaja pu'unüle yaajee yaa chamüin cha'aya Judeamüin sünainmüin tü mi'iraakat süpüla ne'rüinjanain na pikirajüinkana tü kasa paa'inrakat. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("JN7_4","073_7_4","JHN","7","4","4","Müleka shiimüinre sünain paa'inrüin tü kasa anasü nütüjakat apüleerua Maleiwa nümüiwa, pii'iyata shia sümüin wayuu süpüshua. Nnojoleechi e'nnaajünüin pia sütüma wayuu wainma müleka punujulajüi tü paa'inrakat suulia —namakalaka nümüin. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("JN7_5","073_7_5","JHN","7","5","5","Mayaainje nuwalayuuin naya, nnojoishii anoujain nünain. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("JN7_6","073_7_6","JHN","7","6","6","Nüsouktakalaka Jesús namüin: —Nnojoyülia antüin tü takaliakat süpüla o'unaa chamüin. Otta jiakana, eeshii süpüla ju'unüin so'u ka'i eekai eein ne'e. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("JN7_7","073_7_7","JHN","7","7","7","Nnojotsü kasain maalinjatüin anainjee jia süpüla tü wayuukolüirua sainküin mma. Otta tayakai, kanainshi naa'in saaliijee taküjüin namüin sünain kaainjalain tü naa'inrakat. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("JN7_8","073_7_8","JHN","7","8","8","Ju'una jumata sünainmüin tü mi'iraakat cha'aya Judeamüin. Nnojoishi taya o'unajachin joolu'u, süka nnojoliyülüin kettaain takalia süpüla o'unaa —nümataalakalaka Jesús namüin. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("JN7_9","073_7_9","JHN","7","9","9","Makatakalaka joo Jesús kojuya ka'i soo'omüin yaa sulu'u tü mmakat Galilea. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("JN7_10","073_7_10","JHN","7","10","10","Süchikijee no'unüin na nimüliayuukana Jerusalénmüin sünainmüin tü mi'iraakat, o'unüshi Jesúsya. Nüntakalaka chamüin sujuunajee wayuu süpüla nnojolinjachin ni'nnüin sütüma. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("JN7_11","073_7_11","JHN","7","11","11","Je na laülaayuu judíokana cha'aya Judea, nasukajaa achikichi Jesús sünain tü mi'iraakat sünain: —¿Jalashi cheje eera nia? —sünain namüin. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("JN7_12","073_7_12","JHN","7","12","12","Ejejeraasü nüchiki Jesús wainma tü e'rajüsükalüirua sukua tü mi'iraakat. “Analeeshi chi wayuukai”, müshii waneeirua. Je tü waneeirua, “Nnojoishi nia anamiain. Aküjüshi na'alain sümüin wayuu”, müshii. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("JN7_13","073_7_13","JHN","7","13","13","Nnojoishi naashajaain achiki Jesús no'upala na laülaayuu judíokana süka mmolüin naya neema. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("JN7_14","073_7_14","JHN","7","14","14","Maa aka shiatapünaa tü mi'iraakat, nikerolokoloko Jesús sulu'umüin süpaatiase tü a'waajüleekat Maleiwa süpüla ekirajaa tü wayuu e'rajüsükalüirua sukua tü mi'iraakat. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("JN7_15","073_7_15","JHN","7","15","15","Otta na laülaayuu judíokana, ponusü ma'i naa'in tü nümakat Jesús namüin na wayuukana. —¿Jamüshi cheje eera nütüjaaka saa'u kasa wainma sümaa nnojolin ekirajuushin nia maa aka waya? —namakalaka. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("JN7_16","073_7_16","JHN","7","16","16","Nümakalaka Jesús namüin: —Tü tekirajakat anain, nnojotsü pütchin tale'eru'ujeejatü ne'e, naapajala tamüin chi kajünalakai taya. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("JN7_17","073_7_17","JHN","7","17","17","Chi wayuu eekai naa'inreein tü nüchekakat Maleiwa nüpüleerua, nütüjaweerü aa'u tü tekirajakat anain müleka nüma'anajeejatüle Maleiwa oo'ulaka pütchire ne'e tale'eru'ujeejatü. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("JN7_18","073_7_18","JHN","7","18","18","Chi wayuu eekai nikirajüin shii'iree kojuteein nia sütüma wayuu, ekirajüshi süka pütchi nüle'eru'ujeejatü ne'e. Otta tayakai, ekirajüshi süpüla niainjachin kojutüin chi kajünalakai taya. Je sükajee tia, jütüjaweechi aa'u taya sünain shiimüin tanüiki waneepia. Müichia taya nnojolüin aküjain alawaa. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("JN7_19","073_7_19","JHN","7","19","19","Ju'utee aa'inchi taya süka nnojolin toonooin sümaa nünüiki Moisés saa'in jümüin. Otta jiakana, mayaainje jiain aapünüin amüin tü nuluwataakat anain Moisés, nnojotsü waneesüyaakaije ja'aka eekai soonooin sümaa tü nümakat jümüin —nümakalaka Jesús namüin na laülaayuu judíokana. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("JN7_20","073_7_20","JHN","7","20","20","Nasouktakalaka na wayuukana napüshua sümaa patatüin naya sütüma tü nümakat namüin: —Mamainnataashi pia sütüma kale'eru'uin yolujaa. ¿Jarai chi o'uteeka paa'in? ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("JN7_21","073_7_21","JHN","7","21","21","Nümakalaka Jesús namüin na wayuukana: —Süka taa'inrüin wane kasa anasü ju'upala, tü nütüjakat apüleerua Maleiwa nümüiwa, mojushiisü jümüin süka taa'inrüin shia so'u sükalia eemerawaa süka a'yatawaain shia saa'in jümüin. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("JN7_22","073_7_22","JHN","7","22","22","Otta jiakana, a'yataapü'üshii jia so'u sükalia eemerawaa sünain ji'yotooin nüta chi jüchonkai süpüla joonooin sümaa tü nuluwataakat anain Moisés. (Otta na aluwataakana sünain, naya na jikiishiikana nüpülapünaa Moisés.) ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("JN7_23","073_7_23","JHN","7","23","23","Saa'u ji'yotooin nata na jüchooinkana so'u sükalia eemerawaa süpüla keraainjatüin jütüma tü nuluwataakat anain Moisés, ¿jamaka'a jia jashichika'a tamüin saa'u teiyajüin wane ayuuishi so'u sükalia eemerawaa süpüla anainjachin nia? ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("JN7_24","073_7_24","JHN","7","24","24","Müleka jülüjüle jaa'in tü taa'inrakat so'u ka'ikat tia, jiyaawateechi aa'u taya sünain lotüin takuaippa je nnojoleena jia ayatüin sünain ayoujoo taya —nümakalaka Jesús namüin. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("JN7_25","073_7_25","JHN","7","25","25","Naashajaajiraakalaka noo'opünaa Jesús waneeirua wayuu kepiashii Jerusalén sünain namüin mayaa: —Atak, shiimüin sünain niain chi no'uteekai aa'in na laülaayuukana. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("JN7_26","073_7_26","JHN","7","26","26","¿Jamüshii ko'utaka'a naya joolu'u wanaa sümaa naashajaain su'upala tü wayuukolüirua? ¿Nayaawatataaichipale aa'u sünain niain chi Cristokai anülia, chi Nüneekajalakai Maleiwa? ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("JN7_27","073_7_27","JHN","7","27","27","Otta saa'in wamüin, nüntapa Cristo, nnojoleerü atüjaanüin aa'u sünain jalaje'ewalin nia. Otta chii, watüjaa aa'ut sünain jalaje'ewalin —müsü tü wayuukolüirua. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("JN7_28","073_7_28","JHN","7","28","28","Otta müshia Jesús, wanaa sümaa nikirajüin tü wayuukolüirua yaa sulu'u tü süpaatiasekat tü a'waajüleekat Maleiwa, nuwoottaakalaka sünain maa: —Ji'raajayaain taya jaa'inru'u, jütüjaayaa aa'uchi taya jaa'inru'u sümaa jalaje'ewalin taya. Otta antüshiwalain taya süka taa'in ne'e tamüiwa. Ajütüüshi taya nütüma Maleiwa chi nnojoikai ji'raajüin. Je pansaasü nünüiki waneepia. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("JN7_29","073_7_29","JHN","7","29","29","Te'raajüin nia süka chajeejachin taya nüma'anajee je süka nuluwanaajalain taya —nümakalaka Jesús sümüin tü wayuukolüirua. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("JN7_30","073_7_30","JHN","7","30","30","Narütkaakalaka joolu'u wane laülaayuu judíokana nünainmüin Jesús süpüla nata'ülüinjachin nia saaliijee tü nümakat sünain chajeejachin nüma'anajee Maleiwa. Mayaashiije nata'üleein nia, nnojoishi nountüin ne'itaain najapü nünain. Süka jamüin, nnojoliyülia kettaain nükalia Jesús süpüla ata'ünnaa. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("JN7_31","073_7_31","JHN","7","31","31","Otta sa'aka tü wayuukolüirua, eesü wayuu wainma eekai sünoujain nünain Jesús sünain niain Cristoin, chi Nüneekajalakai Maleiwa. Aashajaajiraashii naya sünain müin mayaa: —Je saashin tü ekirajünapü'ükat anain waya nüchiki chi Nüneekajalakai Maleiwa, naa'inreerü wainma kasa anasü nüntapa, tü nütüjakat apüleerua Maleiwa nümüiwa. Je joolu'u, süka we'rüin Jesús sünain naa'inrüin tia, wanoujaitpa sünain niain Cristoin —namakalaka. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("JN7_32","073_7_32","JHN","7","32","32","Naapakalaka na fariseokana sünüiki tü wayuukolüirua sünain nejejeraain nüchiki Jesús. Na laülaayuushiikana na'akajee na sacerdote judíokana oo'ulaka na fariseokana, najütakalaka nünainmüin Jesús waneeirua susurulaatseirua tü a'waajüleekat Maleiwa süpüla nata'ülüinjachin nia. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("JN7_33","073_7_33","JHN","7","33","33","Je nantapa nünainmüin Jesús, naapüin nünüiki sünain nikirajüin tü wayuukolüirua sünain maa sümüin: —Yaajeechi taya jümaa so'u palit ka'i ne'e. Je süchikijee, o'uneechi taya eemüin chi kajünalakai taya. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("JN7_34","073_7_34","JHN","7","34","34","Jüchajaweechi achiki taya, otta nnojoleechi jüntüin anain taya. Nnojoleerü juuntüin o'unaa chamüin eemüinjachire taya. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("JN7_35","073_7_35","JHN","7","35","35","Aashajaajiraashii joolu'u na laülaayuu judíokana sünain maa: —¿Jalawai cheje o'unüin joolu'u chii, nnojolinjachika'a wantüin nünain naashin? ¿Chainjaittaale eera na'akamüin na wapüshi kepiakana sa'aka tü wayuukolüirua griegokat anülia, süpüla nikirajüinjanain na griegokana? ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("JN7_36","073_7_36","JHN","7","36","36","¿Jamalu'ut cheje eera nünüiki nümakalaka wamüin: “Jüchajaweechi achiki taya, otta nnojoleechi jüntüin anain taya”? ¿Je jamalu'ut nütüma tü “Nnojoliiyülia juuntüin o'unaa chamüin eejeechire taya” nümakat? ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("JN7_37","073_7_37","JHN","7","37","37","Je so'u tü ka'i saja'lajaakat o'u tü mi'iraakat, tü ka'i alana'aleekat sünain anain, nüsha'walaakalaka Jesús sünain maa sümüin tü wayuukolüirua emetut: —Chi eekai münyaasüin, anashi nüntüle tanainmüin nüsaiwa, ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("JN7_38","073_7_38","JHN","7","38","38","maa aka tü ashajünakat sulu'u tü nüchikimaajatkat Maleiwa makat: “Chi eekai nünoujain tanain, meerü aka süparalakai wüin sulu'u naa'in, tü katakat atüma so'u wayuu” —nümakalaka Jesús. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("JN7_39","073_7_39","JHN","7","39","39","Tü wüin nümakat Jesús, nia chi Naa'inkai Maleiwa aapüneechikai namüin na eekai nanoujain nünain. Maapujuyülia nia süka nnojoliyülin ayalennüin Jesús iipünaamüin nünainmüin chi Maleiwakai. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("JN7_40","073_7_40","JHN","7","40","40","Shiasa su'uluku tü e'rajüsükat sükua tü mi'iraakat saapapa nünüiki Jesús, müshii yaa: “Shiimain sümaa niain chi Nünüikimaajachikai Maleiwa ajütünajachikai so'uweena wane ka'i sa'akamüin wayuu”. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("JN7_41","073_7_41","JHN","7","41","41","Otta sünüiki waneeirua: —Nia chi Cristokai anülia, chi Nüneekajalakai Maleiwa —müshii. Otta waneeirua: —¿Chaje'ewalinjachika joo chi Cristokai Galileajee? Nnojottaa. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("JN7_42","073_7_42","JHN","7","42","42","Saashin tü nüchikimaajatkat Maleiwa, niainjachi wane nuu'uliwo'u David, je chaje'ewalinjachi Belénjee eejechinkale kepiain David —sümakalaka. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("JN7_43","073_7_43","JHN","7","43","43","Nnojotkalaka wanaawain saa'in tü wayuukolüirua noo'opünaa Jesús. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("JN7_44","073_7_44","JHN","7","44","44","Mayaainje nata'üleein nia waneeirua, nnojotsü nountüin ne'itaain najapü nünain. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("JN7_45","073_7_45","JHN","7","45","45","Nale'ejakalaka joo na susurulaatsekana tü a'waajüleekat Maleiwa eemüin na laülaayuushiikana na'akajee na sacerdote judíokana oo'ulaka na fariseokana. Nasakinnakalaka natüma: —¿Jamüshi nnojoika'a jüntirüin nia yaamüin? ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("JN7_46","073_7_46","JHN","7","46","46","Nasouktakalaka na surulaatkana namüin: —Saa'in wamüin, nnojotsü wayuu eekai keme'eriain ma'i sünüiki maa aka niakai. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("JN7_47","073_7_47","JHN","7","47","47","Namakalaka joo na laülaashii judíokana namüin sünain neme'erainpalain naya: —¿Kapülaitpa jaa'in jiakanaya joo tü alawaa aküjünakat nütüma? ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("JN7_48","073_7_48","JHN","7","48","49","Otta wa'aka wayakana na laülaayuushii judíokana oo'ulaka na fariseokana, nnojotsü eein eekai sünoujain nünain. Je müleka sünoujüle nünain tü wattakat saalii wayuu, nnojotsü jamajatüin wamüin. Matüjaainsalii naya saa'u tü nuluwataakat anain Moisés —namakalaka. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("JN7_50","073_7_50","JHN","7","50","50","Wanaa sümaa naashajaajiraain na laülaashiikana, nüsouktakalaka joo waneeshia fariseo chi kanüliakai Nicodemo, chi antakai paala nünainmüin Jesús: ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("JN7_51","073_7_51","JHN","7","51","51","—Saashin tü nuluwataakat anain waya Moisés, nnojotsü anain müleka we'itaale wane wayuu süpüla süsalainjachin naainjala süpülapünaa saapünüin nünüiki naa'ujiraa —nümakalaka Nicodemo namüin na nüpüshikana. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("JN7_52","073_7_52","JHN","7","52","52","Nasouktakalaka nümüin: —¿Galileaje'ewaija'a joolu'u pia? Müleka paashaje'erüle tü nüchikimaajatkat Maleiwa, piyaawateerü aa'u sünain nnojolin Galileaje'ewalinjachin wane nünüikimaajachi Maleiwa —namakalaka nümüin. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("JN7_53","073_7_53","JHN","7","53","53","Süchikijee tia, no'unakalaka napüshua nepialu'umüin. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("JN8_1","073_8_1","JHN","8","1","1","O'unüshi Jesús saa'umüin wane wutai kanüliasü Olivos sü'ütpa'asü Jerusalén. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("JN8_2","073_8_2","JHN","8","2","2","Je shiasa mapa watta'a maalü waneemüin ka'ikat, ale'ejaashi nia Jerusalénmüin sulu'umüin süpaatiase tü a'waajüleekat Maleiwa. Nüikkalaakalaka süpüla nikirajüinjatüin tü wayuukolüirua eekai süntüin nünainmüin. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("JN8_3","073_8_3","JHN","8","3","3","Otta na karalouktamaajanakana je na fariseokana, nantitkalaka joo wane jierü nünainmüin Jesús. Nata'ülüin shia süka süma'üjaain nümaa wane wayuu nnojoikai su'wayuusein. Nantirüin shia su'upala wayuu süpüshua ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("JN8_4","073_8_4","JHN","8","4","4","sümaa namüin nümüin Jesús: —Ekirajüikalee, antüna aa'ulu jietkat tüü sünain ama'üjawaa nümaa wane wayuu nnojoikai su'wayuusein. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("JN8_5","073_8_5","JHN","8","5","5","Je saashin tü nüshajakat Moisés, ouktüinjatü süka a'ina'aluushin süka ipa wayuu eekai saa'inrüin makat aka tüü. ¿Jamüinja'a eera pünüiki soo'opünaa tüü? —namakalaka. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("JN8_6","073_8_6","JHN","8","6","6","Müsü nanüiki nümüin shii'iree niweetirüin wane pütchi kasalajanainjatkat nümüin natüma. Otta Jesús, ejepülaashi sünain ashajaa süka najapü sünain tü mmakat. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("JN8_7","073_8_7","JHN","8","7","7","Je saa'u masütaajuin naya sünain asakiraa nia, nüsha'walaakalaka sünain nümüin wane pütchi namüin: —Chi eekai maainjalain yaa ja'aka, anashi niale palajachin sünain a'itaa —nümakalaka namüin. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("JN8_8","073_8_8","JHN","8","8","8","Nejepülaakalaka Jesús nüchikua sünain ashajaa süka najapü sünain tü mmakat. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("JN8_9","073_8_9","JHN","8","9","9","Sütüma tü nümakat Jesús, o'unayaa müshii naya wane'ewai nakua sünain nayain o'unüin palajanale'eya na alatüinakana ouyase. Je no'unapa napüshua, nia'ala ne'e apütüüka Jesús sümaa tü jietkat yaa sha'watüin nü'ütpa'a. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("JN8_10","073_8_10","JHN","8","10","10","Asha'walaa müshia Jesús sünain nümüin sümüin: —¿Jalakuaishii joolu'u na wayuu aapüinjanaka pikii? —nümakalaka sümüin. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("JN8_11","073_8_11","JHN","8","11","11","—Ekirajüikalee, nnojotsü jaralüin —sümakalaka. —Akaajaa tayakai, nnojolüinjatü pia taapüin ekii. Anakaja pu'unüle. Otta joolu'u, puu'ulaa pümata suulia kaainjalaa —nümakalaka Jesús sümüin. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("JN8_12","073_8_12","JHN","8","12","12","Süchikijee tia, naashajaakalaka Jesús nüchikua sümüin tü wayuukolüirua sünain maa sümüin: —Müshiree aka taya saa'in wane anakia, süka shiyaawatüinjatüin saa'u tü shiimüinkat wayuu tatüma. Chi eekai tamaweein, ee'iranajaweerü naa'in tatüma müleka ni'itaale naa'in sünain anoujaa tü shiimüin tekirajakat anain nia. Je müichia nia nnojolin waraittüin sümaa piyuushi otta maa'awaa suulia tü shiimüinkat —nümakalaka Jesús namüin. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("JN8_13","073_8_13","JHN","8","13","13","Narütkaataalakalaka joo na fariseokana nachikua nünainmüin Jesús süpüla namajaainjanain nümüin: —Saa'u piain ne'e aküjiraain püchiki, maawainsat tü pümakat wamüin —namakalaka. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("JN8_14","073_8_14","JHN","8","14","14","Nüsouktakalaka Jesús namüin na fariseokana: —Mayaainje taküjiraain tachiki, pansaasü tü tamakat, süka tatüjaain saa'u sümaa jalaje'ewalin taya otta jalamüinjachin taya. Alu'ujasa jiakana, nnojotsü jütüjaain aa'u sümaa jalaje'ewalin taya je sümaa jalamüinjachin taya. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("JN8_15","073_8_15","JHN","8","15","15","Jiyoujüin taya süka ne'e tü jülüjakat saa'in wayuu. Otta tayakai, nnojoishi antüshin süpüla kasalajanain tatüma sümüin saainjala wayuu. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("JN8_16","073_8_16","JHN","8","16","16","Otta müleka süsarale shia saainjala tatüma, lotüsü ma'i tü tamakat, süka nnojolin tamüiwain taya. Eeshi chi Tashikai tamaa, chi kajünalakai taya. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("JN8_17","073_8_17","JHN","8","17","17","Saashin tü nüshajakat Moisés jüpüla, müleka wanaawale naküjala piamashii wayuu soo'opünaa nukuaippa wane wayuu, pansaasü tia. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("JN8_18","073_8_18","JHN","8","18","18","Akaajaa müleka taküjiraale tachiki, pansaasü shia süka wanaawain sümaa tü nüküjakat tachiki chi Tashikai, chi kajünalakai taya. Je sükajee tia, anakaja müleka kapürale jaa'in shia —nümakalaka Jesús namüin. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("JN8_19","073_8_19","JHN","8","19","19","Nasakirataalakalaka Jesús na fariseokana: —¿Jalaka'a joo chi püshikai paashin? Nüsouktakalaka namüin: —Nnojoishi ji'raajüin taya, je nnojoishi ji'raajüin chi Tashika'iya. Müleka shiimüinreje ji'raajüin taya, ji'raajüinje wanaa tamaa chi Tashikai —nümakalaka namüin. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("JN8_20","073_8_20","JHN","8","20","20","Nümüsü tüü wanaa sümaa nikirajüin yaa sulu'u tü a'waajüleekat sü'ütpa'a eere shi'itaanüin tü neerü asülajünakat. Mayaainje eejanain sa'aka tü aapajüsükalüirua nünüiki wane ka'ürülakana nia, nnojoishi ata'ünnüin natüma süka nnojoyülüin keraain nükalia. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("JN8_21","073_8_21","JHN","8","21","21","Süchikijee tia, aashajaashi Jesús nüchikua sümüin tü wayuukolüirua yaa sulu'u tü a'waajüleekat Maleiwa sünain nümüin mayaa: —O'uneechi taya juulia mapeena. Ja'itakaje jüchajaawalainje tachiki, nnojoleerü juuntüin o'unaa chaa eemüinjachire taya. Oukteena jia sümaa jaainjala —nümakalaka Jesús namüin. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("JN8_22","073_8_22","JHN","8","22","22","Otta na laülaayuu judíokana, naashajaajiraakalaka sünain maa: —¿Jamalu'ut tü nümakat: “Nnojoleerü juuntüin o'unaa chaa eemüinjachire taya”? O'uniraashijaittaale eera naa'in —namakalaka. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("JN8_23","073_8_23","JHN","8","23","23","Ayatshi Jesús sünain yootüin namaa na wayuukana sünain nümüin mayaa: —Jiakana, yaaje'ewalii mmolu'u sa'aka wayuu. Otta tayakai, chaje'ewai iipünaajee. Nnojoishi taya yaaje'ewalin sa'aka wayuu. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("JN8_24","073_8_24","JHN","8","24","24","Taküjaitpa jümüin sünain oukteenain jia sümaa jaainjala. Müleka nnojorüle kapülain jaa'in tü tamakat sünain tayain tayakai chi taküjakai achiki, shiimain sünain oukteenain jia sümaa jaainjala —nümakalaka Jesús namüin. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("JN8_25","073_8_25","JHN","8","25","25","—¿Jaraikai piawai? —namakalaka nümüin. Nüsouktakalaka Jesús: —Taküjatüjülia tantaiwa'aya ja'akamüin sünain jaralin taya. Je tamüshii jia jüchikua: Taya tayakai chi taküjakai achiki. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("JN8_26","073_8_26","JHN","8","26","26","Isasü wainma tü kasa tamüinjatkat jümüin sünain tayoujüin jia saaliijee jiyouktüin tanüiki. Otta tü taküjakat jümüin jiakana sainküin mmakat, shia ne'e tü nüküjalakat tamüin chi kajünalakai taya, süka pansaain waneepia tü nümakat tamüin —nümakalaka namüin. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("JN8_27","073_8_27","JHN","8","27","27","Sükajee nnojolüin nayaawatüin saa'u sünain niain nüküjüin achiki chi Nüshikai namüin, ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("JN8_28","073_8_28","JHN","8","28","28","nümakalaka Jesús namüin: —Je so'uweena tü ka'i jükachereechikat o'u taya iipünaa, tayakai chi Shipayakai Wayuu, jütüjaweechi aa'u taya sünain tayain tayakai chi taküjapü'ükai achiki je sümaa nnojolüin talaülaajain tamüiwa sünain aa'inraa tü kasa anasü taa'inrakat. Tü tamakat jümüin, shia tü pütchi naapajalakat tamüin chi Tashikai. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("JN8_29","073_8_29","JHN","8","29","29","Otta chi Tashikai, chi kajünalakai taya, tamaashi waneepia. Nnojoishi nuu'ulaain taya tamüiwa, süka taa'inrüin weinshi tü kasa talatakat atüma naa'in —nümakalaka Jesús namüin. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("JN8_30","073_8_30","JHN","8","30","30","Je wainma tü wayuu aapajüsükalüirua nünüiki Jesús, kapülasü naa'in tü nüküjakat namüin sümaa nanoujain nünain. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("JN8_31","073_8_31","JHN","8","31","31","Nümakalaka Jesús namüin: —Müleka joonoole sümaa tanüiki waneepia, shiimüinshaana jiain tekirajüin. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("JN8_32","073_8_32","JHN","8","32","32","Je jiyaawateerü aa'u tü shiimainkat süpüla jujuittüinjanain sütüma suulia achepchiaa —nümakalaka namüin. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("JN8_33","073_8_33","JHN","8","33","33","Otta na laülaayuu judíokana, nasouktakalaka nümüin Jesús sünain maa: —Wayakana, nuu'uliwo'u Abraham. Nnojoliishii waya süchepchiaajüin wayuu. ¿Jamalu'uja'a joo türa “jiyu'laaiwa suulia achepchiee” pümakat wamüin? ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("JN8_34","073_8_34","JHN","8","34","34","Nümakalaka Jesús namüin: —Shiimüin tü tamakat jümüin: Chi wayuu eekai kaainjalain, süchepchiashi kaainjalaa. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("JN8_35","073_8_35","JHN","8","35","35","Soto jaa'in tüü: Wane wayuu achepchiee, nnojoishi kasain nünain chi kachepchiakai. Alu'ujasa wane nüchon, nia kasaka nünain waneepia. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("JN8_36","073_8_36","JHN","8","36","36","Müleka nujuittirüle jia chi Nüchonkai Maleiwa, shiimüin sünain taashiinapain jia. Nnojoliinapa jia müinya aka wane achepchiee. Müinapa aka wane achonlu. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("JN8_37","073_8_37","JHN","8","37","37","Tatüjaa aa'una jia sümaa nuu'uliwo'uin Abraham. Otta saa'u nnojolüin kapülain jaa'in tanüiki, ju'utee aa'inchi taya. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("JN8_38","073_8_38","JHN","8","38","38","Taküja achikit jümüin tü nii'iyatakat chi Tashikai tamüin. Otta tü jaa'inrakat, shia tü nüküjakat achiki jümüin chi jüshikai —nümakalaka Jesús namüin na laülaayuu judíokana. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("JN8_39","073_8_39","JHN","8","39","39","—Chi washikai, nia Abraham, chi koo'uliwo'ukai waya —namakalaka nümüin. Nüsouktakalaka Jesús namüin: —Müleka shiimüinreje nüchooin jia Abraham, jaa'inrüinje tü kasa anasü naa'inrapü'ükat. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("JN8_40","073_8_40","JHN","8","40","40","Akaajasa jia, ju'utee aa'inchi taya mayaainje taküjüin jümüin tü shiimain aküjünakat tamüin nütüma Maleiwa. Nnojotsü naa'inrüin Abraham kasa eekai müin aka tia, tü jaa'inrakat jiakana maa'ulu yaa. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("JN8_41","073_8_41","JHN","8","41","41","Shia jüshataka ne'e tü kasa naa'inrakat chi jüshikai jüpüleerua —nümakalaka namüin. —Nnojoishii waya müin aka saa'in tepichi ajunalaa. We'raajüin chi Washikai, nia chi Maleiwakai nümüiwa —namakalaka nümüin. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("JN8_42","073_8_42","JHN","8","42","42","Nümakalaka Jesús namüin na laülaayuu judíokana: —Müleka shiimüinreje niain jüshin Maleiwa, aishije taya jüpüla süka chaje'ewalin taya nüma'anajee Maleiwa. Nia'aya kajünalaka taya, nnojoishi antüshin ne'e taya ja'akamüin süka taa'in tamüiwa. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("JN8_43","073_8_43","JHN","8","43","43","Nnojotsü jiyaawatüin aa'u tü taküjakat achiki jümüin, süka nnojolüin kapülain jaa'in tanüiki. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("JN8_44","073_8_44","JHN","8","44","44","Shia jaa'inreeka ma'i tü kasa mojusü nüchekakat jüpüleerua chi sülaülakai yolujaa, süka niain shiimüin jüshin. Nia o'ttatüjüikaja'a sünain uwomuyuwaa sümaiwa paala je ayatayüija'a nia maa'ulu yaa sünain. Nia kanainjeejachika'aya tü alawaakat. Niyouktüin tü shiimüinkat, shia jülüjaka naa'in tü alawaakat waneepia. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("JN8_45","073_8_45","JHN","8","45","45","Akaajaa jiakana, nnojotsü joonooin amaa tü tamakat jümüin süka shiain tü shiimüinkat. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("JN8_46","073_8_46","JHN","8","46","46","Nnojotsü süpüla “wayuu kaainjarai pia” jümüinjatüin tamüin. Taküjain waneepia tü shiimüinkat jümüin, ¿jamüsü nnojotka'a kapülain jaa'in shia? ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("JN8_47","073_8_47","JHN","8","47","47","Na eekai nüpüshin Maleiwa, kapülasü naa'in nünüiki. Otta jiakana, nnojotka'a kapülain jaa'in nünüiki sükajeejatü nnojoliin nüpüshin jia —nümakalaka Jesús namüin. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("JN8_48","073_8_48","JHN","8","48","48","Nasouktakalaka na laülaayuu judíokana sünain mojulu'ulüin nanüiki nümüin Jesús: —Lotüsü tü wamakat püchiki sünain “Samariaje'ewai pia je kale'eru'ushi pia yolujaa” wamüin pümüin. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("JN8_49","073_8_49","JHN","8","49","49","Nümakalaka Jesús namüin: —Nnojoishi taya kale'eru'ushin yolujaa. Nia kojutka ne'e tatüma Tashi. Otta tayakai jütüma, mojutsai. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("JN8_50","073_8_50","JHN","8","50","50","Nnojoishi tayain kee'ireein aa'in kojutuu sütüma wayuu. Nia chi Tashikai Maleiwa kee'ireeka aa'in kojutüinjachin taya atümaa, süka niain kaneekajalain taya süpüla. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("JN8_51","073_8_51","JHN","8","51","51","Shiimainkalaka ma'i tü tamakat jümüin joolu'u: Chi wayuu eekai noonooin sümaa tanüiki, nnojoleechi e'rüin ouktaa —nümakalaka. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("JN8_52","073_8_52","JHN","8","52","52","Nasouktakalaka na laülaayuu judíokana nümüin: —Pi'ra müsüje'e, shia wamakaja'a pümüin sünain shiimüin kale'eru'uin pia yolujaa. Abraham, ouktüshi oo'ulaka napüshua na nünüikimaajanakana Maleiwa. ¿Jamakuaippalaja'a joo pünüiki “Chi wayuu eekai noonooin sümaa tanüiki, nnojoleechi e'rüin ouktaa” pümakalaka wamüin? ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("JN8_53","073_8_53","JHN","8","53","53","Abraham, ouktüshi oo'ulaka napüshua na nünüikimaajanakana Maleiwa. ¿Piataale ma'i alana'aleein sünain miyo'uwaa noulia? ¿Jaraikai pia saa'in pümüin? —namakalaka nümüin Jesús. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("JN8_54","073_8_54","JHN","8","54","54","Nüsouktakalaka Jesús namüin: —Müleka “wayuu anamia taya” tamüle ne'e, matüjaaja'a aa'ulu müleka shiimüinre je müleka alawaalein. Nia a'waajaka taya chi Tashikai, chi Jümaleiwasekai jaajüin, ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("JN8_55","073_8_55","JHN","8","55","55","chi ju'waataakai alu'u sümaa nnojolin ji'raajüin nia. Alu'usa tayakai, te'raajüin. Müleka “nnojoishi te'raajüin” tamüle, meechi aka taya jiakana aküjakana alawaa. Shiimüin sünain te'raajüin nia je toonooin waneepia sümaa nünüiki. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("JN8_56","073_8_56","JHN","8","56","56","Otta müshia chi jutuushikai Abraham, talatüshinka ma'i süka nütüjaain saa'u sünain tantajachin so'uweena wane ka'i. Talatüsü ma'i naa'in süka nütüjaain saa'u tü kasa anasü taa'inrajatkat tantapa sa'akamüin wayuu —nümakalaka Jesús namüin. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("JN8_57","073_8_57","JHN","8","57","57","Namakalaka na laülaayuu judíokana nümüin Jesús: —¿Jamakuaippai süpüla pi'rüinjachin Abraham mataashikai kakaliaichikai nia ouktüin? Otta piakai, eeyaa ne'e püsa'wajüirüin ja'ralin shikii juya puuyase. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("JN8_58","073_8_58","JHN","8","58","58","Nüsouktakalaka Jesús namüin: —Shiimüin tü tamakat jümüin: Eetüjü'iya taya nnojoliwa'aya jemelin Abraham —nümakalaka namüin süka nütüjaain saa'u sünain niain Maleiwain. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("JN8_59","073_8_59","JHN","8","59","59","Nayasa nayakana, naapaakalaka ipa süpüla na'ina'alüinjachin nia saalii tü nümakat namüin sünain niain Maleiwain naajüin. Otta Jesús, nujuittaakalaka najuuna sulu'ujee tü a'waajüleekat Maleiwa. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("JN9_1","073_9_1","JHN","9","1","1","Süchikijee nujuittüin Jesús sulu'ujee tü a'waajüleekat Maleiwa, awaralijaashi nia namaa na nikirajüinkana. Ni'rakalaka wane wayuu mo'usai, jemeishitüjü'iya sümaa mo'uin. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("JN9_2","073_9_2","JHN","9","2","2","Nasakirakalaka na nikirajüinkana: —Ekirajüikalee, ¿jamüshi jemeika'a nia sümaa mo'uin? ¿Saaliijeejachi naainjala, nayataapa kaainjalo'uin na kachoinkana? —namakalaka. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("JN9_3","073_9_3","JHN","9","3","3","Nüsouktakalaka Jesús namüin: —Nnojoishi saaliijeejachin naainjala je saaliijeejachin naainjala na kachoinkana. Shia ne'e süpüla shi'rüinjatüin wayuu wainma tü kasa anasü naa'inreekat Maleiwa nüka. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("JN9_4","073_9_4","JHN","9","4","4","Je süma'inru'u katüin wo'u, anakaja müleka wa'yataale nümüin chi Maleiwakai kajünalakai taya. Ouktapa waya, ¿jamataaleena süpüla wa'yataainjanain nümüin? ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("JN9_5","073_9_5","JHN","9","5","5","Sükajee tüü, süma'inru'u yaain taya sa'aka wayuu, müshi aka taya saa'in wane anakia, süka shiyaawatüinjatüin tatüma wayuu saa'u tü shiimüinkat —nümakalaka namüin. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("JN9_6","073_9_6","JHN","9","6","6","Kettaapa nünüiki Jesús namüin na nikirajüinkana, nejetakalaka mmolu'u süpüla naainjain wane pootshi. Nushulerakalaka shia saa'u no'u chi mo'usaikai sümaa nümüin nümüin: ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("JN9_7","073_9_7","JHN","9","7","7","—Pu'una eemüin tü anua o'oojüleekat Siloékat sünülia pu'lojooiwa tü po'ukot chamüin —müshi nümüin. Je chi mo'usaikai, nu'unakalaka chamüin cha'aya süpüla nu'lojooinjatüin tü no'ukot. Nüle'ejakalaka nipialu'umüin sümaa ko'uin nia. (Otta tü pütchi “Siloé” makat, “Ajütüüshi” malu'ut.) ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("JN9_8","073_9_8","JHN","9","8","8","Je shiasa sümakalaka tü wayuukolüirua eekai kepiain nü'ütpünaa je eekai shi'rapü'üin nia sünain ajulijaa: —Atak, ¿nnojoishi niain chi mo'usai joyotopü'ükai sünain ajulijaa sulu'u wopu chira? ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("JN9_9","073_9_9","JHN","9","9","9","—Aanee, nia'aya chira —mataalasü waneeirua. Otta waneeirua: —Nnojoittaashi niain, mataashi aka naa'in ne'e —müshii. Otta chi mo'upü'ükai: —Tayaichija'aya chi ajulijapü'ükai, chi ji'rapü'ükai paalainka —müshi nia namüin. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("JN9_10","073_9_10","JHN","9","10","10","Nasakirakalaka nia na wayuukana: —¿Jamüsü pukuaippa süpüla ko'uinjachin pia? ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("JN9_11","073_9_11","JHN","9","11","11","Nüsouktakalaka namüin: —Chi wayuu Jesúskai anülia, naainjüin wane pootshi je nushuletkalaka shia saa'u tü to'ukot. Nüjütakalaka taya eemüin tü anua kanüliakat Siloé süpüla to'lojüinjatüin tü to'ukot cha'aya. O'una müshia taya sütüma nünüiki. Je süchikijee to'lojüin to'u, e'ralaa müshi taya —nümakalaka namüin na wayuukana. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("JN9_12","073_9_12","JHN","9","12","12","Nasakirakalaka nia: —¿Jalaka'a joo chi wayuukai? —¿Müinja? Nnojoishi tatüjaain aa'u —nümakalaka namüin. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("JN9_13","073_9_13","JHN","9","13","13","Nümaanakalaka chi mo'upü'ükai natüma na wayuukana nanainmüin na fariseokana eejanale naya jutkatüin sulu'u tü ekirajüleekat na judíokana. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("JN9_14","073_9_14","JHN","9","14","14","Süka sükalio'ujatüin eemerawaa naainjüin Jesús tü pootshi anainjachikat atüma chi mo'usaikai, ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("JN9_15","073_9_15","JHN","9","15","15","nüsakiijünakalaka chi wayuukai natüma na fariseokana sünain jamakuaippalin nia ko'uka'a. Nüsouktakalaka chi wayuukai namüin: —Nushulejaain wane pootshi saa'u tü to'ukot je nüjütüin taya süpüla to'lojooinjachin tü to'ukot. Ko'u müshia taya süchikijee tia —nümataalakalaka namüin na fariseokana. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("JN9_16","073_9_16","JHN","9","16","16","Namakalaka joo waneeirua fariseo: —Watüjaaichipa aa'u chia wayuukai sünain nnojolin nüma'anajeejachin Maleiwa, süka nnojolüin noonooin sümaa tü nuluwataakat anain Moisés süpüla nnojoliin wa'yataain sükalio'u eemerawaa. A'yataashi nia su'unnaa tia sünain niiyajüin chi wayuukai —müshii naya. Je nanüiki waneeirua na fariseokana: —Nnojotsü nuuntüin naa'inrüin wane kaainjarai tü kasa anasü nütüjakat apüleerua Maleiwa nümüiwa —müshii naya. Süka nnojolüin paa'inwajiraain naya, ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("JN9_17","073_9_17","JHN","9","17","17","nasakirakalaka chi mo'upü'ükai nüchikua'aya: —Piakai ko'ushikai nütüma, ¿jarai naa'in pümüin? —namakalaka nümüin. Nüsouktakalaka chi wayuukai namüin: —Wane nünüikimaajachi Maleiwa naa'in tamüin —nümakalaka namüin. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("JN9_18","073_9_18","JHN","9","18","18","Nnojotkalaka nanoujain na laülaayuu judíokana sünain mo'upü'üin chi wayuukai. Neenajitkalaka na kachoinshiikana nia süpüla nasakinnüinjanain nünain. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("JN9_19","073_9_19","JHN","9","19","19","—¿Jüchon chii? ¿Jemeishijasa'aya sümaa mo'uin? ¿Jamataalaka'a joo nia ko'uka'a joolu'u? —müshii namüin. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("JN9_20","073_9_20","JHN","9","20","20","—Aa, wacho'onya, shiimüin sünain jemeishin nia sümaa mo'uin. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("JN9_21","073_9_21","JHN","9","21","21","Shia nnojotka watüjaain aa'u jamakuaippalin ko'uka'a nia joolu'u otta jaralin anain atüma. Naaja nünüiki, niale jüsakirüin. Nüküjeerü süchiki jümüin, jo'uule joo nia —namakalaka namüin na fariseokana. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("JN9_22","073_9_22","JHN","9","22","22","Müsü nanüiki sütüma mmolüin naya seema tü namakat paala na laülaayuu judíokana, tü makat: “Chi eekai kapülain naa'in nünüiki Jesús sünain niain Cristoin chi Nüneekajalakai Maleiwa, müichia mekerolüin nüchikua sulu'umüin tü ekirajüleekat”. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("JN9_23","073_9_23","JHN","9","23","23","Je “nüküjeerü süchiki jümüin, jo'uule joo nia”, namaka'a na kachoinshiikana chi mo'upü'ükai, sükajana mmolüin neema na laülaayuukana. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("JN9_24","073_9_24","JHN","9","24","24","Je na fariseokana, neenajakalaka nüchikua chi mo'upü'ükai sünain namüin nümüin: —Watüjaa aa'uchi chi eiyajakai pia sünain wayuuin kaainjarai nia. Anakaja püküjüle wamüin joolu'u tü shiimüinkat noo'opünaa nu'upala Maleiwa —namakalaka nümüin. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("JN9_25","073_9_25","JHN","9","25","25","Nümakalaka namüin: —Nnojoishi tatüjaain aa'u müleka kaainjaraire nia. Shia'ala ne'e tatüjaaka aa'u, mo'upü'üin taya tamaiwa, otta müsia joolu'u, ko'uichipa taya —nümataalakalaka. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("JN9_26","073_9_26","JHN","9","26","26","Nasakirakalaka nia nüchikua: —¿Jamüsü pukuaippa nütüma? ¿Kasa niiyajaka aka tü po'ukot? —namakalaka nümüin. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("JN9_27","073_9_27","JHN","9","27","27","—Taküjüitpa'asa jümüin, otta nnojotsü kachipünaain jaa'in tanüiki. ¿Jamataalaka'a joo jaapajeeka'a shia süchikua? ¿Ekirajüneeshii jia nütüma? —nümakalaka namüin. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("JN9_28","073_9_28","JHN","9","28","28","Na'ülüjakalaka na fariseokana nümüin chi wayuukai sünain mojulu'ulüin nanüiki nümüin: —Piayaainje ne'e shikirajüin wayuwa'atakat tia. Eitüshi'ireein joo waya nikirajanain Moisés. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("JN9_29","073_9_29","JHN","9","29","29","Watüjaa aa'ut sünain niain Moisés naashajaapü'üin amaa Maleiwa. Akaajasa chia, ¿jara atüjaaka saa'u jalaje'ewalin? —namakalaka nümüin. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("JN9_30","073_9_30","JHN","9","30","30","Nümakalaka chi mo'upü'ükai namüin na laülaayuu judíokana: —Atak, nia anaka atüma taya su'upala wayuu süpüshua. ¿Jamüsü nnojotka'a jütüjaain aa'u jalaje'ewalin wayuu eekai müin aka chia? ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("JN9_31","073_9_31","JHN","9","31","31","Jütüjaa aa'uchi chi Maleiwakai sünain nnojolüin kapülain naa'in sünüiki wayuu eekai kaainjaralüin, alu'ujasa chi eekai keisalain sümüin nukuaippa nu'upala sünain noonooin sümaa nünüiki. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("JN9_32","073_9_32","JHN","9","32","32","Nnojotsü waapüirüin achiki wane wayuu eekai sütüjüin süpüleerua ko'uin wayuu sütüma, eekai jemein sümaa mo'uin maa aka takuaippa. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("JN9_33","073_9_33","JHN","9","33","33","Müleka nnojoireje aluwataaushin nütüma Maleiwa, nnojotsüje nuuntüin naa'inrüin kasa eekai müin aka tüü —nümakalaka namüin. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("JN9_34","073_9_34","JHN","9","34","34","Namakalaka nayakana nümüin: —Pia jemeikai sümaa kaainjalain, e'rüiyaakai aa'in wayumüin, ekirajeekai waya, pu'una yaajee —namakalaka nümüin sünain najünajaain sulu'ujee tü ekirajüleekat. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("JN9_35","073_9_35","JHN","9","35","35","Otta müshia Jesús naapapa nüchiki chi mo'upü'ükai sümaa nüjünajaanüin sulu'ujee tü ekirajüleekat na judíokana, nüchajaakalaka nüchiki. Shiasa nüntapa nünain, nüsakirakalaka nia: —¿Anoujashi pia nünain chi Shipayakai Wayuu? —müshi nümüin. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("JN9_36","073_9_36","JHN","9","36","36","—Ekirajüikalee, ¿jarai nian? Püküja tamüin nüchiki tanoujaiwa nünain —nümakalaka chi mo'upü'ükai nümüin Jesús. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("JN9_37","073_9_37","JHN","9","37","37","—Nia chi pi'rakai joolu'u, chi yootokai pümaa —nümakalaka Jesús nümüin. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("JN9_38","073_9_38","JHN","9","38","38","—Senyotkalee, anoujashi taya pünain joolu'u —nümakalaka sünain nu'waajüin Jesús. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("JN9_39","073_9_39","JHN","9","39","39","Nümakalaka Jesús nümüin: —Antüshi taya yaa mmolu'umüin sa'akamüin wayuu süpüla tee'iyatüinjatüin sümüin sünain kaainjaralüin süpüshua. Chi eekai kapülain naa'in tanüiki, niyaawateerü aa'u tü shiimüinkat, maa aka joo piakai ko'uichipain. Otta chi eekai niyouktüin tanüiki, maa aka naa'in nala fariseokana, müichia mayaawatüin saa'u tü shiimüinkat. Meena aka mo'ukai —nümakalaka Jesús. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("JN9_40","073_9_40","JHN","9","40","40","Eejanakalaka waneeirua fariseo yaa peje sünain eejachire yootüin. Naapajakalaka tü nümakat. Namataalakalaka nümüin Jesús: —¿Mo'usaliijasa'a joo waya paa'inru'u? ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("JN9_41","073_9_41","JHN","9","41","41","Nüsouktakalaka Jesús namüin: —Sükajee jiyouktüin tanüiki sünain ju'waataain sulu'u jütüjaain saa'u jaashin tü shiimüinkat, kasalajaneerü jümüin jaainjala. Otta chi wayuu eekai kapülain naa'in tü tekirajakat anain, maa aka chi mo'upü'ükai, nnojoleerü kasalajanain nümüin naainjala —nümakalaka namüin. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("JN10_1","073_10_1","JHN","10","1","1","Ayatshia aashajaain Jesús namüin na laülaayuu judíokana sünain nümüin namüin: “Shiimüin tü tamakat jümüin: Chi wayuu oototkai shiinalu'upünaa sükulaatse anneerü, nnojoikai ekerolüin so'ulu'upünaa, ka'ruwarai. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("JN10_2","073_10_2","JHN","10","2","2","Alu'ujasa'aya chi eekai nikerolüin so'ulu'upünaa, nia'aya chi shiimainkai anneetpü'üin. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("JN10_3","073_10_3","JHN","10","3","3","Ajutannüsü so'u tü kulaatkat nüpüleerua. Je tü na'anneetsekat, shi'raajüin nünüiki neenajapa süka sünülia süpüla nike'erüin nüpüleerua. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("JN10_4","073_10_4","JHN","10","4","4","Je nike'etpa shia, o'unüsü süpüshua nümaa eepünaale shia nütüma süka shi'raajüin nünüiki. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("JN10_5","073_10_5","JHN","10","5","5","Alu'ujasa sümüin wayuu eekai naatajatüin, nnojoleerü o'unüin sümaa süka nnojolüin shi'raajüin sünüiki, a'walakajaweerü süpüleerua”, nümataalakalaka Jesús namüin. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("JN10_6","073_10_6","JHN","10","6","6","Aashajaashi joo Jesús süka sukuaippa tü kasa e'nnaajünakat sainküin mma süpüla nii'iyatüinjatüin namüin na laülaayuu judíokana sünain nnojoliin naya müin aka naa'in niakai sünain ekirajaa tü shiimüinkat sümüin wayuu. Otta nnojotkalaka nayaawatüin saa'u jamalu'ulüin tü nüchikikat chi anneetpü'ükai nüküjaitpakat namüin. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("JN10_7","073_10_7","JHN","10","7","7","Nümakalaka Jesús namüin nüchikua süka nnojolüin nayaawatüin saa'u na laülaayuu judíokana tü nikirajeekat anain: “Shiimain tü tamakat jümüin: Tayakai, müshi aka saa'in wane so'u sükulaatse anneerü. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("JN10_8","073_10_8","JHN","10","8","8","Tü wayuu antakalüirua tapülapünaa, na aküjakana alawaa, müshii aka saa'in ka'ruwaralii napüshua. Je tü anneetkalüirua, nnojotsü shiyaawatüin aa'u nanüiki. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("JN10_9","073_10_9","JHN","10","9","9","Tayakai, müshi aka saa'in so'u sükulaatse anneerü süka shikerolüin wayuu tanainjee nüma'anamüin Maleiwa. Je chi eekai nünoujain tanain, aapüneerü nümüin nütüma Maleiwa süpüshua tü che'ojaakat nümüin. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("JN10_10","073_10_10","JHN","10","10","10","Chi ka'ruwaraikai, antüshi ne'e süpüla a'luwajaa anneerü je o'una'alaa saa'in tü mürütkalüirua. Akaajasa tayakai, antüshi taya süpüla shii'iranajaainjatüin saa'in wayuu tatüma süpüla eeinjatüin waneepia nümaa Maleiwa”, nümataalakalaka Jesús namüin. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("JN10_11","073_10_11","JHN","10","11","11","Aashajaashi Jesús nüchikua namüin: “Tayakai, müshi aka naa'in wane anneetpü'ü eekai anamiain ma'i, chi nnojoikai mmolüin seema ouktaa saa'ujee aa'inmajaa na'anneetse. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("JN10_12","073_10_12","JHN","10","12","12","Akaajasa chi aa'inmajiruushikai ne'e saa'u neerü, nnojoishi müin aka naa'in chi ka'anneetseshikai. Müleka süntüle wane unaalü sünainmüin, nüpünaajeerü tü anneetkalüirua. A'walakajaa meeria sainküin mmakat, shika sümeeria tü unaatkat. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("JN10_13","073_10_13","JHN","10","13","13","Nüpütapünaain tü anneetkalüirua süka maalin shia nüpüla saa'u nnojolüin nümü'ünüin, a'yataashin ne'e nia saa'u neerü. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("JN10_14","073_10_14","JHN","10","14","14","“Saa'u müin aka taya naa'in wane anneetpü'ü eekai anamiain ma'i, te'raajüin tü ta'anneetsekalüirua je ne'raajüin taya, ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("JN10_15","073_10_15","JHN","10","15","15","maa aka ni'raajüin taya chi Tashikai je te'raajüin nia'aya. Je yapashi taya süpüla aapajirawaa tekii süpüla ouktaa saa'u tü ta'anneetsekalüirua. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("JN10_16","073_10_16","JHN","10","16","16","Eeshi'iya wane anneerüiruaya'a waneejannuu. Tantireena naya'aya tanainmüin süpüla noonooinjanain sümaa tanüiki. Kotteeshii tatüma na ta'anneetsekana napüshua süpüla naa'inmajünüinjanain tatüma tamüiwa, tayakai chi napü'üyakai. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("JN10_17","073_10_17","JHN","10","17","17","“Aishi ma'i taya nüpüla chi Tashikai saa'u taapajiraainjachin tekii süpüla ouktaa saa'u tü ta'anneetsekalüirua. Je oso'iraweerü taa'in süchikijee ouktaa. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("JN10_18","073_10_18","JHN","10","18","18","Taapajiraain tekii süka taa'in tamüiwa süpüla ouktaa, nnojotsü sükajeejachin o'utünaa aa'in sütüma wayuu. Laülaa taya tamüiwa süpüla aapajirawaa tekii oo'ulaka süpüla oso'irawaa aa'in, süka shiain aluwataana anain taya nütüma chi Tashikai”, nümataalakalaka Jesús namüin. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("JN10_19","073_10_19","JHN","10","19","19","Otta müshi'iya na laülaayuu judíokana sütüma tü nümakat Jesús, a'ülüjaajiraashii naya nachikua. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("JN10_20","073_10_20","JHN","10","20","20","—Mamainnashi nia sütüma kale'eru'uwaa yolujaa. Nnojotsü anain süpüla waapajüin nünüiki —müshii wainma na laülaayuukana. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("JN10_21","073_10_21","JHN","10","21","21","Otta sünüiki waneeirua: —Wane wayuu eekai kale'eru'uin yolujaa, nnojotsü aashajaain pütchi eekai müin aka tüü. Je wane yoluja'aya, nnojotsü anain wane wayuu eekai mo'uin sütüma —müshii naya. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("JN10_22","073_10_22","JHN","10","22","22","Wanaa sümaa alin jemiai chaa Jerusalén, o'ttüsü wane mi'iraa natüma na judíokana cha'aya süpüla sotüinjatüin naa'in wanaa sümaa süikkale'ennüin süchikua paala tü a'waajüleekat Maleiwa. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("JN10_23","073_10_23","JHN","10","23","23","Warai müshi Jesús sulu'u tü a'waajüleekat Maleiwa suupünaapünaa tü luma e'itaanakat anain nünülia Salomón. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("JN10_24","073_10_24","JHN","10","24","24","Narütkaakalaka wane laülaayuu judíoirua nünainmüin süpüla noo'ulaküin naa'in. Nasakirataalakalaka nia: —¿Jamüshi pia kama'aka'a ma'i süpüla aküjaa wamüin sünain jaralin pia? Müleka shiimüinre sünain piain Cristoin chi Nüneekajalakai Maleiwa, püküjaa wamüin süka pütchi eekai ja'yashin —namakalaka nümüin Jesús. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("JN10_25","073_10_25","JHN","10","25","25","Nüsouktakalaka Jesús namüin: —Taküjüitpa'asa jümüin sünain tayain Cristoin, otta jiakana, nnojotsü kapülain jaa'in tanüiki. Tü kasa anasü taa'inrakat, tü aluwataanakat anain taya nütüma chi Tashikai, tü nütüjakat apüleerua nümüiwa, shii'iyatüin jümüin takuaippa. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("JN10_26","073_10_26","JHN","10","26","26","Masütaajuka'a jia sünain manoujain tanain, shia süka nnojoliin ta'anneetsein jia. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("JN10_27","073_10_27","JHN","10","27","27","Otta na ta'anneetsekana, te'raajüin naya je o'unüshii tamaa süka ne'raajüin tanüiki. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("JN10_28","073_10_28","JHN","10","28","28","Ee'iranajaaitpa naa'in tatüma süpüla eeinjanain naya nümaa Maleiwa waneepia. Müina nnojoliin amüloulin naya. Je nnojotsü jaralüinjatüin asütüin naya tajapulu'ujee. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("JN10_29","073_10_29","JHN","10","29","29","Saa'u naapajalain naya tamüin chi Tashikai, chi alana'aleekai sünain pülashin suulia kasakat süpüshua, nnojoruleeja'a nasütünajanain najapulu'ujee. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("JN10_30","073_10_30","JHN","10","30","30","Tü takuaippakat, a'aniraasü nümaa chi Tashikai, akaajaa tü nukuaippakat tamaa —nümakalaka Jesús namüin. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("JN10_31","073_10_31","JHN","10","31","31","Na laülaayuu judíokana, naapaakalaka ipa nachikua süpüla na'ina'alüinjachin nia. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("JN10_32","073_10_32","JHN","10","32","32","Nümakalaka joo Jesús namüin: —Tountüin taa'inrüin nütüma chi Tashikai kasa wainma eekai anashaatain ma'i ju'upala, tü nütüjakat apüleerua niakai nümüiwa. ¿Jaratka'a ju'uteein anainjee taa'in süka ipa? —nümakalaka namüin. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("JN10_33","073_10_33","JHN","10","33","33","Nasouktakalaka nümüin: —Nnojoishi wa'iteein pia süka ipa saaliijee paa'inrüin kasa eekai anain, saaliijeejatü e'rülin wayumüin pia sümaa pünüiki “Taya'aya Maleiwa” pümüin sümaa wayuuin ne'e pia —namakalaka nümüin. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("JN10_34","073_10_34","JHN","10","34","35","Nüsouktakalaka Jesús namüin: —Pansaasü tü karaloukta nüchikimaajatkat Maleiwa. Soto jaa'in tü nümakat chi Maleiwakai ashajünakat sulu'u nütüma Moisés sünain “maleiwa jia” nümüin. Saa'u “maleiwa” namünüin na wayuu kamüinjanakana tü pütchikat, ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("JN10_36","073_10_36","JHN","10","36","36","¿jamaka'a joo mojushiika'a jümüin “Nüchon taya Maleiwa” tamüin jümüin? Nnojotsü te'ralain wayumüin tia nümüin Maleiwa. Tayakai, akatannüshi nütüma Maleiwa süpüla nüjütüinjachin taya sa'akamüin wayuu. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("JN10_37","073_10_37","JHN","10","37","37","Müleka nnojorule taa'inrüin tü naa'inrakat chi Tashikai, anasüja'a sulu'u nnojorule kapülain jaa'in tanüiki. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("JN10_38","073_10_38","JHN","10","38","38","Akaajasa taa'inrüle shia, ja'itaichi jiyouktüin taya, anakaja müleka kapürale jaa'in tü taa'inrakat ju'upala süpüla jiyaawatüinjatüin saa'u sünain sa'aniraain nukuaippa chi Tashikai tamaa je sa'aniraain takuaippa nüma'aya —nümataalakalaka Jesús namüin. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("JN10_39","073_10_39","JHN","10","39","39","Nata'üleekalaka nachikua Jesús, akaisa isain nia noulia. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("JN10_40","073_10_40","JHN","10","40","40","Ale'ejaa müshia Jesús chamüin waneemüin sa'ata tü süchikat Jordán eejechire paala Juan sünain owoutisaajaa wayuu. Je saa'u makatüin Jesús cha'aya, ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("JN10_41","073_10_41","JHN","10","41","41","antapaayaa müsü wayuu wainma nünainmüin sünain sümajiraain nüchiki mayaa: —Mayaainje nnojolüin naa'inrüin Juan wane kasa anasü nütüjakat apüleerua Maleiwa nümüiwa, shiimainshaana tü nümapü'ükat noo'opünaa Jesús —namakalaka. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("JN10_42","073_10_42","JHN","10","42","42","Je cha'aya, anoujasü wainma wayuu nünain Jesús. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("JN11_1","073_11_1","JHN","11","1","1","Eejachi wane wayuu kanüliashi Lázaro, kepiashi cha'aya Betania sulu'u tü mmakat Judea sümaa nushunuumuyuu kanüliasü María oo'ulaka Marta. Ayuuikalaka nia. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("JN11_2","073_11_2","JHN","11","2","2","(Shia tü María o'yotokat “perfume” saa'u nuu'ui chi Senyotkai je süla'ajain shia süka su'wala.) ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("JN11_3","073_11_3","JHN","11","3","3","Na nüshunuukana Lázaro, najütakalaka wane wayuu nünainmüin Jesús eejachire nia wane sa'ata tü süchikat Jordán süpüla naapirüinjachin nia nüchiki Lázaro: —Senyotkalee, ayuuishi chi aishikai püpüla —nümünakalaka. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("JN11_4","073_11_4","JHN","11","4","4","Je naapapa Jesús nüchiki Lázaro, nümakalaka: —Ayuuliikat tia, nnojotsüyaaje'e ouktajachin sütüma. Süpülajatü ne'e sütüjaainjachin wayuu naa'u chi Maleiwakai sünain pülashin ma'i je süpüla sütüjaainjachin naa'u chi Nüchonkai Maleiwa sünain pülashin ma'i nia'aya —nümakalaka Jesús. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("JN11_5","073_11_5","JHN","11","5","6","Wanaa sümaa naapinnüin nüchiki Lázaro sünain ayuulin nia, makatüshi Jesús maa aka piama ka'i cha'aya wane sa'ata tü süchikat Jordán, mayaainje alin ma'i nüpüla Marta je tü shimiiruakat je müshija'a Lázaro. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("JN11_7","073_11_7","JHN","11","7","7","Shiasa süchikijee piama ka'i, nümakalaka Jesús namüin na nikirajüinkana: —Anakaja wale'ejüle wachikua'aya joolu'u Judeamüin. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("JN11_8","073_11_8","JHN","11","8","8","Namakalaka na nikirajüinkana nümüin: —Ekirajüikalee, mataashi pu'utüneekai aa'in süka ipa natüma na laülaayuu judíokana cha'aya Jerusalén. ¿Jamüinjachi püle'ejeeka'a joolu'u chamüin? —namakalaka. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("JN11_9","073_11_9","JHN","11","9","9","Süpüla nii'iyatüinjatüin Jesús namüin sünain nnojolüin keraain nükalia süpüla ouktaa, nümakalaka namüin: —Müleka waraittüle wane wayuu so'uka'i, nnojoleechi ashanaain, süka ja'yain tü wopukot sütüma nuwarala chi ka'ikai. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("JN11_10","073_11_10","JHN","11","10","10","Otta müleka waraittüle nia sa'wai, eeshi süpüla nüshanaain süka nnojolüin ja'yain tü wopukot sütüma tü piyuushikat —nümakalaka namüin. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("JN11_11","073_11_11","JHN","11","11","11","Ayatshi Jesús sünain naashajaain namaa: —Chi watünajutkai Lázaro, atunküshi nia. Chainjachika'a joo taya sünain achijiraa nia —nümakalaka namüin. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("JN11_12","073_11_12","JHN","11","12","12","Namakalaka na nikirajüinkana nümüin: —Senyotkalee, müleka nutunküle, analeerü naa'in. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("JN11_13","073_11_13","JHN","11","13","13","Tü nümakat Jesús, shia nüchiki Lázaro sünain ouktüin nia. Otta saa'in namüin na nikirajüinkana, atunkayaaja'a ne'e naa'inru'u. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("JN11_14","073_11_14","JHN","11","14","14","Lotokalaka joo nünüiki Jesús namüin: —Ouktüichipa Lázaro, ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("JN11_15","073_11_15","JHN","11","15","15","je anasü saa'in tamüin sünain nnojolin chajachin taya wanaa sümaa ouktüin nia, süka katsüinjeerüin joolu'u tü jünoulakat sütüma tü kasa anasü ji'reetkat cha'aya. Joo'uya jümaala chamüin —nümakalaka Jesús namüin. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("JN11_16","073_11_16","JHN","11","16","16","Nüsouktakalaka wane chi nikirajüinkai kanüliakai Tomás, chi Senkeyuu münakai: —Joo'uya wapüshua ouktaiwa waya wanaa nümaa chi ekirajüikai waya —nümakalaka namüin na nüpüshikana. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("JN11_17","073_11_17","JHN","11","17","17","Nu'unakalaka Jesús namaa na nikirajüinkana chamüin Judeamüin. Je nüntapa Betaniamüin, naapa achikit sünain sülatüirüin pienchi ka'i süchikijee ni'itaanüin chi ouktüshikai. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("JN11_18","073_11_18","JHN","11","18","18","Saa'u pejein Betania sünain Jerusalén, maa aka apünüin “kilómetro” eera, ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("JN11_19","073_11_19","JHN","11","19","19","antapaatasü wainma wayuu chajee shipialu'umüin Marta je María sünain alapalawaa naya. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("JN11_20","073_11_20","JHN","11","20","20","Saapaiwa'aya Marta nüchiki Jesús sünain antaa, süpanapajakalaka nia. Shiaka María, makatüin miichipa'a. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("JN11_21","073_11_21","JHN","11","21","21","Sümakalaka Marta nümüin Jesús: —Senyotkalee, müleka yaajachireje pia, nnojoishije ouktüin chi tawalakai. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("JN11_22","073_11_22","JHN","11","22","22","Otta müsia joolu'u, mayaainje ouktüichipain nia, tatüjaa aa'ulu sümaa naa'inreerüin Maleiwa süpüshua tü puchuntakat nümüin —sümakalaka nümüin. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("JN11_23","073_11_23","JHN","11","23","23","—Oso'iraweechi aa'in chi puwalakai —nümakalaka Jesús sümüin. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("JN11_24","073_11_24","JHN","11","24","24","—Aa, tatüjaa aa'uchi sümaa nüso'iraweechin aa'in sümaa wayuu süpüshua so'uweena tü ka'i saja'lajaainjatkat o'u kasa süpüshua —sümakalaka Marta nümüin. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("JN11_25","073_11_25","JHN","11","25","25","Nümakalaka Jesús sümüin: —Tayakai, taya atüjaka oso'ire'eraa saa'in wayuu süpüla eeinjatüin nümaa Maleiwa waneepia. Chi eekai nünoujain tanain, ja'itaichi ouktüin maa aka wayuu süpüshua, cheechi nia nümaa Maleiwa süpüla ka'ikat süpüshua. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("JN11_26","073_11_26","JHN","11","26","26","Ee'iranajaweerü naa'in sütüma nünoujain tanain, je nnojoleechi amüloulin. ¿Kapülasü paa'in tü tamakat pümüin? —nümakalaka Jesús sümüin Marta. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("JN11_27","073_11_27","JHN","11","27","27","—Aa, tanoujain sünain piain Cristoin chi Nüneekajalakai Maleiwa, chi Nüchonkai Maleiwa antajachikai yaa mmolu'u sa'akamüin wayuu —sümakalaka Marta nümüin Jesús. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("JN11_28","073_11_28","JHN","11","28","28","Kettaapa sünüiki Marta, ale'ejüsü shia süchikua eemüin María tü shimiiruakat sünain sümüin sümüin sujuuna wayuu: “Isaa antüin chi Ekirajüikai, nüsaajirüin pia”, sümakalaka sümüin. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("JN11_29","073_11_29","JHN","11","29","29","Saapapa María tü pütchikat, asha'walaasü yaawalaja'a sünain o'unaa eemüin Jesús. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("JN11_30","073_11_30","JHN","11","30","30","Otta Jesús wanaa sümaa tia, sajachi eejechire paala nia yootüin sümaa Marta. Mekerolüinsai sulu'umüin tü pueulokat. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("JN11_31","073_11_31","JHN","11","31","31","Je nayasa na wayuu alapalaashiikana shipialu'umüin María, ne'rapa shia sünain o'unaa yaawalaja'a, noushikajaakalaka süchiirua. Chainjatia naa'inru'u sünain a'yalajaa amouyuupa'amüin eere ni'itaanüin chi ouktüshikai. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("JN11_32","073_11_32","JHN","11","32","32","Mayaasü antüin María nünainmüin Jesús, o'ttüsü süka süsapain nümülatu'umüin süka kojutüin nia sütüma. —Senyotkalee, müinka yaajachireje pia, nnojoishije ouktüin chi tawalakai —sümakalaka nümüin. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("JN11_33","073_11_33","JHN","11","33","33","Je ni'rapa Jesús María sünain a'yalajaa oo'ulaka na wayuukana sümaajanakana, mojukalaka ma'i naa'in sütüma. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("JN11_34","073_11_34","JHN","11","34","34","—¿Jalashi nia e'itaanüin? —nümakalaka namüin. —Joo'uya Senyotkalee, pi'raiwa —namakalaka nümüin. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("JN11_35","073_11_35","JHN","11","35","35","Ni'yalajakalaka Jesús. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("JN11_36","073_11_36","JHN","11","36","36","Shiasa'a nanüiki wane wayuukana: —Aireekaija'a ma'i nia nüpüla —müshii. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("JN11_37","073_11_37","JHN","11","37","37","Otta sünüiki waneeirua: —¿Jamüshi nnojoika'a niiyajüin paala chi wayuukai suulia ouktaa, maa aka niiyajüin paala chi mo'usaikai? —sümakalaka. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("JN11_38","073_11_38","JHN","11","38","38","Je nüntapa Jesús amouyuupa'amüin, mojukalaka ma'i naa'in nüchikua. Je tü eejachire ni'itaanüin chi ouktüshikai, wane ipa müsü aka saa'in sulu'upünaa paü ke'ipolosü wane ipa miyo'u. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("JN11_39","073_11_39","JHN","11","39","39","—Jüsünne'era türa shirousekat —nümakalaka Jesús namüin. —Senyotkalee, keejuuichin, pienchit ka'i süchiiruajee ni'itaanüin —sümakalaka Marta tü nüshunuukat chi ouktüshikai. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("JN11_40","073_11_40","JHN","11","40","40","Nümakalaka Jesús sümüin: —Soto paa'in tü tamakat pümüin. Müinka pünoujüle tanain, pütüjaweechi aa'u chi Maleiwakai sünain pülashaatain ma'i nia. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("JN11_41","073_11_41","JHN","11","41","41","Süsünne'ennakalaka joolu'u tü shi'ipolokat. Eirakaa müshia Jesús iipünaamüin sümaa maa: —Taataa, taapüin pümüin analu'ut maa'ulu yaa süka paapüin tanüiki. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("JN11_42","073_11_42","JHN","11","42","42","Tatüjaa aa'uchi pia sünain paapüin tanüiki meinshi. Tamüsü ne'e tü pütchikat pümüin nayaalu'u na wayuu yaakana süpüla nanoujainjanain sünain püjünalain taya —nümakalaka Jesús nümüin Maleiwa. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("JN11_43","073_11_43","JHN","11","43","43","Shiasa kettaapa nünüiki Jesús, neenajaka'a chi ouktüshikai: —Lázaro, pujuittaa yalajee yaa anooipa'amüin —nümakalaka sünain emetuluin nünüiki. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("JN11_44","073_11_44","JHN","11","44","44","Nujuittaakalaka chi ouktüshikai paala sünain ko'oin süka kuluulu najapü, nuu'ui oo'ulaka nu'upünaa. —Juwasta nuulia türa ko'oyookat akan. Juu'ulaapa nu'unaiwa nümüiwa —nümakalaka Jesús namüin na wayuukana. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("JN11_45","073_11_45","JHN","11","45","45","Wainma na wayuu antakana shipialu'umüin María, anoujashii nünain Jesús sütüma tü naa'inrakat. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("JN11_46","073_11_46","JHN","11","46","46","Otta waneeirua, o'unüsü nanainmüin na fariseokana sünain aküjaa namüin süchiki tü naa'inrakat Jesús. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("JN11_47","073_11_47","JHN","11","47","47","Je na laülaayuushiikana na'akajee na sacerdote judíokana oo'ulaka na fariseokana, nakotchajiraakalaka napüshua na laülaayuu judíokana. Namakalaka namüin: —¿Kasa waa'inrüinjatka nüka chia wayuukai? Naa'inrüin wainma kasa anasü nütüjakat apüleerua Maleiwa nümüiwa. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("JN11_48","073_11_48","JHN","11","48","48","Müleka woo'ulaale nia, anoujeerü wayuu wainma nünain. Anta meenia na sülaülakana mma Romaje'ewaliikana, süpüla najuttirüin tü a'waajüleekat Maleiwa sümaa no'una'alüinjatüin waa'in —namakalaka namüin na laülaayuukana napüshua. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("JN11_49","073_11_49","JHN","11","49","49","Nüsouktakalaka joo wane na'akajee, Caifás nünülia, chi laülaashikai napüleerua na sacerdote judíokana so'u juyakat tia. Nümakalaka namüin: —Matüjüinsalii jia jüpüshua. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("JN11_50","073_11_50","JHN","11","50","50","Nnojotsü anain müleka wo'una'annüle aa'in wapüshua natüma na wayuu Romaje'ewaliikana. Shia anaka alu'u, saa'in tamüin, ouktüle waneeshia ne'e wayuu waa'u wayakana judíokana wapüshua —nümakalaka namüin. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("JN11_51","073_11_51","JHN","11","51","51","Tü nümakat Caifás, shia noo'opünaa Jesús sünain ouktüinjachin saa'ujee tü judíokolüirua süpüshua. (Tü nümakat, nnojotsü niyaawatüin aa'u jamalu'ulüin. Nnojotsü nüle'eru'ujeejatüin ne'e tü pütchikat. Nuuntüin nüküjüin shia nütüma Maleiwa süka laülaashin nia napüleerua na sacerdote judíokana so'u juyakat tia.) ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("JN11_52","073_11_52","JHN","11","52","52","Nnojoishi ouktajachin ne'e Jesús naa'ujee na judíokana namüiwa, ouktajachi saa'ujee süpüshua tü nüpüshikalüirua Maleiwa eekat sainküin mmakat, süpüla kottüinjanain naya sünain wanaawain naa'in. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("JN11_53","073_11_53","JHN","11","53","53","Otta na laülaayuu judíokana so'ule'eya ka'ikat tia, o'ttüshii sünain naashajaajiraain süchiki kasainjatüin naa'inrüin süpüla no'utirüinjachin naa'in Jesús. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("JN11_54","073_11_54","JHN","11","54","54","Je sükajee tia, nnojolichipa waraittüin ma'i Jesús na'aka na wayuukana sulu'u tü mmakat Judea. Nu'unakalaka namaa na nikirajüinkana yalajee Judeajee sulu'umüin wane pueulo kanüliakat Efraín chaa sü'ütpa'a wane isashii süpüla chainjanain naya cha'aya. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("JN11_55","073_11_55","JHN","11","55","55","Je sülü'ülapa sükalia tü mi'iraakat natüma na judíokana, tü kanüliakat Pascua, o'unüsü wayuu wainma sulu'ujee tü mmakat süpüshua chamüin cha'aya Jerusalénmüin. O'unüshii naya süpülapünaa su'ttüin tü mi'iraakat süpüla naa'inrüinjatüin tü kasa wuleinjatkat akajee nakuaippa nu'upala Maleiwa. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("JN11_56","073_11_56","JHN","11","56","56","Je tü wayuu antakalüirua sünainmüin tü mi'iraakat, süchajaa achikichi Jesús. Wanaa sümaa sükotchijaain sulu'u tü a'waajüleekat Maleiwa, naashajaajiraakalaka sünain maa: —¿Anteechi cheje nia sünain tü mi'iraakat naa'in jümüin? ¿Nnojoittaajeechi antüin? ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("JN11_57","073_11_57","JHN","11","57","57","Müsü sünüiki tü wayuukolüirua süka saapinnüin paala natüma na laülaayuushiikana na'akajee na sacerdote judíokana oo'ulaka na fariseokana süka tü pütchi makat: “Müleka sütüjaale wane wayuu naa'u Jesús sünain jalain nia, anasü müleka saapirüle waya süpüla wata'ülüin nia”. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("JN12_1","073_12_1","JHN","12","1","1","Je aippirua ka'i süpülapünaa tü mi'iraa kanüliakat Pascua, nüle'ejakalaka Jesús Betaniamüin eere kepiain Lázaro chi nüso'ire'erakai aa'in paala. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("JN12_2","073_12_2","JHN","12","2","2","Eesü wane ekawaa nüpüla nütüma Lázaro oo'ulaka na nuwalayuukana süpüla nee'iyatüin sümüin wayuu sünain kojutüin ma'i nia natüma. Shiitajakalaka Marta tü eküütkat. Otta müshia Lázaro, yaashi nia eküin sa'aka tü eejatkalüirua sünain tü ekawaakat nümaa Jesús. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("JN12_3","073_12_3","JHN","12","3","3","Shiasa María, shi'yotokalaka wane shiatapünaa maraaja “perfume” kojutüsü ma'i kanüliasü “nardo” saa'u nuu'ui Jesús süpüla shii'iyatüin nujut nümüin sümaa süla'ajaain shia süka su'wala. Jemetuuikalaka ma'i tü paükat sütüma eejanale naya. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("JN12_4","073_12_4","JHN","12","4","4","Sa'aka tü ekaasükalüirua, eejachi chi nikirajüinkai, chi Judas Iscariotekai anülia, chi aapüinjachikai nikii Jesús sümüin wayuu. Saa'u nnojolüin anain nümüin Judas tü saa'inrakat María, ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("JN12_5","073_12_5","JHN","12","5","5","nümakalaka nümüin Jesús: —Kojutpaja'a ma'i tü “perfumekat”. ¿Jamüsü nnojotka'a suikkünüin süpüla sükaaliijiain wayuu eekai müliain tü süliakat? Tü süliakat, müsü aka shi'yataainjut wane wayuu so'u wane juya —nümakalaka. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("JN12_6","073_12_6","JHN","12","6","6","Je tüü, nümaka'a Judas, nnojotsü sükajeejatüin alin wayuu nüpüla eekai müliain, nümüsü süka ka'ruwaralin nia. Nu'luwatapü'ü apüshirü tü neerü nalü'üjapü'ükat na nikirajüinkana Jesús, saa'u niain anaajaalin shia. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("JN12_7","073_12_7","JHN","12","7","7","Nüsouktakalaka Jesús nümüin Judas: —Kettsian, ko'uta ne'e pia. Je nümakalaka Jesús namüin na wayuukana napüshua: —Anasü tü saa'inrakat María tamüin, süka sünaajaalatüjülü'inya tü “perfumekat” süpüla sushulerüinjatüin tanain so'u tü ka'i tojoitünajachikat o'u. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("JN12_8","073_12_8","JHN","12","8","8","Je na wayuu müliakana, eejeena jümaa waneepia süpüla jüsülajüinjanain namüin. Otta tayakai, süpülajachire joo yaawaa jümaa —nümakalaka Jesús namüin. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("JN12_9","073_12_9","JHN","12","9","9","Je naapünapa achiki Jesús sünain nüle'ejüin Betaniamüin, antapaayaa müsü wayuu watta saalii nünainmüin süpüla shi'rüinjachin nia oo'ulaka süpüla shi'rüinjachin Lázaro chi nüso'irakai aa'in paala. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("JN12_10","073_12_10","JHN","12","10","11","Anoujasü nünain Jesús wainma wayuu judío süka nüso'ire'erüin naa'in Lázaro. Je na laülaayuushiikana na'akajee na sacerdote judíokana, süka suu'ulaayaa sümüin tü wayuukolüirua suulia oonowaa sümaa nanüiki, no'utee aa'inchi Lázaro wanaa nümaa Jesús. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("JN12_12","073_12_12","JHN","12","12","12","Shiasa mapa waneemüin ka'ikat, aapüna achikichi Jesús sütüma tü wayuu wattakat saalii antüsükalüirua sünainmüin tü mi'iraakat sünain nüntajachin Jerusalénmüin. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("JN12_13","073_12_13","JHN","12","13","13","Su'unakalaka tü wayuukolüirua nüpülamüin Jesús sulu'ujee tü pueulokat sünain kajapulu'uyaa namüin alanatüna süpüla shi'itaainjatüin nüpüla eepünaainjachire nülatüin süpüla shii'iyatüin nujutu nümüin. Namayaa namakalaka emetuluin sünain asakaa nia: “Aleluya”. “Wa'waajüin chi Maleiwakai süka nüjütüin wamüin chi Aluwataashikai waa'u wayakana Israelkana”. “Anata'aleeshija'a ma'i chi antakai wanainmüin”. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("JN12_14","073_12_14","JHN","12","14","14","Nüntakalaka Jesús saa'u wane püliikü puutut, maa aka tü ashajünakat paala nüchiki sümaiwa sulu'u tü karaloukta nüchikimaajatkat Maleiwa makat: ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("JN12_15","073_12_15","JHN","12","15","15","“Jia wayuu Jerusalénje'ewaliikana, nnojo mmolüin jia neema chi aluwataakai jaa'u. Anii nia antüin jünainmüin saa'u wane püliikü puutut”. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("JN12_16","073_12_16","JHN","12","16","16","(Je na nikirajüinkana Jesús, nnojotsü nayaawatüin aa'u tü kasa aa'innakat so'u ka'ikat tia. Nayaawatale aa'ulu wanaa sümaa niyalennüin Jesús iipünaamüin nünainmüin Maleiwa. Sotüsü naa'in tü ashajünakat nüchiki je tü ka'i a'waatünakat o'u naa'u sütüma tü wattakat saalii wayuu.) ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("JN12_17","073_12_17","JHN","12","17","18","Je tü wattakat saalii wayuu o'unakat nüpülamüin Jesús, sükajeejatü naapüin süchiki tü kasa anasü alatakat nümüin Lázaro, tü nütüjakat apüleerua Maleiwa nümüiwa. Naapüin nanainjee na wayuu e'rajüshiikana nukua Lázaro wanaa sümaa süso'iraain naa'in sütüma nünüiki Jesús je wanaa sümaa nujuittaain sulu'ujee tü woowirakat eejechire ni'itaanüin. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("JN12_19","073_12_19","JHN","12","19","19","Nayasa na fariseokana, naashajaajiraakalaka: —Atak, anoujasü wayuu watta saalii nünain. Nnojotsü kasakainjatüin watüma tü wayuukolüirua süpüla woo'ule'erüin shia suulia o'unaa nünainmüin —müshii naya sümaa shapaain naa'in. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("JN12_20","073_12_20","JHN","12","20","20","Sa'aka tü antüsükalüirua sünainmüin tü mi'iraakat süpüla a'waajaa Maleiwa, eeshii eekai nnojolüin judíoin. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("JN12_21","073_12_21","JHN","12","21","21","Narütkaakalaka no'uluku nünainmüin Felipe, chi chaje'ewaikai sulu'ujee tü pueulokat Betsaida cha'aya Galilea, süpüla namüinjanain nümüin: —Ekirajüikalee, aashajaweeshii waya nümaa Jesús —namakalaka nümüin. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("JN12_22","073_12_22","JHN","12","22","22","Otta müshia Felipe, nüküjakalaka shia nümüin Andrés. Je namakalaka shia nümüin Jesús. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("JN12_23","073_12_23","JHN","12","23","23","Shiasa nantapa nünainmüin Jesús na wayuukana, nümakalaka Jesús namüin oo'ulaka namüin na nikirajüinkana: —Tayakai, chi Shipayakai Wayuu, kettaasü takalia joolu'u süpüla nii'iyatüinjatüin Maleiwa sümüin wayuu tü kasa anashaatasü naa'inrüinjatkat taka. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("JN12_24","073_12_24","JHN","12","24","24","Tamüsü paala jümüin tü shiimüinkat: Wane waüyee, mayaainje süpünajünüin sulu'u palitchoin, shiasa'a süshannapa, watta saalii. Je müleka nnojorule süpünajünüin, amülouijeerü. Akaainjachia taya, ouktajachi süpüla su'tte'ennüinjatüin tatüma wayuu wainma. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("JN12_25","073_12_25","JHN","12","25","25","Chi eekai naa'inmajiraweein nukuaippa suulia ouktaa, ouktajachia ne'e. Alu'ujasa chi eekai nnojolüin kachipünaain naa'in nukuaippa sükajee ni'yataweein nümüin Maleiwa, ayateechi nümaa Maleiwa waneepia. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("JN12_26","073_12_26","JHN","12","26","26","Chi wayuu eekai ni'yataweein tamüin, anashi müleka ni'itaale naa'in süpüla nünoujain tanain. Je anteechi nia cha'aya ee'ewaire taya sümaa kojuteechin nia nütüma chi Tashikai saa'u ni'yataain tamüin —nümakalaka Jesús namüin. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("JN12_27","073_12_27","JHN","12","27","27","Naashajaakalaka joo Jesús nümüin Maleiwa sünain maa nümüin: “Taataa, shapatüsü ma'i taa'in. ¿Jamüinjatü tanüiki pümüin joolu'u? ‘Jaliachon taya, pülatira toulia tü alatajatkat tamüin joolu'u’, ¿müinjachi taya? Nnojoleechi müin taya pümüin, süka shiainja tantüin apüla tü ouktaakat sa'akamüin wayuu. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("JN12_28","073_12_28","JHN","12","28","28","Taataa, anakaja pii'iyatüle pukuaippa joolu'u sümüin wayuu sünain pülashaatain ma'i pia”, nümakalaka Jesús. Süsouktakalaka joo wane pütchi iipünaajee, müsü mayaa: “Tee'iyatüitpa takuaippa sümüin wayuu sünain pülashaatain ma'i taya, je too'ulakeerü shia süchikua”, müsü. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("JN12_29","073_12_29","JHN","12","29","29","Shiasa'a tü wayuukolüirua wattakat saalii eejatkat nü'ütpa'a Jesús, saapaiwa'aya tü pütchikat, müsü aka sütürüla juya saa'in sümüin waneeirua. Oo'ulaka saa'in sümüin waneeirua, nünüiki wane aapiee. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("JN12_30","073_12_30","JHN","12","30","30","Nümakalaka joo Jesús sümüin tü wayuukolüirua: —Nnojotsü tayaalujutüin tü pütchikat, jiyaalujutü jiakana. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("JN12_31","073_12_31","JHN","12","31","31","Keraaitpa sükalia tü wayuukolüirua sainküin mmakat süpüla kasalajanainjatüin sümüin saainjala nütüma Maleiwa. Otta müshia Satanás, chi aluwataashikai naa'u, alejüneerü joolu'u nuulia tü aluwatawaakat. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("JN12_32","073_12_32","JHN","12","32","32","Otta müshia tayakai chi Shipayakai Wayuu, so'u tü ka'i akachennajachikat o'u taya süpüla ouktaa, teenakeerü wayuu sainküinjee mmakat süpüshua tanainmüin —nümataalakalaka. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("JN12_33","073_12_33","JHN","12","33","33","Nümüsü Jesús tüü namüin süpüla nii'iyatüinjatüin sünain jamüinjatüin nukuaippa sünain ouktaa. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("JN12_34","073_12_34","JHN","12","34","34","Sümakalaka tü wayuukolüirua nümüin Jesús: —¿Jamalu'ut tü pümakat wamüin sünain nükachennajachin chi Shipayakai Wayuu? Saashin tü nüshajakat Moisés nüchiki Cristo chi Nüneekajalakai Maleiwa, katajachi o'u waneepia. ¿Jaraija'a joo chi Shipayakai Wayuu paashajaakai achiki? —namakalaka. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("JN12_35","073_12_35","JHN","12","35","35","Nüsouktakalaka Jesús namüin: —Tayakai, shiimüin sünain tayain anaküin süpüna wayuu je yaajeechi taya jümaa motso'o ne'e. Anakaja joonoole sümaa tanüiki süma'inru'u yaain taya ja'aka süpüla jütüjaainjatüin saa'u tü shiimüinkat, süka sülü'ülüin süpüla süntüin tü piyuushikat jünainmüin. Chi eekai waraittüin sa'aka piyuushi, maa'awakuu meechi. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("JN12_36","073_12_36","JHN","12","36","36","Anasü müleka jaapawaatüle joolu'u tü shiimüinkat eeiwa'aya shia süpüla nüpüshinjanain jia Maleiwa chi aapakai shia jümüin —nümakalaka Jesús namüin. Kettaapa nünüiki namüin, o'unüshi anujulaain noulia. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("JN12_37","073_12_37","JHN","12","37","37","Mayaainje naa'inrapü'üin Jesús wainma kasa anasü nütüjakat apüleerua Maleiwa nümüiwa su'upala tü wattakat saalii wayuu, ayatsüja'a manoujain nünain. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("JN12_38","073_12_38","JHN","12","38","38","Tüü, shia shikeraajaka tü nümakat Isaías paala, chi nünüikimaajachikai Maleiwa, tü makat: “Maleiwakalee, ja'itairü pii'iyatüin namüin pukuaippa sünain pülashin pia, ayatsia ne'e manoujuuin tü püchikikat waküjakat namüin”. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("JN12_39","073_12_39","JHN","12","39","39","Nnojoliikalaka nountüin nanoujain nünain. Müshii aka saa'in wayuu eekai mo'uin, maa aka tü nümakat Isaías: ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("JN12_40","073_12_40","JHN","12","40","40","“Müleka nanoujüle nünain Maleiwa, nüla'ajaajeerü naainjala noulia. Otta nnojoliishii anoujain nünain. Süka jamüin, mo'usalii naya nütüma, matüjainsalii naya nütüma, süpüla nnojolüinjatüin nayaawatüin saa'u tü shiimüinkat”. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("JN12_41","073_12_41","JHN","12","41","41","Tü nüküjakat Isaías, nüküjain süka shii'iyatünüin nümüin nütüma Maleiwa sünain anashaateechin ma'i Jesús so'uweena wane ka'i je sünain shiyoukteechin nia wayuu. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("JN12_42","073_12_42","JHN","12","42","42","Mayaainje manoujain wainma wayuu nünain Jesús, eesü wainma na'akajee na laülaayuu judíokana anoujain nünain. Shiasa süka mmolüin naya neema na fariseokana suulia ajuittinnaa sulu'ujee tü ekirajüleekat, nounjulajakalaka nachiki sünain nanoujain nünain Jesús, ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("JN12_43","073_12_43","JHN","12","43","43","süka shiain kee'ireein ma'i naa'in a'waajünaa sütüma wayuu nuuliale'eya Maleiwa. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("JN12_44","073_12_44","JHN","12","44","44","Naashajaakalaka Jesús nüchikua sümaa emetuluin nünüiki: “Chi wayuu eekai nünoujain tanain, nnojoishi tayain ne'e nünouja anain tamüiwa, nünouja anainchiya chi kajünalakai taya. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("JN12_45","073_12_45","JHN","12","45","45","Maa'aya aka ni'raajüle taya'aya, ni'raajüin chi kajünalakai taya. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("JN12_46","073_12_46","JHN","12","46","46","Antüshi taya sa'akamüin wayuu yaa mmalu'u sünain müinya aka taya saa'in wane anakia, süka shiyaawatüinjatüin wayuu saa'u tü shiimüinkat tatüma. Chi eekai nünoujain tanain, nnojolichipa waraittüin sümaa piyuushi maa'awakuu müin suulia tü shiimüinkat. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("JN12_47","073_12_47","JHN","12","47","47","“Otta müshia chi eekai naapajüin tanüiki sümaa nnojolin noonooin sümaa, kasalajaneerü naainjala nümüin. Nnojoleechi tayain kasalajanain atüma nümüin. Süka jamüin, antüshi taya sa'akamüin wayuu süpüla to'tte'erüinjatüin shia suulia saainjala. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("JN12_48","073_12_48","JHN","12","48","48","Na wayuu eekai nayouktüin taya oo'ulaka tü tamakat namüin maa'ulu yaa, süsaleena naya tüü so'uweena tü ka'i kasalajaneetkat o'u sümüin saainjala tü manoujainsatkalüirua. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("JN12_49","073_12_49","JHN","12","49","49","Süka jamüin, tü taküjakat, nnojotsü tale'eru'ujeejatüin ne'e, naapajala tamüin chi Tashikai, chi kajünalakai taya. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("JN12_50","073_12_50","JHN","12","50","50","Shia ne'e taküjaka waneepia tü naapakat tamüin chi Tashikai, süka tatüjaain saa'u sünain shiain ee'iranajaweerüin atüma naa'in chi eekai noonooin sümaa”, nümataalakalaka Jesús sümüin tü wayuukolüirua. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("JN13_1","073_13_1","JHN","13","1","1","Je so'u tü ka'i nekaainjatkat o'u na judíokana tü ekawaa kanüliakat Pascua, nütüjaa aa'ut Jesús sünain keraain nükalia süpüla o'unaa sa'akajee tü wayuukolüirua eemüin chi Nüshikai. Je saa'u alin ma'i nüpüla waneepia na anoujashiikana nünain, ayatshiija'a alin ma'i naya nüpüla pejepa nükalia süpüla ouktaa naa'ujee. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("JN13_2","073_13_2","JHN","13","2","2","Shiasa motsapa tü ka'ikat, nükotchirüin Jesús na nikirajüinkana sünainmüin tü ekawaakat. Otta chi nikirajüinkai Judaskai anülia, chi nüchonkai Simón Iscariote, e'itaanatüjülia nikiiru'u nütüma Satanás, chi sülaülakai yolujaa, süpüla naapüinjachin nikii Jesús süpüla o'utünaa aa'in. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("JN13_3","073_13_3","JHN","13","3","3","Nütüjaa aa'ut Jesús sümaa sülaülain nia kasa süpüshua nütüma chi Nüshikai, je sünain chaje'ewalin nia eejee Maleiwa je sünain nüle'ejüinjachin nüchikua nünainmüin. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("JN13_4","073_13_4","JHN","13","4","4","Otta süpüla nii'iyatüin namüin na nikirajüinkana sünain nnojolüin yaletayaain naa'in noulia, nüsha'walaakalaka joo sünainjee tü ekawaakat je naakatüin tü nüshe'inpalajanakat sünain nijittaain wane tuwaaya nüse'eru'upünaa. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("JN13_5","073_13_5","JHN","13","5","5","Nipirajakalaka wane irala süka wüin. Nu'ttakalaka sünain o'lojoo noo'ui na nikirajüinkana sümaa noosojüin shia süka tü tuwaayakat. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("JN13_6","073_13_6","JHN","13","6","6","Je wanaa sümaa nürütkaain nünainmüin Simón Pedro, —Senyotkalee, ¿pu'lojooinjatü too'ui? —nümakalaka Pedro nümüin. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("JN13_7","073_13_7","JHN","13","7","7","Nüsouktakalaka Jesús nümüin: —Ja'itairü nnojolüin piyaawatüin maa'ulu yaa saa'u tü taa'inrakat püka, piyaawateerü aa'u mapeena —nümataalakalaka Jesús nümüin. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("JN13_8","073_13_8","JHN","13","8","8","—Nnojottaa —nümakalaka Pedro nümüin —Nnojotsü tacheküin süpüleerua pu'lojooinjatüin too'ui. Nüsouktakalaka Jesús nümüin: —Müleka nnojoire wulein pia tatüma, nnojoleechi kasajachin pia tamüin —nümakalaka. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("JN13_9","073_13_9","JHN","13","9","9","—Senyotkalee, müleje shia, pu'lojole'e too'ui, tajapü je tekii süma'alee —nümakalaka Pedro nümüin Jesús. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("JN13_10","073_13_10","JHN","13","10","10","Nüsouktakalaka Jesús nümüin: —Wane wayuu süchikijee o'oojoo, wulesü nüta süpüshua. Shia ne'e che'ojaaka nümüin nu'lojooin nuu'ui süchikijee waraittaa. Otta müshi'iya jiakana, wuleinapa. Waneesha'alaja'a ne'e chi nnojoikai wulein ja'aka —nümakalaka Jesús. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("JN13_11","073_13_11","JHN","13","11","11","Nümüsü Jesús tüü süka nütüjaatüjülüin aa'u jaralinjachin aapüin nikii. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("JN13_12","073_13_12","JHN","13","12","12","Shiasa süchikijee nu'lojoin Jesús noo'ui na nikirajüinkana, na'atüin tü nüshe'inpalajanakat sümaa nüikkalaain nüchikua eejechire paala nikaain. Nümakalaka namüin na nikirajüinkana: —¿Jamalu'ut saa'in jümüin tü taa'inrakat jüka? ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("JN13_13","073_13_13","JHN","13","13","13","“Ekirajüikalee” je “Senyotkalee” müshii jia tamüin. Je lotüsü jünüiki süka tia, süka tayainja'a chi jümakai. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("JN13_14","073_13_14","JHN","13","14","14","Maa aka tayakai, chi ekirajüikai jia, chi Jüsenyotsekai, to'lojooitpa juu'ui, müinjana jia'aya ju'lojoojiraainjatü juu'ui. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("JN13_15","073_13_15","JHN","13","15","15","Tüü, tee'iyatia jümüin sünain nnojolüin yaletayaain taa'in juulia. Akaainjana jia namüin na juwalayuukana, nnojotsü yaletayaainjatüin jaa'in noulia. Akaalinjiraainjana jia waneepia. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("JN13_16","073_13_16","JHN","13","16","16","Tamüsü paala jümüin tü shiimüinkat: Wane wayuu eekai achepchieein, nnojoishi alanaain nuulia chi kachepchiakai. Je wane aluwataaushi, nnojoishi alanaain nuulia chi kajünalakai. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("JN13_17","073_13_17","JHN","13","17","17","Otta müshi'iya jiakana, süka jütüjaaitpain saa'u joolu'u tüü, talatashaateena ma'i jia müleka ji'yataale namüin na juwalayuukana sümaa nnojolüin yaletayaain jaa'in noulia. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("JN13_18","073_13_18","JHN","13","18","18","“Tü tamakat jümüin: ‘Wuleinapa jia’, nnojotsü jümüinjatüin jüpüshua. Tatüjaa aa'ulu jukuaippa jüpüshua süka taneekalain jia. Otta tü kasa alateetkat joolu'u tamüin, süpülajatü shikeraajüinjatüin tü ashajünakat paala sümaiwa sulu'u tü karalouktakat nüchikimaajatkat Maleiwa makat: ‘Nü'ünüüichipa joolu'u taya chi ekiraashikai tamaa’. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("JN13_19","073_13_19","JHN","13","19","19","“Taküjüin joolu'u jümüin tachiki süpülapünaa saapünüin tekii süpüla jünoujüinjatüin sülatapeena sünain tayain tayakai chi aküjapü'ükai tachiki. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("JN13_20","073_13_20","JHN","13","20","20","Shiimüin tü tamakat jümüin: Chi eekai kamaneein namüin na eekai tajünalain, kamaneeshi tamü'inya. Je saa'u kamaneein tamüin, kamaneeshi nia nümüin chi kajünalakai taya'aya”, nümataalakalaka Jesús namüin na nikirajüinkana. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("JN13_21","073_13_21","JHN","13","21","21","Süchikijee nümüin Jesús tüü, antajaasü wane shapashapataa aa'in nümüin. Nümakalaka namüin na nikirajüinkana: —Shiimüin tü tamakat jümüin: Naapeechi ekii taya wane ja'akajee. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("JN13_22","073_13_22","JHN","13","22","22","Neirakaajiraakalaka joo na nikirajüinkana sünain “¿Jarai cheje eera nia?” sümüin naa'in nale'eru'u. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("JN13_23","073_13_23","JHN","13","23","23","Otta müshia wane nikirajüinkai Jesús, chi aishikai ma'i nüpüla, yaashi joyotüin nü'ütpa'a. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("JN13_24","073_13_24","JHN","13","24","24","Nujutachonkalaka najapü Simón Pedro nümüin süpüla nüsakirüinjachin Jesús sünain jaralin chi aapüinjachin nikii. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("JN13_25","073_13_25","JHN","13","25","25","Nejejeraakalaka joo chi nikirajüinkai sünain nüsakirüin nia: —Senyotkalee, ¿jarai chi aapüinjachika pikii? —nümakalaka nümüin Jesús. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("JN13_26","073_13_26","JHN","13","26","26","Nüsouktakalaka Jesús nümüin: —Nieechi chi tacholotitkai amüin pan shiroku tü shirakat asalaa —nümakalaka. Nücholotirakalaka joo tü pankat sünain naapüin shia nümüin Judas, chi nüchonkai Simón Iscariote. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("JN13_27","073_13_27","JHN","13","27","27","Je naapaapa Judas tü pankat, nikerolokalaka Satanás, chi sülaülakai yolujaa, nüle'eru'umüin. Nümakalaka Jesús nümüin: —Pu'una pümaala paa'inramaataiwa tü paa'inrajatkat. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("JN13_28","073_13_28","JHN","13","28","28","Otta müshi'iya na nikirajüinkana yaakana sünain tü ekawaakat, nnojotsü nayaawatüin aa'u jamalu'ulüin tü nümakat nümüin Judas. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("JN13_29","073_13_29","JHN","13","29","29","Saa'u niain Judas anaajaalin tü neerü nalü'üjapü'ükat na nikirajüinkana Jesús, aluwataanayaashi ne'e saa'in namüin waneeirua sünain ayalajaa tü kasa che'ojaakat namüin süpüla tü mi'iraakat. Oo'ulaka saa'in namüin waneeirua, aluwataanayaashi sünain asülajaa sümüin wayuu eekai müliain. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("JN13_30","073_13_30","JHN","13","30","30","Nujuittaataalakalaka Judas yaawalaja'aya anooipa'amüin süchikijee naapaain tü pankat süpüla o'unaa nama'anajee. Piyuupa tü mmapa'akat. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("JN13_31","073_13_31","JHN","13","31","31","Shiasa nüchikiru'u Judas, nümakalaka joo Jesús namüin na nikirajüinkana: “Müshi paala taya jümüin tachikua: Tayakai, chi Shipayakai Wayuu, kettaasü takalia joolu'u süpüla nii'iyatüinjatüin Maleiwa sümüin wayuu tü kasa anashaatasü naa'inrüinjatkat taka. Je sünainjee tü naa'inrüinjatkat taka, sütüjaajeerü aa'u wayuu süpüshua sünain pülashaatain ma'i nia. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("JN13_32","073_13_32","JHN","13","32","32","Je sütüjaapa wayuu naa'u sünain pülashaatain ma'i nia, nii'iyatamaateerü sümüin sünain anashaatain ma'i taya maa aka niakai. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("JN13_33","073_13_33","JHN","13","33","33","“Tachonniwaa, jia aishiikana tapüla, yaashi ne'e taya jümaa motso'o. Jüchajaweechi achiki taya sümaa nnojoleechin jüntüin tanain, süka nnojoliyülin juuntüin o'unaa chamüin eemüinjachire to'unüin, maa aka tü tamakat paala namüin na laülaayuu judíokana. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("JN13_34","073_13_34","JHN","13","34","34","“Otta müsia joolu'u, tü taluwataainjatkat anain jia, kasa jeket. Taluwataain jia joolu'u sünain aijiraainjanain jia jüpüla wane'ewaire jukua maa aka alin jia tapüla. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("JN13_35","073_13_35","JHN","13","35","35","Müleka shiimüinre sünain aijiraain jia jüpüla, ayaawatüneena jia sütüma wayuu süpüshua sünain tekirajanain jia”, nümataalakalaka Jesús namüin na nikirajüinkana. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("JN13_36","073_13_36","JHN","13","36","36","—Senyotkalee, ¿jalainjachi pia o'unüin? —nümakalaka Simón Pedro nümüin. Nüsouktakalaka Jesús: —Nnojoyülia puuntüin o'unaa tamaa joolu'u chaa eemüinjachire taya. Alu'ujasa mapeena, tamaajeechi pia chamüin —nümataalakalaka nümüin. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("JN13_37","073_13_37","JHN","13","37","37","—Senyotkalee, ¿jamüshikai nnojoika'a tountajachin o'unaa pümaa joolu'u? O'uneeshi taya pümaa, ja'itashi taya o'utünüin aa'in pünainjee —nümakalaka Pedro nümüin. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("JN13_38","073_13_38","JHN","13","38","38","Nüsouktakalaka Jesús nümüin: —¿Shiimüin ma'i tü pümakat tamüin sünain yapain pia süpüla ouktaa tanainjee? Taküjüin paala pümüin tü shiimüinkat: Süpülapünaa nükootale'erajüin wane kaliina so'u aikat tüü, aattajaweechi pia paa'u apünüintua sünain pi'raajüin taya —nümakalaka Jesús nümüin. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("JN14_1","073_14_1","JHN","14","1","1","Ayatüshi Jesús aashajaain namaa na nikirajüinkana sünain nümüin namüin: “Nnojo mojuin jaa'in. Anakaja ayatüle jia sünain jünoujain nünain Maleiwa maa'aya aka tana'inya. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("JN14_2","073_14_2","JHN","14","2","2","Chaa eere kepiain chi Tashikai, wainma ma'i paü. O'uneechi taya joolu'u chamüin jüpüleerua süpüla yapainjatüin tatüma tü paükalüirua jüpüla. Müleka nnojoruleje eein shia, nnojotsüje taküjain achiki jümüin. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("JN14_3","073_14_3","JHN","14","3","3","Aniin taya o'unüinjachin joolu'u süpüla yapainjatüin tatüma tü paükalüirua jüpüla, ale'ejeechi taya joo'omüin süpüla tasaajüin jia süpüla chainjanain jia eere taya. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("JN14_4","073_14_4","JHN","14","4","4","Jütüjaa aa'ulu eemüinjachire to'unüin otta jalapünaainjanain jia süpüla jüntüin chamüin”, nümataalakalaka Jesús namüin. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("JN14_5","073_14_5","JHN","14","5","5","Aashajaashi joo Tomás, wane chi nikirajüinkai Jesús: —Senyotkalee, nnojotsü watüjaain aa'u eemüinjachire pu'unüin, shialeeka watüjaweematüin aa'u jalapünaainjanain waya süpüla wantüin chamüin. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("JN14_6","073_14_6","JHN","14","6","6","Nüsouktakalaka Jesús nümüin: —Tayakai, taya chi süntajachikai akajee wayuu nünainmüin Maleiwa, süka tayain ee'iyatüin sümüin tü shiimüinkat nüchikikat Maleiwa süpüla shii'iranajaainjatüin saa'in tatüma süpüla eeinjatüin nümaa waneepia. Chi e'raajirakai Maleiwa, taya tayakai tamüiwa. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("JN14_7","073_14_7","JHN","14","7","7","Müleka shiimüinreje sünain ji'raajüin ma'i taya, ji'raajüinje chi Tashikai wanaa tamaa. Je shiasa joolu'u, ji'raajeechi chi Tashikai sünainjee tü naa'inrüinjatkat taka —nümataalakalaka Jesús nümüin Tomás. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("JN14_8","073_14_8","JHN","14","8","8","Nüsouktakalaka wane'eya, chi Felipekai anülia: —Senyotkalee, müleka pii'iyatüle wamüin chi Püshikai, aneerü waa'in sümaa. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("JN14_9","073_14_9","JHN","14","9","9","Nüsouktakalaka Jesús nümüin: —Atak, ja'itaichiyala'a kakaliaichin taya jümaa, nnojoliyüitta'aya pi'raajüin taya. Chi eekai ni'rüin taya, ni'rüin chi Tashika'iya. ¿Jamalu'utka'a pütüma “Pii'iyata wamüin chi Püshikai” pümakalaka tamüin? ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("JN14_10","073_14_10","JHN","14","10","10","¿Jamüsü nnojotka'a pünoujain tanain sünain sa'aniraain takuaippa nümaa chi Tashikai je sünain sa'aniraain nukuaippa tamaa? —nümakalaka Jesús nümüin Felipe. Aashajaashi joo Jesús namüin napüshua: “Tü pütchi taküjapü'ükat jümüin, nnojotsü pütchi ne'e tale'eru'ujeejatü. Je tü kasa anasü taa'inrapü'ükat, tountüin taa'inrüin süka sa'aniraain nukuaippa chi Tashikai tamaa. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("JN14_11","073_14_11","JHN","14","11","11","Anakaja jünoujüle tü tamakat jümüin sünain sa'aniraain takuaippa nümaa chi Tashikai je sünain sa'aniraain nukuaippa tamaa. Müleka isale shia jüchiki jünoujain, jünouja shia tamüin sünainjee ji'rüin tü kasa anasü taa'inrapü'ükat, tü nütüjakat apüleerua Maleiwa nümüiwa. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("JN14_12","073_14_12","JHN","14","12","12","“Shiimüin tü tamakat jümüin: Chi eekai ni'itaain naa'in sünain anoujaa tanain, nuunteerü naa'inrüin kasa anasü makat aka saa'in tü taa'inrapü'ükat ju'upala. Je tü naa'inreetkat, alana'aleejeeria sünain anain ma'i suuliale'eya tü taa'inrapü'ükat, süka to'unüinjachin eemüin chi Tashikai. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("JN14_13","073_14_13","JHN","14","13","13","Je süpüshua tü kasa jüchunteetkat nümüin chi Tashikai saa'u tapüshin jia, taa'inreerü shia süpüla nütüjaanüinjachin aa'u sünain anashaatain ma'i nia sütüma tü taa'inreetkat jümüin, tayakai chi Nüchonkai. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("JN14_14","073_14_14","JHN","14","14","14","Otta süpüshua tü jüchuntakat tamüin tayakai saa'u tapüshin jia, taa'inreerü jümüin”, nümakalaka Jesús namüin na nikirajüinkana. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("JN14_15","073_14_15","JHN","14","15","15","Ayatshi aashajaain joo Jesús namaa na nikirajüinkana sünain müin mayaa: “Müleka aire ma'i taya jüpüla, jaa'a meena jia sümüin tü taluwataapü'ükat anain jia. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("JN14_16","073_14_16","JHN","14","16","16","Otta müshia tayakai, tachunteerü nümüin chi Tashikai süpüla nüjütüin jünainmüin wane Akaaliijü'iya maa aka tayakai süpüla eeinjachin jümaa waneepia. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("JN14_17","073_14_17","JHN","14","17","17","Nieechi chi Naa'inkai Maleiwa, chi ekirajeechikai jia sünain tü shiimüinkat noo'opünaa Maleiwa. Otta tü wayuukolüirua eekai manoujain tanain, nnojoleechi kapülain saa'in nia, süka nnojolüin shiyaawatüin saa'u nukuaippa je süka mochoojüin nia so'u. Alu'ujasa jiakana, ji'raajüin süka eein nia jümaa. Je mapeena, sulu'ujeechi jaa'in. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("JN14_18","073_14_18","JHN","14","18","18","“Nnojoleena makatüin jia jümüiwa sünain makaaliijuwaa tatüma. Ale'ejeechi taya jünainmüin. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("JN14_19","073_14_19","JHN","14","19","19","Che'ojaasü motso'o ne'e süpüla nnojoireeinjachin shi'rüin taya wayuu eekai manoujain tanain. Alu'ujasa jiakana, ji'reechi taya. Saa'u katüinjatüin to'u süchikua, akaweenia jiakana kateena o'u nümaa Maleiwa süpüla ka'ikat süpüshua. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("JN14_20","073_14_20","JHN","14","20","20","Je so'u tü ka'i nüjütüneechikat o'u jünainmüin chi Naa'inkai Maleiwa, jütüjaweechi aa'u taya sünain sa'aniraain takuaippa nümaa chi Tashikai je sünain sa'aniraain jukuaippa tamaa maa'aya aka takuaippa jüma'aya. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("JN14_21","073_14_21","JHN","14","21","21","Chi eekai noonooin sümaa tü taluwataakat anain nia, nia'aya aika apüla taya. Je saa'u alin taya nüpüla, aijeechi nia nüpüla chi Tashikai. Je aijeechi nia tapülaya sümaa tee'iyatüin takuaippa nümüin”, nümataalakalaka Jesús namüin na nikirajüinkana. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("JN14_22","073_14_22","JHN","14","22","22","Nüsouktakalaka wane nikirajüin, chi kanüliakai Judas (nnojoishi niain chi Judas Iscariotekai): —Senyotkalee, maa aka pii'iyatüinjatüin pukuaippa wamüin, ¿jamaka'a nnojolüinjatka'a pii'iyatüin pukuaippa namüin na manoujainsaliikana? —nümakalaka. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("JN14_23","073_14_23","JHN","14","23","23","Nüsouktakalaka Jesús nümüin: —Tamüsü paala pümüin süchikua: Chi eekai alin apüla taya, oonoweechi sümaa tü tekirajakat anain. Aijeechi nia'aya nüpüla chi Tashikai je anteena waya nünainmüin süpüla nümaain waya waneepia. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("JN14_24","073_14_24","JHN","14","24","24","Otta chi eekai nnojolüin noonooin sümaa tü tekirajakat anain, maalinsai taya nüpüla. Je tü pütchi tamakat ayouktünakat sütüma tü wayuukolüirua, nnojotsü pütchin tale'eru'ujeejatü ne'e. Naapajala chi Tashikai tamüin, chi kajünalakai taya —nümakalaka Jesús nümüin. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("JN14_25","073_14_25","JHN","14","25","25","Nümakalaka joo namüin napüshua na nikirajüinkana: “Tamüsü jümüin tüü süma'inru'u yaayülin taya jümaa. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("JN14_26","073_14_26","JHN","14","26","26","Je chi Naa'inkai Maleiwa, chi Akaaliijüikai, ajütüneechi jünainmüin nütüma chi Tashikai sünainjee tapüshin jia. Nikirajeena jia sünain kasa süpüshua noo'opünaa Maleiwa je nüso'ireerü jaa'in sünain süpüshua tü tamapü'ükat jümüin. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("JN14_27","073_14_27","JHN","14","27","27","Aapüneerü joolu'u wane anaa jümüin. Je chi aapüinjachikai shia jümüin, taya tayakai chi Jüsenyotsekai. Otta tü anaa taapajatkat jümüin, nnojotsü müin aka saa'in tü anaa saapakat wayuu. Je sükajee tia, anakaja nnojorule mojuin jaa'in sümaa mmolüin jia seema tü kasa alateetkat. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("JN14_28","073_14_28","JHN","14","28","28","“Soto jaa'in tü tamakat jümüin: Mayaainje to'unajachin juulia, ale'ejeechi taya tachikua jünainmüin. Müleka aireje'eya ma'i taya jüpüla, talateerüje jaa'in sümaa to'unajachin eemüin chi Tashikai, süka laülaain nia toulia. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("JN14_29","073_14_29","JHN","14","29","29","Tamüsü jümüin tüü süpülapünaa to'unüin, süpüla jünoujainjatüin sünain pansaain tanüiki sülatapeena tü tamakat. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("JN14_30","073_14_30","JHN","14","30","30","Alü'ütsü joo süpüla kettaain taashajala jümaa, süka nüntamaateechin Satanás. Mayaainje nuluwataain saa'u wayuu sainküin mma, nnojoishi laülaain nia taa'u. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("JN14_31","073_14_31","JHN","14","31","31","Chi toonookai amaa waneepia, nia chi Tashikai. Je joolu'u saa'u taa'inrüinjatüin tü nuluwataakat anain taya, atüjaaneerü aa'u sütüma wayuu sainküin mma sünain alin ma'i nia tapüla”, nümakalaka Jesús namüin na nikirajüinkana. Je kettaapa nünüiki namüin, “Joo'uya wo'unaiwa yaajee”, müshi nia namüin. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("JN15_1","073_15_1","JHN","15","1","1","Je sünain waraittain Jesús, yootüshi nia namaa na nikirajüinkana sünain nümüin namüin: “Wane sütüna wunu'u, kachonsü shia süka sünaain shia tü wunu'ukot, akaweenia jiakana juunteerü jaa'inrüin kasa anasü sünainjee sa'aniraain jukuaippa tamaa. Taya'aya tayakai chi wunu'u shiimüinshikai süka tayain tamüiwa suuntaka akajee wayuu saa'inrüin kasa anasü. Otta chi Tashikai, müshi aka naa'in wane a'yataai sulu'u yüüja, süka nükaaliijain jia süpüla juuntüinjatüin jaa'inrüin kasa anasü. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("JN15_2","073_15_2","JHN","15","2","2","Akaajasa müleka nnojorule jaa'inrüin kasa anasü, meena aka jia saa'in tü sütünakalüirua wunu'u ashottünakat nütüma chi aa'inmajüikai saaliijee machonwaa. Alu'ujasa chi aa'inrakai kasa anasü, wuleerü naa'in nütüma Maleiwa süpüla nuuntüinjatüin naa'inrüin waneepia kasa anasü, maa aka tü wunu'u anaatünakat ma'i atüna süpüla ayatüinjatüin kachoin. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("JN15_3","073_15_3","JHN","15","3","3","Je jiakana, wuleitpa jaa'in sütüma tü pütchi tamapü'ükat jümüin. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("JN15_4","073_15_4","JHN","15","4","4","Müleka ayatüle sa'aniraain jukuaippa tamaa, ayateerü juuntüin tatüma aa'inraa kasa anasü. Nnojorule kachetüin sütüna wane wunu'u sünain, machonjeerü tü sütünakat. Akaweenia jiakana, nnojoleerü juuntüin jaa'inrüin kasa anasü müleka nnojorule ayatüin jia tanain. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("JN15_5","073_15_5","JHN","15","5","5","“Tayakai, müshi aka saa'in tü wunu'ukot. Otta jiakana, müshii aka saa'in tü sütünakat. Süka jamüin, chi wayuu eekai ayatüin sünain sa'aniraain nukuaippa tamaa je takuaippa nümaa, naa'inreerü wainma kasa anasü. Müleka nnojorule ayatüin jia tanain, nnojoleerü juuntüin jaa'inrüin kasa anasü. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("JN15_6","073_15_6","JHN","15","6","6","Chi wayuu eekai nnojolüin sa'aniraain nukuaippa tamaa, müshi aka saa'in wane sütüna wunu'u eekai süshottünüin sümaa sükotchijünüin süpüla a'ajünaa jutpa. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("JN15_7","073_15_7","JHN","15","7","7","Otta müleka sa'aniraale jukuaippa tamaa sümaa joonooin sümaa tanüiki, jüchunta nümüin chi Tashikai tü kasa kee'ireekat jaa'in, je aapüneerü shia jümüin. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("JN15_8","073_15_8","JHN","15","8","8","Müleka jaa'inrüle ma'i wainma kasa anasü, a'waajüneechi chi Tashikai sünainjee tia je atüjaaneena aa'u sümaa tekirajüin jia. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("JN15_9","073_15_9","JHN","15","9","9","“Maa aka alin taya nüpüla chi Tashikai, aishii jia tapülaya. Joonoo jumaala sümaa tanüiki süpüla ayatüinjanain jia alin tapüla. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("JN15_10","073_15_10","JHN","15","10","10","Müleka joonoole sümaa tü taluwataakat anain jia, ayateena jia alin tapüla, maa aka ayatüin alin taya nüpüla chi Tashikai saa'u toonooin sümaa tü nuluwataakat anain taya. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("JN15_11","073_15_11","JHN","15","11","11","Taküjain jümüin tüü süpüla talatashaatainjatüin ma'i waneepia jaa'in tanainjee. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("JN15_12","073_15_12","JHN","15","12","12","“Tü taluwataakat anain jia, shia tüü: Aijiraa jia jüpüla maa aka alin jia tapüla. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("JN15_13","073_15_13","JHN","15","13","13","Wane wayuu, aapajiraakai nukuaippa süpüla ouktaa saa'ujee nütünajutüirua, miyo'ushaata ma'i naalii nüpüla. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("JN15_14","073_15_14","JHN","15","14","14","‘Tatünajut’ meechi taya jümüin müleka joonoole waneepia sümaa tü taluwataakat anain jia. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("JN15_15","073_15_15","JHN","15","15","15","Nnojoleena ‘tachepchia’ tamüin jia. Süka jamüin, wane achepchiee, nnojotsü aküjünüin nümüin tü naa'inrakat chi nülaamainkai. Alu'ujasa jiakana, ‘tatünajut’ tamüshii jia süka taküjüin jümüin süpüshua tü aküjünakat tamüin nütüma chi Tashikai. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("JN15_16","073_15_16","JHN","15","16","16","Nnojoishi jüneekajalain taya, jia taneekajalaka. Te'itaain jia süpüla jaa'inrüinjatüin wainma kasa anasü matüjainkat amalajawaa. Müleka jaa'inrüle tia, naa'inreerü chi Tashikai jümüin süpüshua tü juchuntakat nümüin saa'u tapüshin jia. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("JN15_17","073_15_17","JHN","15","17","17","Nnojo motüin jaa'in tü taluwataakat anain jia makat: Aijiraa jia jüpüla”, nümataalakalaka Jesús namüin na nikirajüinkana. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("JN15_18","073_15_18","JHN","15","18","18","Aashajaashi Jesús nüchikua namüin: “Müleka kanainre jia saa'in tü manoujainsatkalüirua, soto jaa'in sünain tayain kanain saa'in palajana. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("JN15_19","073_15_19","JHN","15","19","19","Müleka wanaawaleje jaa'in namaa, aishiije jia napüla maa aka alin napüla na wanaawakana namaa. Otta süka taneekajalain jia na'akajee, nnojoishii wanaawain jia namaa. Je sükajee tüü, maalinsalii jia napüla. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("JN15_20","073_15_20","JHN","15","20","20","Soto jaa'in tü pütchi tamayütkat jümüin makat: ‘Wane wayuu eekai achepchieein, nnojoishi alanaain nuulia chi kachepchiakai’. Maa aka eein wayuu kapülakat aa'in tü tekirajakat anain, meenia jiakana atüma'aya. Je maa aka eein wayuu eekai ni'rüin wayumüin tamüin, akaweenia jiakana atüma'aya. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("JN15_21","073_15_21","JHN","15","21","21","Meena jia atümaa saa'u tapüshin jia je saa'u nnojolin ne'raajüin chi kajünalakai taya. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("JN15_22","073_15_22","JHN","15","22","22","“Müleka nnojoireje tantüin na'akamüin na manoujainsaliikana sünain ekirajaa naya, nnojotsüje kasain kasalajanainjatüin namüin. Otta müsia saa'u tantüichipain na'akamüin, nnojotsü jamüinjatüin nanüiki. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("JN15_23","073_15_23","JHN","15","23","23","Je chi eekai kanain naa'in taya, kanainshi naa'in chi Tashikai wanaa tama'aya. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("JN15_24","073_15_24","JHN","15","24","24","Müleka nnojoireje taa'inrüin no'upala tü kasa anasü nütüjakat apüleerua Maleiwa nümüiwa, nnojotsüje kasain kasalajanainjatüin namüin. Otta mayaainje ne'rüin tü kasa anasü taa'inrapü'ükat, ayatshiija'a kanain naa'in taya oo'ulaka chi Tashika'iya. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("JN15_25","073_15_25","JHN","15","25","25","Müsü nakuaippa süpüla shikeraajüinjatüin tü pütchi ashajünakat paala sulu'u tü karaloukta nüchikimaajatkat Maleiwa makat: ‘Nnojotsü kasain kanainjeein na'ürüla tanain’. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("JN15_26","073_15_26","JHN","15","26","26","“Nüntapeena jünainmüin chi Akaaliijüikai, chi Naa'inkai Maleiwa, chi tajüteechikai chajee iipünaajee nüma'anajee chi Tashikai, nii'iyateerü jümüin süpüshua tü shiimüinkat noo'opünaa Maleiwa. Je aashajaweechi nia tachiki jümaa. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("JN15_27","073_15_27","JHN","15","27","27","Otta müshi'iya jiakanaya, anashii müleka jüküjüle tachiki sümüin wayuu, süka jiainja'a tamaatüjüli'inya to'ttoiwa'aya sünain ekirajaa wayuu. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("JN16_1","073_16_1","JHN","16","1","1","“Taküjain jümüin süpüshua tüü süpüla sotüinjatüin jaa'in tanüiki ji'rapa müliaa suulia sümalaja'alaain jünoula tanain. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("JN16_2","073_16_2","JHN","16","2","2","So'uweena wane ka'i, ajünajaaneena jia sulu'ujee tü ekirajüleekat. Je chi eekai nu'uteein jaa'in, talateechi Maleiwa nümaa naashin müleka nu'utüle jaa'in. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("JN16_3","073_16_3","JHN","16","3","3","Naa'inreerü kasa mojusü eekai müin aka tia, süka nnojolin ne'raajüin chi Maleiwakai je süka nnojolin ne'raajüin tayaka'iya. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("JN16_4","073_16_4","JHN","16","4","4","Taküjüin jümüin joolu'u tüü tama'ichiki süpüla sotüinjatüin jaa'in shia mapeena ji'rapa tü müliaakat. Nnojotsü taküjapü'üin shia jümüin paalainka süka aniiyüli'inya taya jümaa”, nümakalaka Jesús namüin na nikirajüinkana. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("JN16_5","073_16_5","JHN","16","5","6","Aashajaashi Jesús nüchikua namüin: “Je joolu'u, o'unajachi taya jüma'anajee eemüin chi Tashikai chi kajünalakai taya. Tatüjaa aa'ulu jamüin nnojoika'a jüsakirüin taya sünain jalamüinjachin taya. Shia süka mojushaatain ma'i jaa'in sütüma tü kasa tamayütkat jümüin. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("JN16_7","073_16_7","JHN","16","7","7","Shiimüin tü tamüinjatkat joolu'u jümüin: Müleka to'unüle jüma'anajee, jiainjana anaka sükajee, süka tajüteechin jünainmüin chi Akaaliijüikai. Müleka yaale taya jümaa, nnojoleechi antüin. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("JN16_8","073_16_8","JHN","16","8","8","“Je nüntapa yaamüin, nii'iyateerü sümüin wayuu eekai manoujain tanain sünain nnojolüin lotüin tü sünoujakat anain. Süka jamüin, nnojotsü nanoujain tü shiimüinkat sünain kaainjaraliin naya, sünain maainjalasalin tayakai, je sünain kasalajaneerüin namüin naainjala so'uweena wane ka'i. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("JN16_9","073_16_9","JHN","16","9","9","Nnojotsü lotüin nekiiru'u sünain kasain wayuu tü aainjalaakat, süka nayouktüin anoujaa tanain. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("JN16_10","073_16_10","JHN","16","10","10","Nnojotsü lotüin nekiiru'u sünain wayuuin maainjalasai taya, süka to'unüinjachin nünainmüin chi Tashikai sümaa nnojoleechin taya shi'rüin wayuu. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("JN16_11","073_16_11","JHN","16","11","11","Nnojotsü lotüin nekiiru'u sünain kasalajaneerüin namüin naainjala, süka kasalajanaitpain nümüin naainjala Satanás, chi aluwataashikai naa'u na manoujainsaliikana sainküin mma. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("JN16_12","073_16_12","JHN","16","12","12","“Wainma tü pütchi isakat süpüla taküjüin jümüin. Otta nnojoleerü taküjüin jümüin süpüshua, süka kapüleejeerüin jümüin jiyaawatüin saa'u maa'ulu yaa. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("JN16_13","073_16_13","JHN","16","13","13","Otta müshia chi Naa'inkai Maleiwa nüntapa, chi ekirajeechikai jia sünain tü shiimüinkat, nükaaliijeena jia süpüla jiyaawatüinjatüin saa'u süpüshua tü shiimüinkat noo'opünaa Maleiwa. Tü nümüinjatkat jümüin, nnojoleerü pütchi ne'e nüle'eru'ujeejatü. Shieerü nüküjaka tü aküjünakat nümüin. Je naapireena jia süchiki tü kasa alateetkat mapeena. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("JN16_14","073_16_14","JHN","16","14","15","Chi Tashikai, nüküjüin tamüin süchiki kasa süpüshua. Otta tü nüküjakat tamüin, shia taküjapü'ükat jümüin. Je chi Naa'inkai Maleiwa, nüso'ireerü jaa'in sünain tü taküjapü'ükat jümüin. Je sünainjee nikirajeenain jia sünain tü taküjakat, kojuteechi taya jütüma. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("JN16_16","073_16_16","JHN","16","16","16","“Je joolu'u, motsomüin yaain taya jümaa. Shiasa palitchon ka'i, ji'reechi taya tachikua”, nümakalaka Jesús namüin na nikirajüinkana. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("JN16_17","073_16_17","JHN","16","17","17","Naashajaajiraakalaka joo wane ne'ipa na nikirajüinkana sünain maa: —¿Jamalu'ut cheje nünüiki wamüin sünain: “Je joolu'u, motsomüin yaain taya jümaa. Shiasa palitchon ka'i, ji'reechi taya tachikua”, makat? ¿Je jamalu'ut tü nümakat wamüin sünain: “Süka to'unüinjachin nünainmüin chi Tashikai”, makat? —namajiraakalaka. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("JN16_18","073_16_18","JHN","16","18","18","Ayatshii naya sünain nasakiijiraain sünain: —¿Jamalu'ut cheje nünüiki wamüin sünain: “Je joolu'u motsomüin”, oo'ulaka “Shiasa palitchon ka'i”, makat? Nnojotsü wayaawatüin aa'u tü nümakat wamüin. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("JN16_19","073_16_19","JHN","16","19","19","Otta müshia Jesús, süka nütüjaain saa'u sünain nasakireein nia süchiki tü nümakat paala namüin, nümakalaka namüin: —¿Aashajaajiraashii jia sünain tü tamakat sünain: “Je joolu'u, motsomüin yaain taya jümaa. Shiasa palitchon ka'i, ji'reechi taya tachikua”, makat? ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("JN16_20","073_16_20","JHN","16","20","20","Shiimüin tü tamüinjatkat joolu'u jümüin: Mojeerü ma'i jaa'in sümaa ji'yalajüin mapeena. Otta tü manoujainsatkalüirua sainküin mma, talateerü saa'in. Mayaainje mojeerüin jaa'in, talateerü jaa'in süchikijee. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("JN16_21","073_16_21","JHN","16","21","21","“Wane jierü eekai jemeyulüin, aisü sümüin saalii tü süchonkot. Otta süchikijee jemeyulüin, anasü. Motüsü saa'in tü müliaakat süka talatüin ma'i saa'in sujuittapa süchon. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("JN16_22","073_16_22","JHN","16","22","22","Müshii aka jiakana sünain mojuin jaa'in joolu'u. Otta süchikijee mapa ji'rapa taya, talateerü ma'i jaa'in. Je nnojoleerü oo'ulaain juulia tü talataakat aa'in. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("JN16_23","073_16_23","JHN","16","23","23","Je so'uweena ka'ikat tia, nnojoleechi taya jüsakirüin sünain wane kasa. Shiimüin tü tamakat jümüin: Kasa süpüshua eekai juchunteerüin nümüin chi Tashikai sünainjee jiain tapüshin, naapeerü shia jümüin. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("JN16_24","073_16_24","JHN","16","24","24","Je jüchuntaiwa'aya nümüin chi Tashikai paala, nnojotsü juchuntüin sünainjee jiain tapüshin. Otta müsia joolu'u, anakaja jüchuntüle sünainjee jiain tapüshin, je aapüneerü tü kasa jüchuntakat jümüin nütüma. Je talatashaateerü ma'i jaa'in süka tia”, nümataalakalaka Jesús namüin na nikirajüinkana. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("JN16_25","073_16_25","JHN","16","25","25","Ayatüshi Jesús aashajaain namaa: “Aküjüshi taya nüchiki chi Tashikai jümüin süka sukuaippa tü kasa e'nnaajünakat sainküin mma. Otta so'uweena wane ka'i, nnojoleechi müin aka taya joolu'u sünain ekirajaa jia, alu'ujasa lotüinjatü tanüiki nüchiki. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("JN16_26","073_16_26","JHN","16","26","26","Je so'u ka'ikat tia, nnojoleechi tayain chi achuntakai nümüin chi Tashikai jaa'ujee. Alu'ujasa juunteerü jüchuntüin nümüin jiakana sünainjee jiain tapüshin, ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("JN16_27","073_16_27","JHN","16","27","27","süka alin jia nüpüla niaka'iya. Aishii jia nüpüla chi Tashikai süka alin taya jüpüla je süka jünoujain sünain nüma'anajeejachin taya. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("JN16_28","073_16_28","JHN","16","28","28","Shiimüin sünain tantüshin chajee iipünaajee nüma'anajee chi Tashikai yaamüin yaa sa'akamüin wayuu. Je joolu'u, o'uneechi taya tachikua sa'akajee wayuu eemüin chi Tashikai”, nümataalakalaka Jesús namüin na nikirajüinkana. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("JN16_29","073_16_29","JHN","16","29","29","Namakalaka na nikirajüinkana nümüin: —Atak, lotüitpa joo pünüiki wamüin je nnojolüitpa paashajaain süka sukuaippa tü kasa e'nnaajünakat sainküin mma. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("JN16_30","073_16_30","JHN","16","30","30","Watüjaaichipa aa'u pia sünain piyaawatüin saa'u kasa süpüshua. Müleka wasakireere pia sünain wane kasa, pütüjaatüjülia aa'ut tü jülüjakat waa'in. Sükajee tüü, anoujainapa waya süka süpüshua waa'in sünain püntüshin nüma'anajee Maleiwa —namakalaka nümüin Jesús. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("JN16_31","073_16_31","JHN","16","31","31","Nüsouktakalaka Jesús namüin: —¿Shiimüin cheje eera sünain jünoujainapain süka süpüshua jaa'in? ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("JN16_32","073_16_32","JHN","16","32","32","Alü'ütsü jükalia süpüla ju'walakajaain wane'ewa'ire jukua. Shiimüin sünain süntüitpain tü jükaliakat süpüla jüpütüinjachin taya sümaa jüle'ejüin jipialu'umüin. Otta müshia tayakai, nnojoleechi tamüiwain süka eein chi Tashikai waneepia tamaa. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("JN16_33","073_16_33","JHN","16","33","33","“Taküjain jümüin tüü süpüla anainjanain jia sünainjee sa'aniraain jukuaippa tamaa. Mayaashiije mülieenain jia mapeena sütüma tü kasa mojusü saa'inreetkat tü manoujainsatkalüirua jüka, anakaja joolu'u talatüle jaa'in süka tayamülüichipain chi aluwataashikai naa'u na manoujainsaliikana”, nümataalakalaka Jesús namüin na nikirajüinkana. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("JN17_1","073_17_1","JHN","17","1","1","Shiasa süchikijee naashajaain Jesús namaa na nikirajüinkana, eirakaashi nia iipünaamüin süpüla aashajawaa nümaa Maleiwa: “Taataa, kettaasü joo takalia süpüla ouktaa. Anakaja joolu'u müleka pii'iyatüle sümüin wayuu tü kasa anashaatasü paa'inrüinjatkat taka tayakai chi Püchonkai süpüla sütüjaainjatüin aa'u wayuu süpüshua sünain pülashaatain ma'i pia. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("JN17_2","073_17_2","JHN","17","2","2","E'itaanüshi taya pütüma süpüla laülaainjachin saa'u wayuu süpüshua. Otta müsia tü wayuukolüirua e'itaanakat pütüma tajapulu'u, pücheküin süpüleerua shii'iranajaainjatüin saa'in tatüma süpüla eeinjanain naya pümaa waneepia. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("JN17_3","073_17_3","JHN","17","3","3","“Chi wayuu ee'iranajaaitpakai aa'in, nuuntüin niyaawatüin joolu'u saa'u tü shiimüin ekirajünakat püchiki sünain waneeshin pia sünain Maleiwain, je tachiki tayakai Jesucristo sünain püjünalain taya sa'akamüin wayuu. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("JN17_4","073_17_4","JHN","17","4","4","Saa'u tekeraajüin süpüshua tü puluwataakat anain taya, tee'iyatüitpa pukuaippa sümüin wayuu süpüshua sainküin mma sünain anashaatain ma'i pia. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("JN17_5","073_17_5","JHN","17","5","5","Taataa, anakaja müleka kojutüle taya pütüma joolu'u chaa iipünaa eere pia, maa aka kojutpü'üin taya pütüma sümaiwa paala nnojolüiwa'aya sükumajünüin tü kasakat süpüshua. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("JN17_6","073_17_6","JHN","17","6","6","“Taataa, na tekirajüinkana, na aneekuushikana pütüma sa'akajee wayuu, tee'iyatüin pukuaippa namüin sünain anashaatain ma'i pia. Saa'u püpüshin naya, pi'itaain naya süpüla nayainjanain na tekirajüinkana. Je noonooitpain sümaa pünüiki. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("JN17_7","073_17_7","JHN","17","7","7","Otta müsia joolu'u, natüjaaitpa aa'u sünain shiimüin pünainjeejatüin süpüshua tü püküjakat tamüin. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("JN17_8","073_17_8","JHN","17","8","8","Tü pütchikat püküjapü'ükat tamüin, taküjain shia namüin je kapülasü naa'in tanüiki. Natüjaa aa'ut sünain shiimüin tantüshin püma'anajee je nanoujain sünain püjünalain taya sa'akamüin wayuu. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("JN17_9","073_17_9","JHN","17","9","9","“Taataa, achuntüshi joolu'u taya pümüin naa'u na tekirajüinkana. Nnojoishi taya achuntüin pümüin saa'u wayuu eekai nnojolüin sünoujain tanain, alu'ujasa naa'u nayakana süka nayain na aneekuushikana pütüma je süka nayain püpüshin. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("JN17_10","073_17_10","JHN","17","10","10","Je saa'u püpüshin naya, tapüshi tayaka'iya. Je süka nanoujain tanain, na'waajüin ma'i taya. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("JN17_11","073_17_11","JHN","17","11","11","“Nnojoleechi makatüin taya yaaya sa'aka wayuu, süka to'unajachin pünainmüin. Otta müshi'iya na tekirajüinkana, makateena naya yaaya sa'aka tü wayuu manoujainsatkalüirua. Taataa, pia A'waajünakai, tachuntüin pümüin sünain paa'inmajüinjanain na tekirajüinkana süpüla wanaawajiraain naa'in maa aka wayakana sünain wanaawajiraain waa'in. Paa'inmaja naya süka tü püpülainkat. Saa'u paapüin tü püpülainkat tamüin paala, ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("JN17_12","073_17_12","JHN","17","12","12","tountüin taa'inmajüin naya wanaa sümaa eepü'üin taya namaa. Je süka taa'inmajüin naya suulia kasa eekai mojuin, nnojoliishii naya ojutuuin. Waneeshia ne'e niain Judas ojutuuin süpüla amüloulin, chi e'itaanatüjüika'iya süpüla tia, süpüla shikeraajüinjatüin tü ashajünakat nüchiki sulu'u tü nüchikimaajatkat Maleiwa. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("JN17_13","073_17_13","JHN","17","13","13","“O'uneechi taya joolu'u pünainmüin. Otta süka yaayülin taya sa'aka wayuu, aashajaashi taya pümaa joolu'u süpüla talatashaatain ma'i naa'in na tekirajüinkana sütümajee tanüiki maa aka tayakai sünain talatüin taa'in. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("JN17_14","073_17_14","JHN","17","14","14","Taküjüitpa namüin süpüshua tü püküjakat tamüin. Akatsa'a maalin naya süpüla tü manoujainsatkalüirua, süka nnojoliin süpüshin naya maa aka tayakai sünain nnojolin süpüshinya. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("JN17_15","073_17_15","JHN","17","15","15","“Nnojoishi taya achuntüin pümüin süpüla püsaajüinjanain naya sa'akajee tü wayuukolüirua eekai manoujain, alu'ujasa süpüla paa'inmajüinjanain naya nuulia chi Kama'üraikai. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("JN17_16","073_17_16","JHN","17","16","16","Nnojoliishii süpüshin naya tü manoujainsatkalüirua, maa aka tayakai sünain nnojolin süpüshinya. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("JN17_17","073_17_17","JHN","17","17","17","Anakaja müleka pükatarüle naya pünainmüin sütümajee tü pünüiki shiimüinkat pi'itaakat napüleerua süpüla noonooin sümaa. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("JN17_18","073_17_18","JHN","17","18","18","Je maa aka püjütüin taya sa'akamüin wayuu, tajütüin na tekirajüinkanaya sa'akamüin. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("JN17_19","073_17_19","JHN","17","19","19","Je takatalaain pünainmüin süpüla jüüjüüin taya pümüin süpüla nakatannüinjanain pünainmüin na tekirajüinkanaya”, nümakalaka Jesús nümüin Maleiwa sünain nüchuntüin naa'u na nikirajüinkana. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("JN17_20","073_17_20","JHN","17","20","20","Ayatshi Jesús achuntüin nümüin Maleiwa: “Nnojoishi taya achuntüin joolu'u pümüin naa'u na tekirajüinkana ne'e namüiwa. Achuntüshi taya'aya naa'u na wayuu anoujainjanakana tanain sütüma tü nekirajüinjatkat anain na tekirajüinkana. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("JN17_21","073_17_21","JHN","17","21","21","Taataa, achuntüshi taya pümüin naa'u na anoujashiikana napüshua süpüla wanaawajiraainjatüin naa'in. Maa aka sa'aniraain pukuaippa tamaa je sa'aniraain takuaippa püma'aya, tacheküin müleka sa'aniraale nakuaippa wamaa süpüla shiyaawatüinjatüin aa'u wayuu süpüshua sainküin mma sünain tajütüüshin pütüma. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("JN17_22","073_17_22","JHN","17","22","22","“Tee'iyatüitpa sünain kojutüin naya tatüma, maa aka kojutüin taya pütüma paala sümaiwa, süpüla wanaawajiraainjatüin naa'in, maa aka wayakana sünain wanaawajiraain waa'in. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("JN17_23","073_17_23","JHN","17","23","23","Saa'u sa'aniraain takuaippa namaa, maa aka sa'aniraain pukuaippa tamaa, tachuntüin süpüla wanaawajiraainjatüin ma'i naa'in waneepia. Je müleka wanaawajiraale naa'in, sütüjaajeerü aa'u wayuu süpüshua sünain ajütüüshin taya pütüma je sünain alin naya püpüla maa aka alin püpüla tayaka'iya. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("JN17_24","073_17_24","JHN","17","24","24","“Taataa, na wayuu e'itaanakana pütüma tajapulu'u, tacheküin napüleerua tamaainjanain naya chaa eere taya, süpüla ne'rüinjachin taya sünain anashaatain ma'i. Shiimüin sünain kojutüin ma'i taya pütüma süka alin taya püpüla sümaiwa paala nnojolüiwa'aya sükumajünüin tü kasakat süpüshua. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("JN17_25","073_17_25","JHN","17","25","25","“Taataa, pia lotokai akuaippa sünain kasalajanain pütüma sümüin wayuu saainjala, mayaainje nnojolin shi'raajüin pia wayuu eekai manoujain, te'raajüin pia tayakai. Je na anoujashiikana, natüjaa aa'ulu sümaa püjünalain taya, ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("JN17_26","073_17_26","JHN","17","26","26","sükajee tee'iyatüitpain pukuaippa namüin. Je ayateechi taya sünain tee'iyatüin shia namüin süpüla aijiraainjanain naya napüla maa aka alin taya püpüla, je süpüla sa'aniraainjatüin takuaippa namaa”, nümakalaka Jesús nümüin Maleiwa. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("JN18_1","073_18_1","JHN","18","1","1","Shiasa süchikijee nüchuntüin Jesús nümüin chi Nüshikai, nu'unakalaka namaa na nikirajüinkana waneemüin sa'ata wane luwopu kanüliakat Cedrón, suupünaamüin wane wunu'ulia kanüliasü Olivos. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("JN18_2","073_18_2","JHN","18","2","2","Otta müshia Judas, chi aapüinjachikai nikii Jesús, ni'raajüin tü wunu'uliakat süka noutkajaapü'üin cha'aya Jesús namaa na nikirajüinkana. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("JN18_3","073_18_3","JHN","18","3","3","Nüntakalaka joo Judas eemüin Jesús sümaa wane surulaalüirua je wane suwaariase tü a'waajüleekat Maleiwa ajütünakana natüma na fariseokana je natüma na laülaashiikana na'akajee na sacerdote judíokana. Kajapulu'uyaa müshii chajaruuta oo'ulaka kasimo'uyaa müshii süpüla nanaküin tü wopukot. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("JN18_4","073_18_4","JHN","18","4","4","Otta Jesús, sünain nütüjaain saa'u süpüshua tü aa'innüinjatkat joolu'u nüka, nürütkaakalaka sünainmüin tü surulaatkalüirua sünain nüsakirüin naya: —¿Jarai jüchajaaka achiki? ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("JN18_5","073_18_5","JHN","18","5","5","—Jesús chi Nazaretje'ewaikai —namakalaka. —Taya'aya tayakai —nümakalaka Jesús namüin. Otta müshia Judas chi aapakai nikii, eejachi sha'watüin namaa na surulaatkana. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("JN18_6","073_18_6","JHN","18","6","6","Je wanaa sümaa nümüin Jesús namüin: “Taya'aya tayakai”, ansünajaashii sünain no'nnajaain mmalu'u. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("JN18_7","073_18_7","JHN","18","7","7","Nüsakirakalaka joo Jesús nüchikua: —¿Jarai jüchajaaka achiki? —Nia Jesús chi Nazaretje'ewaikai —namakalaka nümüin. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("JN18_8","073_18_8","JHN","18","8","8","—Tamüinapa'asa jia sünain taya'ayain tayakai. Müleka tayale jüchajaain, juu'ulaa no'unaiwa na wayuu yaakana tamaa —nümakalaka namüin. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("JN18_9","073_18_9","JHN","18","9","9","Müsü nünüiki Jesús süpüla shikeraajüinjatüin tü nümakat paala sünain maa: “Nnojotsü amüloulin toulia waneesükaije'e na'akajee napüshua na ni'itaakana Maleiwa süpüla nayain tapüshin”. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("JN18_10","073_18_10","JHN","18","10","10","Je Simón Pedro, nuwatakalaka noo'omüin wane nüchepchia chi laülaashikai napüleerua na sacerdote judíokana sümaa wane chajaruuta. Nüchoto'oleekalaka tü nüche'e nikialu'ujeejatkat. Otta müshia chi achepchieekai, Malco nünülia. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("JN18_11","073_18_11","JHN","18","11","11","Nümakalaka Jesús nümüin Pedro: —Pi'itaa püchajaruutse süchikua sulu'u süta. Acheküsü talatirüin tü müliaa nüchekakat chi Tashikai tapüleerua. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("JN18_12","073_18_12","JHN","18","12","12","Chi sülaülashikai surulaat namaa na surulaatkana je na suwaariasekana tü a'waajüleekat Maleiwa, amaanüshi Jesús natüma ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("JN18_13","073_18_13","JHN","18","13","13","sünain kapüin nia süpüla no'unirüin nia palajana nünainmüin Anás. Nia nüshimiaka Caifás chi laülaashikai so'u juyakat tia napüleerua na sacerdote judíokana. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("JN18_14","073_18_14","JHN","18","14","14","Chi Caifáskai anülia, nia maka paala namüin na laülaayuu judíokana sünain maa: “Shia anaka alu'u, saa'in tamüin, ouktüle waneeshia ne'e wayuu waa'u wayakana judíokana wapüshua”. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("JN18_15","073_18_15","JHN","18","15","15","Otta müshia Simón Pedro, oushikajaashi nüchiirua Jesús nümaa wane'eya. Chi wanee, e'nnaajünüshi nütüma chi laülaashikai napüleerua na sacerdotekana. Je sükajee tia, nikerotinnakalaka nümaa Jesús sulu'umüin nüpaatiase chi sacerdotekai. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("JN18_16","073_18_16","JHN","18","16","16","Otta müshia Pedro, makatakalaka nia anooipa'a so'ulu'u tü paatiakat. Otta chi nuwala'atakai, nujuittaakalaka nüchikua süpüla naashajaain sümaa tü majayüt aa'inmajüsükat tü so'ukot süpüla shikerotirüinjachin Pedro. Je wanaa sümaa nikerolüin, ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("JN18_17","073_18_17","JHN","18","17","17","süsakitkalaka nia tü majayütkat: —Aashin piayaain wane chi nikirajüinkai —sümakalaka nümüin Pedro. —Nnojoishi tayain —nümakalaka sümüin. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("JN18_18","073_18_18","JHN","18","18","18","Je yaa sulu'u tü paatiakat, eejana wane nüchepchiairua chi sacerdotekai namaa wane suwaariase tü a'waajüleekat Maleiwa sha'washawalüin sü'ütpa'a wane siki chuwatsü natüma süpüla aatulajaa. Eejachi Pedro sha'watüin namaa sünain aatulajaa. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("JN18_19","073_18_19","JHN","18","19","19","Asakinnüshi joolu'u Jesús yaa paülü'ü nütüma Anás chi laülaashikai napüleerua na sacerdotekana nachiki na nikirajüinkana je süchiki tü nikirajapü'ükat anain. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("JN18_20","073_18_20","JHN","18","20","20","Nüsouktakalaka Jesús nümüin: —Ekirajapü'üshi taya eepünaapü'üle nakotchajaain na judíokana napüshua sulu'u tü ekirajüleekalüirua je sulu'u tü a'waajüleekat Maleiwa. Aashajaapü'üshi taya su'upala wayuu wainma, nnojoishi aashajaain taya sujuuna wayuu. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("JN18_21","073_18_21","JHN","18","21","21","¿Jamakalaka püsakiraka'a taya joolu'u? Shia anaka püsakirüle na wayuu aapajapü'ükana tanüiki. Shiimüin sünain nayain atüjaain saa'u tü tamapü'ükat —nümataalakalaka Jesús nümüin Anás. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("JN18_22","073_18_22","JHN","18","22","22","Je nümapa Jesús tüü, nüshe'ejaanakalaka nuwalapa'anain nütüma wane nuwaariase chi sacerdotekai sha'watüshikai nü'ütpa'a sünain nümüin emetut nümüin Jesús: —E'rüikaiche pia wayumüin sümaa pünüiki nümüin chi laülaashikai napüleerua na sacerdotekana. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("JN18_23","073_18_23","JHN","18","23","23","Nüsouktakalaka Jesús: —Müleka mojulu'uruleje tanüiki nümüin, anasüje pii'iyatüle shia tamüin. Akaajasa taküjüle nümüin tü shiimüinkat, ¿jamaka'a püshe'etaka'a taya saalii? —nümakalaka Jesús. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("JN18_24","073_18_24","JHN","18","24","24","Nu'uninnakalaka joo Jesús nütüma Anás nünainmüin Caifás chi wane laülaashikai napüleerua na sacerdotekana. Maakatüjüyülia tü jiikukat nuulia. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("JN18_25","073_18_25","JHN","18","25","25","Wanaa sümaa sha'watüin Simón Pedro yaa anooipa'a sünain aatulajaa, nüsakinnakalaka sütüma wane wayuu: —¿Nnojoishijasa piain wane chi nikirajüinkai? Naattajaakalaka Pedro sünain maa: —Nnojoishi tayain. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("JN18_26","073_18_26","JHN","18","26","26","Niasa wane nüchepchia chi laülaashikai napüleerua na sacerdotekana, nüpüshi chi wayuu ochotoonokoi ache'e paala nütüma Pedro, nümakalaka nümüin: —Te'rüinsa pia nümaa suupünaa tü wunu'uliakat. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("JN18_27","073_18_27","JHN","18","27","27","Naattajaakalaka Pedro nüchikua. Shiasa wanaa ma'i sümaa nüsouktüin Pedro, akootole'erajaashi wane kaliina. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("JN18_28","073_18_28","JHN","18","28","28","Nu'uninnakalaka Jesús watta'a maalü natüma na laülaayuu judíokana nipialu'ujee Caifás eemüin tü laülaapiakat eere ni'yataain Pilato chi Romaje'ewaikai sülaülashikai tü mmakat Judea so'u ka'ikat tia. Nayasa na judíokana, nnojoliishii ekerotüin sulu'umüin tü laülaapiakat. Müleka nekerorule, saa'in namüin, na'akamüin na gentilekana, yarütteerü nakuaippa nu'upala Maleiwa je nnojoleena eküin shikiira tü Pascuakat. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("JN18_29","073_18_29","JHN","18","29","29","Nujuittaakalaka Pilato anooipa'amüin süpüla nüsakirüinjanain naya noo'opünaa Jesús: —¿Kasa naainjalaka wayuukai chii jaajüin süpüla süsalainjachin nia tatüma? —nümakalaka Pilato namüin na laülaayuu judíokana. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("JN18_30","073_18_30","JHN","18","30","30","Nasouktakalaka nümüin: —Müleka nnojoireje kaainjaralin nia, nnojoishije waapüin ekii pümüin —namakalaka nümüin. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("JN18_31","073_18_31","JHN","18","31","31","Nümakalaka Pilato: —Ju'una jüchikua süpüla jiainjanain kasalajanain atüma naainjala nümüin süka tü jukuaippapü'ükat. Nasouktakalaka na judíokana: —Nnojoliishii e'itaaushin waya judíokana süpüla o'utaa saa'in wayuu —namakalaka nümüin. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("JN18_32","073_18_32","JHN","18","32","32","(Münüsü tüü süpüla keraainjatüin tü nümapü'ükat Jesús soo'opünaa tü nukuaippainjatkat sünain ouktaa.) ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("JN18_33","073_18_33","JHN","18","33","33","Nikerotokoloko joo Pilato nüchikua paülü'ümüin sümaa neenaküin Jesús nünainmüin süpüla nüsakirüinjachin nia: —¿Piajasa'aya chi Aluwataashikai saa'u tü wayuu judíokolüirua? —nümakalaka Pilato nümüin Jesús. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("JN18_34","073_18_34","JHN","18","34","34","Nüsouktakalaka Jesús: —¿Püle'eru'ujeejatü tü pümakat tamüin? ¿Shiataapasa ne'e tachiki pümüin sütüma wayuu? ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("JN18_35","073_18_35","JHN","18","35","35","Nümakalaka Pilato: —¿Judíojasa joo taya? Aashin nayain aapüin pikii na püpüshikana je na laülaashiikana na'akajee na sacerdotekana. ¿Kasasalajeeshisa pia namüin süpüla naapüin pikii tamüin? ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("JN18_36","073_18_36","JHN","18","36","36","Nüsouktakalaka Jesús: —Wane'eya sümüin sukuaippa tü taluwataayakat, nnojotsü müin aka nakuaippa na sülaülashiikana mma. Müleka müleje aka shia, atkaashiije na tamaajanakana taa'ujee suulia tata'ünnüin natüma na laülaayuu judíokana —nümakalaka Jesús nümüin. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("JN18_37","073_18_37","JHN","18","37","37","—¿Shiimüinjasa'a piain wane aluwataashikai? —nümakalaka Pilato nümüin. Nüsouktakalaka Jesús nümüin: —Shiimüin tü pümakat tachiki sünain tayain aluwataashin. Shia'aya jemeika apüla taya tia. Je antüshi taya sa'akamüin wayuu süpüla tee'iyatüinjatüin tü shiimüinkat sümüin. Chi eekai kachiiruain aa'in tü shiimüinkat, nia aapaka tanüiki —nümakalaka Jesús. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("JN18_38","073_18_38","JHN","18","38","38","—¿Eesüjasa'aya süpüla ountünüin tü shiimüinkat? —nümakalaka Pilato nümüin. Je süchikijee naashajaain nümaa Jesús, ojuittüshi Pilato anooipa'amüin nüchikua süpüla naashajaain namaa na judíokana sünain maa namüin: —Nnojotsü tantüin anain wane aainjalaa nünain süpüla süsalainjachin nia tatüma. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("JN18_39","073_18_39","JHN","18","39","39","Otta saashin jukuaippa jia judíokana so'u tü mi'iraa Pascuakat, ajütünapü'üshi wane püreesashi tatüma. ¿Jücheküin süpüleerua niain tajuittirüin joolu'u jümüin Jesús chi Aluwataashikai jaa'u jia judíokana? —nümakalaka Pilato namüin. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("JN18_40","073_18_40","JHN","18","40","40","—Nnojo, nnojoishi niainjachin. Anashi niale püjütüin wamüin Barrabás —namakalaka emetut. Chi Barrabáskai, ata'ülüüshi saaliijee ni'ipolopü'üin chi sülaülashikai mma. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("JN19_1","073_19_1","JHN","19","1","1","Nüjütünakalaka Jesús nütüma Pilato süpüla ni'yaajünüin sütüma tü surulaatkalüirua nünainru'upünaa wainmatua süka wane jiiku maniirase. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("JN19_2","073_19_2","JHN","19","2","2","Shi'itaakalaka tü surulaatkalüirua wane kotse keimsesü saa'u nikii Jesús. Na'atakalaka wane ashe'inyüü anasü nünain, jepisiiyaa, maa aka saa'in nüshe'in wane aluwataai saa'u mma. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("JN19_3","073_19_3","JHN","19","3","3","Narütkajaakalaka naya sümaa neme'erainpalain nia wainmatua sünain maa nümüin: —Pia Aluwataashikai saa'u tü wayuu judíokolüirua —müshii naya nümüin. Je nashe'ejakalaka nia sünain nu'upünaa. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("JN19_4","073_19_4","JHN","19","4","4","Nujuittaakalaka Pilato anooipa'amüin nüchikua sünain nümüin namüin na judíokana: —Anii tojuittirüin joo nia jünainmüin süpüla taapirüin jia sünain nnojolüin tantüin anain wane aainjalaa nünain süpüla süsalainjachin nia tatüma —nümakalaka Pilato namüin. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("JN19_5","073_19_5","JHN","19","5","5","Je nujuittapa Jesús anooipa'amüin sünain eein tü kotse keimsesükat sünain nikii oo'ulaka tü ashe'inyüü jepisiiyaa nünainjatkat, nümakalaka Pilato namüin na judíokana: —Anii chi wayuukai. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("JN19_6","073_19_6","JHN","19","6","6","Otta na laülaashiikana na'akajee na sacerdotekana je na nawaariasekana, na'waatakalaka ne'rapa Jesús: —Anashi nüchitinnüle sünain kuruusa süpüla ouktaa. Püchitira pümaala nia —namakalaka. Niasa Pilato, nüsouktakalaka namüin: —Anakaja jiale jiakana achitüin nia. Alu'ujasa tayakai, nnojotsü tantüin anain wane aainjalaa nünain süpüla süsalainjachin nia tatüma —nümakalaka namüin. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("JN19_7","073_19_7","JHN","19","7","7","Masütaajusalii na laülaashii judíokana sünain na'waatüin sünain maa: —Saashin tü pütchi e'itaaushikat namüin na watuushiyuukana, acheküshi o'utinnaa aa'in nia saaliijee “Nüchon Maleiwa taya” nümüin —namakalaka. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("JN19_8","073_19_8","JHN","19","8","8","Naapapa Pilato tüü, eimolojooleesia ma'i naa'in. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("JN19_9","073_19_9","JHN","19","9","9","Nikerotkoloko joo sulu'umüin tü laülaapiakat süpüla naashajaain nüchikua nümaa Jesús: —¿Jaleje'ewai ma'i pia? —nümakalaka nümüin. Niasa Jesús, ko'uu müshi nuulia. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("JN19_10","073_19_10","JHN","19","10","10","—¿Jamüshi ko'utaka'a pia toulia? ¿Nnojotsü pütüjaain aa'u sünain laülaain taya süpüla tajütüinjachin pia je süpüla tachitirüinjachin pia sünain kuruusa süpüla ouktaa? —nümakalaka Pilato nümüin. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("JN19_11","073_19_11","JHN","19","11","11","Nüsouktakalaka Jesús ni'ipajee: —Müleka nnojorule kaawain pünüiki nütüma Maleiwa, nnojoishije pia laülaain toulia. Je sükajee tia, chi alana'aleekai sünain kaainjalain, nia chi aapakai tekii pümüin —nümakalaka Jesús. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("JN19_12","073_19_12","JHN","19","12","12","Je süchikijee tia, o'unüshi Pilato anooipa'amüin nüchikua süpüla naashajaain namaa na judíokana shii'iree nüjütüin Jesús. Otta nayakana, masütaajusalii sünain na'waatüin sünain namüin nümüin: —Müleka püjütüle chi wayuukai, nnojoishija na'aleewain pia César. Süka jamüin, chi wayuu “Aluwataashi taya saa'u wayuu” makai, nia nü'ünüüka César —namakalaka nümüin Pilato. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("JN19_13","073_19_13","JHN","19","13","13","Shiasa naapapa Pilato tü namakat nümüin, nojoyolookoloko eere naikkalaapü'üin na sülaülashiikana mma süpüla kasalajanainjatüin sümüin wayuu saainjala natüma. Je sünülia tü aikkajüleekat, “Ipakat” münüsü. (Je sünülia süka pütchi hebreo, “Gabata”.) Nüntirakalaka joo Jesús anooipa'amüin. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("JN19_14","073_19_14","JHN","19","14","14","Je wanaa sümaa tia, kale'ojatü. Che'ojaasü wane ka'i süpülapünaa süka'iya tü eemerawaakat sünain tü mi'iraa Pascua münakat. Nümakalaka joo Pilato namüin na judíokana: —Anii chi Aluwataashikai jaa'u. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("JN19_15","073_19_15","JHN","19","15","15","Otta müshi'iya na wayuukana, masütaajusalii sümaa nekiisa sünain maa nümüin: —Pi'ikaje'era maala nia yaajee pükacheriraiwan nia sünain kuruusa süpüla ouktaa —namakalaka. —¿Shiimüin sünain jücheküin sünain takacherirüin jümüin chi Aluwataashikai jaa'u? —nümakalaka Pilato namüin. Otta na laülaashiikana na'akajee na sacerdotekana, nasouktakalaka nümüin: —Nnojoishi niain aluwataain waa'u. Nia nümüiwa aluwataaka waa'u César. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("JN19_16","073_19_16","JHN","19","16","16","Naapünakalaka joo Jesús nütüma Pilato sümüin tü surulaatkalüirua süpüla nükachennüinjachin natüma sünain kuruusa süpüla ouktaa. Süchikijee naapünüin Jesús namüin na surulaatkana, ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("JN19_17","073_19_17","JHN","19","17","17","o'uninnüshi nia natüma sünain nülü'üjüin tü wunu'u akachennüinjachikat anain nia eemüin wane wutai kanüliasü “Ekiyüükat”. (Je sünülia tü wutaikat süka pütchi hebreo, “Gólgota”.) ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("JN19_18","073_19_18","JHN","19","18","18","Je yala, nükachennakalaka Jesús. Eeshii piamashii wayuu akachennüin wanaa nümaa. Naatawaishii naya sünain wane wunu'u. Je Jesús, akachennüshi pasanain nanain. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("JN19_19","073_19_19","JHN","19","19","19","Eesü wane pütchi ashajinnüsü nütüma Pilato e'itaanakat shi'ichiru'u tü kuruusa kanainkat Jesús. Müsü mayaa: ANII JESÚS CHI NAZARETJE'EWAIKAI, CHI ALUWATAASHIKAI SAA'U TÜ WAYUU JUDÍOKOLÜIRUA. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("JN19_20","073_19_20","JHN","19","20","20","Aashaje'ennüsü tia sütüma wainma wayuu judío süka pejein sünain Jerusalén tü wutai akachennakat aa'u Jesús, je süka süshajuushin süka apünüinsü anüikii: hebreo, griego, je latín. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("JN19_21","073_19_21","JHN","19","21","21","Otta na laülaashiikana na'akajee na sacerdotekana, nayoukta amaalü tü nüshajirakat Pilato. Namakalaka nümüin: —Nnojotsü anain tü püshajirakat: “Chi Aluwataashikai saa'u wayuu judío”, pümüin. Anasüje müleka pii'iratüle tü pütchikat: “Chi Aluwataashikai saa'u wayuu judío naashin”, müsüje. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("JN19_22","073_19_22","JHN","19","22","22","—Tü tashajirüitpakat, tashajirüitpa. Nnojoleerü tee'iratüin —nümakalaka Pilato namüin. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("JN19_23","073_19_23","JHN","19","23","23","Je na surulaatkana süchikijee nakacherüin Jesús sünain tü kuruusakat, naapaain tü nüshe'inkat sümaa nakatajiraain naka na pienchishiikana. Shiaka apütaain tü nüshe'inpalajanakat süka me'itiain shia, akumajuushi süka wane kuluulu waneesia. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("JN19_24","073_19_24","JHN","19","24","24","Aashajiraashii na surulaatkana: —Nnojo wasüküijiraain tü nüshe'inpalajanakat. Shia anaka alu'u müleka washantanajiraale saa'u süpüla watüjaain naa'u jaralin chi makatüinjachin apüla shia —namakalaka. Noo'ulakakalaka shia. Naa'inrüin tüü süpüla shikeraajüinjatüin tü ashajuushikat paala sulu'u tü nüchikimaajatkat Maleiwa sünain maa: “Nakatajiraain tashe'in je nashantanajiraa aa'ulu”. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("JN19_25","073_19_25","JHN","19","25","25","Je peje sünain tü kuruusakat kachetakat anain Jesús, eejatü tü niikat sha'watüin, oo'ulaka wane nüü'irü, oo'ulaka María nu'wayuuse Cleofas, oo'ulaka María Magdalena. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("JN19_26","073_19_26","JHN","19","26","26","Niasa Jesús wanaa sümaa ni'rüin tü niikat nümaa chi nikirajüin aishikai ma'i nüpüla sünain sha'watüin nia sü'ütpa'a, nümakalaka sümüin: —Maachee, iraa chi püchonkai. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("JN19_27","073_19_27","JHN","19","27","27","Otta nümüin chi nikirajüinkai: —Naa tü püikat —nümakalaka. Je süchikijee ka'ikat tia, o'ttüshi sünain jülüjain waneepia naa'in tü niikat Jesús chi nikirajüinkai. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("JN19_28","073_19_28","JHN","19","28","28","Je Jesús süchikijee tia, sünain nütüjaain aa'u sümaa kettaain süpüshua nütüma tü nuluwataakat anain nia Maleiwa, —Münyaasüshi taya —nümakalaka. Müsü nünüiki süpüla keraainjatüin tü ashajünakat paala sulu'u tü nüchikimaajatkat Maleiwa. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("JN19_29","073_19_29","JHN","19","29","29","Eesü wane iita yaa mmolu'u kalu'ukot wane asüüshi jashü'üsü. Sücholetinnakalaka wane maawüi shi'ichiru'u wane lumia süpüla shi'itaanüinjatüin sünain niimata Jesús. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("JN19_30","073_19_30","JHN","19","30","30","Shiasa süchikijee nuu'ulaküin shia, —Kettaaitpa tatüma —müshi Jesús sünain nejepülüin nikii je aja'ttüsü naa'in yala'aya. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("JN19_31","073_19_31","JHN","19","31","31","Je tü ka'i ouktakat o'u Jesús, shia süpülapünaa süka'iya tü eemerawaakat sünain tü Pascuakat. Je na laülaayuu judíokana, süka nnojolüin nacheküin sünain makatajanain na kachetüshiikana saa'u tü kuruusakalüirua so'u sükaliain eemerawaa, nachuntakalaka nümüin Pilato süpüla süshate'ennüinjatüin nasa'a süpüla ouktamaatüinjanain süpüla nashakatinnüin. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("JN19_32","073_19_32","JHN","19","32","32","Nashate'erakalaka na surulaatkana nasa'a na wayuukana piamashii kachetüshiikana na'atalu'u Jesús. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("JN19_33","073_19_33","JHN","19","33","33","Otta nantapa nünainmüin Jesús, süka ouktatüjülinya nia napüla, nnojotsü nashate'erüin nüsa'a. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("JN19_34","073_19_34","JHN","19","34","34","Otta müshia wane surulaat, nüsotüin naa'inpünaa Jesús süka wane kachueera kasa e'ichirü. Süparalakalaka yaawala nüsha sümaa sujuittüin wüin sümaa tü nüshakat. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("JN19_35","073_19_35","JHN","19","35","35","(Tatüjaa aa'ulu sünain shiimüin tü alatakat nüka Jesús, süka te'rüin nia sünain ouktaa. Je tashajüin joolu'u tü nüchikikat jümüin süpüla jünoujainjatüin jiakanaya. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("JN19_36","073_19_36","JHN","19","36","36","Tü naa'inrakat na surulaatkana nüka Jesús, alatüsü süpüla keraainjatüin tü ashajuushikat sünain maa: “Nnojoleerü ashate'ennüin niipüse” ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("JN19_37","073_19_37","JHN","19","37","37","oo'ulaka wane müsü'üya: “Neirakaajeechi amüin chi nasotüinkai”.) ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("JN19_38","073_19_38","JHN","19","38","38","Eeshi wane laülaashi judío kanüliashi José cheje'ewaikai Arimatea yaa sulu'u tü mmakat Judea. Nuunjulajapü'üin sünain niain wane nikirajüin Jesús süka mmolüin nia neema na nuwala'atakana. Nüchuntakalaka joolu'u José nümüin Pilato ni'itaainjachin müliashii sulu'u woowira. Saa'u anain nümüin Pilato tü nüchuntakat apüla, nüntakalaka José sünain alü'üjaa müliashii. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("JN19_39","073_19_39","JHN","19","39","39","Je nümaa, eejachi Nicodemo chi antakainka paala so'u wane ai nünainmüin Jesús. Nülü'üjain wane wunu'u jemeta eejuulu, wane “mirra” sümaa “áloes”, maa aka pienchi shikii “kilo”, süpüla shi'itaanüin na'aka müliashii. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("JN19_40","073_19_40","JHN","19","40","40","Nashakatirakalaka joo müliashii sünainjee tü kuruusakat. Noko'olokoloko nia süka wane kuluulu kojutsü kanüliasü “lino”. Je tü wunu'ukot jemetakat eejuut, e'itaanüsü sümaa tü kuluutkot. Shia sukuaippaka'aya wayuu judío tia süpüla e'itawaa saamaka. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("JN19_41","073_19_41","JHN","19","41","41","Je sü'ütpa'a tü wutaikat eejachire nu'utünüin aa'in Jesús, eesü wane apain. Je sulu'u tü apainkat, eesü wane woowira akumajuushi sulu'u wane ipa miyo'u. Jeket akumajuushin. Me'itaajuyülia aamakaa sulu'u. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("JN19_42","073_19_42","JHN","19","42","42","Saa'u pejein tü woowirakat sünain tü wutaikat, ne'itaamaatakalaka müliashii yaa sulu'u, süka sülü'ülüin ma'i su'ttüin süka'iya tü eemerawaakat natüma na judíokana. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("JN20_1","073_20_1","JHN","20","1","1","Je süchikijee tü ka'i neemeraakat o'u na judíokana, su'unakalaka María Magdalena eeiwa'aya aikat eemüin tü woowirakat eejachire ni'itaanüin Jesús. Shiasa süntapa chamüin, sünta anainrü süsünne'eruushin tü ipa shirousekat. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("JN20_2","073_20_2","JHN","20","2","2","Suwataakalaka María eemüin Simón Pedro oo'ulaka wane'eya nikirajüin Jesús aipü'ükai ma'i nüpüla sünain sümüin namüin: —Ayu'nnüshi chi Senyotkai sulu'ujee tü woowirakat je nnojotsü watüjaain aa'u jalakualin nia atümaa —sümakalaka María namüin. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("JN20_3","073_20_3","JHN","20","3","3","Nuwataakalaka Pedro nümaa chi nuwala'atakai sünainmüin tü woowirakat. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("JN20_4","073_20_4","JHN","20","4","4","Nüntakalaka chi wane nüpüleerua sünainmüin tü woowirakat süka kawatiraain nia nuulia. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("JN20_5","073_20_5","JHN","20","5","5","Je nüntaiwa'aya, nünalaakalaka sulu'u tü woowirakat. Ni'rakalaka tü kuluutkot jachii müin. Otta nnojoishi ekerotüin nia. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("JN20_6","073_20_6","JHN","20","6","6","Nüntakalaka joo Pedro nüchiiruajee sünain nikerotomaatüin sünain ni'rüin tü kuluutkat jachitüin, tü oko'ojünakat aka müliashii, ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("JN20_7","073_20_7","JHN","20","7","7","je tü saalajakat nikii sümüiwa'asü sünain apaa'awajaaushin shia. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("JN20_8","073_20_8","JHN","20","8","8","Nikerotokoloko chi nuwala'atakai nüchiiruajee, chi antüshikai palajana sünainmüin tü woowirakat. Ni'rakalaka joo nüchikanain Jesús. Nünoujakalaka sünain süso'iraain naa'in. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("JN20_9","073_20_9","JHN","20","9","9","Otta nnojoliiyülia nayaawatüin saa'u tü ashajünakat paala sulu'u tü nüchikimaajatkat Maleiwa sünain süso'iraainjatüin naa'in. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("JN20_10","073_20_10","JHN","20","10","10","O'unüshii joo na nikirajüinkana chamüin nepialu'umüin nachikua, ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("JN20_11","073_20_11","JHN","20","11","11","otta María Magdalena, makatüsü anooipa'a sü'ütpa'a tü woowirakat. Sha'watüsü shia yala sünain shi'yalajüin. Sünalaakalaka joo sulu'u tü woowirakat ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("JN20_12","073_20_12","JHN","20","12","12","sümaa shi'rüin piamashii aapiee nüma'anaje'ewalii Maleiwa. Kasuutannuu nashe'in. Joyotüshi wane eejatüle nikii je wane eejatüle nuu'ui müliashii. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("JN20_13","073_20_13","JHN","20","13","13","Nasakirakalaka shia: —Nii waa'iraa, ¿jamüsü pia pi'yalajaka'a? —namakalaka sümüin. —Ayu'nnüshi chi Tasenyotsekai, je nnojotsü tatüjaain aa'u jalamüinre nia alü'üjünüin —sümakalaka namüin. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("JN20_14","073_20_14","JHN","20","14","14","Shiirakaakalaka joo María süchiiruajee sümaa shi'rüin Jesús yaa sha'watüin. Akaisa nnojolin shiyaawatüin nia. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("JN20_15","073_20_15","JHN","20","15","15","Nümakalaka Jesús sümüin: —Nii waa'iraa, ¿jamüsü pia pi'yalajaka'a? ¿Jarai chi pusukujaaka achiki? —nümakalaka Jesús sümüin. Wayuuyaa a'yataai ne'e sulu'u tü apainkat saa'inru'u María chi saashajaakai amaa. Sümakalaka nümüin: —Müleka piale chi alü'üjakai chi Tasenyotsekai yaajee yaa, anasüje püküjale tamüin jalamüinre nia pütüma tasaajaiwa nia nüchikua —sümakalaka María nümüin. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("JN20_16","073_20_16","JHN","20","16","16","—María —nümakalaka Jesús sümüin. Sujununajaakalaka nünainmüin Jesús sümaa sümüin nümüin: —Raboni. (Je tü pütchikat süka pütchi hebreo, “Ekirajüikalee” malu'ut.) ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("JN20_17","073_20_17","JHN","20","17","17","Nümakalaka Jesús sümüin: —Nnojo pajapulu'ujain taya süka nnojoliyüliain tale'ejüin nüma'anamüin chi Tashikai. Shia anaka alu'u müleka pu'unüle eemüin na tawalayuukana süpüla püküjainjatüin tanüiki namüin sünain maa: “Ale'ejeechi taya nüma'anamüin chi Tashikai, chi Jüshikai wanaa tamaa, nüma'anamüin chi Tamaleiwasekai, chi Jümaleiwasekai wanaa tamaa”. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("JN20_18","073_20_18","JHN","20","18","18","Su'unakalaka María Magdalena eemüin na nikirajüinkana Jesús sünain süküjaain tü shi'rakat: —Te'rüichipa chi Senyotkai —sümakalaka namüin. Je süküjain namüin tü nümüitpakat Jesús sümüin. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("JN20_19","073_20_19","JHN","20","19","19","Je mapa aipa'a so'u tü ka'i naashajaakat o'u Jesús sümaa María Magdalena, eeshii na nikirajüinkana Jesús jutkatüin sulu'u wane miichi. Türankalu'usü so'u tü miichikat süka mmolüin naya neema na laülaayuu judíokana. Ee'iyata'alaa müshi Jesús yaa pasanain nanain. —Kasataalejese anain jia —nümakalaka namüin. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("JN20_20","073_20_20","JHN","20","20","20","Süchikijee nümüin tüü, nii'iyatakalaka namüin tü nülio'u najappünaajatkat je tü nüchiro'upünaajatkat. Talatashaanasü ma'i naa'in na nikirajüinkana süka ne'rüin joo chi Senyotkai. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("JN20_21","073_20_21","JHN","20","21","21","—Kasataalejese anain jia —nümakalaka namüin nüchikua. —Maa aka tayakai ajütünüin sa'akamüin wayuu nütüma chi Tashikai, akaajaa jiakana, tajütüin joolu'u jia —nümakalaka namüin. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("JN20_22","073_20_22","JHN","20","22","22","Nuju'ulakalaka naya sünain nümüin namüin: —Anasü müleka jümaale joolu'u chi Naa'inkai Maleiwa. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("JN20_23","073_20_23","JHN","20","23","23","Müleka jülatirüle saainjala wane wayuu, alatinneerü shia nütüma chi Tashikai. Akaajasa müleka nnojorule jülatirüin shia, nnojoleerü alatinnüin —nümakalaka Jesús namüin. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("JN20_24","073_20_24","JHN","20","24","24","Otta müshia Tomás, wane na nikirajüin polookana piammüin, chi Senkeyuukai anülia, nnojoishi eejachin na'aka na nüpüshikana wanaa sümaa nii'iyataain Jesús na'akamüin. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("JN20_25","073_20_25","JHN","20","25","25","Aküjünüsü nümüin natüma: —We'rüichipa chi Senyotkai —müshii naya nümüin. Otta nünüiki Tomás ne'ipajee, müsü mayaa: —Müleka nnojorule te'rüin süchikanain tü külaawakat sünain najapü sümaa te'itaain tajapü sünain tü nülio'ukot je sünain tü nülio'u yaakat sümülatu'u nüchira, nnojoleerü tanoujain sümaa katüin no'u —nümakalaka Tomás namüin. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("JN20_26","073_20_26","JHN","20","26","26","Je süchikijee maa aka wane semaana, eeshii na nikirajüinkana Jesús nachikua sulu'u tü miichikat sümaa eein Tomás namaa. Mayaainje türankalu'uin so'u tü miichikat, ee'iyata'alaa müshi Jesús yaa pasanain nanain. —Kasataalejese anain jia —nümakalaka namüin. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("JN20_27","073_20_27","JHN","20","27","27","Nümakalaka nümüin Tomás: —Piirakaa sümüin süchikanain tü külaawakat yaa sünain tajapü, pi'itaa pajapü sünain talio'u. Je piyurula pütüna yaa sünain tü talio'u sümülatu'ukat tachira pütüjaaiwa saa'u. Puu'ulaa suulia manoujüinyee, pünouja pümata tanain —nümakalaka Jesús nümüin. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("JN20_28","073_20_28","JHN","20","28","28","Nüsouktakalaka Tomás nümüin: —Shiima'inya sünain piain piakai chi Tasenyotsekai, chi Tamaleiwasekai. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("JN20_29","073_20_29","JHN","20","29","29","Nümakalaka Jesús nümüin: —Anoujashi pia joolu'u süka pi'rüichipain taya. Otta na wayuu anoujeenakana tanain ja'itashi nnojolin ne'rüin taya, talatashaateena ma'i naya. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("JN20_30","073_20_30","JHN","20","30","30","Wainma kasa anasü naa'inrapü'ükat Jesús no'upala na nikirajüinkana, tü kasa nütüjakat apüleerua Maleiwa nümüiwa. Otta nnojotsü tashajüin süpüshua sulu'u tü karalouktakat. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("JN20_31","073_20_31","JHN","20","31","31","Otta müsia tü tashajakat jümüin, tashajüin süpüla jünoujainjanain nünain Jesús sünain niain chi Cristo Nüneekajalakai Maleiwa, sünain niain chi Nüchonkai Maleiwa. Je müleka jünoujüle nünain, ee'iranajaweerü jaa'in nütüma süpüla ayatüinjanain jia nümaa Maleiwa waneepia süpüla ka'ikat süpüshua. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("JN21_1","073_21_1","JHN","21","1","1","Je sülatapa kojuya ka'i süchikijee naashajaain Jesús nümaa Tomás, ee'iyataashi nüchikua na'akamüin no'utku na nikirajüinkana sotpa'a tü palaa kanüliakat Galilea, tü Tiberiaskat anüliaya. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("JN21_2","073_21_2","JHN","21","2","2","Eejana Simón Pedro, Tomás chi Senkeyuukai, Natanael cheje'ewaikai Caná sulu'u Galilea, na nüchooinkana Zebedeo, oo'ulaka piamashii noo'omüin. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("JN21_3","073_21_3","JHN","21","3","3","—Anakaja tolojüle jime —nümakalaka Simón Pedro namüin na nüpüshikana. —Anashii pümaale waya —namakalaka nümüin. No'otookoloko sulu'u wane anua süpüla olojoo jime. Otta nalatirüin aikat süpüshua sünain masirüin naya. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("JN21_4","073_21_4","JHN","21","4","4","Shiasa nale'ejapa watta'a maalü, eeshi Jesús sha'watüin sotpa'a tü palaakat. Otta na nikirajüinkana, nnojoishi natüjaain aa'u sünain niain Jesús. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("JN21_5","073_21_5","JHN","21","5","5","Nu'waatakalaka Jesús namüin: —Tatünajutumuyuwaa, ¿kasirüyaashiije jia? —nümakalaka namüin. —Nnojo —namakalaka. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("JN21_6","073_21_6","JHN","21","6","6","—Müleka jujutüle tü jukusüinkat wopujeeru'u sünain tü anuakat, anteena jia sünain jime —nümakalaka Jesús namüin. Shiasa najutakalaka tü nakusüinkat shirokumüin tü palaakat, kasitkalaka naya jime watta ma'i saalin. Isasü nachiki ayu'laa süka jawatüin shia noulia. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("JN21_7","073_21_7","JHN","21","7","7","Je chi nikirajüin aishikai ma'i nüpüla Jesús, nümakalaka nümüin Pedro: —Nia'ayaasa chi Senyotkai. Je Pedro, naapapa nünüiki sünain nümüin: “Nia'ayaasa chi Senyotkai”, na'atakalaka nüshe'in süchikua nünain. Numuttakalaka shirokumüin tü palaakat süpüla o'unaa eemüin Jesús. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("JN21_8","073_21_8","JHN","21","8","8","No'unakalaka na nüpüshikana sulu'u tü anuakat sotpa'amüin tü palaakat. Najaralijiraain tü nakusüin wotokot jime, süka pejein tü anuakat sünain tü mmakat, maa aka poloo shikii “metro”. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("JN21_9","073_21_9","JHN","21","9","9","Nashakatapa sulu'ujee tü anuakat, eesü napüla wane siki asijüna aa'ulu jime otta pan sü'ütpa'a. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("JN21_10","073_21_10","JHN","21","10","10","—Iche'era jumaala süpüshi tü jüsitkat —nümakalaka Jesús namüin. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("JN21_11","073_21_11","JHN","21","11","11","No'otookalaka Simón Pedro nüchikua sulu'u tü anuakat süpüla najaralijaain tü nakusüinkat sotpa'amüin tü palaakat. Mayaainje wainmain jime mülo'uyuu sulu'u tü nakusüinkat, nnojotsü asüküijaain sütüma. Eejatü 153 jime sulu'u. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("JN21_12","073_21_12","JHN","21","12","12","—Jalaina jikaaiwa —nümakalaka Jesús namüin. Je na nikirajüinkana, mayaainje nasakireein sümaa jaralin nia, nnojoishii nasakirüin süka japülin naya sheema asakiraa. “Nia cheje Jesús eera”, müsü naa'in nale'eru'u. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("JN21_13","073_21_13","JHN","21","13","13","Nürütkaakalaka Jesús sünainmüin tü sikikat. Naapaakalaka wane pan sümaa naapüin shia namüin na nikirajüinkana. Akaata'aya tü jimekat nütümaya. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("JN21_14","073_21_14","JHN","21","14","14","Je süka tüü, apünüintuaichi ee'iyataain joo Jesús namüin na nikirajüinkana süchikijee süso'iraain naa'in. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("JN21_15","073_21_15","JHN","21","15","15","Süchikijee nekaain, aashajaashi Jesús nümaa Simón Pedro: —Simón, nüchonkai Jonás, ¿alatüsü taalin püpüla suulia taalin napüla na puwala'atakana? —nümakalaka Jesús nümüin. —Senyotkalee, pütüjaa aa'ut sümaa alin pia tapüla —nümakalaka Pedro. —Anakaja müleka pikirajüle tü anoujasükalüirua tanain —nümakalaka Jesús nümüin. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("JN21_16","073_21_16","JHN","21","16","16","Nümakalaka Jesús nüchikua: —Simón, nüchonkai Jonás, ¿shiimüin sünain alin taya püpüla? Nümakalaka Pedro: —Senyotkalee, shiima'inya pütüjaa aa'ulu sümaa alin pia tapüla. Nümakalaka Jesús nümüin: —Anakaja müleka paa'inmajüle tü anoujasükalüirua tanain. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("JN21_17","073_21_17","JHN","21","17","17","Apünüintuaichi joolu'u nüsakirüin Jesús: —Simónwaa, nüchonkai Jonás, ¿aishi taya püpüla? —nümakalaka nümüin. Mojukalaka ma'i naa'in Pedro süka “¿Aishi taya püpüla?” nümüin apünüintua nümüin. Nüsouktakalaka Pedro: —Senyotkalee, pütüjaa aa'ulu kasakat süpüshua. Pütüjaa aa'uchi alin pia tapüla —nümakalaka Pedro nümüin Jesús. —Anakaja müleka pikirajüle tü anoujasükalüirua tanain —nümakalaka Jesús nümüin. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("JN21_18","073_21_18","JHN","21","18","18","Naashajaakalaka Jesús nümaa Pedro nüchikua: —Shiimüin tü tamakat pümüin: Jintüliiwa'aya pia, a'anaapü'üshi pia süpüla o'unaa eemüinre pu'uneein. Otta laülaapa pia, piyuruleerü pütüna süpüla sa'atünajatüin pünain püshe'in. Je e'ikajaaneechi pia atümaa eemüinre nnojolüin pücheküin —nümakalaka Jesús nümüin. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("JN21_19","073_21_19","JHN","21","19","19","Müsü nünüiki Jesús nümüin süpüla naapirüinjachin nia süchiki jamüinjatüin nukuaippa sünain ouktaa so'uweena wane ka'i je süchiki nu'waajünüinjachin chi Maleiwakai sütüma tü e'rajüsükalüirua nükua Pedro wanaa sümaa ouktüin. Nümakalaka joolu'u Jesús nümüin: —Ja'itairü tü alateetkat püka, anakaja ichere pia tanain waneepia. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("JN21_20","073_21_20","JHN","21","20","20","Niirakaakalaka Pedro yaa nachiiruajee nümüin chi nikirajüinkai Jesús, chi aishikai ma'i nüpüla. (Nia chi joyotokai paala nü'ütpa'a Jesús sünain tü ekawaakat, chi “Senyotkalee, ¿jarai chi aapüinjachika pikii?” makai nümüin Jesús.) ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("JN21_21","073_21_21","JHN","21","21","21","Nümakalaka Pedro nümüin Jesús: —Senyotkalee, ¿jamataaleerü nukuaippa chi wachiiruajeekai? ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("JN21_22","073_21_22","JHN","21","22","22","Nüsouktakalaka Jesús nümüin Pedro: —Müleka tacheküleje katüin no'u süpürale'eya tale'ejapa, nnojotsü kasajatüinjatüin pümüin. Shia anaka alu'u müleka ichere pia tanain waneepia —nümakalaka. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("JN21_23","073_21_23","JHN","21","23","23","Sükajee tia pütchikat, aashajaajiraashii na anoujashiikana nüchiki chi nikirajüinkai sünain nnojoleechin ni'rüin ouktaa naashin. Otta nnojotsü malu'ulüin tü nümakat Jesús sünain nnojolin ouktajachin nia. Tü nümakat, müsü ne'e: “Müleka tacheküleje katüin no'u süpürale'eya tale'ejapa, nnojotsü kasajatüinjatüin pümüin”. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("JN21_24","073_21_24","JHN","21","24","24","Tayakai, Juankai anülia, taya'aya chi nikirajüinkai Jesús. Taküjain nüchiki jümüin sünain shiimüin ma'i tü alatakat. Süka eepü'üin taya nümaa, jütüjaa aa'ut sünain shiimüin. Je joolu'u tashajüitpa joo shia jümüin. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("JN21_25","073_21_25","JHN","21","25","25","Je eesü wane'eya kasairua naa'inrapü'üin Jesús. Müleka tashajüleje shia süpüshua'ale, wotüsüje tü mmakat sütüma tü karalouktakat.");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("AC1_1","074_1_1","ACT","1","1","1","Sulu'u tü palajatkat karaloukta tashajüin pümüin, Teófilo, taküja achiküt pümüin süpüshua'a tü kasa nu'ttakat anain Jesús sünain naa'inrüin otta nikirajaa anain chejeechikü su'ttianainjee, ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("AC1_2","074_1_2","ACT","1","2","2","sünainmüinre'eya tü ka'i niyalere'ennakat o'u sirumalu'umüin. Nümaichiki, süpüla nu'unüin sirumalu'umüin, aashajaashi nükajee chi Naa'inkai Maleiwa soo'opünaa tü kasa anakat süpüla naa'inrüinjatüin na Aluwataaushikana nüchipünaa, na nüneekakana paala süpüla nuluwatawaa sünain aküjaa tü nüchikükat. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("AC1_3","074_1_3","ACT","1","3","3","Süchikijee süso'iraain naa'in süchikijee ouktaa, eeshi nia yaa saa'u mmakat pienchi shikii ka'i sünain nii'iyataawalin namüin sulu'u wane nükuaippa maa aka wayuu, tü ee'iyatakat nia sünain shiimain katüin no'u nüchukua'a. Otta eeshi nia sünain naashajaain namüin süchikü tü nükuaippakat Maleiwa sünain aluwatawaa. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("AC1_4","074_1_4","ACT","1","4","4","So'uma'a yaajachinkain nia, aashajaashi nia namaa na Aluwataaushikana süpüla nnojoliinjanain nojuittüin paala suulia tü pueulo kanüliakat Jerusalén. Müshi nia namüin: —Ja'atapa shikeraajüin tü kasa nüküjakat achikü paala chi Tashikai süka wane pütchi pansaasü, nüchikükat chi Naa'inkai naapüinjachikai jümüin, tü anuu taashajaapü'üin achikü jümüin. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("AC1_5","074_1_5","ACT","1","5","5","Shiimain sünain nuwoutisaajapü'üin Juan wayuu süka wüin, alu'ujasa'a jiakana, alateerü sünain anain jükuaippa tatüma. Süka jamüin, so'uweena palit ka'i, woutiiseena jia nüka chi Naa'inkai Maleiwa sükajee nikeroleechin sulu'u jaa'in. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("AC1_6","074_1_6","ACT","1","6","6","Shiasa'a so'u wane ka'i wanaa sümaa noutkajaain na Aluwataaushikana nümaa Jesús, nasakitkalaka nia: —Senyotkalee, ¿püikkale'ereerü süchukua'a tü aluwatawaakat watüma wayakana nuu'uliwo'ukana Israel, yaa woumainru'u maa'utpünaa yaa? ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("AC1_7","074_1_7","ACT","1","7","7","Nüsouktakalaka Jesús namüin: —Nnojotsü aapüna ekii jümüin süpüla jütüjaainjatüin saa'u joujainjatüin sülatüin tüü. Nia ne'e chi Washikai Maleiwa laülaaka saa'u süpüla ni'itaainjatüin süka'iya tü kasa naa'inrajatkat. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("AC1_8","074_1_8","ACT","1","8","8","Alu'ujasa'a nüntapeena chi Naa'inkai Maleiwa sulu'umüin jaa'in, pülashiijeena jia nütüma chi Maleiwakai. Ojuitteena jia sulu'upünaa Jerusalén, sulu'upünaa tü mmakat Judea, sulu'upünaa Samaria otta sulu'upünaa süpüshua'a mma wattapünaa ma'i sünain aküjaa süchikü tü takuaippa ji'rajakat akua. Jüküja tachikü sümüin wayuu sünain yaain taya ja'aka paala sümaa to'utünüin aa'in otta toso'iraain aa'in tachukua'a süpüla to'tte'erüinjatüin wayuu. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("AC1_9","074_1_9","ACT","1","9","9","Sünain yootüin nia otta sünain chataain no'uirua nünainmüin, niyalere'ennakalaka Jesús iipünaamüin no'upala. Shiasa'a wane siruma sunujule'etkalaka nia noulia, nnojoishijese'e nia ne'rüin sütüma. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("AC1_10","074_1_10","ACT","1","10","10","Je yaaiwa'aya chünchürünnüin no'u iipünaamüin nüchiirua Jesús sünain nananajüin tü nükuaippakat sünain o'unaa sirumalu'umüin, nee'iyata'alaa namakalaka, yaa na'ütpa'a, piamashii aapiee nüma'anajeejana Maleiwa kasuuyuu ashe'inchii. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("AC1_11","074_1_11","ACT","1","11","11","Namakalaka namüin: —Wayuuinnuaa Galileaje'ewaliikana, juu'ulaa jumata suulia ananajaa iipünaamüin. Chi Jesús yaajachinkakai jümaa, chi anii o'unüin joolu'u sirumalu'umüin, ouyanteechi nüchukua'a sulu'uya ne'e tü nükuaippa ji'rakat alu'u nia sünain o'unaa. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("AC1_12","074_1_12","ACT","1","12","12","Je saa'ujee tü wutaikat kanüliakat Olivos, ale'ejüshii nachukua'a Jerusalénmüin na Aluwataaushikana. Tü wutaikat, motso'o o'unüshi sünainjee tü pueulokat. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("AC1_13","074_1_13","ACT","1","13","13","Nantapa pueulopa'amüin, o'otooshii naya iipünaamüin sulu'umüin tü miichi eejanale naya kepiayaain, sücho'ujee tü wane miichikat. Eejana: Pedro, Juan, Jacobo, Andrés, Felipe, Tomás, Bartolomé, Mateo, Jacobo nüchonkai Alfeo, Simón chi Celote münakai otta Judas nüchonkai Jacobo. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("AC1_14","074_1_14","ACT","1","14","14","Je napüshua'a naainnua namaa na nuwalayuukana Jesús, María tü niikat otta na wane jieyuukana, outkaja'awaishii meinshi süpüla aashajawaa nümaa Maleiwakai. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("AC1_15","074_1_15","ACT","1","15","15","Je so'u wane ka'i, outkajaashii na anoujashiikana nünain Jesús. Eeshii naya napüshua'a maa aka 120. Je Pedro nüsha'walaakalaka pasanain nanain süpüla aashajawaa. Müshi nia: ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("AC1_16","074_1_16","ACT","1","16","17","“Tawalayuwaa, müinjatia ne'e ekeraajüin tü nümakat chi Naa'inkai Maleiwa noo'opünaa Judas nuwaralu'upünaa David sulu'u tü karaloukta nüchikimaajatkat Maleiwa. Judas nia wane wo'ulukushi otta nia eejachinka wamaa apashii sünain tü a'yatawaakat, akaisa'a nekiipü'üjanayaain nia na wayuu ata'ülakana Jesús”, nümakalaka Pedro. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("AC1_18","074_1_18","ACT","1","18","18","(Süka tü neerü aapünakat nümüin Judas saa'u tü kasa mojusü naa'inrakat nümüin Jesús, ayalajüshi mma eeinjachire ouktüin nia. Sünain nujutuuin woyotüshi, süpüstakalaka tü nüle'ekat je shiwewajaakalaka tü niyüülainkat. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("AC1_19","074_1_19","ACT","1","19","19","Nayasa'a napüshua'a na wayuu kepiakana Jerusalén naapapa süchikü tüü, ne'itaain sünülia tia mmakat Acéldama, “Ishama'ana” malu'ulu süka tü nanüikükat.) ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("AC1_20","074_1_20","ACT","1","20","20","Ayatshija'a Pedro sünain aashajawaa soo'opünaa nükuaippa Judas: “Sulu'u tü karaloukta kanüliakat Salmos, müsü nünüikü David yaa: ‘Mapa'ashiijeerü ne'e tü nipiapa'akat. Nnojoleerü jaralüin kepiain sulu'u’. Müsü wane nünüikü yaa: ‘Naateechi chi wayuu aapaaka tü ni'yataainkat’. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("AC1_21","074_1_21","ACT","1","21","21","“Anakat süpüla waa'inrüin joolu'u, shia wachajaainjachin nüchikü chi nii'irakainjachikai. Ana'aya wayuu wa'aka eekai wamaatüjüliin süpüla ka'ikat süpüshua'a nülatitkat wamaa chi Senyotkai Jesús, ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("AC1_22","074_1_22","ACT","1","22","22","eekai wamaatüjüliin so'u tü ka'i nuwoutisaajünakat o'u nütüma Juan so'umüinre'eya tü ka'i niyalere'ennakat o'u sirumalu'umüin. Cho'ujaasü süpüla nikerolüinjachin wane no'uluku nayakana wanainmüin süpüla nüküjiraainjachin wanaa wamaa nüchikü Jesús sünain nüso'iraain aa'in nüchukua'a”, nümakalaka Pedro namüin. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("AC1_23","074_1_23","ACT","1","23","23","Ne'itaakalaka piamashii wayuu. Wanee, nia José chi Barsabás münakai otta Justo münüshi nia'yaa. Je nuwala'atashikai, nia Matías. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("AC1_24","074_1_24","ACT","1","24","24","Je naashajaakalaka nümaa chi Maleiwakai. Müsü nanüikü yaa: “Maleiwakalee, atüjaashi pia saa'u saa'in wayuu süpüshua'a. Anakaja'a pii'iyatüle wamüin sünain jaralin paapaain na'akajee na piamashiikana wayuu ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("AC1_25","074_1_25","ACT","1","25","25","süpüla nii'irakainjachin nia Judas sünain tü a'yatawaa aapünakat paala wamüin wayakana Aluwataaushikana. Otta Judas, nüpütüin shia sütümajee naainjala süpüla o'unaa chamüin eemüinjachire nia süsalain tü kasa mojusü naa'inrakat”. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("AC1_26","074_1_26","ACT","1","26","26","Naleeyajaa namüsüja'a sulu'u wane iita piamasü ipachen nanüliamaajatü na piamashiikana. Shiakalaka ojutuuin palajana tü nünüliamaajatkat Matías. Je yaleje'ere'eya ekerotinnaleeshia Matías na'akamüin na polookana waneemüin Aluwataaushi. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("AC2_1","074_2_1","ACT","2","1","1","Süka'iyo'u tü mi'iraakat kanüliakat “Pentecostés”, eejana jutkatüin sulu'u waneesia miichi napüshua'a na anoujashiikana. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("AC2_2","074_2_2","ACT","2","2","2","Shiasa'a, süntala'a sümakalaka sirumalu'ujee wane kasa ko'lotüinsü ma'i, müsü aka saa'in sujuttüin jouktai eekai katsüin ma'i. Emetutsü ma'i sulu'upünaa tü miichikat eejanale naya jutkatüin. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("AC2_3","074_2_3","ACT","2","3","3","Ne'rakalaka wane kasairua müsü aka saa'in suwarala siki sulu'u shiyeekuaippayaain shia wayuu. A'walakajaayaa müsü tüüirua sünain su'nnuwaayaa sümüin naa'u nayakana wane'ewai nakua. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("AC2_4","074_2_4","ACT","2","4","4","Nüntakalaka chi Naa'inkai Maleiwa sulu'umüin naa'inrua wane'ewai nakua sünain katsüinshantain ma'i nia naa'uirua napüshua'ale'eya. Aashajaashiijese'e naya süka pütchiirua naatajatü nnojotkat nanüiküin, tü eekaleje süpüla naashajaain nütüma chi Naa'inkai Maleiwa. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("AC2_5","074_2_5","ACT","2","5","5","Je so'u tia ka'ikalüirua, eejatü wayuuirua judío cha'aya Jerusalén sulu'ujeejatü tü mmakat süpüshua'a, so'ukualu'u atümachii tü akuaippaa noo'ulakakat napüshua'a na judíokana nümüin chi Maleiwakai. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("AC2_6","074_2_6","ACT","2","6","6","Nayasa'a na wayuukana, noutkajaakalaka sütüma naapüin tü ko'lotüinkat. Maatshii jalapa'akai naa'in sütüma tü alatakat, süka naapüin sünain naashajaain na anoujashiikana süka süpüshua'a tü pütchi naashajaakat aka wane'ewai nakua. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("AC2_7","074_2_7","ACT","2","7","7","Ainkuusü ma'i naa'inrua otta ponusü ma'i naa'in shia shii'iree natüjaweein saa'u tü alatakat. Majirawa'ain müshii joo naya: —¿Nnojoishiiche wayuuin Galileaje'ewalii napüshua'a na yootokana? ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("AC2_8","074_2_8","ACT","2","8","8","¿Jamakalaka waapakalaka sünain naashajaain süka tü pütchi waashajaakat aka wane'ewai wakua? ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("AC2_9","074_2_9","ACT","2","9","9","Anu'uya wayuu sulu'ujeejatü tü mmakat Partia, sulu'ujeejatü tü mmakat Media, sulu'ujeejatü tü mmakat Elam, sulu'ujeejatü tü mmakat Mesopotamia, sulu'ujeejatü tü mmakat Judea, sulu'ujeejatü tü mmakat Capadocia, sulu'ujeejatü tü mmakat Ponto, sulu'ujeejatü tü mmakat Asia. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("AC2_10","074_2_10","ACT","2","10","10","Otta anu'uya wayuu sulu'ujeejatü tü mmakat Frigia, sulu'ujeejatü tü mmakat Panfilia, sulu'ujeejatü tü mmakat Egipto. Anu'uya wayuu sü'ütpünaajeejatü tü pueulokat Cirene cha'aya sulu'u tü mmakat Libia. Anu'uya wayuu eekai süntüsüin sulu'ujee tü pueulokat Roma, ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("AC2_11","074_2_11","ACT","2","11","11","eekai kashishiin otta keishiin wayuu judío otta eekai nekerotshiin paala sünainmüin tü akuaippaa oo'ulakünakat nümüin Maleiwakai natüma na judíokana. Otta anu'uya wayuu eekai süntüsüin sulu'ujee tü mmakat Creta otta sulu'ujeejatüin tü mmakat Arabia. Wapüshua'ale'eya wayakana yaakana, waapüin sünain naashajaain süka wanüikü wane'ewai wakua süchikü tü kasa anashantasü naa'inrakat Maleiwakai nütüjakat apüleerua niakai nümüiwa. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("AC2_12","074_2_12","ACT","2","12","12","Ainkuujusü ma'i naa'inrua napüshua'a sütüma sünain müin aka jalapa'akai naa'inrua. Asakiijirawa'ain müshii joo naya: —¿Jamalu'utkai süpüshua'a tüü? ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("AC2_13","074_2_13","ACT","2","13","13","Nayasa'a wane no'uluku, namakalaka sulu'u neme'erain: —Eperuwaajüsü ne'eiruan. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("AC2_14","074_2_14","ACT","2","14","14","Niasa'a Pedro namaa na na'atakana, na Aluwataaushi polookana waneemüin, nasha'waajaakalaka pasanainmüin nanain na jutkatshiikana. Je aashajaashi nia wane pütchi namüin sünain emetulüin nünüikü: “Wayuuinnuaa judíoo, jipiajanakana ya'aya Jerusalén otta jiakana antüshiikana, jiirakaa, kache'eja jia. Tapansaajüin paala jümüin wane kasa: ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("AC2_15","074_2_15","ACT","2","15","15","Wayuukana naainnua, nnojoliishii eperuwaashiin maa aka tü ji'itaakat naa'u. Anaakalaka waya shiinalu'ujeeyülin ka'ikat, nnojotsü jaralüin eperajüin yaa woumainru'u maa'utpünaa ka'i yaa. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("AC2_16","074_2_16","ACT","2","16","16","Tü alatakat yaa, tü anuu ji'rüin joolu'u, shia ekeraajaka tü nüküjakat achikü Joel paala nümaiwa, chi nünüikimaajachikai Maleiwa, wanaa sümaa nümüin sulu'u tü karaloukta nüchikimaajatkat Maleiwa: ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("AC2_17","074_2_17","ACT","2","17","17","‘Sülü'ülaapeena tü ka'i taja'ttirüinjatkat o'u tü mmakat’, müshi Maleiwakai, ‘tajüteechi chi Taa'inkai sünainmüin wayuu süpüshua'a süpüla nikerolüinjachin sulu'umüin saa'inrua. Na jüchooinkana, tooloyuu otta jieyuu, naküjeerü nütüma süchikü tü pütchi tanainjeejatkat. Na jima'aliikana, ne'rataaleerü saa'in tü kasa tee'iyateetkat namüin. Otta na laülaayuukana, na'lapüjaweerü amaa tü kasa taküjeetkat namüin. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("AC2_18","074_2_18","ACT","2","18","18","Mataaja'a, so'u ka'ikat tia'yaa, na tachepchiakana, tooloyuu otta jieyuu, tajüteechi chi Taa'inkai nanainmüin süpüla nikerolüinjachin sulu'umüin naa'inrua, aküjeenakalaka naya süchikü tü pütchi tanainjeejatkat. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("AC2_19","074_2_19","ACT","2","19","20","Süpülapünaa süntüin tü ka'i süsalainjatkat o'u wayuu saainjala tatüma, tee'iyate'ereerü wane kasa cha'aya iipünaa oo'ulaka yaa saa'u mmakat, tatüjakat apüleerua tayakai tamüiwa, süpüla sütüjaainjatüin aa'u wayuu sünain sülü'ülaain tü ka'ikat. Epiyuushijaweechi chi ka'ikai otta ishapaiteerü nu'upa'a chi kashikai. Otta saa'u mmakat, amüleerü isha, eeweerü kasa eekai süchuwajaain, otta watteerü saalin sümüsain. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("AC2_21","074_2_21","ACT","2","21","21","Alu'usa chi eekai nüchuntüin akaalinjünaa tamüin, to'tte'ereechi’. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("AC2_22","074_2_22","ACT","2","22","22","“Wa'lemüinyuwaa, jiakana nuu'uliwo'ukana Israel, jaapaja tü pütchi tamüinjatkat jümüin joolu'u: Maa aka jütüjaain naa'u Jesús chi Nazaretje'ewaikai, nia wane wayuu naa'inrakai anainjee Maleiwakai watta saalin kasa ji'rakat, tü kasa nütüjakat apüleerua Maleiwa nümüiwa otta tü kasa nii'iyatakat aka nüpülain. Sünainjee tia, nii'iyatüin Maleiwakai sünain niain nünainjeejachin. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("AC2_23","074_2_23","ACT","2","23","23","Wayuukai chii, aapünüsü nikii jümüin sulu'u tü akuaippaa ni'itaatüjütkat Maleiwa nüpüleerua. ‘Müinjateerü tü aa'innakat nüka’, nümatüjülia paala nüchikü. Sulu'u tü nikeraajatüjütkat Maleiwa sünain nükuaippainjatüin Jesús, kojuya ju'uluku süta'ülüin nia otta su'utirüin naa'in wayuu kaainjarannuu sünain sükacherirüin nia sünain wane kuruusa. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("AC2_24","074_2_24","ACT","2","24","24","Je Maleiwakai, nüso'ire'era aa'inchi nia. Mayaainje'e müliain Jesús süpüla ouktaa, süchikijee tia, Maleiwakai niyu'lüin nia sa'akajee. Nnojoishi ayatüin ouktüin nia süka pülashin chi Maleiwakai suuliale'eya tü ouktaakat. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("AC2_25","074_2_25","ACT","2","25","25","Müsü'üsa nünüikü David noo'opünaa Jesús: ‘Tatüjaa aa'uchi Maleiwakai sünain eein nia tamaa waneepia. Sünain eein nia ta'ato'u sünain asouktaa taa'u waneepia, nnojoleerü kasain ashapapatüin taa'in. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("AC2_26","074_2_26","ACT","2","26","26","Müsüjase'e talatashantain taa'in. Nnojoleechi taya mmolüin seema tü ouktaakat ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("AC2_27","074_2_27","ACT","2","27","27","süka nnojolin puu'ulaweechin taya sa'aka tü ouktüsükalüirua je nnojoleerüin puu'ulaain ittüin te'iruku tayakai chi püchepchiakai, chi Maainjalasaikai. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("AC2_28","074_2_28","ACT","2","28","28","Pii'iyatüin tamüin tü paa'inrakat taka süpüla eeinjachin taya waneepia pümaa. Otta sünain eein pia tamaa, talatüsü ma'i taa'in pütüma’. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("AC2_29","074_2_29","ACT","2","29","29","“Wa'lemüinyuwaa, jiakana judíokana wanaa tamaa, tamüsü paala jümüin wane kasa nnojotkat ju'tchejaain amaa: Chi watuushikai David, ouktüshi otta ojoitünüshi nia je tü niipüsekat, anuuyülia maa'ulu yaa wa'aka. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("AC2_30","074_2_30","ACT","2","30","30","Nnojoishi aashajaashin David nüchikijiraa ne'e wanaa sümaa nümüin tüü. Nütüjaatüjülia aa'u süka nüküjüin achikü Maleiwakai nümüin süka wane nünüikü pansaasü sünain ni'itaainjachin wane su'uluku tü nuu'uliwo'ukat süpüla aluwatawaa maa aka nuluwataain paala niakai. Sünain nünüikimaajachin Maleiwakai, ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("AC2_31","074_2_31","ACT","2","31","31","aashajaashi süchikü tü nii'iyatakat Maleiwa nümüin, sünain nüso'ire'ennajachin aa'in nütüma Maleiwakai chi Nüneekajalakai süpüla aluwatawaa, chi kanüliakai Cristoin. Sünain naashajaain nüchikü Cristo, müshi nia: ‘Nnojoleechi puu'ulaain nia sa'aka tü ouktüsükalüirua otta nnojoleerü puu'ulaain ittüin tü ni'irukukat’. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("AC2_32","074_2_32","ACT","2","32","32","“Shia jütüjaweeka aa'u tatüma sünain niain oso'ire'ennüin aa'in nütüma Maleiwakai chi Jesús taashajaakai achikü jümüin. Wayakana wapüshua'a waküjain jümüin tüü sünain shiimain süka we'rüin nia katüin no'u süchikijee ouktaa. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("AC2_33","074_2_33","ACT","2","33","33","Je joolu'u, niyalere'erüin nia Maleiwakai iipünaamüin süpüla aluwatawaa chaa nikialu'ujee. Aapünüshi chi Naa'inkai Maleiwa nümüin Jesús nütüma. Je yalejee, Jesús, nüjütüin nia süpüla ekeroloo sulu'umüin waa'in wane'ewai wakua, maa aka nüküjain Maleiwakai nüchikü paala süka wane pütchi pansaasü sünain nüjütünüinjachin. Shia tü kasa ji'rakat joolu'u otta jaapüin. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("AC2_34","074_2_34","ACT","2","34","34","Atüjaana aa'u sünain nnojolin niain David ayalere'ennüin nütüma Maleiwakai sirumalu'umüin. Eesüsa'a wane nünüikü David noo'opünaa chi naashajaakai achikü: ‘Chi Maleiwakai müshi nümüin chi Tasenyotsekai: “Kojutshaatashi pia tatüma. Püikkalaa puluwataaiwa tekialu'ujee. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("AC2_35","074_2_35","ACT","2","35","35","So'u wane ka'i, tayamüleerü tü pü'ünüükalüirua süpüla malainjatüin shiairua püpüla.”’ ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("AC2_36","074_2_36","ACT","2","36","36","“Joolu'u, jüpüshua'a jiakana nuu'uliwo'ukana Israel, pansaa sümata jikiiru'u tüü: Jesúskai chii, su'utitkai aa'in kojuya ju'uluku sünain sükacherirüin nia sünain wane kuruusa, ni'itaain nia Maleiwakai süpüla Wasenyotsee otta nii'iyatüin wamüin sünain niain chi Nüneekajalakai”, nümakalaka Pedro namüin. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("AC2_37","074_2_37","ACT","2","37","37","Shiasa'a naapapa süpüshua'a tü nümakat Pedro, na wayuu eejanakana jutkatüin, amojulaasü ma'i naa'in sütüma. Nasakitkalaka nia otta na waneeinnua Aluwataaushikana, müshii namüin: —Wa'lemüinyuwaa, ¿kasa anaka süpüla waa'inrüinjatüin joolu'u? ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("AC2_38","074_2_38","ACT","2","38","38","Nüsouktakalaka Pedro ne'ipajee: —Jiyaawajaa jümata suulia jaainjala otta juwoutisaajira jümata wane'ewai jukua sünain süchuntünüin nünülia Jesucristo jaa'u shiyaawase jünoujainapain nünain. Je chi Maleiwakai, moteerü naa'in jaainjala otta nüjüteechikalaka chi Naa'inkai süpüla ekeroloo sulu'umüin jaa'in. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("AC2_39","074_2_39","ACT","2","39","39","Tü nüküjain paala nüchikü chi Naa'inkai süka wane nünüikü pansaasü, jüpülajatü jiakana otta na juu'uliwo'ukana otta napüshua'a na wayuu sulu'ukana mmakat cha'aya wattapünaa, na eekai nüneeküinjaneenain chi Maleiwakai. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("AC2_40","074_2_40","ACT","2","40","40","Je Pedro, wainma nünüikü namüin shii'iree naapaweein nümüin tü nümakat namüin. Müshi joo nia namüin: —Jiyu'laa suulia tü akuaippaa noo'ulakakat na wayuu kaainjaraliikana, suulia süsalajüin jia wanaa namaa. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("AC2_41","074_2_41","ACT","2","41","41","Je na eekai naapaain tü nüküjalakat Pedro, woutiisashii. Je no'u ka'ikai chia, ekerotsü noo'omüin na anoujashiikana maa aka 3.000 wayuu. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("AC2_42","074_2_42","ACT","2","42","42","Je mapa napüshua'ale'eya, ayatshii naya waneepia sünain noo'ulaküin tü akuaippaa ne'ikakat anain naya na Aluwataaushikana. Ayatshii naya sünain tü aleewajirawaakat. Ayatshii naya sünain tü aashajawaakat nümaa chi Maleiwakai otta ayatshii naya sünain tü okolochojowaakat süpüla jutkataa sünain ekawaa. Sünain kolotüin naya sünain ekawaa, nekira'awalin tü pan sotüinjachikat akajee naa'in chi Senyotkai. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("AC2_43","074_2_43","ACT","2","43","43","Nayasa'a napüshua'a na wayuu e'rakana tü naa'inrakat na Aluwataaushikana, oponojooshii sümaa, tü kasa nütüjakat apüleerua Maleiwa nümüiwa otta tü kasa nii'iyatakat aka nüpülain. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("AC2_44","074_2_44","ACT","2","44","44","Otta napüshua'ale'eya na anoujashiikana, kolotiraashii ma'i naya sünain napaajira'awalin naka tü kasa eekat nama'ana. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("AC2_45","074_2_45","ACT","2","45","45","Kasale cho'ujaain namüin na wane no'uluku, na eekana ama'ana noikküin noumain otta nakorolo süpüla napaajüin tü süliakat naka wane'ewai nakua na cho'ujaakana amüin. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("AC2_46","074_2_46","ACT","2","46","46","Meinshi outkaja'awaishii naya sulu'u tü a'waajüleekat Maleiwa. Otta nepialu'uwai, wanaa sümaa nakolochojo'owalin sünain ekawaa, nekira'awalinya tü pankat sotojachikat akajee chi Senyotkai naa'in. Otta talatüshii naya je jo'uujiraasü naa'in namüinjiraa. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("AC2_47","074_2_47","ACT","2","47","47","A'waajawaishii naya Maleiwakai waneepia otta kojutshii naya sütüma tü wayuukalüirua süpüshua'a. Je Maleiwakai nikerotirawalüin nanainmüin tü wayuu nu'tte'erawaikat ka'iwai. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("AC3_1","074_3_1","ACT","3","1","1","Je so'u wane ka'i, Pedro je Juan, o'unüshii naya aliuuka sulu'umüin tü a'waajüleekat Maleiwa wanaa sümaa süntüin tü oora shikerotpü'ükat o'upünaa tü judíokalüirua sünain aashajawaa nümaa Maleiwa. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("AC3_2","074_3_2","ACT","3","2","2","Je eeshi wane wayuu masa'asai matüjü'iya jemeliiwa'aya. Alü'üjünawaishi nia so'u ka'ikat süpüshua'a sünain nüpütünawalin so'ulu'u tü a'waajüleekat Maleiwa, tü so'u kanüliakat Anasüchan, süpüla nujulijawalin neerü saa'u tü wayuu ekerotsükalüirua sulu'umüin tü a'waajüleekat. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("AC3_3","074_3_3","ACT","3","3","3","Je wanaa sümaa ni'rüin Pedro je Juan sünain nekerolüin, nujulijakalaka neerü naa'u. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("AC3_4","074_3_4","ACT","3","4","4","Niasa'a Pedro je Juan, neirakaakalaka nümüin. Je nümakalaka Pedro nümüin: —Piirakaa wamüin. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("AC3_5","074_3_5","ACT","3","5","5","Je chi masa'asaikai, atanatshi nüche'e sümüin tü nümakat Pedro nümüin sünain shiain na'atapajüin nasülajüinjanain neerü nümüin. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("AC3_6","074_3_6","ACT","3","6","6","Niasa'a Pedro, müshi nümüin: —Nnojotsüsa'a neerü tama'ana, alu'ujasa'a shia eeka tama'ana nüpülain Jesucristo chi Nazaretje'ewaikai, je saa'u nünülia, tamüshi pia: Püsha'walaa je puwara'iraa —nümakalaka nümüin. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("AC3_7","074_3_7","ACT","3","7","7","Je naapaakalaka nia Pedro süka najapü sünain nüsha'wale'erüin nia. Je yaawalaja'aya kalainkalaka tü nuu'uikat otta tü naaluwainkat. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("AC3_8","074_3_8","ACT","3","8","8","Je chi wayuukai, nütamataakalaka sünain sha'wataatüin nia. Nuwara'iraakalaka. Je nikerotkalaka namaa sulu'umüin tü a'waajüleekat Maleiwa sünain waraittüin je wonnotüin nia otta nu'waajüin Maleiwakai. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("AC3_9","074_3_9","ACT","3","9","9","Je shi'rakalaka nia tü wayuukalüirua süpüshua'a sünain waraittüin je sünain nu'waajüin Maleiwakai. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("AC3_10","074_3_10","ACT","3","10","10","Je wanaa sümaa shiyaawatüin nia, sünain niain chi wayuu ojulijapü'ükai neerü so'ulu'u tü so'ukat kanüliakat Anasüchan, süponojookalaka aa'inrua sütüma tü kasa alatakat nümüin. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("AC3_11","074_3_11","ACT","3","11","11","Chi wayuu masa'asaikai anapa nia, nnojoishi yaleein nuulia Pedro nümaa Juan. Je tü wayuukalüirua süpüshua'a sünain süponojooin sümaa tü alatakat nümüin, awanaajaasü nanainmüin eejanale naya suupünaa tü luma sa'ato'ujeekat tü a'waajüleekat Maleiwa, tü luma e'itaanakat anain nünülia Salomón. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("AC3_12","074_3_12","ACT","3","12","12","Je Pedro, ni'rapa sükolochojooin naya tü wayuukalüirua, nümakalaka sümüinrua: “Wayuuinnuaa, jiakana nuu'uliwo'ukana Israel, ¿jamüshiikai jia jüponojookalaka aa'in sütüma tüü? ¿Jamüshii ji'rajaakalaka waya sünain müin aka wayakai anain atüma chi wayuukai, maa aka anakai nia watüma sükajee ne'e wapülain wamüiwa otta sükajee keisalain waya sümüin wakuaippa nu'upala Maleiwakai? Nnojoishii wayain anain atüman. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("AC3_13","074_3_13","ACT","3","13","13","“Chi Maleiwakai, Nümaleiwasekai Abraham, Isaac, Jacob otta na waneeinnua watuushinuukana, ni'itaain chi kanüliakai Jesús sünain nüchepchiain, süpüla kojutüinjachin sütüma wayuu suuliale'eya kasakat süpüshua'a, chi anii saapüinkain ekii ju'uluku nümüin Pilato. Wanaa sümaa nüjüteeyaainje'e achikü nia, jüjütaa amaachi süka nnojolin niain jaajüin chi Nüneekajalakai Maleiwa. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("AC3_14","074_3_14","ACT","3","14","14","Jiakana, jüjütaa amaachi chi Maainjalasaikai, chi aa'inrakai waneepia tü nüchekakat Maleiwa, alu'usa shia juchuntaka nüjütünajachin achikü chi o'unaikai saa'in wayuu. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("AC3_15","074_3_15","ACT","3","15","15","Je maa'aya aka jiakana, ju'utira aa'inchi Jesús, chi katakai atüma so'u wayuu. Je Maleiwakai, nüso'ire'era aa'inchi nia süchikijee ouktaa. Je watüjaa aa'ulu tüü sünain shiimain süka we'rüin nia nüchukua'a süchikijee ouktaa. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("AC3_16","074_3_16","ACT","3","16","16","Je joolu'u, saa'u nünülia Jesús, süka pülashin nia, je sünainjee wanoula nünain, kalainsü nuu'ui chi wayuukai, chi anii ji'rüin otta ji'raajüin. Maa aka ji'rüin joolu'u anale'eichipa'aya nia süka nünoujain nünain. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("AC3_17","074_3_17","ACT","3","17","17","“Wa'lemüinyuwaa, tatüjaa aa'ulu sünain ju'utirüin naa'in Jesús jiakana namaa na jülaülashiikana süka nnojolüin jiyaawatüin saa'u sünain niain Nüneekajalain Maleiwa. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("AC3_18","074_3_18","ACT","3","18","18","Je Maleiwakai, nikeraajüin sükajee tüü, tü nüküjatüjütkat achikü nawaralu'upünaa paala napüshua'a na nünüikimaajanakana sünain müliainjachin otta nu'utünajachin aa'in chi Nüneekajalakai. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("AC3_19","074_3_19","ACT","3","19","19","Jiyaawajaa jümata suulia jaainjala otta juuyantaa jümata nünainmüin Maleiwakai suulia tü kasa mojusü jaa'inrakat süpüla nülanaainjatüin jaainjala juulia. Je sükajee tüü, meena aka jüsanatkai jaa'in nütüma ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("AC3_20","074_3_20","ACT","3","20","20","otta nüjüteechi jümüin Jesús, chi ni'itaatüjüikai süpüla niainjachin Nüneekajalain jüpüla jiakana. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("AC3_21","074_3_21","ACT","3","21","21","Shiasa chainjachinja'a paala Jesucristo sirumalu'u süpürale'eja'a tü ka'i nülo'irüinjatkat o'u Maleiwakai sükuaippa süpüshua'a tü nükumalakat paala süpüla anainjatüin shia süchukua'a, maa aka nümüin süka wane pütchi pansaasü nawaralu'upünaa na wayuu eejanakana paala, na nükatajanainkana süpüla nünüike'ejanaa. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("AC3_22","074_3_22","ACT","3","22","22","“Nia Jesús naashajaakai achikü Moisés wanaa sümaa nümüin namüin na watuushinuukana: ‘Chi Maleiwakai, Jümaleiwasekai, ni'itaajeechi ja'akajee jiakana wane wayuu nünüike'ejachinjachi maa aka ni'itaain taya joolu'u. Joonoo sümaa süpüshua'a tü nümüinjatkat jümüin. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("AC3_23","074_3_23","ACT","3","23","23","Süka jamüin, chira eekai nnojolin jaa'a nümüin nümüin chi nünüikimaajachikai, ayujaaneechi sa'akajee tü nüpüshikat Maleiwa süpüla o'utünaa aa'in’. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("AC3_24","074_3_24","ACT","3","24","24","“Maja'a aka naashajaain Moisés, aashajaashii napüshua'a na nünüikimaajanakana Maleiwakai nünainje'ere'eya Samuel sei sükua, sünain aküjaa süchikü tü kasa alatakat maa'ulu yaa. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("AC3_25","074_3_25","ACT","3","25","25","Tü kasa nüküjakat achikü paala Maleiwakai nawaralu'upünaa na nünüikimaajanakana otta tü pütchi ni'itaakat napüla na jutuushikanainnua, nikeraajüin joolu'u shia jümüin nünainjee Jesús. Müsü'üsa nünüikü Maleiwakai nümüin Abraham: ‘Aneerü sükuaippa wayuukat süpüshua'a nünainjeweena wane nachon na puu'uliwo'ukana’. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("AC3_26","074_3_26","ACT","3","26","26","Sünain ni'itaain Maleiwakai Jesús, chi nüchepchiakai, nüjütüin nia jünainmüin palajanale'eya shii'iree juuyantaainjanain suulia jaainjala nünainmüin süpüla anainjatüin jükuaippa nütüma Jesús sünainjee tia”. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("AC4_1","074_4_1","ACT","4","1","1","Je yaaiwa'aya Pedro nümaa Juan sünain aashajawaa sümüin tü wayuukalüirua, antapaatasü no'uluku na sacerdote judíokana nümaa chi sülaülashikai suwaariase tü a'waajüleekat Maleiwa otta no'uluku napüshi na judío kanüliakana saduceo. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("AC4_2","074_4_2","ACT","4","2","2","Jashichipüishii ma'i naya noo'omüin Pedro nümaa Juan süka nekirajüin tü wayuukalüirua otta sünainjee naküjain nüchikü Jesús sünain süso'iraain naa'in süchikijee ouktaa. Süka nnojolüin nanoujain sünain tü oso'irawaakat aa'in, nayouktüin sünoujainjatüin tü wayuukalüirua sünain sütüma tü naküjakat nüchikü Jesús. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("AC4_3","074_4_3","ACT","4","3","3","Nata'ütkalaka naya. Je süka motsoin ka'ikat, nekerotitkalaka naya sulu'u tü püreesaapülekat süpüla na'atapajüinjatüin waneemüin ka'ikat. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("AC4_4","074_4_4","ACT","4","4","4","Je no'uluku na eejanakana sünain aapajaa tü naküjalakat, kojuya anoujaka. Eekalaka joolu'u tü anoujasükalüirua maa aka 5.000 sünain shiain yaawain ne'e tü tooloyuukat. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("AC4_5","074_4_5","ACT","4","5","5","Je waneemüin ka'ikat, outkajaashii Jerusalén na laülaayuu judío sulu'ukana tü kanüliakat Sanedrín, makana aka: na laülaayuushiikana na'akajee na sacerdotekana, na laülaayuushiikana naa'u na judíokana otta na karalouktamaajanakana. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("AC4_6","074_4_6","ACT","4","6","6","Je yala eejachi Anás, chi laülaashikai napüleerua na sacerdotekana. Eejachi Caifás, Juan, Alejandro otta napüshua'a na kasakana nanain na laülaayuushiikana napüleerua na sacerdotekana. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("AC4_7","074_4_7","ACT","4","7","7","Nachuntakalaka süpüla nüntinnajachin Pedro nümaa Juan nama'anamüin. Yaapa naya pasanain nanain, nasakiijakalaka naya sünain namüin namüin: —¿Jarat kapülainkajatka otta jarat ke'inaajalaka piairua sünain aa'inraa tü kasa jaa'inrakat? ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("AC4_8","074_4_8","ACT","4","8","8","Niasa'a Pedro süka niain katsüinshaatain ma'i chi Naa'inkai Maleiwa naa'u, nüsouktakalaka ne'ipajee: —Wayuuinnuaa, jia ekiipü'üjanaakana sütüma tü wayuukalüirua: ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("AC4_9","074_4_9","ACT","4","9","9","¿Shia jüsakitka achiirua waya tü kasa anasü aa'innakat nümüin wane wayuu ayuuishi? ¿Jütüjawee aa'ulu sünain jamakuaippalin sünain weiyajüin nia? ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("AC4_10","074_4_10","ACT","4","10","10","Ajaa, waküjüinsa'a paala jümüin shia süpüla jütüjaainjatüin saa'u jiakana otta sütüjaainjatüin saa'u tü wayuukalüirua süpüshua'a sulu'ukat tü mmakat Israel. Wayuukai chii, yaakai ji'rüin joolu'u sünain anaa, anashi süka nüpülain Jesucristo chi Nazaretje'ewaikai. Nia ke'inaajalaka waya sünain aa'inraa kasa makat aka tüü. Jesucristokai chii, nia'a ne'e chi ju'utitkalinka aa'in süka jükacherirüin sünain wane kuruusa, chi anii nüso'ire'erüin aa'in Maleiwakai süchikijee ouktaa. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("AC4_11","074_4_11","ACT","4","11","11","Müsü nünüikü chi Maleiwakai sulu'u tü karaloukta nüchikimaajatkat: “Tü ipa ayouktünakat paala natüma na akumajüliikana miichi, e'itaanüsü shia sünain shiain ja'ijaasüin ma'i süpüla akumajia tü miichikat”. Je maa aka shiyouktünüin tü ipa ja'ijaasükat, müshia Jesús, ayouktünüshi jütüma. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("AC4_12","074_4_12","ACT","4","12","12","Nia'a ne'e niakai nümüiwa eeka süpüla o'tte'eraa wayuu suulia saainjala süka nnojolüin eein wane wayuu nütüma Maleiwakai yaa saa'u mmakat yalejeeru'u nuulia eekai süpüla o'tte'eraa waya. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("AC4_13","074_4_13","ACT","4","13","13","Nayasa'a na laülaayuukana, ne'rapa Pedro otta Juan sünain aashajawaa sümaa nnojolin mmotkai naa'inrua otta ne'rüin naya sünain wayuuin mekirajaainsalii sünain karaloukta otta sünain wayuuin wayuwa'ata naya, ainkuusü ma'i naa'inrua. Nayaawatakalaka naa'u sünain nashatüin tü ekirajünapü'ükat anain naya nütüma Jesús. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("AC4_14","074_4_14","ACT","4","14","14","Otta müshia chi wayuu anaichipakai natüma, eejachi yala namaa, nnojotkalaka eein jamüinjatüyaain nanüikü ne'ipajee. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("AC4_15","074_4_15","ACT","4","15","15","Nayasa'a na laülaayuukana, nachuntakalaka süpüla nayu'nnajanain paala Pedro nümaa Juan na'akajee. Je nachikiru'u aashajiraashii naya. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("AC4_16","074_4_16","ACT","4","16","16","Müshii naya: —¿Jamüinjatü watüma nakuaippa na wayuukana? Süpüshua'a tü wayuukalüirua yaakat sulu'u Jerusalén, sütüjaa aa'ulu sünain naa'inrüin tü kasa nütüjakat apüleerua Maleiwa nümüiwa, tü nii'iyatakat aka nüpülain. Nnojolaja'a süpüla waattajaainjanain saa'u. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("AC4_17","074_4_17","ACT","4","17","17","Anakaja'a müleka weimolojüle ne'e naya süpüla nnojoliinjanain naya ayatüin sünain aküjaa nüchikü chi wayuwa'atakai kanüliakai Jesús sümüin tü wayuukalüirua suulia wattaawajüin su'walakalaain tü nüchikikat. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("AC4_18","074_4_18","ACT","4","18","18","Neenajünakalaka nachukua'a süpüla sümünüin namüin sünain nnojoliinjanain naya ayatüin sünain ekirajaa otta aashajawaa nüchikü Jesús sümüin tü wayuukalüirua. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("AC4_19","074_4_19","ACT","4","19","19","Nüsouktakalaka Pedro nümaa Juan namüin: —Jüchaje'era jaa'in jiakanainnua sünain müleka anashiire nümüin Maleiwakai jiainjanain woonooin amaa anüikü suulia nünüikü niakai. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("AC4_20","074_4_20","ACT","4","20","20","Wayakana, nnojoliija'a süpüla woo'ulaainjanain suulia aashajawaa süchikü tü kasa we'rakat otta tü waapakat süka wache'e. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("AC4_21","074_4_21","ACT","4","21","21","Neimolojokoloko naya nachukua'a sünain najütünüinja'a achikü. Nnojoishii eein süpüla jamüinjanain naya natüma, süka jamüin, tü wayuukalüirua süpüshua'a, su'waajüin chi Maleiwakai sünainjee tü kasa alatakat nümüin chi ayuuishikai. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("AC4_22","074_4_22","ACT","4","22","22","Chi wayuu nii'iyatakai anain nüpülain Maleiwakai sünain niiyajüin, alatüsü suulia pienchi shikii juya nuuyase. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("AC4_23","074_4_23","ACT","4","23","23","Ajütünüin achikü nayaja'a, o'unüshii eemüin na waneeinnua napüshikana. Naküjakalaka süchikü süpüshua'a tü kasa münakat namüin natüma na laülaashiikana na'akajee na sacerdotekana otta na laülaayuushiikana naa'u na judíokana. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("AC4_24","074_4_24","ACT","4","24","24","Mayaasü keraain tü naküjalakat namüin, naashajaakalaka napüshua'a nümüin Maleiwakai. Müshii naya: “Maleiwakalee, Maleiwa Pülashikai, piakai kakumalakai tü sirumakat sümaa süpüshua'a tü kasa eekat chaa iipünaa, tü mmakat sümaa tü kasa eekat süpa'a, otta tü palaakat sümaa tü kasa eekat shiroku, ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("AC4_25","074_4_25","ACT","4","25","25","müshi pia nükajee chi Paa'inkai nuwaralu'upünaa David, chi püchepchiakai: ‘¿Jamüsü saashichijaakalaka tü wayuu nnojotkalüirua judíoin, tü “gentile” münakalüirua? ¿Jameerü tü kasa jülüjakat naa'in naa'inreein? Nnojoleerü ayatüin maa aka tü jülüjakat naa'inrua, amüleerü ne'e naa'in sünain. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("AC4_26","074_4_26","ACT","4","26","26","Na laülaashiikana sulu'u tü mmakalüirua otta na wayuu aluwataashiikana soo'opünaa wayuu, outkajaashii nikiirajee chi Maleiwakai otta nikiirajee chi Nüneekajalakai, kanüliakai Cristo’. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("AC4_27","074_4_27","ACT","4","27","27","“Shia'a ma'i tü alatakat yaa sulu'u tü pueulokat Jerusalén. Aniitaalainkain Herodes chi aluwataashikai sulu'u tü mmakat otta Poncio Pilato chi laülaashikai cheje'ewaikai sulu'u Roma, outkajaain sulu'u tü pueulokat namaa na judíokana otta na gentilekana nikiirajee Jesús, chi püchepchiakai, sulu'u wayuuin maainjalasai otta niain chi Püneekajalakai. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("AC4_28","074_4_28","ACT","4","28","28","Je sükajee tüü, shiataapa'a ne'e naa'inrüin tü kasa pi'itaatüjütkat paala sükajee püpülain süpüla müinjatü'inya shia alatüin. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("AC4_29","074_4_29","ACT","4","29","29","Je joolu'u Maleiwakalee, piirakaa sümüin tü neimolojiakat wamüin. Paapa wamüin wayakana püchepchiakana wane meimolüinyüü sünain aküjaa tü pünüikikat. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("AC4_30","074_4_30","ACT","4","30","30","Je sükajee püpülain piakai, anainjatüin watüma eekai ayuulin otta waa'inrüinjatüin saa'u nünülia Jesús, chi püchepchia maainjalasaikai, kasa pii'iyatakat aka püpülain piakai otta tü kasa pütüjakat apüleerua pümüiwa”. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("AC4_31","074_4_31","ACT","4","31","31","Mayaasü kettaain naashajaala nümaa Maleiwakai, sütüttüükalaka tü miichikat eejanale naya jutkatüin. Je katsüinkalaka ma'i chi Naa'inkai Maleiwa naa'u napüshua'ale'eya. Naküjakalaka nünüikü Maleiwakai sünain nnojolüin su'ttüin mmoluu nanain. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("AC4_32","074_4_32","ACT","4","32","32","Paa'inwashii na anoujashiikana napüshua'ale'e. Nnojoishi eekai sümüin naa'in nüle'eru'u: “Takorolo tüü tamüiwa”. Napaajiraain süpüshua'a tü kasa eekat nama'ana. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("AC4_33","074_4_33","ACT","4","33","33","Na Aluwataaushikana, katsüinsü naa'in sünain aküjaa nüchikü chi Senyotkai Jesús sünain shiimain ne'rüin nia sünain süso'iraain naa'in süchikijee ouktüin paala. Je anasü ma'i nakuaippa nütüma Maleiwakai napüshua'ale'eya na anoujashiikana. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("AC4_34","074_4_34","ACT","4","34","34","Nnojotsü tü jaralüin cho'ujaain amüin kasa na'aka nayakana. Süka jamüin, eere wane cho'ujawaa, chi eekai kama'anain miichi oo'ulaka chi eekai kama'anain mma, nüikküin shia. Je ni'ikajaain tü süliakat ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("AC4_35","074_4_35","ACT","4","35","35","najapulu'u na Aluwataaushikana. Je na Aluwataaushikana, naapüin shia namüin na eekana cho'ujaain amüin kasa. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("AC4_36","074_4_36","ACT","4","36","36","Je eeshi wane no'uluku na wayuukana oikküshiikana mma, kanüliashi José. Eesü wane suwala'ata nünülia natüma na Aluwataaushikana, Bernabé. (Tü Bernabé makat, “amüliajüikai wayuu” malu'ulu.) Je nia, wane wayuu nuu'uliwo'u Leví, cheje'ewai sulu'u tü mmakat Chipre. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("AC4_37","074_4_37","ACT","4","37","37","Nüikküin wane mma nüma'anajatü. Je ni'ikajaain tü süliakat najapulu'u na Aluwataaushikana. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("AC5_1","074_5_1","ACT","5","1","1","Je eeshi wane wayu'uya'asa kanüliashi Ananías oo'ulaka nu'wayuuse kanüliasü Safira. Nüikkakalaka wane mma nüma'anajatü. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("AC5_2","074_5_2","ACT","5","2","2","Ni'ikajaakalaka süpüshi ne'e tü süliakat najapulu'umüin na Aluwataaushikana. Nükatalakalaka nojuuna tü süpüshikat nümüin. Je tü nu'wayuusekat, sütüjaa aa'ulu. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("AC5_3","074_5_3","ACT","5","3","4","Je nümakalaka Pedro nümüin: —¡Kaatei! ¿Jamüshi poonookalaka nümaa Satanás chi sülaülakai yolujaa süpüla nikerotüinjachin sulu'u paa'in? Aküjüshi pia pa'alain nümüin chi Naa'inkai Maleiwa sünain pümüin wamüin: “Shia'a süliaka'a ne'e tüü süpüshua'a”. Tü mma püikkakat, pükorolo. Je tü süliakat, pia laülaaka saa'u. Je joolu'u mojusü tü paa'inrakat sünain pümüin wamüin: “Shia'a süliaka'a ne'e tüü süpüshua'a”, sünain pükatalüin süpüshi pümüin. Nnojoishii wayain ne'e püküja amüin pa'alain, aküjashi pia pa'alain nümüin Maleiwaka'iya. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("AC5_5","074_5_5","ACT","5","5","5","Je wanaa sümaa naapüin nünüikü Pedro, nujuttakalaka Ananías sünain ouktale'einya nia. Je antüsü wane mmoluu sünain tü wayuukalüirua aapakat süchikü tü alatakat nümüin Ananías. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("AC5_6","074_5_6","ACT","5","6","6","Je wane wayuuinnua jima'alii, nako'olüin nia süka kuluulu sümaa nalü'üjüin nia süpüla nojoitüin. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("AC5_7","074_5_7","ACT","5","7","7","Maa aka apünüin oora süchikijee, süntakalaka tü nu'wayuusekat sünain nnojolüin sütüjaain saa'u tü alatakat. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("AC5_8","074_5_8","ACT","5","8","8","Je nüsakitkalaka shia Pedro: —¿Shia'a süliaka'a ne'e tüü, tü mma jüikkakat? Süsouktakalaka: —Aa. Shia'a ne'e. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("AC5_9","074_5_9","ACT","5","9","9","Je nümakalaka Pedro sümüin: —¿Jamüshii joonoojiraakalaka sünain jaa'inrüin wane kasa mojusü eekai müin aka tia sünain jümajiraain: “Joo'uya wakatalaiwa süpüshi sülia tü mmakat nojuuna. Nnojotsü kasajatüin nümüin chi Naa'inkai Maleiwa tü waa'inreetkat”, sünain jümüin aa'in jüle'eru'u? Iseejüina na jima'alii ojoitakana chi pu'wayuusekai. Nalü'üjüinjatü joo pia'aya'asa nojoitüin. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("AC5_10","074_5_10","ACT","5","10","10","Sujuttakalaka yaawalaja'a sünain ouktüin shia nümülatu'u Pedro. Wanaa sümaa nekerotüin na jima'aliikana, eesü shia napüla sünain ouktüin. Je nalü'üjakalaka shia. Nojoitakalaka shia na'ato'u chi su'wayuusekai. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("AC5_11","074_5_11","ACT","5","11","11","Je mmotsü ma'i tü anoujasükalüirua süpüshua'ale'e oo'ulaka süpüshua'ale'e tü wayuuirua aapakat süchikü tü alatakat. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("AC5_12","074_5_12","ACT","5","12","12","Je nakajee na Aluwataaushikana, aa'innüsü nütüma Maleiwakai sa'aka tü wayuukalüirua watta saalin kasa nütüjakat apüleerua nümüiwa otta tü kasa nii'iyatakat aka nüpülain. Napüshua'a na anoujashiikana, outkaja'awaishii naya suupünaa tü luma e'itaanakat anain nünülia Salomón, tü luma sa'ato'ujeekat tü a'waajüleekat Maleiwa. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("AC5_13","074_5_13","ACT","5","13","13","Je tü wayuukalüirua, mmoluwaasü saa'u nanainpünawaa na anoujashiikana, je kojutpaja'a ma'i naya sütüma. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("AC5_14","074_5_14","ACT","5","14","14","Ako'omüinraashii ma'i na anoujashiikana nünain chi Senyotkai Jesús. Ekerotshi chira eekai tooloin maa aka türa eekai jierüin. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("AC5_15","074_5_15","ACT","5","15","15","Je tü wayuukalüirua sükajee shi'rüin tü naa'inrakat na Aluwataaushikana, shiyu'lüin anooipa'amüin tü ayuuisükalüirua. Ju'lejuletsü shiairua natüma saa'u wane aju'lejiee. Nayu'lüin shiairua shii'iree aneein nütüma Pedro, otta sütüma niyaluju müleka shiale ne'e alatüin soo'opünaa tü ayuuisükalüirua nülatapa. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("AC5_16","074_5_16","ACT","5","16","16","Je antüsü Jerusalénmüin tü wayuukalüiruaya'a sulu'ujeejatkat tü pueulo sü'ütpünaajatkat. Antitshii naya wayuu ayuuisü otta wayuu eekai müliaajüin sütüma yolujaa. Süpüshua'a tüüirua, anajüsü atümaa. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("AC5_17","074_5_17","ACT","5","17","17","Niasa'a chi laülaashikai napüleerua na sacerdote judíokana namaa napüshua'a na nümaajanakana, na sümaajanakana tü kanüliakat saduceo, a'ürülaja'alaasü naa'inrua sünainjee saapaayaa sümüin wayuu tü nekirajakat anain na Aluwataaushikana. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("AC5_18","074_5_18","ACT","5","18","18","Nata'ütkalaka naya sünain ne'itaain sulu'u tü püreesaapülekat. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("AC5_19","074_5_19","ACT","5","19","19","Niasa'a wane aapiee nüma'anajeejachi Maleiwakai, neerutkalaka sa'wai tü so'ukot tü püreesaapülekat. Nujuittitkalaka naya sünain nümüin namüin: ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("AC5_20","074_5_20","ACT","5","20","20","“Ju'unapa cha'aya sulu'umüin tü a'waajüleekat Maleiwa jüküjaiwa sümüin tü wayuukalüirua süchikü süpüshua'a tü akuaippaa jeket süpülajatkat wayuu, tü nünainjeejatkat Jesús”. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("AC5_21","074_5_21","ACT","5","21","21","Maja'a aka sümünüin namüin, ekerotshii naya ja'yuumüin, watta'aja'a maalü, sulu'umüin tü a'waajüleekat Maleiwa sünain ekirajaa tü wayuukalüirua. Yaashii napüshua'a na laülaayuukana sulu'ukana tü kanüliakat Sanedrín, akotchojoonüin nütüma chi laülaashikai napüleerua na sacerdotekana otta na nümaajanakana. Naluwataakalaka sulu'umüin tü püreesaapülekat süpüla nasaajünüinjanain na Aluwataaushikana. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("AC5_22","074_5_22","ACT","5","22","22","Shiasa'a nantapa na waariakana sulu'umüin tü püreesaapülekat, nnojoliishii naya napüla sulu'u. Nale'eja'alaakalaka nachukua'a sünain aküjaa. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("AC5_23","074_5_23","ACT","5","23","23","Müshii naya: “Tü püreesaapülekat, ayatsia süttüin wapüla sünain anashantain ma'i süsürülia maa aka paala. Ayatshi'iya na waariakana wapüla sha'washawalüin so'ulu'u. Shiasa'a wekerotpa, nnojotsü wayuu sulu'u wapüla”. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("AC5_24","074_5_24","ACT","5","24","24","Shiasa'a naapapa tüü, chi laülaashikai napüleerua na sacerdotekana, chi sülaülashikai suwaariase tü a'waajüleekat Maleiwa otta na laülaashiikana na'akajee na sacerdotekana, “¿Kasaseetkajasa'a wayuu mapeena tüü?”, maa'ain müshii naya. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("AC5_25","074_5_25","ACT","5","25","25","Je nüntakalaka wanaa sümaa tia wane wayuu, chi anii aküjaichin nachikü namüin. Müshi nia: “Na wayuu jüpüreesajakana aliikainka, chayülii sulu'u tü a'waajüleekat Maleiwa ekiraja'attaain tü wayuukalüirua sulujutkat tü pueulokat”. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("AC5_26","074_5_26","ACT","5","26","26","Shiasa'a nu'unakalaka chi sülaülashikai waaria sümaa tü waariakalüirua sünain asaajawaa naya. Sünain nasaajüin naya, nnojoishii jamajüin natüma süka mmolojüin naya seema a'ina'annaa süka ipa sütüma tü wayuukalüirua. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("AC5_27","074_5_27","ACT","5","27","27","Je nantitpa naya, antinnüshii namülatu'umüin na laülaayuu sulu'ukana tü kanüliakat Sanedrín. Nümakalaka chi laülaashikai napüleerua na sacerdotekana namüin: ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("AC5_28","074_5_28","ACT","5","28","28","—Aashin wapülajayaain juulia ayatüinjanain jia aashajaain süchikü türa anülieekat. Joolu'u shialeeitpa'a ne'e joutka sainküin Jerusalén, tü jikirajakat anain. Je sünainmüin tüü, jo'oteein waa'u tü nu'utünüin aa'in chi wayuukai jaashajaakai achikü. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("AC5_29","074_5_29","ACT","5","29","29","Nüsouktakalaka Pedro otta na waneeinnua Aluwataaushikana. Müshii naya: —Alana'aleesüja'a sünain niainjachin woonooin amaa anüikü Maleiwakai suuliale'eya sünüikü wayuu. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("AC5_30","074_5_30","ACT","5","30","30","Chi Maleiwakai, Namaleiwasekai na watuushikana, nüso'ire'era aa'inchi Jesús süchikijee ouktaa, chi anii ju'utirüinkain aa'in süka jükacherirüin sünain wane kuruusa. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("AC5_31","074_5_31","ACT","5","31","31","Je nia, nütüma Maleiwakai, niyalere'ennüin süpüla chainjachin joyotüin nikialu'ujee süpüla kojutüinjachin sütüma wayuu. Je ni'itaain nia sulu'u shikiipü'üjanain otta o'tte'erülin wayuu süpüla eeinjatüin süpüla shiyaawajaainjatüin tü nuu'uliwo'ukalüirua Israel suulia saainjala nütüma süpüla motüinjatüin naa'in Maleiwa saainjala. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("AC5_32","074_5_32","ACT","5","32","32","Wayakana, watüjaa aa'ut süpüshua'a tüü sünain shiimain süka we'rajüin sukua. Müsüjase'e waküjain süchikü wayakana maja'a aka chi Naa'inkai Maleiwa sünain nii'iyatüin shia wakajee, chi naapakai Maleiwa sümüin wayuu eekai jüüjüüin nümüin. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("AC5_33","074_5_33","ACT","5","33","33","Nayasa'a na laülaayuukana sütüma naapüin tüü, aashichijaashii naya noo'omüin na Aluwataaushikana. No'uteekalaka naa'inrua. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("AC5_34","074_5_34","ACT","5","34","34","Je yala na'aka na laülaayuukana, eejachi wane wayuu kanüliashi Gamaliel, no'uluku napüshi na judío kanüliakana fariseo. Otta nia, wane wayuu ekirajüi sünain tü karaloukta nüchikimaajatkat Maleiwakai sulu'u kojutüin ma'i nia sümüin tü wayuukalüirua. Niasa'a niakai, nütamataakalaka sünain nüchuntüin süpüla nayu'nnajanain paala na Aluwataaushikana süpüla naashajaainjachin. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("AC5_35","074_5_35","ACT","5","35","35","Müshi nia: —Wayuuinnuaa, nuu'uliwo'ukana Israel, jalia ne'e jiaje'e. Anasü müleka jütüjaale ma'i saa'u tü kasa jaa'inreekat naka na wayuukana. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("AC5_36","074_5_36","ACT","5","36","36","Süka jamüin, paala süpülapünaa ka'ikalüirua tüü, nu'ttotooloin Teudas sünain aküjaa süchikü laülawaa saa'u wayuu. Je nünainmüin, ekerotsü maa aka 400 wayuu. O'utüna aa'inchi nia, je tü nümaajatkalüirua, a'walakajaasü, sümotoloo sümakalaka tü kasa naa'inrakat. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("AC5_37","074_5_37","ACT","5","37","37","Je mapa süchikije'eyaa, mataaja'a Judas, chi Galileaje'ewaikai, su'unnaa süka'iya süshaja'annüin sünülia tü wayuukalüirua süpüshua'a. Kojuyataaja'a wayuu nümaajana chiija'a. Ouktataaja'a chiija'a, mataaja'a aka a'walakajaataasüja'aya tü nümaajatkalüirua, sümotoloo sümakalaka süpüshua'a tü kasa naa'inrakat paala. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("AC5_38","074_5_38","ACT","5","38","38","Tamüinjatkalaka wane kasa jümüin: Kettee na wayuukana. Nnojo jipettüin naya. Müleka sünainjeejatüle ne'e wayuu tü jülüjakat naa'in naa'inreein otta tü na'yataakat anain, aja'laja'alaajeerü ne'e. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("AC5_39","074_5_39","ACT","5","39","39","Akaajasa'a müleka nünainjeejatüle shia Maleiwa, nnojoloja'a süpüla jiyunküinjatüin jujuichajüin shia. Jalia ne'e jia, jütka'alaa nümaa Maleiwakai. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("AC5_40","074_5_40","ACT","5","40","40","Naapaakalaka süchikü tü nümakat namüin. Neenajitkalaka na Aluwataaushikana nachukua'a. Süchikijee na'yaajirüin naya, namüshii naya sünain nnojoliinjanain ayatüin sünain aashajawaa nüchikü Jesús. Je najütakalaka nachikü. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("AC5_41","074_5_41","ACT","5","41","41","Na Aluwataaushikana, ojuittüshii nama'anajee na laülaayuukana sünain talatüin ma'i naa'in. Mayaainje'e müliain ma'i naa'in sünainjee tü aküjaakat nüchikü Jesús, natüjaa aa'uchi Maleiwakai sünain talatüin namaa sünainjee tü naa'inrakat. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("AC5_42","074_5_42","ACT","5","42","42","Je meinshi, sulu'upünaa tü a'waajüleekat Maleiwa otta sulu'upünaa nepia na anoujashiikana, ayatshii waneepia sünain ekirajaa otta aküjaa nüchikü Jesús, chi Nüneekajalakai Maleiwa. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("AC6_1","074_6_1","ACT","6","1","1","Je so'u tia ka'ikalüirua, maa aka sükojuyalaain ma'i tü anoujasükalüirua, ako'omüinraasü tü wayuu müliasükalüirua aapünawaikat amüin tü kasa cho'ujaakat sümüin. Je tü aashajaasükalüirua pütchi griego, ayoojooshii naya soo'omüin tü waneeirua aashajaasükalüirua pütchi hebreo, saalinjee nnojolüin süsülajünawalin amüin tü neiyeyuusekat eekai ouktüin su'wayuuse maa aka süsülajünawalin amüin tü waneeirua aashajaasükalüirua hebreo. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("AC6_2","074_6_2","ACT","6","2","2","Je na polookana piammüin Aluwataaushikana, nokotchojooin tü anoujasükalüirua süpüshua'a sünain namüin sümüin: “Suulia woo'ula'alaain suulia aküjaa nünüiki Maleiwakai, nnojotsü süpüla ayateein wajapulu'uin tü ottonojookat sümüin wayuu müliasü. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("AC6_3","074_6_3","ACT","6","3","3","Shia anaka, wawalayuwaa, müleka jüneeküle ja'akajee wane akaratshishii tooloyuu eekai ji'rüin sünain pansaain nakuaippa je sünain katsüin ma'i chi Naa'inkai Maleiwa naa'uirua je eekai nayaawatüin saa'u sükuaippa wane kasa süpüla walate'erüinjatüin najapulu'umüin tü a'yatawaakat, tü ottonojookat kasa sümüin wayuu müliasü. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("AC6_4","074_6_4","ACT","6","4","4","Je sükajee tia, wayakana, ayateena sünain wa'yataain waneepia sünain aashajawaa nümaa Maleiwakai je sünain aküjaa nünüikü waneepia sümüin wayuu”. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("AC6_5","074_6_5","ACT","6","5","5","Je tü anoujasükalüirua süpüshua'a, saapaain tü namakat sümüin. Je süneekakalaka joo Esteban, wane wayuu kanoulashantashi sünain katsüin ma'i chi Naa'inkai Maleiwa naa'u. Oo'ulaka na na'atakanainnua, nia Felipe, Prócoro, Nicanor, Timón, Parmenas, oo'ulaka Nicolás. Je Nicolás, cheje'ewai nia sulu'u tü pueulokat Antioquía, ekerotshi paala sünainmüin tü akuaippaa nakuaippakat na judíokana nümüin chi Maleiwakai. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("AC6_6","074_6_6","ACT","6","6","6","Je nantinnakalaka joo na wayuukana nanainmüin na Aluwataaushikana. Je na Aluwataaushikana, aashajaashii joo naa'uirua nümüin Maleiwakai sünain ne'itaain najapü naa'u shiyaawase ne'itaain najapulu'u tü na'yataainjatkat anain. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("AC6_7","074_6_7","ACT","6","7","7","Eesü kojuya wayuu aapaakat nünüikü Maleiwakai. Ako'omüinraashii ma'i na anoujashiikana nünain Jesucristo cha'aya Jerusalén. Je eesü kojuya no'uluku na sacerdote judíokana eekai naapaain tü anoujaakat. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("AC6_8","074_6_8","ACT","6","8","8","Je Esteban, anashi ma'i Maleiwakai nümüin otta naapüin pülaa nümüin. Naainjakalaka Esteban watta saalin kasa sa'aka tü wayuukalüirua, kasa nütüjakat apüleerua Maleiwa nümüiwa otta tü kasa nii'iyatakat aka nüpülain. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("AC6_9","074_6_9","ACT","6","9","9","Nayasa'a wane wayuuinnua sulujuna wane ekirajülee tü judíokalüirua, tü kanüliakat “Ekirajülee na Piuuna Ajütüüshikana Achikü”, namaa wane wayuuinnua sulu'ujeejana tü pueulokalüirua Cirene otta Alejandría otta waneeinnua sulu'ujeejana tü mmakalüirua Cilicia otta Asia, aa'ayajiraashii nümaa Esteban. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("AC6_10","074_6_10","ACT","6","10","10","Akatsa'a isain nachikü eejiraainjanain naya nümaa Esteban süka nütüjain ma'i noulia sükajee nükaalinjain nia chi Naa'inkai Maleiwa. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("AC6_11","074_6_11","ACT","6","11","11","Shiasa'a naainjala, nayalajakalaka wane wayuuirua süpüla süküjainjatüin sa'alain sünain mojuyaain nünüiki Esteban sütüma, nüliajatü Moisés otta Maleiwakai. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("AC6_12","074_6_12","ACT","6","12","12","Je nakajee na yaloushikana, nashüküjakalaka noo'omüin Esteban tü wayuukalüirua, na laülaayuushiikana naa'u na judíokana otta na karalouktamaajanakana. Nayasa'a naainnua, nashutakalaka naa'u Esteban sünain nasirüle'einya nia otta nantirüin nia nama'anamüin na laülaayuu sulu'ukana tü kanüliakat Sanedrín. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("AC6_13","074_6_13","ACT","6","13","13","Nantitkalaka wane wayuuiruaya mojuyaakat o'upala naashin, nünüikü Esteban. Müshii naya: —Wayuukai chii, meemerüinsai sünain mojuu anüikü süliajatü tü miichi akataluushikat nütüma Maleiwa süpüla a'waajiaa nia otta süliajatü tü nuluwataakat anain Maleiwa, tü nüshajakat paala Moisés sümüin wayuu. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("AC6_14","074_6_14","ACT","6","14","14","Waapüin nünüikü sünain yootüin nia süchikü sünain nujuichajüinjatüin Jesús, chi Nazaretje'ewaikai, tü a'waajüleekat otta sünain nu'wanajaainjatüin tü akuaippaa ni'itaakat paala Moisés wapüleerua. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("AC6_15","074_6_15","ACT","6","15","15","Nayasa'a na laülaayuukana otta napüshua'a na eejanakana joyojoyolüin, sünain nananajataain Esteban, ne'rakalaka sünain ja'yain nu'upünaautejee eein Maleiwakai nümaa, süka mataalain aka nu'upünaa wane aapiee nüma'anajeejachi Maleiwakai. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("AC7_1","074_7_1","ACT","7","1","1","Niasa'a chi laülaashikai napüleerua na sacerdotekana, nümakalaka nümüin Esteban: —¿Shiimainjasa'aya tü münakat tamüin püchikü? ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("AC7_2","074_7_2","ACT","7","2","2","Nüsouktakalaka Esteban: —Wa'lemüinyuu otta jiakana taatakanainnuaa, jaapaja tü tamüinjatkat jümüin. Paala nümaiwa, chi Maleiwa anashantashikai ma'i, ee'iyataashi nümüin chi watuushikai Abraham. Ee'iyataashi nia nümüin chaiwa'aya nia kepiain sulu'u tü mmakat Mesopotamia, nnojoliwa'aya nu'unüin sulu'umüin tü pueulokat Harán süpüla kepiaa sulu'u. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("AC7_3","074_7_3","ACT","7","3","3","Müshi nia nümüin: “Pu'una sulu'ujee tü puumainkat otta nama'anajee na kasakana pünain. Pu'una sulu'umüin tü mma tee'iyateetkat pümüin”. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("AC7_4","074_7_4","ACT","7","4","4","Niasa'a Abraham, nujuittakalaka sulu'ujee tü mmakat Caldea, o'unüin nia kepiain sulu'umüin tü pueulokat Harán. Je yala mapa, ouktakalaka chi nüshikai. Niasa'a Maleiwakai nümüin Abraham, nüntitkalaka nia sulu'ujee tia mmakat sulu'umüin tü mma anuu kalu'uin waya maa'ulu yaa. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("AC7_5","074_7_5","ACT","7","5","5","Akaisa nnojolin naapüin amüin nia mma jo'uuchonyaakaije'e süpüla nuumainyüü, shiasa pansaain nünüikü nümüin sünain naapüttateerüin shia nümüin süpüla shiainjatüin nüpünalain napüla na nüikeyuukana, mayaainje'e machoin nia so'u ka'ikat tia. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("AC7_6","074_7_6","ACT","7","6","6","“Otta nümüshi nia Maleiwakai sünain kepiainjatüin tü nuu'uliwo'ukat sulu'u mma naata koumainshi, sa'aka wayuu naata noulia, otta sünain shipiuunaseinjanain naya sümaa müliainjatüin ma'i naa'in atümaa so'u 400 juya. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("AC7_7","074_7_7","ACT","7","7","7","Nümaleeshia nia Maleiwakai sünain süsalainjatüin nütüma tü wayuukalüirua kepiuunaseetkat nayairua, otta sünain nojuitteenain süchikijee süpüla naa'inrüinjatüin kasa nümüin Maleiwakai sulu'u tü mmakat, tü kasa kojutkat aka nia natüma. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("AC7_8","074_7_8","ACT","7","8","8","“Je sünain ni'itaain Maleiwakai wane pütchi nüpüla Abraham otta na nüikeyuukana sünain naa'inrüinjatüin kasa anasü namüin, ni'itaain wane akuaippaa napüleerua, shiyaawase naapaain tü pütchikat, shia tü shi'yotoonüinjatüin süpüshi nata na tooloyuukana. Müshijese'e ni'yotooin Abraham nüta Isaac, chi nüchonkai, nikeraajapa tü mekiisatkat ka'i süchikijee jemelin nia. Maja'a aka nütüma Isaac nümüin Jacob, chi nüchonkai, otta Jacob namüin na polookana piammüin nüchooin, na wekiishiikana sujuittakana anainjee tü polookat piammüin shi'ipapa'a nuu'uliwo'u Israel. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("AC7_9","074_7_9","ACT","7","9","9","“Shiasa'a naainjala na nüchooinkana Jacob, na watuushinuukana, sütümajee na'ürülaain noo'omüin José chi nawalakai, noikkakalaka nia süpüla amaanaa chamüin sulu'umüin tü mmakat Egipto. Je Maleiwakai, eejachi nia nümaa José. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("AC7_10","074_7_10","ACT","7","10","10","Niyu'lüin nia suulia nümüliala otta naapa amüinchi nia atüjaa. Otta nia, anajüshi José nütüma no'ulu'u chi Faraónkai aluwataashikai sulu'u tü mmakat Egipto, chi anii e'itaain José na'ato'ujee süpüla aluwatawaa wanaa nümaa sulu'u tü mmakat Egipto otta ni'itaain najapulu'u tü kasa eekat nipialu'u. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("AC7_11","074_7_11","ACT","7","11","11","“Ee müsüja'a mapa sulu'upünaa süpüshua'a tü mmakat Egipto otta sulu'upünaa süpüshua'a tü mmakat Canaán jamü sümaa müliaa. Je na watuushinuukana, nnojotsü kasain eein nama'ana nekajatkat. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("AC7_12","074_7_12","ACT","7","12","12","Shiasa'a naapapa süchikü Jacob sünain eein eküülü sulu'u Egipto, nüjütakalaka chamüin na nüchooinkana süpüla ayalajaa eküülü sulu'ujee Egipto. Shiayülaja'a ne'e palajatkat nakua tüü chamüin. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("AC7_13","074_7_13","ACT","7","13","13","Sümaa tü chiiruajatkat nakua, aküjiraashi José nüchikü namüin na nuwalayuukana sünain niain nia chi nawalakai. Je sükajee tia, nütüjaa aa'ulu chi Faraónkai sünain jaralüin kapüshin José. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("AC7_14","074_7_14","ACT","7","14","14","Je mapa süchikijee, José, nüsaajitkalaka Jacob, chi nüshikai, namaa na nüpüshikana süpüla nantinnajanain Egiptomüin. Eeshii naya napüshua'a akaratshi nekii ja'ralimüin wayuu. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("AC7_15","074_7_15","ACT","7","15","15","Je sükajee tia, o'unüshi Jacob kepiain Egiptomüin. Ouktüshi yalaja'aya. Mataaja'a na nüchooinkana, na watuushinuukana, ouktüshii yala'aya. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("AC7_16","074_7_16","ACT","7","16","16","Je mapa, e'ikünüshii naya sulu'umüin tü mmakat Siquem. Ojoitünüshii naya yala sulu'u tü amuuyuu niyalajakat paala Abraham süka neerü noulia na nüchooinkana Hamor cha'aya Siquem. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("AC7_17","074_7_17","ACT","7","17","17","“Je sülü'ütpa süpüla shikeraajüin tü nümakat Maleiwakai paala nümüin Abraham süka wane nünüikü pansaasü, oko'omüinraasü ma'i tü nuu'uliwo'ukat Israel cha'aya sulu'u Egipto. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("AC7_18","074_7_18","ACT","7","18","18","Je so'u tia ka'ikalüirua, o'ttüshi süpüla aluwatawaa sulu'u Egipto wane laülaa jekechi. Je chii, nnojoishi antüin naa'u José, nnojoikalaka ni'nnaajünüin José nütüma. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("AC7_19","074_7_19","ACT","7","19","19","Shiasa'a naainjala laülaashikai chii, nüpümüinjakalaka naa'in na watuushinuukana sünain müliaatajüin naa'inrua nütüma. Nüsitshii naya sünain noo'ulaainjatüin anouipa'a tü nachooinkat eekai jo'uuin sünain tooloyuuin süpüla ouktajatüin shiairua suulia wainmaawajüin naya. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("AC7_20","074_7_20","ACT","7","20","20","“Je su'unnaa ma'i tia, jemeishi Moisés. Otta nia, anashi ma'i no'ulu'u Maleiwakai. Eeshi Moisés nama'ana na kachoinkana nia so'u apünüin kashi. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("AC7_21","074_7_21","ACT","7","21","21","Noo'ulaapa nia anouipa'a na kachoinkana sütümajee tü naa'inrakat chi Faraónkai, chi laülaashikai sulu'u Egipto, süntakalaka nünain tü nüchonkat. Je tüü, shipijakalaka nia maa aka naa'in wane eekai süchoin ma'i. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("AC7_22","074_7_22","ACT","7","22","22","Je Moisés, ekirajünüshi sünain sütüjüin tü wayuu sulujutkat tü mmakat Egipto, wayuukalaka nia yalayatshi ma'i sümaa nünüikü otta sünain tü ni'yataainkat. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("AC7_23","074_7_23","ACT","7","23","23","“Shiasa'a süntapa nuuyase Moisés sünainmüin tü pienchikat shikii juya, süntakalaka o'una'iree nümüin nama'anamüin na nüpüshikana, na nuu'uliwo'ukana Israel wanaa nümaa. Je nu'unakalaka. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("AC7_24","074_7_24","ACT","7","24","24","Je wanaa sümaa yaain nia na'aka, ni'rüin müliaatajüin wane no'uluku nayakana nütüma wane Egiptoje'ewai, nuwataakalaka naalin süpüla pasalaainjachin nia nütüma. Nu'utakalaka naa'in chi wayuukai nüsalajee. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("AC7_25","074_7_25","ACT","7","25","25","Tü jülüjakat naa'in Moisés, nayaawatüinjatüyaa aa'u na nüpüshikana naajüin sünain niain nayu'laainjachin akajee nütüma Maleiwakai Egiptojee. Nnojotkalajasa nayaawatüin aa'u shia. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("AC7_26","074_7_26","ACT","7","26","26","“Shiasa'a waneemüin ka'ikat, eejanakalaka piamashii no'uluku nayakana, na nuu'uliwo'ukana Israel, atka'alaain nüpüla. Nüchiajaakalaka naya sünain nümüin namüin: ‘Wa'lemüinyuwaa, ¿jamüshiikai jia müliaatajiraakalaka jaa'in jütüma? Aashin jiajiraayaain ne'e’. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("AC7_27","074_7_27","ACT","7","27","27","Niasa'a chi müliaatajüshikai atüma naa'in chi wanee, nüjünaakalaka nüchikü Moisés sünain nümüin nümüin: ‘¿Jaraisa'a joo ke'inaajalaka pia süpüla aluwatawaa waa'u otta süpüla ekeraajaa wakuaippa? ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("AC7_28","074_7_28","ACT","7","28","28","¿Pu'uteetaale aa'in joo taya, maa aka pu'utüin naa'in so'ukalinka chi wayuu Egiptoje'ewaikai?’. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("AC7_29","074_7_29","ACT","7","29","29","Niasa'a Moisés, wanaa sümaa nütüjaain saa'u tü nüchikükat sünain su'walakajaain sainküin wayuu, nu'luwataakalaka yalejee. O'unüshi nia wattamüin sulu'umüin tü mmakat Madián. Je yala, kepiashi nia sa'aka wayuu naata nuulia, sulu'u naata koumainshi, eejachire nia kachooin piamashii wayuu tooloyuu. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("AC7_30","074_7_30","ACT","7","30","30","“Sülatapa pienchi shikii juya süchikijee tü alatakat paala, ee'iyataashi wane aapiee nüma'anajeejachi Maleiwakai nümüin Moisés cha'aya isashiipa'a eekai tü uuchi kanüliakat Sinaí. Ee'iyataashi nia nümüin sa'aka nuchuwala wane wunu'u chuwatshi ma'i. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("AC7_31","074_7_31","ACT","7","31","31","Niasa'a Moisés, aponojoosü naa'in sütüma tü kasa ni'rakat. Shiasa'a wanaa sümaa nürütkaainjachin süpüla nünalüinjatüin shia süma'anamüin, naapakalaka nünüikü chi Maleiwakai sa'akajee tü ni'rakat. Müsü nümüin: ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("AC7_32","074_7_32","ACT","7","32","32","‘Taya chi Namaleiwasekai na putuushikanainnua. Taya Nümaleiwasekai Abraham, Isaac otta Jacob’. Niasa'a Moisés, kutkutta'atshi ne'e sütüma mmoluu. Nnojoire'eja'a niirakaweeyaain nümüin chi Maleiwakai. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("AC7_33","074_7_33","ACT","7","33","33","Je nümakalaka chi Maleiwakai nümüin: ‘¡Paakajaa püsapaatse su'uyaawa kojutüin taya pütüma! Süka jamüin, tü mma eere pia sha'watüin, pülasü süka aniin taya sulu'u. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("AC7_34","074_7_34","ACT","7","34","34","Te'rüin waneepia tü namülialakat na tapüshikana chakana sulu'u tü mmakat Egipto. Taapüin waneepia na'letüinya. Ashakatüshijese'e taya süpüla tayu'lüinjanain naya chejee. Je joolu'u, jalaichi tamüin taluwataaiwa pia Egiptomüin’.” ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("AC7_35","074_7_35","ACT","7","35","35","Ayatshia Esteban sünain aashajawaa sümüin tü laülaayuukalüirua: —Moiséskai chii, chi anii najütaainka amaa paala sünain namüin nümüin: “¿Jaraisa'a joo ke'inaajalaka pia süpüla aluwatawaa waa'u otta süpüla ekeraajaa wakuaippa?”, nia neenajaka Maleiwakai nükajee wane aapiee sa'akapünaa nuchuwala wane wunu'u chuwatshi ma'i. Neenajüin süpüla nuluwatawaa Egiptomüin sünain laülawaa naa'u otta sünain ayu'laa naya Egiptojee sa'akajee namüliala. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("AC7_36","074_7_36","ACT","7","36","36","Chiiyaalai, nia ayu'tka naya süchikijee naa'inrüin watta saalin kasa, tü kasa nütüjakat apüleerua Maleiwa nümüiwa otta tü kasa nii'iyatakat akajee nüpülain. Naa'inrüin tüü cha'aya sulu'u tü mmakat Egipto, cha'aya eekai tü palaa kanüliakat Palaa Ishosü otta so'u pienchi shikii juya eepünaajanale naya waraittüin sainküinpünaa tü isashiikat. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("AC7_37","074_7_37","ACT","7","37","37","“Moiséskai chii, nia chi makai namüin na watuushinuukana: ‘Maleiwakai, chi Jümaleiwasekai, ni'itaajeechi ja'akajee jiakana wane wayuu nünüikimaajachinjachi jümüin maa aka ni'itaain taya joolu'u. Joonoo sümaa süpüshua'a tü nümüinjatkat jümüin’. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("AC7_38","074_7_38","ACT","7","38","38","Moiséskai chii, nia eejachika namaa na watuushinuukana sünain jutkataa cha'aya isashiipa'a eekai tü uuchi kanüliakat Sinaí. Nia aashajaanaka amaa palajana so'u ka'ikat tia, nütüma chi aapiee nüma'anajeejachikai Maleiwa, nüntiraakat o'u nümaa saa'u tü uuchikat. Je yalejee, nüshakatapa, nüküjainjatüin shia sümüin tü wayuukalüirua. Nia aapünaka amüin tü nünüikükat Maleiwa nütüma süpüla nülatirüinjatüin shia wamüin süpüla katüinjatüin wo'u sütüma. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("AC7_39","074_7_39","ACT","7","39","39","“Akatsa'a nnojolüin jüüjüweein na watuushinuukana nümüin, nayouktajaa amaachi ma'i nia. Ale'ejaweesü ma'i naa'in nachukua'a Egiptomüin. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("AC7_40","074_7_40","ACT","7","40","40","Süka kama'ain Moisés saa'u tü uuchikat, müshii naya nümüin Aarón: ‘Paainja wamüin wane su'uyaakua kasa süpüla wamaleiwasee, tü o'unirajatkat waya. Süka jamüin, chi Moisés ayu'tkai waya Egiptojee, nnojotsü watüjaa aa'u kasain alatüin nümüin’. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("AC7_41","074_7_41","ACT","7","41","41","Je naainjakalaka su'uyaakua paa'a süpüla namaleiwaseyawaa. No'utakalaka saa'in mürüt süpüla naapüin sümüin, na'waajia shia. Emi'ijaashii naya saa'u tü kasa naainjakat. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("AC7_42","074_7_42","ACT","7","42","42","Je sütümajee tüü, ayakalaashi Maleiwakai noulia. Niyüülajüin naya sünain na'waajüin tü jolotsükalüirua süpüla ne'rüinjatüin tü müliaa saapeetkat namüin. Müshi'isa Maleiwakai sulu'u tü karaloukta kalu'ukat tü nashajakat na nünüikimaajanakana: ‘Jiakana nuu'uliwo'ukana Israel, wanaa sümaa chajanainkain jia waraittüin pienchi shikii juya sainküinpünaa tü isashiikat, ¿ju'uta aa'inrü mürüt tamüin otta ju'waajüinka taya? ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("AC7_43","074_7_43","ACT","7","43","43","Mataasükai shiakai jülü'üjaakuu jümüin tü miichi ju'waajiakat chi jümaleiwaseyaa kanüliakai Moloc otta nu'uyaakua chi jolotshi jümaleiwaseyaashikai, chi jolotshi kanüliakai Refán, na anaa jaainjüin süpüla ju'waajaa. Sünainjee tia, tajuittireena jia sulu'ujee juumain, je tajünaweena jia chejeeru'u sünain tü pueulokat Babilonia’, nümakalaka Maleiwakai namüin. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("AC7_44","074_7_44","ACT","7","44","44","“Chaiwa'aya na watuushikana sainküinpünaa tü isashiikat, Moisés, naainjirüin naya wane miichi na'waajiainjatü Maleiwakai. Naainjain shia sulu'u tü sükuaippa nii'iyatakat Maleiwakai nümüin Moisés shiainjatüin saainjiain. Je yala sulu'u, nanaajaain tü ipa ashajünakat anain paala tü pütchi e'itaanakat nütüma Maleiwakai napüla. Nalü'üjaakuu namüsü tü miichikat eepünaale naya cha'aya sainküin tü isashiikat. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("AC7_45","074_7_45","ACT","7","45","45","Ouktapa naya yala isashiipa'a, apütünüsü tü miichikat napüla na nachooinkana. Je nalü'üjüin shia namaa nekerotpa nümaa Josué sulu'umüin tü mma nasünaakat suulia tü wane wayuukalüirua, na anaa niipiijaain Maleiwakai napüleerua. Je tü miichikat, ayatsia nama'ana sünainmüinre'eya nüka'iya David. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("AC7_46","074_7_46","ACT","7","46","46","“Chi laülaashikai David, anashiishi nümüin Maleiwakai. Je nia, nüchuntüinyaaje'e nümüin Maleiwakai niainjachin niakai aainjüin wane miichi nümüin eekai jimatüinjatüin, süpüla a'waajiaa Maleiwakai, chi Nümaleiwasekai chi watuushikai Jacob. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("AC7_47","074_7_47","ACT","7","47","47","Niakaijasa akumajirirüin shia Salomón, chi nüchonka'iya ne'e David. Tü miichikat, shia wane miichi miyo'u aainjuushi süka ipa. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("AC7_48","074_7_48","ACT","7","48","48","Shiajasa nnojolinja'a kepiain chi Maleiwa Miyo'ushikai ma'i sulu'u miichi saainjanain wayuu. Maa aka nümakat Maleiwakai nuwaralu'upünaa chi nünüikimaajachikai: ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("AC7_49","074_7_49","ACT","7","49","49","‘Tü sirumakat shia teinaseka süpüla aluwatawaa otta tü mmakat shia süpülajanaka'aya too'ui. ¿Kasa wayuu miichi tü jaainjeetkat tapüla?’, müshi Maleiwakai. ‘¿Jaraleerü miichi tia teemeraainjatkat alu'u ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("AC7_50","074_7_50","ACT","7","50","50","sünain tayain kaainjanain tü kasakat süpüshua'a?’ ” ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("AC7_51","074_7_51","ACT","7","51","51","Ayatshia Esteban sünain aashajawaa sümüin tü laülaayuukalüirua: —Otta jiakana, wayuu iche aa'inchii jia. Müshiijese'e saa'in wayuu manoulasat süka nnojolüin jaa'a jümüin sümüin nünüikü Maleiwa otta nnojolüin joonooin sümaa. Jiyouktüin tü naa'inreekat chi Naa'inkai Maleiwa. Müshi'iya aka ne'e jia naa'in na jutuushinuukanainnua paala sümaiwa. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("AC7_52","074_7_52","ACT","7","52","52","Nnojoishi eeichin wane na'akajee na nünüikimaajanakana Maleiwa eekai nnojolin müliain natüma na jutuushikana. No'uta aa'inna na eekai naküjain süpülainpüshi nüntüin chi Nüchepchiakai Maleiwa, chi aa'inrakai nümüin waneepia tü nüchekakat, chi anii jaapüinkain ekii sünain ju'utirüin naa'in. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("AC7_53","074_7_53","ACT","7","53","53","Mayaainje'e saapuushin jümüin nakajee na aapieekana tü nuluwataakat anain chi Maleiwakai, nnojotsü kasajatüyaain jümüin. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("AC7_54","074_7_54","ACT","7","54","54","Shiasa'a naapapa tü nümakat Esteban namüin, üttüsü ma'i naa'in otta jashichishii ma'i naya nümüin. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("AC7_55","074_7_55","ACT","7","55","55","Je Esteban, sütüma niain katsüin chi Naa'inkai Maleiwa naa'u otta sünain chain chüntüin no'u iipünaamüin, ni'rakalaka chi Maleiwakai sünain anashantain ma'i nia otta Jesús sha'watüin nikialu'ujee Maleiwakai. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("AC7_56","074_7_56","ACT","7","56","56","Nümakalaka namüin na wayuukana: —¡Jiirakaa! Te'rüin jutatüin tü sirumakat otta chi Shipayakai Wayuu sha'watüin nikialu'ujee Maleiwa sünain laülawaa na'ato'ujee. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("AC7_57","074_7_57","ACT","7","57","57","Nayasa'a nayakana, mache'eyaakalaka naya suulia tü nümakat namüin. Sünain na'waatüin, nawanaajaakalaka noo'omüin Esteban sünain nasaapünaajaain nümaa. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("AC7_58","074_7_58","ACT","7","58","58","Nayu'tkalaka nia anooipa'amüin suulia tü pueulokat eere nia na'ina'alüin süka ipa. Je na wayuu aküjashiikana ma'i nüchikü, naakajaain nashe'in süpüla na'ina'alüin nia, yaakalaka shia napütüin nüpüla wane jima'ai kanüliashi Saulo. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("AC7_59","074_7_59","ACT","7","59","59","Je Esteban sünain yaain nü'ina'annüin süka ipa, aashajaashi nümüin Jesús. Müshi nia: “Senyotkalee Jesús, paapaa taa'in”. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("AC7_60","074_7_60","ACT","7","60","60","Nujutuukalaka süka nüsapain mmolu'u sünain nu'waatüin emetut: “Senyotkalee, nnojo kachipünaain paa'in namüin na wayuukana tü naa'inrakat taka”. Je süchikijee nümüin tüü, ouktakalaka nia. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("AC8_1","074_8_1","ACT","8","1","1","Je eejaittaala Saulo sünain “Anashi müleka nu'utünüle aa'in” sünain maa nümüin Esteban. Je so'uya ne'e ka'ikat tia, saa'innakalaka wane müliaatajaa aa'in namüin na anoujashiikana chajanakana Jerusalén natüma na judío manoujainsaliikana. Na'walakajaakalaka joo napüshua'ale'eya shi'ipa tü mmakat Judea otta Samaria. Naya'ala ne'e apüta'alaaka, na Aluwataaushikana cha'aya Jerusalén. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("AC8_2","074_8_2","ACT","8","2","2","Je wane wayuuinnua keisalajüshii sümüin nakuaippa nu'upala Maleiwakai, nojoitüin joo Esteban sünain wattain saalin ne'ira nüchiirua. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("AC8_3","074_8_3","ACT","8","3","3","Yaakaijasa'a Saulo sümaa naja'laje'ereein ma'i na anoujashiikana. Ekerojotaashi nia sulu'u nepia wane'ewai nakua sünain najaraijüin naya sulu'ujee süpüla nüpüreesajirüinjanain naya, maa aka tooloyuu otta jieyuu. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("AC8_4","074_8_4","ACT","8","4","4","Nayasa'a na a'walakajaakana paala, aküjashii naya tü pütchi nüchikümaajatkat Jesús eepünaaleje naya. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("AC8_5","074_8_5","ACT","8","5","5","O'unaka'iya Felipe chai nukua sulu'umüin tü pueulo miyo'usükat sulu'u Samaria, je yala nüküja achikichi chi Cristokai sümüin tü wayuukalüirua. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("AC8_6","074_8_6","ACT","8","6","6","Je na wayuukana, naapajapa tü nümakat Felipe namüin otta ne'rapa tü kasa naa'inrakat Felipe nütüma Maleiwakai, tü kasa nütüjakat apüleerua Maleiwa nümüiwa, tü nii'iyatakat aka nüpülain, kache'ejüshii ma'i naya napüshua'a süpüla tü naashajaakat achikü namaa. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("AC8_7","074_8_7","ACT","8","7","7","Eesü kojuya wayuu kale'eru'usü yolujaa, ayu'laasü shia nale'eru'ujee. Ayu'laajüsü sünain kookotajüin. Otta eesü kojuya wayuu anakat nütüma, türa eekai ouktüin süsa'a sümaa türa eekai masa'ain. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("AC8_8","074_8_8","ACT","8","8","8","Eekalaka ma'i saa'in wane miyo'u talataa sulu'u tia pueulokat. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("AC8_9","074_8_9","ACT","8","9","9","Je yala eeshi wane wayuu kanüliashi Simón. Je nia, wane wayuu ouutshi, chajachijese'e nia sulu'u tia pueulokat sünain na'alainpalajüin tü wayuukalüirua chajatkat sulu'u Samaria. Je sümüin tü wayuukalüirua, a'waataashi ma'i nia nulu'ujiraa sünain nülanaain suulia tü waneeirua wayuukalüirua naashin. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("AC8_10","074_8_10","ACT","8","10","10","Napüshua'ale'eya na wayuukana, makat aka wayuu eekai müliain nanainmüinre'eya na wayuu eekai anapülin, kache'ejüshii ma'i süpüla tü nümakat namüin. Otta majataashii naya nümüin: “Nia'a chii, chi ‘Nüpülainmaajachi Maleiwa’ münakai”. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("AC8_11","074_8_11","ACT","8","11","11","Oonooshii naya sümaa tü nümakat namüin süka kakaliainain naya sünain na'alainpalakuu nümüin naya süka tü kasa naa'inrakat süka tü outsüü eekat nüma'ana. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("AC8_12","074_8_12","ACT","8","12","12","Shiasa'a wanaa sümaa nanoujain nümüin Felipe tü pütchi anasükat nüküjakat namüin süchikü tü nükuaippakat Maleiwa sünain aluwatawaa otta nüchikü chi wayuukai kanüliakai Jesucristo, nawoutisaajitkalaka, makana aka wayuu tooloyuu otta wayuu jieyuu. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("AC8_13","074_8_13","ACT","8","13","13","Otta anoujashi chi Simónka'iya sümaa nuwoutisaajirale'einya. Je süchikijee, nümaakuu nümüshi joo nia Felipe eepünaale nia, ainku'uwaisejese'e ma'i naa'in eepünaale ni'rüin Felipe sünain naa'inrüin tü kasa nütüjakat apüleerua Maleiwa nümüiwa, tü nii'iyatakat aka nüpülain. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("AC8_14","074_8_14","ACT","8","14","14","Nayasa'a na Aluwataaushikana chajanakana Jerusalén, naapapa nachikü na wayuu chajanakana Samaria sünain nanoujain sünain tü nünüikükat chi Maleiwakai, najütüin Pedro nümaa Juan chamüin nanainmüin. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("AC8_15","074_8_15","ACT","8","15","15","Nantapa chamüin, aashajaashii naya nümaa chi Maleiwakai naa'u na anoujashiikana süpüla nüntajachin chi Naa'inkai Maleiwa sulu'umüin naa'in wane'ewai nakua, ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("AC8_16","074_8_16","ACT","8","16","16","süka mantüinyüli'inya nia sulu'umüin naa'inrua. Shia eeka ne'e, woutiisain naya saa'u nünülia chi Senyotkai Jesús. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("AC8_17","074_8_17","ACT","8","17","17","Je Pedro nümaa Juan, ne'itaakalaka najapü naa'uirua shiyaawase nachuntüin süpüla nikerolüinjachin chi Naa'inkai Maleiwa sulu'umüin naa'inrua na wayuukana. Nikerotkalaja'ayaka sulu'umüin naa'inrua. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("AC8_18","074_8_18","ACT","8","18","18","Ni'rapa Simón sünain nikerolüin chi Naa'inkai Maleiwa sulu'umüin naa'inrua na anoujashiikana sükajee ne'itaain najapü na Aluwataaushikana naa'uirua, nüküjakalaka süchikü neerü namüin ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("AC8_19","074_8_19","ACT","8","19","19","sünain nümüin: —Iche'era tamüin türa pülaa jüma'anakat tama'anaiwa wanaa jümaa süpüla nikerolüinjachi'inya chi Naa'inkai Maleiwa sulu'umüin naa'inrua na wayuu eekai te'itaain tajapü naa'uirua, maa aka jütüma. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("AC8_20","074_8_20","ACT","8","20","20","Nümakalaka Pedro nümüin: —¡Amülouijiraa pümata nümaa Yolujaakai sümaa tü pünneetsekat saa'u suwataain pikiiru'umüin piyalajeein tü kasa nüsülajakat Maleiwakai wamüin, tü wainkakat aka waa'inrüin kasa eekai müin aka tüü! ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("AC8_21","074_8_21","ACT","8","21","21","Nnojoishi pia eeinjachin apashii sünain tü a'yatawaakat süka wayuuin pia nnojoishi pansaain aa'in nu'upala chi Maleiwakai. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("AC8_22","074_8_22","ACT","8","22","22","Puu'ulaa suulia türa paainjalakat otta puchunta nümüin chi Maleiwakai kama'ache mototoojeerüle naa'in pümüin saashajaala paa'in. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("AC8_23","074_8_23","ACT","8","23","23","Te'rüin tü pükuaippakat sünain ayatüin sünain mojuin ma'i shia. Nülerajüin ma'i chi Maleiwakai akuaippaa eekai müin aka türa. Piakai, müshi isakai püchikü sünain puu'ulaain suulia paainjala. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("AC8_24","074_8_24","ACT","8","24","24","Niasa'a Simón, nümakalaka: —Jaashajaa jiakana nümaa chi Maleiwakai taa'u suulia sülanüin tamüin tü kasa mojusü jümakat tamüin. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("AC8_25","074_8_25","ACT","8","25","25","Je mapa Pedro nümaa Juan, süchikijee naküjain süchikü tü kasa ne'rakat namaaiwa'aya Jesús otta naküjain nünüikü chi Maleiwakai, ale'ejüshii naya Jerusalénmüin nachukua'a. Je nakua'ata, naküja achiküt tü pütchi anasükat nüchikü Jesús chi O'tte'erüikai sulu'upünaa wainma pueulochen sulu'u tü mmakat Samaria. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("AC8_26","074_8_26","ACT","8","26","26","Shiasa'a mapa, süchikijee tüü, nümakalaka wane aapiee nüma'anajeejachi Maleiwakai nümüin Felipe: “¡Pümayawaata! Pu'una uuchimüin pukua sulu'upünaa süpüna Jerusalén chawatkat sünainmüin tü pueulokat Gaza, tü wopu alatakat eere maa'inyatuulin mmakat”. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("AC8_27","074_8_27","ACT","8","27","27","Amayawaaja'a nümüin Felipe. O'unüshi nia. Shiasa'a sulu'upünaa tü wopukat, nülatirakalaka nia wane wayuu cheje'ewai sulu'u tü mmakat Etiopía. Wayuu kajapulu'ushi wane miyo'u a'yatawaa, süpü'üyashi suwashirüin Candace, tü aluwataasükat sulu'u Etiopía. Otta nia, wayuu akapajuushi. O'unüshi paala Jerusalénmüin sünain a'waajaa Maleiwakai su'uyaawa kojutüin nia nütüma. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("AC8_28","074_8_28","ACT","8","28","28","Ale'ejüshichikalaka nia chai nukua nuumainpa'amüin süchikijee a'waajaakat, joyotojo'olüin sulu'u wane kareeta ne'ejenasü sünain aashaje'eraa tü ashajuushikat nütüma Isaías, chi nünüikimaajachikai Maleiwa. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("AC8_29","074_8_29","ACT","8","29","29","Niasa'a chi Naa'inkai Maleiwa, nümakalaka nümüin Felipe: “Pülü'üla süchiirua tia kareetakat sa'ato'uiwa pia”. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("AC8_30","074_8_30","ACT","8","30","30","Nuwataakalaka süchiirua sünain nürütkaain sünainmüin. Shiasa'a wanaa sümaa yaain nüntüin nüma'anamüin chi wayuukai, naapakalaka sünain shiain naashaje'erüin tü ashajuushikat nütüma Isaías. Nüsakitkalaka nia: —¿Eesüya piyaawata aa'u türa paashaje'etkat? ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("AC8_31","074_8_31","ACT","8","31","31","Je chi wayuukai, nüsouktakalaka ni'ipajee: —¿Jamakuaippalüinjatü süpüla tayaawatüin saa'u, nnojolire eein wane wayuu aküjainjachikai tamüin sünain jamalu'ulüin? Je nuchuntakalaka nümüin Felipe süpüla no'otooinjachin otta nüikkalaainjachin na'ato'u. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("AC8_32","074_8_32","ACT","8","32","32","Tü shi'ipakat tü ashajuushi naashaje'erakat, shia tü makat mayaa: “O'uninnüshi nia süpüla o'utünaa aa'in maa aka nu'uninnakai wane anneerü sulu'umüin tü aüjaaleekat süpüla o'utünaa aa'in. Maa aka naa'in wane anneerü ma'yalajüin najapulu'u chi aüjakai noi, müshia niakai, nnojoishi asouktüin naa'ujiraa namüin na o'utakana naa'in. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("AC8_33","074_8_33","ACT","8","33","33","Müliashi nia atümaa süka mojutüin amüinyüü, otta awalaajüshia ne'e atümaa maainjaloule. Nnojoire'eja'a jaraleechin müin: ‘Shiayaain nuu'uliwo'u türairua’, müin nümüin süka nu'utünatüjülin aa'in maalü yaa saa'ujee mmakat”. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("AC8_34","074_8_34","ACT","8","34","34","Niasa'a joo chi wayuukai nümakalaka nümüin Felipe: —Püküja tamüin jaman, ¿jarai nüshajaka achikü chi nünüikimaajachikai Maleiwa, nüchiküjiraa niakai, nüchikütaapa wane naata? ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("AC8_35","074_8_35","ACT","8","35","35","Nüsouktakalaka Felipe nümüin: —Niasa saashajaaka achikü Jesús. Je nu'ttakalaka sulu'uje'eya ne'e tü shi'ipakat tü ashajuushi sulu'ukat tü karaloukta nüchikimaajatkat Maleiwa sünain aküjaa nümüin tü pütchi anasükat nüchikü Jesús chi O'tte'erüikai. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("AC8_36","074_8_36","ACT","8","36","36","Shiasa'a mapa, nalatakalaka sü'ütpünaa wane mma eere eejatüin wane wüin. Nümakalaka chi wayuukai nümüin Felipe: —Anu'usa wane wüin, ¿eesü wane kasa nnojotka woutiiseein aa'ujee taya? ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("AC8_37","074_8_37","ACT","8","37","37","Je nüsouktakalaka Felipe nümüin: —Eeshi pia süpüla woutiisüin müleka pünoujüle süka paa'in shiimain. Nümakalaka nümüin Felipe: —Tanoujain sünain niain Jesucristo Nüchoin Maleiwa. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("AC8_38","074_8_38","ACT","8","38","38","Nüsha'wale'eritkalaka tü kareetakat. Nashakanuwaakalaka piamale'e eemüin tü wüinkat. Je nuwoutisaajakalaka nia Felipe. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("AC8_39","074_8_39","ACT","8","39","39","Shiasa'a wanaa sümaa nayu'laain shirokujee tü wüinkat, aapünaajaanala'a münüshi Felipe nütüma chi Naa'inkai Maleiwa nüma'anajee chi wayuukai. Nnojo'iraa nümakalaka ni'rüin nia yalejee. Ayatakaijasa'a o'unüin chi wayuukai ee'ewaire nia sünain talatashantain ma'i naa'in. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("AC8_40","074_8_40","ACT","8","40","40","Je chajaittaasa'a Felipe sulu'u tü pueulokat Azoto. Je yalejee, nu'unanajakalaka sulu'upünaa wane'ewai sukua tü pueulokalüirua sünain aküjaa nüchikü chi O'tte'erüikai, antatataalain sulu'umüin tü pueulokat Cesarea. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("AC9_1","074_9_1","ACT","9","1","1","Je süma'inru'u tü waraittüin Felipe sünain aküjaa nüchikü Jesús, ayatshia Saulo sünain nu'uteein saa'in tü anoujasükalüirua nünain chi Senyotkai. Müshijese'e nia o'unüin nünainmüin chi laülaashikai napüleerua na sacerdotekana süpüla taashinjachin nia sünain olojoo süchiirua tü anoujasükalüirua. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("AC9_2","074_9_2","ACT","9","2","2","Achuntüshijese'e nia nümüin wane karalouktairua namüinjatü na laülaashiikana sulu'ukana wane'ewai sükua tü ekirajüleekat na judíokana cha'aya sulu'u tü pueulokat Damasco. Müsü pütchi sulu'ukat tü karalouktakat wane'ewai sükua: “Eesü süpüla nüta'ülirüin Saulo tü wayuukalüirua nüntakat anain cha'aya eekai sünoujain nünain Jesús, tü oo'ulakakalüirua tü akuaippaa kanüliakat ‘Wopu Jeket’ nünainjeejatkat. Nüta'ülireerü tia wayuukalüirua, maa aka tooloyuu sümaa jieyuu, süpüla nüntirüinjatüin shia yaamüin Jerusalénmüin süpüla püreesainjanain naya atümaa”. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("AC9_3","074_9_3","ACT","9","3","3","Nu'unakalaka joo Saulo chamüin Damascomüin. Shiasa'a chamüin nülü'ülaapa süpüla nüntüin Damascomüin, sootolo'ola sümakalaka wane luusa chejeejatü sirumalu'ujee sünain pasanainjaain nia süchiki. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("AC9_4","074_9_4","ACT","9","4","4","Nu'tpünajaakalaka Saulo mmolu'u sünain naapüin wane pütchi müsü yaa: —Sauloo, ¿jamüshi taya pümüin, müliakalaka ma'i taa'in pütüma? ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("AC9_5","074_9_5","ACT","9","5","5","Nüsakitkalaka Saulo: —¿Jarai pia, Laülaashikalee? Süsouktakalaka tü pütchikat: —Taya chi Jesús müliakai aa'in pütüma sünain pulojüin ma'i süchiirua tü wayuu tamaajatkalüirua. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("AC9_6","074_9_6","ACT","9","6","6","Pütamawaata pikeroloiwa sulu'umüin tü pueulokat. Je yala aküjüneerü pümüin tü anakat süpüla paa'inrüin. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("AC9_7","074_9_7","ACT","9","7","7","Je na nümaajanakana, ainkuusü ma'i naa'in je masouktüinpünaasalii süka naapüin wane pütchi sünain nnojolüin eein ne'rüin wane wayuu. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("AC9_8","074_9_8","ACT","9","8","8","Nütamaakalaka Saulo mmolu'ujee. Je wanaa sümaa neerulüin tü no'ukat, nnojotsü ni'rüin tü mmapa'akat. Aapaanüshijese'e nia süka najapü sünain najattünüin chamüin Damascomüin. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("AC9_9","074_9_9","ACT","9","9","9","Makatakalaka nia cha'aya apünüin ka'i sünain ayatü'inya nia mo'upa'ain, sünain meküin je nnojolüin kasain nüsüin. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("AC9_10","074_9_10","ACT","9","10","10","Cha'aya Damasco, kepiashi wane wayuu anoujashi, kanüliashi Ananías, je ni'rataalain naa'in chi Senyotkai sünain nümüin nümüin: —Ananías. Nüsouktakalaka Ananías ni'ipajee: —Anii taya, Senyotkalee. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("AC9_11","074_9_11","ACT","9","11","11","Nümakalaka Senyotkai nümüin: —Pu'unaata sulu'umüin tü kaaye kanüliakat Lotüsü. Je yala nipialu'u Judas, püsakira nünain wane wayuu kanüliashi Saulo cheje'ewai sulu'u tü pueulokat Tarso. Je nia maa'ulu, aashajaashi nümaa Maleiwakai. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("AC9_12","074_9_12","ACT","9","12","12","Je ni'rataalain naa'in wane wayuu kanüliashi Ananías ekerolüin nünainmüin sünain ni'itaain najapü naa'u süpüla ko'uinjachin nia nüchukua'a. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("AC9_13","074_9_13","ACT","9","13","13","Nüsouktakalaka Ananías sütüma tü münakat nümüin: —Senyotkalee, chi wayuukai, taapüin nüchikü sütüma wayuu wainma sünain wattain saalin kasa mojusü naa'inrakat namüin na wayuu anoujashiikana pünain chakana sulu'u Jerusalén. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("AC9_14","074_9_14","ACT","9","14","14","Je antüshi joolu'u nia yaamüin yaa sünain laülaashin natüma na laülaayuushiikana na'akajee na sacerdotekana süpüla nütaüjirüinjanain napüshua'ale'e na anoujakana pünain, süpüla nüpüreesajirüinjanain naya. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("AC9_15","074_9_15","ACT","9","15","15","Je nümakalaka ne'e Senyotkai nümüin: —¡Pu'unaata maala! Süka jamüin, chisa wayuukai, taneekajala süpüla naashajaainjachin tachikü sümüin tü wayuu nnojotkalüirua judíoin, tü “gentile” münakalüirua, nama'ale'eya na aluwataashiikanairua saa'u je sümüin tü nuu'uliwo'ukalüirua Israel süma'aya'a. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("AC9_16","074_9_16","ACT","9","16","16","Tee'iyateerü nümüin tü wattakat saalin müliaa ni'rüinjatkat sünainjee aküjaa tachikü. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("AC9_17","074_9_17","ACT","9","17","17","Nu'unakalaka Ananías eemüin tü miichikat eere Saulo. Shiasa'a nikerotpa, nümakalaka nümüin sünain ni'itaain najapü naa'u: —Tawala Sauloo, chi Senyotkai Jesús, chi ee'iyataakai pümüin sulu'u tü wopukot eepünaajachire pia, nuluwataain taya süpüla ko'uinjachin pia püchukua'a je süpüla niainjachin katsüin chi Naa'inkai Maleiwa paa'u. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("AC9_18","074_9_18","ACT","9","18","18","Shiasa'a yaawalaja'aya, ojunuujaasü süpa'ajee no'u Saulo wane müsü aka saa'in soi jime. Je anakalaka tü no'ukat süchukua'a. Nütamaakalaka, woutiisakalaka nia. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("AC9_19","074_9_19","ACT","9","19","19","Je süchikijee, nikakalaka. Atütülaasü naa'in süchukua'a. Je makatakalaka nia, so'u maa aka jera ka'i eera, namaa na anoujashiikana kepiakana cha'aya Damasco. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("AC9_20","074_9_20","ACT","9","20","20","Nnojoittaainja'a nia eekuu müin, o'ttomaatüshi sünain aküjaa, sulu'upünaa tü ekirajüleekat na judíokana, nüchikü Jesús sünain nia'inya Nüchoin chi Maleiwakai. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("AC9_21","074_9_21","ACT","9","21","21","Nayasa'a napüshua'a na eejanakana sünain aapajaa tü nüküjalakat, ainkuusü ma'i naa'inrua sünain namajiraain: “¿Nnojoishiche niain chi aja'laje'ereepü'ükai wayuu cha'aya Jerusalén eekai sünoujain nünain chira naashajaakai ma'i achikü joolu'u? ¿Nnojoishi nia antüshin yaamüin süpüla nütaüjirüinjatüin türa eekai yaain yaa süpüla nümaainjatüin Jerusalénmüin püreesain nama'anamüin na laülaashiikana na'akajee na sacerdotekana?”. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("AC9_22","074_9_22","ACT","9","22","22","Je Saulo aashajaashi sümaa yalayalain ma'i naa'in je sünain niyu'la niyu'la nümüin tü apansaajakat nüchikü Jesús sünain nia'inya chi Cristokai, Nüneekajalakai Maleiwa. Je na judío kepiashiikana Damasco, eetüjüttaayai jamüin nanüikü shi'ipajee tü nümakat. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("AC9_23","074_9_23","ACT","9","23","23","Je mapa sülatapa kojuya ka'i, anajiraakalaka nanüikü na judíokana nikiirajee Saulo shii'iree no'utüin naa'in. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("AC9_24","074_9_24","ACT","9","24","24","Je Saulo naapa achiküt tü naa'inreekat na wayuukana nüka. So'uka'i je sa'wai, ko'ulujunayaa müsü wane'ewai sükua natüma so'u sükulaatse tü pueulokat shii'iree nüntüin ne'ipamüin süpüla no'utajachin naa'in. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("AC9_25","074_9_25","ACT","9","25","25","Shiasa'a sa'wai, na anoujashiikana, nashakatirakalaka nia sulu'u wane shaaula sulu'upünaa wane wentaana süpücho'umüin tü sükulaatsekat. Isaichikalaja'aka nia. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("AC9_26","074_9_26","ACT","9","26","26","Je nüntapa Saulo Jerusalénmüin, kee'ireeyaatsü naa'in kotteein nia namaa na anoujashiikana chajanakana cha'aya, akanasa'a nnojolüin nanoujain sünain nünoujashichipain. Mmolojokalaka naya napüshua'a neema süka ayatayaayüli'inya nia naashin sünain olojoo nachiirua. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("AC9_27","074_9_27","ACT","9","27","27","Je niakalaka o'unirüin nia Bernabé nanainmüin na Aluwataaushikana. Nüküjakalaka Bernabé namüin nüchikü Saulo sünain ni'rüin chi Senyotkai sünain naashajaain chi Senyotkai nümaa sulu'u süpüna Damasco. Otta nüküjain namüin sünain nüküjüin Saulo nüchikü Jesús cha'aya Damasco sümaa yalayalashantain ma'i naa'in sünain aküjaa. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("AC9_28","074_9_28","ACT","9","28","28","Makatüichikalaja'aka Saulo yala Jerusalén. Namaakuu namüshi joo nia. Je aküjashi nia nüchikü chi Senyotkai sümaa yalayalain ma'i naa'in, eepünaale nia namaa. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("AC9_29","074_9_29","ACT","9","29","29","Otta aashajaashi nia nüchikü chi Senyotkai sünain naa'ayajiraain ma'i namaa na judío aashajaashiikana pütchi griego. Shiasa'a sünainjee tia, no'uteekalaka naa'in. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("AC9_30","074_9_30","ACT","9","30","30","Nayasa'a na anoujashiikana, natüjaapa saa'u tü aa'inneekat nüka Saulo, no'unirüin nia Cesareamüin, je yalejee najütüin nia chamüin Tarsomüin. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("AC9_31","074_9_31","ACT","9","31","31","Jimatakalaka saa'in mmapa'akat namüin na anoujashiikana napüshua'a chajanakana sulu'u tü mmakalüirua cha'aya Judea, Galilea otta Samaria. Akatsinraasü ma'i naa'inrua sünain nanoula sünain kojutüin chi Senyotkai natüma waneepia. Je sükajee nükaalinjain naya chi Naa'inkai Maleiwa, o'unüshii naya sulu'u nokojuyalaain ma'i. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("AC9_32","074_9_32","ACT","9","32","32","Je mapa Pedro, o'unanajüshi sulu'upünaa wane'ewai sukua noumain na anoujashiikana sünain waraittaa naa'u. Je antatataalain nia nanainmüin na kepiakana sulu'u tü pueulo kanüliakat Lida. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("AC9_33","074_9_33","ACT","9","33","33","Je yala, nünta anainchi wane wayuu oukta asa'achi je oukta atünachi, kanüliashi Eneas. Eeichi nia mekiisalü juya sünain ju'letaa. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("AC9_34","074_9_34","ACT","9","34","34","—Eneas, ¡pütamaapa! Anaichipa pia nütüma Jesucristo. Pükotchajaa puju'lejia —nümakalaka Pedro nümüin. Je so'ujee tia, atamataashi Eneas. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("AC9_35","074_9_35","ACT","9","35","35","Je süka anaichipain joo nia shi'rüin tü wayuukolüirua chajatkat sulu'u Lida otta sulu'u tü mmakat Sarón, anoujashii joo naya nünain chi Senyotkai. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("AC9_36","074_9_36","ACT","9","36","36","Je sulu'u wane pueulo miyo'u kanüliasü Jope, eesü wane wayuu anoujasü kanüliasü Tabita, je süka pütchi griego, “Dorcas” münüsü. Je tü wayuukat, aa'intsü waneepia kasa anasü sünain sükaalinjain na wayuu müliashiikana. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("AC9_37","074_9_37","ACT","9","37","37","Shiasa'a so'u wane ka'i, antüsü ayuulii sünain, je mapa, ouktakalaka shia. Je süchikijee so'oojinnüin, e'ikajaanüsü shia sulu'umüin sütaüjia tü iipünaajatkat miichi, süka paa'uwaain tü shipiakat. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("AC9_38","074_9_38","ACT","9","38","38","Je Jope, ka'yatüsü su'unalut sünainjee Lida eere Pedro. Shiasa'a na anoujashiikana, süka natüjaain naa'u sünain yalain nia, naluwataakalaka piamashii wayuu süpüla maa nümüin: “Jalia'aya waya. Anashia pu'unüle wamaa joolu'uchon Jopemüin, eemüin na wawalayuu ajütakana waya”. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("AC9_39","074_9_39","ACT","9","39","39","Je o'unamaatüshi joo Pedro namaa. Mayaashi antüin nia, e'ikajaanüshi eemüin tü ouktüsükat. Je yala eeshii nüpüla wane jieyuu oukta a'wayuusechii. Noutkajaakalaka joo nia sünain na'yalajüin ma'i je sünain nee'iyatüin nümüin tü nashe'in saainjanainkat paala Dorcas namüinrua kataiwa'aya so'u. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("AC9_40","074_9_40","ACT","9","40","40","Nujuittirüin joo Pedro naya napüshua'ale'eya. Je achuntüshi joo nia nümüin Maleiwa sünain nüsapainkain. Keraapa nia süchikijee achuntaa, apalaitaashi sünainmüin tü ouktüsükat sünain nümüin sümüin: “Pütamaa, Tabitaa”. Shiasa'a shiakat, sujutalüin joo tü so'ukot. Je mayaashi shi'rüin Pedro, süikkalaakalaka. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("AC9_41","074_9_41","ACT","9","41","41","Shiasa'a naapaakalaka shia sajapü'ipa sünain nütamate'erüin. Je neenakakalaka na anoujashiikana namaa na jieyuu oukta a'wayuusechiikana süpüla nii'iyatüin shia namüin sümaa katüin so'u. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("AC9_42","074_9_42","ACT","9","42","42","Je a'walakajaasü süchikü sulu'upünaa süpüshua'a tü pueulokat Jope. Je wainma wayuu, anoujasü sulu'ujee nünain chi Senyotkai. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("AC9_43","074_9_43","ACT","9","43","43","Makatüshi Pedro kojuya ka'i sulu'u Jope nipialu'u wane wayuu akuttiirajüi kanüliashi Simón. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("AC10_1","074_10_1","ACT","10","1","1","Eeshi wane wayuu kanüliashi Cornelio cha'aya sulu'u tü pueulokat Cesarea. Je nia, sülaülashi poloo shikii surulaat sünainjee tü waneekat shi'ipapa'a surulaat romano chakat Cesarea, tü kanüliakat Italiano. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("AC10_2","074_10_2","ACT","10","2","2","Je nia, wayuu keisalashi sümüin nükuaippa nu'upala Maleiwakai. Je kojutshi Maleiwakai nütüma otta natüma napüshua'a na eekana nipialu'u. Je aapawaishi nia neerü süpüla akaalinjiaa na judío müliajüshiikana otta aashaja'awaishi nia waneepia nümaa chi Maleiwakai. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("AC10_3","074_10_3","ACT","10","3","3","Shiasa'a so'u wane ka'i aliika ka'ikat, nii'iyataakalaka wane aapiee nümüin, nüma'anajeejachi Maleiwakai. Ni'rashantain ma'i süka no'u sünain ekerolaa nünainmüin eejachire nia. Nümakalaka chi aapieekai nümüin: —Cornelioo. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("AC10_4","074_10_4","ACT","10","4","4","Je Cornelio, yalaichija'a nia chüntüin no'u nünain. Nüsouktakalaka nümüin sümaa tüntüin ma'i naa'in: —¿Kasa wayuu, laülaashikalee? Naashajaakalaka aapieekai nümüin nüchukua'a: —Anashiisü nümüin Maleiwakai paashajaain nümaa otta pükaalinjain tü müliajüsükat. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("AC10_5","074_10_5","ACT","10","5","5","Je joolu'u, püjüta pümata wayuu chamüin Jopemüin nasaajaiwa wane wayuu kanüliashi Simón, chi Pedro münakai. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("AC10_6","074_10_6","ACT","10","6","6","Katunküleshi nia nipialu'u wane niisholia, akuttiirajüi, kepiakai sotpa'a palaakat. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("AC10_7","074_10_7","ACT","10","7","7","Niasa'a Cornelio, nu'unapa chi aapiee aashajaashikai nümaa, neenajakalaka piamashii na nüchepchiakana otta waneeshia surulaat no'uluku na nümaatalakana aa'in, keisalashi sümüin nükuaippa nu'upala Maleiwakai. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("AC10_8","074_10_8","ACT","10","8","8","Je süchikijee nüküjain namüin süpüshua'a tü ni'rakat otta tü nüküjakat chi aapieekai nümüin, nüjütakalaka naya Jopemüin. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("AC10_9","074_10_9","ACT","10","9","9","Shiasa'a watta'amüin, kale'o ma'i ka'ikat, Pedro cha'aya Jope, wanaa sümaa nalü'ülüin ma'i na wayuukana sünainmüin tü pueulokat, nüliikajaakalaka sünainmüin wane müsü saa'in süpa'a miichi yaasü saa'ujee tü miichikat sünain aashajawaa nümaa Maleiwakai. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("AC10_10","074_10_10","ACT","10","10","10","Süntakalaka jamü nünain. Nikeekalaka aa'in. Je süma'inru'u sü'lakajaanüin tü niküinkat, antüsü nünainmüin wane müsü saa'in lapü. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("AC10_11","074_10_11","ACT","10","11","11","Eerulaataalasü saa'in sirumakat no'ulu'u. Ni'rakalaka wane kasa miyo'u ma'i müsü aka saa'in wane kuluulu ashakatüin süpa'amüin mmakat. Kaalajasü sünainjee tü pienchisükat sot. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("AC10_12","074_10_12","ACT","10","12","12","Eesü su'uluku mürüt koo'uisükat yaa sulu'u, otta su'uluku tü kasa lemtüsükat mmolu'u, otta su'uluku tü wuchii waawatsükat iipünaa. Eesü su'uluku süpüshua'ale'eya yaa sulu'u. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("AC10_13","074_10_13","ACT","10","13","13","Shiasa'a naapakalaka wane pütchi müsü nümüin: —Pedroo, püüjawaata pikaaiwan. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("AC10_14","074_10_14","ACT","10","14","14","Je nüsouktakalaka Pedro: —¡Nnojo, Maleiwakalee! Nnojoishi eeichin teküin eekai süpülajünüin woulia wayakana judíokana. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("AC10_15","074_10_15","ACT","10","15","15","Je süsouktakalaka tü pütchikat süchukua'a: —Tü eküülü nüpülajapü'ükat paala Maleiwakai, nnojotsü apülajünajatüin maa'utpünaa yaa naashin. Müshijese'e müin taya pümüin: Nnojo ayatüin “Apülajünüsü toulia türa” pümüin sümüin. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("AC10_16","074_10_16","ACT","10","16","16","Je apünüintua ma'i sülatüin tüü. Je süchikijee, ojoloochijaanüsü tü kuluutkat chai sükua sirumalu'umüin süchukua'a. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("AC10_17","074_10_17","ACT","10","17","17","Je wanaa sümaa yaain shiiwa'ajaain naa'in Pedro sünain nüchaje'erüin naa'in sünain jamalu'ulüin tü ee'iyalaakat nümüin, nantapaatakalaka na wayuu nuluwanaajalakana Cornelio so'ulu'umüin nipia Simón eejachire nia. Süka nasakiijain sünain, nanta anainrü. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("AC10_18","074_10_18","ACT","10","18","18","Nasakitkalaka sünain emetulüin nanüikü: “¿Nnojoishi yaain ji'rüin katunkülein wane wayuu kanüliashi Simón, chi Pedro münakai?”. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("AC10_19","074_10_19","ACT","10","19","19","Je yaataaiwaja'a Pedro sünain aashaje'eraa naa'in sünain tü ee'iyalaakat nümüin shii'iree niyaawatüin saa'u jamalu'ulüin, nümakalaka chi Naa'inkai Maleiwa nümüin: —Piirakaa, Pedro, anaa apünüinshii wayuu achajaashii püchikü. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("AC10_20","074_10_20","ACT","10","20","20","Puuntawaata sünain ashakataa pu'unaiwa namaa. Je nnojo wainmajüin paa'in saa'u o'unaa namaa süka tayain kamajalain naya süpüla nasaajüinjachin pia. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("AC10_21","074_10_21","ACT","10","21","21","Je ashakatüshi Pedro nanainmüin. Je nümakalaka namüin: —Taya chi wayuu jüchajaakai achikü. ¿Kasa te'iyouka amüin jia? ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("AC10_22","074_10_22","ACT","10","22","22","Je nasouktakalaka na wayuukana: —Nüjünala waya Cornelio, chi sülaülashikai poloo shikii surulaat romano. Wayuu aa'inrakai tü anasükat je kojutshi Maleiwakai nütüma. Otta na judíokana, naashajaa achikichi nia sünain wayuuin anamia. Aashajaashire'e wane aapiee nümaa, nüma'anajeejachi Maleiwakai süpüla nüsaajirüinjachin pia nipialu'umüin süpüla aküjaa tü püküjüinjatkaleje achikü nümüin. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("AC10_23","074_10_23","ACT","10","23","23","Niasa'a Pedro, nikerotitkalaka naya paülü'ümüin. Atunkaashii naya nüma'ana so'u tia. Je watta'amüin, nu'unakalaka namaa. Otta eesü no'uluku na anoujashii Jopeje'ewaliikana o'unüin namaa süpüla nu'uyaajanaa Pedro. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("AC10_24","074_10_24","ACT","10","24","24","Shiasa'a waneemüin ka'ikat, nantapaatakalaka Cesareamüin, eejachire Cornelio sünain a'atapajaa naya sümaa nüpüshi otta na nütünajunnuu nnojotkana yalejeein aa'in nuulia, tü naapirüinkalüirua paala. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("AC10_25","074_10_25","ACT","10","25","25","Je wanaa sümaa nüntüin Pedro nipialu'umüin Cornelio, ajuittaashi nia nüpanapa sünain nu'ttüin süka nüsapain yaa nuu'uleepshimüin, shiyaawase kojutüin nia nütüma süka pülashiyaain nia naashin. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("AC10_26","074_10_26","ACT","10","26","26","Nümakalaka Pedro nümüin: —¡Pütamaa! ¡Wayu'uya ne'e taya wanaa pümaa! ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("AC10_27","074_10_27","ACT","10","27","27","Nekerotkalaka paülü'ümüin sünain yootüin naya, eejatüle jutkatüin wainma wayuu nüpüla. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("AC10_28","074_10_28","ACT","10","28","28","Shiasa'a nümakalaka Pedro namüin: —Jiakana, jütüjaa aa'ulu wakuaippa wayakana judíokana sünain süpülajünüin nüpüleerua wane judío aleewainjachin nümaa wane wayuu gentile otta nürütkaainjachin nünainmüin. Akaisa'a nüchiaaichipain taya Maleiwakai suulia “Apülajünüsü toulia” tamüinjachin aa'in tale'eru'u sümüin jaralü yaa. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("AC10_29","074_10_29","ACT","10","29","29","Shiaja'a to'unamaata atümalü chejee sünain nnojolin ta'alijiraain wanaa sümaa jüsaajirüin taya. Je joolu'u, tatüjawee aa'ulu sünain kasain jüsaajira apüla taya. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("AC10_30","074_10_30","ACT","10","30","30","Nüsouktakalaka Cornelio: —Eeirü pienchi ka'i süchiirua maja'a ka'i yaa, yaajachi taya tepialu'u aamaja'alüin otta aashaja'alaain nümaa Maleiwakai. Je nii'iyataakalaka wane aapiee tamüin, kachuwala ashe'inchi ma'i, nüma'anajeejachi Maleiwakai. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("AC10_31","074_10_31","ACT","10","31","31","Nümakalaka tamüin: “Cornelioo, naapüin Maleiwakai pünüikü sünain aashajawaa nümaa otta anashiisü nümüin pükaalinjain tü müliajüsükat. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("AC10_32","074_10_32","ACT","10","32","32","Püjüta pümata wayuu chamüin Jopemüin nasaajaiwa nia”, nümakalaka pümüin. “Katunküleshi nia nipialu'u wane niisholia, akuttiirajüi, kepiakai sotpa'a palaakat”, müshire'e tamüin chi aapieekai. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("AC10_33","074_10_33","ACT","10","33","33","Taluwataamaatakalaja'aka wayuu pünainmüin süpüla nasaajüinjachin pia. Anasüja'a tü paa'inrakat sünain püntüin. Anaakalaka joo waya jutkatüin nu'upala Maleiwakai süpüla waapajüinjatüin süpüshua'a tü nüküjirüinjatkat pia wamüin. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("AC10_34","074_10_34","ACT","10","34","34","Nu'ttakalaka joo Pedro sünain aashajawaa. Müshi nia mayaa: —Alu'ujasa'a joolu'u, tayaawatüitpa aa'u sünain shiimain nnojolüin ko'uin nükuaippa Maleiwakai sümüin wayuu. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("AC10_35","074_10_35","ACT","10","35","35","Wayuu eekai eein sulu'u mmakat süpüshua, kojutkat atüma Maleiwakai otta aa'inrakat tü anasükat, nnojoleerü nüjütaain amaa shia, ja'itairü judíoin otta nnojorüleje'e judíoin shia. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("AC10_36","074_10_36","ACT","10","36","36","Aküjashi paala taya: Chi Maleiwakai, nüküjirüitpa nünüikü wamüin wayakana nuu'uliwo'ukana Israel, tü süchikükat anajirawaa aa'in eeinjatkat nümaa nükajee Jesucristo, chi sülaülashikai wayuu süpüshua'ale'eya. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("AC10_37","074_10_37","ACT","10","37","37","Jüche'ojüle joo süchikü tü alatakat sainküin tü mmakat Judea, o'ttototoolain shia süchikijee nüküjüin Juan nüchikü chi Maleiwakai sümüin wayuu sünain nümüin sümüin: “Anashii müleka juwoutisaajirüle”. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("AC10_38","074_10_38","ACT","10","38","38","Jütüjaa aa'uchi Jesús chi Nazaretje'ewaikai sünain naapünüin nütüma Maleiwakai chi Naa'inkai nümüin otta pülaa. Je jütüjaa aa'ulu sünain waraittapü'üin nia sainküin mmakat sünain aa'inraa kasa anasü je sünain nüshatirüin suulia wayuu tü müliaa shi'rakat nütüma chi Yolujaakai. Nainküin tüü süpüla naa'inrüin süka eejachin Maleiwakai nümaa. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("AC10_39","074_10_39","ACT","10","39","39","“Je wayakana, tayakai otta na waneeinnua eejanakana nümaa Jesús, we'rajüin sükua süpüshua'ale'eya tü naa'inrakat cha'aya Jerusalén otta sulu'upünaa tü mmakalüirua eekat wanaa sümaa sulu'u Judea. Je süchikijee, o'utüna aa'inchi nia sünain nükachennüin sünain wane kuruusa. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("AC10_40","074_10_40","ACT","10","40","40","Je Maleiwakai, nüso'ire'era aa'inchi nia so'u apünüin ka'i je nii'iyate'erüin nia wamüin. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("AC10_41","074_10_41","ACT","10","41","41","Nnojoishi nia ee'iyataain sümüin wayuukat süpüshua'a. Waya ne'e nii'iyataaka amüin, wayakana nüneekatüjüliikana Maleiwakai süpüla we'rajüinjatüin sükua tü naa'inrakat nüka. Shiimain tü waküjakat nüchikü, süka eküshii waya nümaa je asüshii waya nümaa süchikijee nüso'iraain aa'in. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("AC10_42","074_10_42","ACT","10","42","42","Je Maleiwakai, nüjütüin waya süpüla waküjüinjanain nüchikü Jesús sümüin tü wayuukalüirua süpüshua'a sünain ni'itaain nia süpüla joyotoo süpüla kasalajanaa atüma sümüin saainjala wayuu süpüshua'ale'eya, türa eekai katayülüin so'u je maa aka türa eekai ouktüirüin. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("AC10_43","074_10_43","ACT","10","43","43","Je napüshua'a na nünüikimaajanakana Maleiwakai, naküja achikichi paala Jesúskai chii, sünain moteerüin naa'in chi Maleiwakai nükajee, naainjala chira eekai nünoujain nünain”. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("AC10_44","074_10_44","ACT","10","44","44","Yaataaiwaja'a Pedro sünain aashajawaa, antala'a müshi chi Naa'inkai Maleiwa sulu'umüin naa'in napüshua'ale'eya na eejanakana sünain aapajaa tü pütchikat. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("AC10_45","074_10_45","ACT","10","45","45","Nayasa'a, na anoujashii judíokana antüshiikana nümaa Pedro, naponojoo amaalü sünain nüntüin chi Naa'inkai Maleiwa sulu'umüin naa'in na eejanakana mayaainje'e gentilein naya. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("AC10_46","074_10_46","ACT","10","46","46","Natüjaa aa'u sünain nüntüin, süka ne'rüin naya sünain aashajawaa süka pütchi naata je sünain a'waajaa Maleiwakai. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("AC10_47","074_10_47","ACT","10","47","47","Shiasa'a nümakalaka Pedro: —Saa'in tamüin, woutiiseeshii na wayuukana joolu'u süka kamüin naya chi Naa'inkai Maleiwa maa aka wamüin nia. ¿Anasü süka tian? ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("AC10_48","074_10_48","ACT","10","48","48","Nüjütakalaka naya süpüla woutiisainjanain saa'u nünülia Jesucristo. Shiasa'a süchikijee, nachuntakalaka nümüin Pedro süpüla makatüinjachin nia namaa süpüla kojuya ka'i. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("AC11_1","074_11_1","ACT","11","1","1","Na Aluwataaushikana otta na anoujashiikana chakana Judea, naapa achikichii na gentilekana sünain anoujaa nünüikü Maleiwakai. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("AC11_2","074_11_2","ACT","11","2","2","Shiasa'a wanaa sümaa nüle'ejüin Pedro Jerusalénmüin, shiyoujünakalaka nümüin tü naa'inrakat natüma na judío anoujashiikana nünain Cristo, na cho'ujaakana aajüin shi'yote'ennüin süta wayuu süpüla su'tte'ennajatüin nütüma Maleiwakai. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("AC11_3","074_11_3","ACT","11","3","3","Je nasakitkalaka nia: —¿Jamüshi pia chejeekalaka sünain ayaataa saa'u wayuu gentile je sünain pikataalain sümaa? ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("AC11_4","074_11_4","ACT","11","4","4","Je Pedro, nüküjakalaka namüin süpüshua'ale'eya su'ttieepüshijee tü alatakat paala, sünain nümüin namüin: ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("AC11_5","074_11_5","ACT","11","5","5","—Chajachi taya sulu'u tü mmakat Jope. Shiasa'a wanaa sümaa taashajaain nümaa Maleiwakai, süntala'a sümakalaka tanainmüin wane müsü saa'in lapü. Te'rakalaka wane kasa miyo'u ma'i müsü aka saa'in kuluulu ashakatüin sümaa kaalajain sünainjee tü pienchisükat sot chejee sirumalu'ujee süpa'amüin mmakat eejachire taya. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("AC11_6","074_11_6","ACT","11","6","6","Tanalaakalaka sümüin süpüla te'rüinjatüin kasain eein yaa sulu'u. Je eekalaka te'rüin tü mürüt miichipa'ajatkat otta tü kasa jashichi kepiakat wuna'ainküin. Je eesü tü kasa lemtüsükat mmolu'u otta tü wuchii waawatsükat iipünaa. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("AC11_7","074_11_7","ACT","11","7","7","Shiasa'a taapakalaka wane pütchi müsü tamüin: “Pedroo, püüjawaata pikaaiwan”. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("AC11_8","074_11_8","ACT","11","8","8","Je tasouktakalaka: “¡Nnojo, Maleiwakalee! Nnojoishi eein teküichin eekai süpülajünüin woulia wayakana judíokana”. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("AC11_9","074_11_9","ACT","11","9","9","Je süsouktakalaka tü pütchikat süchukua'a sünain sümüin tamüin: “Tü eküülü nüpülajapü'ükat paala Maleiwakai, nnojotsü apülajünajatüin maa'utpünaa yaa naashin. Müshijese'e müin taya pümüin: nnojo ayatüin ‘Apülajünüsü toulia türa’ pümüin sümüin”. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("AC11_10","074_11_10","ACT","11","10","10","Apünüintua ma'i sülatüin tüü. Je süchikijee tia, ojoloochijaanüsü süpüshua'a chai sükua sirumalu'umüin süchukua'a. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("AC11_11","074_11_11","ACT","11","11","11","“Wanaa ma'i sümaa tia, nantapaatakalaka so'ulu'umüin tü miichikat apünüinshii wayuu aluwataaushi chejee Cesareajee sünain asaajaa taya. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("AC11_12","074_11_12","ACT","11","12","12","Je chi Naa'inkai Maleiwa, nümüshi taya sünain to'unajachin namaa sümaa nnojolüin wainmajüinjatüin taa'in saa'u o'unaa. Je o'unüshii tamaa na aippiruashiikana wawalayuu yaakana joo ji'rüin tamaa. Je wekerotkalaka wapüshua'ale'eya sulu'u nipia chi wayuu asaajitkai taya. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("AC11_13","074_11_13","ACT","11","13","13","Je nüküjakalaka wamüin chi wayuukai sünain nii'iyataain wane aapiee nüma'anajeejachi Maleiwakai nümüin cha'aya nipialu'u. Sünain yaain sha'watüin chi aapieekai nü'ütpa'a, nümakalaka nümüin: ‘Püjüta pümata wayuu chamüin Jopemüin nasaajaiwa chi wayuu kanüliakai Simón, chi Pedro münakai. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("AC11_14","074_11_14","ACT","11","14","14","Nieechi aküjaka pümüin sünain jamüinjachin pia süpüla pu'ttaainjachin otta napüshua'a na eekana pümaa pipialu'u suulia jaainjala’. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("AC11_15","074_11_15","ACT","11","15","15","“To'ttaiwa'aya ne'e sünain aashajawaa namüin, antala'a müshi chi Naa'inkai Maleiwa sulu'umüin naa'in maa aka paala nüntüin sulu'umüin waa'in wayakana judío anoujashiikana. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("AC11_16","074_11_16","ACT","11","16","16","Je yalapünaa, sotokalaka taa'in tü nümakat paala chi Senyotkai wamüin: ‘Shiimain sünain nuwoutisaajapü'üin Juan wayuu süka wüin, alu'ujasa'a jiakana, alateerü sünain anain jükuaippa tatüma. Woutiiseena jia nüka chi Naa'inkai Maleiwa sükajee nikeroleechin sulu'u jaa'in’, müshi nia wamüin. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("AC11_17","074_11_17","ACT","11","17","17","Süka niain aapüin Maleiwakai chi Naa'inkai namüin, maa aka naapüin nia wamüin wayakana süchikijee wanoujain nünain chi Senyotkai Jesucristo, ¿jaraikalaka joo taya süpüla touküinjachitaalain nüchikü Maleiwakai?” ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("AC11_18","074_11_18","ACT","11","18","18","Je na wayuukana sütüma naapüin tüü, noo'ulaakalaka suulia ayoujaa. Na'waajakalaka Maleiwakai sünain namüin: —Anakaiche ma'i chi Maleiwakai sümüin wayuu gentile, sünain eein nütüma süpüla shiyaawajaainjatüin suulia saainjala süpüla eeinjatüin shia nümaa waneepia. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("AC11_19","074_11_19","ACT","11","19","19","Na anoujashiikana a'walakajaakana paala süpüleerua tü müliaa aa'in antakat noo'omüin süchikijee nu'utünüin aa'in Esteban, o'onuwaashii sainküin mmakat süpüshua. Chatataatsü o'otüin napüshi Feniciamüin, Chipremüin otta Antioquíamüin. Je eepünaale no'otüin, naküja achiküt tü pütchi nüchikümaajatkat Jesús. Akanasa'a nayain ne'e naküja amüin, na judíojiraakana wanaa namaa. Makalaka ne'e na wayuukana griegokana, maküjuuin amüin. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("AC11_20","074_11_20","ACT","11","20","20","Akanasa'a ee'inya wane wayuuinnua na'aka, cheje'ewalii Chipre otta Cirene, antapaatüin Antioquíamüin. Naküjakalaka joo namüin na griegokanaya süchikü tü pütchi anasükat nüchikü chi Senyotkai Jesús. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("AC11_21","074_11_21","ACT","11","21","21","Je chi Maleiwakai, nükaalinjain naya süka tü nüpülainkat. Kaa'ukalaka ma'i tü nanüikükat sümüin tü wayuukalüirua. Kojuyakalaka ma'i wayuu oo'ulaayaa makat tü sünoujapü'ükat anain paala süpüleerua anoujaa nünain chi Senyotkai. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("AC11_22","074_11_22","ACT","11","22","22","Nayasa'a na anoujashiikana sulu'u tü outkajaaleekat cha'aya Jerusalén, naapapa nachikü na griegokana sünain anoujaa cha'aya Antioquía, najütüin Bernabé chamüin süpüla analawaa namüin. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("AC11_23","074_11_23","ACT","11","23","23","Je wanaa sümaa nüntüin Bernabé chamüin, talatüshi ma'i nia süka ni'rüin sünain anamiain Maleiwakai namüin na wayuu griegokanaya. Aashajaashi nia namaa napüshua'a süpüla nachecherüinjatüin ma'i naa'in sünain ayataa waneepia nüchiirua chi Senyotkai. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("AC11_24","074_11_24","ACT","11","24","24","Nükaaliijüin naya süka wayuuin nia anamia sümaa kanoulain ma'i nia otta niain katsüin ma'i chi Naa'inkai Maleiwa naa'u. Sünainjee tü nüküjakat, anoujasü wainma wayuu nünain chi Senyotkai. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("AC11_25","074_11_25","ACT","11","25","25","Nu'unakalaka joo Bernabé Tarsomüin nii'iree Saulo. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("AC11_26","074_11_26","ACT","11","26","26","Je nüntapa nünain, nümaashi nia Antioquíamüin, eejanale naya kettatüin wane juya natüma sünain outkajawaa namaa na anoujashiikana sünain ekirajaa wainma wayuu. Yalejeesü ma'i Antioquíajee akumalaain tü “cristianos” namünüin na anoujashiikana, “na nümaajanakana Cristo” malu'ut. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("AC11_27","074_11_27","ACT","11","27","27","Je su'unnaa ka'ikat tiairua, eeshii wane wayuuinnua nünüikimaajana Maleiwakai antapaatüin Antioquíamüin chejee Jerusalénjee. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("AC11_28","074_11_28","ACT","11","28","28","Je wane no'uluku kanüliashi Agabo, nüsha'walaakalaka pasanainmüin nanain na jutkatshiikana sünain nüküjain nükajee chi Naa'inkai Maleiwa sünain süntajateerüin wane ka'i alinjatkat o'u ma'i jamü saa'u mmakat süpüshua. (Ekeraajüsü tüü wanaa sümaa niain joyotüin Claudio cha'aya Roma süpüla aluwatawaa saa'u tü mmakat.) ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("AC11_29","074_11_29","ACT","11","29","29","Nayasa'a na anoujashii chajanakana sulu'u Antioquía, “Anakaja'a müleka waniijiraale wane kasa wakaalinjiajatü na wawalayuu chakana kepiain Judea. We'iteerü tü wainkakaleje ne'e süpüla we'itüin”, namajiraakalaka. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("AC11_30","074_11_30","ACT","11","30","30","Makalaja'aka shia natüma. Najütakalaka tü nakotchajalakat nümaa Bernabé otta Saulo namüin na laülaashiikana napüleerua na anoujashiikana cha'aya sulu'u Judea süpüla neitajüinjatüin shia naka na anoujashii eekai müliain sütüma tü jamükat. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("AC12_1","074_12_1","ACT","12","1","1","Je su'unnaa ka'ikat tiairua, Herodes chi aluwataashikai sulu'u tü mmakat, nütaüjirüin joo no'uluku na anoujashiikana süpüla müliajüinjatüin ma'i naa'in nütüma. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("AC12_2","074_12_2","ACT","12","2","2","Je nu'utira aa'inchi Jacobo chi nuwalakai Juan süka chajaruuta. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("AC12_3","074_12_3","ACT","12","3","3","Sükajee ni'rüin Herodes naa'in na judíokanairua sümaa talatüin naa'in süka ouktüichipain Jacobo, nüpüreesajitkalaka joo Pedroya'asa. Je tüü, eesü alatüin wanaa sümaa sükalia tü mi'iraa kanüliakat “Pascua” münüin, ekaanapü'ükat anain tü pan ma'akasatkat soolojia. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("AC12_4","074_12_4","ACT","12","4","4","Ekerotinnüshi joo Pedro sulu'u püreesaapülekat nütüma Herodes. Je cha'aya kawaariaseshi nia poloo aippiruamüin surulaalüirua sulu'u pienchiwalin shia sünain pachukuatüin naya sünain anajaa naa'u. Je tü jülüjakat naa'in Herodes shia naapajachin nikii Pedro süpüla ouktaa no'upala na judíokanairua süchikijee tü mi'iraakat. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("AC12_5","074_12_5","ACT","12","5","5","Eeshijese'e joo nia sünain a'atapiyouin ma'i nia sulu'u tü püreesaapülekat. Je na anoujashiikana sulu'u tü outkajaaleekalüirua, achuntüshii naa'u nümüin Maleiwakai waneepia. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("AC12_6","074_12_6","ACT","12","6","6","Je aipa'a süpülapünaa tü ka'i saapünajatkat o'u nikii Pedro süpüla ouktaa, eejaittaa nia atunkajattaain sa'aka piamasü surulaat sünain kapüin nia süka piamasü kaleena. Je yaakanaja'a na wane surulaatkana waariain so'ulu'u tü püreesaapülekat. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("AC12_7","074_12_7","ACT","12","7","7","Je antüshi joo wane aapiee nünainmüin nüma'anajeejachi chi Maleiwakai. Shiasa'a sulu'upünaa tü püreesaapülekat, warattuuisü ma'i nütüma. Nüchijinnakalaka Pedro nütüma sünain nu'watüin yaa nüchüipa'anain. —Pütamawaataa —müshi joo nümüin. Je ajunuujaayaa müsü joo tü kaleenakat nüpüsükat sünainjee najapü. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("AC12_8","074_12_8","ACT","12","8","8","—Pa'anaa püshe'in je püsapaatse. Joo'uya, pu'una tachiirua —nümakalaka nümüin. Je makalaja'aka shia nütüma Pedro. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("AC12_9","074_12_9","ACT","12","9","9","Je ajuittüshi Pedro sümaa nu'unüin nüchiirua chi aapieekai. Je Pedro, nnojotsü nütüjaakai saa'u tü naa'inrakat chi aapieekai sünain shiimüin. Ko'upe'ejayaashi ne'e naa'inru'u. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("AC12_10","074_12_10","ACT","12","10","10","Je o'unüshii naya nalatüin joo tü palajatkat je tü süchiiruajatkat waariapülee eejanale ne'rajüin na surulaatkana. Antüshii naya sünainmüin tü puatto'u kachueerakat tü antakat sünainmüin tü kaayekat. Je tüü, ojutalaasü ne'e sümüiwa. Ojuittüshii joo naya sünain no'unüin sulu'upünaa wane kaaye. Je yalejeechikü, akatala'alaa müshi chi aapieekai nuulia. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("AC12_11","074_12_11","ACT","12","11","11","Je Pedro, niyaawatüitpa aa'u joo shia. Je müichipa joo nia: “Tatüjaaitpa aa'u joolu'u sünain shiimü'inya nuluwataain Maleiwakai chi aapieekai süpüla nujuittirüinjachin taya najapulu'ujee Herodes otta suulia tü kasa naa'inrajatkat na judíokana taka”. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("AC12_12","074_12_12","ACT","12","12","12","Je nütüjaapa saa'u Pedro tüü, o'unüshi joo nia shipialu'umüin María, tü niikat Juan, chi Marcos münakai. Je eejatü wayuuirua wainma jutkatüin shipialu'u María sünain aashajawaa nümaa Maleiwakai. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("AC12_13","074_12_13","ACT","12","13","13","Je nütaletüin joo Pedro süpottonseo'u tü paatiakat. Süntakalaka wane jintut kanüliasü Rode sünain analawaa nümüin. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("AC12_14","074_12_14","ACT","12","14","14","Je shiyaawatapa nünüikü Pedro sünain asakiraa, awataasü paülü'ümüin süpüla süküjüin nüchikü sünain yalain nia so'ulu'u tü paatiakat. Nnojotsü saa'inru'ukai saa'in sünain sujutalaatüin süka talatüin ma'i shia. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("AC12_15","074_12_15","ACT","12","15","15","—¡Mamainnasü pia! —müshii joo naya sümüin. Je ayatsia shia ichein süchiirua sümaa shiimüin shia. —Shia ne'e ee tü nujuyakat —müshii joo naya. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("AC12_16","074_12_16","ACT","12","16","16","Je ayatshia ataletüin ma'i Pedro. Nojutat namüsüja'a tü pottonkat nüpüleerua. Mayaashi ne'rüin nia, patatshii ma'i nayairua. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("AC12_17","074_12_17","ACT","12","17","17","Nüchuntüin Pedro süka najapü namüin ko'uko'ulüinjanain. Nüküjain joo tü nükuaippakat sünain nujuittirüin nia chi Maleiwakai sulu'ujee tü püreesaapülekat. Je nümüshii naya'aya: —Jüküja süchikü tüü nümüin Jacobo je na wanee wawalayuukana. Je ojuittüshi joo nia yalajee yala. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("AC12_18","074_12_18","ACT","12","18","18","Je ja'yuupa shia, yoota'ain müsü joo tü surulaatkalüirua. Nnojotsü nayaawata aa'u sünain jamüin nükuaippa Pedro. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("AC12_19","074_12_19","ACT","12","19","19","Nüchaje'era achikichi joo nia Herodes, je nnojoishi antüna anain joo nia. Je süchikijee, asakiijinnüshii na surulaatkana nütüma. Je keraapa süchikü nüsakiijirüin naya, nu'utira aa'inchii joo naya sünainjee isain Pedro nama'anajee. Süchikijee mapa, ojuittüshi Herodes Judeajee sulu'umüin Cesarea süpüla kepiaa chamüin. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("AC12_20","074_12_20","ACT","12","20","20","Je Herodes, jashichishi ma'i namüin na wayuukana kepiakana sulu'u tü pueulokalüirua Tiro otta Sidón. Nayasa'a na wayuukana, paa'inwajiraashii joo naya süpüla su'unüinjatüin no'uluku nüma'anamüin sünain achuntaa nümüin anawaa nümaa. Süka jamüin, tü eküülü ekünakat sulu'u Tiro otta Sidón, sulu'ujeejatia ne'e tü mmakat nuluwataakat alu'u Herodes. Je nantapa, süka jashichishin Herodes namüin, niakalaka neme'era aa'in palajana chi wayuu ni'ipajachikai sünain tü a'yatawaakat kanüliakai Blasto. Je nükajee niakai, eekalaka süpüla nachuntüin anawaa nümüin Herodes. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("AC12_21","074_12_21","ACT","12","21","21","Niasa'a Herodes, ni'itaakalaka wane ka'i napüla naashajaainjatkat o'u namaa. Je so'u tü ka'i ni'itaakat, na'atüin wane ashe'inyüü anasü ma'i süpüla nüikkalaain saa'u tü niinasekat joyotopü'ükat aa'u nia süpüla aluwatawaa. Je nüküjakalaka wane pütchi namüin na wayuukana süpüla naapajüin shia. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("AC12_22","074_12_22","ACT","12","22","22","Je süpüshua'a tü eejatkalüirua sünain aapajaa, su'waatayaa sümakalaka sünain sümüin: “¡Chi aashajaakai, nnojoishi wayuuin, maleiwan!” ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("AC12_23","074_12_23","ACT","12","23","23","Je wanaa ma'i sümaa, ayuuijaakalaka Herodes nütüma wane aapiee nüma'anajeejachi Maleiwakai süka kapülain naa'in Herodes nu'waajünüin sütüma tü wayuukalüirua nuulia Maleiwakai. Sükajee tia, oukta'alakalaka nia sütüma jokoma. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("AC12_24","074_12_24","ACT","12","24","24","Je nünüikü Maleiwakai, ayurulaataalasü sünain aküjünaa sümüin wayuu. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("AC12_25","074_12_25","ACT","12","25","25","Je kettaapa nütüma Bernabé otta Saulo tü a'yatawaa aapünakat najapulu'u, tü e'ikajawaakat neerü Jerusalénmüin, ale'ejüshii naya yalejee Antioquíamüin nachukua'a sünain namaain Juan, chi Marcos münakai. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("AC13_1","074_13_1","ACT","13","1","1","Je na'aka na anoujashiikana sulu'u tü outkajaaleekat cha'aya Antioquía, eejatü wayuuirua aapirülii wayuu süka nünüikü chi Maleiwakai otta wayuuirua ekirajülii wayuu sünain sükuaippainjatkat sünain anoujaa. Eejachi makai aka Bernabé, Simón chi Niger münakai, Lucio chi Cireneje'ewaikai, Manaén chi nümaajachikai Herodes tepichijaiwa'aya naya (chi Herodes, sülaülashikai Galilea paala), otta wane eejachika nia Saulo. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("AC13_2","074_13_2","ACT","13","2","2","Je so'u wane ka'i wanaa sümaa yaain naya sünain a'waajaa chi Maleiwakai otta sünain aamajaa, nümakalaka chi Naa'inkai Maleiwa namüin: “Jükatala tamüin Bernabé otta Saulo süpüla tü a'yatawaa teenajakat apüla naya”. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("AC13_3","074_13_3","ACT","13","3","3","Je süchikijee naashajaain nümaa Maleiwakai otta naamajüin, ne'itaakalaka najapü naa'u shiyaawase naikkale'ennüin sünain tü a'yatawaakat. Je ajütünüshii naya natüma sünain tü a'yatawaakat. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("AC13_4","074_13_4","ACT","13","4","4","Sünain najütünüin nütüma chi Naa'inkai Maleiwa, o'unaaja'a namüin chai nakua Seleuciamüin. Je yalejee naapaain wane anua chai nakua Chipremüin, tü mmakat pasanainkat sünain palaakat. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("AC13_5","074_13_5","ACT","13","5","5","Je nantapa chamüin, ashakanuwaashii naya sulu'umüin tü pueulokat Salamina. Je yala o'ttüshii naya sünain aküjaa nünüikü chi Maleiwakai sulu'upünaa tü ekirajüleekat na judíokana. Je eejachia Juan chi Marcos münakai namaa sünain akaalinjaa naya. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("AC13_6","074_13_6","ACT","13","6","6","Na'üta achiküt joo süpa'a Chipre süpüshua'a, antapaatashii naya sulu'u tü pueulokat Pafos yala'aya ne'e sulu'u Chipre. Je yala nanta anainchi wane wayuu judío ouutshi kanüliashi Barjesús. Je nia, wayuu alaa ma'i, aküjüiyaataatshi nünüikü Maleiwakai naashin. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("AC13_7","074_13_7","ACT","13","7","7","Je nia chajaittaa apashii nümaa chi wayuu romanokai sülaülashikai Chipre kanüliakai Sergio Paulo. Sergio Paulo, nia wane wayuu kekiishi ma'i. Neenajitkalaka Bernabé otta Saulo süka naapajeein ma'i nünüikü chi Maleiwakai. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("AC13_8","074_13_8","ACT","13","8","8","Niasa'a chi ouutshikai, Elimas münakai (tü “Elimas” makat, “ouutshi” malu'ulu), nnojoliishii nuu'ulaweein naya sünain aküjaa tü pütchikat suulia nünouja'alajüin chi laülaashikai. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("AC13_9","074_13_9","ACT","13","9","9","Niasa'a Saulo, chi Pablo münaka'iya'asa, sünain niain katsüin ma'i chi Naa'inkai Maleiwa naa'u, niirakaakalaka süpüla maa nümüin: ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("AC13_10","074_13_10","ACT","13","10","10","—¡Wayuu pia alaa, wayuu pia kama'ürai, müshi aka pia chi Yolujaakai sünain me'rüinyeein kasa anasü! Ayatshi pia waneepia sünain alajaa tü akuaippaa lotüsükat ni'itaakat Maleiwakai süpüleerua wayuu. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("AC13_11","074_13_11","ACT","13","11","11","Je saa'u tia, süsalainjachi joo pia nütüma chi Maleiwakai. Antajatü wane mo'uaa pünainmüin, nnojoleetkalaka pi'rüin süpüla jera ka'i nuwarala chi ka'ikai. Shiasa'a yala'aya wanaa sümaa tia, müsata müsata müsü tü mmakat no'ulu'u Elimas. Mo'ukalaka nia. Lemta'ain müshi joo nia sünain achajawaa wayuu ajattüinjatkat nia süka mo'uichipain nia. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("AC13_12","074_13_12","ACT","13","12","12","Je chi laülaashikai, ni'rapa tüü, anoujashi nia. Kapülasü ma'i naa'in tü nüchikükat chi Senyotkai. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("AC13_13","074_13_13","ACT","13","13","13","Je Pablo namaa na nümaajanakana, naapaain anuakat Pafosjee, o'unüin naya Pergemüin, cha'aya sulu'u tü mmakat Panfilia. Je Juan Marcos yala, nüpütüin naya. Ale'ejaashi nia nuchukua'a Jerusalénmüin. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("AC13_14","074_13_14","ACT","13","14","14","Je yalejee Pergejee alatüshii naya chai nakua eemüin wane pueulo kanüliasü Antioquía chakat sü'ütpa'a tü mmakat Pisidia. Je yala Antioquía, o'unüshii naya, so'u tü ka'i neemeraakat o'u na judíokana, sulu'umüin tü ekirajüleekat na judíokana je naikkaajaakalaka yala. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("AC13_15","074_13_15","ACT","13","15","15","Je süchikijee saashaje'ennüin shi'ipa tü nüshajalakat Moisés otta na nünüikimaajanakana Maleiwa sulu'u tü karaloukta nüchikimaajatkat Maleiwa, na sülaülashiikana tü ekirajüleekat, nachuntakalaka nümüin Pablo otta Bernabé nayainjanain aashajaain. Müshii naya namüin: —Wa'lemüinyuwaa, müleka eere wane pütchi jümüinjatkat wamüin süpüla akaalinjia waya, eesü süpüla jümüin joolu'u. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("AC13_16","074_13_16","ACT","13","16","16","Nütamaakalaka Pablo sümaaja'a nüchuntüin süka najapü yüü'üyüülüinjanain naya. Müshi nia namüin: —Wa'lemüinyuuinnuaa, jiakana nuu'uliwo'ukana Israel otta jiakana gentilekana kojutkana atüma chi Maleiwakai, jaapaja tanüikü. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("AC13_17","074_13_17","ACT","13","17","17","Chi Maleiwa Wamaleiwasekai wayakana nuu'uliwo'ukana Israel, nükatalüin na watuushinuukana nüpüla. Wattasü naalin otta kanüliashaatashii naya nütüma chaiwa'aya naya kepiain Egipto, tü mma naatakat koumainshi. Je mapa, niyu'lüin naya süka nüpülain sulu'ujee tia mmakat. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("AC13_18","074_13_18","ACT","13","18","18","Mayaainje wainmain tü kasa mojusü noo'ulakakat nümüin chi Maleiwakai, ayatshia nia aa'inmajüin naya cha'aya sainküin tü isashiikat süpüla pienchi shikii juya. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("AC13_19","074_13_19","ACT","13","19","19","Je Maleiwakai, naja'ttirüin akaratshisü shi'ipapa'a wayuu saa'u suumain sulu'u tü mmakat Canaán süpüla naapajatüin shia namüin na watuushinuukana süpüla noumainjatüin. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("AC13_20","074_13_20","ACT","13","20","20","Alatüsü 450 juya naa'u Maleiwakai sünain aa'inraa süpüshua'a tüü. “Shiasa'a mapa, ni'ita'awalin Maleiwakai wane wayuu nekiipü'üjanain soo'omüin tü na'ünüükalüirua otta süpüla akumajaa nakuaippa eepa wane mojujirawaa. Laülaayuushii naya nütüma chi Maleiwakai sünainmüinre'eya nüka'iya Samuel, chi nünüikimaajachikai. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("AC13_21","074_13_21","ACT","13","21","21","Nachuntakalaka na watuushikana wane wayuu süpüla aluwatawaa naa'u sulu'u tü mmakat. Ni'itaakalaka Maleiwakai Saúl, chi nüchonkai Cis, namüin. Wane wayuu nia Benjamín e'irukuchi. Je chii, eeshi sünain aluwatawaa naa'u süpüla pienchi shikii juya. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("AC13_22","074_13_22","ACT","13","22","22","Niyu'lakalaka nia Maleiwakai mapa suulia tü ni'yataainkat, niakalaka David ni'itaain nii'iraka. Aashajaashi Maleiwakai noo'opünaa David sünain müin nia: ‘Te'rüin nünain David, nüchonkai Isaí, sünain waneein wayuu nia anashi tamüin otta naa'inreerüin süpüshua'a tü kasa tachekakat nüpüleerua’. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("AC13_23","074_13_23","ACT","13","23","23","“Sa'akajee nuu'uliwo'u chii, ni'itaain Maleiwakai wane wayuu süpüla o'tte'eraa wayakana nuu'uliwo'ukana Israel, maa aka tü nümatüjütkat paala süka wane nünüikü pansaasü. Je chi wayuukai, nia Jesús. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("AC13_24","074_13_24","ACT","13","24","24","Nnojoliiwa'aya nu'ttüin Jesús sünain a'yatawaa sa'aka wayuu, eweetüshi Juan nüpüleeruajee sünain aküjaa namüin na nuu'uliwo'ukana Israel sünain nayaawajaainjanain suulia naainjala otta nawoutisaajünüinjanain shiyaawase shii'iranajaaitpain naa'in. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("AC13_25","074_13_25","ACT","13","25","25","Nikeraajeematapa Juan sümaa tü ni'yataainkat, müshi nia sümüin tü wayuukalüirua: ‘¿Taya jaajüin chi wayuu ja'atapajakai nünainjee Maleiwa? Nnojoishi tayain. Iseeyü'iya nia tachiiruajee. Je kojutshi ma'i nia toulia. Je süka kojutüin ma'i nia toulia, nnojoishi taya wanaapünaain sümaa asüüttaa saalaja nüsapaatse’, müshi nia sümüinrua. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("AC13_26","074_13_26","ACT","13","26","26","“Wa'lemüinyuwaa, nuu'uliwo'ukana Abraham otta jiakana gentilekana kojutkana atüma chi Maleiwakai, tü pütchikat süchikümaajatkat tü o'tte'eraakat nütüma Maleiwa, antinnüsü wamüin wapüshua'ale'eya wayakana. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("AC13_27","074_13_27","ACT","13","27","27","Na wayuu kepiakana Jerusalén, nama'ale'eya na aluwataakana naa'u, nnojoishi nayaawatüin aa'u Jesús sünain niain aküjünüin achikü natüma na nünüikimaajanakana Maleiwa sulu'u tü nashajalakat, tü aashaje'ennawaikat süka'iyo'uwai tü eemerawaakat sulu'u tü ekirajüleekalüirua. Wanaa sümaa no'utirüin naa'in Jesús, mayaainje'e nnojolüin nayaawatüin saa'u, shia ekeraajaka natüma tü namakat na nünüikimaajanakana Maleiwa noo'opünaa Jesús. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("AC13_28","074_13_28","ACT","13","28","28","Mayaainje'e nnojolüin nantüin sünain naa'inrüin Jesús tü kasa anakaleje süpüla o'utünaa anainjee naa'in, nachuntü'inya ne'e nümüin Pilato nu'utirajachin naa'in. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("AC13_29","074_13_29","ACT","13","29","29","Mapa süchikijee, shikeraaja'atpa natüma süpüshua'a tü kasa aküjünakat nüchikü sulu'u tü karaloukta nüchikimaajatkat Maleiwa, sünain müinjatüinya nükuaippa atümaa, nashakatirüin nia sünainjee tü kuruusakat süpüla nojoitüin nia. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("AC13_30","074_13_30","ACT","13","30","30","“Otta Maleiwakai, nüso'ire'era aa'inchi nia süchikijee ouktaa. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("AC13_31","074_13_31","ACT","13","31","31","Je süpüla kojuya ka'i, Jesús, ee'iyata'awaishi nia namüin na wayuu nümaajanakana paala sünain nüntüin chejee Galileajee Jerusalénmüin. Naya wayuukana, naya aküjaka'aya nüchikü wamüin wayakana judíokana maa'ulu yaa. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("AC13_32","074_13_32","ACT","13","32","32","“Anaakalaka joo wayakanaya'asa sünain aküjaa jümüin süchikü wane kasa anasü ma'i: Tü kasa nüküjakat achikü paala Maleiwakai süka wane nünüikü pansaasü namüin na watuushinuukana, ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("AC13_33","074_13_33","ACT","13","33","33","nikeraajüin shia joolu'u wamüin wayakana oo'uliwo'uukana. Nikeraajüin shia sünain nüso'ire'erüin naa'in Jesús, maa aka tü sümakat nünüikü Maleiwakai noo'opünaa Jesús, tü ashajünakat sulu'u Salmo piama: ‘Pia Tachonka'aya. Süpüla ka'i tüü, te'itaain pia su'upala wayuu süpüshua'a süpüla puluwataainjachin saa'u süka piain tachoin’. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("AC13_34","074_13_34","ACT","13","34","34","“Aashajaashi Maleiwakai paala soo'opünaa tü nüso'ire'erajatüin naa'in süchikijee ouktaa, süpüla müichijachin nia nnojolin ouktüin nuchukua'a. Müshi nia mayaa: ‘Taa'inreerü jümüin süpüshua'a tü kasa anashaatasü ma'i taküjakat achikü nümüin David süka wane tanüikü pansaasü’. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("AC13_35","074_13_35","ACT","13","35","35","“Shiima'inya tüü, süka müinya wane Salmoyaa: ‘Nnojoleerü puu'ulaain ittüin ni'iruku chi Maainjalasaikai pi'itaakai süpüla a'yatawaa pümüin’. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("AC13_36","074_13_36","ACT","13","36","36","“Pütchikat tüü, nnojotsü aashajaain nüchikü David. Süka jamüin, David, a'yataashi namaa sünain aluwatawaa naa'u na wayuu eejanakana nüka'iyo'u, maa aka tü ni'itaakat Maleiwakai nüpüleerua. Ouktüshi mapa süchikijee je ojoitünüshi na'aka na nüpüshikana. Otta nia, ittüsü tü ni'irukukat. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("AC13_37","074_13_37","ACT","13","37","37","Oo'ulaka Jesús, chi nüso'ire'erakai aa'in Maleiwakai, nnojotsü ittüin tü ni'irukukat. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("AC13_38","074_13_38","ACT","13","38","38","“Wa'lemüinyuwaa, jütüjaa jümata saa'u wane kasa: Sükajee tü naa'inrakat wayuukai chii, eesü süpüla motüin naa'in chi Maleiwakai jaainjala. Shiakalaka shia tü anuu aküjünüin jümüin. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("AC13_39","074_13_39","ACT","13","39","39","Mayaainje'e juu'ulaküin jaa'inrüin tü kasa nuluwataakat anain Moisés, nnojoishii jia anajiraain nümaa chi Maleiwakai sütüma. Alu'ujasa'a nükajee Jesús, chi eekai nünoujain nünain, anajiraajeechi nia nümaa Maleiwa. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("AC13_40","074_13_40","ACT","13","40","40","Jalia jia suulia sülanüin jümüin tü münakat sulu'u tü ashajuushi nashajanainkat na nünüikimaajanakana Maleiwa, tü makat: ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("AC13_41","074_13_41","ACT","13","41","41","‘Jiirakaa jiakana mojutkana atüma nünüikü Maleiwa. Alü'ütsü süpüla sainkuuin jaa'in otta süpüla jaja'lajaainjanain. Süka jamüin, wanaa sümaa jüka'iya, taa'inreerü wane kasa keemasü ma'i. Ja'itataairü aküjünüin jümüin jamüin ma'i tü sükuaippakat, nnojoleeria ne'e jünoujain’, müsü tü ashajuushikat”. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("AC13_42","074_13_42","ACT","13","42","42","Je süchikijee keraain nünüikü Pablo, wanaa sümaa nujuittaain nümaa Bernabé sulu'ujee tü ekirajüleekat, süchuntünakalaka namüin sünain nale'ejüinjanain nachukua'a so'u tü süka'iyakat eemerawaa anteetkat so'umüin wane semaanakat süpüla naashajaainjanain soo'omüin tü pütchikat namüin. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("AC13_43","074_13_43","ACT","13","43","43","Je sujutaapa tü jutkataakat, kojuya no'uluku na judíokana otta na kojutkana atüma chi Maleiwakai eekai nekerotshiin sünainmüin tü akuaippaa nakuaippakat na judíokana nümüin chi Maleiwakai, oushikajaashii nüchiirua Pablo otta Bernabé. Je Pablo otta Bernabé, naashajaakalaka namaa süpüla nanoujamaatüinjanain nünain Jesús süpüla ayatüinjachin anamiain chi Maleiwakai namüin. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("AC13_44","074_13_44","ACT","13","44","44","Shiasa'a so'u süka'iya tü eemerawaakat so'umüin wane semaanakat, watta saalin wayuu sulu'ujeejatkalüirua süpüshua'a tü pueulokat Antioquía outkajaain süpüla aapajaa nünüikü chi Maleiwakai. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("AC13_45","074_13_45","ACT","13","45","45","Nayasa'a na judío manoujainsaliikana, achunjasü ma'i naa'in süka ne'rüin wainma wayuu jutkatüin sünain aapajaa. Mojukalaka nanüikü sümüin tü nüküjakat achikü Pablo. Müshii naya: —¡Tü saashajaakat tü wayuwa'atakat, sa'alain ne'e! ¡Wayuu kaashajaarat ne'e! —müshii naya nümüin sünain naa'ayataain ma'i naa'in süka tü nanüikükat. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("AC13_46","074_13_46","ACT","13","46","46","Je Pablo nümaa Bernabé, nasouktakalaka ne'ipajee sümaa nnojoliin mmotkai naa'in neema. Müshii naya namüin: —Jiayaaje'e nüchuntaaka wamüin chi Maleiwakai, jiakana judíokana, sünain jiainjanain waküja amüin palajanale'eya nünüikü Maleiwa. Anaakalaka jia sünain ee'iyataa jükuaippa sünain jiyouktüin shia wamüin, sünain müin jia aka sükuaippa wayuu eekai nnojolüin süpülajatüin ee'iranajawaa aa'in süpüla eeinjatüin shia nümaa Maleiwa waneepia. Nayataainapajasa'a joo wojuntaaka anainmüin, na gentilekana. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("AC13_47","074_13_47","ACT","13","47","47","Watüjaa aa'ulu sünain shiain kee'ireein naa'in chi Maleiwakai waa'inrüin shia, süka sümüin nünüikü tü nüshajitkat paala noo'opünaa chi O'tte'erüikai: “Te'itaain pia maa aka saa'in wane luusa sümüin tü gentilekalüirua, süpüla sütüjaainjatüin saa'u tü shiimainkat, süpüla piainjachin o'ttaain akajee tü wayuukalüirua sainküin tü mmakat süpüshua'a chamüinre'eya saja'ttapshimüin”. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("AC13_48","074_13_48","ACT","13","48","48","Nayasa'a na gentilekana, naapapa joo tüü, talatüshii ma'i naya sünain namüin: “¡Anata'aleesüja'a nünüikü chi Maleiwakai!”, müshii naya. Je nanoujakalaka napüshua'a na eekai süpülajanatüjüli'inya ee'iranajawaa aa'in nütüma chi Maleiwakai süpüla eeinjanain naya nümaa waneepia. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("AC13_49","074_13_49","ACT","13","49","49","Ayurulaasü ma'i süpo'u tü nüchikükat chi Senyotkai sünain aküjünaa sulu'u süpüshua'a tia mmakat. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("AC13_50","074_13_50","ACT","13","50","50","Nayasa'a joo na judíokana manoujainsaliikana, nasakaain na jieyuu kojutkana atüma chi Maleiwakai sulu'u wayuuin kojutshii atümaa naya sulu'u nakuaippa otta tü tooloyuu miyo'uyuukalüirua sulu'u tü pueulokat süpüla müliaatajüinjatüin joo naa'in Pablo otta Bernabé natümairua. Ajünajaanüshii naya natüma sulu'ujee tia mmakat. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("AC13_51","074_13_51","ACT","13","51","51","Je Pablo otta Bernabé, ojuittüshii naya sulu'ujee tia mmakat sünain no'otojooin tü mmakat sünainjee noo'ui nama'ichikü shiyaawase namüin: “Nnojotsü wasirüitpain eekai manoujüinyeein ale saa'in ne'e”. O'unaaja'a namüin sulu'umüin tü pueulokat Iconio. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("AC13_52","074_13_52","ACT","13","52","52","Je na wayuu eekai nanoujirüin cha'aya Antioquía, talatapüishii ma'i naya. Je chi Naa'inkai Maleiwa, katsüinshi ma'i nia naa'uirua süka eein nia namaa. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("AC14_1","074_14_1","ACT","14","1","1","Cha'aya Iconio Pablo nümaa Bernabé, ekerotshii naya sulu'u tü ekirajüleekat na judíokana maa akaapü'ü nekerotawaipü'üin eepünaale naya. Je yala naashajaakalaka nüchikü chi Senyotkai Jesús. Je sütümajee tü naashajaalakat, anoujasü kojuya wayuu, makat aka wayuu judío otta wayuu gentile. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("AC14_2","074_14_2","ACT","14","2","2","Nayasa'a na judío eekai nayouktüin süchikü tü anoujaakat, nashüküjüin na gentilekana noo'omüin na anoujashiikana shii'iree letüinjanain naya naa'in. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("AC14_3","074_14_3","ACT","14","3","3","Je sükajee tia, makatakalaka na piamashii Aluwataaushikana yala so'u kojuya ka'i. “Naaja'a wakuaippa nütüma chi Senyotkai”, müshii naya sünain aküjaa sünain nnojoliin mmolüin naa'in. Je chi Senyotkai, sükajee naapüin pülaa namüin, nüpansaajüin ma'i tü namakat süchikü sünain anamiain nia sümüin wayuu. Eekalaka süpüla naa'inrüinjatüin nayakana nütüma tü kasa nii'iyatakat aka nüpülain chi Maleiwakai otta tü kasa nütüjakat apüleerua niakai nümüiwa. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("AC14_4","074_14_4","ACT","14","4","4","Je tü wayuukalüirua kepiakat sulu'u tü pueulokat, akatajiraasü shiairua: waneeirua namaasü na judíokana otta waneeirua namaasü na Aluwataaushikana. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("AC14_5","074_14_5","ACT","14","5","5","Nayasa'a joo na judíokana otta na gentilekana, pansaajiraasü nanüikü namaa na nalaülashiikana nikiye'eta Pablo nümaa Bernabé süpüla müliainjanain naya natüma otta na'ina'alüinjanain naya süka ipa. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("AC14_6","074_14_6","ACT","14","6","6","Je Pablo nümaa Bernabé naapapa süchikü tüü, a'luwataashii naya chai nakua sulu'umüin tü pueulokat Listra otta Derbe sulu'u tü mmakat Licaonia otta sulu'umüin mma eekai sü'ütpünaain, ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("AC14_7","074_14_7","ACT","14","7","7","eejanale naya ayatüin sünain aküjaa nüchikü chi O'tte'erüikai. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("AC14_8","074_14_8","ACT","14","8","8","Je cha'aya Listra, eejachi wane wayuu masa'asai. Nnojoishi eeichin awara'iraain süka matüjüli'inya nia jemeliiwa'aya. Je chi wayuukai, eejaittaa joyotüin, ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("AC14_9","074_14_9","ACT","14","9","9","aapaja'alüin tü naashajaalakat Pablo. Je Pablo, niirakaakalaka nümüin. Ni'rapa sünain naapüin naa'in sünain eein süpüla niiyajünüin, ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("AC14_10","074_14_10","ACT","14","10","10","nümakalaka nümüin sünain emetulüin nünüikü: —¡Pütamaa, pu'tta süka puu'uipa'a! Niasa'a chi wayuukai nütamaapünaakalaka sünain nuwatüin mmolu'ujee sünain nuwara'irale'einya. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("AC14_11","074_14_11","ACT","14","11","11","Nayasa'a na wayuu eejanakana yala, ne'rapa tü naa'inrakat Pablo, na'waatayaa namakalaka süka tü nanüikükat Licaoniaje'ewatkat, müshii naya: —¡Ashakatüsü tü wamaleiwasekalüirua wanainmüin sulu'u wayuukuaippalu'uin shiairua! ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("AC14_12","074_14_12","ACT","14","12","12","Je Bernabé, niashi chi maleiwa kanüliakai Zeus natüma, otta Pablo, niashi chi maleiwa kanüliakai Hermes, süka niain aashajaashin. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("AC14_13","074_14_13","ACT","14","13","13","Niasa'a joo chi sacerdote a'yataaikai nümüin Zeus, chi maleiwayaa chajachikai ka'waajülein sü'ütpa'a tü so'ukot tü ipa sükulaatsekat tü pueulokat, nüntitkalaka paa'airua tooloyuu kanunnaajüsü süsii wunu'u so'ulu'umüin tü pueulokat süpüla nu'utajatüin saa'in, niakai namaa na wayuukana, süpüla na'waajüinjanain na Aluwataaushikana süka. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("AC14_14","074_14_14","ACT","14","14","14","Otta müshia Bernabé nümaa Pablo, nayaawatapa saa'u tü aa'inneekat namüin natüma na wayuukana, nasüküijaakalaka tü nashe'inkat, shiyaawase sünain mojushiin namüin tü naa'inreekat na wayuukana. Nekerojookalaka pasanainmüin nanain na wayuukana sünain na'waatüin: ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("AC14_15","074_14_15","ACT","14","15","15","—Wayuuinnuaa, ¿jamüinjanakai jia jaa'inreekalaka tüü wamüin? Aashi wayuuyaain waya wanaa jümaa. Otta wayayaa, shia wantaka apüla waküjainjatüin jümüin süchikü wane kasa anasü süpüla juu'ulaainjanainüin suulia a'waajaa kasa eekai müin aka tüü, nnojotkat kasain anain apüla, ju'wanajaainjatüirüin shia nüka chi Maleiwa kato'uchikai. Nia kakumalaka tü sirumakat sümaa süpüshua'a tü kasa eekat chaa iipünaa, tü mmakat sümaa tü kasa eekat süpa'a, otta tü palaakat sümaa tü kasa eekat shiroku. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("AC14_16","074_14_16","ACT","14","16","16","Mayaainje'e paala nnojolüin nüta'ülüin Maleiwakai sükuaippa tü wayuukalüirua sünain saa'inrüin tü saa'inreekat eekai anain sümüin, ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("AC14_17","074_14_17","ACT","14","17","17","nnojoittaapaja'a nia oo'ulaain suulia ee'iyataa sünain jaralin nia sükajee tü kasa anasü naa'inrakat waneepia. Nia'a a'ititka tü juyakat jaa'u, otta nia aapaka tü a'ttieekat jümüin juyapü. Je nia'aya aapaka jümüin tü jikakat waneepia süpüla emirainjanain jia otta talatüinjatüin jaa'in. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("AC14_18","074_14_18","ACT","14","18","18","Mayaainje'e naashajaain na Aluwataaushikana tüü namüin na wayuukana, ayatshi'iya naya mache'eyaain suulia tü nanüikükat. Kapüleesü ma'i namüin nountüin nachiaain na wayuukana suulia no'utüin saa'in tü paa'akalüirua süpüla na'waajüinjanain naya süka. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("AC14_19","074_14_19","ACT","14","19","19","Shiasa'a joo nantapaatakalaka wane judíoinnua chejeechikü Antioquíajee, tü chakat Pisidia, otta Iconiojee, na anaa a'wanaje'erüin naa'in na wayuukana noo'omüin Pablo nümaa Bernabé. Na'ina'atkalaka Pablo süka ipa, je süka ouktayaain nia natüma naashin, najaraittakalaka nia nojutüin anouipa'amüin suulia tü pueulokat. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("AC14_20","074_14_20","ACT","14","20","20","Shiasa'a mapa, nantapa na anoujashiikana, pasanainjaakalaka nia nachikü. Nütamaakalaka je nikerotkalaka nüchukua'a sulu'umüin tü pueulokat. Je waneemüin ka'ikat nu'unakalaka yalejee nümaa Bernabé chai nakua Derbemüin. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("AC14_21","074_14_21","ACT","14","21","21","Je süchikijee naküjüin nüchikü chi O'tte'erüikai yala Derbe, eejanale nanoujirüin kojuya wayuu, ale'ejaashii naya nachukua'a Listramüin. Je yalejee alatüshii naya Iconiopünaa otta Antioquíapünaa. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("AC14_22","074_14_22","ACT","14","22","22","Je yala sulu'u tü mmakalüirua, nakatsüinjüin naa'in na anoujashiikana sünain namüin namüin: “Anashii müleka ayatüle jia waneepia süchiirua tü anoujaakat. Acheküshii we'rüinjatüin palajana wamüliala naa'ujee Cristo süpülapünaa chainjanain waya mapeena nümaa Maleiwakai eere nuluwataain”. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("AC14_23","074_14_23","ACT","14","23","23","Je Pablo nümaa Bernabé, e'inaajaleeshi'iya wayuu süpüla laülawaa sulu'u wane'ewai sukua tü noutkajaalekat na anoujashiikana. Je süchikijee naashajaain nümaa Maleiwakai noo'opünaa na anoujashiikana sünain naamajüin namaa, ne'itaain naya najapulu'u chi Senyotkai nanoujakai anain. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("AC14_24","074_14_24","ACT","14","24","24","Alatüin nayaja'a sulu'upünaa tü mmakat Pisidia, antatataalain joo naya sulu'umüin tü mmakat Panfilia. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("AC14_25","074_14_25","ACT","14","25","25","Je süchikijee naküjüin nünüiki chi Maleiwakai sulu'u Perge, chakualiishii naya sulu'umüin tü pueulokat Atalia. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("AC14_26","074_14_26","ACT","14","26","26","Je yalejee o'otooshii naya sulu'u anua chai nakua Antioquíamüin, tü pueulo eejeejanale ne'itaanüin paala najapulu'u chi Maleiwakai süpüla anainjatüin nakuaippa nütüma sünain tü a'yatawaakat, tü anuu nekeraajüitpain joolu'u. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("AC14_27","074_14_27","ACT","14","27","27","Je nantapa Antioquíamüin, noutkajüin na anoujashiikana chajanakana sulu'u tü outkajaaleekat cha'aya. Je naküjakalaka namüin süchikü süpüshua'ale'eya tü kasa naa'inrakat Maleiwakai nakajee nayakana otta sünain jutatüin süpüla wayuu eekai gentilein nütüma Maleiwakai süpüla sünoujainjatüin nüna'inya. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("AC14_28","074_14_28","ACT","14","28","28","Je Pablo nümaa Bernabé, makatüshii naya yala namaa na anoujashiikana so'u kojuya ka'i. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("AC15_1","074_15_1","ACT","15","1","1","Su'unnaa ka'ikat tiairua, nantapaatakalaka wane wayuuirua chajeechiküjana Judeajee Antioquíamüin sünain ekirajaa na anoujashiikana gentilekana. “Nnojotsü süpüla ju'ttaainjanain müleka nnojoliire ji'yote'erüin jüta maa aka nikirajüin paala Moisés”, namakalaka namüin. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("AC15_2","074_15_2","ACT","15","2","2","Je Pablo nümaa Bernabé, nayouktüin tü namakat na wayuukana süka nnojolüin lotüin tü nekirajakat anain naajüin. Je naa'ayajiraakalaka namaa. Je mapa ma'i, natüma na anoujashiikana, naneekünakalaka Pablo nümaa Bernabé otta no'uluku namaa süpüla o'unaa eemüin na Aluwataaushikana otta na laülaayuushiikana chajanakana Jerusalén süpüla aashajawaa soo'opünaa müleka cho'ujaale namüin na gentilekana tü akuaippaa o'yotoonaakat ata. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("AC15_3","074_15_3","ACT","15","3","3","Shiasa'a mapa, ajütünüshii naya natüma na anoujashii chakana sulu'u tü outkajaaleekat cha'aya Antioquía. Je wanaa sümaa nalatüin sulu'upünaa tü mmakat Fenicia otta Samaria, naküjakalaka nachikü na gentilekana sünain noo'ulaain suulia tü nanoujapü'ükat anain süpüleerua anoujaa nünain chi Maleiwakai. Je talatüshii ma'i na anoujashiikana sütüma tü naapakat achikü. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("AC15_4","074_15_4","ACT","15","4","4","Je nantapa Pablo nümaa Bernabé Jerusalénmüin, okotchojooshii na anoujashiikana sulu'u tü outkajaaleekat cha'aya namaa na Aluwataaushikana otta na laülaayuushiikana sünain asakaa naya. Je naküjakalaka namüin süpüshua'a tü naa'inrakat Maleiwakai nakajee. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("AC15_5","074_15_5","ACT","15","5","5","Shiasa'a, no'uluku na fariseo anoujainapakana, nasha'walaakalaka sünain namüin: —Cho'ujaasü shi'yotoonüin nata na anoujashii gentilekana otta naluwataanüinjanain süpüla naa'inrüinjatüin tü kasa nuluwataakat Maleiwakai wapüleerua, tü nüshajakat Moisés. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("AC15_6","074_15_6","ACT","15","6","6","Shiasa'a na Aluwataaushikana otta na laülaayuushiikana, noutkajaakalaka süpüla aashajawaa soo'opünaa tü akuaippaa nojuittitkat achikü na fariseokana soo'opünaa nakuaippainjatkat na anoujashii gentilekana. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("AC15_7","074_15_7","ACT","15","7","7","Süchikijee wainma naashajiraala, nütamaakalaka Pedro sünain nümüin: —Tawalayuwaa, jütüjaashanta aa'uchi tayama'inka so'uma'a wane ka'i eetaairüja'a kojuya juya süchiiruamüin wanaa sümaa nüneeküin taya Maleiwakai ja'akajee süpüla aküjaa nüchikü chi O'tte'erüikai namüin na gentilekana süpüla nanoujainjana'inya. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("AC15_8","074_15_8","ACT","15","8","8","Chi Maleiwakai, atüjaakai saa'u saa'in wayuu, nütüjaa aa'uchii na gentilekana sünain nanoujainapain nünain. Müshijese'e naapüin chi Naa'inkai namüin maa akainka naapüin nia wamüin süpüla natüjaanüin aa'u sünain nüchekalain naya süpüla anoujaa nünain. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("AC15_9","074_15_9","ACT","15","9","9","Nnojotsü kasain naatain alu'u naya nümüin Maleiwakai woulia. Uleitpa naa'inrua nütüma Maleiwakai suulia naainjala sükajee nanoula nünain, maa aka wayakana sükajee wanoula. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("AC15_10","074_15_10","ACT","15","10","10","¿Jamataalainjanakalaka süpüla jujuya'alüinjatüin naa'in Maleiwakai sünain jo'oteein wane akuaippaa naa'u na anoujashii gentilekana? Akuaippaakat tüü, nnojotsü wainküirüin süpüla wekeraajüin amaa wayakana judíokana, ja'itakaja'a ne'e na watuushinuukana, nnojotsüya ne'e nainküin süpüla nekeraajüin. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("AC15_11","074_15_11","ACT","15","11","11","Shiasa wayakana, wanoujain sünain wo'ttaashiin nütüma chi Senyotkai Jesús süka anamiain ne'e nia wamüin, akaaja'a nayakana, müshii aka wakuaippa sünain o'tte'ennaa. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("AC15_12","074_15_12","ACT","15","12","12","Je sütümajee nünüikü Pedro, nako'ulaakalaka na wayuu eejanakana sünain tü outkajawaakat. Naapajakalaka joo tü nüküjalakat Bernabé otta Pablo süchikü tü kasa nii'iyatakat aka nüpülain Maleiwakai otta tü kasa nütüjakat apüleerua niakai nümüiwa, tü naa'inrakat Maleiwakai nakajee nayakana sa'aka tü gentilekalüirua. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("AC15_13","074_15_13","ACT","15","13","13","Je kettaapa tü naküjalakat, nüsouktakalaka Santiago sünain nümüin: —Tawalayuuinnuaa, jaapajapa tanüikü. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("AC15_14","074_15_14","ACT","15","14","14","Simón, nüküjüitpa wamüin sünain jamüin nükuaippa Maleiwakai sünain tü palajatkat sükua nii'iyatüin sünain anamiain nia sümüin tü gentilekalüirua sünain naapaain su'uluku süpüla nüchooinjatüin. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("AC15_15","074_15_15","ACT","15","15","15","Antiraasü tüü sümaa tü namakat na nünüikimaajanakana Maleiwakai, eere nümüin wane no'uluku sulu'u tü karaloukta nüchikimaajatkat Maleiwa: ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("AC15_16","074_15_16","ACT","15","16","16","“Müsü nünüikü chi Maleiwakai: ‘Mapeena süchikijee tia, ale'ejeechi taya sünain taikkale'erüinjatüin süchukua'a tü aluwatawaakat natüma na nüikeyuukana David ojuichajaakat paala. Tüü, meerü aka saa'in tatüma wane miichi eekai sujuttinnüin otta shiyalennüin süchukua'a. Te'itaweechi waneeshi nülüin David süpüla aluwatawaa, süpüla ayatüinjatüin tü aluwatawaakat süchukua'a nütüma maa aka paala sümaiwa, ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("AC15_17","074_15_17","ACT","15","17","17","süpüla nachajaainjanain nüchikü Maleiwakai na waneeinnua wayuukana yaakana süpa'a mmakat süpüshua, napüshua'a na gentilekana eekai taneeküin süpüla tachooin’, ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("AC15_18","074_15_18","ACT","15","18","18","müshi chi Maleiwakai chi atüje'erüichipakai saa'u joolu'u tü kasa nülü'üjakat achikü sulu'u naa'in chejeechikü sümaiwa ma'i, tü anuu nümatüjülin: ‘Müinjateerü tatüma mapeena’ ”, müshi sulu'u tü karalouktakat. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("AC15_19","074_15_19","ACT","15","19","19","“Saa'in tamüin anasü müleka nnojorüle we'itaain wane kasa mojushiinjatkat atüma nakuaippa sünain anoujaa na gentilekana ee'irataakana nünainmüin chi Maleiwakai. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("AC15_20","074_15_20","ACT","15","20","20","Shieesü washajaka namüin sünain noo'ulaainjanain suulia ekaa eküülü eekai shikiirain tü a'waajaakat su'uyaakua kasa amaleiwaseeyaasükat, otta suulia a'luwajirawaa nakuaippa sümaa wayuu jierü otta wane jierü nümaa wane toolo, otta suulia ekaa süsha mürüt maa aka shi'iruku tü eekai ouktüsüin sütüma aülawaa sümaa mayu'lujuin süsha. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("AC15_21","074_15_21","ACT","15","21","21","Anashii müleka nekeraajüle sümaa tüü, na gentilekana, suulia mojushiin tü nakuaippakat namüin na judíokana, süka nuluwataain Moisés sünain nnojolüin saa'innajatüin kasa eekai müin aka tüü. Je, tü nuluwataakat anain Moisés, eetüjülia paala sümaiwa sünain aküjünaa sulu'upünaa mmakat süpüshua'a sünain saashaje'ennüin sulu'u tü ekirajüleekat wayakana judíokana so'uwai tü ka'i weemeraakat o'u”. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("AC15_22","074_15_22","ACT","15","22","22","Na Aluwataaushikana otta na laülaayuushiikana namaa napüshua'a na anoujashiikana, anashiikalaka saa'in namüin naneeküinjanain wayuu na'akajee nayakana süpüla najütüinjanain chamüin Antioquíamüin nümaa Pablo otta Bernabé süpüla aküjaa süchikü tü akuaippaa ne'itaakat nakuaippainjatkat na anoujashii gentilekana. Naneekakalaka Judas chi Barsabás münakai otta Silas, wayuuinnua nemiyo'use na anoujashiikana. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("AC15_23","074_15_23","ACT","15","23","23","Je najütakalaka wane karaloukta namaa nayakana, müsü sünüikü yaa: Wayakana Aluwataaushikana je wayakana laülaayuushiikana, juwalayuukana, wasaküin jia, wawalayuu, jiakana gentilekana kepiakana cha'aya Antioquía, je sulu'u süpüshua'a tü mmakat Siria otta Cilicia. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("AC15_24","074_15_24","ACT","15","24","24","Waapa achikichii na wayuu o'unakana yaajee yaa sünain eke'ejaa jaa'in otta sünain müin maa'inkai jikii sütüma tü nekirajakat anain. Je naya, nnojoliishii wajünalain. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("AC15_25","074_15_25","ACT","15","25","25","Müshiijese'e paa'inwain waya wapüshua'a süka anashiin saa'in wamüin wajütajanain wo'uluku jünainmüin namaa na wawalayuu aishiikana ma'i wapüla, Bernabé otta Pablo, ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("AC15_26","074_15_26","ACT","15","26","26","na nnojoliikana aka'alirajüin nakuaippa suulia ouktaa sünainjee nükuaippa chi Wasenyotsekai Jesucristo. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("AC15_27","074_15_27","ACT","15","27","27","Anaakalaka wajütüin Judas otta Silas jünainmüin. Je nayakana, shiainjatü namaka jümüin süka nanüikü tü yaakalia ne'e washajüin, shiasa ne'e süpüla sütsüinjanain naya tü washajakat jümüin. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("AC15_28","074_15_28","ACT","15","28","28","Anashiisü nümüin chi Naa'inkai Maleiwa otta wamüin wayakana nnojolüinjatüin wo'otüin jaa'u wane akuaippaa nnojotkat ma'i ja'ijaain suulia tü wamüinjateetkat joolu'u: ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("AC15_29","074_15_29","ACT","15","29","29","maa aka nnojoliinjanain jiküin shi'iruku mürüt eekai su'utuushin aa'in süpüla a'waajiaa su'uyaakua kasa amaleiwaseeyaasükat, otta nnojoliinjanain jiküin süsha tü mürütkalüirua maa'aya aka shi'iruku tü mürüt eekai ouktüin sütüma aülawaa, otta nnojoliinjanain ju'luwajiraain jükuaippa sümaa wayuu jierü otta wane jierü nümaa wane toolo. Müleka jiisalajiraale suulia tüüirua, loteerü jükuaippa. Shiataaja'a ne'e. Eeshi Maleiwakai jümaa. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("AC15_30","074_15_30","ACT","15","30","30","Shiasa'a süchikijee, kettaapa napünaajüin, no'unakalaka chai nakua Antioquíamüin. Shiasa'a nantapa chamüin, noutkajakalaka na anoujashii chajanakana süpüla naapüin tü karalouktakat namüin. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("AC15_31","074_15_31","ACT","15","31","31","Je naashaje'etpa shia na anoujashiikana, talatüsü ma'i naa'in saa'u tü amüliannaakat aa'in alü'üjinnakat namüin yaa sulu'u. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("AC15_32","074_15_32","ACT","15","32","32","Je Judas otta Silas, süka wayuuin naya aapirülii wayuu süka nünüiki chi Maleiwakai, namüliatkalaka ma'i otta natütülüin ma'i naa'in na anoujashiikana süka wane pütchi kama'a ma'i. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("AC15_33","074_15_33","ACT","15","33","33","Je süchikijee, eepa nakalia namaa, najütakalaka naya na anoujashiikana nachukua'a nanainmüin na kajünalakana paala naya. Müshii naya namüin: “Kasataalejese anain jükuaippa nütüma Maleiwakai wopulu'u”. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("AC15_34","074_15_34","ACT","15","34","34","Niasa'a Silas, anajakalaka nümüin makataa sulu'u Antioquía. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("AC15_35","074_15_35","ACT","15","35","35","Je Pablo otta Bernabé, makatüshii Antioquía. Je nayakana namaa waneeinnua, ayatshi'iya sünain ekirajaa otta aküjaa nüchikü chi Senyotkai cha'aya. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("AC15_36","074_15_36","ACT","15","36","36","Je kojuya ka'i süchikijee, nümakalaka Pablo nümüin Bernabé: —Joo'uya wanalaaiwa na wawalayuukana naa'u Cristo cha'aya sulu'upünaa tü mmakalüirua eepünaajatüle waküjain paala nüchikü chi Senyotkai süpüla watüjaainjatüin saa'u nakuaippa nümaa Maleiwakai maa'ulu. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("AC15_37","074_15_37","ACT","15","37","37","Je Bernabé, kee'ireesü naa'in namaainjachin Juan chi Marcos münakai. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("AC15_38","074_15_38","ACT","15","38","38","Je nümüin Pablo, nnojotsü anashiin süpüla namaainjachin Juan Marcos süka nüpünaainkain naya cha'aya sulu'u Panfilia sünain nuu'ulaajaainkain suulia a'yatawaa namaa. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("AC15_39","074_15_39","ACT","15","39","39","Eekalaka natüma wane mojujirawaa miyo'u sütümajee tia. Je nakatajiraakalaka sünainjee tia. Nu'unakalaka Bernabé nümaa Juan Marcos chai nükua Chipremüin süka anua. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("AC15_40","074_15_40","ACT","15","40","40","Je yaakaija'a Pablo aneeküin Silas süpüla nümawaa. Je süchikijee ne'itaanüin natüma na anoujashiikana najapulu'u chi Senyotkai süpüla anainjatüin nakuaippa nütüma, ojuittüshii naya yalejee. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("AC15_41","074_15_41","ACT","15","41","41","Alatüshii naya sulu'upünaa tü mmakat Siria otta Cilicia sünain atütajaa na anoujashiikana cha'aya sulu'upüna'awai tü noutkajaalekalüirua. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("AC16_1","074_16_1","ACT","16","1","1","Nantapaatakalaka Pablo nümaa Silas Derbemüin, je yalejee Listramüin eejanale nantüin nünain wane wayuu anoujashi kanüliashi Timoteo, süchon wane jierü judío anoujasü. Otta chi nüshikai, wayuu griego. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("AC16_2","074_16_2","ACT","16","2","2","Na anoujashiikana chajanakana Listra otta Iconio, anasü ma'i naashajaala nüchikü. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("AC16_3","074_16_3","ACT","16","3","3","Pablo, nümawee amüinchi Timoteo. Akaisa'a ni'yote'erüin ata palajana süpüla nümaainjachin suulia mojushiijain namüin na judíokana tü akuaippaa nünainkat. Süka jamüin, napüshua'a na judío kepiakana cha'aya sulu'u tia mmakat, natüjaa aa'uchi chi nüshikai Timoteo sünain wayuuin griego. Müshijese'e nnojolin ni'yotoonatüjülin ata Timoteo süka nnojolüin sükuaippain wayuu griego tia. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("AC16_4","074_16_4","ACT","16","4","4","Je sulu'upüna'awai tü mmakalüirua eepünaale nalatüin, naküja achiküt namüin na anoujashii gentilekana tü akuaippaa anakat süpüla nekeraajaa amaa, tü naapaakat na Aluwataaushikana otta na laülaayuushiikana sulu'u tü outkajaaleekat cha'aya Jerusalén. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("AC16_5","074_16_5","ACT","16","5","5","Je sükatsüinraakalaja'aka ma'i nanoula na anoujashiikana sulu'upünaa tü outkajaaleekalüirua sümaa nokojuyalaain ma'i ka'iwai. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("AC16_6","074_16_6","ACT","16","6","6","Je süka nüchiajaain naya chi Naa'inkai Maleiwa suulia naküjüinjanain tü pütchi nüchikümaajatkat Jesucristo sulu'u tü mmakat Asia, chapünaajaakalaka naya süpa'apünaa tü mmakat Frigia otta Galacia. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("AC16_7","074_16_7","ACT","16","7","7","Wanaa sümaa nantüin sünainmüin sot tü mmakat Misia, no'unayaakaleje'eka sulu'umüin tü mmakat Bitinia, akanasa'a nüta'üla akuaippa chi Naa'inkai Maleiwa nünainjeejachikai Jesús. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("AC16_8","074_16_8","ACT","16","8","8","Je süka süta'ünnüitpain nakuaippa, lotokalaka naya süpa'apünaa Misia, antüin naya sulu'umüin tü pueulokat Troas sotpa'amüin palaakat. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("AC16_9","074_16_9","ACT","16","9","9","Je yala, nii'iyataakalaka aa'in wane wayuu aipa'a nümüin Pablo, niyalujushi wane wayuu cheje'ewai sulu'u tü mmakat Macedonia. Ni'rataalain naa'in sha'watüin nü'ütpa'a sünain achuntaa kaalinyüü nümüin: “Pülata Macedoniapünaa pükaalinjaiwa waya”, müshi. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("AC16_10","074_16_10","ACT","16","10","10","Je sükajee ni'rüitpain Pablo tia, yapajamaatakalaka waya süpüla o'unaa Macedoniamüin sünain watüjaashaatain ma'i saa'u, sükajee tia, sünain neenajüin waya Maleiwakai chamüin cha'aya süpüla aküjaa namüin nüchikü chi O'tte'erüikai. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("AC16_11","074_16_11","ACT","16","11","11","Wo'otookalaka Troasjee sulu'u anua shirokupünaa palaakat. Lotüshii waya sünainmüin wane mma pasanainsü sünain palaakat kanüliasü Samotracia. Je watta'amüin, wantakalaka sulu'umüin tü pueulokat Neápolis. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("AC16_12","074_16_12","ACT","16","12","12","Je yalejee, alatüshii waya chamüin Filiposmüin, wane pueulo su'uluku tü mmakat aapaaushinkakat sütüma wayuu romano süpüla kepiainjatüin süpüshi sulu'u. Je shia, shia'a yaletütchonka aa'in yaa sulu'u tü mmakat Macedonia. Je eesü wakalia yala sulu'u. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("AC16_13","074_16_13","ACT","16","13","13","Shiasa'a so'u tü ka'i neemeraakat o'u na judíokana, wo'unakalaka sünain awaraijawaa anooipa'amüin süchikijee sükulaatse tü pueulokat cha'aya sotpa'amüin tü süchikat sünain waliraja'alüin waa'inyaka sünain eein wane aashajaalee nümaa Maleiwakai natüma na judíokana. Je wantapa sünain, waikkaajaakalaka sünain aküjaa süchikü tü anoujaakat nünain Jesús sümüin waneeirua jieyuu eejatkalüirua outkajaain. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("AC16_14","074_16_14","ACT","16","14","14","Eejatkalaka waneesia na'aka kanüliasü Lidia cheje'ewat Tiatira oikkoot kuluulu anajüsü ma'i jepisiiyaa o'ulu. Je shia, kojutshi Maleiwakai sütüma. Saapajakalaka ma'i tü aküjalaakat. Je Maleiwakai nütanatkalaka saa'in süpüla kache'ejüinjatüin süpüla tü nüküjakat Pablo. Sünoujakalaka. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("AC16_15","074_16_15","ACT","16","15","15","Je süchikijee, woutiisakalaka shia süma'ale'e süpüshua'a süpüshi. Je süchikijee, seenajaakalaka waya shipialu'umüin sümaa sümüin wamüin: —Maa aka jütüjaaitpain taa'u sünain shiimüin tanoujasüin nünain chi Senyotkai, anashii müleka chamüinre jia keemejülein tepialu'u. Je waapaakalaja'aka sünüikü. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("AC16_16","074_16_16","ACT","16","16","16","Shiasa'a so'u wane ka'i sünain chainjanain waya eere tü aashajaaleekat nümaa Maleiwa, wantiraakalaka sümaa wane wayuu piuuna kaseyuusü, oo'ulaküt süka tü süseyuukat, tü anuu akanajülü ma'i neerü namüin na sülaamainkana sükajee tü oo'ulakaakat. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("AC16_17","074_16_17","ACT","16","17","17","Shiasa'a tü wayuukat, wachiiruaakuu wamüsü wayakana nümaa Pablo sünain su'waanajakuu sümüin sünain aküjaa wachikü: —Wayuukana naa, a'yataashii nümüin chi Maleiwa Miyo'ushikai ma'i suulia tü waneeirua eekat eein, na anaa aküjüin jümüin süchikü tü süpüno'ukat tü o'ttawaakat suulia müliaa saa'u jaainjala. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("AC16_18","074_16_18","ACT","16","18","18","Kojuya ka'i sümakuu sümüin tü pütchikat. Shiasa'a üttapa naa'in Pablo sütüma tü shikiisekat, nuuyanajaakalaka sümaa nümüin sümüin tü süseyuukat: —Saa'u nünülia Jesucristo, tamüsü paala pia: ¡Pujuitta suulia tü jintutkat! Shiasa'a süchikijeechon nümüin sümüin, sujuittakalaka suulia. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("AC16_19","074_16_19","ACT","16","19","19","Shiasa'a na sülaamainkana tü wayuukat, ne'rüin sünain nnojolüitpain süpüla nakanajüinjanain neerü sükajee shiakat. Nata'ülakalaka Pablo otta Silas. No'unitkalaka naya chamüin süpa'amüin pülaasakat nama'anamüin na laülaayuukana ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("AC16_20","074_16_20","ACT","16","20","20","otta na akumajüliikana sükuaippa kasa sünain maa namüin: —Judíokana naa, neiwa'aja aa'inrü tü wayuukalüirua yaa sulu'u tü woumainkat ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("AC16_21","074_16_21","ACT","16","21","21","sünain nekirajüin sünain akuaippaa nnojotkat achekünüin wapüleerua sünain waa'inrüinjatüin, wayakana romanokana. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("AC16_22","074_16_22","ACT","16","22","22","Shiasa'a na wayuukana eejanakana nama'ale'eya na sülaamainkana tü wayuukat, napashajaakalaka Pablo je Silas. Shiasa'a na akumajüliikana sükuaippa kasa, naluwataakalaka sünain saakatünüin tü nashe'inkat süpüla na'yaajünüinjanain süka wunu'u. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("AC16_23","074_16_23","ACT","16","23","23","Shiasa'a, süchikijee nayounjünüin, nekerotinnakalaka sulu'umüin tü püreesaapülekat sümaa sümünüin nümüin chi kaatsetpü'ükai: —Pikerotit na wayuukana sümaa pi'rajüinjatüin ma'i naa'u. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("AC16_24","074_16_24","ACT","16","24","24","Je chi kaatsetpü'ükai, naa'inrüin tüü yaawalaja'a. Nikerotirüin naya sümaa ni'itaain naya cha'aya shiinalu'u ma'i tü püreesaapülekat sümaa su'uttünüin nasa'a sü'ttiralu'upünaa wane wunu'u süpülajana püreesasü suulia isajüin. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("AC16_25","074_16_25","ACT","16","25","25","Je süse'eru'u aikat, Pablo nümaa Silas, aashajaashii nümaa Maleiwakai sümaa nee'irajüin nümüin. Je na waneeinnua püreesashiikana, naapajüin tia. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("AC16_26","074_16_26","ACT","16","26","26","Shiasa'a sükutkuja'alaa sümakalaka tü mmakat sümaa süne'etirüin ma'i tü süsa'akat tü püreesaapülekat. Sujutajaakalaka tü so'ukalüirua süpüshua. Je sujunuujaakalaka tü kaleenakalüirua noulia na püreesashiikana napüshua. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("AC16_27","074_16_27","ACT","16","27","27","Je nüchijiraakalaka chi kaatsetpü'ükai. Shiasa'a wanaa sümaa niirakaain sümüin tü so'ukalüirua tü püreesaapülekat jutajutalüin, niyuutakalaka nüchajaruutse süpüla nu'uniraainjachin naa'in süka isajayaain na püreesashiikana naashin. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("AC16_28","074_16_28","ACT","16","28","28","Nu'waatakalaka Pablo nümüin: —¡Nnojo pu'uniraain paa'in! Ana'aya waya wapüshua. Nnojoishii waya isain. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("AC16_29","074_16_29","ACT","16","29","29","Shiasa'a chi kaatsetpü'ükai, nüsaajitkalaka siko'u anakiainjatü nüpüleerua sünain ekeroloo. Ekerotshi sünain nuwataain ma'i. Kutkutta'atshi ne'e süka mmolüin nia. Nu'ttakalaka nuu'uleepshimüin Pablo je Silas shiyaawase kojutüin naya nütüma. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("AC16_30","074_16_30","ACT","16","30","30","Niyu'tkalaka naya anooipa'amüin sünain nüsakirüin naya: —Wayuuinnuaa, ¿kasa anaka süpüla taa'inrüin süpüla to'ttaainjachin? —müshi. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("AC16_31","074_16_31","ACT","16","31","31","Asouktüshii naya nümüin: —Pünouja nünain chi Senyotkai Jesús pu'tte'ennaiwa nütüma. Meenaya na eekana pümaa pipialu'u, müleka nanoujale, o'tte'enneena. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("AC16_32","074_16_32","ACT","16","32","32","Shiasa'a naashajaakalaka nümüin otta namüin napüshua'a na eekana nümaa nipialu'u nüchikü chi Senyotkai. Nanoujakalaka. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("AC16_33","074_16_33","ACT","16","33","33","Shiasa'a chi kaatsetpü'ükai, so'ule'e aikat tia, nu'lojokalaka tü nalio'ukat. Woutiisaleekalaka nia namaa napüshua'a na eekana nümaa nipialu'u. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("AC16_34","074_16_34","ACT","16","34","34","Nümaashii Pablo je Silas nipialu'umüin. Nikitkalaka naya. Je talatüsü ma'i naa'in chi kaatsetpü'ükai otta na eekana nümaa nipialu'u süka nanoujainapain nünain Maleiwakai. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("AC16_35","074_16_35","ACT","16","35","35","Shiasa'a watta'amüin watta'a maalü, na akumajüliikana sükuaippa kasa, najütakalaka waneeirua pulusiiya nünainmüin chi kaatsetpü'ükai süpüla nüjütüinjachin nüchikü Pablo otta Silas. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("AC16_36","074_16_36","ACT","16","36","36","Je chi kaatsetpü'ükai, nümakalaka nümüin Pablo: —Na akumajüliikana sükuaippa kasa, najütira achikichii jia. Eekanaja'aka süpüla ju'unüin süka anakat akuaippa. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("AC16_37","074_16_37","ACT","16","37","37","Je Pablo, nümakalaka namüin na pulusiiyakana: —Wayakana, wayuu romanoshii apashii. Na'yaajirüin waya su'upala wainma wayuu sümaa nnojoliin wekeraajünüin akuaippa palajana müleka kaainjalashiire waya. Je nekerotirüin waya sulu'u tü püreesaapülekat süchikijee. Je joolu'u, ¿najütiree achikichii waya sümaa nnojolüin jaralüin atüjaain waa'u? ¡Nnojottaa süpüla tia! ¡Anashii müleka nantüle nayakana sünain ajütaa wachikü! ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("AC16_38","074_16_38","ACT","16","38","38","Je na pulusiiyakana, naküjakalaka tüü namüin na akumajüliikana sükuaippa kasa. Je mmotkalaka naya süka naapüin nachikü Pablo nümaa Silas sünain wayuuin naya romano apashii. Süka jamüin, nnojotsü aapünüin sünain shi'yaajünüinjatüin wane wayuu romano sünain nnojolüin shikeraajünüin akuaippa palajana. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("AC16_39","074_16_39","ACT","16","39","39","No'unakalaka na akumajüliikana sükuaippa kasa sünain achuntaa süpüla jaliainjanain naya naa'in Pablo je Silas. Najütakalaka nachikü sümaa nachuntüin namüin süpüla nojuittajanain sulu'ujee tü mmakat. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("AC16_40","074_16_40","ACT","16","40","40","Je nojuittapa Pablo nümaa Silas sulu'ujee tü püreesaapülekat, no'unakalaka shipialu'umüin Lidia. Je süchikijee ne'rüin na anoujashiikana otta nachijire'erüin naa'in, no'unakalaka yalejee. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("AC17_1","074_17_1","ACT","17","1","1","Je sünain tü waraittaa naainjakat Pablo nümaa Silas, alatüshii naya sulu'upünaa tü pueulokalüirua Anfípolis otta Apolonia. Je yala süchikijee, antüshii naya sulu'umüin tü pueulokat Tesalónica eejatüle napüla wane ekirajülee na judíokana. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("AC17_2","074_17_2","ACT","17","2","2","Je Pablo maa aka tü nükuaippapü'ükat waneepia, o'unüshi nia sulu'umüin tü ekirajüleekat. Je so'uwai tü ka'i neemeraakat o'u na judíokana, aashajira'awaishi nia namaa na judíokana so'u apünüin semaana. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("AC17_3","074_17_3","ACT","17","3","3","Nüküjain namüin jamalu'ulüin tü sümakat tü karaloukta nüchikimaajatkat Maleiwa noo'opünaa Cristo chi Nüneekajalakai Maleiwa otta sünain pansaain ma'i sütüma sünain müliainjachin nia, nu'utünajachin aa'in otta nüso'iraainjachin aa'in süchikijee. Müshi nia namüin: “Chi wayuu Jesús taküjakai achikü jümüin, nia'a chi Nüneekajalakai Maleiwa”. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("AC17_4","074_17_4","ACT","17","4","4","Eekalaka anoujain no'uluku na judíokana sünain na'ata'ale'einya namaa Pablo otta Silas. Je eesü anoujain kojuya tü wayuu griegokat, wayuu kojutakat atüma Maleiwakai, otta kojuya jieyuu anoujasü, süchooin wayuu anapüisü. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("AC17_5","074_17_5","ACT","17","5","5","Nayasa'a na judío eekai manoujain, achunjasü naa'in sütümajee ne'rüin wainma wayuu sünain anoujaa. Nakotchojookalaka nanainmüin wane wayuuirua, tü wayuu warai müsükat ne'e, süchi'rakat mmapa'a. Shiasa'a naainjala, nashüküjakalaka saa'in tü wayuukalüirua sulujutkat tü pueulokat. Nashutakalaka saa'u nipia Jasón sünain achajawaa nüchiki Pablo nümaa Silas shii'iree nayu'leein naya shi'ipamüin tü wayuukalüirua. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("AC17_6","074_17_6","ACT","17","6","6","Shiasa'a süka nnojoliin nantüin nanain yala, niakalaka nasirüin Jasón namaa no'uluku na anoujashiikana sünain nantirüin naya nanainmüin na laülaayuukana sulu'u tü pueulokat. Nantirüin naya sünain namüin nekiiseru'u: “Wayuukana naa, amojujashii sükuaippa wayuukat sainküin mmakat süpüshua'a. Je joolu'u antüshii naya yaamüin süpüla müinjanain waya natümaya. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("AC17_7","074_17_7","ACT","17","7","7","Je Jasón, nüntirüin naya nipialu'umüinya'asa. Napüshua'a nayakana, ne'ra amüinrü tü nuluwataakat anain chi romano laülaashikai saa'u mmakat süpüshua'a, chi Césarkai. Eetaalain naashin, wane aluwataashi saa'u wayuu kanüliashi Jesús”. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("AC17_8","074_17_8","ACT","17","8","8","Shiasa'a tü wayuukalüirua otta na laülaayuukana, naapapa tüü, mojushiijaasü namüin süchikü tü naa'inrakat otta aashichijaashii sütüma. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("AC17_9","074_17_9","ACT","17","9","9","Je saa'u napütüin neerü napüla na laülaayuukana su'uyaawa naapüin nanüikü namüin sünain nnojoleerüin sülatüin süchukua'a tü alatakat paala, ajütüna achikichii naya. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("AC17_10","074_17_10","ACT","17","10","10","Nayasa'a na anoujashiikana, najütamaatüin aipa'achiiruale'eya Pablo nümaa Silas chamüin cha'aya Bereamüin. Je nantapa Bereamüin, o'unüshii naya sulu'umüin tü ekirajüleekat na judíokana. Je yala, aküjashii naya tü nünüikikat Maleiwa. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("AC17_11","074_17_11","ACT","17","11","11","Je na judío yalajanakana, wayuu naya anashii, atüjashii akoutiraa pütchi. Nnojoliishii müin aka naa'in na Tesalónicaje'ewaliikana. Kapülakalaka naa'in naapüin tü pütchikat. Naashaje'erawalin waneepia tü karaloukta nüchikimaajatkat Maleiwa süpüla natüjaainjatüin saa'u müleka müle'eya tü münakat namüin. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("AC17_12","074_17_12","ACT","17","12","12","Eekalaja'aya kojuya no'uluku nayakana anoujain. Kojuya no'uluku na wayuu griegokanaya anoujaka, makai aka chira wayuu toolo otta türa wayuu jierü, jieyuu süchooin wayuu anapüisü. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("AC17_13","074_17_13","ACT","17","13","13","Nayasa'a joo na judío Tesalónicaje'ewaliikana, natüjaapa naa'u Pablo sünain chain nüküjain süchiki tü nünüikikat Maleiwa sulu'u tü pueulokat Berea, o'unüshii naya chamüin sünain nashüküjüin tü wayuukalüirua chajatkat sulu'u tü pueulokat noo'omüin Pablo. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("AC17_14","074_17_14","ACT","17","14","14","Otta na anoujashiikana, najütamaatüin Pablo palaairukumüin. Je Silas nümaa Timoteo, makatüshii yala Berea. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("AC17_15","074_17_15","ACT","17","15","15","Je na o'unakana nu'uyaajanayaain Pablo, wattashii nümaa sulu'umüin tü pueulokat Atenas. Je yalejee ale'ejüshii naya sümaa nünüiki Pablo nümüin Silas otta Timoteo sünain nantiraamaatüinjanain nümaa maalü. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("AC17_16","074_17_16","ACT","17","16","16","Sünain chain Pablo Atenas a'atapajüin Silas otta Timoteo, mojushiisü nümüin tü joulüin su'uyaakua kasa maleiwayaakat atümaa sainküinpünaa tü pueulokat. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("AC17_17","074_17_17","ACT","17","17","17","Mayaainje'e aashajira'awalin nia sulu'u tü ekirajüleekat namaa na judíokana otta namaa na wayuu griegokana eekai kojutüin atüma chi Maleiwakai maa akaapü'ü nütüma waneepia, mataaja'a nia cha'aya pülaasüpa'a sümaa türa eekai süntüin yalamüin, aashajiraashi waneepia. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("AC17_18","074_17_18","ACT","17","18","18","Mataaja'a no'uluku na wayuu ekirajaakana sünain tü nekirajakat anain na wayuu kanüliakana Epicúreos otta na kanüliakana Estoicos, pe'ipoloojira'awaishii naya nümaa süka nanüikü. Müsü nanüiki waneeirua: —¿Kasakai naashajaaka achikü chi koyooroloikai? Otta waneeinnua müshii: —Süchikimaajachi maleiwairua naata kamaleiwaseshii. —müshii naya süka nüküjain Pablo süchikü tü pütchi anasükat nüchikü Jesús otta süchikü tü oso'irawaakat aa'in. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("AC17_19","074_17_19","ACT","17","19","19","Niasa'a niakai natüma, no'unitkalaka nia nanainmüin na laülaayuukana sulu'u tü pueulokat sulu'umüin tü noutkajaalekat tü kanüliakat Areópago, eeinjachire nia apansaajinnüin soo'opünaa tü naashajaakat achikü. Asakinnüshija'a nia sünain nümünüin amüin: —Püküja wamüin kasain wayuu ekirajaa jeket tü püntitkat wanainmüin, ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("AC17_20","074_17_20","ACT","17","20","20","tü paashajaain wamüin süchikü wane kasa waneejatü ma'i. Watüjawee aa'ulu jamalu'ulüin. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("AC17_21","074_17_21","ACT","17","21","21","(Napüshua'a na wayuu nepiajanakana sulu'u Atenas otta na wayuu naatajanakana kepiakana yaa sulu'u, aapajeeshii otta aashajaweeshii ma'i waneepia süchikü türa kasa eekai jeketüin ma'i.) ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("AC17_22","074_17_22","ACT","17","22","22","Niasa'a Pablo, nülatakalaka pasanainmüin süpüla aashajawaa sümüin tü wayuukalüirua eejatkat sulu'u tü kanüliakat Areópago. Müshi nia namüin: —Wayuuinnuaa, yaaje'ewaliikana sulu'u Atenas, sünainjee süpüshua'a tü te'rakat, wayuu jia kojuta atümachii ma'i tü jümaleiwasekalüirua. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("AC17_23","074_17_23","ACT","17","23","23","Süka jamüin, sünain tananaja'alüin tü ju'waajülekalüirua tü jümaleiwasekalüirua, tanta anainrü yala wane ashajuushi sünain wane ipa eere jaapüin kasa sümüin tü jümaleiwasekalüirua. Müsü mayaa: NÜMÜINJATÜ CHI MALEIWA ME'RAAJUUKAI. Ajaa, chi Maleiwa ju'waajakai sünain nnojolin ji'raajüin nia, nia taashajaainjachika'aya achikü jümüin joolu'u. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("AC17_24","074_17_24","ACT","17","24","24","“Chi Maleiwa kakumalakai tü sirumakat sümaa süpüshua'a tü kasa eekat chaa iipünaa, tü mmakat sümaa tü kasa eekat süpa'a, otta tü palaakat sümaa tü kasa eekat shiroku, nia laülaashika'aya saa'uirua. Nnojoishi nia kepiain sulu'u miichi saainjanainkat wayuu süpüla a'waajiain nia. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("AC17_25","074_17_25","ACT","17","25","25","Nnojotsü kasain cho'ujaain nümüin süpüla jaralinjaittaain wayuu joolu'u akaalinjainjachin nia. Nia aapaka'aya wamüin kataa o'u, nia aapaka'aya tü jouktai wasanatkat aka waa'in otta kasakat süpüshua'a. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("AC17_26","074_17_26","ACT","17","26","26","“Nünainjee waneeshia wayuu, naainjüin tü wayuukalüirua süpüshua'a, tü wattakat saalin shi'ipapa'a sainküin mmakat, süpüla eeinjatüin shia süpa'a. Süpülapünaa naainjain shia, ni'itaatüjülia süka'iya otta tü shipiapalainjatkat. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("AC17_27","074_17_27","ACT","17","27","27","Nükumajüin shia Maleiwakai süpüla süchajaainjachin nüchikü, kama'ache süntüle nünain müleka süchajaale ma'i nüchikü. Nnojoishijasa wattain Maleiwakai woulia wane'ewai wakua. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("AC17_28","074_17_28","ACT","17","28","28","Müsü wane pütchi: ‘Süka jamüin, nünain Maleiwakai, kato'uchii waya, waraittüshii waya otta wayuushii waya’. Müsü nanüiki waneeirua no'uluku na jüpüshi atüjashiikana: ‘Nüpüshi waya chi Maleiwakai’. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("AC17_29","074_17_29","ACT","17","29","29","“Sünain nüpüshin waya Maleiwakai, nükumajala waya. Nnojoliija'a waya süpüla we'itaainjachin nia sünain mataalain aka nia saa'in su'uyaakua kasa eekai shiyujalain wayuu shikiiru'ujee ne'e, türa eekai saainjuushin süka ooro, pülaata, otta ipa. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("AC17_30","074_17_30","ACT","17","30","30","Nnojotsü kasalajanapü'üin sümüin wayuu nütüma Maleiwa tü matüjüinwaakat naa'u. Alu'ujasa'a joolu'u, nuluwataain sümüin wayuukat süpüshua'a otta süpa'a mmakat süpüshua'aya sünain suu'ulaainjatüin suulia saainjala otta sünoujainjatüin nünain. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("AC17_31","074_17_31","ACT","17","31","31","Süka jamüin, Maleiwakai, ni'itaain wane ka'i nikeraajüinjatkat o'u sükuaippa tü wayuukalüirua süpüshua'a süka wane sükuaippa pansaasü. Nikeraajüinjatü nükajee wane wayuu ni'itaala süpüla. Nii'iyatüin sümüin wayuukat süpüshua'a, sükajee nüso'ire'erüin naa'in, sünain shiimain niain ni'itaalain”. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("AC17_32","074_17_32","ACT","17","32","32","Je no'uluku na eejanakana, naapapa süchiki tü oso'irawaakat aa'in, neme'erainpalashi Pablo. Otta waneeirua, müshii ne'e: —Waapajeeria taa türa so'uweena wane ka'i. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("AC17_33","074_17_33","ACT","17","33","33","Nu'unakalaka Pablo nama'anajee. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("AC17_34","074_17_34","ACT","17","34","34","Nayasa'a waneeinnua, ache'inraashii nümaa otta nanoujakalaka nünain Jesús. Je na'aka na anoujakana, eejachi Dionisio, wane no'uluku na laülaayuu sulujunakana tü kanüliakat Areópago otta eejatü wane jierü kanüliasü Dámaris otta waneeirua soo'omüin. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("AC18_1","074_18_1","ACT","18","1","1","Je süchikijee tüü, ojuittüshi Pablo Atenasjee, o'unüin nia chamüin sulu'umüin tü pueulokat Corinto. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("AC18_2","074_18_2","ACT","18","2","2","Je yala, antiraashi nia nümaa wane wayuu judío kanüliashi Aquila. Je nia nümaiwa, cheje'ewai sulu'ujee tü mmakat Ponto. Je Aquila sümaa tü nu'wayuusekat kanüliasü Priscila, palit ka'i paala, antüshii naya sulu'ujee tü mmakat Italia, eejeejanale naya ojuittüin sütümajee tü kasa nuluwataakat anain Claudio, chi laülaashikai saa'u mmakat süpüshua'a. Nuluwataain sünain sujuittüinjatüin süpüshua'a tü wayuu judíokalüirua sulu'ujee Roma. Je Pablo, o'unüshi sünain awaraijawaa naa'uirua. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("AC18_3","074_18_3","ACT","18","3","3","Shiasa'a süka müinya aka ne'e tü na'yataainkat tü ni'yataainkat, tü aainjülüükat loona ojotonnokat süpüla miichin, makatakalaka nia yala namaa sünain ni'yataajiraain namaa. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("AC18_4","074_18_4","ACT","18","4","4","Je süka'iyo'uwai tü ka'i neemeraakat o'u na judíokana, Pablo, o'unawaishi sulu'umüin tü ekirajüleekat na judíokana, eere nia sünain aashajirawaa nüchikü Jesús sümaa tü judíokalüirua otta tü griegokalüirua shii'iree sünoujeein tü nümakat. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("AC18_5","074_18_5","ACT","18","5","5","Shiasa'a nüntapa Silas otta Timoteo chejeechikü Macedoniajee, o'ttüshi Pablo sünain aküjaa waneepia süchikü tü nünüikükat Maleiwa. Nüküjain sümüin tü judíokalüirua tü nütüjaakat aa'u noo'opünaa Jesús sünain niain chi Nüneekajalakai Maleiwa. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("AC18_6","074_18_6","ACT","18","6","6","Je nayakana, achechajaashii nuulia otta mojusü nanüikü nümüin. Niasa'a Pablo, no'otojooin nüshe'in su'uyaawa niyu'laain noulia otta nümakalaka namüin: —Jüsirajiraaja'a jümata jükuaippa müleka amülouire jaa'in. Nnojoishija'a tayaichipain kasirüin jia saa'u jiyouktüin tamüin tü nüchikükat Cristo taküjakat jümüin. Yaajee joolu'u, o'uneechi taya nanainmüin na gentilekana. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("AC18_7","074_18_7","ACT","18","7","7","Ojuittaashi nia sulu'ujee tü ekirajüleekat, o'unüshi nipialu'umüin wane wayuu kanüliashi Ticio Justo, kojuta atümachi Maleiwakai otta kepiashi yaa sü'ütpa'a tü ekirajüleekat. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("AC18_8","074_18_8","ACT","18","8","8","Otta Crispo, wane sülaülashi tü ekirajüleekat, anoujashi nünain chi Senyotkai süma'ale'eya süpüshua'a tü eekat nümaa nipialu'u. Aka'aya kojuya na Corintoje'ewaliikana anoujashii sünain woutiisale'einya naya naapapa tü pütchi nüküjakat Pablo namüin. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("AC18_9","074_18_9","ACT","18","9","9","Shiasa'a so'u wane ai, Pablo, ni'rataalain naa'in chi Senyotkai sa'wai sünain nümüin nümüin: “Nnojo piyo'ujaain aa'in. Ayata pia sünain aküjaa tü pütchikat. Nnojo piyü'ülaain. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("AC18_10","074_18_10","ACT","18","10","10","Süka jamüin, eeshi taya pümaa otta nnojoleerü jaralüin jamüin atüma pia. Yaa sulu'u tü pueulokat, wainmayülia wayuu to'tte'erajatkat”. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("AC18_11","074_18_11","ACT","18","11","11","Makatakalaka Pablo yala Corinto süpüla wane juya shiatapünaamüin sünain ekirajaa na wayuukana sünain tü nünüikükat Maleiwa. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("AC18_12","074_18_12","ACT","18","12","12","Shiasa'a naainjala na judíokana, wanaa sümaa niain Galión laülaashin sulu'u tü mmakat Acaya, oonoojiraashii naya nikiirajee Pablo. No'unitkalaka nia laülaapialu'umüin eere nükumajüin Galión sükuaippa wayuu. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("AC18_13","074_18_13","ACT","18","13","13","Namakalaka nümüin chi laülaashikai: —Wayuukai chii, nikiraja'alüin tü wayuukalüirua shii'iree kojutüin Maleiwakai sütüma sulu'u wane akuaippaa naata suulia tü aluwataanakat anain waya. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("AC18_14","074_18_14","ACT","18","14","14","Nnojoliiwa'aya nüsouktüin Pablo, nümakalaka Galión sümüin tü judíokalüirua: —Müleka nnojoireje nikeraajüin tü waluwataakat anain wayakana romanokana otta müleka naa'inrüle wane kasa eekai mojuin ma'i makat aka o'utaa wayuwa'in, taapajüinje'eya süpüshua'a tü jünüikükat jiakana judíokana. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("AC18_15","074_18_15","ACT","18","15","15","Akaajasa'a süka jü'ülüjiraain süchiirua tü pütchi ekirajünakat, süchiirua anüliee otta süchiirua tü aluwataanakat anain jiakana judíokana, nnojoija'a taya o'ttajachin sünain süpüla takumajainjatüin sükuaippa. ¡Jukumaja ne'e sükuaippa jiakana! ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("AC18_16","074_18_16","ACT","18","16","16","Je Galión, nüjünaakalaka naya yalejee. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("AC18_17","074_18_17","ACT","18","17","17","Nayasa'a napüshua'a na wayuu nnojoliikana judíoin, napashajaakalaka Sóstenes, wane laülaashi sulu'u tü ekirajüleekat. Natunain nia yala'aya nu'upala Galión otta nnojotsü kasajatüin nümüin Galión tü naa'inrakat nüka. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("AC18_18","074_18_18","ACT","18","18","18","Je eesü nüka'iya Pablo makatüin paala yala sulu'u tü pueulokat Corinto. Je mapa, aküjashi süchikü o'unaa namüin na anoujashiikana. Niakai nümaa Aquila otta Priscila, o'unüshii sulu'u anua chai nakua sulu'umüin tü mmakat Siria. Nnojoliiwa'aya no'unüin, noojirüin Pablo tü nikiikat cha'aya sulu'u tü pueulokat Cencrea. Süka jamüin, naapüin nünüikü paala nümüin Maleiwakai sünain nümüin: “Müinjateerü tatüma wane kasa pümüin”. Je joolu'u noojirüin shia su'uyaawa nikeraajüitpain tü nümakat paala nümüin Maleiwakai. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("AC18_19","074_18_19","ACT","18","19","19","Je nantapa sulu'umüin tü pueulokat Éfeso, e'ipünaanüshi Aquila sümaa Priscila nütüma Pablo yala süpüla makatüinjanain. Je niakai, o'unüshi sulu'umüin tü ekirajüleekat, eejachire nia aashajiraain sümaa tü wayuu judíokalüirua, outkajaakat yala sulu'u. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("AC18_20","074_18_20","ACT","18","20","20","Je na wayuukana, a'alijinnayaashije'e Pablo natüma shii'iree yaleein paala nia namaa süpüla kojuya ka'i. Je niakai, niyoukta achiküt. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("AC18_21","074_18_21","ACT","18","21","21","O'unüshi nama'anajee sünain nümüin namüin: “Müleka nücheküle Maleiwakai, ale'ejeechi taa taya tachukua'a sünain awaraijawaa jaa'u”. Je süchikijee, o'otowaaja'a nümüin Pablo sulu'u anua. O'unüshi niaja'a yalejee Éfesojee. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("AC18_22","074_18_22","ACT","18","22","22","Je nüntapa Cesareamüin, o'unüshi Jerusalénmüin sünain awaraijawaa naa'u na anoujashiikana sulu'u tü outkajaaleekat cha'aya. Je yalejee, o'unüshi Antioquíamüin. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("AC18_23","074_18_23","ACT","18","23","23","Je kojuya ka'i süchikijee, o'unüshi nia nuchukua'a sünain alataa sulu'upünaa wane'ewai sukua tü pueulokalüirua sulu'ukat tü mmakat Galacia otta Frigia. Alatapüna'awaishi nia sünain atütajaa naa'in na anoujashiikana sulujunakana tü mmakalüirua. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("AC18_24","074_18_24","ACT","18","24","24","Je su'unnaa ka'ikat tiairua, antüshi Éfesomüin wane wayuu judío kanüliashi Apolos. Je nia, wayuu cheje'ewai sulu'ujee tü pueulokat Alejandría. Wayuu nia atüjashi ma'i aashajawaa otta e'raajashantashi tü karaloukta nüchikimaajatkat Maleiwa. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("AC18_25","074_18_25","ACT","18","25","25","E'ikuushi nia sünain tü wopu nünainjeejatkat chi Senyotkai. Aashajaashi nia sulu'u wane yaletaataa aa'in sünain ekirajaa sulu'u wane sükuaippa lotüsü ma'i süpüshua'a tü nütüjaakat aa'u noo'opünaa Jesús, mayaainje'e shiain ne'e nütüjaain aa'u, tü nikirajakat anain Juan wanaa sümaa nuwoutisaajüin wayuu süpüla ayaawajawaa suulia saainjala. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("AC18_26","074_18_26","ACT","18","26","26","Apolos, aashajaashi sümaa yalayalaa aa'in sulu'u tü ekirajüleekat na judíokana. Shiasa'a naapapa Aquila sümaa Priscila tü nikirajakat anain, nakatalüin nia nümüiwa süpüla naküjain süchikü nümüin tü kasa nnojoliyütkalia nütüjaain aa'u soo'opünaa tü wopu ni'itaakat Maleiwa süpüleerua wayuu. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("AC18_27","074_18_27","ACT","18","27","27","Je nüküjapa Apolos süchikü o'una'iree sulu'umüin tü mmakat Acaya, na anoujashiikana, namüshi nia sünain anain namüin tü kee'ireekat naa'in. Nashajakalaka wane karaloukta namüin na anoujashii chajanakana cha'aya, süpüla kapülainjachin nia naa'inrua nüntapa nanainmüin. Je nüntapa Acayamüin, nükaaliijain ma'i na anoujashiikana, na ainkakana anoujaa sükajee anamiain Maleiwakai namüin. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("AC18_28","074_18_28","ACT","18","28","28","Je süka wane nünüikü kaa'usü ma'i, pe'ipoloojiraashi nia sümaa tü judíokalüirua su'upala süpüshua'a tü wayuukalüirua. Je shiairua, nnojotsü eejiraain nümaa süka nii'iyatüin ma'i sümüinrua tü kasa nnojotkat jamüinjatüin oo'opünaa sünüikü. Otta sükajee tü karaloukta nüchikimaajatkat Maleiwa, nii'iyatüin sümüin süpüshua'airua sünain niainya Jesús chi Nüneekajalakai Maleiwa. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("AC19_1","074_19_1","ACT","19","1","1","Wanaa sümaa chain Apolos sulu'u Corinto, chashi Pablo alatüin sulu'upünaa tü pueulokalüirua sü'latiralu'ukat tü uuchikalüirua, antatataalain nia süchikijee Éfesomüin. Je yala, nünta anainchii wane anoujashii. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("AC19_2","074_19_2","ACT","19","2","2","Je Pablo, nüsakirüin naya: —¿Antüshi chi Naa'inkai Maleiwa sulu'u jaa'in wanaa sümaa jikerolüin sünain anoujaa? Je nasouktakalaka nümüin: —Eeyaa ne'e waapüin nüchikü chi Naa'inkai Maleiwa sünain eein nia. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("AC19_3","074_19_3","ACT","19","3","3","Nüsakitkalaka naya Pablo nüchukua'a: —¿Kasasa'a ekirajünaka anain jia wanaa sümaa juwoutisaajünüin? Asouktüshii nayakana nümüin: —Sünain tü nikirajakat anain Juan wanaa sümaa nuwoutisaajüin wayuu. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("AC19_4","074_19_4","ACT","19","4","4","Nümakalaka Pablo namüin: —Aa shiimain. Juan, nuwoutisaajüin wayuu süpüla ayaawajawaa suulia saainjala sümaa nümüin sümüin sünain sünoujainjatüin nünain chi eweeteechikai mapa nüchiiruajee. Sünain naashajaain nüchikü chi eweeteechikai nüchiiruajee, nia naashajaaka achikü Jesús. Niakalaka sünoujainjachin anain wayuu. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("AC19_5","074_19_5","ACT","19","5","5","Je naapapa tüü, awoutisaajitshii naya saa'u nünülia chi Senyotkai Jesús. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("AC19_6","074_19_6","ACT","19","6","6","Je ni'itaapa najapü Pablo naa'uirua, antüshi chi Naa'inkai Maleiwa sulu'umüin naa'inrua nayakana. Naashajaakalaka pütchi naatajatü sünain naküjale'einya nünüikü Maleiwakai. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("AC19_7","074_19_7","ACT","19","7","7","Eeshii na wayuukana maa aka poloo piammüin napüshua'a. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("AC19_8","074_19_8","ACT","19","8","8","Eeshi Pablo yunnatüin süpüla apünüin kashi sulu'umüin tü ekirajüleekat na judíokana, eejachire nia aashajiraain sümaa tü wayuukalüirua, sünain meimolüin naa'in, soo'opünaa tü nükuaippakat Maleiwa sünain aluwatawaa shii'ire'eyaa sünoujeein tü nümakat. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("AC19_9","074_19_9","ACT","19","9","9","Nayasa'a waneeinnua, sütümajee ichein ma'i naa'inrua, nnojoishii anoujeein, shia eeka ne'e mojuin nanüikü sümüin tü Wopu nünainjeejatkat Jesús su'upala tü wayuu outkajaasükalüirua yala. Je Pablo, akatalaashi noulia namaa na anoujashiikana sulu'umüin tü nikirajülekat Tirano. Nnojoitpa Tirano sünain ekirajaa, ekerolowaishi Pablo namaa na anoujashiikana sulu'umüin tü ekirajüleekat. Je yala süpüla ka'ikat süpüshua'a, aashajira'awaishi nia sümaa wayuu. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("AC19_10","074_19_10","ACT","19","10","10","Eeshi nia maa aka piama juya sünain naa'inrüin tia. Je sükajee tia, tü wayuukalüirua süpüshua'a yalajatkat kepiain sulu'u tü mmakat Asia, makat aka judío otta nnojotkat judíoin, saapüin tü nüchikükat chi Senyotkai Jesús. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("AC19_11","074_19_11","ACT","19","11","11","Je nükajee Pablo, naa'inrüin Maleiwakai watta saalin kasa nütüjakat apüleerua nümüiwa. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("AC19_12","074_19_12","ACT","19","12","12","Alü'üjünüsüjase'e sünainmüin tü ayuuisükalüirua süpüshi nüshe'inpalajana Pablo nünainpü'ükat süpüla a'yatawaa otta wane nüpanyeetseirua. Je sükajee tüü, tü ayuuisükalüirua, anasü. Otta ojuittaasü yolujaa süle'eru'ujee tü kale'eru'usükalüirua yolujaa sütüma tia. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("AC19_13","074_19_13","ACT","19","13","13","Shiasa'a naainjala wane judíoirua waraittawaishii sünain ayujaa yolujaa süle'eru'ujee wayuu, noo'ulaküin joolu'u nachuunajüin nünülia chi Senyotkai Jesús sünain tü ayujaakat. Müshii naya sümüin tü yolujaakat: “Saa'u nünülia Jesús, chi nüküjakai achikü Pablo, tamüsü pia sünain pujuittajatüin”. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("AC19_14","074_19_14","ACT","19","14","14","Otta no'uluku na a'yataakana sümaa tüü, wane akaratshishii wayuu nüchooin wane wayuu judío kanüliashi Esceva. Je chi wayuukai, wane laülaashi na'akajee na sacerdote judíokana. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("AC19_15","074_19_15","ACT","19","15","15","Shiasa'a so'u wane ka'i, nantiraakalaka nümaa wane wayuu kale'eru'ushi yolujaa, chi anii nayu'lüinjachin ale'eru'ujee yolujaa süka nünülia Jesús naajüin. Shiasa'a süsouktakalaka tü yolujaakat nüle'eru'ujee namüin: “Te'raajüin Jesús. Tatüjaa aa'uchi jaralin Pablo. ¿Jaraliija'a joo jiakana?”. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("AC19_16","074_19_16","ACT","19","16","16","Müshi nia namüin sünain nuwanaaja'ale'einya noo'omüinrua. Awataashijese'e nia noo'omüinrua sünain nükanajüin nayainnua. Müliashantashii ma'i naya nütüma. Awatawa'ain müshii mashe'inyoule sümaa nalio'u nütüma yalejee sulu'ujee türa miichikat. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("AC19_17","074_19_17","ACT","19","17","17","Süpüshua'a tü wayuu yalajatkat kepiain sulu'u Éfeso, wayuu judío otta nnojotkat judíoin, saapa achiküt tüü. Je mmolojüshii ma'i naya sütüma. Je sünainjee tia, kojutsü amüinyüü nüchikü chi Senyotkai Jesús. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("AC19_18","074_19_18","ACT","19","18","18","Je kojuya na anoujainapakana aküjakana joo süchikü süpüshua'a tü kasa mojusü naa'inrapü'ükat paala. Nalatira achiküt tia su'upala wayuukat süpüshua'a. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("AC19_19","074_19_19","ACT","19","19","19","Je kojuyataaja'a na eekai na'yataapü'üin sünain outsüü, nantirüin tü nakaralouktase sükuaippamaajatkat tü outsüükat. Nantirüin shia süpüla na'ajüinjatüin yala su'upala süpüshua'a tü wayuukalüirua. Je shiyu'nnakalaka jerain ma'i tü süliakat süpüshua'a. Eetaasüja'a ojuittüin 50.000 neerü pülaata tü süliakat. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("AC19_20","074_19_20","ACT","19","20","20","Je sükajee tüüirua, ayurulaasü ma'i tü nüchikükat chi Senyotkai Jesús. Otta shia, maapünaajuu amaalü ma'i. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("AC19_21","074_19_21","ACT","19","21","21","Je süchikijee süpüshua'a tüü, nüchuntüin o'una'iree Pablo Jerusalénmüin sümaa nülatajachin Macedoniapünaa otta Acayapünaa. Otta jülüjasü naa'in o'unaa Jerusalénjee chamüin sulu'umüin tü pueulokat Roma. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("AC19_22","074_19_22","ACT","19","22","22","Nüjütakalaka palajana nüpüleerua piamashii na akaalinjüliikana nia chamüin Macedoniamüin. Naya nüjütaka Timoteo otta Erasto. Otta niakai, makatüshi yala paala sulu'u tü mmakat Asia. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("AC19_23","074_19_23","ACT","19","23","23","Je su'unnaa ka'ikat tiairua cha'aya sulu'u Éfeso, aashichijaashii ma'i na wayuu chajanakana sünainjee kojuyain wayuu o'ttakat sünain anoujaa nünain Jesús. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("AC19_24","074_19_24","ACT","19","24","24","Tüü, nüshüküla akuaippat wane wayuu kanüliashi Demetrio. Je nia, wane wayuu ojojüi kachueera pülaata süpüla naainjiain shia su'uyaakuachen tü miichi eere su'waajünüin tü maleiwayaasü kanüliakat Artemisa. Je niakai, walaasü ma'i nütüma tü a'yataasükalüirua nümaa sünain. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("AC19_25","074_19_25","ACT","19","25","25","Je wayuukai chii, nükotchojokalaka na wayuu a'yataakana nümaa sünain otta na wayuu makanaja'a aka nükuaippa sünain tü a'yatawaakat sünain nümüin namüin: —Wayuuinnuaa, jütüjaa aa'ulu sünain anain waya saa'u tü wakanainkat sünainjee a'yatawaakat tüü. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("AC19_26","074_19_26","ACT","19","26","26","Maa aka ji'rüin otta jütüjaain saa'u, chi wayuu Pablo münakai, yootokuu müshi nia sünain nnojolin maleiwain tü maleiwa saainjalakat wayuu. Sükajee tü nikirajakat anain, wainma wayuu nu'wanaje'eraka aa'in. Nnojotsü shiachoin ne'e ya'aya sulu'u Éfeso sümüiwa, maleesia sulu'upünaa süpüshua'a tü mmakat Asia. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("AC19_27","074_19_27","ACT","19","27","27","Tajak, kapüleejeetsa tüüje'e, eesü süpüla nnojolin joo shiyalajeein tü wayuukalüirua tü wa'yataakat anain. Nnojotsü shieerüin ne'e amüloulin ojutpala tü su'uyaakuakat tü wa'waajülekat tü wamaleiwasekat, alataleejeeria ma'i müleka shiale amüloulin sujutpala tü wa'waajülekalüya'asa. Je yalejee, eejeerü süpüla shiain amüloulin ojutpala tü wamaleiwasekat Artemisa, tü kojutkat sütüma wayuu ya'aya Asia otta sainküin mmakat süpüshua'a. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("AC19_28","074_19_28","ACT","19","28","28","Je na wayuukana naapapa tü nümakat, aashichijaashii ma'i naya sünain na'waanajaain ma'i. Müshii naya nekiiseru'u: —¡Anashaatasü ma'i Artemisa, tü wamaleiwasekat wayakana Éfesojanakana! ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("AC19_29","074_19_29","ACT","19","29","29","Je tü wayuukalüirua sulujutkat tü pueulokat, maatsü jamakai saa'inrua. Awatawa'ain müsü, kookoto'oin müsü otta najaraittapünawa'ain namüshi Gayo otta Aristarco, piamashii wayuu cheje'ewalii Macedonia. Je naya, nümaajana Pablo nu'uyaajanain. Ajaraijünüshii naya sütümairua chamüin sulu'umüin tü suutkajaalekat tü wayuu cheje'ewatkat sulu'ujee tü pueulokat. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("AC19_30","074_19_30","ACT","19","30","30","Je Pablo, ashuteesü naa'in sa'akamüin tü wayuukalüirua shii'iree naashajaweein sümaa, akaisa'a nnojolin noo'ulaain nia na anoujashiikana. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("AC19_31","074_19_31","ACT","19","31","31","Je no'uluku na laülaayuukana sulu'u tü mmakat Asia, nütünajunnuu Pablo. Mataaja'a naainnua, aluwataashii nanüikü nümüin sünain nnojolin nüshutajachin sa'akamüin tü wayuukalüirua süpüla aashajawaa sümaa. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("AC19_32","074_19_32","ACT","19","32","32","Yaakalajasa tü wayuukalüirua müin jamakai saa'inrua sünain tü jutkataakat. Waneeinnua, naata kasa namakat nekiiseru'u suulia tü namakat na wane ne'ipa. Kojuya ma'i tü matüja'ainreekat saa'u kasain suutkajaain apüla. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("AC19_33","074_19_33","ACT","19","33","33","Je na judíokana, nojuta achikichi Alejandro shii'iree nülatajachin sünain aashajawaa. Je nülatapa, süküjain nümüin su'uluku tü wayuukalüirua kasain wayuu tü alatüin yala. Je nuchuntakalaka süka najapü namüin na wayuukana nako'ulaainjanain, süpüla naashajaainjachin shi'ipamüin tü wayuukalüirua sünain nnojolüin nasirüin na judíokana tü alatakat. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("AC19_34","074_19_34","ACT","19","34","34","Shiasa'a tü wayuukalüirua sütüjaapa naa'u sünain judío'inya ne'e nia, a'waanajaasü ma'i shiairua maa aka süpüla piama oora. Müsü shiairua: “¡Anashaatasü ma'i Artemisa, tü wamaleiwasekat wayakana Éfesojanakana!”. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("AC19_35","074_19_35","ACT","19","35","35","Niasa'a chi sülaülashikai tü outkajawaakalüirua sütüma wayuu yaa sulu'u tü pueulokat, niimale'etpa saa'in tü wayuukalüirua, müshi nia sümüinrua: “Wayuuinnuaa yaajanakana sulu'u Éfeso, wayuukat sainküin mmakat süpüshua'a, sütüjaa aa'ulu sünain wayain wayakana, yaakana sulu'u Éfeso, aa'inmajüinjanain tü miichi wa'waajülekat Artemisa tü wamaleiwase anasükat otta tü ipa su'uyaakua ojutuusükat sirumalu'ujee. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("AC19_36","074_19_36","ACT","19","36","36","Nnojotsü süpüla jaralin ‘Nnojottaa’ müin sümüin sünain wajapulu'uin tüü. ¡Jiimalaa jümata! ¡Nnojo maa'in jaa'in sünain aa'inraa wane kasa eekai mojuin! ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("AC19_37","074_19_37","ACT","19","37","37","Wayuukana naa jüntitkana, nnojoishii a'luwajüin kasa sulu'ujee tü a'waajüleekat otta nnojoishii naya mojuin anüiküyaa sümüin tü wamaleiwasekat. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("AC19_38","074_19_38","ACT","19","38","38","“Eere wane kasa mojushiikat nümüin Demetrio sünainjee jaralü yaa otta namüin na a'yataalii wanaawakana a'yataain nümaa, eeshii na sülaülashiikana mma süpüla tia. Naküja süchikü namüin chamüin sulu'umüin tü laülaapiakat. Je yala, naajeerüja'a tü nanüiküjiraa naa'u wane'ewaire nakua. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("AC19_39","074_19_39","ACT","19","39","39","Otta kasaleje'e tü jaashajaweein achiküya, atüjasü jüntiraa wanainmüin süpüla wakumajiraainjatüin sükuaippa sünain tü outkajawaa waa'inrakat waneepia. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("AC19_40","074_19_40","ACT","19","40","40","Sükajee ne'e joo tü alatakat, eesü süpüla ‘Ayaleraashii naya woo'omüin’ wamünüin ne'e sütüma tü laülaayuu romanokat. ¿Kasataaleerü wanüiküka wasakinnüle sütüma tü romanokalüirua sünain kasanainjeein wamüin tü aashichijawaakat?”. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("AC19_41","074_19_41","ACT","19","41","41","Kettaapa naashajaain tüü, nujute'erüin tü jutkataakat. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("AC20_1","074_20_1","ACT","20","1","1","Ni'rapa Pablo sünain shiimalaain naashichin na wayuukanairua, neenajirüin na anoujashiikana süpüla naashajaainjachin namaa süpüla nachecherüinjatüin naa'in sünain anoujaa. Je süchikijee, apütaashi nia napüla je o'unüshi nia chai nukua sulu'umüin tü mmakat Macedonia. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("AC20_2","074_20_2","ACT","20","2","2","Alatüshi nia sulu'upünaa tü pueulokalüirua sulu'ukat tia mmakat sünain akatsinjaa naa'in na anoujashiikana süka wainma pütchi. Je yalejee, o'unüshi chamüin Greciamüin. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("AC20_3","074_20_3","ACT","20","3","3","Je yala, makatüshi süpüla apünüin kashi. O'unajachichi ma'i nia sulu'u anua chamüin Siriamüin, nütüjaapa saa'u anajiraain nanüikü na judíokana nikiirajee. So'ujee tia, nümakalaka aa'in: “Anakaja'a tasaajaale mmakat süchukua'a Macedoniapünaa süpüla tantajachin Siriamüin”. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("AC20_4","074_20_4","ACT","20","4","4","O'unüshii wayuukana naa nümaa süpüla nu'uyaajanain: Sópater, chi cheje'ewaikai Berea, nüchonkai Pirro, Aristarco otta Segundo cheje'ewaliikana Tesalónica. Eeshi Gayo cheje'ewaikai Derbe. Eejachi Timoteo otta eejana Tíquico je Trófimo, cheje'ewaliikana sulu'ujee Asia. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("AC20_5","074_20_5","ACT","20","5","5","Je naainnua wawalayuukana, ne'ipünaain Pablo Filipos. Je nayakana, lotüshii Troasmüin, eere waya na'atapajüin. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("AC20_6","074_20_6","ACT","20","6","6","Je wayakana, süchikijee süka'iya tü mi'iraa ekaanapü'ükat anain tü pan ma'akasatkat soolojia, o'unüshii waya yalejee Filiposjee sulu'u anua. Je süchikijee ja'rai ka'i wopulu'u, akotchojiraashii waya namaa Troasmüin. Je yala, makatüshii waya süpüla akaratshi ka'i. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("AC20_7","074_20_7","ACT","20","7","7","No'u chi palajaikai ka'i süka'iya tü semaanakat, okotchojooshii waya süpüla ekirawaa tü pan sotojatkat akajee waa'in chi Senyotkai. Je Pablo, aashajaashi namüin na anoujashiikana. Je süka nu'unajachin waneemüin ka'ikat, ayatshi nia aashajaain sünainmüin süse'eru'u sa'waikat. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("AC20_8","074_20_8","ACT","20","8","8","Tü miichi eejanale waya jutkatüin, paa'uwaasü. Je yaashii waya iipünaa sulu'u tü “piso” apünüinkat, eejatüle chuwachuwalüin kojuyasü rampara. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("AC20_9","074_20_9","ACT","20","9","9","Otta wane jima'ai kanüliashi Eutico, yaashi joyo'oin müin so'ulu'u tü wentaanakat. Shiasa'a süka kama'ain ma'i Pablo sünain aashajawaa, o'onoojüsü lapü naa'u chi jima'aikai. Je mapa ma'i, ka'lepa lapükat naa'u, nujutuukalaka iipünaajee, yalejee eejanale waya. Apataanüshi nia mmolu'ujee ouktüin. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("AC20_10","074_20_10","ACT","20","10","10","Niasa'a Pablo, nüshakatakalaka nünainmüin je nu'wachiraakalaka naa'u sünain nüko'ojooin nünain. Nümakalaka namüin na anoujashiikana: —¡Nnojo jainkuuin aa'in! ¡Katüichipa o'u! ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("AC20_11","074_20_11","ACT","20","11","11","Je süchikijee, aliikajawaaja'a nümüin Pablo nuchukua'a. Eküshi nia otta nuttanajüin naka na anoujashiikana tü pan sotojatkat akajee naa'in tü naa'inrakat chi Senyotkai. Je süchikijee, ayatshi nia aashajaain ja'yuumüinre'eya. O'unaaja'a nümüin süchikijee. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("AC20_12","074_20_12","ACT","20","12","12","Otta chi jima'aikai, amaanüshi nia nipialu'umüin sünain kataa o'u. Je sütüma tüü, talatüsü ma'i naa'in na anoujashiikana. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("AC20_13","074_20_13","ACT","20","13","13","O'unüshii waya palajana nüpüleerua Pablo sulu'u anua sulu'umüin tü pueulokat Asón. Je niakai, nnojoishi anualu'uin. Je yala, wa'atapajüin nia maa aka tü nümakat paala wamüin. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("AC20_14","074_20_14","ACT","20","14","14","Nüntapa wanainmüin yala Asónmüin, o'otooshi nia wamaa, o'unüin waya Mitilenemüin. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("AC20_15","074_20_15","ACT","20","15","15","Ojuittüin waya yalejee, alatüshii waya waneemüin ka'ikat cha'aya Quíopünaa. Je watta'amüin, antüshii waya süsha'wajüleru'umüin tü anuakalüirua cha'aya sulu'u tü mmakat Samo. Wane ka'i yalejee waraittüin sulu'u anua, antüshii waya chamüin sulu'umüin tü pueulokat Mileto. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("AC20_16","074_20_16","ACT","20","16","16","Yalamüinshii waya antüin süka nnojolin nünteein Pablo Éfesomüin suulia kajajüin nukua yala sulu'u Asia. Ountaweesü naa'in shii'iree nüntamaateein maalü Jerusalénmüin süpüla yalainjachin nia süpüla süka'iya tü mi'iraa kanüliakat “Pentecostés”, müleka eereje süpüla nüntüin süpülapünaa. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("AC20_17","074_20_17","ACT","20","17","17","Sünain chain waya Mileto, Pablo, nüsaajirüin na laülaayuushiikana sulu'u tü noutkajaalekat na anoujashiikana cha'aya Éfeso. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("AC20_18","074_20_18","ACT","20","18","18","Je nantapa, müshi Pablo namüin: “Jiakana, jütüjaa aa'ulu jamüin takuaippa ja'aka cheje'ere'eya so'u tü palajatkat ka'i tantakat o'u sulu'u tü mmakat Asia. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("AC20_19","074_20_19","ACT","20","19","19","Süpüla ka'ikat süpüshua'a a'yataashi taya nümüin chi Senyotkai sümaa jo'uuin taa'in ja'aka. Mayaainje mojuin taa'in motsowai sütüma tü saa'inrakat tü wayuukalüirua otta suu'ulakünüin taa'in su'unnaa tü müliaa te'rakat sütümajee anajiraain sünüikü tü judíokalüirua tekiirajee, ayatshia taya a'yataain nümüin chi Senyotkai. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("AC20_20","074_20_20","ACT","20","20","20","Nnojotsü kasain tapüte'erüin juulia sünain taküjüin jümüin tü anainjatkat alu'ujee jia. Tekirajüin jia anooipa'a su'upala wayuu süpüshua'a otta jipialu'uya. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("AC20_21","074_20_21","ACT","20","21","21","Sümüin wayuu judío otta nnojotkat judíoin, ayatshi taya mache'ein süchiirua aküjaa sünain shiyaawajaainjatüin suulia saainjala nünainmüin Maleiwakai otta sünoujainjatüin nünain chi Wasenyotsekai Jesús. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("AC20_22","074_20_22","ACT","20","22","22","“Anii joo taya o'unajachin Jerusalénmüin, sünain niain alü'üjain taya chi Naa'inkai Maleiwa, sümaa nnojolin tatüjaain saa'u kasain eein tapüla cha'aya. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("AC20_23","074_20_23","ACT","20","23","23","Tü kasa tatüjaakat aa'u, shia sünain naapirüin taya chi Naa'inkai Maleiwa eepünaale talatüin sulu'upünaa tü pueulokalüirua. Müshi tamüin sünain tasürünnajachin sulu'u tü püreesaapülekat otta müliainjachin taya atümaa mapeena. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("AC20_24","074_20_24","ACT","20","24","24","Akaisa'a nnojolin aa'inmajiraain ma'i taya takuaippa sütümajee tia. Ja'itakaja'a ouktüin taya, meemasat tamüin. Müleka shialeje tainküin tekeraajüin tü a'yatawaa ni'itaakat chi Senyotkai tajapulu'u sünain taküjain süchikü tü pütchi anasükat nüchikü Maleiwa sünain anamiain nia sümüin wayuu, talateerü taa'in tekeraajapeena shia. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("AC20_25","074_20_25","ACT","20","25","25","“Tatüjaa aa'ulu sünain nnojolin jaraleechin ja'akajee e'rüin to'upünaa tachukua'a, jiakana taküjakana amüin süchikü tü nükuaippakat Maleiwa sünain aluwatawaa. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("AC20_26","074_20_26","ACT","20","26","26","Tamüsü paala jümüin wane kasa süpüla pansaain jikiiru'u: Nnojolichipaja'a tayain kasirüin müleka jaraire amüloulin ja'aka jiakana chakana Éfeso. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("AC20_27","074_20_27","ACT","20","27","27","Süka jamüin, sünain taküjain jümüin süpüshua'a tü naa'inreekat Maleiwa sümüin wayuu, nnojotsü kasain tapüte'erüin juulia sünain taküjain jümüin. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("AC20_28","074_20_28","ACT","20","28","28","“Ee mata jaa'in jaa'ujiraa jiakana otta saa'u süpüshua'a tü anoujasükalüirua naapaakat Maleiwa süpüla nüpüshin sükajee ouktüin chi Nüchonkai. Chi Naa'inkai Maleiwa, ni'itaain jia süpüla jaa'inmajüin naya maa aka wane wayuu naa'inmajüin tü nümü'ünüinkat. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("AC20_29","074_20_29","ACT","20","29","29","Tatüjaa aa'ulu sünain sünteerüin wayuu jünainmüin, to'unapeena yaajee, sünain e'ike'eraa jia süpüla naja'ttirüin tü jünoulakat juulia. Naya, müshii saa'in wasashi soo'omüin anneerü. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("AC20_30","074_20_30","ACT","20","30","30","Ja'itakaje'e ja'akajee jiakana anoujashiikana, oju'iraajeerü ju'uluku sünain ekirajaa sa'alain shii'iree noushikajaainjanain na anoujashiikana süchiirua. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("AC20_31","074_20_31","ACT","20","31","31","Ee mmatakalaka jaa'in. Soto jaa'in sünain taashalaain paala jümaa jüpüshua'a sümaa te'ira, wane'ewai jukua jiakana chakana Éfeso, süpüla juu'ulaküinjatüin tü akuaippaa nüchekakat Maleiwakai jüpüleerua. Aashalaashi taya jümaa so'uka'i otta sa'wai so'u apünüin juya. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("AC20_32","074_20_32","ACT","20","32","32","“Je joolu'u tawalayuwaa, te'itaain jia najapulu'u chi Maleiwakai otta taso'irüin jaa'in sünain tü nüchikükat sünain anamiain nia sümüin wayuu. Jainkeerü jülaüle'erüin jaa'in nütüma sünain jünoula sütümajee tü nünüikikat. Je mayaa, naapeerü jümüin süpüshua'a tü anasü nüküjakat achikü sümüin tü nüchooinkat, tü nükatatkat suulia saainjala. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("AC20_33","074_20_33","ACT","20","33","33","Nnojotsü kachiiruain taa'in nünneetse otta nüshe'in wane jarai. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("AC20_34","074_20_34","ACT","20","34","34","Jütüjaa aa'ulu ma'i sünain ta'yataain süka tajapü süchiirua tü ja'ijaakat tamüin otta tü ja'ijaakat namüin na tamaajanakana. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("AC20_35","074_20_35","ACT","20","35","35","Tekirajüin jia waneepia, sükajee takuaippa sünain a'yatawaa, sünain müinjana'inya waya a'yataain süpüla wakaalinjüinjatüin tü wayuu ja'ijaakat amüin kasa. Soto jaa'in tü nümakat chi Senyotkai Jesús wanaa sümaa nümüin: ‘Anakuaippa'ire'eya chi wayuu aapakai nuulia chi aapünakai amüin’ ”. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("AC20_36","074_20_36","ACT","20","36","36","Mayaasü keraain nümüin Pablo tüü, o'ttüshi süka nüsapain otta naashajaakalaka nümaa Maleiwakai namaa napüshua'a nayakana. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("AC20_37","074_20_37","ACT","20","37","37","Je napüshua'aya, a'yalajüshii nünain Pablo sünain nako'ojooin nünain otta nachu'lüin nuwalapa'a. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("AC20_38","074_20_38","ACT","20","38","38","Mojusü ma'i naa'inrua süka nümüin namüin sünain nnojolin ne'reechin nia nüchukua'a. Je süchikijee, o'unüshii naya nümaa sünain e'rajaa nukua eejatüle tü anuakat. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("AC21_1","074_21_1","ACT","21","1","1","O'unüin waya nama'anajee na anoujashiikana, o'otooshii waya sulu'u anua je o'unüin waya lotüin Cosmüin. Je mapa watta'amüin, chamüinshii waya Rodasmüin, je yalejee, chamüin Pátaramüin. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("AC21_2","074_21_2","ACT","21","2","2","Je yala Pátara eejatü wapüla wane anua o'unajatü chamüin sulu'umüin tü mmakat Fenicia. Je wo'otookalaka sulu'u. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("AC21_3","074_21_3","ACT","21","3","3","Wattashiija'a waya alatüin sü'ütpünaa Chipre. Walatüin shia, chasü waa'ujee maa aka tia palaapünaa. Lotüshii waya suulia, Siriamüin. Chakuatsü tü anuakat Tiromüin süka süshakajitpünaainjatüin chisoui sulu'u tü süsha'wajülekat cha'aya. Wantakalaka chamüin. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("AC21_4","074_21_4","ACT","21","4","4","Je yala sulu'u Tiro, wachajaakalaka nachiki na anoujashiikana. Je wantapa nanain, makatakalaka waya namaa süpüla akaratshi ka'i. Je nayakana, süka nii'iyatüin chi Naa'inkai Maleiwa namüin tü alatajatkat nümüin Pablo cha'aya Jerusalén, naküjakalaka nümüin sünain nnojolüin anain süpüla nu'unajachin chamüin. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("AC21_5","074_21_5","ACT","21","5","5","Mayaainje wamünüin, keraapa sülatüin tü akaratshikat ka'i, o'unüshi'iya ne'e waya yalejee. Napüshua'ale'eya na anoujashiikana sümaa na'wayuuse otta nachooin, o'unüshii wamaa anooipa'amüin suulia tü pueulokat. Je yala sotpa'a palaakat, wasapainkashii waya wapüshua'a sünain waashajaain nümaa Maleiwakai. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("AC21_6","074_21_6","ACT","21","6","6","Süchikijee, apütaashii waya napüla otta o'otooshii waya sulu'u tü anuakat. Je nayakana o'unüshii nachukua'a nepialu'umüinrua. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("AC21_7","074_21_7","ACT","21","7","7","O'unüin waya shirokupünaa palaa Tirojee, antüshii waya chamüin Tolemaidamüin. Je yala, wawaraijaapünaakalaka wane ka'i naa'u na anoujashiikana. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("AC21_8","074_21_8","ACT","21","8","8","Waneemüin ka'ikat, ojuittüshii waya yalejee chai wakua Cesareamüin. Je yala Cesarea, o'unüshii waya nipialu'umüin Felipe, chi aküjaikai nüchikü Jesús sümüin tü manoujainsatkalüirua, chi no'ulukukai na akaratshishii aneekünakana paala süpüla a'yatawaa sünain ottonojoo tü kasa cho'ujaakat sümüin wayuu. Je makatakalaka waya nüma'ana. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("AC21_9","074_21_9","ACT","21","9","9","Je Felipe, kachooinshi pienchisü jieyuu majayünnüü, nünüikimaajatüirua Maleiwakai. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("AC21_10","074_21_10","ACT","21","10","10","Eepa waka'iya sünain yalain waya nümaa, antüshi Judeajee chi wayuu nünüikimaajachikai Maleiwa, kanüliakai Agabo. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("AC21_11","074_21_11","ACT","21","11","11","Nüntapa wa'ütpa'amüin, naapaain nükoreeyase Pablo je nijinnajiraakalaka tü najapükat otta tü nuu'uikat süka, sünain nüküjüin süchikü tü alatajatkat nümüin Pablo sünain nümüin: —Chi Naa'inkai Maleiwa, müshi sünain nijittaaneechin cha'aya Jerusalén natüma na judíokana chi kokoreeyasekai tü koreeyakat otta sünain naapüneechin natüma sajapulu'u tü gentilekalüirua. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("AC21_12","074_21_12","ACT","21","12","12","Sütümajee waapüin tüü, wayakana otta na chajanakana Cesarea, wa'alijitshantain ma'i Pablo shii'iree nnojolin nu'unüin Jerusalénmüin. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("AC21_13","074_21_13","ACT","21","13","13","Je niakai müshi ne'e wamüin: —¿Jamüshiikai jia ji'yalajakalaka? Nnojo jümalaje'erüin taa'in. Eeshantashi ma'i taya süpüla ejittaanaa, nnojo ne'e shiain süpüla tüü sümüiwa, eeshi taya süpüla oukta'ayaa cha'aya Jerusalén naa'ujee chi Senyotkai Jesús. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("AC21_14","074_21_14","ACT","21","14","14","Süka nnojolin kasakain nia watüma, woo'ulaain. —Shia mata ekeraaja tü nüchekakat Maleiwa —müinapa ne'e waya. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("AC21_15","074_21_15","ACT","21","15","15","Yapaaja'a wamüin süchikijee otta o'unüin waya Jerusalénmüin. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("AC21_16","074_21_16","ACT","21","16","16","O'unüsü no'uluku wamaa na anoujashiikana chajanakana Cesarea. Je wantapa Jerusalénmüin, no'unirüin waya nipialu'umüin wane wayuu Chipreje'ewai kanüliashi Mnasón, wane wayuu kama'aichi sünain anoujaa, chi anii aapüshijachin wamüin tü watunküleinjatkat. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("AC21_17","074_21_17","ACT","21","17","17","Je wantapa Jerusalénmüin, talatüsü ma'i naa'in na anoujashiikana wamaa süka wantüin. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("AC21_18","074_21_18","ACT","21","18","18","Waneemüin ka'ikat, o'unüshi Pablo wamaa sünain awaraijawaa naa'u Santiago. Je eejanakalaka wapüla napüshua'a na laülaayuushiikana napüleerua na anoujashiikana chajanakana Jerusalén. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("AC21_19","074_21_19","ACT","21","19","19","Nüsaküin naya Pablo. Je süchikijee, nüküjakalaka namüin süpüshua'a wane'ewai sukua tü kasa naa'inrakat Maleiwa nükajee niakai sa'aka tü gentilekalüirua. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("AC21_20","074_21_20","ACT","21","20","20","Shiasa'a naapapa tü nüküjalakat Pablo, müshii naya: “Anayaawatsüja'a nümüin Maleiwa saa'u”. Je namakalaka nümüin Pablo: —Joolu'u wawalaa, pütüjaa aa'ulu wattain naalin na wayuu judío anoujakana, maa aka jera miirü ee. Napüshua'a naainnua, ayatshii katsin süchiirua sünain ja'ijaashantain ma'i naashin shikeraajünüinjatüin amaa tü nuluwataakat anain Moisés. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("AC21_21","074_21_21","ACT","21","21","21","Otta naapa achikichi pia sünain pikirajüin na wayuu judío kepiakana sa'aka wayuu gentile sünain noo'ulaainjanain suulia ekeraajaa sümaa tü nuluwataakat anain Moisés. Pikirajüin naya naajüin sünain noo'ulaainjanain suulia na'yote'erajatüin nata na nachooin tooloyuukana otta sünain nnojolüinjatüin kasajatajatüin namüin wakuaippa wayakana judíokana. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("AC21_22","074_21_22","ACT","21","22","22","Tü wayuukalüirua, sütüjaweechi aa'u pia sünain püntüin. ¿Jamüinjatü watüma tüü süpüla pii'iyatüinjatüin sünain nnojolüin shiimain tü yootokat püchikü? ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("AC21_23","074_21_23","ACT","21","23","23","“Tü anakat süpüla paa'inraa joolu'u, shia tüü: Anaa pienchishii wayuu wa'aka, aapüshii nanüikü paala nümüin Maleiwa sünain naa'inrüinjatüin wane kasa nümüin süpüla kojuya ka'i. Je shia sükaliaka'a maa'ulu süpüla nekeraajüin tü namakat. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("AC21_24","074_21_24","ACT","21","24","24","Pu'una namaa otta paa'inra wanaa namaa tü kasa ni'itaakat Moisés wapüleerua wayakana judíokana, tü uleinjatkat akajee wakuaippa nümüin Maleiwakai. Je süchikijee, puwalaaja tü kasa naapajatkat nümüin Maleiwa shikeraajapa süka'iya tü naküjakat achikü nümüin otta süliapala tü noojiriajatkat nekii wanaa sümaa nekeraajüin sümaa nanüikü. Paa'inra tüü. Je mayaa, sütüjaweerü aa'u tü wayuukalüirua süpüshua'a sünain nnojolüin shiimain tü yootokat püchikü sümüinrua. Otta sütüjaweerü aa'u sünain ayatü'inya pia lotüin süchiirua tü nuluwataakat anain Moisés. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("AC21_25","074_21_25","ACT","21","25","25","“Noo'opünaa na anoujashii gentilekana, washajüitpa namüin tü paa'inwajiraakat anain waya sünain shiain naa'inrüinjatüin: maa aka nnojoliin neküinjanain shi'iruku mürüt eekai su'utuushin aa'in süpüla a'waajiaa su'uyaakua kasa amaleiwaseeyaasükat, nnojoliin neküinjanain süsha tü mürütkalüirua maa'aya aka shi'iruku mürüt eekai ouktüsüin sütüma aülawaa otta nnojoliinjanain na'luwajiraain nakuaippa sümaa wayuu jierü otta wane jierü nümaa wane toolo”. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("AC21_26","074_21_26","ACT","21","26","26","Je Pablo, nümaashii na pienchishiikana wayuu. Je waneemüin ka'ikat, niakai namaa na pienchishiikana, naa'inrüin tü kasa uleinjatkat akajee nakuaippa nümüin Maleiwa. Mapa, ekerotshi nia sulu'umüin tü a'waajüleekat Maleiwa sünain aküjaa nümüin chi sacerdotekai süchikü süka'iya tü nojute'erüinjatkat o'u na pienchishiikana wayuu sümaa nanüikü nümüin Maleiwa je nantirajatkat o'u tü naapajatkat nümüin. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("AC21_27","074_21_27","ACT","21","27","27","Shiasa'a sülü'ütpa ma'i süpüla shikeraajüin tü akaratshikat ka'iirua keraainjatkat o'u süka'iya nantirüin tü nasülajalajatkat nümüin Maleiwa, wane judíoirua Asiaje'ewalüirua, ne'rüin Pablo sünain ekeroloo sulu'umüin tü a'waajüleekat Maleiwa. Shiasa'a naainjala, neiwa'ajaain saa'in tü wayuu eejatkalüirua yala. Awanaajaashii naya noo'omüin Pablo sünain nata'ülüin nia sümaa nekiise. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("AC21_28","074_21_28","ACT","21","28","28","A'waatüshii ma'i naya mayaa: “¡Wayuuinnuaa, nuu'uliwo'ukana Israel, jükaaliija waya! Wayuukai chii, nia chi wayuu a'ütakai süchikü mmakat süpüshua'a sünain ekirajaa tü wayuukalüirua kasa waliajatü wayakana judíokana, kasa süliajatü tü nuluwataakat anain Maleiwakai sulu'u tü nüshajakat Moisés otta süliajatü tü a'waajüleekat Maleiwa. Otta nia'yaa, sünain nüntirüin wayuu nnojotkat judíoin sulu'umüin tü a'waajüleekat Maleiwa, mojushiisü nütüma nümüin Maleiwa tü miichi akataluushikat nümüin”. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("AC21_29","074_21_29","ACT","21","29","29","Müshii naya süka ne'rüin paala nia yaa sulu'u tü pueulokat nümaa Trófimo, chi cheje'ewaikai sulu'u Éfeso. Nüntirayaain nia Pablo nümaa, naajüin nayakana, sulu'umüin tü a'waajüleekat Maleiwa. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("AC21_30","074_21_30","ACT","21","30","30","Je tü wayuukalüirua süpüshua'a, saapayaa sümapa tüü, maatsü jamakai saa'in. Awatawa'ain müshii naya noo'omüin Pablo. Naapaajaain nia sünain najaraijaain anooipa'amüin suulia tü a'waajüleekat Maleiwa sünain nasürütpünaain tü so'ukat. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("AC21_31","074_21_31","ACT","21","31","31","Ouktajachichi ma'i Pablo nachikü na wayuukana wanaa sümaa süntüin tü nachikükat nümüin chi sülaülashikai tü waneekat shi'ipapa'a surulaat romano sünain neiwa'ajaain ma'i napüshua'a na wayuukana sulujunakana Jerusalén. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("AC21_32","074_21_32","ACT","21","32","32","Je chii, nuutkajaain no'uluku na sülaülashiikana surulaat nutujeejanakana otta no'uluku na surulaatkana. Je awataain naya eejatüle kolochuwaain tü wayuukalüirua. Je tü wayuukalüirua shi'rapa chi sülaülashikai surulaat namaa na nusurulaatsekana, suu'ulaain Pablo suulia süshe'ejüinrua. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("AC21_33","074_21_33","ACT","21","33","33","Je chi sülaülashikai surulaat, antüshi nünainmüin Pablo sünain nüta'ülüin nia sümaa nijitte'erüin nia süka piamasü kaleena. Je süchikijee, nüsakira anainchi sünain jaralin nia otta kasain naainjalain. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("AC21_34","074_21_34","ACT","21","34","34","Shiasa'a ne'e tü wayuukalüirua kashüülajüsü ma'i sümaa shikiise ni'ipajee. Mayaawatuju aa'ulu nanüiki sütüma nnojolüin wanaawain naküjala, nnojotkalaka kasayaain ne'e nüpansaajirüin achikü chi sülaülashikai surulaat sütüma tü kiisekat. Nümaaje'etkalaka ne'e nia chamüin sulu'umüin tü shipiakat surulaat. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("AC21_35","074_21_35","ACT","21","35","35","Je yaapa nüntüin sünain tü o'onoojüleekat yaakat so'ulu'u shipia tü surulaatkat, süpülakat ekeroloo sulu'umüin, alü'üjünüshi Pablo anulo'u natüma na surulaatkana süka müin jamakai saa'in tü wayuukalüirua nii'iree. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("AC21_36","074_21_36","ACT","21","36","36","Nayakana napüshua'a, kouta'ain müshii nüchiirua sümaa nekiise. Müshii naya: “¡Anasü ouktülen!”. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("AC21_37","074_21_37","ACT","21","37","37","Je wanaa sümaa nikerotinnajachin Pablo sulu'umüin tü shipiakat surulaat, müshi nümüin chi sülaülashikai surulaat: —¿Eeshi süpüla taashajaain pümaa motso'o? Nümakalaka chi sülaülashikai surulaat nümüin: —Atak, atüjashi pia aashajawaa pütchi griego. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("AC21_38","074_21_38","ACT","21","38","38","¿Nnojoishiche piain chi wayuu Egiptoje'ewai kasitkaima'ainka tü atkawaakat sütüma wayuu nümaa chi sülaülashikai mma, chi ayu'tkai na 4.000 wayuu kanüliakana “Süpü'üya o'unalüü wayuwa'in” chamüin isashiipa'amüin? ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("AC21_39","074_21_39","ACT","21","39","39","Nümakalaka Pablo nümüin: —Wayuu taya judío. Toumainche'echanka ma'i shia Tarso, eejachire taya jemelin, wane pueulo yaletüsü ma'i sulu'u tü mmakat Cilicia. Tachuntüin pümüin süpüla paapüin tamüin taashajaain sümüin tü wayuukalüirua. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("AC21_40","074_21_40","ACT","21","40","40","Je chi sülaülashikai surulaat, nuu'ulaain nia süpüla naashajaain. Niasa'a Pablo, asha'walaashi nia yaa saa'u tü o'onoojüleekat yaakat so'ulu'u tü shipiakat surulaat süpüla aashajawaa. Nüchuntakalaka sümüin tü wayuukalüirua süka najapü shiyü'ülaainjatüin. Aashajaashi nia sümüinrua süka pütchi hebreo. Müsü nünüikü mayaa: ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("AC22_1","074_22_1","ACT","22","1","1","“Wa'lemüinyuwaa otta jia taatamüinyuukana, jaapaja tü tanülinjatkat taa'ujiraa”. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("AC22_2","074_22_2","ACT","22","2","2","Je saapapa sünain naashajaain süka pütchi hebreo, koo'omüinre'esia ko'utüin shiairua sütüma. Ayatshija'a Pablo sünain aashajawaa: ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("AC22_3","074_22_3","ACT","22","3","3","“Wayuu taya judío. Jemeishi taya cha'aya Tarso sulu'u tü mmakat Cilicia, akaisa'a miyo'ushin taya yaa Jerusalén. E'ikuushi taya nütüma Gamaliel sünain süpüshua'ale'e tü nuluwataakat anain Moisés na watuushinuukana. Too'ulakayaainje'e taa'inrüin waneepia tü nüchekakat Maleiwa, maja'a aka jütüma shia, jiakana maa'utpünaaja'a ka'i yaa. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("AC22_4","074_22_4","ACT","22","4","4","“Paala, tolojo achiiruachii na oo'ulakakana tü akuaippaa kanüliakat Wopu Jeket nünainjeejatkat Jesús. Shia tachajaaka achikü tü no'utünajanain aa'in. Tataüjirüin naya otta tekerojirirüin naya sulu'u tü püreesaapülekat, makai aka chira wayuu toolo otta türa wayuu jierü. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("AC22_5","074_22_5","ACT","22","5","5","Chi laülaashikai napüleerua na sacerdotekana otta napüshua'ale'eya na waneeinnua laülaayuukana sulujunakana tü kanüliakat Sanedrín, natüjaa aa'ut sünain shiimain tü tamakat, süka naya'inya ne'e kaapajalain tamüin tü karalouktairua namüinjatkat na wawalayuu judíokanainnua chajanakana Damasco, tü jutatüinjatkat atüma wopo'u tapüleerua süpüla toushikaainjachin süchiirua chamüin. O'unüshi taya chamüin sünain shi'iyouwaa wayuukat tiairua süpüla tantirajatüin shia yaamüin Jerusalénmüin süpüla müliainjatüin shiairua atümaa. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("AC22_6","074_22_6","ACT","22","6","6","“Je sünain wopulu'uin taya, talü'ütpa ma'i sünain Damasco maa aka kale'o ka'ikat, sootolo'oloo sümakalaka wane luusa katsinsü ma'i chejee sirumalu'ujee, pasanainjaakalaka taya süchikü. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("AC22_7","074_22_7","ACT","22","7","7","O'nnojooshijase'e taya mmolu'u sütüma sünain taapüin wane pütchi müsü yaa: ‘Sauloo, ¿jamüshi taya pümüin müliakalaka ma'i taa'in pütüma?’. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("AC22_8","074_22_8","ACT","22","8","8","Asakitshijase'e taya: ‘¿Jarai pia, Laülaashikalee?’. Süsouktakalaka tü pütchikat te'ipajee: ‘Taya Jesús chi Nazaretje'ewaikai, chi müliakai aa'in pütüma sünain pulojüin ma'i süchiirua tü wayuu tamaajatkalüirua’. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("AC22_9","074_22_9","ACT","22","9","9","Na wayuu tamaajanakana, ne'rüin tü luusakat otta ainkuusü ma'i naa'inrua, shiasa nnojolüin nayaawatüin sulu'u nünüikü chi aashajaakai tamaa. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("AC22_10","074_22_10","ACT","22","10","10","Asakitshijase'e taya tachukua'a: ‘¿Kasa tü taa'inrajatkat Senyotkalee?’. Nümakalaka chi Senyotkai tamüin: ‘Pütamawaata, ayata pu'unüin Damascomüin. Je yala, aküjüneerü pümüin süpüshua'a tü anakat süpüla paa'inraa’. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("AC22_11","074_22_11","ACT","22","11","11","Je süka mo'uin taya süchikü tü luusakat, na wayuu tamaajanakana, najattüin taya tajapü'ipa yalejee chamüin Damascomüin. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("AC22_12","074_22_12","ACT","22","12","12","“Je yala Damasco, eejachi wane wayuu kanüliashi Ananías, wane wayuu keisalashi sümüin nükuaippa nu'upala Maleiwa sümaaja'a nikeraajüin sümaa tü nuluwataakat anain Moisés. Otta nia'yaa, anasü saashajaala nüchikü süpüshua'a tü wayuu judíokalüirua kepiakat Damasco. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("AC22_13","074_22_13","ACT","22","13","13","Antüshijese'e nia tanainmüin sünain nümüin tamüin: ‘Tawala Saulo, ko'u mata pia püchukua'a’. Je yala'aya ne'e, anamaatüsü tü to'ukalüirua süchukua'a. Te'rüinjese'e nia. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("AC22_14","074_22_14","ACT","22","14","14","Je sünainmüin tia, nümakalaka tamüin: ‘Chi Maleiwa Namaleiwasekai na watuushinuukana, naapaain pia süpüla pütüjaainjatüin saa'u tü kee'ireekat naa'in naa'inreein, süpüla pi'rüinjachin Jesús, chi Nüchepchiakai, chi aa'inrakai nümüin waneepia tü nüchekakat, otta süpüla paapajüinjatüin nünüikü nuwaralu'upünaajatü ma'i pümüin. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("AC22_15","074_22_15","ACT","22","15","15","Ni'itaain pia süpüla püküjainjachin sümüin tü wayuukalüirua süpüshua'a sainküin mmakat süchikü tü pi'rakat otta tü paapakat. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("AC22_16","074_22_16","ACT","22","16","16","Je joolu'u, nnojo kajain pükua, pütamaapa, puwoutisaajitpa otta puchunta nümüin Maleiwa motüinjatüin naa'in paainjala je nu'lojooinjatüin shia puulia’. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("AC22_17","074_22_17","ACT","22","17","17","“Tantapa tachukua'a Jerusalénmüin, o'unüshi taya sulu'umüin tü a'waajüleekat Maleiwa sünain aashajawaa nümaa. Je yala, süntakalaka tanainmüin wane müsü aka ta'lapüinkai saa'in ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("AC22_18","074_22_18","ACT","22","18","18","eere te'rüin chi Senyotkai sünain nümataalain tamüin: ‘¡Puuntawaata! Pujuittamaata yaajee Jerusalénjee. Süka jamüin, nnojoleerü jaa'a müna amüin natüma tü püküjakat tachikü’. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("AC22_19","074_22_19","ACT","22","19","19","Tamakalaka nümüin: ‘Senyotkalee, naapaweeria tamüin süka natüjaain ma'i taa'u nayakana sünain talatapü'üin sulu'upünaa tü ekirajüleekalüirua nachiirua na eekai nanoujain pünain otta tamaapü'üin naya sulu'umüin tü püreesaapülekat otta ta'yaajapü'üin naya. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("AC22_20","074_22_20","ACT","22","20","20","Otta natüjaa aa'ulu eejachin taya wanaa sümaa nu'utünüin aa'in Esteban, chi pi'inaajalakai süpüla aküjaa püchikü. Otta natüjaa aa'ulu sünain wanaawajiraain taya shikiirajee nu'utünajachin aa'in otta eejachin taya anajataain saa'u nashe'in napüla na o'utakana naa'in’. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("AC22_21","074_22_21","ACT","22","21","21","Niasa'a ne'e chi Senyotkai nümüshi taya: ‘Pu'unaata, tajütüinjachi pia sulu'umüin mma wattapünaa nanainmüin na gentilekana süpüla püküjainjatüin tachiki namüin’ ”. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("AC22_22","074_22_22","ACT","22","22","22","Shiairüja'a ne'e naapajüin tü nüküjalakat Pablo yala'aya. Shiasa'a wanaa sümaa naapüin nachiki na gentilekana, a'waanajaataalashii nachukua'a, müshii naya: “¡Wayuu makai aka chii, nnojoishi kateein o'u! ¡Aakaje'enneeshi saa'ujee mmakat!”. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("AC22_23","074_22_23","ACT","22","23","23","Je süka ayatüin naya kookotüin sümaa nojunüin nashe'in iipünaamüin otta nojonüin mma nekiyuutajee su'uyaawa jashichin ma'i naya noo'omüin Pablo, ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("AC22_24","074_22_24","ACT","22","24","24","chi sülaülashikai surulaat, nuluwataakalaka sünain nikerotinnajachin Pablo sulu'umüin tü shipiakat. Otta nuluwataakalaka ni'yaajünajachin Pablo shii'iree nüküjeein jamüin makalaka tü wayuukalüirua noo'omüin. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("AC22_25","074_22_25","ACT","22","25","25","Yaapa Pablo kapüin atümaa süpüla a'yaajünaa, nümakalaka nümüin chi laülaashi eejachikai yala nü'ütpa'a, chi nutujuchikai chi sülaülakai surulaat: —¿Aapünüsü jümüin shikii ji'yaajüinjachin wane wayuu eekai romanoin apashii, sümaa nnojolin jikeraajüin takuaippa palajana müleka kaainjalashire taya? ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("AC22_26","074_22_26","ACT","22","26","26","Shiasa'a sütümajee tü nümakat Pablo, chi laülaashi atujuchiikai, o'unüshi nünainmüin chi laülaashi miyo'ushikai sünain aküjaa nümüin. Müshi nia nümüin: —¿Kasasükai wayuu tü paa'inrüinjatkat? Chisa wayuukai, wayuu romano apashii. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("AC22_27","074_22_27","ACT","22","27","27","Niasa'a chi sülaülashikai surulaat nürütkaakalaka nünainmüin Pablo sünain nüsakirüin nia: —¿Shiimainjasa'aya wayuuin pia romano apashii? Nümakalaka Pablo nümüin: —Aa, shiima'inyan. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("AC22_28","074_22_28","ACT","22","28","28","Je chi sülaülashikai surulaat, nümakalaka: —Wainma neerü tojutüin süpüla ekeroloo sünain romanoo apashii. Nümakalaka Pablo: —Alu'u tayakai, romanoshi apashii süka matüjüli'inya tashi tapüleerua. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("AC22_29","074_22_29","ACT","22","29","29","Je sütümajee tüü, na a'yaajüinjanakana paala Pablo, ayakajaashii naya nuulia. Ja'itakaja'a chi sülaülashikai surulaat, nütüjaapa naa'u Pablo sünain wayuuin romano nia apashii, eimolojoosü naa'in naa'u saa'u nijitte'erüin paala nüpü. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("AC22_30","074_22_30","ACT","22","30","30","Je waneemüin ka'ikat, chi sülaülashikai surulaat, shii'iree nütüjaweein ma'i saa'u tü kasain müin anainjee Pablo sütüma tü judíokalüirua, naakatüin tü nüpükat otta nükotchojirüin na laülaayuushiikana na'akajee na sacerdote judíokana otta napüshua'ale'eya na waneeinnua laülaayuukana sulujunakana tü kanüliakat Sanedrín. Je yaapa naya, niyu'lüin Pablo je nüntirüin nia namülatu'umüin. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("AC23_1","074_23_1","ACT","23","1","1","Je Pablo, nünanajashantain ma'i na laülaayuu sulujunakana tü kanüliakat Sanedrín je nümakalaka namüin: —Wa'lemüinyuwaa, tamüin tayakai, tü takuaippakat, pansaasü nu'upala Maleiwakai. Nnojotkalaka kasain saamatüin aalinjee taa'in maa'utpünaa ka'i yaa. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("AC23_2","074_23_2","ACT","23","2","2","Niasa'a Ananías, chi laülaashikai napüleerua na sacerdotekana, nootokalaka na wayuu pejekana nünain Pablo süpüla na'yaajaainjatüin niimatapünaa. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("AC23_3","074_23_3","ACT","23","3","3","Je Pablo nümakalaka nümüin: —¡Ni'yaajaajeeria eimatapünaa pia Maleiwakai, wayuu piamakat o'upünaa! Tamüsü pia süka yalain pia joyotüin süpüla pikeraajüinjatüin takuaippa, jaralüinjatüin shia, sükajee tü ni'itaakat Moisés wapüleerua soo'opünaa makat aka tüü. Je, ¿jamakalaka joo pi'yaatitkalaka taya süka wane akuaippaa naata suulia tü e'itaanakat nütüma Moisés wapüleerua? ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("AC23_4","074_23_4","ACT","23","4","4","Nayasa'a na eejanakana yala, müshii nümüin Pablo: —E'rüiyaakai paa'in wayumüin sümaa pünüikü nümüin chi laülaashikai napüleerua na sacerdotekana. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("AC23_5","074_23_5","ACT","23","5","5","Nümakalaka Pablo ne'ipajee: —Wa'lemüinyuwaa, nnojoishi tatüjaain aa'u sünain niain chi laülaashikai napüleerua na sacerdotekana. Nnojoisheje taya müin nümüin tatüjaale naa'u. Süka jamüin, sulu'u tü karaloukta nüchikimaajatkat Maleiwa, müsü: “Nnojo mojuin pünüikü nümüin chi laülaashikai sulu'u tü puumainkat”. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("AC23_6","074_23_6","ACT","23","6","6","Niasa'a Pablo, nütüjaapa saa'u sünain sümaajatüin no'uluku na laülaayuukana tü kanüliakat saduceo otta no'uluku, sümaajatüin tü kanüliakat fariseo, süka nütüjaain saa'u sünain nnojoliin wanaawajiraain naya sünain süpüshi tü kasa nanoujakat anain, nümakalaka süka wane nünüikü emetutsü: —Wa'lemüinyuwaa, wayuu taya fariseo, kashishi wayuu fariseo. So'uka'i, yaashi taya atümaa süpüla tekeraajünajachin akuaippa, jaralüinjatüin shia, saaliijee anoujaa sünain tü oso'irawaakat aa'in. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("AC23_7","074_23_7","ACT","23","7","7","Shiasa'a sütümajee tü nümakat Pablo, na fariseokana namaa na saduceokana, aa'ayajiraashii ne'e naya. Akatajirawaaitpa ne'e natüma na wayuukana. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("AC23_8","074_23_8","ACT","23","8","8","Süka jamüin, na saduceokana, nnojotsü oso'iraain aa'in tü ouktüsükalüirua naajüin, nnojotsü eein tü aapiee nüma'anajeejatkalüirua Maleiwa naajüin otta nnojotsü nanoujain sünain eein tü aa'inyüükalüirua. Akaajasa'a na fariseokana, nanoujain sünain eein süpüshua'ale'eya tüüirua. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("AC23_9","074_23_9","ACT","23","9","9","Napüshua'ale'eya kookoto'oin müshii naya. Je no'uluku na karalouktamaajanakana sümaajanakana tü fariseokalüirua, asouknajaashii naya yalejee sünain namüin: —Nnojotsü kasain mojuin naainjalain chi wayuukai. Eeshi naashajaale eera wane aapiee nüma'anajeejachi Maleiwa nümüin otta niale aashajaain wane aa'inyüü nümüin wanaa sümaa wopulu'uin nia Damascomüin. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("AC23_10","074_23_10","ACT","23","10","10","Süka emetulüin ma'i saa'in shi'ipa'aya tü aa'ayajirawaakat, chi sülaülashikai surulaat mmotsü naa'in naa'u Pablo suulia neewainjain nia sümaaya no'utüin naa'in na wayuukana. Neenajirüichikalaka wane jerasüirua surulaat süpüla nayu'lajachin Pablo yalejee otta no'unirajachin nia nuchukua'a sulu'umüin tü shipiakat surulaat. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("AC23_11","074_23_11","ACT","23","11","11","Je aipa'a süchikijee, ee'iyataashi chi Senyotkai nümüin Pablo sünain nümüin nümüin: “¡Jalia pia! Nnojo pümalajaain aa'in. Süka jamüin, maa aka püküjain yaa sulu'u Jerusalén süchikü tü shiimain pütüjaakat aa'u tachikü, meeria shia pütüma chamüin Romamüin”. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("AC23_12","074_23_12","ACT","23","12","12","Shiasa'a waneemüin ka'ikat, no'uluku na judíokana, anajiraasü nanüikü ojuunaa nikiirajee Pablo süpüla no'utajachin naa'in. Otta aküjashii naya süchikü meküinyüü otta nnojolüinjatüin kasain nasüin süma'inru'u nnojolin no'utüin naa'in Pablo sümaa namüin: “Süsalai waya nütüma Maleiwa nnojorüle wekeraajüin sümaa tü wamakat”. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("AC23_13","074_23_13","ACT","23","13","13","Alatüshii suulia pienchi shikii wayuu na aküjakana süchikü naa'inrajatüin tüü. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("AC23_14","074_23_14","ACT","23","14","14","O'unüshiijase'e naya nanainmüin na laülaayuushiikana na'akajee na sacerdotekana, otta na laülaayuukana naa'u na judíokana sünain maa namüin: “Wayakana, aküjiraashii süchikü meküinyüü otta nnojolüinjatüin kasain wasüin süma'inru'u nnojolin wo'utüin naa'in Pablo sümaa wamüinja'a: ‘Süsalai waya nütüma Maleiwa nnojorüle wekeraajüin sümaa tü wamakat’. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("AC23_15","074_23_15","ACT","23","15","15","Joolu'u, jiakana namaa na waneeinnua sulujunakana tü kanüliakat Sanedrín, juchunta nümüin chi sülaülashikai surulaat süpüla nüntirajachin Pablo nüchukua'a watta'a jümülatu'umüin. Shieerü juchuntayaaka nümüin jüsakiijainjachin Pablo soo'omüin soo'opünaa tü nükuaippakat süpüla nütüjaanajachin aa'u müleka kaainjalashire'eya nia. Eeweenakalaka waya yapajüin süpüla wo'utajachin naa'in wopulu'uiwa'aya, nnojoliiwa'aya nüntüin atümaa yaamüin”. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("AC23_16","074_23_16","ACT","23","16","16","Niasa'a wane nüsiipü Pablo, naapa achiküt tü jülüjakat naa'in na judíokana naa'inreein. O'unüshijase'e nia eemüin tü shipiakat surulaat, nüküjakalaka shia nümüin Pablo. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("AC23_17","074_23_17","ACT","23","17","17","Je Pablo, neenajakalaka wane no'uluku na laülaayuu nutujeejanakana chi sülaülashikai surulaat sünain nümüin nümüin: —Pu'unira chi jintüikai nünainmüin chi sülaülashikai surulaat, eesü wane kasa nüküjainjatkat achikü nümüin. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("AC23_18","074_23_18","ACT","23","18","18","Niasa'a chi laülaashi atujeejachiikai, nu'unitkalaka chi jintüikai nünainmüin chi laülaashi miyo'ushikai. Nümakalaka nümüin: —Chi püreesashikai Pablo, neenajüin taya süpüla nuchuntajatüin tamüin tantirajachin pümüin chi jintüikai, eesü wane kasa nüküjainjatkat pümüin. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("AC23_19","074_23_19","ACT","23","19","19","Niasa'a chi sülaülashikai surulaat, najattakalaka chi jintüikai najapü'ipa mamüin aka türa nümüiwa. Nüsakitkalaka nia: —¿Kasa wayuu tü püküjainjatka achiki tamüin? ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("AC23_20","074_23_20","ACT","23","20","20","Nümakalaka chi jintüikai nümüin: —Na judíokana, anajiraasü nanüikü süpüla nachuntajatüin pümüin pu'unirajachin Pablo watta'a nanainmüin na laülaayuu sulujunakana tü kanüliakat Sanedrín. Shia nachuntayaainjatka pümüin pu'unirajachin nia süpüla nasakiijainjachin nia soo'omüin soo'opünaa tü nükuaippakat süpüla nütüjaanajachin aa'u müleka kaainjalashire'eya nia. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("AC23_21","074_23_21","ACT","23","21","21","Nnojo pünoujain namüin tü namüinjatkat pümüin. Süka jamüin, alatüsü suulia pienchi shikii wayuuirua ounjulaasüjatü sünain oukajaa nüpüla süpüla o'utaa naa'in. Shiairua, aküjasü süchikü meküinyüü otta nnojolüinjatüin kasain nasüin süma'inru'u nnojolin no'utüin naa'in Pablo sümaa namüin: “Süsalai waya nütüma Maleiwa nnojorüle wekeraajüin sümaa tü wamakat”. Je maa'ulu naya, keraajüshii ma'i. Shia ne'e na'atapajaka “anakaja'a” pümüinjachin namüin na laülaayuukana. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("AC23_22","074_23_22","ACT","23","22","22","Je chi sülaülashikai surulaat, nüjütakalaka chi jintüikai sümaa nümüin nümüin sünain nnojolüin jaralüinjatüin nümüin amüin tü nüküjaitpakat nümüin. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("AC23_23","074_23_23","ACT","23","23","23","Chi sülaülashikai surulaat, neenajüin piamashii na nutujeejanakana sünain nuluwataain naya süpüla nekeraajüinjatüin 200 surulaat tü suu'uikajatkalüirua, akaratshi shikii amaajunnuu otta 200 surulaat ka'apülajüshii wunu'u ke'ichisü kachueera satsatsü süpüla o'unaa ka'lepa aikat Cesareamüin. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("AC23_24","074_23_24","ACT","23","24","24","Niyapajirale'einya amairua süpüla ne'ejenaa Pablo. Nuluwataain sünain nüntinnajachin Pablo chamüin süka anakat akuaippa nüma'anamüin chi sülaülashikai tü mmakat Judea, kanüliakai Félix. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("AC23_25","074_23_25","ACT","23","25","25","Je namaa, nuluwataain wane karaloukta müsü sünüikü yaa: ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("AC23_26","074_23_26","ACT","23","26","26","Nütüma Claudio Lisias nümüin chi sülaülashikai mma Félix, kojutshikai sütüma wayuu. Tasaküin pia. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("AC23_27","074_23_27","ACT","23","27","27","Na judíokana, nata'ülüin paala wayuukai chii sümaa no'utajachin naa'in. Shiasa'a tatüjaapa naa'u sünain wayuuin nia romanoshi apashii, o'unüshi taya sümaa tü tasurulaatsekalüirua sünain tayu'lüin nia noulia. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("AC23_28","074_23_28","ACT","23","28","28","Süka tatüjaweein ma'i saa'u tü makat anainjee nia naküja achikü, tamaakalaka nia watta'amüin nanainmüin na laülaayuukana na'aka na judíokana, na sulu'ukana tü kanüliakat Sanedrín. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("AC23_29","074_23_29","ACT","23","29","29","Süsalajeeshitaapa ne'e nia natüma, nnojolüin lotüin tü nikirajakat anain süchiirua tü aluwataanakat anain nayakana judíokana. Nnojotsü kasain naainjalain saa'in wamüin ne'e wayakana romanokana su'utünajatkaleje anainjee naa'in. Ja'itakaja'a ne'e süpüla tasürülüinjachin nia, nnojotsia ne'e tü müinjatkat anainjee nia tatüma. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("AC23_30","074_23_30","ACT","23","30","30","Je süka kachiküin tamüin sünain anajiraain sünüikü no'uluku na judíokana nikiirajee süpüla no'utajachin naa'in, tajütüichipa nia pümüin. Te'itaain namüin na aküjashiikana nüchikü nantirajatüin pümülatu'umüin kasain wayuu tü nalü'üja achikü noo'omüin. Iraaichipaja'a nia pütüma. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("AC23_31","074_23_31","ACT","23","31","31","Je na surulaatkana, maa aka tü münakat namüin, no'unirüin Pablo sa'wai chai nakua Antípatrismüin. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("AC23_32","074_23_32","ACT","23","32","32","Je waneemüin ka'ikat, na surulaat noo'ulikajanakana, ouyantüshii nachukua'a sulu'umüin tü shipiakat surulaat. Je na amaajunakana, naya wattaka o'unüin nümaa Pablo. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("AC23_33","074_23_33","ACT","23","33","33","Je nantapa Cesareamüin, naapüin tü karalouktakat nümüin chi sülaülashikai mma otta ne'itaain Pablo najapulu'uyaa. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("AC23_34","074_23_34","ACT","23","34","34","Je chi sülaülashikai mma, süchikijee naashaje'erüin tü karalouktakat, asakinnüshi Pablo nütüma sünain jaleje'ewalin nia. Je nüküjapa nümüin cheje'ewalin nia Ciliciajee, ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("AC23_35","074_23_35","ACT","23","35","35","nümüshi nia: —Taashaje'ereechi taa pia nantapa na aküjashiikana püchikü. Je süchikijee, nuluwataain sünain ni'rajünajachin aa'u sulu'u tü miichi eere nuluwataain niakai, eepü'üle kepiain Herodes. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("AC24_1","074_24_1","ACT","24","1","1","Sülatapa ja'rai ka'i süchikijee, Ananías, chi laülaashikai napüleerua na sacerdotekana, antüshi Cesareamüin namaa no'uluku na laülaayuukana naa'u na judíokana. Je namaa, antüshi wane wayuu pütchipü'ü, kanüliashi Tértulo. Naainnua, antüshii süpüla aküjaa nüchikü Pablo nümülatu'umüin Félix chi laülaashikai sulu'u Judea. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("AC24_2","074_24_2","ACT","24","2","2","Ayu'nnüin Pablo namülatu'umüin, o'ttotüjüitta'aya Tértulo sünain maa nüliajatü Pablo nümüin Félix: —Anayaawatsüja'a pümüin piakai, piakai laülaashikalee sulu'u tü mmakat, piakai Félix kojutshikai sütüma wayuu. Sükajee tü kekiitaain pia süpüla tü a'yatawaakat, jimatataasü saa'in tü mmakat wamüin pütüma, anouktaataasü wakuaippa sulu'u tü mmakat. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("AC24_3","074_24_3","ACT","24","3","3","Eepünaale waya, we'rüin waneepia tü paa'inrakat. Je soo'opünaa, talatüsü ma'i waa'in pümaa. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("AC24_4","074_24_4","ACT","24","4","4","Je suulia kajajüin tatüma pükuaippa süchiirua tü waashajaainjatkat achikü pümüin, tachuntüin pümüin kapülainjanain waya paa'in sünain paapajüinjatüin wanüikü motso'o. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("AC24_5","074_24_5","ACT","24","5","5","“Wayuukai chii wamüin, süchi'rashi ma'i tü wayuukalüirua. Nü'üta achiküt mmakat sünain niiwa'ajüin saa'in tü judíokalüirua sükajee tü nikirajakat anain. Otta nia'yaa, shikiipü'üjanashi tü nümaajatkalüirua chi Nazaretje'ewaikai. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("AC24_6","074_24_6","ACT","24","6","6","Otta nuu'ulaküin naa'inrüin wane kasa mojushiikat atüma nümüin Maleiwa tü miichi a'waajüleekat nia, tü anuu wata'üla anainjee nia. Wekeraajüinjatüyaakaije'e tü nükuaippakat sükajee tü e'itaanakat wapüleerua wayakana judíokana, ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("AC24_7","074_24_7","ACT","24","7","7","niataalakalaka emenaain Lisias, chi sülaülashikai surulaat, sünain niyujaain nia wama'anajee. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("AC24_8","074_24_8","ACT","24","8","8","Müshi nia wamüin sünain nantajanain pünainmüin piakai, na aküjashiikana nüchikü chi wayuukai. Pütüjaweerü aa'u sünain shiimain tü wamakat nüchikü püsakiijapa nia soo'opünaa”. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("AC24_9","074_24_9","ACT","24","9","9","Je napüshua'a na judío eejanakana yala, wanaawasü nanüikü nümaa Tértulo noo'omüin Pablo. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("AC24_10","074_24_10","ACT","24","10","10","Je chi sülaülashikai tü mmakat, nüchuntakalaka süka najapü nümüin Pablo naashajaainjachin. Je Pablo müshi yaa: —Sümaa wane kapülaa aa'in, asouktüshija'a paala taya taa'ujiraa pu'upala piakai, süka jamüin, tatüjaain paa'u sünain wayuuin pia kama'aichi yaa sulu'u woumain wayakana judíokana sünain akumajülüü sükuaippa wayuu. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("AC24_11","074_24_11","ACT","24","11","11","Maa aka sümüneerüin pümüin, püsakiijale süchiirua, polooichi ma'i ne'e taya ka'i piammüin süchiiruajee tantüin Jerusalénmüin süpüla a'waajaa Maleiwakai. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("AC24_12","074_24_12","ACT","24","12","12","Nnojoishi taya antüna aa'u sünain aa'ayajirawaa sümaa jaralü yaa, nnojoishi taya eiwa'ajüin saa'in wayuu apülaa cha'aya sulu'u tü a'waajüleekat Maleiwa. Ja'itakaja'a sulu'u tü ekirajüleekat na judíokana, ja'itakaja'a sainküinpünaa tü pueulokat cha'aya Jerusalén, nnojoishi taya antüna aa'u sünain aa'inraa tü aa'ayajirawaakat otta tü eiwa'ajaakat saa'in wayuu. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("AC24_13","074_24_13","ACT","24","13","13","Wayuukat tüüirua, isasü süchikü shii'iyatüinjatüin pümüin sünain shiimain tü süküjakat anainjee tachikü. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("AC24_14","074_24_14","ACT","24","14","14","“Shiainja'a nnojolüin taattajaa aa'u puulia sünain shiain too'ulaküin tü akuaippaa kanüliakat Wopu Jeket, tü anuu shokotüin naajüin. Too'ulaküin shia süpüla kojutüinjachin tatüma chi Maleiwakai, Namaleiwasekai na tatuushinuukana, süka tü taa'inrakat nümüin. Je nnojoishi taya oo'ulaain suulia tanoujain sünain süpüshua'a tü ashajuushikat nütüma Moisés otta natüma na nünüikimaajanakana Maleiwa sulu'u tü karaloukta nüchikimaajatkat Maleiwa. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("AC24_15","074_24_15","ACT","24","15","15","Otta taya'yaa, anoujashi nünain Maleiwa sümaa ka'atapalain taya nünain maja'a aka nayakana ka'atapalain sünain süso'iraajeerüin aa'in tü wayuu ouktüsükalüirua, makat aka wayuu eekai saa'inrüin tü anasükat otta türa eekai saa'inrüin tü mojusükat. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("AC24_16","074_24_16","ACT","24","16","16","Müshijase'e taya achajaain süchikü waneepia aneein taa'in nümaa Maleiwa otta sümaa wayuu suulia kasajüin saamatajüin atüma taa'in. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("AC24_17","074_24_17","ACT","24","17","17","“Süchikijee jera juya waraittüin taya sulu'upünaa wane mmairua, ouyantüshi taya tachukua'a toumainru'u süpüla asülajaa neerü namüin na wayuu judío müliashiikana otta sünain aapaa kasa nümüin Maleiwakai. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("AC24_18","074_24_18","ACT","24","18","18","Shiakaja'a ma'i ne'e taa'inrüin tü aapaakat kasa nümüin Maleiwakai sulu'u tü a'waajüleekat, süchikijee paala taa'inrüin tü ni'itaakat Moisés wapüleerua, tü uleinjatkat akajee wakuaippa nu'upala Maleiwakai. Eejachi taya napüla wane judíoirua cheje'ewalii sulu'ujee tü mmakat Asia, nnojolüinja'a eejatüin wainma wayuu tamaa, nnojoishi taya eiwa'ajüin saa'in jaralü yaa'aya. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("AC24_19","074_24_19","ACT","24","19","19","Naya anakaja'a süpüla antaa yaa pümülatu'umüin naküjaiwa tü kasain taainjalain, müleka eereje taainjala noulia. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("AC24_20","074_24_20","ACT","24","20","20","Nnojoliireje'e naya, anakaja'a namüle na yaakana müleka nantüle sünain kasain tü taainjalain so'u ka'ikat tia tantinnakat o'u namülatu'umüin na laülaayuukana sulu'u tü kanüliakat Sanedrín. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("AC24_21","074_24_21","ACT","24","21","21","Jamaleeinje'e shiale taainjalain tü towoolojooin pasanain nanain so'u ka'ikat tia sünain tamüin: ‘Yaashi taya atümaa so'uka'i süpüla ekeraajünaa akuaippa, jaralüinjatüin shia, saaliijee tanoujain sünain süso'iraajeerüin aa'in tü ouktüsükalüirua’ ”. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("AC24_22","074_24_22","ACT","24","22","22","Naapapa Félix tü nümakat Pablo, je süka wainmain kasa nütüjaakat aa'u soo'opünaa tü Wopu nünainjeejatkat Jesús, naawatkalaka paala tü nükuaippakat süpüla mapeena sünain nümüin: —Nüntapeena Lisias, chi sülaülashikai surulaat, taapeerü nünüikü otta tekeraajeetkalaka nükuaippa chi wayuukai jaralüinjatüin shia. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("AC24_23","074_24_23","ACT","24","23","23","Je nümakalaka Félix nümüin chi sülaülashikai surulaat atujeejachiikai sünain yalainjachi'inya paala Pablo süttüin atümaa, shiasa nuu'ulaanüin nümünüinjachin sünain aa'inraa tü kasa naa'inreekat otta jutatajatüin nükuaippa napüla na kasakana nünain. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("AC24_24","074_24_24","ACT","24","24","24","Je mapa, sülatapa wane ka'iirua, ouyantüshi Félix nuchukua'a sümaa tü nu'wayuusekat, kanüliasü Drusila, wane wayuu judío. Neenajitkalaka Pablo. Naapajakalaka tü naashajaalakat Pablo soo'opünaa nükuaippa chi wayuu eekai nünoujain nünain Jesucristo. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("AC24_25","074_24_25","ACT","24","25","25","Shiasa'a nu'ttopa Pablo sünain naashajaain nümüin süchikü tü aa'inraakat tü nüchekakat chi Maleiwakai, süchikü tü laülawaakat aa'in otta süchikü sünain süsalainjatüin wayuu saainjala nütüma Maleiwakai so'uweena wane ka'i, awatüsü naa'in Félix sütüma. Nümüshijese'e nia: —Pu'una pümata. Teenajireechia taa pia taashipa takuaippa. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("AC24_26","074_24_26","ACT","24","26","26","Je Félix, eejüsü naa'in shii'iree naapeein neerü Pablo nümüin süpüla nüjütajachin nüchikü. Müshijase'e nia neenajirüin kojuyatua ma'i süpüla naashajaain nümaa sünainja'a eein naa'in shii'iree. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("AC24_27","074_24_27","ACT","24","27","27","Alatüsü piama juya sünain ayatataain neenajirawalin nia. Ekeraajüsüjese'e nüka'iya Félix sünain laülawaa saa'u Judea. Je nii'iraka, o'ttüshi Porcio Festo. Je Félix, shii'iree talateein naa'in na judíokana nümaa, nnojoishi nüjüta achikü Pablo. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("AC25_1","074_25_1","ACT","25","1","1","Je antüshi Festo sulu'umüin tü mmakat Judea, eeinjachire nia laülaain. Je apünüin ka'i süchikijee, o'unüshi nia yalejee Cesareajee chamüin Jerusalénmüin. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("AC25_2","074_25_2","ACT","25","2","2","Je yala Jerusalén, na laülaayuushiikana na'akajee na sacerdote judíokana namaa na nemiyo'usekana na judíokana, antüshii nünainmüin sünain namüin nümüin tü naküjakat anainjee paala nüchikü Pablo. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("AC25_3","074_25_3","ACT","25","3","3","Otta nayayaa nachuntüin wane kasa nümüin. Müshii naya: —Talateereje ma'i waa'in pümaa müleka püntirüle wamüin Pablo Jerusalénmüin süpüla shikeraajünajatüin nükuaippa yaamüin. Je tü nachajaakat achikü süka tüü, shia noukajirüinjanain nüpüla Pablo sulu'u tü wopukot süpüla nu'utünajachin aa'in. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("AC25_4","074_25_4","ACT","25","4","4","Je Festo, müshi nia namüin: —Ichaa Pablo süttüin atümaa sulu'u tü püreesaapülekat cha'aya Cesarea otta ojuitteechi taya yaajee so'u palit ka'i chai takua Cesareamüin. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("AC25_5","074_25_5","ACT","25","5","5","Eeweesü o'unüin no'uluku tamaa na laülaayuukana ja'aka chamüin Cesareamüin naküjaiwaje süchikü chamüin tü kasain naainjalain chi wayuukai, müleka kaainjalashireje'eya nia. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("AC25_6","074_25_6","ACT","25","6","6","Je Festo, eeshi nia yala Jerusalén süpüla mekiisat ka'i eera otta poloo ka'i shiale. Je süchikijee, o'unüshi nüchukua'a Cesareamüin. Je watta'amüin, aikkalaashi nia süpüla akumajaa sükuaippa wayuu. Je nuluwataakalaka sünain nüntinnajachin Pablo nümülatu'umüin. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("AC25_7","074_25_7","ACT","25","7","7","Je nüntinnapa Pablo, tü judíokalüirua antüsükalüirua Jerusalénjee, arütkaasüirua nü'ütpa'amüin Pablo sünain süküjain nüchikü sünain wattain saalin kasa mojusü tü naa'inrakat, shiasa isain nachikü nee'iyatüin sünain shiimain tü naküjakat amaa nüchikü Pablo. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("AC25_8","074_25_8","ACT","25","8","8","Otta Pablo, asouktüshi naa'ujiraa. Müshi nia: —Tayakai, nnojotsü kasain taainjalain suulia tü aluwataanakat anain wayakana judíokana, nnojotsü kasain taainjalain mojutkaleje akajee tatüma tü a'waajüleekat Maleiwa otta nnojotsü kasain taainjalain nuulia chi laülaashikai saa'u mmakat süpüshua'a, chi César münakai. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("AC25_9","074_25_9","ACT","25","9","9","Je Festo, shii'iree talateein naa'in na judíokana nümaa sünainjee tü nachuntakat paala, nümakalaka nümüin Pablo: —¿O'uneeshi pia Jerusalénmüin süpüla tekeraajüinjatüin pükuaippa chamü'inya? ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("AC25_10","074_25_10","ACT","25","10","10","Nüsouktakalaka Pablo ni'ipajee: —Anii taya pümülatu'u piakai, e'itaaushikai nütüma chi César münakai, acheküsü shikeraajünajatüin takuaippa yaa'aya. Maa aka pütüjaain saa'u, nnojotsü kasain taainjalain noulia na judíokana. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("AC25_11","074_25_11","ACT","25","11","11","Müleka eereje'e kasa taainjalain anakaleje süpüla o'utünaa anainjee taa'in, nnojoija'a taya ojunaain süpüleerua ouktaa. Akaajasa'a nnojorüle shiimain tü aküjünakat amaa tachikü, nnojolojo'o jaralüin laülaain taa'u süpüla taapünajachin namüin na judíokana süpüla no'utajachin taa'in. Sükajee wayuuin romanoshi taya apashii, tachuntüin to'uninnajachin nünainmüin César süpüla niainjachin ekeraajüin takuaippa. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("AC25_12","074_25_12","ACT","25","12","12","Niasa'a Festo, naashajiraakalaka namaa na nutujeejanakana, kasain anain süpüla naa'inrajatüin. Je süchikijee, nümakalaka nümüin Pablo: —Saa'u puchuntüitpain niainjachin ekeraajüin pükuaippa César, tajütüichipaja'a pia nünainmüin. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("AC25_13","074_25_13","ACT","25","13","13","Je sülatapa jera ka'i süchikijee, Agripa, chi aluwataashikai naa'u na judíokana, antüshi Cesareamüin sümaa Berenice sünain asakaa Festo. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("AC25_14","074_25_14","ACT","25","14","14","Je süka eein naka'iya yala, Festo, nükülaakalaka nümüin Agripa soo'opünaa tü nükuaippakat Pablo. Nümüshi nia: —Anii wane wayuu püreesashi yaa, nüpünala Félix. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("AC25_15","074_25_15","ACT","25","15","15","Shiasa'a wanaa sümaa chajachinkain taya Jerusalén, na laülaashiikana na'akajee na sacerdote judíokana namaa na laülaayuushiikana naa'u na judíokana, antüshii naya tanainmüin sünain naküjain tamüin süchikü tü kasain naainjalain naajüin otta sünain nachuntüin tamüin shii'iree tamüin nümüin sünain kaainjala'inya nia. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("AC25_16","074_25_16","ACT","25","16","16","Tamakalaka namüin sünain nnojolüin wakuaippain wayakana romanokana tü ni'itaanajachin ekii wane wayuu sünain kaainjalashi'inya nia otta sümaa kasalajanain shia nümüin süpülapünaa nüntire'ennüin namaa na aküjashiikana nüchikü. Tüü, waa'inrüin süpüla nüsouktajachin naa'ujiraa shi'ipajee tü aküjünakat amaa nüchikü. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("AC25_17","074_25_17","ACT","25","17","17","“Müsüjase'e mayaain nantüin, nnojotsü eekuu müin tatüma. Waneemüin ka'ikat, aikkalaashi taya süpüla akumajaa nükuaippa, tasaajitkalaka nia ne'ipamüin. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("AC25_18","074_25_18","ACT","25","18","18","Nayasa'a ne'e na antüshiikana sünain aküjaa süchikü tü kasain naainjalain, nnojotsü neweetira achikü wane kasa noo'omüin eekai mojuin ma'i, tü te'itaayaakat aa'u paala shiain naainjalain. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("AC25_19","074_25_19","ACT","25","19","19","Tü neweetitkat ne'e achikü noo'omüin, shia nnojolüin wanaawain nükuaippa sümaa nakuaippa sünain anoujaa nünain chi namaleiwasekai. Otta wane'eya, shia nüchikü wane wayuu ouktatüjüima'a kanüliashi Jesús, shiasa nüküjain Pablo nüchikü sünain katüin no'u. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("AC25_20","074_25_20","ACT","25","20","20","Je süka nnojolüin tatüjaain saa'u jamüinjatüin tatüma süchajaaya sükuaippa kasa makat aka tüü, tasakitkalaka Pablo sünain müleka nücheküle nu'uneein Jerusalénmüin süpüla nikeraajünüinjachin akuaippa chamüin sünainjee tü aküjünakat amaa nüchikü. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("AC25_21","074_25_21","ACT","25","21","21","Je shiakalaka nüchuntüin jimatajatüin tü nükuaippakat atümaa süpüla niainjachin ekeraajüin shia César, chi kojutshikai sütüma wayuu maleekalia. Iraakalaka nia tasürülirüin sümaa tanajirüin naa'u. Shia ta'atapajaka ne'e eepa süpüla tajütajachin nia nümüin César”. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("AC25_22","074_25_22","ACT","25","22","22","Niasa'a Agripa nümakalaka nümüin Festo: —Anakaja'a taapajüle nünüikü chi wayuukai. Je Festo müshi nümüin Agripa: —Watta'aya ne'e paapajeerü nünüikü. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("AC25_23","074_25_23","ACT","25","23","23","Shiasa'a mapa watta'amüin, antüshi Agripa sümaa Berenice otta na namaatalakana sünain a'anaaushin ma'i naya. Shiasa'a wanaa sümaa nekerolüin süpa'amüin tü miichi eeinjanale naya noutkajaain, shii'iyatünakalaka namüin sütüma tü wayuu namaajatkalüirua sünain kojutüin ma'i naya atümaa. Eejana namaa, na sülaülashiikana surulaat otta na wayuu emiyo'useekana sulu'u tü pueulokat. Je Festo, nüsaajitkalaka Pablo. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("AC25_24","074_25_24","ACT","25","24","24","Je nüntapa, nümakalaka Festo nümüin Agripa: —Laülaashikalee Agripa otta jia wayuuinnua yaakana wamaa süpüla ka'ikat tüü, iraa joo wayuukai chira tantirüin jümüin. Napüshua'a na judíokana nantirüin tamüin nüchikü sünain kaainjalain nia. Nantirüin shia tamüin cha'aya Jerusalén maa aka nantirüin shia tamüin yaa'ayaa Cesarea. Mojolooinsalii naya nekiiseru'u nüchiirua shii'iree nu'utünajachin aa'in. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("AC25_25","074_25_25","ACT","25","25","25","Shiasa nnojolüin kasain naainjalain, saa'in tamüin, anakaleje süpüla nu'utünajachin anainjee naa'in. Jamaleeinja'a, maa aka tü nüchuntakalaja'a ne'e niakai, niainjachin César, chi kojutshikai sütüma wayuu, ekeraajüin nükuaippa sünain jaralüinjatüin shia, “tajütataaichipaja'a nia nünainmüin” tamakalaja'ayaka taa'in tale'eru'u. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("AC25_26","074_25_26","ACT","25","26","26","Je süka nnojolüin tatüjaain saa'u tü kasain naainjalainjattaain tatüma nümüin César, anii nia tantirüin jümüin joolu'u, pümüinre'eja'a ma'i piakai laülaashikai Agripa, süpüla eeinjatüin tü tashajüinjatkaleje nüchikü süchikijee püsakiijain nia. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("AC25_27","074_25_27","ACT","25","27","27","Malaayaakai saa'in tamüin nüjütünüin wane wayuu eekai püreesashin sümaa nnojolüin süküjünüin tü kasain naainjalain. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("AC26_1","074_26_1","ACT","26","1","1","Nümakalaka Agripa nümüin Pablo: —Jutatüsü süpüla pümüinjachin tü pünüiküjatkat paa'ujiraa. Je Pablo niyalerüin najapü sünain nu'ttüin sünain aashajawaa. Müshi nia mayaa: ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("AC26_2","074_26_2","ACT","26","2","2","—Anataale'e saa'in tamüin yaain taya süpüla ka'i tüü sünain aashajawaa pümülatu'u piakai Agripa, piakai aluwataashikai waa'u, süpüla tasouktajachin taa'ujiraa suulia süpüshua'a tü naküjakat amaa tachikü na judíokana. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("AC26_3","074_26_3","ACT","26","3","3","Anasü tamüin süka pi'raajüin ma'i tü wakuaippakat wayakana judíokana. Otta pi'raajüin ma'i tü sükuaippa tü wanoujiakat, ke'epütkat wa'ülüjirawaa achiirua. Tachuntakalaka pümüin paapajüinjatüin ma'i süpüshua'a tü tamüinjatkat pümüin. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("AC26_4","074_26_4","ACT","26","4","4","“Napüshua'ale'eya na judíokana, natüjaa aa'ulu jamüin takuaippa jintülejeeiwa'aya taya, na'aka na judíojiraakana wanaa tamaa cha'aya toumainru'u otta cha'aya Jerusalén. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("AC26_5","074_26_5","ACT","26","5","5","Otta nayayaa, kaka'iyaichi taya natüjaain aa'u sünain shiain too'ulaküin waneepia nakuaippa na fariseokana, eekaja'a shia süpüla namüin pümüin sünain shiimain, müleka nacheküle naküjeein. Wayainaja'a wayakana fariseokana alana'aleeka sünain ekeraajaa sümaa tü nuluwataakat anain Maleiwa noulia napüshua'a na waneeinnua judíokana. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("AC26_6","074_26_6","ACT","26","6","6","Yaashi taya atümaa joolu'u sünain ekeraajünaa akuaippa, shiaja'a ma'i ne'e süka ka'atapalain taya sünain tü pütchi pansaakat paala nütüma Maleiwa namüin na watuushinuukana. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("AC26_7","074_26_7","ACT","26","7","7","Napüshua'a na wawalayuu polookana piammüin shi'ipapa'a nuu'uliwo'u Israel, na'atapajüin nikeraajüinjachin Maleiwakai namüin sümaa tü nüküjakat achikü paala, tü naa'inrajatkat nükajee chi Nüneekajalakai. Müshiijase'e naya aa'inrüin nümüin Maleiwa, so'uka'i otta sa'wai, tü kasa kojutkat aka nia natüma. Sünainje'eya ne'e tüü, ka'atapalaakat, laülaashikalee, naküja achikichi taya joolu'u na judíokana. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("AC26_8","074_26_8","ACT","26","8","8","¿Jamüshiikai jia isakalaka jüchikü jünoujain sünain nüso'ire'erüin saa'in wayuu Maleiwakai? ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("AC26_9","074_26_9","ACT","26","9","9","“Majachi tayakai paala, shiayaa taajüin ta'yataainka ouktiraainjachin taya süchiirua aa'inraa kasa mojusü noo'omüin na anoujashiikana nünain Jesús, chi Nazaretje'ewaikai. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("AC26_10","074_26_10","ACT","26","10","10","Shia ta'yataaka amaa paala tüü cha'aya Jerusalén. Sulu'u nayain kaapajalain tamüin shikii na laülaayuushiikana na'akajee na sacerdote judíokana, tapüreesajirüin wainma no'uluku na anoujashiikana. Je nanain na eekana no'utünüin aa'in, eejachi taya apashii sünain aapaa tanüikü sulu'u shia'inya anain tüü. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("AC26_11","074_26_11","ACT","26","11","11","Wainmatua müliaatajüin naya tatüma sulu'upünaa süpüshua'a tü ekirajüleekat na judíokana shii'iree mojeein nanüikü nümüin Jesús sünain namüin: ‘Nnojoishi niain chi Nüneekajalakai Maleiwa’. Üttüsü ma'i taa'in noo'omüinrua, ashutatataatshijese'e taya sulu'upünaa pueulo sainküin mma nnojotkat noumain na judíokana sünain olojoo nachiirua. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("AC26_12","074_26_12","ACT","26","12","12","“So'uma'a wane ka'i, sulu'u nayain kaapajalain tamüin shikii otta sulu'u nayain ke'inaajalain shia tajapulu'u na laülaashiikana na'akajee na sacerdotekana, o'unüshi taya Damascomüin süpüla aa'inraa tüü. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("AC26_13","074_26_13","ACT","26","13","13","Shiasa'a sulu'u tü wopukot, laülaashikalee, kale'o ma'i ka'ikat, te'rüin wane luuso'u chejeejatü sirumalu'ujee, katsinsü ma'i suulia nuwarala ka'ikai, ootolo'oloo müsü pasanainjaakalaka taya süchiki wanaa namaa na tamaajanakana. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("AC26_14","074_26_14","ACT","26","14","14","O'nnojooshiijase'e waya wapüshua'a mmolu'u otta taapakalaka wane pütchi müsü tamüin süka pütchi hebreo: ‘Sauloo, ¿jamüshi taya pümüin müliakalaka ma'i taa'in pütüma? Müshi aka pia saa'in tü paa'a e'ikaajakat sütüma kojunainrü ne'e süsa'a saa'awaa wanaa sümaa süsa'ijünüin achüipa'a süka o'ojia. Pasiruwaajiraashi ne'e pia pükuaippa sünain püchechaja'alaain toulia’. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("AC26_15","074_26_15","ACT","26","15","15","Asakitshijese'e taya: ‘¿Jarai pia, Laülaashikalee?’. Asouktüshijese'e chi Senyotkai te'ipajee: ‘Taya Jesús, chi müliakai aa'in pütüma sünain pulojüin ma'i süchiirua tü wayuu tamaajatkalüirua. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("AC26_16","074_26_16","ACT","26","16","16","Pütamaapa. Püsha'walaa. Ee'iyataashi taya pümüin süpüla te'itaainjachin pia süpüla tachepchiaa otta süpüla püküjüinjachin süchikü tü pi'rüitpakat joolu'u otta tü pi'reetkat tee'iyataapeena taa pümü'inya. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("AC26_17","074_26_17","ACT","26","17","17","Tayu'leechi pia suulia tü kasa eekai naa'inreein püka na judíokana otta noulia na gentilekanaya, na anaa tajütüinjachin anainmüin pia joolu'u. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("AC26_18","074_26_18","ACT","26","18","18","Tajütüin pia nanainmüin süpüla pükaalinjüinjanain naya sünain ayaawataa saa'u tü shiimainkat süpüla nayu'nnajanain sa'akajee tü piyuushikat sünainmüin tü waratshiikat otta süpüla nnojoliinjanain naya ayatüin suupünaa nüpülain Satanás, niainjachin nachajaain achikü Maleiwakai. Je yalejee, sünainjee nanoujain tanain, moteerü naa'in niakai naainjala süpüla eeinjanain naya apashii sa'aka tü nüchooinkat, nükatatkat suulia saainjala’, müsü tü nünüikükat tamüin. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("AC26_19","074_26_19","ACT","26","19","19","“Toonookalaja'aka, laülaashikalee, sümaa süpüshua'a tü nümakat tamüin chi ee'iyataashikai tamüin sirumalu'ujee. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("AC26_20","074_26_20","ACT","26","20","20","To'ttokoloja'aya sünain aküjaa namüin na judíokana, palajanale'eya Damascojee, je süchikijee Jerusalénmüin je sainküin süpüshua'a tü mmakat Judea ottata'aya namüin na gentilekana, sünain nayaawajaainjanain suulia naainjala, sünain nee'irataainjanain nünainmüin Maleiwakai otta sünain naa'inrajatüin kasa nee'iyatajatkat aka sünain shii'iranajaain naa'in. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("AC26_21","074_26_21","ACT","26","21","21","Shiaja'a ne'e taa'inrakaja'a tüü, tü anuu nata'ülirüin anainjee taya na judíokana cha'aya sulu'u tü a'waajüleekat Maleiwa otta no'uteein anainjee taa'in. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("AC26_22","074_26_22","ACT","26","22","22","“Je sükajee nükaaliijüin taya Maleiwakai, aniiyüija'a taya ayatüin sünain aküjaa nünüikü sümüin wayuu süpüshua'ale'eya, nünainjee chira wayuu eekai mojutüin nünainmüinre'eya chira eekai kojutüin sütüma wayuu. Nnojotsü kasain tamüin namüin yalejeeru'u suulia tü namakat na nünüikimaajanakana Maleiwa otta tü nümakat Moisés sünain shiain alatajatüin. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("AC26_23","074_26_23","ACT","26","23","23","Namüin sulu'u tü karaloukta nüchikimaajatkat Maleiwa sünain müliainjachin otta nu'utünajachin aa'in chi Nüneekajalakai Maleiwa otta sünain nüso'iraainjachinja'a aa'in süchikijee ouktaa. Je naküjain nüchikü sünain nii'iyatüinjatüin sünain eein tü o'ttawaakat suulia waainjala wapüleerua wayakana judíokana otta na gentilekana sükajee niain palajachin sünain oso'irawaa aa'in”. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("AC26_24","074_26_24","ACT","26","24","24","Wanaa sümaa nümüin Pablo tüü naa'ujiraa, nümakalaka Festo nümüin nikiiseru'u: —¡Mamainnashiche pia, Pablo! Mamainnaichi pia sütüma waneepiain pia sünain ekirajawaa sünain karaloukta. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("AC26_25","074_26_25","ACT","26","25","25","Nümakalaka Pablo nümüin: —Nnojoishi taya mamainnain. Anashi taya, Festoo, piakai kojutshikai sütüma wayuu. Tü tamakat, kasa lotüsü sümaa shia'inya tü shiimainkat. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("AC26_26","074_26_26","ACT","26","26","26","Ira'asa Agripa, chi aluwataashikai saa'u wayuu, nütüjaa aa'ulu tü kasa anuu taashajaain achikü, müshijase'e taya aashajaain sümaa nnojolüin kasain taa'awa achikü yaa nu'upalapünaa. Tatüjaashaata aa'uchi nia sümaa nütüjaain saa'u tüüyaalai taashajaakat achikü noo'opünaa Jesús, süka nnojolüin sülatüsüin sulu'u wane mma eekai me'raajuuin. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("AC26_27","074_26_27","ACT","26","27","27","Nümakalaka nümüin Agripa: —Piakai laülaashikalee, ¿pünouja anainrü tü namakat na nünüikimaajanakana Maleiwa? Tatüjaa aa'ulu sümaa pünoujain. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("AC26_28","074_26_28","ACT","26","28","28","Nümakalaka Agripa nümüin: —Nnojoija'a taya piyunküinjachin maalü süpüla pünoujiraa sünain niain Cristoin paajüin chi wayuu kanüliakai Jesús. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("AC26_29","074_26_29","ACT","26","29","29","Nümakalaka Pablo nümüin: —Maalü, otta eepünaale ne'e shiale, nücheküle Maleiwa, nnojoija'a piainjachin ne'e anoujain pümüiwa, laülaashikalee, maa aka taa'in, müinjana'aya anoujain napüshua'a na yaakana süpüla ka'i tüü sünain aapajaa tü tamakat. Shiasa nnojoliinja'a müinjanain jia aka taa'in sünain püreesaa atümaa sünainjee anoujaa. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("AC26_30","074_26_30","ACT","26","30","30","Shiasa'a nütamaakalaka chi aluwataashikai saa'u wayuu, o'ttataala chi sülaülashikai tü mmakat Judea, sümaa Berenice otta na waneeinnua laülaayuukana eejanakana yala namaa. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("AC26_31","074_26_31","ACT","26","31","31","Nakatalaakalaka mamüin aka türa sünain aashajirawaa soo'opünaa tü nükuaippakat Pablo. Majiraashii naya: —Nnojotsü kasain naainjalain chi wayuukai tü anakaleje anainjee süpüla nu'utünajachin aa'in. Ja'itakaja'a ne'e süpüla yaainjachin nia püreesain watüma, nnojotsü. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("AC26_32","074_26_32","ACT","26","32","32","Nümakalaka Agripa nümüin Festo: —Ajütünakaije achikü chi wayuukai müleka nnojorüle nuchuntü'inya ne'e niakai niainjachin César ekeraajüin nükuaippa. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("AC27_1","074_27_1","ACT","27","1","1","Je sümünapa wamüin: “Anashii najütünüle chamüin sulu'umüin tü mmakat Italia”, naapünakalaka Pablo namaa na waneeinnua püreesashiikana najapulu'u wane sülaülashi poloo shikii surulaat sulu'ujee tü waneekat shi'ipapa'a surulaat kanüliakat Nusurulaatse César münüin. Je chi sülaülashikai surulaat, Julio nünülia. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("AC27_2","074_27_2","ACT","27","2","2","O'unüshiijese'e waya sulu'u wane anua cheje'ewat sulu'ujee tü pueulokat Adramitio, wane anua yapairü ma'i süpüla o'unaa sulu'umüin tü süsha'wajülekalüirua anua cha'aya Asia. Je eejachi wamaa Aristarco, wane wayuu cheje'ewai sulu'u tü pueulokat Tesalónica sulu'u tü mmakat Macedonia. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("AC27_3","074_27_3","ACT","27","3","3","Je watta'amüin, antüshii waya sulu'umüin tü süsha'wajülekat anua cha'aya Sidón, eejachire naa'inrüin Julio wane kasa anasü nümüin Pablo sünain nuu'ulaain nia nuwaraijaain saa'u tü nütünajunnuukat otta naapünajachin amüin natüma tü cho'ujaakat nümüin. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("AC27_4","074_27_4","ACT","27","4","4","Ojuittüin waya yalejee Sidónjee, asira'iraashii waya sümaalu'upünaa tü mma kanüliakat Chipre, pasanainkat sünain palaakat, suulia tü jouktaikat süka wapanapajeein shia. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("AC27_5","074_27_5","ACT","27","5","5","Je alatüin waya sü'ütpünaa tü mmakat Cilicia otta Panfilia, antüshii waya Miramüin, wane pueulo sulu'u tü mmakat Licia. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("AC27_6","074_27_6","ACT","27","6","6","Je yala, chi sülaülashikai surulaat, nünta anainrü wane anua cheje'ewat sulu'ujee tü pueulokat Alejandría o'unajatü Italiamüin. Je no'onooje'etkalaka waya sulu'u süpüla ayatajanain waya sünain tü o'unaakat. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("AC27_7","074_27_7","ACT","27","7","7","Süpüla kojuya ka'i ayatshii waya o'unanajüin sümaa nnojoliin wountaataain akua sütüma tü jouktaikat. Antüshiija'a waya mojusheeka sü'ülümüin tü pueulokat Gnido. Je süka mojulaajüin tü jouktaikat wamüin, chakualajaashii waya suulia, wasaajaain shiyaama'apünaa Creta, tü mma pasanainkat sünain palaakat. Alatüin waya sü'ütpünaa tü mmakat Salmón, asira'iraashii waya sümaalu'u Creta, ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("AC27_8","074_27_8","ACT","27","8","8","antatataalain waya mojusheeka sulu'umüin wane mma yaa'aya ne'e sulu'u Creta kanüliasü Buenos Puertos, sü'ütpa'asü tü pueulokat Lasea. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("AC27_9","074_27_9","ACT","27","9","9","Je süka wattairüin saalin ka'i tü alatakat, mojutaairü saa'in o'unaa shirokupünaa tü palaakat süka sülü'ülaain süka'iya tü juyapuulin mmapa'akat. Shiimain tüü, süka sülatüirüin tü ka'i saamajakat o'u tü judíokalüirua juya'wai. Müshijase'e naashalaain Pablo namaa süpüla jimatajanain waya yala'aya. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("AC27_10","074_27_10","ACT","27","10","10","Müshi nia namüin: —Wayuuinnuaa, mojusüsa saa'in tamüin o'unaa, wainmeerü kasa amülouikat watüma. Nnojoleerü shiain ne'e amüloulin tü anuakat sümaa tü süisekat, eeshi'iya ne'e süpüla ouktüin waya'yaa. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("AC27_11","074_27_11","ACT","27","11","11","Je chi sülaülashikai surulaat, nia noonooka amaa ma'i chi sülaülashikai otta chi suchupeetsekai tü anuakat nuulia Pablo. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("AC27_12","074_27_12","ACT","27","12","12","Je süka mojuin tü süsha'wajülekat anua yala süpüla walatirajatüin yala tü juyapuulin mmakat, kojuya na paa'inwakana sünain shia'inya anain wojuittajanain yalejee je woo'ulaküinjanain wantüin Fenicemüin, wane mma'yaa sulu'u Creta, süka eein wane süsha'wajüle anua yala eere kaanüküin tü mmakat süpüla tü palaakat. Je tüü, kache'esü, wane süche'ekat wopumüinsü palaapünaalu'u otta wane süche'ewala'atakat wopumüinsü uuchipünaalu'u. Anteeshii waya yalamüin süpüla walatirajatüin tü juyapuuliikat yala'aya. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("AC27_13","074_27_13","ACT","27","13","13","Je süka suwawalaain jiyatta'a wane jouktai uuchijeekana, anayaairü süpüla ayatüin waya sünain o'unaa naajüin. Najaraittüinjese'e süchukua'a sulu'umüin tü anuakat tü karapinkat. O'unüshii waya sünain pejepünaainja'a waya sünain sotkat palaa. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("AC27_14","074_27_14","ACT","27","14","14","Je yaaulerü süchikijee wojuittüin, antüsü wane wawai wanain, palaajeekuat wiinnaalu'u, sünainjeejatü tü mmakat. Shi'yaatirüinjase'e ma'i tü anuakat wamaa. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("AC27_15","074_27_15","ACT","27","15","15","Otta sülü'üjüinjase'e waya. Je süka isain wachikü shi'ipapa'akain watüma tü anuakat shi'ipajee tü wawaikat, waawalüitpa wakuaippa süpüla tü wawaikat, eepünaale ne'e waya sülü'üjüin. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("AC27_16","074_27_16","ACT","27","16","16","Alatüshii waya shiyaama'apünaa wane mmachan pasanain sünain palaakat, kanüliasü Cauda, eejatüle jiyattain saa'in tü wawaikat. Je süchipünaa wainma wamüliala, wainküin wo'ote'erüin sulu'umüin tü anuakat tü anuachan sükorolokat. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("AC27_17","074_27_17","ACT","27","17","17","O'otooin shia watüma, wakaalajüin tü anuakat süka jiiku suulia saawaja'alaain sükorolo süpüla su'walakajaain. Je mapa süka mmolüin naya seema sütüka'alaain tü anuakat sünain tü mma kanüliakat Sirte, wane jasai ko'oyotsü süle'eru'u palaakat, nasiratitkalaka tü uniakat unapümüinkana'aya suulia tü wawaikat. Je noo'ulaakalaka tü anuakat su'unüin sütüma tü wawaikat. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("AC27_18","074_27_18","ACT","27","18","18","Je waneemüin ka'ikat, ayatsü katsüin woo'omüin tü wawaikat, nojunüitkalaka süpüshi süise tü anuakat shirokumüin tü palaakat süpüla jamaamainjatüin shia. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("AC27_19","074_27_19","ACT","27","19","19","Je apünüinpa ka'i sünain waraittüin waya, na anuapü'ükanaya ne'e, nojunataainja'aya tü sükorolokot tü anuakat, tü nnojotkat ja'ijaain ma'i. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("AC27_20","074_27_20","ACT","27","20","20","Süpüla kojuya ka'i, nnojoishi ee'iyalaain chi ka'ikai otta tü jolotsükalüirua. Je sütümajee tü wawaikat, a'yaatirakat ma'i wamaa tü anuakat, nnojolüitpa we'itaain sünain wo'ttaainjanain. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("AC27_21","074_27_21","ACT","27","21","21","Je süka kojuyain ka'i walatitkat sümaa nnojolüin kasain weküin, nütamaakalaka Pablo sünain nüsha'walaain pasanain wanain wapüshua'a. Müshi nia: —Wayuuinnuaa, müleka jaapaaleinkeje tamüin tü tamakat jümüin sünain nnojoliin wojuittajanain Cretajee, nnojolüje we'rüin tü müliaa we'rakat maa'ulu otta nnojolüje kasain amüloulin jütüma. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("AC27_22","074_27_22","ACT","27","22","22","Je joolu'u, ¡jalia jia! ¡Jüchechera jaa'in! Süka jamüin, nnojoleerü jaralüin ouktüin ja'akajee, mayaainje'e shieerüin amüloulin tü anuakat woulia. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("AC27_23","074_27_23","ACT","27","23","23","Aipa'inka, ee'iyataashi tamüin wane aapiee nüma'anajeejachi chi Maleiwakai, chi Maleiwa laülaakai taa'u sulu'u taa'inrüin nümüin tü kasa kojutkat aka nia tatüma. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("AC27_24","074_27_24","ACT","27","24","24","Müshi nia tamüin: “Pabloo, nnojo mmolüin pia. Nnojoleechi pia nuu'ulaain Maleiwakai ouktüin süka püntajachi'inya ma'i nümülatu'umüin César, chi laülaashikai, süpüla püsouktüinjachin paa'ujiraa. Otta pünainjee, nnojoleerü nuu'ulaain Maleiwakai ouktüin tü wayuukalüirua yaakat pümaa sulu'u tü anuakat”. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("AC27_25","074_27_25","ACT","27","25","25","Je sünainjee tü nümakat tamüin, tamüshii jia: ¡Jalia jia, wayuuinnuaa! ¡Jüchechera jaa'in! Tanoujain sünain müinjatü'inya wakuaippa nütüma Maleiwakai maa aka tü münakat tamüin. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("AC27_26","074_27_26","ACT","27","26","26","Shiasa sütükaajeerüinja'a tü anuakat wamaa saa'ujee wane mma pasanain sünain tü palaakat. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("AC27_27","074_27_27","ACT","27","27","27","Shiasa'a so'u wane ai, shikeraajapa tü polookat pienchimüin ai waa'u sünain tü o'unaakat, sünain walü'üjaatünakuu wamünüin sütüma tü jouktaikat shirokupünaa tü palaa kanüliakat Adriático, maa aka süse'eru'u aikat, antajüsü nale'eru'umüin na anuapü'ükana sünain pejein waya sünain sot tü palaakat. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("AC27_28","074_27_28","ACT","27","28","28","Noo'ulakakalaka je'tsüin shiinot tü palaakat, eekalaka shia piama shikii tüna. Je mamüin aka türa, noo'ulaküin shia süchukua'aya je eekalaka shia poloo ja'ralimüin tüna. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("AC27_29","074_27_29","ACT","27","29","29","Je süka mmolüin naya seema no'onoojüin saa'u tü ipa joyojoyotkat shiroku palaa, nojutüin pienchisü karapin. Yaasü shia nojutüin süchiiruajee tü anuakat süpüla shiiyalajüinjatüin sukua. Je shapaatüsü ma'i naa'inrua shii'iree ja'yuumaatüin. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("AC27_30","074_27_30","ACT","27","30","30","Nayasa'a na anuapü'ükana, a'luwataweesü naa'inrua sulu'ujee tü anuakat. Nojutirüinjase'e shirokumüin palaakat tü anuachan sükorolokot tü anuakat sümaa shiayaainjatüin nayurulüin, süpüleeruajee tü anuakat, tü süpükalüirua tü karapinkalüirua. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("AC27_31","074_27_31","ACT","27","31","31","Niasa'a Pablo, naapitkalaka chi sülaülashikai surulaat otta na nüsurulaatsekana sünain nümüin namüin: —Müleka nnojoliire makatüin nala wayuukana wamaa sulu'u tü anuakat, nnojoleena o'ttaain jia. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("AC27_32","074_27_32","ACT","27","32","32","Na'yonoojookalaka na surulaatkana tü süpükat tü anuachankat sünainjee tü anuakat sünain najünaain süchikü. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("AC27_33","074_27_33","ACT","27","33","33","Je eeiwa'aya aikat, Pablo, naashajaa amaana naya napüshua'a süpüla neküinjanain. Müshi nia namüin: —Alatüirü poloo pienchimüin ka'i jaa'u sünain nnojoliin jikakai aa'in, sünain shiataain ja'atapajüin ma'i kaseerüin alatüin mapeena. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("AC27_34","074_27_34","ACT","27","34","34","Anashii müleka jiküle jütsinru'uiwa jia süpüla jiyu'laainjanain suulia tüü süka anakat akuaippa. Nnojoleechisa jaralin jamüin, eeyaa ne'e jaraleechin pasiruwain. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("AC27_35","074_27_35","ACT","27","35","35","Je süchikijee nümüin tüü, naapaainjese'e wane pan sünain naapüin analu'ut nümüin Maleiwakai saa'u yala no'upala napüshua'ale'eya. Je sünain nüshataain shia, ekaaja'a nümüin. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("AC27_36","074_27_36","ACT","27","36","36","Je yalejee, atütülaashii naya napüshua'a sünain eka'iree. Neküinakalaja'aka napüshua'a. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("AC27_37","074_27_37","ACT","27","37","37","Eeshii waya wapüshua'a 276 sulu'u tü anuakat. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("AC27_38","074_27_38","ACT","27","38","38","Ne'ikapa naa'in sünain ekaa, nojunüin tü trigokat shirokumüin tü palaakat süpüla jamaamainjatüin tü anuakat. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("AC27_39","074_27_39","ACT","27","39","39","Je ja'yuupa, na anuapü'ükana, nnojotsü nayaawatüin tü mmakat eejanale waya. Akatsa'a shiain ne'rüin wane sot tü palaakat jutatshiisü eere kaanüküin tü mmakat süpüla tü palaakat. Shiajase'e naapaaka sulu'u shiain anain noo'ulaküinjatüin nawatirüin tü anuakat sünainmüin tü sotkat palaa. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("AC27_40","074_27_40","ACT","27","40","40","Na'yonoojooinjese'e tü süpükalüirua tü karapinkalüirua sünain noo'ulaain shiairua yala'aya. Je nasiwatakalaka tü wunu'u apala'ijiakat sunut tü anuakat süpüla ne'itaainjatüin shia süchukua'a shirokumüin tü palaakat. Nawatalüin iipünaamüin, süpüla tü jouktaikat, tü unia yaakat süpüleeruajee, chakualiikalaka wasünajüin sünain tü sotkat palaa. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("AC27_41","074_27_41","ACT","27","41","41","Shiasa'a ne'e tü anuakat, so'otookalaka saa'u tü jasai ko'otüsükat süle'eru'u tü palaakat, eejatüle sütükaain. Yalaairaja'a shia ju'ttüin süka shi'ichikat sünain tü mmakat. Yaakalia ojuichajüin sa'ata tü anuakat yaa süchiiruajee sütüma sütsin tü süshikat palaa. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("AC27_42","074_27_42","ACT","27","42","42","Nayasa'a na surulaatkana, jülüjasü naa'in no'uteein naa'in na püreesashiikana suulia isajüin naya shirokupünaa tü palaakat. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("AC27_43","074_27_43","ACT","27","43","43","Akatsa'a nnojolin nuu'ulaain chi sülaülashikai surulaat naa'inrajatüin shia süka kateein no'u Pablo nütüma. Shiakalaka ne'e naapa ekii nojunuujaainjanain palajana shirokumüin tü palaakat na eekai natüjüin katünaa süpüla nantajanain jososhiipa'amüin. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("AC27_44","074_27_44","ACT","27","44","44","Otta na waneeinnua, no'unajanain süka taapüla otta süka sa'ata'ata tü anuakat. Je mayaa, antüshii waya wapüshua'a jososhiipa'amüin süka anakat akuaippa. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("AC28_1","074_28_1","ACT","28","1","1","Wojuittaapa wapüshua'a jososhiipa'amüin, watüjaa aa'ulu sünain Maltain sünülia tü mmakat eejanale wo'otüin. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("AC28_2","074_28_2","ACT","28","2","2","Na wayuu yaleje'ewaliikana sulu'u tü mmakat pasanainkat sünain tü palaakat, anashaatashii ma'i naya wamüin. Wantaiwa'aya nachuwajaakalaka siki miyo'usü ma'i suwarala natüma süpüla waaturujüinjanain wapüshua'a süka sü'itüin tü juyakat otta alin tü jemiaikat. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("AC28_3","074_28_3","ACT","28","3","3","Je Pablo, chashi okotchojüin wunu'u jutsü je nujunakalaka shia so'umüin tü sikikat. Shiasa'a yalejee sünainjee tü wunu'u nükotchojonoinkat, suju'iraakalaka wane wüi ouktasiro'ut süpüleerua saa'ayula tü sikikat sünain sükacheraain sünain tü najapükat. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("AC28_4","074_28_4","ACT","28","4","4","Je na wayuu yalajanakana sulu'u tü mmakat, ne'rapa tü wüikat kachetüin sünain najapü Pablo, majiraashii naya: “Eekaja'a eera wayuukai chii, uwomuyuushi eera süchikü wayuu. Müshijase'e nia, nnojolin shipije'ereein tü maleiwa süpü'üyakat kasalajanaa atüma sümüin saainjala wayuu, chi o'ttooshi paala suulia ouktaa shirokujee tü palaakat”. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("AC28_5","074_28_5","ACT","28","5","5","Je Pablo, nujututajaain tü wüikat so'umüin tü sikikat je nnojoittaainja'a nia jamajüin süchikijee süchotüin. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("AC28_6","074_28_6","ACT","28","6","6","Napüshua'a, na'atapajüin nushushujünüinjachin otta nujutuuinjachin mmolu'u shiale sünain ouktüin sütümajee tü shiweneenasekat. Süchikijee watta nama'a sünain ne'rajüin naa'u otta ne'rüin sünain nnojolin jamajüin nia, a'wanajaasü naa'in noo'omüin Pablo. “Maleiwasa chira”, majiraashii joo naya. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("AC28_7","074_28_7","ACT","28","7","7","Je yala peje sünain tü eejanale waya, eesü wane mmairua nukorolo chi wayuu laülaashikai yala sulu'u tü mmakat Malta, kanüliashi Publio. Je chi wayuukai, kapülashii wayakana naa'in neenajaakalaka waya nipialu'umüin, chajanakalaka waya nüma'ana so'u apünüin ka'i. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("AC28_8","074_28_8","ACT","28","8","8","Je yala, eejachi chi nüshikai Publio ju'letiraain sümaa ayuulii. Ja'isü nüle'eru'upünaa otta e'iijashi nia isha. Nu'unakalaka Pablo sünain nünalüin nia. Je süchikijee naashajaain nümaa Maleiwakai naa'u, ni'itaakalaka najapü naa'u otta anakalaka nia nütüma. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("AC28_9","074_28_9","ACT","28","9","9","Je sulu'ujee tüü, antüsü tü waneeirua ayuuisükalüiruaya'asa eejatkat yala sulu'u tü mmakat. Je anasü tüüiruaya nütüma Pablo. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("AC28_10","074_28_10","ACT","28","10","10","Saa'u talatüin ma'i naa'in wamaa, nasülajüin wainma kasa wamüin wayakana. Je mapa, wo'unajanapa, naapüin wamüin süpüshua'a tü kasa cho'ujaajeetkat wamüin sulu'upünaa wopu sünain tü o'unaakat. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("AC28_11","074_28_11","ACT","28","11","11","O'unüin wayaja'a süchikijee walatirüin tü apünüinkat kashi yala'a sulu'u tü mmakat, o'unüshii waya yalejee sulu'u wane anua yalajataja'a alatirüin tü juyapuulin mmapa'akat. Je shia, wane anua cheje'ewat sulu'ujee tü pueulokat Alejandría. Otta shia, kanainsü no'uyaakua na maleiwayaa senkeyuukana kanüliakana Cástor otta Pólux yaa shi'ipo'unain. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("AC28_12","074_28_12","ACT","28","12","12","Antüshii waya sulu'umüin süsha'wajülekat anua sulu'u tü pueulokat Siracusa, eejanale waya makatüin süpüla apünüin ka'i. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("AC28_13","074_28_13","ACT","28","13","13","Je yalejee, o'unüshii waya sünain pejepünaain waya sünain sot tü palaakat, antatataalain wayaja'a sulu'umüin tü pueulokat Regio. Je waneemüin ka'ikat, awawatsü wane jouktai uuchijeekuwalü. Ojuittüshiijese'e waya, antatataalain watta'amüin sulu'umüin tü pueulokat Puteoli. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("AC28_14","074_28_14","ACT","28","14","14","Je yala sulu'u Puteoli, wanta anainna wane anoujashii, na anaa a'alijirüin waya süpüla makatajanain waya namaa süpüla wane semaana. Je yalejee, o'unüinapainja'a waya Romamüin. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("AC28_15","074_28_15","ACT","28","15","15","Yalejee Romajee, na anoujashii yalajanakana, naapapa wachikü sünain wantajanain, o'unüshii naya wapanapa sünain na'atapajüin waya sulu'u tü pueulo kanüliakat Foro de Apio otta waneeirua eekai wane atunkapünaalee kanüliasü Tres Tabernas, sulu'usü tü wopukat. Je ni'rapa Pablo na anoujashiikana, aapüshi analu'ut nümüin Maleiwakai otta anatchonsü naa'in namaa. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("AC28_16","074_28_16","ACT","28","16","16","Je wantapa Romamüin, oo'ulaanüshi Pablo kepiayaain sulu'u wane miichi nümüiwa nümaa waneeshichan surulaat e'rajüshi naa'u. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("AC28_17","074_28_17","ACT","28","17","17","Apünüin ka'i süchikijee nüntüin Pablo Romamüin, neenajirüin na nemiyo'usekana na judíokana chajanakana Roma. Je yaapa naya jutkatüin, nümüshii naya: —Wa'lemüinyuwaa, nnojotsü kasain taainjalain noulia na judíokana ko'ulukukana taya otta jiakana. Ja'itakaja'a suulia tü akuaippaa nanainjeejatkat na watuushinuukana, nnojotsü kasain taainjalain. Soo'opünaa nnojolüin kasain taainjalain, ata'ünnüshi taya cha'aya Jerusalén süpüla püreesaa atümaa. Je chejee, alatinnüshi taya najapulu'umüin na laülaayuu romanokana. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("AC28_18","074_28_18","ACT","28","18","18","Je naainnua, süchikijee nasakiijain taya sünain tü takuaippakat, najüteeyaa achikichije'e taya süka nnojoliin nantüin sünain tü kasa anakaleje süpüla o'utünaa anainjee taa'in. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("AC28_19","074_28_19","ACT","28","19","19","Akatsa'a nayoukta achikü na judío chajanakana tü tajütünajachin achikü, tü anuu kasirüin takuaippa tachuntajachin sünain niainjachin ekeraajüin takuaippa César. Nnojotsü shiain süka eein tü taküjainjatkat amaa nachikü na judíokana wanaa tamaa nümüin, shia ne'e süka tasouktajachin taa'ujiraa nümülatu'umüin. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("AC28_20","074_28_20","ACT","28","20","20","Tü teenajitka apüla jia shia süpüla te'rüinjanain jia otta taashajaainjachin jümaa süka yaain taya püreesain sünainjee aküjünaa achikü sümaa kasa nnojotkat taa'inrüin. Jütüjawee aa'ulu tatüma sünain yaain taya püreesain sünainjee anoujaa sünain nüntüichipain chi Nüneekajalakai Maleiwa, chi wa'atapajakai wayakana nuu'uliwo'ukana Israel. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("AC28_21","074_28_21","ACT","28","21","21","Namakalaka nayakana nümüin: —Wayakana, nnojoishii waya anta amüin karaloukta chejee Judeajee püchikümaajatü. Ja'itakaja'a na wayuu judío antakana yaamüin chejee, nnojotsü kasain naküja amaa püchikü otta nnojotsü jamüin nanüikü poo'opüna'ayaa. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("AC28_22","074_28_22","ACT","28","22","22","Wayakana, waapajee amüinrü pünüikü jamüin paa'in noo'opünaa chia wayuukai, chi Nüneekajalakai Maleiwa paajüin. Watüjaa aa'ut sünain mojuin sünüikü wayuu maleekat sümüin tü jünoujakat anain jiakana nümaajanakana chia wayuukai. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("AC28_23","074_28_23","ACT","28","23","23","Je ne'itaakalaka wane ka'i nümüin Pablo, tü anuu nanta o'u sünain wainmain naya nünainmüin, eejachire nia kepiayaain. Watta'ajee maalü sünainmüinre'eya motsopa ka'ikat, Pablo, aküjashi namüin süchikü tü nükuaippakat Maleiwa sünain aluwatawaa. Nüküjain namüin noo'opünaa Jesús sükajee tü nüshajalakat Moisés otta na nünüikimaajanakana Maleiwa sulu'u tü karaloukta nüchikimaajatkat Maleiwa shii'iree nanoujeein nünain Jesús sünain niain chi Nüneekajalakai Maleiwa. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("AC28_24","074_28_24","ACT","28","24","24","Waneeinnua, nanoujain nümüin tü nümakat. Otta wane ne'ipa, nnojotsü nanoujain. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("AC28_25","074_28_25","ACT","28","25","25","Je sünain nnojolüin wanaawain nanüikü soo'opünaa tü nümakat Pablo, o'unayaa müshii naya. Je nnojoliiwa'aya na'walakajaain, nümüshii naya Pablo: —Shiimainja'aya tü nümakat chi Naa'inkai Maleiwa nümüin Isaías, chi nünüikimaajachikai Maleiwa, süpüla nümüinjatüin shia namüin na jutuushinuukana, tü nümakat mayaa: ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("AC28_26","074_28_26","ACT","28","26","26","“Pu'unapa sünainmüin wayuukalüirua tüü pümaiwa sümüin: ‘Naajüin Maleiwakai, ja'itatataairü ma'i jaapüin otta ji'rüin, nnojottataaleerü jiyaawatüin aa'u’. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("AC28_27","074_28_27","ACT","28","27","27","Pümapa tüü sümüin, süka jamüin, müshi chi Maleiwakai: ‘Tü wayuukalüirua, süsülajaain süche'eirua otta so'uirua toulia. Süchechajaain saa'inrua suulia nayaawatüin saa'u tü shiimainkat. Nnojoishii naya ouyanteein tanainmüin. Müleka naa'inrüleje shia, anasüje tatüma nakuaippa suchukua'a tamaa’ ”. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("AC28_28","074_28_28","ACT","28","28","28","Ayatshija'a Pablo sünain aashajawaa: —Jütüjaa jümata saa'u sünain ni'itaain Maleiwakai sünain su'uninnajatüin pütchikat tüü, nüchikümaajatkat sünain o'tte'eraa, nanainmüin na gentilekana. Alu'utateerüjasa'aya natüma naa, naapaajeerü. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("AC28_29","074_28_29","ACT","28","29","29","Kettaain nümüin Pablo tüü, o'unüshii naya aa'ayajiraatataalain ma'i nayajiraakana ne'e. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("AC28_30","074_28_30","ACT","28","30","30","Je Pablo, yalajachi yala süpüla piama juya sulu'u wane miichi na'anapala kayanamüinwaisü nütüma. Je yala, kapülawaisü naa'in süpüshua'a tü eekai suwaraijaain naa'u. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("AC28_31","074_28_31","ACT","28","31","31","Sünain meimolüin naa'in otta sümaa nnojolin jaralin ataüjüin nükuaippa, Pablo, aküjashi süchikü tü nükuaippakat Maleiwa sünain aluwatawaa otta ekirajüshi nia noo'opünaa chi Senyotkai Jesucristo.");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("RM1_1","075_1_1","ROM","1","1","1","Taya, wane chi nüchepchiakai Cristo Jesús, Pablokai anülia, wane chi Aluwataaushikai aneekajalaakai nütüma Maleiwa, tashajüin joolu'u jümüin jia anoujashii nünain Jesucristo kepiakana sulu'u tü pueulokat Roma. E'itaanüshi taya nütüma süpüla taküjainjachin sümüin wayuu tü nüchiki anasükat aapünakat wamüin nütüma Maleiwa. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("RM1_2","075_1_2","ROM","1","2","2","Saashin tü nashajakat na nünüikimaajanakana Maleiwa paala sümaiwa sulu'u tü karaloukta nüchikimaajatkat Maleiwa, pansaasü nünüiki sünain nu'tte'erüinjatüin wayuu nükajee chi Nüchonkai, chi Wasenyotsekai Jesucristo. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("RM1_3","075_1_3","ROM","1","3","3","Watüjaa aa'uchi Jesús sünain wayuuin nia, saa'u niain nuu'uliwo'uin David, chi sülaülashikai mma paala sümaiwa. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("RM1_4","075_1_4","ROM","1","4","4","Maainjalasai Jesús. Je watüjaa aa'uchi sünain Nüchoin Maleiwa chi Pülashikai ma'i, süka süso'iraain naa'in nütüma süchikijee ouktaa. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("RM1_5","075_1_5","ROM","1","5","5","Saa'ujee anamiain Cristo tamüin, nüneeküin taya süpüla ta'yataainjachin nümüin je süpüla kojutüinjachin nia tatüma. E'itaanüshi taya süpüla taküjainjatüin tü nüchikikat sainküin mma sümüin tü wayuukolüirua nnojotkat judíoin, tü “gentilekalüirua” maa aka jiakana, süpüla sünoujainjatüin nünain je süpüla soonooinjatüin sümaa nünüiki. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("RM1_6","075_1_6","ROM","1","6","7","Tasaküin joolu'u jia chakana Roma, jia aishiikana nüpüla Maleiwa, jia aneekünüshiikana nütüma süpüla nüpüshinjanain Jesucristo. Achuntüshi taya nümüin chi Washikai Maleiwa je nümüin chi Senyotkai Jesucristo süpüla nee'iyatüin na'anasia waneepia jümüin je süpüla naapüinjanain wane anaa jümüin. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("RM1_8","075_1_8","ROM","1","8","8","Je palajana, süka yootüin süchiki tü jünoulakat sainküin mmakat süpüshua, taapüin analu'ut nümüin Maleiwa saa'u tü kasa anasü naa'inrakat Jesucristo jümüin jiakana jüpüshua. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("RM1_9","075_1_9","ROM","1","9","10","Nia Maleiwa ta'yataaka amüin süka süpüshua taa'in sünain taküjain nüchiki chi Nüchonkai O'tte'erüikai. Nia atüjaaka taa'u sünain tachuntüin nümüin waneepia joo'opünaa so'uka'i je sa'wai. Je achuntüshi taya nümüin süpüla o'unaa jünainmüin cha'aya Romamüin, müleka nücheküle shia tapüleerua. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("RM1_11","075_1_11","ROM","1","11","11","Cheeshi taya jümaa süpüla taküjainjatüin jümüin wane pütchi anasü aapünakat nütüma chi Naa'inkai Maleiwa tamüin süpüla katsüinjatüin jaa'in sütüma. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("RM1_12","075_1_12","ROM","1","12","12","Kee'ireesü taa'in wakaaliijiraain wayakana wapüshua sünain achecheraa waa'in sükajee tü wanoulakat. Wanaa sümaa katsüin jaa'in tatüma saa'u ji'rüin tü tanoulakat, katsüinjeerü taa'in jütümaya saa'u te'rüin tü jünoulakat. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("RM1_13","075_1_13","ROM","1","13","13","Jütüjaa aa'uchi taya, tawalayuwaa, sünain taküjain nüchiki chi O'tte'erüikai sümüin wayuu gentile sainküin mma, je takaaliijain naya süpüla anoujaa nünain Cristo. Aka'aya na manoujainsaliikana chakana Roma, kee'ireesü taa'in joolu'u takaaliijeein naya süpüla nanoujain nünain. Wainmatuaichi taya achuntüin shii'iree to'uneein jünainmüin. Isasü tachiki o'unaa. Müshi aka ta'alijinnakai aa'in. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("RM1_14","075_1_14","ROM","1","14","14","E'itaanüshi taya süpüla aküjaa nüchiki chi O'tte'erüikai sainküin mmakat süpüshua, sümüin wayuu eekai kache'ein pütchi griego je sümüin wayuu eekai mache'ein griego, sümüin wayuu eekai sütüjain karaloukta je sümüin eekai matüjain. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("RM1_15","075_1_15","ROM","1","15","15","Je sükajee tia, yapashi taya süpüla taküjainjachin nüchiki sümüin tü wayuukolüirua chakat Roma. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("RM1_16","075_1_16","ROM","1","16","16","Nnojoishi taya japülin sünain aküjaa nüchiki chi O'tte'erüikai sümüin wayuu. Chi wayuu eekai naapüin tü nüchikikat Cristo sümaa nünoujain nünain, o'tte'enneechi nia nütüma chi Maleiwa Pülashikai. Na wayuu aküjünakana amüin tü nüchikikat palajana, naya na judíokana. Je na judío eekana nanoujain nünain, o'tte'ennüshii naya. Aka'aya na gentilekana, mayaasüje maküjuuin nüchiki namüin paala, aküjünüitpa namüin maa'ulu yaa süpüla no'tte'ennajanain na eekana nanoujain nünain. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("RM1_17","075_1_17","ROM","1","17","17","Je sütüma tü nüchikikat chi O'tte'erüikai, wayaawatüin saa'u sünain anajiraainapain waya nümaa Maleiwa sünainjee tü wanoulakat. Naa'inrüin chi Maleiwakai tü kasa anasükat wamüin saa'ujee wanoujain nünain Jesucristo. Shia tü ashajünakat paala sulu'u tü karaloukta nüchikimaajatkat chi Maleiwakai, sünain müin mayaa: “Chi wayuu eekai nünoujain nünain Maleiwa, anaawashi nümaa kataiwa'aya no'u. Je ouktapa nia, ayatshi anaawain nümaa”. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("RM1_18","075_1_18","ROM","1","18","18","Süka masütaajuin wayuu manoujainsat sünain kaainjalaa, shiyouktüin tü shiimüin nüchikikat chi Maleiwa iipünaajachikai. Je sükajee tia, jashichishi ma'i nia namüin. Süsaleena naya nütüma süka mojutüin nia natüma je süka ayatüin naya sünain kaainjalaa. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("RM1_19","075_1_19","ROM","1","19","19","Tü shiimüin nüchikikat chi Maleiwakai, nnojotsü nunujulüin suulia tü wayuukolüirua. Ja'yasü ma'i sümüin wayuu süpüshua nütüma ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("RM1_20","075_1_20","ROM","1","20","20","sünain niain Maleiwain je sünain niain pülashin, sükajee tü kasa nükumajakat paala sümaiwa. Nnojotsü wayuu matüjaainkat naa'u Maleiwa, süka shi'rüin wayuu süpüshua tü kasa nükumajakat. Je sükajee tia, nnojotsü jamüinjatüin nanüiki nümüin. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("RM1_21","075_1_21","ROM","1","21","21","Soo'opünaa natüjaain naa'u chi Maleiwakai, nnojoishi kojutüin natüma sümaa nnojolüin naapüin analu'ut nümüin. “Shiimüinshi sünain piain Maleiwain”, nnojoishii müin nümüin. Nnojotsü nayaawatüin aa'u tü shiimüinkat. Je tü jülüjakat naa'in, nnojotsü kasain anain apüla, süka nayouktüin tü shiimüinkat. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("RM1_22","075_1_22","ROM","1","22","22","Ja'itaina kekiishiin naashin, maa'in aa'inchii ne'e naya. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("RM1_23","075_1_23","ROM","1","23","23","Sünain nnojolin na'waajüin chi Maleiwakai Matüjainsaikai ouktaa, shia na'waajaka ne'e shiyaakua kasa wainma, tü namaleiwasekalüirua naajüin. Na'waajüin shiyaakua wayuu, tü ouktajatkat so'u wane ka'i. Je na'waajüin shiyaakua wuchii, shiyaakua mürüt, oo'ulaka shiyaakua tü kasa lemtüsükat mmolu'u. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("RM1_24","075_1_24","ROM","1","24","24","Je saa'ujee nnojolin kasajachin chi Maleiwakai namüin, ayüülajünüshii naya nütüma süpüla naa'inrüinjatüin tü kasa mojusü kee'ireekat ma'i naa'in. Mojulaajiraashii naya napüshua. Naa'inrüin tü kasa japüikat atüma wayuu, maa aka a'luwajirawaa akuaippaa sümaa wayuu jierü otta wane jierü nümaa wane toolo. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("RM1_25","075_1_25","ROM","1","25","25","Nayouktüitpa tü shiimüinkat nüchikikat chi Maleiwakai süpüla shiain joolu'u nanoujainjatüin tü alawaakat. Chi Maleiwakai akumajakai kasa süpüshua, shiimüin sünain niainjachin wa'waajüin süpüla ka'i süpüshua. Alu'usa nayakana, nnojoishi niain na'waajüin. Shia na'waajaka ne'e tü kasa nükumajalakat. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("RM1_26","075_1_26","ROM","1","26","26","Je süka nayouktüitpain tü shiimüinkat, ayüülajünüshii naya nütüma Maleiwa süpüla naa'inrüinjatüin tü mojusü kee'ireekat ma'i naa'in. Oo'ulaashii na jieyuukana suulia atunkirawaa nümaa na'wayuuse süpüla nama'üjaainjanain namaa eekai jieyuujiraain wanaa namaa. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("RM1_27","075_1_27","ROM","1","27","27","Mataaja'a na tooloyuukana sünain noo'ulaain suulia atunkirawaa sümaa na'wayuuse, süka kee'ireein naa'in tü mojusükat namaa eekai toolojiraain wanaa namaa. Ama'üjiraashii na tooloyuukana. Je süsalashii naya tia nütüma Maleiwa. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("RM1_28","075_1_28","ROM","1","28","28","Ja'itaina natüjaain aa'u chi Maleiwakai, motüsü naa'in tü nayaawatakat aa'u nünainjee, süka nnojolüin kasain saapüin namüin naajüin. Je sükajee tia, ayüülajünüshii naya nütüma süpüla ne'iküinjatüin naa'in sünain aa'inraa tü mojusü jülüjakat waneepia naa'in. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("RM1_29","075_1_29","ROM","1","29","29","Je saa'ujee tia, alana'aleesia saainjala wayuu maa'ulu yaa, sümaa mojulaain ma'i naya, maa aka kachiiruaa aa'in washirüü, je maa aka jülüjaa aa'in tü mojusükat waneepia. Achunjasü naa'in shii'iree o'utaa saa'in wayuu. Ashe'ejiraweeshii naya. Aküjashii naya alawaa. Kanainsü naa'in wayuu. Eperulajaashii naya. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("RM1_30","075_1_30","ROM","1","30","30","Mojusü nanüiki sujuuna wayuu. A'ürülaashii ma'i nünain Maleiwa. E'rülii ma'i wayumüin naya sümüin wayuu. A'waataashii ma'i naya sulu'u nakuaippa sümaa pülain naa'in suulia wayuu. Jülüjasü naa'in waneepia tü kasa mojusü naa'inrüinjatkat. Nayouktüin süchiawaa nei je nüchiawaa nashi. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("RM1_31","075_1_31","ROM","1","31","31","Nnojotsü mojuin naa'in saaliijee naainjala. Nnojotsü pansaain nanüiki. Nnojotsü namüliajüin wayuu eekai müliain ja'itasü nüpüshin naya. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("RM1_32","075_1_32","ROM","1","32","32","Je ja'itasü natüjaain aa'u tü nümakat chi Maleiwakai sünain: “Kasalajaneerü sümüin wayuu süpüshua eekai saa'inrüin kasa eekai müin aka tia sümaa su'utinnaleein aa'in”, sünain nümüin sümüin wayuu, ayatshi'iya naya sünain kaainjalaa. Je nanüiki namüin na wayuu aa'inrakana kasa mojusü wanaa namaa: “Anasü tü jaa'inrakat”, müshii naya namüin. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("RM2_1","075_2_1","ROM","2","1","1","Eesüja'a süpüla jümüin tamüin: “Tü wayuukolüirua püküjakat achiki wamüin, shiimüin sünain kaainjaraliin naya. Acheküsüja'a kasalajanainjatüin namüin naainjala. Otta wayakana, nnojoishii müin aka nayakana”. Tamüshii paala jia: Wanaawashii jia namaa na wayuu jiyoujakana, süka jaa'inrüinya ne'e tü kasa mojusü naa'inrakat. Sükajee tia, kasalajaneerü jümüin jiakanaya. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("RM2_2","075_2_2","ROM","2","2","2","Watüjaa aa'uchi chi Maleiwakai sünain lotüin nukuaippa süpüla kasalajanainjatüin nütüma saainjala tü wayuu aa'inrakat kasa müin aka tia. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("RM2_3","075_2_3","ROM","2","3","3","Müsüja'a eera jaa'in jüle'eru'u: “Kaainjaralii nala, otta wayakana, nnojoliishii müin aka naa'in. ¿Kasakaja eera kasalajaneerüin wamüin nütüma Maleiwa?”. Tamüshii paala jia: Shiimüin sünain eein kasa kasalajaneetkat jümüin, süka jaa'inrüin tü kasa mojusü naa'inrakat nayakana. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("RM2_4","075_2_4","ROM","2","4","4","Müshiija'a eera jia te'ipajee: “Nnojoleechi aashichijaain chi Maleiwakai wamüin maalü saaliijee waainjala, je nnojoleena süsalain waya nütüma, süka anamiain ma'i nia sümüin wayuu”. Tamüshii paala jia: E'rülii wayumüin ma'i jia nümüin Maleiwa. ¿Jamüshii jia nnojoliika'a jiyaawatüin saa'u sünain anamiain nia jümüin shii'iree jiyaawajaainjanain suulia jaainjala? ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("RM2_5","075_2_5","ROM","2","5","5","Manoujüinyeesalii jia sünain nnojolüin jaapaain tü nümakat chi Maleiwakai süpüla jükatalaain suulia jaainjala. Sükajee tia, müle'oleejeeria ma'i naashichin chi Maleiwakai jümüin, süka lotüin nukuaippa süpüla süsaleenain jia jaainjala nütüma so'uweena tü ka'i kasalajaneetkat o'u saainjala wayuu nütüma. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("RM2_6","075_2_6","ROM","2","6","6","Je so'u ka'ikat tia, süsaleena jia jaainjala sünainjee tü jaa'inrakat kataiwa'aya jo'u. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("RM2_7","075_2_7","ROM","2","7","7","Eesü wayuu eekai süchecherüin saa'in sünain aa'inraa tü anasükat sümüin wayuu. Kataiwa'aya no'u, a'waajünüshi chi Maleiwakai nütüma sümaa kojutüin nia nütüma, süka kee'ireein ma'i naa'in kateein no'u waneepia nümaa süchikijee ouktaa. So'u ka'ikat tia, aapüneerü nümüin nümawaa Maleiwa süpüla ka'ikat süpüshua. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("RM2_8","075_2_8","ROM","2","8","8","Akaajasa chi wayuu ayouktakai tü shiimüinkat sümaa naa'inrüin waneepia tü mojusükat kataiwa'aya no'u, süka kee'ireein naa'in tü anasükat nüpüla niakai ne'e nümüiwa suulia wayuu, ütteerü ma'i naa'in chi Maleiwakai noo'omüin so'u ka'ikat tia. Süsaleechi nia naainjala nütüma. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("RM2_9","075_2_9","ROM","2","9","9","Müle'ojeerü ma'i tü müliaa ne'reetkat na wayuu aa'inrakana tü mojusükat kataiwa'aya no'u. Maa aka judío otta gentile, ne'reerü müliaakat so'u ka'ikat tia. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("RM2_10","075_2_10","ROM","2","10","10","Otta napüshua na wayuu aa'inrakana tü anasükat sümüin wayuu kataiwa'aya no'u, kojuteena naya nütüma Maleiwa so'u ka'ikat tia, je nnojoleena mmolüin naya neema. Maa aka judío otta gentile, kojuteena nütüma süka ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("RM2_11","075_2_11","ROM","2","11","11","matüjain nia kachekalaawa'ataa wayuu. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("RM2_12","075_2_12","ROM","2","12","12","Na gentilekana, mayaainje nnojolüin nama'anain tü nüshajakat Moisés, amülouijeenia ne'e waneepia naya saaliijee naainjala. Otta na judíokana kama'anakana tü nüshajakat Moisés, kasalajaneerü namüin naainjala nütüma Maleiwa süka moonooin naya sümaa tü nümakat. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("RM2_13","075_2_13","ROM","2","13","13","Na wayuu eekai naapüin ne'e tü nümakat Moisés, nnojoliishii anajiraain nümaa chi Maleiwakai sükajee tia. Alu'ujasa müleka naa'inrüle tü nuluwataakat anain Maleiwa, anajiraweena nümaa. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("RM2_14","075_2_14","ROM","2","14","15","Eesü wayuu gentile eekai naa'inrüin süka naa'in namüiwa tü nuluwataakat anain Maleiwa, mayaasüje nnojolüin aapünüin namüin tü nüshajakat Moisés. Akaaliijünüshii naya nütüma Maleiwa sünain atüjawaa saa'u tü kasa anasükat süpüla naa'inrüin oo'ulaka tü mojusükat süpüla nayouktüinjatüin. Wanaa sümaa naa'inrüin tü kasa anasükat, nayaawata aa'u sünain anain shia no'ulu'u Maleiwa. Je müleka naa'inrüle tü mojusükat, nayaawata aa'u sünain mojuin shia. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("RM2_16","075_2_16","ROM","2","16","16","Saashin tü nüchikikat chi O'tte'erüikai, tü taküjakat jümüin, eejeechi Jesucristo nümaa chi Maleiwakai so'uweena tü ka'i kasalajaneetkat o'u sümüin saainjala wayuu süpüshua nütüma. Mayaasüje nnojolüin atüjaanüin aa'u saainjala wane wayuu, atüjaaneerü aa'u kasalajanapa sümüin so'u ka'ikat tia. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("RM2_17","075_2_17","ROM","2","17","17","Müshii jia sünain ju'waataain sulu'u jünüiki: “Wayuu judío waya, waya'aya nüpüshika Maleiwa, je kojutsü watüma süpüshua tü nüshajanainkat Moisés. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("RM2_18","075_2_18","ROM","2","18","18","Sünainjee we'ikünüin sünain tü nüshajakat, wayaawata aa'u tü nüchekakat Maleiwa wapüleerua, tü kasa anasükat süpüla waa'inrüin otta tü kasa mojusü nnojolüinjatkat waa'inrüin. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("RM2_19","075_2_19","ROM","2","19","19","Waya ekirajaka wayuu sünain tü shiimüinkat, je wakaaliijain na eekana nnojoliin natüjaain naa'u Maleiwa. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("RM2_20","075_2_20","ROM","2","20","20","Süka wayain aapünüin amüin tü nüshajakat Moisés, watüjaa aa'ut kasa süpüshua süpüla wekirajüinjatüin wayuu sünain tü shiimüinkat. Eekai maa'in naa'in, wakaaliijeechi. Eekai matüjaain saa'u tü nüshajakat Moisés, wekirajeechi”, müsü jünüiki. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("RM2_21","075_2_21","ROM","2","21","21","Tamüshii paala jia: Jia ekirajüliikana wayuu, ¿jamüsü nnojotka'a jaa'inrüin tü jikirajakat anain? Jia achiajaakana wayuu suulia o'uwajaa, ¿jamaka'a ka'ruwaraliika'a jia? ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("RM2_22","075_2_22","ROM","2","22","22","Jia achiajaakana wayuu suulia ama'üjawaa sümaa wayuu nnojotkat su'wayuusein, ¿jamaka'a jiakana jüma'üjaaka'a sümaa wayuu nnojotkat ju'wayuusein? Jia alerajakana tü maleiwayaasükalüirua, ¿jamaka'a ju'luwajaka'a tü nakorolokat? ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("RM2_23","075_2_23","ROM","2","23","23","Jia a'waataakana sulu'u aapünaa amüin tü nüshajakat Moisés, ¿jamaka'a mojutka'a chi Maleiwakai jütüma sünain nnojolüin jaa'inrüin tü nuluwataakat anain? ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("RM2_24","075_2_24","ROM","2","24","24","Ashajünüsü jüchiki sulu'u tü karaloukta nüchikimaajatkat chi Maleiwakai, müsü yaa: “Na gentilekana, mojutsai chi Maleiwakai natüma süka ne'rüin tü kasa mojusü naa'inrakat na judíokana no'upala”. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("RM2_25","075_2_25","ROM","2","25","25","“Ayaawatüna aa'uchii waya judíokana sünain nüpüshin waya Maleiwa, süka shi'yotoonüin wata”, müshii jia sünain ju'waataain sulu'u jukuaippa. Tamüshii paala jia: Aamasü jümüin tü o'yotoonookat ata müleka jüüjüüle jia sümüin tü nuluwataakat anain Moisés. Akaajasa müleka nnojorule jüüjüüin jia sümüin, nnojoleerü kasain saamüin jümüin. Müshii aka ne'e naa'in wane wayuu eekai mo'yotoojuin nüta. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("RM2_26","075_2_26","ROM","2","26","27","Je na gentilekana, mayaainje mo'yotoojuin nata, müleka naa'inrüle tü nuluwataakat anain Moisés, “Jia tapüshika”, meechi chi Maleiwakai namüin. Otta jiakana o'yotoona atachiikana, ayoujüneena jia natüma, süka nnojolüin jüüjüüin jia sümüin tü nuluwataakat anain Moisés, ja'itaina jiain aapuushin amüin. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("RM2_28","075_2_28","ROM","2","28","28","“Jia tapüshika”, nnojoishi müin chi Maleiwakai sümüin wane wayuu sünainjee shi'yotoonüin süta. ¿Kasa atüjaanaka atüma naa'u wane wayuu sünain shiimüin nüpüshin nia Maleiwa? ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("RM2_29","075_2_29","ROM","2","29","29","“Jia tapüshika”, münüshii napüshua na eekai ne'itaanüin nütüma chi Naa'inkai Maleiwa süpüla nüpüshinjanain naya Maleiwa. Nnojoliishii naya e'itaanüin sünainjee o'yotoonaa ata, süpüla na'waajünüin sütüma wayuu. E'itaanüshii naya sünainjee shii'iranajaaitpain naa'in, süpüla na'waajünüin nütüma Maleiwa. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("RM3_1","075_3_1","ROM","3","1","1","Tasakirüin paala jia: ¿Kasa anaka alu'u na wayuu judíokana noulia na gentilekana? ¿Kasa saamaka namüin tü o'yotoonookat ata? ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("RM3_2","075_3_2","ROM","3","2","2","Eesüja'aya anaka alu'u naya noulia na gentilekana, saa'u nayain aapünüin amüin palajana tü pütchi nünüikikat Maleiwa paala sümaiwa, je e'itaanüshii naya nütüma süpüla nekirajüinjatüin wayuu sünain tü pütchikat sainküin mmakat süpüshua. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("RM3_3","075_3_3","ROM","3","3","3","Je müleka eere napüshi na judíokana eekai manoulain, ¿amalajaweerü saa'in jümüin tü naa'inrüinjatkat chi Maleiwakai sütüma? ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("RM3_4","075_3_4","ROM","3","4","4","Nnojo. Nnojoleerü amalajaain. Ayateeria naa'inrüin chi Maleiwakai tü nümakat. Ja'itairü aküjain alawaa wayuu süpüshua, pansaasü nünüiki chi Maleiwakai waneepia. Shia tü ashajünakat achiki paala sümaiwa. Müsü mayaa: “Lotüsü nukuaippa chi Maleiwakai wanaa sümaa kasalajanain saainjala wayuu nütüma, süka pansaain waneepia nünüiki”. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("RM3_5","075_3_5","ROM","3","5","5","Eesü süpüla süsouktüin wane wayuu shi'ipajee tü tamakat, sünain maa tamüin: “Ja'itaina kaainjalain waya judíokana, nülatirüinya ne'e chi Maleiwakai tü waainjalakat woulia. Müleka nnojoruleje waa'inrüin tü kasa mojusükat, nnojoishije atüjaanüin aa'u chi Maleiwakai sünain alana'aleein lotüin ma'i tü nukuaippakat. Sükajee tia, nnojotsü anain süpüla süsaleenain waya waainjala nütüma, saa'in wamüin”. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("RM3_6","075_3_6","ROM","3","6","6","Tamüshii paala jia: Lotüshaatasü ma'i nukuaippa chi Maleiwakai sünain süsaleenain jia jaainjala nütüma. Müleka nnojorüleje lotüin nukuaippa sünain tüü, nnojotsüje nuuntüin süsalain saainjala wayuu süpüshua nütüma. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("RM3_7","075_3_7","ROM","3","7","7","Mataalasü wane'eya: “Sütümajee waküjain alawaa, shiyaawatüin wayuu naa'u chi Maleiwakai sünain nnojolin müin aka waya, süka pansaain waneepia nünüiki. Je saa'u kojutüin nia sütümajee tü mojusü waa'inrakat, ¿jamakuaippat süsalainjanain waya nütüma?”. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("RM3_8","075_3_8","ROM","3","8","8","Otta sünüiki wane'eya tamüin: “Pikirajüin waya sünain ayatüin sünain waa'inrüin tü mojusükat shii'iree kojuteein chi Maleiwakai sütüma wayuu sünainjee tü waainjalakat”. Tamüshii paala jia: Nnojotsü shiain tekiraja anain tia. ¿Jamüshii ji'rüliika'a wayumüin sümüin tü tamakat jümüin? Shiimüin sünain lotüin ma'i nukuaippa chi Maleiwakai sünain kasalajanainjatüin jaainjala nütüma. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("RM3_9","075_3_9","ROM","3","9","9","Sünainjee süpüshua tü tamüitpakat jümüin, müinjachi taya joolu'u jümüin: Waya judíokana, nnojoliishii waya alanaain noulia na gentilekana nu'upala chi Maleiwakai, süka süchepchiain kaainjalaa wayuu süpüshua, wayuu judío oo'ulaka wayuu gentile. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("RM3_10","075_3_10","ROM","3","10","10","Shia tü ashajünakat achiki paala sümaiwa sulu'u tü karaloukta nüchikimaajatkat Maleiwa, müsü mayaa: “Nnojotsü wayuu eekai anajiraain nümaa Maleiwa. Nnojotsü eein waneesüyaakaleje. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("RM3_11","075_3_11","ROM","3","11","11","Nnojotsü wayuu eekai süshatüin aa'inraa tü anasükat. Nnojotsü wayuu eekai nümaweein Maleiwa. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("RM3_12","075_3_12","ROM","3","12","12","Nnojoishi jamajachin chi Maleiwakai namüin na wayuukana napüshua, süka shiain jülüjüin naa'in tü mojusükat waneepia. Nnojotsü wayuu eekai saa'inrüin tü anasükat. Nnojotsü waneesüyaakaleje. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("RM3_13","075_3_13","ROM","3","13","14","E'rülii wayumüin ma'i na wayuukana napüshua sümaa na'ürülaain ma'i. Akülaashii alawaa, je ki'rashii ma'i sünain aashajawaa perulaa. Mülia aa'inrü wayuu sütüma nanüiki maa aka süchotokai maa'ala. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("RM3_15","075_3_15","ROM","3","15","15","Nashe'etaain wayuu. No'utüin saa'in wayuu. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("RM3_16","075_3_16","ROM","3","16","16","Eepünaale no'unüin, shi'rüin müliaa wayuu natüma. Namojujain sukuaippa wayuu. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("RM3_17","075_3_17","ROM","3","17","17","Natke'erüin wayuu süka tü naa'inrakat je tü namakat. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("RM3_18","075_3_18","ROM","3","18","18","Nnojoishi jamajachin chi Maleiwakai namüin. Mojutsai nia natüma”. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("RM3_19","075_3_19","ROM","3","19","20","Waya judíokana, saa'u saapünüin wamüin tü nuluwataakat anain Maleiwa ashajünakat nütüma Moisés, antinneena waya nümülatu'umüin Maleiwa so'uweena wane ka'i süpüla wasouktüinjanain nümüin saaliijee nnojolüin waa'inrüin tü nümakat. Je iseerü wachiki asouktaa ni'ipajee Maleiwa saa'u waainjala. Soto jaa'in tü anajirawaakat nümaa Maleiwa, sünain nnojolüin sünainjeejatüin aa'inraa tü nuluwataakat anain Moisés, süka nnojolüin shiain süpülajatüin. Aapuushi wamüin nütüma Maleiwa süpüla wayaawatüinjatüin saa'u kaainjalain waya. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("RM3_21","075_3_21","ROM","3","21","22","Saa'u nnojolüin anajiraain wayuu nümaa Maleiwa sünainjee aa'inraa tü nuluwataakat anain Moisés, ¿kasataalakalaka anajiraainjatüin aka wane wayuu nümaa? Anajiraashii waya nümaa Maleiwa sünainjee wanoujain nünain Jesucristo. Shia tü aküjünakat achiki paala sümaiwa natüma na nünüikimaajanakana Maleiwa oo'ulaka Moisés. Je nii'iyatüin shia chi Maleiwakai wamüin wapüshua maa'ulu yaa sulu'u tü nüchikikat chi O'tte'erüikai. Wayuu süpüshua, na judíokana oo'ulaka na gentilekana, che'ojaasü anajiraainjanain naya nümaa Maleiwa. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("RM3_23","075_3_23","ROM","3","23","23","Che'ojaasü anajirawaa wamüin süka kaainjalain wayuu ütamüinre'eya nuulia Maleiwa je sükatalaain suulia tü kasa anasü nüchekakat süpüleerua. Je nnojotsü nücheküin chi Maleiwakai ayatüin wayuu katatüin nuulia. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("RM3_24","075_3_24","ROM","3","24","24","Anamia ma'i chi Maleiwakai sümüin wayuu süpüshua waneepia. Je saa'ujee anamiain ma'i nia, chi eekai nünoujain nünain Cristo Jesús, taashishi nia suulia naainjala sümaa anajiraain nia nümaa Maleiwa. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("RM3_25","075_3_25","ROM","3","25","26","Je paalainka, naawalüin chi Maleiwakai wayuu suulia süsalaa saainjala. Otta watüjaa aa'uchi nia sünain lotüin ma'i nukuaippa. Je süka lotüin nukuaippa, ni'rüin sünain che'ojaain nüjütüin chi Nüchonkai süpüla ouktajachin saa'u saainjala wayuu süpüla anajiraainjatüin wayuu nümaa. Shiasa maa'ulu yaa, saa'u ouktüichipain Cristo, nuuntüin chi Maleiwakai nülatirüin saainjala wayuu eekai sünoujain nünain Cristo sünain ouktüin nia saa'u saainjala. Sünain nüjütüin Cristo sa'akamüin wayuu, nii'iyatüin chi Maleiwakai wamüin sünain shiimüin lotüin ma'i nukuaippa je shiimüin nuuntüin anajiraainjatüin nümaa wayuu süpüshua eekai sünoujain nünain Jesús. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("RM3_27","075_3_27","ROM","3","27","27","Nnojo ju'waataain sulu'u joonooin sümaa tü nuluwataakat anain Maleiwa, maa aka taküjaitpain jümüin sünain nnojoliin anajiraain wayuu nümaa Maleiwa sünainjee naa'inrüin tü nüshajakat Moisés. Watüjaa aa'ulu sünain shiain sümüiwa anajiraain anainjee waya tü wanoulakat nünain Jesús. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("RM3_28","075_3_28","ROM","3","28","28","Tee'iyatüitpa jümüin sünain anajiraain wayuu nümaa Maleiwa, nnojotsü sükajeejatüin naa'inrüin tü nümakat Moisés namüin, sükajeejatü nanoujain nünain Jesús sünain ouktüin saa'u naainjala. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("RM3_29","075_3_29","ROM","3","29","29","Chi Maleiwakai, nnojoishi Wamaleiwasein ne'e wayakana judíokana wamüiwa. Namaleiwase na gentilekana wanaa wamaa. Je sükajee tia, Sümaleiwaseichipa wayuu süpüshua. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("RM3_30","075_3_30","ROM","3","30","30","Waneeshia chi Maleiwakai anajiraakai atüma wayuu süpüshua. Na judíokana, o'yotoona atachiikana, oo'ulaka na gentilekana, mo'yotooju atachiikana, anajiraashii naya napüshua sünainjee ne'e anoujaa nünain Jesucristo. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("RM3_31","075_3_31","ROM","3","31","31","¿Jamakalaka tü nüshajakat Moisés? ¿Jamüinjatü sukuaippa watüma, waya anajiraainapakana nümaa Maleiwa sünainjee wanoujain nünain Jesús? ¿Nnojolüitpa kasain saamüin wamüin joolu'u? Nnojolun. Alana'aleesia joolu'u sünain kojutüinjatüin shia watüma, süka wayaawatüitpain joo saa'u kasapülajatüin shia wamüin nütüma Maleiwa. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("RM4_1","075_4_1","ROM","4","1","1","Soto jaa'in nüchiki Abraham, chi watuushikai waya judíokana sümaiwa paala. ¿Kasa eejatka nüma'ana wanaa sümaa anajiraain nia nümaa Maleiwa? ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("RM4_2","075_4_2","ROM","4","2","2","Watüjaa aa'uchi Abraham sünain naa'inrüin wainma kasa anasü sümüin wayuu. Je müleka anajiraaleje nia nümaa Maleiwa sünainjee tü kasa anasü naa'inrakat, a'waataashije sulu'u tü naa'inrakat. Otta tamüshii paala jia: Nnojotsü kasain nu'waataain alu'u nu'upala Maleiwa. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("RM4_3","075_4_3","ROM","4","3","3","¿Jamüsü sünüiki tü karaloukta nüchikimaajatkat Maleiwa noo'opünaa Abraham? Müsü mayaa: “Nücheka achikit Maleiwa anajiraain Abraham nümaa sünainjee nünoujain nünüiki”. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("RM4_4","075_4_4","ROM","4","4","5","Watüjaa aa'ulu sünain nücheküin chi Maleiwakai süpüleerua anajiraainjatüin wayuu kaainjarat süpüshua nümaa. Wane a'yataai, “Asülajünüsü tamüin neerü”, nnojoishi müin. “Awalaajünüsü ta'yataain”, müshi. Alu'usa wayakana, müshii aka waya naa'in wane wayuu eekai nüsülajünüin amüin neerü sünain ma'yataain. Saa'ujee wanoujain nünain Maleiwa, nücheka achikit anajiraain waya nümaa. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("RM4_6","075_4_6","ROM","4","6","6","Nüküjain David paala sümaiwa nüchiki wane achekünakai amüin süchiki anajirawaa nümaa Maleiwa. Naashin David, nnojotsü sünainjeejatüin tü kasa anasü naa'inrakat, sükajeejatü nünoujain nünain Maleiwa. Anata'aleeshija'a ma'i chi wayuukai naashin David. Müsü tü nüshajakat: ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("RM4_7","075_4_7","ROM","4","7","8","“Anata'aleeshija'a ma'i chi wayuu alatinnakai aainjala nuulia nütüma Maleiwa, süka motüin naa'in Maleiwa tü kasa mojusü naa'inrakat. Müiria nnojolüin jülüjüin aa'inyüü naainjala süpüla kasalajanaa nümüin nütüma Maleiwa”. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("RM4_9","075_4_9","ROM","4","9","9","¿Naya ne'e kamüinjanaka tü anajirawaakat nümaa Maleiwa na o'yotoona atachiikana namüiwa? Nnojo. Namüinjatü shia na mo'yotooju atachiikana wanaa namaa. Tamüinapa'asa jia soo'opünaa nüchiki Abraham sünain nücheküin süchiki Maleiwa anajiraain nia nümaa süka nünoujain nünain. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("RM4_10","075_4_10","ROM","4","10","10","¿Joujatü nücheküin achiki Maleiwa tü anajirawaakat nümaa Abraham? ¿Anajiraashi nia süchikijee shi'yotoonüin nüta? Nnojo. Anajiraashi süpülapünaa. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("RM4_11","075_4_11","ROM","4","11","11","Saa'u anajiraain Abraham süpülapünaa shi'yotoonüin nüta, shiyaawatüin wayuu saa'u anajiraain nia nümaa Maleiwa sünainjee tü nünoulakat ne'e sümüiwa. Jümeenakalaka joo tamüin: “¿Kasa apülajatka shi'yotoonüin nüta?”. O'yotoona atachi nia süpüla sütüjaainjatüin wayuu naa'u sünain anajiraaichipain nia nümaa Maleiwa. Je maa'ulu yaa, na gentilekana, mayaainje mo'yotoojuin nata, anajiraainapa naya nümaa Maleiwa sünainjee tü nanoulakat nünain, maa aka anajiraain paala Abraham süpülapünaa shi'yotoonüin nüta. Eekalaka süpüla namüin na gentilekana: “Washi nia'aya”. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("RM4_12","075_4_12","ROM","4","12","12","Watüjaa aa'uchi Abraham sünain natuushin na judíokana, na o'yotoona atachiikana, saa'u ni'irukuin naya. Otta müshi'iya joolu'u, na judíokana eekai nashatüin tü nünoulakat Abraham süpülapünaa shi'yotoonüin nüta, shiimainchipa sünain nashin. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("RM4_13","075_4_13","ROM","4","13","13","Watüjaa aa'uchi Abraham oo'ulaka na nüikeyuukana sünain pansaain nünüiki chi Maleiwakai namüin sünain maa: “Anashaateechi ma'i Abraham tatüma oo'ulaka tü wayuukolüirua sainküin mmakat süpüshua eekai sümüin: ‘Nia Abraham washika’ ”. Tasakirüin paala jia: ¿Pansaasü, saa'in jümüin, nünüiki chi Maleiwakai namüin sünainjee naa'inrüin tü nuluwataakat anain Moisés? Nnojo. Shia sünainjee anajiraainapain naya nümaa Maleiwa sünainjee nanoujain nünain. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("RM4_14","075_4_14","ROM","4","14","15","Müleka pansaaleje nünüiki chi Maleiwakai namüin sünainjee aa'inraa tü nuluwataakat anain Moisés, ¿jamaka'a che'ojaaka'a namüin anoujaa nünain Maleiwa? Amülasüja'a mmata pansaain nünüiki sünain anashaatainjanain ma'i naya nütüma, je na wayuu pansaakana amüin nünüiki Maleiwa, acheküsüje süsalain naya nnojorule naa'inrüin tü nuluwataakat anain Moisés. Akaajasa müleka nnojorule anajiraain wayuu sünainjee aa'inraa tü nümakat Moisés, nnojoliija'a süsalainjanain na anoujashiikana maa aka nnojorule naa'inrüin shia. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("RM4_16","075_4_16","ROM","4","16","16","Tamüshii paala jia jüchikua: Pansaasü nünüiki chi Maleiwakai nümüin Abraham süka nünoujain nünain. Shiasa süka anamiain ma'i chi Maleiwakai nümüin Abraham, anajiraakalaka nia nümaa. Anamiakalaka nia joolu'u sümüin wayuu süpüshua eekai “Nia Abraham washika” sümüin sünain sünoujain. Nnojoishi anamiain nia namüin na judíokana namüiwa, na aapünakana amüin tü nüshajalakat Moisés. Anamiashi namüin napüshua na eekai nanoujain nünain maa aka Abraham. Shiimüinkalaka niain Abraham washin waya anoujashiikana wapüshua. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("RM4_17","075_4_17","ROM","4","17","17","Jülüja jaa'in jaralin chi pansaain anüiki. Shiimüin niain Maleiwa, chi Maleiwa nünoujakai anain Abraham, chi Maleiwa keraakai atüma tü nümakat sünain pansaain nünüiki, chi Maleiwa oso'irakai saa'in wayuu ouktüsü, chi Maleiwa aküjakai süchiki tü naa'inrüinjatkat nnojolüiwa'aya naa'inrüin. Wamakalaka waya anoujashiikana süka süpüshua waa'in: “Anata'aleeshiija'a ma'i waya süka niain washin Abraham”, maa aka tü ashajünakat nüchiki Abraham sulu'u tü nüchikimaajatkat Maleiwa, sünain müin mayaa: “E'itaanüshi pia tatüma süpüla piainjachin süshin wayuu wainma sainküin mmakat”. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("RM4_18","075_4_18","ROM","4","18","18","Süpüla nikeraajüinjatüin chi Maleiwakai tü nümakat nümüin Abraham sünain pansaain nünüiki, acheküsü naapüin kachonwaa nümüin. “Iseerü süchiki ayaawajünaa tü püikeyuukalüirua, süka wainmeerüin ma'i shia”, müshi chi Maleiwakai nümüin Abraham. Mayaainje laülaain Abraham sünain machonwaa, katsüinsü tü nünoulakat sünain na'atapajüin tü naa'inrüinjatkat chi Maleiwakai nümüin. Sükajee tia, müirüjese wattain saalin nüikeyuu sainküin mmakat maa'ulu yaa. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("RM4_19","075_4_19","ROM","4","19","19","“¿Jamakuaippaliikai waya süpüla kachoinjanain?”, müsü naa'in nüle'eru'u Abraham. Mayaainje sülü'ülüin polooin shikii juya nuuyase je maralüin Sara tü nu'wayuusekat, ayatsü nünoujain sünain naapeerüin Maleiwa kachonwaa namüin. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("RM4_20","075_4_20","ROM","4","20","21","Nnojotsü naapüin naa'in sünain maa: “Matüjainsai Maleiwa ekeraajaa tü nümakat tamüin”. Shia eeka katsüin tü nünoulakat sümaa nu'waajüin Maleiwa waneepia. “Shiimüin sünain nuuntüin nikeraajeerüin Maleiwa tü nümakat tamüin sünain pansaain nünüiki”, müshi. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("RM4_22","075_4_22","ROM","4","22","22","Tamüshii paala jia: Sükajee nünoujain Abraham tü nümakat chi Maleiwakai nümüin, ekettaajüsü tü ashajuushikat: “Nücheka achikit Maleiwa anajiraain Abraham nümaa”, makat. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("RM4_23","075_4_23","ROM","4","23","24","Tia pütchikat, nnojotsü nüpülajatüin Abraham nümüiwa, wapülajatü wayakanaya. Nücheka achikit Maleiwa anajiraain waya nümaa sünainjee wanoujain nünüiki. Nia chi Maleiwa Pülashikai ma'i, chi oso'ire'etkai naa'in Wasenyotsekai Jesús süchikijee ouktaa. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("RM4_25","075_4_25","ROM","4","25","25","Watüjaa aa'ulu sünain naapüin chi Nüchonkai süpüla ouktajachin nia saa'u waainjala, je sünain nüso'ire'erüin naa'in süchikijee ouktaa süpüla anajiraainjanain waya nümaa. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("RM5_1","075_5_1","ROM","5","1","1","Saa'u anajiraainapain waya nümaa chi Maleiwakai sünainjee tü wanoulakat nünain, anaitpa joolu'u tü waa'inkat nu'upala nütüma chi Wasenyotsekai Jesucristo. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("RM5_2","075_5_2","ROM","5","2","2","Sünainjee tü naa'inrakat Cristo, nii'iyatüin chi Maleiwakai na'anasia wamüin. Je maa'ulu yaa, kamalaintpa wamüin tü anajirawaakat nümaa. Je saa'u anajiraainapain waya nümaa, talatashaatasü ma'i waa'in saa'u nnojoliinapain katatüin waya suulia tü kasa anasü nüchekakat Maleiwa wapüleerua, süka watüjaain saa'u sünain wama'anainjatüin shia süpüshua so'uweena wane ka'i. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("RM5_3","075_5_3","ROM","5","3","3","Ja'itairü we'rüin müliaa, ayatsü talatüin waa'in su'utpünaa tia. Sükajee tü müliaakat, watüjeerü wachecherüin waa'in sünain anoujaa. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("RM5_4","075_5_4","ROM","5","4","4","Je walatirapa tü müliaakat, “Lotüsü jukuaippa to'upala”, meechi chi Maleiwakai wamüin. Je sükajee talatüin nia wamaa, watüjaa aa'ulu sünain ayateenain nükaaliijüin waya müleka we'rüle müliaa wachikua. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("RM5_5","075_5_5","ROM","5","5","5","Je nnojoleena waya e'rüin japülii, süka wakaaliijüneenain nütüma Maleiwa sünain katsüinjatüin tü wanoulakat. Nükaaliijeena waya süka alin ma'i waya nüpüla. Je chi Naa'inkai Maleiwa aapünakai wamüin, nii'iyatüin wamüin sünain alin ma'i waya nüpüla Maleiwa. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("RM5_6","075_5_6","ROM","5","6","6","Je paalainka, nnojotsü wountüin anajiraain waya nümaa Maleiwa, süka nnojolin jamajachin nia wamüin. Wanaa sümaa tia, ouktüshi Cristo süpüla nu'tte'erüinjanain waya. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("RM5_7","075_5_7","ROM","5","7","7","Ja'itaichi takaaliijeein ma'i wane wayuu, nnojorüleeja'a tacheküin ouktüin taya naa'ujee, ja'itaichi niain wane wayuu aa'inrakai süpüshua tü nuluwataakat anain Moisés, ja'itaichikeje niain wane wayuu kamaneekai waneepia sümüin wayuu. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("RM5_8","075_5_8","ROM","5","8","8","Akaajasa Cristo, nnojotsü niyoukta achiki ouktaa waa'u. Je mayaainje kaainjaraliin waya, ouktüshia ne'e nia waneepia waa'ujee. Süka tüü, nii'iyatüin Maleiwa wamüin sünain alin ma'i waya nüpüla. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("RM5_9","075_5_9","ROM","5","9","9","Sotoyoosüje jaa'in tü taküjakat jümüin süchiki süsaleerüin saainjala wayuu nütüma Maleiwa so'uweena wane ka'i. Otta wayakana, mayaainje kaainjalain waya paalainka, anajiraainapa waya joolu'u nümaa Maleiwa sünainjee tü nüshakat Jesús amülakat sünain ouktüin saa'u waainjala. Je sükajee tia, o'tte'ennüshii waya nütüma Cristo. Müinaya waya nnojoliin süsalain waainjala nütüma. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("RM5_10","075_5_10","ROM","5","10","10","Tamüshii paala jia jüchikua: Mayaainje mojaawain waya paalainka nümaa Maleiwa, anaawashii waya joolu'u nümaa sütüma tü naa'inrakat chi Nüchonkai sünain ouktüin nia waa'ujee. Je süka anaawainapain waya nümaa Maleiwa, shiimüin sünain wo'tte'ennüinjanain nütüma Cristo süka katüitpain no'u. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("RM5_11","075_5_11","ROM","5","11","11","Je naapüin wamüin chi Maleiwakai miyo'ushaata talataa aa'in, sükajee tü naa'inrakat Jesucristo chi Wasenyotsekai. Nia kakajeejanaka anaawain waya nümaa Maleiwa. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("RM5_12","075_5_12","ROM","5","12","12","Taso'iree aa'inchii jia sünain anain ma'i tü naapakat wamüin Cristo, je sünain mojuin ma'i tü naapakat wamüin Adán. Kaainjalashi Adán nuulia Maleiwa sükajee niyouktajaain sümaa nünüiki nümüin. Ouktakalaka nia saaliijee. Je sükajee kaainjalain Adán, o'ttüsü wayuu ütamüinre'eya sünain kaainjalaa. Ouktakalaka naya saaliijee. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("RM5_13","075_5_13","ROM","5","13","14","Je wanaa sümaa tia, nnojotsü kasalajanain sümüin wayuu moonooinwaa sümaa tü nüshajalakat Moisés, süka nnojolüin eejatüin shia. Mayaainje'e nnojolüin nayouktajaain nünüiki Maleiwa, maa aka Adán, ouktüshi'iya ne'e waneepia napüshua'ale'eya süka wayuuin kaainjaralii naya. ¿Jamüsü waneejatüka'a tü aapuushikat wamüin nütüma chi Maleiwakai suulia tü aapuushikat wamüin nütüma Adán? ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("RM5_15","075_5_15","ROM","5","15","15","Sükajee kaainjalain Adán, shi'rüin ouktaa tü wayuukolüirua süpüshua. Alu'usa tü naapakat wamüin chi Maleiwakai nünainjee Jesucristo, alana'aleesia ma'i sünain anain shia. Anamiashaatashi ma'i chi Maleiwakai süpüla naapüin chi Nüchonkai wamüin. Je tü kasa anasü naa'inrakat Cristo, süpülajatü wayuu süpüshua'ale'eya. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("RM5_16","075_5_16","ROM","5","16","16","Müshi taya tachikua: Tü naapakat wamüin chi Maleiwakai, alana'aleesia ma'i sünain anain shia. Otta tü naapakat wamüin Adán, mojusü. Saa'ujee naainjala waneeshia wayuu, kasalajanasü sümüin saainjala wayuu süpüshua sümaa sükatalaain nuulia Maleiwa. Otta saa'u tü naa'inrakat Cristo, anajiraajeerü wayuu watta saalin nümaa Maleiwa. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("RM5_17","075_5_17","ROM","5","17","17","Saa'u naainjala Adán, o'ttüsü wayuu süpüshua sünain kaainjalaa je ouktüshii naya saaliijee. Otta saa'u tü naa'inrakat Jesucristo, chi wayuu aapaakai na'anasia Maleiwa süpüla anajiraainjachin nümaa, katsüinsü naa'in sünain anoujaa. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("RM5_18","075_5_18","ROM","5","18","18","Tamüshii paala jia jüchikua: Tü naapakat chi Maleiwakai wamüin nünainjee Cristo, alana'aleesia ma'i sünain anain. Otta tü naapakat wamüin Adán, mojusü. Nükajee Adán, saa'u kaainjalain nia, e'itaanüsü wayuu süpüshua nütüma Maleiwa süpüla süsalainjatüin saainjala sümaa katatüinjatüin nuulia. Otta nükajee Cristo, saa'u tü anasü naa'inrakat sünain ouktüin waa'ujee, nnojoleerü kasalajanain wamüin waainjala. Taashishii waya suulia süsalaa waainjala je müinaya nnojoliin akatannüin nuulia Maleiwa. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("RM5_19","075_5_19","ROM","5","19","19","Saa'ujee moonooin Adán sümaa nünüiki Maleiwa, o'ttüsü wayuu ütamüinre'eya sünain kaainjalaa. Otta müsia joolu'u, saa'ujee noonooin Jesucristo sümaa nünüiki Maleiwa, eeitpa süpüla anajiraain wayuu maleekalia. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("RM5_20","075_5_20","ROM","5","20","20","Mapa kakalia nüchikijee Adán, aapünüsü sümüin tü wayuu judíokalüirua tü nüshajakat Moisés nütüma Maleiwa. Aapünüsü shia süka nücheküin Maleiwa shiyaawatüinjatüin wayuu sünain shiimüin kaainjaraliin naya. Otta müsia joolu'u, mayaainje kaainjaralüin ma'i tü wayuukolüirua, nountüitpa anajiraain naya nümaa Maleiwa süka anamiashaatain ma'i nia namüin. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("RM5_21","075_5_21","ROM","5","21","21","Tü taküjüitpakat achiki jümüin, müsü mayaa: Na wayuu süchepchiakana kaainjalaa, oukteena naya napüshua sümaa katatüin naya nuulia Maleiwa. Otta wayakana, nnojoleena nükatalüin nuulia, süka anamiashaatain ma'i nia. Saa'u wanoujain nünain chi Wasenyotsekai Jesucristo, wountüin wapüshua anajirawaa nümaa Maleiwa sümaa su'wanajaain waa'in süpüla chainjanain waya nümaa weinshi. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("RM6_1","075_6_1","ROM","6","1","1","Eesüja'a süpüla sümüin wane wayuu: “Anamiapaja'a ma'i chi Maleiwakai süpüla anajiraainjatüin wayuu nümaa ja'itairü wainmain saainjala. Je saa'u nülatirüin chi Maleiwakai saainjala wayuu, anakaja masütaajule waya sünain waainjala süpüla koo'omüinjatüin na'anasia Maleiwa wamüin”. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("RM6_2","075_6_2","ROM","6","2","2","Nnojotsü shiain tia. Maa aka taashin wane wayuu ouktüsü suulia sukuaippa, taashiinapa waya suulia süchepchiaa waainjala. Woo'ulaweekalaka suulia kaainjalaa. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("RM6_3","075_6_3","ROM","6","3","3","Wanaa sümaa wowoutisaajünüin waya anoujashiikana, müshii aka ouktiraakai waya nümaa Cristo. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("RM6_4","075_6_4","ROM","6","4","4","Je maa aka nojoitünüin Cristo süchikijee ouktaa, müshii aka wojoitünakai wanaa nümaa. Je maa aka nüso'iraain aa'in Cristo süchikijee ouktaa nütüma chi Nüshikai Pülashikai ma'i, aka'aya wayakana, müshii aka woso'iraakai aa'in wanaa nümaa. Je süka jeketüitpain wakuaippa, wountüin woo'ulaain suulia waainjala. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("RM6_5","075_6_5","ROM","6","5","5","Tamüshii jia jüchikua: A'aniraaitpa wakuaippa nümaa Cristo. Maa aka ouktüin nia, müshii aka ouktakai waya wanaa nümaa saa'u nnojolüin kasajatüin wamüin kaainjalaa. Je maa aka suso'iraain naa'in Cristo, akaweenia wayakana oso'iraweeria waa'in mapeena. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("RM6_6","075_6_6","ROM","6","6","6","Maa aka nüchitünüin Cristo sünain kuruusakat süpüla ouktaa, aka'aya tü wakuaippakat, achitünüsü süpüla ouktaa wanaa nümaa. Nnojoliinapa joolu'u süchepchiain waya kaainjalaa. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("RM6_7","075_6_7","ROM","6","7","7","Maa aka taashin wane wayuu ouktüsü suulia sukuaippa, taashiinapa waya suulia süchepchiaa waainjala. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("RM6_8","075_6_8","ROM","6","8","8","Saa'u ouktüin waya wanaa nümaa Cristo, watüjaa aa'ulu sünain katüinjatüin wo'u wanaa nümaa. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("RM6_9","075_6_9","ROM","6","9","9","Saa'u suso'innüin naa'in Cristo süchikijee ouktaa, watüjaa aa'uchi nia sünain nnojoleechin ouktüin piantua. Nnojolichipa süchepchiain nia tü ouktaakat. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("RM6_10","075_6_10","ROM","6","10","10","Süka ouktüichipain Cristo saa'u saainjala wayuu, nnojoleechi ouktüin nüchikua. Eeshi nia nümaa Maleiwa maa'ulu yaa sünain katüinjatüin no'u süpüla ka'ikat süpüshua. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("RM6_11","075_6_11","ROM","6","11","11","Akaajaa jiakana, saa'u müin aka ouktakai jia, anakaja jiyaawatüle saa'u sünain taashiinapain jia suulia süchepchiaa kaainjalaa. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("RM6_12","075_6_12","ROM","6","12","12","Sükajee tüü, juu'ulaa jumata suulia süchepchiaa jia kaainjalaa. Nnojo joonooin sümaa tü mojusü keejiakat sümüin tü ji'iruku jookot süpüla ouktaa. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("RM6_13","075_6_13","ROM","6","13","13","Nnojo jaapüin ji'iruku süpüla kaainjalaa, süpüla jaa'inrüinjatüin kasa mojusü süka. Nnojo motüin jaa'in sünain katüinapain jo'u nütüma Maleiwa. Shia anaka alu'u joolu'u jaapajiraale jukuaippa nümüin. Jaapa ji'iruku nümüin süpüla jaa'inrüinjatüin kasa anasü süka. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("RM6_14","075_6_14","ROM","6","14","14","Soto jaa'in sünain anajiraainapain jia nümaa Maleiwa sünainjee anamiashaatain nia jümüin süpüla taashinjanain jia nütüma suulia süchepchiaa kaainjalaa. Nnojoliishii jia müin aka naa'in na wayuu aapünakana amüin tü nuluwataakat anain Moisés, tü nnojotkat akaaliijain naya suulia kaainjalaa. Je sükajee tia, juu'ulaa suulia süchepchiaa kaainjalaa. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("RM6_15","075_6_15","ROM","6","15","15","¿Jamakalaka joo shia? ¿Ayatüinjana waya masütaajuin sünain waainjala süka anajiraain waya sünainjee anamiashaatain chi Maleiwakai wamüin je nnojolüin sünainjeejatüin woonooin sümaa tü nüshajakat Moisés? Nnojottaa. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("RM6_16","075_6_16","ROM","6","16","16","Soto jaa'in wane kasa. Müleka jaapajiraale jukuaippa nümüin wane wayuu süpüla nüchepchiainjanain jia, nieechi jülaamainka. Akaajaa müleka jaapajiraale jukuaippa sünain aa'inraa kasa mojusü, süchepchieena jia kaainjalaa, je oukteena jia saaliijee. Alu'ujasa müleka jaapajiraale jukuaippa nümüin Maleiwa süpüla jüüjüüinjanain jia nümüin, loteerü jukuaippa nu'upala. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("RM6_17","075_6_17","ROM","6","17","17","Taapüin analu'ut nümüin chi Maleiwakai jaa'u. Süchepchiapü'üshii jia kaainjalaa paalainka. Je joolu'u, oonooshii jia süka süpüshua jaa'in sümaa tü shiimüin ekirajünakat anain jia maa'ulu yaa. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("RM6_18","075_6_18","ROM","6","18","18","Taashiinapa jia suulia süchepchiaa kaainjalaa. Nüchepchiainapa jia Maleiwa süpüla aa'inraa tü kasa anasü nüchekakat jüpüleerua. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("RM6_19","075_6_19","ROM","6","19","19","Tü taküjaitpakat jümüin, taküjain süka pütchi sütüjaakat aa'u wayuu sainküin mma. Müsü joo tü tekirajeekat anain jia jüchikua: Süchepchiapü'üshii jia kaainjalaa paalainka sünain jaa'inrapü'üin waneepia tü kasa yarüttakat atüma jaa'in süka tü ji'irukukat. Otta müsia joolu'u, saa'u nüchepchiainapain jia Maleiwa, nücheküin süpüleerua jükatalaain suulia jaainjala. Je sükajee tüü, anakaja müleka jaapüle ji'iruku nümüin süpüla jaa'inrüinjatüin waneepia tü nuluwataakat anain jia. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("RM6_20","075_6_20","ROM","6","20","20","Soto jaa'in tü jukuaippakat paalainka. Wanaa sümaa süchepchiapü'üin jia kaainjalaa, nnojotsü kachipünaain jaa'in tü nuluwataakat anain jia Maleiwa. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("RM6_21","075_6_21","ROM","6","21","21","Kasayaa ne'e saapüin jümüin tü kasa mojusü jaa'inrakat. Joolu'u, japüliinapa jia süka tü jaa'inrapü'ükat. Chi wayuu ayatakai aa'inrüin kasa makat aka tia, oukteechi nia sümaa amülouleechin nia nuulia Maleiwa. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("RM6_22","075_6_22","ROM","6","22","22","Otta müshi'iya jia joolu'u, taashiinapa suulia kaainjalaa, je nüchepchiainapa jia Maleiwa. ¿Kasa saapaka jümüin tia? Eejeena jia nümaa chi Maleiwakai süpüla ka'ikat süpüshua süka shii'iranajaaitpain jaa'in sümaa jükatalaain suulia jaainjala. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("RM6_23","075_6_23","ROM","6","23","23","Alu'ujasa chi wayuu ayatakai süchepchiain kaainjalaa, shiimüin ouktajachin nia saaliijee sümaa amülouleechin nia nuulia Maleiwa. Otta chi eekai sa'aniraain nukuaippa nümaa Cristo Jesús chi Wasenyotsekai, ee'iranajaweerü naa'in süpüla chainjachin nia nümaa Maleiwa waneepia. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("RM7_1","075_7_1","ROM","7","1","1","Je joolu'u tawalayuwaa, jütüjaa aa'ulu tü nuluwataakat anain Maleiwa ashajünakat nütüma Moisés napüla na judíokana sünain sümüinjatüin wayuu süma'inru'u katüin so'u. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("RM7_2","075_7_2","ROM","7","2","3","Maa aka tü wayuu ka'wayuusekat, aluwataanüsü sütüma tü nüshajalakat Moisés sünain nnojolüinjatüin shii'iratüin su'wayuuse süma'inru'u katüin no'u. Müleka ka'wayuusere shia wane wayuu naata kataiwa'aya no'u chi su'wayuusekai, “Ama'üjaasü nümaa wayuu nnojoikai su'wayuusein”, müneerü shia. Akaajasa müleka ouktüle chi su'wayuusekai, jutatüsü sukuaippa süpüla ka'wayuusee wane jekechi. “Ama'üjaasü nümaa wayuu nnojoikai su'wayuusein”, nnojoleerü münüin. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("RM7_4","075_7_4","ROM","7","4","4","Akaajaa jiakana tawalayuwaa, müshii aka ouktakai jia suulia tü nüshajakat Moisés sükajee ouktüin Cristo saa'u waainjala. Sükajee jutatüitpain wakuaippa suulia tü suluwataakat anain, a'aniraaitpa wakuaippa nümaa Cristo. Je sünainjee süso'iraain naa'in süchikijee ouktaa, wountüin joolu'u wa'yataain nümüin Maleiwa sümaa waa'inrüin tü anasükat nümüin waneepia. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("RM7_5","075_7_5","ROM","7","5","5","Soto jaa'in tü wakuaippakat paalainka wanaa sümaa wale'eru'uin süchiki kaainjalaa maa aka wayuu süpüshua. Wanaa sümaa saapünüin wamüin tü nuluwataakat anain waya Moisés, müsü aka sootokai waya sünain aa'inraa tü kasa mojusü achiajaanakat oulia waya sulu'u. Je müleka mache'ere waya sünain aa'inraa waneepia kasa eekai müin aka tia, shiimüin sünain ouktajanain waya sümaa amüloulinjanain nuulia Maleiwa. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("RM7_6","075_7_6","ROM","7","6","6","Mayaainje süchiajaain waya tü nuluwataakat anain Moisés, ayatshi'iya waya sünain süchepchiain waainjala. Alu'usa joolu'u, müshii aka ouktakai waya suulia tü nüshajalakat Moisés, süka jutatüitpain wakuaippa suulia tü suluwataakat anain. Nnojoliikalaka wa'yataain joo nümüin Maleiwa süka tü akuaippaa laülaasükat ee'iyatünakat wamüin sulu'u tü nüshajakat Moisés. A'yataainapa waya nümüin Maleiwa joolu'u süka wane jeket akuaippaa nütüma chi Naa'inkai. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("RM7_7","075_7_7","ROM","7","7","7","Eesüja'a süpüla sümüin wane wayuu: “Mojusüja'a mmata tü nüshajakat Moisés, naakaja müin aka sootokai waya sünain aa'inraa tü kasa mojusü achiajaanakat oulia sulu'u”. Nnojoluyaaje shiain tia. Nnojotsü mojuin, anasü. Sütüma tü nuluwataakat anain Moisés, tayaawata aa'u sünain kaainjaralin taya. Je taküjüin paala tachiki jümüin: Eesü müleka kee'ireere taa'in tü süma'anakat wane wayuu. Tüü, nnojotsü tayaawata aa'u sünain kaainjalaain shia. Tü tayaawatakat atüma saa'u, shia tü nuluwataakat anain, eere sümüin: “Nnojo kee'ireein paa'in naata kokoroloshi”. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("RM7_8","075_7_8","ROM","7","8","8","Je tatüjaapa saa'u sütüma tü nüshajakat Moisés sünain mojuin tü taa'inrakat, keejialeeitpa'aya tamüin suulia paalainka. Müleka nnojoruleje tachiajaanüin suulia aa'inraa tia, nnojotsüje alana'aleein ma'i keejiain tamüin. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("RM7_9","075_7_9","ROM","7","9","9","Nnojolüiwa'aya tatüjaain saa'u tü nuluwataakat anain Moisés, nnojotsü ashapataain taa'in saa'u taainjala. Otta tatüjaapa saa'u, müshi aka sootokai taya sünain aa'inraa tü kasa mojusü achiajaanakat oulia sulu'u. Je müleka ayatüle taya sünain süchepchiain kaainjalaa, shiimüin sünain ouktajachin taya saaliijee sümaa amülouleechin nuulia Maleiwa. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("RM7_10","075_7_10","ROM","7","10","10","Tü nuluwataakat anain Moisés, süpülajatüyaaje'e su'tte'erüinjachin taya suulia amüloulii nuulia Maleiwa. Akatsa e'itaain ouktaa tamüin süsala taainjala. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("RM7_11","075_7_11","ROM","7","11","11","Tatüjaapa saa'u sütüma tü nüshajakat Moisés sünain mojuin tü taa'inrakat, ¿jamaka'a nnojotka'a too'ulaain suulia? Shia süka shiain toonooin amaa tü alawaakat sütüma süchepchiain taya taainjala. Je sükajee nnojolüin jüüjüüin taya sümüin tü nuluwataakat anain Moisés, e'itaasü ouktaa tamüin süsala taainjala. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("RM7_12","075_7_12","ROM","7","12","12","Shia tamaka jümüin tia: Tü nüshajakat Moisés, aapünüsü wamüin nütüma chi Maleiwa Maainjalasaikai. Nnojotsü mojuin shia, anasü, süka shii'iyatüin wamüin tü kasa anakat süpüla waa'inrüinjatüin je tü kasa mojukat süpüla nnojolüin waa'inrüin. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("RM7_13","075_7_13","ROM","7","13","13","Eesü süpüla sümüin wane wayuu: “Müleka anale tü nuluwataakat anain Moisés paajüin, ¿jamakalaka shi'itaaka'a ouktaa sümüin wayuu je amüloulii nuulia Maleiwa?”. Tamüshii paala jia: Nnojotsü shiain tia. Tü nüshajakat Moisés, nnojotsü ouktajatüin wayuu sütüma. Ouktajatü wayuu saaliijee nnojolüin suu'ulaain suulia kaainjalaa. Chi wayuu eekai ayatüin sünain süchepchiaa naainjala, müleka nnojorule kasalajanain nümüin naainjala, nnojoleerü niyaawatüin aa'u sünain mojushaatain ma'i tü kaainjalaakat. Tü nüshajakat Moisés, sükaaliijain waya sünain wayaawatüin saa'u tüü. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("RM7_14","075_7_14","ROM","7","14","14","Watüjaa aa'ulu tü nuluwataakat anain Moisés sümaa saapünüin nütüma Maleiwa. Otta tayakai, maa aka wayuu süpüshua sünain ke'irukuin, süchepchiashi taya kaainjalaa. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("RM7_15","075_7_15","ROM","7","15","16","Anasü taküjale paala tachiki jümüin. Shiimüin sünain nnojolüin tayaawatüin saa'u jamüinjatüin taa'inrüin tü kasa taa'inrakat. Tü kasa anasü tachekakat sünain taa'inreein, nnojotsü taa'inrüin. Shia taa'inraka tü kasa mojusü nnojotkat tacheküin taa'inreein. Je sükajee tatüjaain saa'u tü taa'inrakat sünain mojuin shia, “Lotüsü ma'i tü nuluwataakat anain Moisés”, tamüsü. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("RM7_17","075_7_17","ROM","7","17","18","¿Jamüsü taa'inraka'a tü mojusü nnojotkat tacheküin taa'inreein je nnojolüin taa'inrüin tü anasükat? Shia süka tale'eru'uin tü kaainjalaakat. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("RM7_19","075_7_19","ROM","7","19","19","Tamüshii paala jia: Tü taa'inrakat, nnojotsü shiain tü kasa anasü tachekakat taa'inreein, shia ne'e taa'inraka tü kasa mojusü nnojotkat tacheküin taa'inreein. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("RM7_20","075_7_20","ROM","7","20","20","Je taa'inrüin tü mojusü nnojotkat tacheküin taa'inreein, süka jo'uutüjülin taya sümaa taainjala. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("RM7_21","075_7_21","ROM","7","21","21","Müsü sukuaippa tü taküjaitpakat achiki jümüin: Mayaainje tacheküin taa'inreein kasa anasü, ayatsia ne'e taneeküin aa'inraa tü kasa mojusükat. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("RM7_22","075_7_22","ROM","7","22","22","Tacheküin taa'inreein tü kasa anasü nuluwataakat anain Maleiwa, süka shii'iranajaaitpain takuaippa nütüma. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("RM7_23","075_7_23","ROM","7","23","23","Otta müleka shiimüinre tia, ¿jamaka'a taneekaka'a waneepia aa'inraa tü kasa mojusükat? Shia süka tale'eru'uin kaainjalaa. Je sükajee tüü, müsü aka eekai wane atkawaa sütüma tü takuaippa jeketkat. Je müshi aka kapükai taya, süka nnojolüin tountüin taa'inrüin tü anasükat. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("RM7_24","075_7_24","ROM","7","24","25","Müshi paala tachikua: Saa'u nii'iratüitpain chi Maleiwakai takuaippa, nüchepchiaichipa joo taya, sümaa shiain tacheküin waneepia taa'inreein tü kasa anasü nuluwataakat anain. Akaajasa, süka jo'uushin taya sümaa taainjala, ayatshia müin aka kapükai taya. Aa'inraa tü kasa anasükat, kapüleesü. Otta aa'inraa tü mojusükat, mapüleesat. Alu'uta'aleeshija ma'i taya süchepchiaka taainjala. Kasataalejese tajuittinnüin maalü suulia. Akatsa eein wane kasa. Tatüjaa aa'ulu sünain tajuittinneechin maalü nütüma chi Wasenyotsekai Jesucristo. Taapakalaka ma'i joo müle'oshaata analu'ut saa'u tia. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("RM8_1","075_8_1","ROM","8","1","1","Chi wayuu eekai sa'aniraain nukuaippa nümaa Cristo Jesús, müichia nnojolin süsalain naainjala nütüma Maleiwa sümaa nnojolin nükatalüin nia nuulia. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("RM8_2","075_8_2","ROM","8","2","2","Chi wayuu eekai jüüjüüin waneepia nümüin chi Naa'inkai Maleiwa, taashishi suulia süchepchiaa naainjala. Paalainka, ouktajana waya wapüshua süka kaainjaraliin. Otta müsia joolu'u, sünainjee tü naa'inrakat Cristo Jesús, taashishii waya suulia süchepchiaa kaainjalaa je suulia tü ouktaakat, süka pülashin ma'i chi Naa'inkai Maleiwa aapakai wamüin kataa o'u. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("RM8_3","075_8_3","ROM","8","3","3","Tü nuluwataakat anain Moisés, nnojotsü suuntüin sujuittirüin waya suulia tü ouktaakat, süka wale'eru'uin tü kaainjalaakat. Chi taashikai atüma waya, nia Maleiwa. Nuluwataain Jesucristo chi Nüchonkai, sünain wayuuin nia maa aka waya kaainjaraliikana. Sünainjee naapajiraain nikii süpüla ouktaa saa'u waainjala, süsalashi nia tü waainjalakat nütüma Maleiwa. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("RM8_4","075_8_4","ROM","8","4","4","Je saa'u wajuittinnüinapain suulia tü ouktaakat, wounteerü wekeraajüin süpüshua tü kasa anasü nüchekakat wapüleerua chi Maleiwakai sulu'u tü nüshajakat Moisés. Wounteerü wekeraajüin sükajee nnojoliinapain wale'eru'uin süchiki kaainjalaa saa'u jüüjüüin waya waneepia nümüin chi Naa'inkai Maleiwa. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("RM8_5","075_8_5","ROM","8","5","5","Chi wayuu eekai kee'ireein naa'in tü mojusükat, shia süka nüle'eru'uin süchiki tü kaainjalaakat. Otta chi eekai kee'ireein naa'in tü nüchekakat chi Naa'inkai Maleiwa, shia süka nüchepchiain Maleiwa. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("RM8_6","075_8_6","ROM","8","6","6","Müleka masütaajule wane wayuu sünain jülüjüin naa'in tü nüchekakat chi Naa'inkai Maleiwa, aapüneerü wane anaa nümüin nütüma Maleiwa saa'u taashiichipain nia suulia tü ouktaakat. Akaajasa chi eekai masütaajuin sünain jülüjüin naa'in kaainjalaa, oukteechi nia saaliijee tia sümaa nükatannüin nuulia Maleiwa. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("RM8_7","075_8_7","ROM","8","7","7","Süka jamüin, chi jülüjakai aa'in waneepia kaainjalaa, nnojoishi oonooin sümaa tü nuluwataakat anain Maleiwa. Isasü nüchiki, süka nü'ürülaain nünain. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("RM8_8","075_8_8","ROM","8","8","8","Na wayuu eekai kale'eru'uin süchiki kaainjalaa, nnojoruleeja kasakainjatüin natüma talatüin Maleiwa namaa. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("RM8_9","075_8_9","ROM","8","9","9","Otta jiakana, nnojoliinapa kale'eru'uin süchiki kaainjalaa. Saa'u eein chi Naa'inkai Maleiwa sulu'u jaa'in, niaichipa jüüjüüka amüin jia. Chi wayuu eekai nnojolin chi Naa'inkai Maleiwa sulu'u naa'in, nnojoishi nüpüshin nia Cristo. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("RM8_10","075_8_10","ROM","8","10","10","Wayakana, saa'u wayuuin waya, we'reeria tü ouktaakat saaliijee kaainjalaa. Otta müshi'iya joolu'u, saa'u wamaaichipain Cristo, nümaainjana waya Maleiwa waneepia sükajee anajiraainapain waya nümaa. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("RM8_11","075_8_11","ROM","8","11","11","Jütüjaa aa'uchi chi Maleiwakai sünain niain oso'ire'erüin naa'in Jesús süchikijee ouktaa. Meena'aya jiakanaya. Saa'u eeichipain chi Naa'inkai Maleiwa sulu'u jaa'in, ja'itairü ji'reerüin tü ouktaakat, ayateena nümaa Maleiwa waneepia. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("RM8_12","075_8_12","ROM","8","12","12","Tawalayuwaa, saajüin tü taküjaitpakat jümüin, ¿kasa anaka süpüla waa'inrüin? ¿Anasü müleka wale'eru'ule süchiki kaainjalaa? Nnojo. Nnojotsü anain tia. Tachiajaain jia joolu'u suulia tia. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("RM8_13","075_8_13","ROM","8","13","13","Müleka masütaajule jia sünain jüle'eru'uin süchiki kaainjalaa, oukteena jia saaliijee sümaa jükatanneenain nuulia Maleiwa. Akaajasa, müleka juu'ulaale suulia süpüshua tü kasa mojusü kee'ireekat jaa'in, nümaajeena jia Maleiwa süpüla ka'ikat süpüshua. Nieechi chi Naa'inkai Maleiwa akaaliijaka jia sünain tia. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("RM8_14","075_8_14","ROM","8","14","14","Chi wayuu eekai jüüjüüin nümüin chi Naa'inkai Maleiwa, shiimüin sünain nüchoin Maleiwa. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("RM8_15","075_8_15","ROM","8","15","15","Saa'u naapünüichipain wamüin chi Naa'inkai, nnojoliinapa waya mmolüin sheema süchepchiaa kaainjalaa wachikua. Alu'ujasa joolu'u, süka nüchooinapain waya Maleiwa, “Taata Maleiwa”, wainküin wamüin nümüin. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("RM8_16","075_8_16","ROM","8","16","16","Nükaaliijain waya chi Naa'inkai sünain ayaawataa saa'u sünain nüchooinapain waya. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("RM8_17","075_8_17","ROM","8","17","17","Nüchon wane wayuu, kapatseinjachi nütüma. Akaweenia wayakana nütüma Maleiwa, saa'u nüchooinapain waya. Eejeerü wama'ana süpüshua tü kasa anasü anaajuushikat nütüma chi Maleiwakai napüla na nüpüshikana. Je wanaa nümaa Cristo, eejeerü wama'ana süpüshua tü kasa anasü naapüinjatkat chi Maleiwakai nümüin. Watüjaa aa'uchi sünain müliain paala Cristo. Je wayakana, saa'u müliain waya sünainjee wanoujain nünain, meena'aya joo waya maa aka naa'in sünain anashaateenain ma'i waya no'ulu'u Maleiwa so'uweena wane ka'i. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("RM8_18","075_8_18","ROM","8","18","18","Shiimüin tü tamakat jümüin: Mayaasüje miyo'ushaatain tü müliaa we'rakat maa'ulu yaa, nnojoleerü sotüin waa'in shia so'uweena ka'ikat tia, süka anashaateenain ma'i waya no'ulu'u Maleiwa. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("RM8_19","075_8_19","ROM","8","19","19","So'u ka'ikat tia, ee'iyatüneena waya nütüma chi Maleiwakai sümüin tü kasa akumajuushikalüirua sümaiwa paala sünain nüchooin waya. Sükajee tüü, sa'atapüin ma'i waya türa kasakalüirua süpüla wee'iyatünüin sümüin. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("RM8_20","075_8_20","ROM","8","20","20","Süchikijee nukumajüin Maleiwa tü kasakalüirua süpüshua, niyüülajüin shia suulia shikeraajajüin tü akumajünakat apüla. Nnojotsü süchekalain. Aleinjatü nütüma Maleiwa, süka nütüjaain saa'u sünain naa'inrüinjatüin wane kasa anasü sümüin so'uweena wane ka'i. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("RM8_21","075_8_21","ROM","8","21","21","A'atapüsü ma'i tü akumajuushikalüirua joolu'u sujuittinnüinjatüin suulia sümüliala so'u ka'ikat tia. Meeria aka shia wayakana nüchooinkana Maleiwa sünain anashaataleein ma'i no'ulu'u Maleiwa. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("RM8_22","075_8_22","ROM","8","22","22","Watüjaa aa'ulu sünain müliayülüinya süpüshua tü kasa akumajuushikalüirua, je kee'ireesü ma'i saa'in taasheein shia suulia. Müliasü ma'i shia maa aka saa'in wane wayuu eekai sa'alijaain. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("RM8_23","075_8_23","ROM","8","23","23","Otta wayakanaya, kee'ireesü ma'i waa'in taasheein waya suulia ouktaa je shii'iree wee'iyatünüin sümüin süpüshua tü akumajuushikalüirua sünain nüchooin waya Maleiwa. Je maa'ulu yaa, sünain wa'atapüin tia ka'ikat, watüjaa aa'ulu sünain shiimüin nüchooin waya Maleiwa, süka naapatüjülin chi Naa'inkai wamüin. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("RM8_24","075_8_24","ROM","8","24","25","Je paala wekeroloiwa'aya sünain anoujaa süpüla wo'tte'ennüinjanain nütüma Cristo, watüjaa aa'ulu sünain taashinjanain waya nütüma Maleiwa suulia ouktaa so'uweena wane ka'i. Müleka shikettaajüle nümüin wane wayuu tü kasa na'atapajakat, nnojoishi asukaakuu müinjachin süpüla. Alu'ujasa wayakana saa'u nnojoliiyüliin taashin waya, a'atapajeeshii waya waneepia. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("RM8_26","075_8_26","ROM","8","26","27","Saa'u matsüin waa'in sünain tü wanoulakat, nükaaliijain waya chi Naa'inkai Maleiwa süma'inru'u wa'atapajüin tia ka'ikat. Nütüjaa aa'ulu chi Maleiwakai tü kee'ireekat waa'in. Je süka nnojolüin watüjaain saa'u tü wachuntajatkat nümüin, nieechi achuntaka chi Naa'inkai süpüla saapünüin wamüin. Nüchunteerü shia chi Naa'inkai Maleiwa süka wane pütchi nnojotkat we'raajüin. Je niyaawatüin Maleiwa saa'u süka nüchuntüin waneepia chi Naa'inkai tü kasa nüchekakat wapüleerua waya na nüchooinkana. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("RM8_28","075_8_28","ROM","8","28","28","Watüjaa aa'uchi chi Maleiwakai sünain nünaatüin waneepia süpüshua tü kasa alatakat namüin na wayuu aikana apüla nia, süpüla koo'omüinjatüin namüin sütsüin tü nanoulakat sütüma tü alatakat namüin, maa aka eekai mojuin otta eekai anain. Naya na nüneekakana süpüla tü kasa naa'inrüinjattüjütkalia paala sümaiwa. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("RM8_29","075_8_29","ROM","8","29","29","Aneekajuushitüjüli'iya naya nütüma Maleiwa süpüla nüpüshinjanain. Akataluushitüjüli'iya naya nütüma süpüla müinjanain aka naya naa'in chi Nüchonkai, süpüla kojutüinjachin Jesucristo sütüma wayuu wainma saa'u nuwalayuuinapain naya. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("RM8_30","075_8_30","ROM","8","30","30","Neenaküin joo chi Maleiwakai na akataluushikana süpüla tü naa'inrüinjattüjütkalia paala sümaiwa. Je nücheka achikit anajiraain naya nümaa süpüla eeinjanain naya nümaa sünain anashaateenain ma'i no'ulu'u. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("RM8_31","075_8_31","ROM","8","31","31","¿Jamüinjatü wanüiki shi'ipajee tü pütchi anasükat? Ja'itairü wainmain tü wa'ünüükalüirua saaliijee tü wanoulakat nünain Cristo, shiimüin wayamüleerüin shia, sükajee niain Maleiwa akaaliijüin waya. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("RM8_32","075_8_32","ROM","8","32","32","Chi Maleiwakai, nnojoishi na'alijirüin chi Nüchonche'echonkai ma'i. Nüjütüin nia wa'akamüin süpüla ouktaa saa'u waainjala. Süka naa'inrüin tia, watüjaa aa'uchi sünain naapeerüin wamüin süpüshua tü kasa anasükat. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("RM8_33","075_8_33","ROM","8","33","33","Nnojotsü jaralüin “Kaainjaralii jia” müinjatüin wamüin waya aneekuushikana nütüma Maleiwa, süka nümatüjülin chi Maleiwakai wamüin: “Talatirüitpa süpüshua tü jaainjalakat, je anajiraashii jia joolu'u tamaa”. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("RM8_34","075_8_34","ROM","8","34","34","Nnojotsü jaralüin e'itaainjanain waya süpüla süsalaa waainjala sümaa wakatannüin nuulia Maleiwa. Jesucristo, nia chi aapajiraakai nikii süpüla ouktaa waa'ujee. Nia chi oso'iraakai aa'in süchikijee ouktaa. Nia chi laülaakai süpüla eeinjachin nikialu'ujee Maleiwa sümaa nüchuntüin nümüin waa'u maa'ulu yaa. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("RM8_35","075_8_35","ROM","8","35","35","Nnojotsü kasain oo'ule'ereechin Cristo suulia alin waya nüpüla. ¿Kaseerü asütaka waalii nüpüla? ¿Müliaa? ¿Mojuu akuaippa? ¿Müleka jashichire wayuu wamüin saaliijee tü wanoulakat? ¿Müleka aire jamü wamüin? ¿Müleka eere mojaa? ¿Müleka mmorule waya? ¿Müleka su'uteere waa'in wayuu? Nnojotsü kasain asütüinjatüin. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("RM8_36","075_8_36","ROM","8","36","36","Aküjünüsü wachiki sütüma tü ashajuushikat sulu'u tü karaloukta nüchikimaajatkat Maleiwa, müsü mayaa: “Jashichisü tü wa'ünüükalüirua wamüin shii'iree su'uteein waa'in saa'ujee wanoujain nünain Maleiwa. Oukteeshii waya atümawaa, maa aka saa'in anneerü eekai ekiiraainjatüin”. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("RM8_37","075_8_37","ROM","8","37","37","Müshi tachikua jümüin: Nnojotsü jaralüin oo'ule'erüinjachin Cristo suulia alin waya nüpüla. Ja'itairü wainmain tü wa'ünüükalüirua, shiimüin sünain wayamüleerüin ütamüinre'eya, süka müichiain moo'ulaain Cristo suulia alin waya nüpüla. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("RM8_38","075_8_38","ROM","8","38","39","Müshi tachikua: Chi Maleiwakai, nnojoishi na'alijirüin chi Nüchonkai, chi Wasenyotsekai Jesucristo. Nüjütüin nia wa'akamüin süpüla ouktaa waa'ujee. Sükajee tüü, tatüjaa aa'ulu sünain nnojolüin kasain asütajatüin joo waalii nüpüla Maleiwa. Ja'itairü kasain alatüin wamüin kataiwa'aya wo'u, ja'itaina ouktüin waya, ayateena waya alin nüpüla. Ja'itakaja noo'ule'ereein chi Maleiwakai tü yolujaakalüirua oo'ulaka na aapiee chakana iipünaa suulia alin waya nüpüla, ayateena alin waya nüpüla. Ja'itakaja tü alatakat wamüin joolu'u je mapeena, ja'itakaja tü naa'inreekat na sülaülashiikana mma, ja'itakaja tü alatakat chaa sirumatu'upünaa je shiinalu'upünaa mmakat, ja'itakaja tü süchekakat wapüleerua süpüshua tü akumajuushikalüirua, nnojotsü suu'ule'erüinjachin chi Maleiwakai suulia alin waya nüpüla. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("RM9_1","075_9_1","ROM","9","1","1","Tü taküjainjatkat joolu'u jümüin, nnojotsü alawaain. Saa'u sa'aniraaitpain takuaippa nümaa Cristo je saa'u jüüjüüin taya nümüin chi Naa'inkai Maleiwa, aküjüshi taya tü shiimüinkat waneepia, saa'in tamüin. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("RM9_2","075_9_2","ROM","9","2","3","Shiimüin sünain mojushaatain ma'i taa'in waneepia naalii na tawalayuukana, na tapüshikanairua judíokana. Takaaliijeein naya sünain anoujaa nünain Cristo, ja'itashije akatannüin taya naa'ujee nütüma chi Maleiwakai nuulia Cristo. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("RM9_4","075_9_4","ROM","9","4","4","Soto jaa'in tü kasa anasü aapünakat paala namüin. Naya Israelka anülia saa'u nuu'uliwo'uin naya chi watuushi Israelkai anülia. Naya e'itaanaka süpüla nüchooinjanain Maleiwa. Nii'iyatüin Maleiwa nukuaippa namüin sünain anashaatain ma'i nia. Naya aapünaka amüin tü pütchi e'itaanakat paala nütüma Maleiwa. Naya aapünaka amüin süpüshua tü nüshajakat Moisés süpüla natüjaainjatüin saa'u tü nuluwataakat anain Maleiwa. Naya ekirajünaka nütüma Maleiwa sünain a'waajaa nia sulu'u tü a'waajüleekat chi Maleiwakai. Naya aküjünaka amüin süchiki tü kasa anasü naa'inrüinjatkat chi Maleiwakai sünain pansaain nünüiki namüin. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("RM9_5","075_9_5","ROM","9","5","5","Naya noo'uliwo'uka na wekii maalajanama'akana. Otta Cristo, nanainjeejachia ne'e, chi Wamaleiwasekai aluwataakai saa'u kasa süpüshua, chi wa'waajakai süpüla ka'ikat süpüshua. Amén. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("RM9_6","075_9_6","ROM","9","6","6","Tamüshii paala jia: Nayapaja'a na judíokana akataluushin nütüma Maleiwa süpüla nüchonwaa, ¿jamaka'a nayouktaka'a Cristo? ¿Shia cheje eera nnojotka pansaain tü nümakat paala Maleiwa namüin? Nnojo. Pansaasü nünüiki Maleiwa waneepia. Akatsa müin mayaa: Eesü wayuu na'aka na nuu'uliwo'ukana Israel eekai manoujüinyeein nünain Cristo süka nnojolüin nüpüshin ma'i Maleiwa. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("RM9_7","075_9_7","ROM","9","7","7","Soto jaa'in chi wekii maalajachima'akai kanüliakai Abraham, chi aküjünakai amüin nütüma Maleiwa sünain müin mayaa: “Na nuu'uliwo'ukana chi püchonkai Isaac, nayeena ne'e namüiwa püchooinka ma'i”. Eekalaka na'aka na nuu'uliwo'ukana Abraham wayuu eekai nnojolüin shiimüin nüpüshin Maleiwa. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("RM9_8","075_9_8","ROM","9","8","9","Müshi chi Maleiwakai paala nümüin Abraham sümaa pansaain nünüiki nümüin: “So'u wane juyakaleena, keraajeerü tü tamakat paala pümüin sünain pansaain tanüiki. Jemeyuleerü Sara tü pu'wayuusekat nümaa wane püchon”, müshi nia nümüin. Sükajee tüü, na nuu'uliwo'ukana Isaac chi nüchonkai Abraham sümaa Sara, nayainjana ne'e namüiwa nüpüshika ma'i Maleiwa. Otta na nuu'uliwo'ukana chi wane nüchonkai Abraham, chi jemeikai sümaa nnojolin nükajeejachin Maleiwa, nnojoliishii nüpüshin Maleiwa. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("RM9_10","075_9_10","ROM","9","10","10","Soto jaa'in nachiki na senkeyuu nüchooinkana chi watuushikai Isaac sümaa tü nu'wayuusekat kanüliakat Rebeca. Mayaainje nüchooin Isaac na piamashiikana tepichi, ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("RM9_11","075_9_11","ROM","9","11","12","aneekünüshi waneeshia nütüma Maleiwa, otta chi wane'e, maneekujusai. Nnojoliiwa'aya neweetüin, nnojolüiwa'aya naa'inrüin kasa anasü otta kasa mojusü, “Laülaajeechi chi emülieekai naa'u chi epayaakai”, münüsü tü neikat nütüma Maleiwa. Shia süpüla sütüjaainjatüin wayuu naa'u chi Maleiwakai sünain nnojolüin nüneeküin wayuu sünainjee tü kasa anasü saa'inrakat. Sünainjeejatü tü kasa naa'inrüinjattüjütkalia niakai paala sümaiwa. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("RM9_13","075_9_13","ROM","9","13","13","Müsü tü nümakat chi Maleiwakai noo'opünaa na senkeyuukana, tü ashajünakat paala: “Nia taneekaka Jacob, chi emülieekai. Otta Esaú, chi epayaakai, nnojoishi kasajachin tamüin”. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("RM9_14","075_9_14","ROM","9","14","14","¿Jamüinjatü wanüiki shi'ipajee tüü? “Nnojotsü lotüin nukuaippa Maleiwa maka'a nüneekajüin wayuu”, ¿müinjana waya? Nnojo. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("RM9_15","075_9_15","ROM","9","15","15","Soto jaa'in tü nümakat chi Maleiwakai nümüin Moisés sünain müin mayaa: “Eesü wayuu eekai tamüliajüin sümaa tee'iyatüin ta'anasia sümüin. Je eesü eekai nnojolin tamüliajüin sümaa nnojolin tee'iyatüin ta'anasia sümüin”. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("RM9_16","075_9_16","ROM","9","16","16","Je sükajee tüü, nnojoishi aneekünüin wane wayuu nütüma chi Maleiwakai sünainjee nücheküin chi wayuukai aneekünaa. Je nnojoishi aneekünüin sünainjee kasa anasü naa'inrakat. Sükajeejatü nii'iyatüin Maleiwa na'anasia nümüin. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("RM9_17","075_9_17","ROM","9","17","18","Wane wayuuirua, nii'iyatüin na'anasia Maleiwa namüin shii'iree nanoujain nünain. Otta waneeirua, achechennüsü naa'in nütüma Maleiwa suulia nanoujajüin nünain. Ashajünüsü nüchiki wane wayuu manoujüinyeesai nütüma Maleiwa sulu'u tü karaloukta nüchikimaajatkat chi Maleiwakai. Müshi chi Maleiwakai nümüin Faraón chi sülaülashikai tü mmakat Egipto: “E'itaanüshi pia tatüma sünain aluwatawaa, süpüla tatüjaanüin aa'u sünain pülashin taya sütüma tü taa'inrakat püka je süpüla te'nnaajünüinjachin sütüma wayuu sainküin mma”. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("RM9_19","075_9_19","ROM","9","19","19","Eesü süpüla süsouktüin wane wayuu shi'ipajee tü tamakat, sünain sümüin tamüin: “Müleka sükaaliijünüleje nütüma Maleiwa wane wayuuirua sünain anoujaa, otta waneeirua, achechenna aa'inrü nütüma suulia nanoujajüin, ¿jamaka'a kasalajanainjatka'a wamüin nütüma manoujain waya? Isasü wachiki woo'ulaain suulia tü nüchekakat wapüleerua”. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("RM9_20","075_9_20","ROM","9","20","21","Tamüshi paala chi wayuukai: Wayuu ne'e pia. ¿Jamüsü mojuka'aka pünüiki ni'ipajee Maleiwa? Wane wayuu atükat, müleka sücheküle süpüleerua sütükeein wane irala iita eekai anain ma'i, sütükain tia. Otta müleka sütükeere ne'e wane amüchi eekai mojuin, “¿Jamüsü maka'a taya pütüma?”, nnojotsü süpüla sümüinjatüin sümüin tü wayuu katükalakat. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("RM9_22","075_9_22","ROM","9","22","22","Watüjaa aa'uchi chi Maleiwakai sünain nii'iyateein nukuaippa sümüin wayuu sünain jashichin nia sümüin saalii saainjala je sünain pülashin ma'i nia süpüla süsalainjatüin shia nütüma. Süka saja'ttinneerüin wayuu jashichikat amüin chi Maleiwakai so'uweena wane ka'i, ¿jamaka'a koulainka'a shia nütüma süpüla süsalaa saainjala maa'ulu yaa? ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("RM9_23","075_9_23","ROM","9","23","23","Shia süka nii'iyateein nukuaippa sünain anashaatain ma'i nia namüin na nüneekatüjüliikana. Nümüliajüin naya süpüla eeinjanain nümaa waneepia chaa iipünaa. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("RM9_24","075_9_24","ROM","9","24","24","Na wayuu aneekünatüjüliikana nütüma Maleiwa süpüla nümüliajaa, waya wayakana. Je eenakünüshii waya nütüma süpüla anoujaa nünain, maa aka sa'akajee tü judíokalüirua oo'ulaka tü gentilekalüirua. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("RM9_25","075_9_25","ROM","9","25","25","Tü naa'inrakat chi Maleiwakai sünain neenaküin na gentilekana, shia tü nüshajakat achiki paala Oseas sünain aküjaa tü nümakat Maleiwa, sünain müin mayaa: “ ‘Jia tapüshika'aya’, meechi taya sümüin wayuu eekai nnojolüin tapüshipü'üin. Je sümüin wayuu eekai maaliipü'üin tapüla, ‘Jia aishiika'aya tapüla’, meechi taya namüin”. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("RM9_26","075_9_26","ROM","9","26","26","Shia tü aküjünakat achiki sulu'u wane ashajuushiya nütüma Oseas sünain müin mayaa: “Namüin na wayuu, ‘Nnojoliishii jia tapüshin’, nümapü'ükana amüin Maleiwa, ‘Naya nüchooinka Maleiwa Matüjainsaikai ouktaa’, müneena so'uweena wane ka'i”. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("RM9_27","075_9_27","ROM","9","27","28","Tü naa'inrakat chi Maleiwakai sünain neenaküin na judíokana, shia tü nüshajakat achiki paala Isaías sünain müin mayaa: “Alü'ütsü tü ka'i kasalajanainjatkat o'u nütüma Maleiwa namüin naainjala napüshua na kaainjaraliikana saa'u mmakat. Ja'itaina wainmain na Israelkana, maa aka saa'in jasai sotpünaa palaa, o'tte'enneerü ne'e palirü na'akajee”. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("RM9_29","075_9_29","ROM","9","29","29","Shia tü aküjünakat achiki sulu'u wane ashajuushiya nütüma Isaías, sünain müin mayaa: “Chi Maleiwa Pülashaatakai ma'i, müleka nnojorule nüpüte'erüin paala süpüshi naikeyuu na watuushikana, müshiije aka waya saa'in tü pueulokolüirua Sodoma oo'ulaka Gomorra paala sümaiwa sünain saja'ttale'einya”. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("RM9_30","075_9_30","ROM","9","30","30","¿Jamüinjatü wanüiki shi'ipajee tüü? Na gentilekana, mayaainje nnojolüin kasajatüin paala namüin anainjanain naya no'ulu'u Maleiwa, anajiraainapa naya nümaa sünainjee nanoujain nünain Cristo. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("RM9_31","075_9_31","ROM","9","31","32","Otta na wayuu Israelkana, soo'opünaa kee'ireein naa'in anain naya no'ulu'u Maleiwa sünainjee aa'inraa tü nuluwataakat anain Moisés, nnojotsü nountüin anajirawaa nümaa Maleiwa, süka nayouktüin tü anajirawaakat nümaa sünainjeejatkat anoujaa nünain Cristo. Nnojoliishii kamaneweein nümüin chi ajütünakai nütüma Maleiwa, chi o'tte'erüinjachikai naya. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("RM9_33","075_9_33","ROM","9","33","33","Tü nüchikikat Cristo, sünain müin aka nia saa'in wane ipa eekai shiyouktünüin sütüma wayuu, ashajünüsü paala. Müsü mayaa: “Te'itaajeerü wane ipa cha'aya Jerusalén mojeetkat atüma saa'in wayuu süka süshanaajeerüin saa'ujee süpüla amalajawaa. Otta chi eekai nünoujain nünain, talateerü ma'i naa'in nümaa”. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("RM10_1","075_10_1","ROM","10","1","1","Tawalayuwaa, kee'ireesü ma'i taa'in shii'iree no'tte'ennüin na tapüshikana judíokanairua. Shia tachuntaka aa'u waneepia nümüin Maleiwa. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("RM10_2","075_10_2","ROM","10","2","2","Tatüjaa aa'uchii naya sünain na'yataweein nümüin Maleiwa. Akatsa nnojolüin lotüin nakuaippa sünain a'yatawaa nümüin, ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("RM10_3","075_10_3","ROM","10","3","3","saa'u nnojolüin noonooin sümaa tü nümakat Maleiwa süpüla anajiraainjanain naya nümaa. Nnojotsü nayaawatüin saa'u tü anajiraainjatkat akajee wayuu nümaa. Je saa'u nayouktüin tü nümakat Maleiwa, nachajaain anajiraweein nümaa süka nakuaippa namüiwa. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("RM10_4","075_10_4","ROM","10","4","4","Müshi taya tachikua jümüin: Nnojoliishii anajiraain waya nümaa Maleiwa sünainjee woonooin sümaa tü nuluwataakat anain Moisés. Süka shikeraajüitpain nütüma Cristo tü nümakat Moisés, anajiraashii nümaa Maleiwa napüshua na eekai nanoujain nünain Cristo. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("RM10_5","075_10_5","ROM","10","5","5","Aküjüshi Moisés süchiki sukuaippa wayuu eekai anajiraweein nümaa Maleiwa, sünain nüshajüin nünüiki chi Maleiwakai mayaa: “Chi wayuu eekai kee'ireein naa'in kataa o'u tamaa chaa iipünaa, acheküshi noonooin waneepia sümaa tü taluwataakat anain”, müsü. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("RM10_6","075_10_6","ROM","10","6","7","Otta saa'u shikeraajüitpain tü nuluwataakat anain Moisés nütüma Cristo, suuntüitpa wayuu anajirawaa nümaa Maleiwa sünainjee sünoujain ne'e nünain Cristo. Nnojotsü che'ojaain wamüin wachuntüin nümüin Cristo nüshakatüinjachin iipünaajee je nüso'iraain aa'in, süka naa'inratüjülü'inya tia. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("RM10_8","075_10_8","ROM","10","8","8","Je tü nüchikikat chi O'tte'erüikai, aapünüsü wamüin süpüla waküjainjatüin shia je süpüla wanoujainjanain sünain süka süpüshua waa'in. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("RM10_9","075_10_9","ROM","10","9","9","Anuu tü shikirajakat anain tü nüchikikat chi O'tte'erüikai: Müleka waküjale sümüin wayuu nüchiki Jesucristo sünain Wasenyotsein nia, sümaa wanoujain nünain süka süpüshua waa'in sünain süso'iraain naa'in nütüma Maleiwa süchikijee ouktaa, shiimüin sünain wo'tte'ennüin. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("RM10_10","075_10_10","ROM","10","10","10","Anajiraashii waya nümaa Maleiwa müleka wanoujüle nünain Cristo süka süpüshua waa'in. Je atüjaaneena aa'u waya sünain wo'tte'ennüin, süka waküjüin nüchiki Jesucristo sünain Wasenyotsein nia. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("RM10_11","075_10_11","ROM","10","11","11","Je o'tte'ennüsü wayuu süpüshua eekai sünoujain nünain. Shia tü ashajünakat achiki sulu'u tü karaloukta nüchikimaajatkat Maleiwa, sünain müin mayaa: “Wayuu süpüshua eekai sünoujain nünain, talateerü ma'i saa'in nümaa”. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("RM10_12","075_10_12","ROM","10","12","13","Otta wane ashajuushiya, müsü yaa: “Chi wayuu eekai nüchuntüin saa'u nünülia chi Senyotkai Jesucristo, o'tte'enneechi nia”. Cristo, nia Nasenyotseka napüshua na eekai nanoujain nünain, je anamiashaatashi nia sümüin wayuu süpüshua eekai süchuntüin nümüin. Maa aka wayuu judío otta gentile, o'tte'ennüshii naya wanaawa sünainjee tü naa'inrakat Cristo. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("RM10_14","075_10_14","ROM","10","14","15","¿Jamüsü nnojotka'a wainmain na judío eekai nachuntüin saa'u nünülia Cristo süpüla no'tte'ennüinjanain? Anuu tü ashajünakat paala sünain müin mayaa: “Anashaatasü ma'i süka süntüin wayuu wa'akamüin sünain aküjaa wamüin süchiki kasa anasü”, müsü. Otta müleka nnojorule suluwataanüin wayuu sünain aküjaa nüchiki Cristo, maküjainjeerü shia. Je müleka nnojorule süküjünüin nüchiki sümüin wayuu, nnojoleena naya atüjaain naa'u Cristo. Je wane wayuu, müleka nnojoire nütüjaain naa'u Cristo, nnojoleerü nuuntüin anoujaa nünain. Je müleka nnojorule nünoujain nünain Cristo, nnojoleerü nuuntüin achuntaa o'tte'ennaa nümüin. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("RM10_16","075_10_16","ROM","10","16","17","Müleka süküjünüle nüchiki Cristo, chi O'tte'erüikai, sümüin wayuu, shiimüin sünain eejeerüin wayuu eekai sünoujain nünain süpüla su'tte'ennüinjatüin nütüma. Otta na Israelkana, ja'itaina naapüin nüchiki chi O'tte'erüikai, wainma eekai nnojolüin sünoujain nünain. Shia tü nüshajakat achiki paala Isaías sünain müin mayaa: “Maleiwakalee, ¿jamüsü nnojotka'a nanoujain na wayuukana tü tekirajakat anain?”. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("RM10_18","075_10_18","ROM","10","18","18","Taya Pablo, asakitshi paala taya: ¿Jamüsü nnojotka'a wainmain na anoujakana na'aka na Israelkana? ¿Shia süka nnojoliin naapüin nüchiki chi O'tte'erüikai? Nnojo. Shiimüin sünain naapüin, maa aka tü ashajünakat paala. Müsü mayaa: “Aküjünüsü nüchiki sainküin mmakat süpüshua. Shiimüin sünain saapünüin sütüma wayuu süpüshua”. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("RM10_19","075_10_19","ROM","10","19","19","Asakitshi taya tachikua: ¿Jamüsü nnojotka'a wainmain na anoujakana na'aka na Israelkana? ¿Shia süka nnojolüin nayaawatüin saa'u tü naapakat? Nnojo. Shiimüin sünain nayaawatüin saa'u. Soto jaa'in tü nünüikikat Maleiwa ashajünakat paala nütüma Moisés sünain müin mayaa: “Jia wayuu Israelkana, achunjeerü jaa'in tatüma nachiirua na gentilekana, na meirakaajukana amüin jütüma. Jashicheena jia tatüma namüin na gentilekana, na nnojoliikana aapünüin amüin tü nüshajakat Moisés maa aka jiakana”. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("RM10_20","075_10_20","ROM","10","20","20","Jashichishii naya, süka kamaneein chi Maleiwakai namüin na gentilekana. Nnojoishi mmolüin Isaías neema na Israelkana sünain ashajaa tü nümakat Maleiwa noo'opünaa na gentilekana sünain müin mayaa: “Na wayuu nnojoliikana achajaain tachiki paala, antüinapa joolu'u tanain. Tee'iyatüitpa joo takuaippa namüin”. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("RM10_21","075_10_21","ROM","10","21","21","Otta nünüiki Maleiwa noo'opünaa na Israelkana, müsü mayaa: “Ja'itairü kee'ireein taa'in anajiraweein naya tamaa, ayatshi'iya ayouktüin tanüiki. Masütaajusalii naya sünain moonooin sümaa tü taluwataakat anain”. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("RM11_1","075_11_1","ROM","11","1","1","Asakitshi paala taya soo'opünaa tüü: Saa'u shiyouktünüin nünüiki Maleiwa natüma wainma na wayuu Israelkana, ¿niyüülajataapa Maleiwa na nüpüshikana? Nnojo. Nnojotsü shiain tia. Nnojoishi niyüülajüin tayakai, je shiimüin judíoin taya. Noo'uliwo'u taya na watuushikana Israel je Abraham. Je Benjamín te'iruku. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("RM11_2","075_11_2","ROM","11","2","2","Shiimüin sünain nnojolin niyüülajüin Maleiwa na nüpüshikana, na nüneekatüjüliikanaya paala sümaiwa. Soto jaa'in nüchiki Elías, tü ashajünakat sulu'u tü karaloukta nüchikimaajatkat Maleiwa. Müshi Elías nümüin Maleiwa sünain niyoujain na Israelkana: ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("RM11_3","075_11_3","ROM","11","3","3","“Maleiwakalee, no'uta aa'inchii wainma na pünüikimaajanakana je nojunnajirüin tü a'ajüleekalüirua. Taya apütaaka ne'e tamüiwa sümaajaa no'uteein ma'i taa'inya”. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("RM11_4","075_11_4","ROM","11","4","4","Je nünüiki chi Maleiwakai ni'ipajee Elías: “Nnojoishi piain pümüiwa na'akajee na Israelkana sünain oonooin sümaa tanüiki. Takatalüin tanainmüin maa aka 7.000 wayuu na'akajee na wayuu Israelkana eekai ayatüin sünain oonowaa sümaa tanüiki, eekai nnojoliin jüüjüüin nümüin chi maleiwayaa kanüliakai Baal”, müsü. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("RM11_5","075_11_5","ROM","11","5","6","Müsia aka joo maa'ulu yaa. Eesü na'akajee na judíokana eekai nükatalüin chi Maleiwakai nünainmüin. Aneekünüshii naya nütüma Maleiwa sünainjee anamiain nia namüin, nnojotsü sünainjeejatüin kasa anasü naa'inrakat. Müleka süneekünüleje wayuu sünainjee tü kasa anasü saa'inrakat, nnojotsüje che'ojaain anamiainjachin Maleiwa wamüin. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("RM11_7","075_11_7","ROM","11","7","7","Na'akajee na Israelkana, na eekai anajiraain nümaa Maleiwa, naya ne'e na aneekuushikana nütüma. Otta tü wane napüshikat, mayaainje kee'ireein saa'in anainjatüin shia no'ulu'u Maleiwa, nnojotsü suuntüin süka nüchecherüin Maleiwa saa'in suulia sünoujajüin nünain. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("RM11_8","075_11_8","ROM","11","8","8","Otta tü nachikikat, ashajünüsü paala, müsü mayaa: “Je nayakana nütüma chi Maleiwakai, isasü nachiki nayaawatüinjatüin saa'u tü shiimüinkat. Müshii aka wane mo'usai, otta wane mache'esai, nnojotsü nountüin nayaawatüin saa'u tü kasa ne'rakat je tü naapajakat achiki. Ayatshi'iya naya sünain müin aka tia maa'ulu yaa”. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("RM11_9","075_11_9","ROM","11","9","10","Je tü nüshajalakat David nachiki, müsü mayaa: “Kasataalejese nata'ünnüin nütüma Maleiwa wanaa sümaa nemi'ijaain kasalajanaiwa namüin tü naainjalakat. Kasataalejese nnojoleerüin nayaawatüin saa'u tü shiimüinkat, süpüla müliainjatüin ma'i naa'in sütüma tü kasa mojusü alateetkat namüin saaliijee naainjala”. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("RM11_11","075_11_11","ROM","11","11","11","Asakitshi paala taya: Na wayuu Israelkana, saa'u ayatüin naya sünain ayouktaa nünüiki Maleiwa, ¿ashanaashii naya sünain amüloulin sükajee tia? Nnojo. Nnojotsü shiain tia. Sükajee kaainjalain naya sünain nayouktüin Cristo, nükaaliijain Maleiwa na gentilekana sünain o'tte'ennaa. Müleka nachunjale aa'in na judíokana nachiirua na gentilekana sünainjee tia, eesü süpüla kee'ireein naa'in o'tte'ennaa nayakanaya. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("RM11_12","075_11_12","ROM","11","12","12","Sükajee nayouktüin Cristo na judíokana, aküjünüsü nüchiki chi O'tte'erüikai namüin na gentilekana. Je talatüsü saa'in wayuu sainküin mma süka süküjünüin nüchiki Cristo sümüin wayuu ütamüinre'eya. Je alana'aleejeeria ma'i sünain talatüin saa'in so'uweena tia ka'ikat nanoujakat o'u wainma na judíokana sümaa no'tte'ennüinjanain. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("RM11_13","075_11_13","ROM","11","13","13","Aashajaashi taya joolu'u jümüin jia anoujashii gentilekana chakana Roma. Saa'u tayain wane chi Aluwataaushi aneekünakai nütüma Maleiwa süpüla taküjainjatüin nüchiki chi O'tte'erüikai sümüin wayuu eekai gentilein sainküin mmakat süpüshua, kojutsü tatüma tü ta'yataakat anain nümüin Maleiwa ja'aka. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("RM11_14","075_11_14","ROM","11","14","14","Otta süka nayain tapüshin na judíokana, tacheküin ma'i müleka nachunjale aa'in wainma nayakana jüchiirua jiakana gentilekana, süpüla nanoujainjanain nünain Cristo sümaa no'tte'ennüinjanainya. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("RM11_15","075_11_15","ROM","11","15","15","Sükajee nayouktünüin na judíokana nütüma Maleiwa saaliijee manoujain naya, suuntüin joo wayuu süpüshua anaawajirawaa nümaa Maleiwa. Je so'uweena tia ka'ikat kamaneekat o'u chi Maleiwakai namüin na judíokana, talatashaateerü saa'in wayuu sainküin mma, sünain meerüin aka saa'in wane wayuu eekai süso'iraaitpain naa'in wane suwala süchikijee ouktaa. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("RM11_16","075_11_16","ROM","11","16","16","Aneekünüshii na wayuu Israelkana nütüma Maleiwa sümaiwa paala süpüla nüpüshinjanain naya je süpüla nakatannüinjanain suulia kaainjalaa. Akaajaa jia gentilekana maa'ulu yaa, aneekünüshii jia nütüma Maleiwa süpüla nüchooinjanain jia je süpüla nükatalüinjanain jia suulia kaainjalaa. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("RM11_17","075_11_17","ROM","11","17","17","Müshii aka jia saa'in sütüna wunu'u sa'akajatü mojuui eekai shi'yotoonüin sümaa shi'itaanüin yaa miichipa'a sünain süsa'a wane wunu'u ekünaajuui achonlu süpüla kachoinjatüin tü sütünakat. Akaajaa na judíokana, müshii aka naya saa'in sütüna tü wunu'u ekünaajuuikat achon. Oshottünüsü sünainjee tü süsa'akat süpüla ji'itaanajanain jiakana shii'iraka. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("RM11_18","075_11_18","ROM","11","18","18","Jiakana gentilekana, jalia jia suulia a'waatawaa sulu'u jukuaippa noulia na judíokana. Soto jaa'in sünain nnojoliin jiain süsa'ain tia wunu'ukot, sütüna ne'e jia. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("RM11_19","075_11_19","ROM","11","19","19","Eesü süpüla jümüin tamüin: “Oshottünüsü sütüna tü wunu'u ekünaajuuikat achon süpüla we'itaanajanain wayakana shii'iraka”, müshii. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("RM11_20","075_11_20","ROM","11","20","20","Mayaainje shiimüin tü jümakat, soto jaa'in wane kasa: Niyouktüin chi Maleiwakai na judíokana saaliijee manoujain naya, je jia gentilekana, anaawajiraashii jia nümaa sünainjee tü jünoulakat. Je sükajee tüü, jalia jia suulia pülajüin jaa'in noulia na judíokana. Shia anaka alu'u mmorule jia neema Maleiwa. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("RM11_21","075_11_21","ROM","11","21","21","Saa'u niyouktüin Maleiwakai na judíokana saaliijee manoujain naya, shiimüin sünain niyoukteenain jia gentilekana müleka nnojorule jünoujain. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("RM11_22","075_11_22","ROM","11","22","22","Nnojo motüin jaa'in sünain kamaneein ma'i jümüin chi Maleiwakai müleka nnojorule jiyouktüin tü na'anasiakat. Alu'ujasa müleka jiyouktüle nia, nuu'ulaajeena jia maa aka naa'inrakat paala naka na judíokana eekai kaainjalain. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("RM11_23","075_11_23","ROM","11","23","23","Tü sütünakalüirua oshottünakat sünainjee tü wunu'u ekünaajuuikat achon, nnojotsü isain achiküü shi'itaanüin süchikua sünain tü süsa'akat. Meena na wayuu judíokana. Müleka nanoujale nachikua nünain Maleiwa, nii'iyateerü na'anasia namüin nüchikua. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("RM11_24","075_11_24","ROM","11","24","24","Tamüshii paala jia jüchikua: Tü sütünakat wunu'u sa'akajeejatkat mojuui, kapüleesü shi'itaanüin sünain süsa'a tü wunu'u miichipa'ajatkat ekünaajuuikat achon. Otta müsia tü sütünakalüirua oshottünakat paala sünainjee tü süsa'akat, mapüleesat shi'itaanüle süchikua sünainmüin. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("RM11_25","075_11_25","ROM","11","25","25","Tawalayuwaa, suulia pülajüin jaa'in noulia na judíokana, anashi taküjüle joolu'u jümüin süchiki wane kasa matüjaajuukat aa'u paala: Na judío achechennakana aa'in nütüma Maleiwa suulia nanoujajüin nünain, ayateena naya manoujain wane'ere'eya keraapa jerainjatüin tü gentile anoujainjatkat nünain Cristo. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("RM11_26","075_11_26","ROM","11","26","27","Je süchikijee tia, ojuittinneena na judíokana wainma suulia kaainjalaa. Shia tü ashajünakat achiki paala sünain müin mayaa: “Anteechi chi ojuittirüikai chajee Jerusalénjee nanainmüin na nuu'uliwo'ukana Jacob süpüla nükatalüinjanain naya suulia tü mojusükot. Je so'u ka'ikat tia, ekettaajeerü tü pütchi jeket te'itaakat süpüla talatirüinjatüin naainjala noulia”. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("RM11_28","075_11_28","ROM","11","28","28","Saa'u nayouktüin na judíokana tü nüchikikat chi O'tte'erüikai, nükaaliijain chi Maleiwakai na gentilekana sünain anoujaa nünain Cristo. Otta na judíokana, ja'itaina nayain nü'ünüüin chi Maleiwakai maa'ulu yaa, ayatshi'iya alin naya nüpüla süka naneekünüin nütüma paala sümaiwa süpüla nayainjanain nüpüshin je süka pansaain nünüiki namüin na nekii maalajanama'akana sünain nu'tte'erüinjanain naya. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("RM11_29","075_11_29","ROM","11","29","29","Je watüjaa aa'uchi chi Maleiwakai, müleka nüneeküle wane wayuu süpüla naa'inrüinjatüin kasa anasü nümüin, ayatsü pansaain waneepia nünüiki nümüin. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("RM11_30","075_11_30","ROM","11","30","30","Jiakana gentilekana, moonoolosalii paala jia sümaa nünüiki Maleiwa waneepia. Otta müsia joolu'u, nümüliajüinapa jia Maleiwa sükajee moonooin na judíokana. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("RM11_31","075_11_31","ROM","11","31","31","Je maa aka nümüliajüinapain jia, nümüliajeena na judíokana. Acheküshii amüliajünaa naya nütüma, süka nayouktüin tü nünüikikat. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("RM11_32","075_11_32","ROM","11","32","32","Otta wayuu süpüshua, saaliijee shiyouktüin nünüiki Maleiwakai, ayüülajünüsü nütüma süpüla saa'inrüinjatüin tü mojusü kee'ireekat ma'i saa'in. Je acheküsü amüliajünaa shia nütüma suulia amüloulii. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("RM11_33","075_11_33","ROM","11","33","33","Anashii wa'waajüle chi Maleiwakai. Kekiishaatashi ma'i nia. Nütüjaa aa'ulu kasa süpüshua. Nnojotsü wayaawatüin aa'u süpüshua tü kasa anasü naa'inrakat. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("RM11_34","075_11_34","ROM","11","34","34","Shia tü ashajünakat achiki sümaiwa paala sünain müin mayaa: “Saa'u nnojolüin watüjaain saa'u tü jülüjakat naa'in chi Maleiwakai, nnojotsü wountüin waküjain nümüin tü naa'inrüinjatkat. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("RM11_35","075_11_35","ROM","11","35","35","Nnojotsü kasain che'ojaain nümüin süpüla wojuyaajirüin nia süpüla nuwalaajüinjatüin süchikua wamüin”. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("RM11_36","075_11_36","ROM","11","36","36","Nia kakumajalaka kasa süpüshua. Nia kataka atüma so'u kasa süpüshua süpüla kojutüinjachin nia sünainjee tü kasa anasü naainjakat. Joo'uya wa'waajaiwa nia süpüla ka'ikat süpüshua. Amén, anasü waa'inrüle tia. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("RM12_1","075_12_1","ROM","12","1","1","Tawalayuwaa, sünainjee süpüshua tü anasü naa'inrakat chi Maleiwakai jaa'u sünain nümüliajüin jia, anakaja toso'irüle jaa'in shii'iree ju'waajüinjachin nia süka süpüshua jaa'in. Saa'u jükatannüinapain nütüma suulia jaainjala, jaapajiraa jümata jukuaippa nümüin, sünain ji'yataain waneepia nümüin kataiwa'aya jo'u süpüla talatüinjachin nia jümaa. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("RM12_2","075_12_2","ROM","12","2","2","Alana'aleesia sünain anain tü nüchekakat Maleiwa wapüleerua suulia kasa süpüshua, süka shiain tü talatakat atüma naa'in. Je sükajee tia, juu'ulaa suulia ashataa nakuaippa na manoujainsaliikana. Nnojo jülüjüin jaa'in maa aka tü jülüjakat naa'in nayakana. Müleka juu'ulaale suulia, nii'irateerü jukuaippa Maleiwa. Sünainjee tüü, juunteerü jiyaawatüin saa'u tü nüchekakat jüpüleerua, je kee'ireejeerü jaa'in jaa'inreein tia. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("RM12_3","075_12_3","ROM","12","3","3","Sünainjee na'anasia chi Maleiwakai aapünakat tamüin, tamüshii paala jia jüpüshua: Nnojo ju'waataain sulu'u jukuaippa. Shia anaka alu'u müleka jiyaawatüle naa'u Maleiwa sünain niain juuntüin atüma jaa'inrüin tü nüchekakat jüpüleerua. Anakaja müleka sotüle jaa'in che'ojaajeerüin waneepia akaaliijünaa jümüin nütüma Maleiwa süma'inru'u ji'yataain nümüin. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("RM12_4","075_12_4","ROM","12","4","4","Jülüja jaa'in wakuaippa sünain wainmain wa'ülia. Mayaainje eein wajapü oo'ulaka woo'ui, nnojotsü akatajiraain tiairua. Waneesia ne'e wakuaippa. Maa aka wajapü, ja'ijaasü süpüla aa'inraa wane kasa. Akaajaa woo'ui, ja'ijaasü süpüla aa'inraa wane kasa'aya. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("RM12_5","075_12_5","ROM","12","5","5","Müsia wakuaippa waya anoujashiikana wapüshua nünain Cristo. Ja'itaina wainmain wayakana, wayajiraashii sünain tü wanoulakat. A'aniraasü wakuaippa nümaa Cristo süka niain wa'yataain amüin wane'ewaire wakua. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("RM12_6","075_12_6","ROM","12","6","6","Anakaja müleka wa'yataale nümüin Maleiwa süka tü atüjaa eitajünakat wamüin nütüma chi Naa'inkai Maleiwa. Naata'awaisü tü atüjaa aapünakat wamüin süpüla wa'yataain nümüin Maleiwa. Müleka saapünüle pümüin süpüla aapirülinjachin pia wayuu süka nünüiki Maleiwa, anakaja püküjale waneepia tü shiimüinkat pünoujakat anain. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("RM12_7","075_12_7","ROM","12","7","7","Müleka saapünüle pümüin süpüla akaaliijülinjachin pia na puwalayuukana, puu'ulaka pümata tia. Müleka shiale süpüla ekirajülinjachin pia sulu'u tü outkajaaleekat, anasü paa'inrüle tia. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("RM12_8","075_12_8","ROM","12","8","8","Chi wayuu eekai naapünüin amüin süpüla achecherülinjachin nia saa'in wayuu sünain anoujaa, anashi müleka naa'inrüle tia. Chi eekai naapünüin amüin süpüla asülajülinjachin nia sümüin wayuu eekai maletsein, anashi nnojoire ji'iyein nia suulia. Müleka shiale süpüla aluwataalinjachin pia wayuu, anakaja tütüle pia sünain aluwatawaa. Müleka shiale süpüla amüliajülinjachin pia wayuu, anashi müleka paa'inrüle tia sümaa talatüin paa'in. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("RM12_9","075_12_9","ROM","12","9","9","Nnojo aiyaain wayuu jüpüla, shiimüinjatü alin jüpüla. Jiyoukta tü mojusükat süpüleerua jaa'inrüinjatüin tü kasa anasükat. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("RM12_10","075_12_10","ROM","12","10","10","Anakaja müleka aijiraale jia jüpüla, süka pawalaawainapain jia. Nnojo yaletüin jukuaippa su'upala wayuu, shia jii'iyata nojut napüshua na juwalayuukana. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("RM12_11","075_12_11","ROM","12","11","11","Anakaja ji'yataale nümüin chi Senyotkai süka süpüshua jaa'in sünain nnojoliin jukulajaain. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("RM12_12","075_12_12","ROM","12","12","12","Müleka ji'rüle müliaa saaliijee tü jünoulakat, anasü jüchecherüle jaa'in su'utpünaa. Jüchunta waneepia nümüin Maleiwa, sümaa talatüin ma'i jaa'in süma'inru'u ja'atapajüin tü naa'inrüinjatkat jümüin. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("RM12_13","075_12_13","ROM","12","13","13","Jüsülaja süpüshi tü juwashirüinkat namüin na juwalayuukana eekai maletsein. Je müleka nantüle wane juwalayuu jünainmüin, anashii müleka kapürale jaa'in naya. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("RM12_14","075_12_14","ROM","12","14","14","Müleka ji'rüle müliaa sütüma wayuu sünainjee tü jünoulakat, anakaja müleka jüchuntüle nümüin Maleiwa süpüla nii'iyatüinjatüin na'anasia sümüin tia wayuukot, je nnojotsü süpüla kasalajanainjatüin sümüin nütüma. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("RM12_15","075_12_15","ROM","12","15","15","Müleka talatüle naa'in wane wayuu ja'aka, talata jaa'in wanaa nümaa. Je müleka mojule naa'in wane wayuu ja'aka, moju jaa'in wanaa nümaa. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("RM12_16","075_12_16","ROM","12","16","16","Nnojo ju'waataain sulu'u jukuaippa sümaa pülayaain jaa'in suulia wayuu, shia jaa'inra akaaliijaa wayuu süpüshua sünain nnojoliin kachekala'atain jia wayuu. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("RM12_17","075_12_17","ROM","12","17","17","Müleka mojulaale wane wayuu jümüin, anakaja müleka jiirakaale nüka. Nnojo mojulaain jia ni'ipajee, shia jaa'inra tü anasükat su'upala wayuu süpüshua. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("RM12_18","075_12_18","ROM","12","18","18","Anakaja müleka kamaneere jia sümüin wayuu süpüshua suulia pa'ürülaawajirawaa. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("RM12_19","075_12_19","ROM","12","19","19","Müleka su'utünüle aa'in wane jüpüshi, nnojo kee'ireein jaa'in pasalawaa. Shia anaka alu'u juu'ulaale chi uwomuyuukai najapulu'u Maleiwa süpüla niainjachin süsalaa atüma nia. Anuu tü nümakat chi Maleiwakai soo'opünaa tia, ashajünüsü paala sümaiwa sünain müin mayaa: “Süsalainjatü wayuu tatüma tayakai süka tayain pasalaainjachin atüma wayuu”. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("RM12_20","075_12_20","ROM","12","20","20","Je wane ashajuushikalia, müsü mayaa: “Müleka aire jamü sümüin wane jü'ünüü, anakaja jikirüle shia. Je münyaasüle nia, anakaja jüsülajüle wüin nüsüin süpüla japülinjachin nia saaliijee tü mojusü naa'inrakat jüka”. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("RM12_21","075_12_21","ROM","12","21","21","Jalia jia suulia shiyamülaa tü mojusükat. Shia anaka alu'u müleka jüyamürüle tü mojusükat süka tü anasü jaa'inrakat waneepia. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("RM13_1","075_13_1","ROM","13","1","1","Tekirajeena joo jia sünain tü anasü jaa'inrüinjatkat shi'ipajee naluwataain na sülaülashiikana mma. E'itaaushi naya nütüma Maleiwa. Müleka nnojoliireje e'itaaushin naya nütüma, nnojoliishiije aluwataain. Je nücheküin chi Maleiwakai süpüleerua jüüjüüinjatüin wayuu süpüshua namüin. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("RM13_2","075_13_2","ROM","13","2","2","Chi eekai niyouktüin aluwataanaa natüma, niyouktüinja'a mmata tü ni'inaajalakat chi Maleiwakai. Süsaleechi nia nütüma saaliijee tia. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("RM13_3","075_13_3","ROM","13","3","4","Shiimüin sünain jashichin chi Maleiwakai namüin na wayuu aa'inrakana tü mojusükat. Ni'itaain Maleiwa na sülaülashiikana mma süpüla kasalainjanainjatüin natüma naainjala na mojulaashiikana. Sükajee tia, mmoleena naya neema. Otta chi wayuu aa'inrakai tü anasükat, nnojoleechi mmolüin neema, süka nüchepchiain Maleiwa naya süpüla akaaliijaa wayuu. Nnojoleere jiimoliain naya, anakaja müleka lotüle jukuaippa no'upala süpüla neirakaainjanain jüka. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("RM13_5","075_13_5","ROM","13","5","5","Tamüshii paala jia jüchikua: Anakaja jüüjüüle jia namüin na sülaülashiikana mma, süka nnojolüin süsaleein jia natüma, je süka jütüjaain saa'u sünain shiain tü anasükat nu'upala Maleiwa. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("RM13_6","075_13_6","ROM","13","6","7","A'yataashii na sülaülashiikana mma waneepia sünain aluwatawaa. Oo'ulaka okotchajitshii neerü süpüla tü kasa che'ojaakat sulu'u tü mmakat. Anakaja nnojoliire ja'alijiraain suulia awalaajaa tia namüin, süka e'itaaushin naya nütüma Maleiwa süpüla tia. Je anakaja müleka jii'iyatüle nojut namüin, süka nüchepchiain naya Maleiwa süpüla akaaliijaa wayuu je süpüla süsalaa atüma na mojulaashiikana. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("RM13_8","075_13_8","ROM","13","8","8","Watüjaa aa'ulu sünain anain müleka pansaale tü wamakat süpüla wawalaajüin süchikua tü wajuyaalakat. Akaajaa jia, pansaa jütüma tü jümakat süpüla aijiraain jia jüpüla jüpüshua waneepia. Na wayuu aijiraakana napüla, nekeraajüin süpüshua tü nuluwataakat anain Moisés sükajee tia. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("RM13_9","075_13_9","ROM","13","9","9","Müsü tü nuluwataakat anain Moisés: “Ai jüpüla wayuu süpüshua maa aka alin pia püpülajiraa”, müsü. Müleka juu'ulaküle tia, nnojoleerü jaa'inrüin tü kasa achiajaanakat oulia waya nütüma sünain müin mayaa: “Nnojo püma'üjaain sümaa wayuu nnojotkat pu'wayuusein otta nnojoikai pu'wayuusein. Nnojo pu'utüin saa'in wayuu. Nnojo pu'luwajüin sükorolo wayuu. Nnojo kee'ireein paa'in naata kokoroloshi”, müsü. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("RM13_10","075_13_10","ROM","13","10","10","Müleka aire wapüla wane wayuu, nnojoleena waya e'rüliin wayumüin nümüin. Saa'u aijiraain waya wapüla wapüshua, wekeraajüin süpüshua tü nuluwataakat anain Moisés sükajee tia. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("RM13_11","075_13_11","ROM","13","11","11","Anakaja müleka aire jüpüla wayuu süpüshua, süka kettaaitpain sükalia süpüla eeinjatüin ma'i waa'in sünain süpüshua tü nüchekakat Maleiwa wapüleerua. Ai jüpüla wayuu süpüshua, süka sülü'ülüin nükalia chi Wasenyotsekai Jesucristo sünain niitaain nüchikua süpüla nujuittirüinjanain waya suulia waainjala. Pejereesia ma'i nükalia suulia paala wekeroloiwa'aya sünain anoujaa nünain Cristo. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("RM13_12","075_13_12","ROM","13","12","13","Saa'u sülü'ülüin nükalia Cristo, juu'ulaa suulia aa'inraa kasa mojusü, maa aka tü saa'inrakat wayuu sa'akapünaa piyuushi. Shia anaka alu'u müleka yapale jia süpüla eejirawaa sümaa tü mojusükat sünainmüin aa'inraa tü anasükat. Nnojo maa'in jaa'in sünain emi'ijaa. Nnojo jiperüin. Nnojo ju'luwajiraain jukuaippa sümaa wayuu jierü otta wane jierü nümaa wane toolo. Nnojo jüchunjain aa'in saa'u wayuu sünain jü'ülüjaain. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("RM13_14","075_13_14","ROM","13","14","14","Juu'ulaa suulia jüle'eru'uin süchiki kaainjalaa. Shia anaka alu'u müleka jüshatüle nukuaippa chi Senyotkai Jesucristo, süpüla nükaaliijainjanain jia sünain ayamülaa tü mojusükat. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("RM14_1","075_14_1","ROM","14","1","1","Ashajüshi taya jümüin joolu'u nachiki na anoujashiikana eekai nnojoliyülüin nayaawatüin ma'i saa'u sukuaippa tü anoujaakat. Anakaja müleka kamaneere jia namüin sünain nnojoliin jü'ülüjaain namaa sünainjee tü nanoujakat anain, müleka lotüle shia, nnojottaale lotüin. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("RM14_2","075_14_2","ROM","14","2","2","Eesü süpüla nnojolüin mojuin jümüin ekaa eküülü eekai eein ne'e, süka anain tia no'ulu'u Maleiwa jaajüin. Otta nümüin chi juwalakai mayaawatüinkai saa'u sukuaippa tü anoujaakat, mojushiisü süpüla niküin asalaa, süka nnojolüin anain tia no'ulu'u Maleiwa naajüin. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("RM14_3","075_14_3","ROM","14","3","3","Nnojo pülain jaa'in nuulia chi puwala meküinkai asalaa. Je pialeje chi meküinkai asalaa, anakaja nnojoire piyoujain chi puwalakai eekai niküin asalaa, süka kamaneein chi Maleiwakai wamüin waya anoujashiikana wapüshua. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("RM14_4","075_14_4","ROM","14","4","4","Tamüshii paala jia jüpüshua: Nnojotsü anain jiyoujain wane juwala, süka nüchepchiain Maleiwa waya wapüshua. Nia akaaliijaka waya sünain atüjawaa saa'u tü waa'inrakat müleka anale shia, müleka mojule. Müleka waa'inrüle tü kasa mojusükat, kasalajaneerü wamüin nütüma. Otta wountüin waa'inrüin tü anasükat nütüma. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("RM14_5","075_14_5","ROM","14","5","5","Eeshii ja'aka eekai kojutüin atüma nakalia na judíokana, tü na'waajakat o'u Maleiwa. Otta wanee, nnojotsü kojutüin natüma. Tamüshii paala jia jüpüshua: Anakaja müleka jiyaawatüle saa'u tü jünoujakat anain. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("RM14_6","075_14_6","ROM","14","6","6","Chi kojutkai atüma nakalia na judíokana, kojutüshi Maleiwakai nütüma sükajee tia. Maa'aya aka chi meküinkai asalaa, kojutüshi Maleiwakai nütüma sükajee tia sümaa naapüin analu'ut nümüin. Maa'aya aka chi ekakai eekai eein ne'e, kojutüshi Maleiwakai nütüma sükajee tia sümaa naapüin analu'ut nümüin. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("RM14_7","075_14_7","ROM","14","7","8","Tü waa'inrakat kataiwa'aya wo'u, nnojotsü süpülajatüin talatüinjatüin ne'e waa'in, süpülajatü kojutüinjachin watüma chi Maleiwakai. Nnojoleena wayain kojutka, nieechi chi Maleiwakai. Nüchooin waya sünainjee tü naa'inrakat chi Wasenyotsekai Jesucristo. Ja'itakaje'e ouktapa waya, ayateena waya nüchooin. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("RM14_9","075_14_9","ROM","14","9","9","Watüjaa aa'uchi Cristo sünain ouktüin saa'u waainjala sümaa süso'iraain naa'in süpüla niainjachin Wasenyotsein. Nia Wasenyotseka joolu'u kataiwa'aya wo'u je ayateechia Wasenyotsein süchikijee ouktüin waya. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("RM14_10","075_14_10","ROM","14","10","10","Süka niain Wasenyotsein wapüshua, nnojotsü anain pülale jaa'in nuulia chi juwalakai, je nnojotsü anain jiyoujale nia. Niainjachi Maleiwa ayoujaka, süka washa'wale'enneenain wapüshua nümülatu'u so'uweena wane ka'i süpüla wasouktüinjanain nümüin saa'u tü waa'inrapü'ükat. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("RM14_11","075_14_11","ROM","14","11","11","Shia tü nünüiki Maleiwa ashajünakat paala sünain pansaain: “ ‘Shiimüin sünain piain Maleiwain’, meerü tamüin tü wayuukolüirua süpüshua'aya sünain süsapainyo'ukain shia tamülatu'u”. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("RM14_12","075_14_12","ROM","14","12","12","Asouktinneena waya nümüin wane'ewa'ire wakua saa'u tü waa'inrapü'ükat kataiwa'aya wo'u, tü eekai anain, je tü eekai mojuin. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("RM14_13","075_14_13","ROM","14","13","13","Sükajee tüü, juu'ulaa suulia jiyoujain na juwalayuukana. Anakaja müleka eere jaa'in sünain süpüshua tü jaa'inrakat, suulia jaa'inrajüin wane kasa nujutuweetkat atüma wane juwala. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("RM14_14","075_14_14","ROM","14","14","14","Saa'u sa'aniraaitpain takuaippa nümaa chi Wasenyotsekai Jesucristo, tatüjaa aa'ut sünain shiimüin nnojolüin yarüttüin waa'in sütüma wane kasa wekakat. Otta müleka mojushiire nümüin wane juwala ekaa wane eküülü, anakaja müleka nnojorule niküin shia. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("RM14_15","075_14_15","ROM","14","15","15","Je müleka mojule naa'in chi juwalakai saaliijee masütaajuin jia sünain ekaa türa eküütkat, shiimüinja'a maalin nia jüpüla sükajee tia. Müleka niküle türa eküütkat jüchiirua, kaainjalashi nia saa'in nümüin sükajee tia, je amalajaweerü tü nünoulakat. Nnojo motüin jaa'in sünain ouktüin Cristo naa'ujee niaka'iya. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("RM14_16","075_14_16","ROM","14","16","16","Müleka jütüjaale naa'u wane juwala sünain mojeerüin naa'in saaliijee tü kasa jaa'inrüinjatkat, anakaja nnojorule jaa'inrüin shia. Ja'itairü nnojolüin mojuin shia saa'in jümüin, mojeerü nünüiki chi juwalakai jümüin müleka jaa'inrüle tia. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("RM14_17","075_14_17","ROM","14","17","17","¿Kasa nüchekaka chi Maleiwakai wapüleerua, waya eejeenakana nümaa sünain aluwatawaa so'uweena wane ka'i? “Anakaja piküle tüü. Tüü, nnojotsü süpüla piküinjatüin”, ¿münüshii waya nütüma Maleiwa? Nnojo. Naapüin chi Naa'inkai wamüin süpüla woonooinjanain sümaa nünüiki waneepia, süpüla anainjatüin wakuaippa nu'upala je süpüla talatüinjatüin ma'i waa'in nümaa. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("RM14_18","075_14_18","ROM","14","18","18","Otta jiakana, müleka kamaneere jia namüin na juwalayuukana wanaa sümaa ji'yataain nümüin Cristo, talateechi chi Maleiwakai jümaa je nnojoleerü mojuin sünüiki wayuu jümüin. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("RM14_19","075_14_19","ROM","14","19","19","Saa'u nüchooinapain waya Maleiwa, anakaja wakaaliijiraale suulia a'ülüjaajirawaa, süpüla katsüinjatüin waa'in wapüshua sünain tü wanoulakat. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("RM14_20","075_14_20","ROM","14","20","20","Jalia jia jümalaje'erajayaa tü naa'inrakat Maleiwa ja'aka. Watüjaa aa'ulu sünain nnojolüin yarüttüin waa'in sütüma wane kasa wekakat. Otta müleka kaainjarale wane wawala watüma sünainjee tü kasa wekakat, mojusü tü waa'inrakat sükajee tia. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("RM14_21","075_14_21","ROM","14","21","21","Müleka kaainjarale nia sütüma weküin asalaa, nnojotsü weküinjatüin shia. Müleka kaainjarale nia sütüma wasüin wiino, nnojotsü wasüinjatüin shia. Müleka kaainjarale nia sütüma wane kasa eekai eein, nnojotsü waa'inrüinjatüin shia. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("RM14_22","075_14_22","ROM","14","22","22","Müleka anale saa'in jümüin tü jünoujakat anain soo'opünaa eküülü je soo'opünaa asüülü, anakaja müleka nnojoliire ju'waataain sulu'u tia. Jaashajaa süchiki nümaa Maleiwa nümüiwa. Je müleka jütüjaale saa'u tü nünoujakat anain wane juwala soo'opünaa eküülü je soo'opünaa asüülü, nnojo jaa'inrüin wane kasa mojukat atüma naa'in. Müleka jaa'inrüle tia, mojeerü nanüiki na juwalayuukana jümüin. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("RM14_23","075_14_23","ROM","14","23","23","Je müleka nnojorule anain saa'in jümüin no'ulu'u Maleiwa jiküinjatüin wane eküülü, nnojo jiküin shia. Müleka jikülen, kasalajaneerü jümüin shia nütüma Maleiwa süka nnojolüin sünainjeejatüin shia tü jünoulakat. Nnojo motüin jaa'in tüü: Tü waa'inrakat, müleka nnojorule sünainjeejatüin tü wanoulakat, kaainjalaa tia. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("RM15_1","075_15_1","ROM","15","1","2","Wayakana ayaawatakana ma'i saa'u sukuaippa tü anoujaakat, anakaja müleka wakaaliijüle na wawalayuu nnojoiyüliikana ayaawatüin ma'i saa'u tü anoujaakat. Nnojotsü anain müleka waa'inrüle tü wachekakat ne'e wamüiwa. Shia anaka alu'u müleka wakaaliijale na wawalayuukana sümaa wachecherüinjatüin naa'in süpüla katsüinjatüin tü nanoulakat. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("RM15_3","075_15_3","ROM","15","3","3","Anakaja müle aka waya naa'in Cristo sünain nnojolüin naa'inrüin tü nüchekakat ne'e nümüiwa wanaa sümaa yaajachin nia mmolu'u. Naa'inrüin waneepia tü nüchekakat Maleiwa nüpüleerua. Shia tü ashajünakat nüchiki sünain müin mayaa: “Na wayuu e'rüliikana wayumüin nümüin Maleiwa, e'rülii wayumüin tamüinya süka nanüiki”, müsü. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("RM15_4","075_15_4","ROM","15","4","4","Aamasü ma'i wamüin süpüshua tü pütchi ashajünakat paala sulu'u tü karaloukta nüchikimaajatkat Maleiwa süpüla wekirajaajiraain sünain. Müleka we'rüle müliaa, akaaliijünüshii waya sütüma tü pütchikat süpüla süchecherüinjatüin waa'in su'utpünaa tü müliaakat. Je müleka süshapajaale waa'in sünain wa'atapajüin tü naa'inrüinjateetkat chi Maleiwakai wamüin, katsüinsü waa'in sütüma tü pütchikat süma'inru'u wa'atapajüin. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("RM15_5","075_15_5","ROM","15","5","5","Jia oushikajaakana süchiirua nukuaippa Cristo Jesús, tachuntüin nümüin chi Maleiwa achechetkai waa'in, katsüinkai atüma wanoula, süpüla paa'inwajiraainjanain jia nütüma, ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("RM15_6","075_15_6","ROM","15","6","6","je süpüla wanaawainjatüin jaa'in nütüma sünain a'waajaa nia, chi Nüshikai chi Wasenyotsekai Jesucristo. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("RM15_7","075_15_7","ROM","15","7","7","Maa aka kamaneein Cristo jümüin, anakaja kamaneejiraale jia süpüla nu'waajünüinjachin chi Maleiwakai sütüma wayuu süpüshua. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("RM15_8","075_15_8","ROM","15","8","8","Nia a'waajünaka natüma na judíokana, süka nüjütüin Jesucristo chi Nüchonkai nanainmüin süpüla natüjaainjachin naa'u sünain nikeraajüin tü nümakat paala namüin na natuushinuu maalajanama'akana sünain pansaain nünüiki namüin sünain nüjütüinjachin Cristo na'akamüin so'uweena wane ka'i. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("RM15_9","075_15_9","ROM","15","9","9","Je a'waajünüshi chi Maleiwakai natüma na gentilekanaya, süka nümüliajüinapain naya. Shia tü ashajünakat achiki paala sümaiwa sünain müin mayaa: “Taapeerü pümüin analu'ut na'akapünaa na wayuu gentilekana. Ee'irajeechi taya sünain ta'waajüin pia no'upala”. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("RM15_10","075_15_10","ROM","15","10","10","Eesü wane ashajuushiya, müsü mayaa: “Jiakana gentilekana, anakaja jiajiraale namaa na nüpüshikana Maleiwa sünain ju'waajüin nia”. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("RM15_11","075_15_11","ROM","15","11","11","Je wane ashajuushikalia sünain maa: “Jiakana gentilekana jüpüshua, anakaja ju'waajüle chi Maleiwakai süka süpüshua jaa'in”. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("RM15_12","075_15_12","ROM","15","12","12","Je wane ashajuushikat nütüma Isaías, mataasia yaa: “So'uweena wane ka'i, anteechi wane nuu'uliwo'u Isaí, chi nüshikai David. Aneekünatüjülia nia nütüma Maleiwa süpüla nuluwataainjanain na gentilekana. Natüjaajeechi aa'u nia sünain naa'inreerüin kasa anasü namüin”. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("RM15_13","075_15_13","ROM","15","13","13","Je joolu'u, achuntüshi taya tachikua jaa'u jia anoujashiikana chakana Roma, süpüla nükaaliijainjanain jia chi Maleiwakai, achechetkai saa'in wayuu sünain anoujaa, sünain talatüinjatüin jaa'in wanaa sümaa ji'yataain nümüin, je süpüla naapüinjatüin wane anaa jümüin sükajee jünoujain nünain. Je süma'inru'u ja'atapajüin tü kasa anasü naa'inrüinjatkat jümüin, achechenneerü jaa'in waneepia sünain anoujaa nütüma chi Naa'inkai Maleiwa süka pülashin ma'i nia. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("RM15_14","075_15_14","ROM","15","14","14","Tawalayuwaa chakana Roma, tatüjaa aa'uchii jia sünain wayuuin jia anashii, je sünain jiyaawatüin saa'u tü nüchekakat chi Maleiwakai jüpüleerua, je sünain juuntüin jikirajüin na juwalayuukana sünain tü shiimüinkat. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("RM15_15","075_15_15","ROM","15","15","15","Saa'u anamiain chi Maleiwakai tamüin je saa'u nüneeküin taya, nnojoishi mmoluwain taya saa'u toso'irüin jaa'in sünain tü shiimüinkat süka tü tashajüitpakat jümüin. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("RM15_16","075_15_16","ROM","15","16","16","Aneekünüshi taya nütüma Maleiwa süpüla taküjainjatüin nüchiki chi O'tte'erüikai namüin na gentilekana. A'yataashi taya nümüin Cristo Jesús naa'ujee na gentilekana shii'iree talatüinjachin Maleiwa namaa nanoujapa nünain sümaa nakatannüin suulia naainjala nütüma chi Naa'inkai Maleiwa. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("RM15_17","075_15_17","ROM","15","17","17","Saa'u sa'aniraaitpain takuaippa nümaa Cristo Jesús, a'waataashi taya sulu'u ta'yataain nümüin chi Maleiwakai, ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("RM15_18","075_15_18","ROM","15","18","19","süka nükaaliijain taya Cristo sünain tü taa'inrakat na'aka na gentilekana sünain aküjaa nüchiki sümüin wayuu süpüshua chajee Jerusalénjee chamüinre'eya Ilíricomüin. O'ttüsü wainma wayuu sünain oonowaa sümaa nünüiki Maleiwa, süka ne'rüin tü kasa anasü taa'inrakat no'upala, tü nütüjakat apüleerua Maleiwa nümüiwa. Tountüin taa'inrüin shia, süka pülashin ma'i chi Naa'inkai Maleiwa sünain nükaaliijain taya. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("RM15_20","075_15_20","ROM","15","20","20","Keejiasü ma'i tamüin aküjaa nüchiki chi O'tte'erüikai sümüin wayuu eere matüjaajuuin naa'u Cristo. Nnojotsü keejiain tamüin a'yatawaa eere ni'yataaichin wane aküjai. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("RM15_21","075_15_21","ROM","15","21","21","Anuu tü ashajünakat paala nüchiki Cristo, müsü mayaa: “Aküjüneerü nüchiki sümüin wayuu eekai nnojolüin süküjünüin amüin paala süpüla sütüjaainjachin naa'u”. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("RM15_22","075_15_22","ROM","15","22","24","Otta jiakana Romaje'ewaliikana, wainmairü ma'i juya shii'iree te'reein ma'i jia. Isapü'üsü tachiki o'unaa jünainmüin, süka wainmain ta'yataain sünain aküjaa nüchiki Cristo sainküin mmakat süpüshua. Alu'ujasa joolu'u, süka kettaaitpain ta'yataain sulu'u tü mmakat eere taya maa'ulu yaa, yapashi taya süpüla to'unüin jünainmüin. Sünain to'unajachin Españamüin, ji'iyoupünaajeechi taya palit ka'i. Kaaliijeechi taya jütüma süpüla to'unüin chajee jüma'anajee chamüin Españamüin. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("RM15_25","075_15_25","ROM","15","25","25","Otta palajana, o'uneechi taya Jerusalénmüin süpüla takaaliijüinjanain na wawalayuu judío müliakana jamü. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("RM15_26","075_15_26","ROM","15","26","26","Na anoujashii gentilekana chakana sulu'u tü mmakat Macedonia oo'ulaka yaa sulu'u tü mmakat Acaya, asülajüshii naya süpüshi tü nawashirüinkat süpüla nakaaliijainjanain na wawalayuu chakana Jerusalén. Shia to'unajaika apüla Jerusalénmüin alü'üjaa tü nasülajüinkat. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("RM15_27","075_15_27","ROM","15","27","27","Talatüsü naa'in na gentilekana sünain asülajaa. Anasü saa'in tamüin tü naa'inrakat sünain nasülajüin namüin na judíokana tü che'ojaakat namüin maa'ulu yaa, süka saapünüin namüin na gentilekana na'anasia Maleiwa naapakat paala namüin na judíokana. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("RM15_28","075_15_28","ROM","15","28","28","Süchikijee taapüin tü asülajünakat namüin na judíokana, o'uneechi taya chamüin Españamüin sünain ji'iyoupünaainjachin taya cha'aya Roma. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("RM15_29","075_15_29","ROM","15","29","29","Achuntüshi taya wainmatua nümüin Cristo jaa'u, shii'iree naapüin jümüin wainma tü kasa anasü iipünaajeejatkat. Je joolu'u sünain to'unüinjachin jünainmüin, tatüjaa aa'ulu sünain shikeraajüinjatüin süpüshua tü tachuntakat apüla. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("RM15_30","075_15_30","ROM","15","30","30","Saa'u jünoujain nünain chi Wasenyotsekai Jesucristo wanaa tamaa, je saa'u aijiraain waya wapüla süka eein chi Naa'inkai Maleiwa wamaa, anakaja waneepiale jia sünain achuntaa taa'u nümüin chi Maleiwakai. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("RM15_31","075_15_31","ROM","15","31","31","Jüchunta nümüin taa'u süpüla talatüinjatüin naa'in na anoujashii chakana Jerusalén sümaa tü taa'inrüinjatkat cha'aya. Je jüchunta nümüin süpüla taa'inmajünüin nütüma noulia na manoujainsaliikana chakana sulu'u tü mmakat Judea. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("RM15_32","075_15_32","ROM","15","32","32","Müleka nücheküle tapüleerua chi Maleiwakai, anteechi taya ja'akamüin sünain ji'iyouinjachin taya. Talateerü ma'i taa'in süka eeinjachin taya jümaa. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("RM15_33","075_15_33","ROM","15","33","33","Otta tayakai, tachuntüin nümüin Maleiwa aapakai wane anaa wamüin, süpüla eeinjachin nia jümaa waneepia. Amén, tawalayuwaa. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("RM16_1","075_16_1","ROM","16","1","1","Tü wawalakat Febe anteetkat jünainmüin, yalayalasü shia saa'in tamüin sünain shi'yataain sulu'u tü outkajaaleekat yaaya Cencrea. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("RM16_2","075_16_2","ROM","16","2","2","Jia nüpüshikana Maleiwa, anakaja kamaneere jia sümüin, süka jiajiraain sümaa sünain jünoujain nünain chi Senyotkai. Jükaaliija shia sünain tü ja'ijaakat sümüin, süka sükaaliijapü'üin tayakai oo'ulaka wayuu wainma. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("RM16_3","075_16_3","ROM","16","3","3","Tasakeein joolu'u na tawalayuu chakana ja'aka. Tasaküin Priscila nümaa Aquila a'yataaliikana tamaa paalainka yaaya sünain aküjaa nüchiki Cristo Jesús. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("RM16_4","075_16_4","ROM","16","4","4","Soo'opünaa no'utüneein aa'in, ayatshi'iya nakaaliijain taya. Sükajee tüü, tayakai namaa na anoujashii gentilekana sulu'u tü outkajaaleekat süpüshua, waapüin analu'ut namüin. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("RM16_5","075_16_5","ROM","16","5","5","Tasaküin tü anoujasü jutkatsükalüirua chaa nepialu'u. Je tasaküin Epeneto chi tatünajutkai, chi palajachikai sünain anoujaa nünain Cristo yaa sulu'u tü mmakat Acaya. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("RM16_6","075_16_6","ROM","16","6","6","Tasaküin joolu'u María, wane wayuu tütüsü sünain a'yatawaa ja'aka. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("RM16_7","075_16_7","ROM","16","7","7","Tasaküin joo Andrónico sümaa Junias na tapüshi judíokana püreesapü'ükana wanaa tamaa. Ekerotshii palajana tapüleerua sünain anoujaa nünain Cristo, je kojutshii naya natüma na Aluwataaushikana. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("RM16_8","075_16_8","ROM","16","8","8","Tasaküin joolu'u Amplias chi tatünajutkai aishikai tapüla sulu'u anoujaa nünain chi Senyotkai. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("RM16_9","075_16_9","ROM","16","9","9","Tasaküin Urbano chi a'yataaikai nümüin Cristo wanaa wamaa, oo'ulaka Estaquis chi tatünajutkai. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("RM16_10","075_16_10","ROM","16","10","10","Tasaküin Apeles chi anakai ma'i sünain sa'aniraain nukuaippa nümaa Cristo, süka naa'inrüin waneepia tü aluwataanakat anain. Tasaküin napüshua na nüpüshikanairua Aristóbulo. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("RM16_11","075_16_11","ROM","16","11","11","Tasaküin Herodión chi judíokai wanaa tamaa. Je tasaküin Narciso oo'ulaka na anoujashii chakana nipialu'u. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("RM16_12","075_16_12","ROM","16","12","12","Tasaküin Trifena sümaa Trifosa oo'ulaka Pérsida kojutkat ma'i tatüma. Tütüshii ma'i naya sünain a'yatawaa nümüin chi Senyotkai. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("RM16_13","075_16_13","ROM","16","13","13","Tasaküin Rufo sümaa tü niikat. Yalayalashi ma'i nia sünain ni'yataain nümüin chi Senyotkai. Je tü niikat, müsü aka shia saa'in wane tei, süka saa'inmajapü'üin taya. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("RM16_14","075_16_14","ROM","16","14","14","Tasaküin Asíncrito, Flegonte, Hermas, Patrobas, Hermes je wawalayuu eekai jutkatüin namaa. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("RM16_15","075_16_15","ROM","16","15","15","Tasaküin Filólogo, Julia, je Nereo sümaa tü nüshunuukat, oo'ulaka Olimpas namaa napüshua na anoujashiikana eekai jutkatüin cha'aya namaa. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("RM16_16","075_16_16","ROM","16","16","16","Anakaja jüsakiraale jüpüshua süka aijiraain jia jüpüla sünainjee anoujaa nünain Cristo. Je na anoujashiikana napüshua sulu'u tü outkajaaleekalüirua yaaya, nasaküin jia jüpüshua. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("RM16_17","075_16_17","ROM","16","17","17","Tawalayuwaa, jalia jia noulia na wayuu ekirajakana sünain kasa naata, na wayuu oo'ule'etkana jia suulia paa'inwajirawaa je nekirajüin jia sünain kasa mojusü. Nnojo ju'unüin nanainmüin sünain aapajaa nanüiki. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("RM16_18","075_16_18","ROM","16","18","18","Tü pütchi nalü'üjakat achiki jümüin, nnojoleerü kasain saamüin süpüla ji'yataainjanain nümüin chi Wasenyotsekai Jesucristo. Ekirajüshii naya shii'iree washireein ne'e. Je chi wayuu eekai jekechin sünain anoujaa nünain Cristo, nünoujeerü tü alawaakat aküjünakat nümüin, süka anain ma'i shia sünain keme'eriain. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("RM16_19","075_16_19","ROM","16","19","19","Talatashaatasü ma'i taa'in, süka ji'nnaajünüin sünain joonooin sümaa nünüiki Maleiwa. Anakaja kekiire jia süpüla jütüjaainjatüin saa'u tü kasa jaa'inrakat, müleka anale, müleka mojule, süpüla jiyouktüinjatüin tü kasa mojusükat sünain jaa'inrüin tü anasükat waneepia. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("RM16_20","075_16_20","ROM","16","20","20","Achuntüshi joolu'u taya jaa'u nümüin chi Wasenyotsekai Jesús süpüla nii'iyatüin na'anasia jümüin. Je chi Maleiwa aapakai wane anaa jümüin, ayamüleechi Satanás nütüma süpüla malainjachin nia süpüla ja'atajawaa. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("RM16_21","075_16_21","ROM","16","21","21","Nüsaküin jia Timoteo chi a'yanaajiraakai tamaa nümüin chi Senyotkai. Nasaküin jia Lucio, Jasón, oo'ulaka Sosípater, na tapüshi judíokana. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("RM16_22","075_16_22","ROM","16","22","22","Oo'ulaka Tercio, chi ashajüikai tü karalouktakat tanüikimaajatkat aluwataanakat jümüin, nüsaküin jiakanaya süka nünoujain nünain Cristo wanaa jümaa. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("RM16_23","075_16_23","ROM","16","23","23","Nüsaküin jia Gayo, chi kamaneekai wamüin wayakana anoujashiikana wapüshua ni'iyoule waya. Nasaküin jia Erasto, chi aa'inmajüikai sünneetse tü pueulokot, oo'ulaka chi wawalakai Cuarto. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("RM16_24","075_16_24","ROM","16","24","24","Anasü nii'iyatale Cristo na'anasia jümüin. Amén. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("RM16_25","075_16_25","ROM","16","25","25","Anakaja ju'waajüle chi Maleiwakai katsüinkai atüma tü jünoulakat sünainjee nüchiki Jesucristo, chi O'tte'erüikai, taküjakat jümüin. Ja'itairü nnojolüin ayaawatünüin aa'u tü nüchikikat sütüma wayuu sümaiwa paala, ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("RM16_26","075_16_26","ROM","16","26","26","ee'iyatünüitpa joolu'u wamüin. Akaaliijünüshii waya sünain ayaawataa saa'u sükajee tü nashajakat na nünüikimaajanakana Maleiwa. Je aluwataanüshii waya nütüma chi Maleiwakai matüjainkai ouktaa süpüla aküjaa nüchiki chi O'tte'erüikai sümüin wayuu sainküin mmakat süpüshua süpüla nanoujainjanain nünain je süpüla naa'inrüinjatüin tü nuluwataakat anain. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("RM16_27","075_16_27","ROM","16","27","27","Anakaja joolu'u wa'waajüle wapüshua chi Maleiwakai waneeshikai sünain Maleiwain, chi kekiikai ma'i sünain süpüshua tü naa'inrakat. Anakaja kojutule nia watüma süpüla ka'ikat süpüshua sünainjee tü miyo'ukat ma'i naa'inrakat Jesucristo. Amén, joo'uya waa'inraiwa tia.");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("C11_1","076_1_1","1CO","1","1","2","Taya, wane chi Aluwataaushikai nütüma Cristo Jesús, Pablokai anülia, aneekuushi taya nütüma chi Maleiwakai süka nücheküin taya süpüleerua nuluwatawaa. Otta tayakai nümaa chi wawalakai Sóstenes, wasaküin jia anoujashiikana nünain chi Maleiwakai chakana sulu'u tü outkajaaleekat cha'aya Corinto, jia akataluushikana suulia jaainjala nünainmüin chi Maleiwakai sünainjee tü naa'inrakat Cristo Jesús. Anii joo taya ashajüin jümüin jiakana je sümüin tü anoujasükalüirua sainküin mmakat süpüshua eekai süchuntüin nümüin chi Wasenyotsekai Jesucristo, sümaa niain Nasenyotsein wanaa wamaa saa'u aneekuushin waya wapüshua nütüma chi Maleiwakai süpüla wayainjanain nüpüshin. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("C11_3","076_1_3","1CO","1","3","3","Achuntüshii waya nümüin chi Washikai Maleiwa je nümüin chi Senyotkai Jesucristo süpüla nee'iyatüin na'anasia waneepia jümüin je süpüla naapüinjanain anaa jümüin. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("C11_4","076_1_4","1CO","1","4","4","Taapüin waneepia analu'ut nümüin chi Maleiwakai jaa'u, süka anamiashaatain ma'i nia jümüin sünainjee süpüshua tü naa'inrakat Cristo Jesús. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("C11_5","076_1_5","1CO","1","5","6","Yalayatshii jia nütüma chi Maleiwakai süpüla a'yatawaa nümüin sünain aküjaa nüchiki Cristo, chi O'tte'erüikai, sümüin wayuu saa'u jaapaain tü nüchikikat waküjakat paala jümüin. Je akaaliijünüshii jia nütüma Cristo süpüla ji'raajüinjachin chi Maleiwakai. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("C11_7","076_1_7","1CO","1","7","7","Je naapüin chi Naa'inkai Maleiwa jümüin wane'ewaire jukua tü atüjaakat süpüleerua a'yatawaa nümüin chi Maleiwakai süka süpüshua jaa'in süma'inru'u ja'atapüin nii'iyataainjachin wamüin wapüshua chi Wasenyotsekai Jesucristo. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("C11_8","076_1_8","1CO","1","8","8","Akaaliijüneena jia nütüma Maleiwa süpüla katsüinjatüin jaa'in waneepia sünain tü jünoulakat süpüla lotüinjatüin jukuaippa nu'upala so'uweena tü ka'i nii'iyataainjachikat o'u chi Wasenyotsekai Jesucristo. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("C11_9","076_1_9","1CO","1","9","9","Shiimüin sünain jükaaliijüneenain süpüla katsüinjatüin jaa'in, süka pansaain nünüiki chi Maleiwakai sünain naa'inrüin waneepia süpüshua tü nüküjakat achiki wamüin. Nia aneekaka jia süpüla wanaawajiraainjatüin jaa'in nümaa chi Nüchonkai, chi Wasenyotsekai Jesucristo. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("C11_10","076_1_10","1CO","1","10","10","Saa'u jünoujain jüpüshua nünain chi Senyotkai Jesucristo, jalia jia suulia a'ülüjaajirawaa. Anakaja müleka ayatüle jia sünain paa'inwaa sünain anoujaa süpüla wanaawajiraainjatüin jaa'in. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("C11_11","076_1_11","1CO","1","11","11","Tawalayuwaa, taapa achikichii jia sütüma süpüshi tü wawalakat Cloé sünain jü'ülüjaajiraain. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("C11_12","076_1_12","1CO","1","12","12","“Nikirajala taya Pablo”, müsü waneeirua ja'aka. “Nikirajala taya Apolos”, müsü nünüiki wane'e. “Nikirajala taya Pedro”, eeshi makai. “Nia Cristo kekirajalaka taya”, eeshi makai ne'e. Shiimüin eera sünain jü'ülüjaajiraain je sünain ju'waataain sulu'u nukuaippa chi ekirajakai jia. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("C11_13","076_1_13","1CO","1","13","13","Jiakana anoujashiikana nünain Cristo, nnojotsü anain müleka jükatajiraale tü jünoulakat sünain “Chi ekirajakai taya, nia Pablo” sünain namüin waneeirua ja'aka. Chi akachennakai sünain tü kuruusakat süpüla o'utinnaa aa'in, nnojoishi tayain. Nia Cristo. Je tü woutiisakat anainjee jia, nnojotsü shiain tü taa'inrakat. Shia tü naa'inrakat Cristo. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("C11_14","076_1_14","1CO","1","14","16","Naya tawoutisaajaka ne'e ja'akajee Crispo oo'ulaka Gayo je Estéfanas namaa na nüpüshikana. Nnojotsü sotüin taa'in müleka tawoutisaajüle noo'omüin. Taapüin analu'ut nümüin chi Maleiwakai saa'u nnojoliin wainmain na tawoutisaajakana ja'aka, suulia “awoutisaajünüshii na wayuukana nütüma Pablo süpüla suushikajaain ne'e nüchiirua”, suulia sümajüin wayuu jümüin. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("C11_17","076_1_17","1CO","1","17","17","Nnojoishi ajütüin taya nütüma Cristo süpüla awoutisaajaa wayuu, nuluwataain taya süpüla taküjainjachin nüchiki niakai, chi O'tte'erüikai, sümüin. Shiimüin sünain pülashin chi Maleiwakai süpüla nu'tte'erüin wayuu sünainjee ouktüin Cristo saa'u tü kuruusakat. Otta tayakai, müleka taküjüle nüchiki chi O'tte'erüikai süka pütchi tekiirujut ne'e, nnojoleena anoujain na wayuukana nünain Cristo süpüla o'tte'ennaa. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("C11_18","076_1_18","1CO","1","18","18","Tü nüchikikat Cristo sünain ouktüin saa'u tü kuruusakat, malaa saa'in namüin na wayuu amüloulinjanakana sünainjee manoujain. Otta wayakana anoujashiikana, watüjaa aa'ulu tü pütchikat sünain shiain tü o'tte'ennakat anainjee waya nütüma chi Maleiwakai, süka pülashin nia süpüla nu'tte'erüin waya sünainjee ouktüin Cristo saa'u waainjala. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("C11_19","076_1_19","1CO","1","19","19","Shia tü nüküjakat achiki chi Maleiwakai sünain süshajünüin paala: “Tü jülüjakat naa'in chi wayuu eekai kekiin naashin sünain nnojolin nünoujain tanain, nnojotsü kasajatüin tamüin. Amalajaweerü tatüma tü naashajaakat achiki, süka pütchin nikiirujut ne'e”. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("C11_20","076_1_20","1CO","1","20","20","Soto jaa'in nakuaippa na wayuu kekiishiikana naashin sünain nayouktüin chi Maleiwakai, oo'ulaka nakuaippa na karalouktamaajanakana eekana manoujain, oo'ulaka na pütchipü'ükana eekana naashajaain pütchi nikiirujut müle'e. Müshi chi Maleiwakai nachiki: “Mayaashiije kekiin naya naashin, maa'insalii naya, süka nekirajüin sünain tü shikirajakat anain tü manoujainsatkalüirua sainküin mma”. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("C11_21","076_1_21","1CO","1","21","21","Nia Maleiwa kekiika, atüjaka nümüiwa. Otta chi wayuu eekai manoujain, nnojotsü nuuntüin ni'raajüin chi Maleiwakai sükajee nikii ne'e nümüiwa, süka nnojolüin shiain sukuaippain tia nütüma chi Maleiwakai süpüla ni'nnaajünüinjachin sütüma wayuu. Alu'ujasa müleka nünoujale nüchiki chi O'tte'erüikai, mayaasüje malaain saashin wayuu, o'tte'enneechi. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("C11_22","076_1_22","1CO","1","22","22","Na wayuu judíokana, wanaa sümaa naapüin tatüma tü nüchikikat Cristo, nachuntüin tamüin taa'inrüin no'upala wane kasa pülasü nütüjakat apüleerua Maleiwa nümüiwa, süpüla naapaainjatüin tü tamakat namüin. Je na “gentilekana”, na nnojoliikana judíoin, shia nachekaka naapajeein sünüiki wayuu eekai kekiin naashin. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("C11_23","076_1_23","1CO","1","23","23","Otta waya ekirajüliikana sünain tü shiimüinkat, tü waküjakat achiki, shia nüchiki Cristo sünain nükachennüin sütüma wayuu sünain tü kuruusakat süpüla ouktaa. Mayaasüje keke'erain süchiki tü kuruusakat namüin na judíokana, je mayaasüje malaain tü pütchikat namüin na gentilekana, ayatshi'iya waya aküjüin süchiki. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("C11_24","076_1_24","1CO","1","24","24","Akaajasa'a waya eenakuushikana nütüma chi Maleiwakai süpüla anoujaa, ja'itaina judíoin maa'aya aka eekai gentilein, kamalainsü wamüin tü pütchi nüchikikat Cristo chi O'tte'erüikai. Watüjaa aa'ulu sütüma sünain shiimüin sünain atüjain ma'i chi Maleiwakai, je sünain pülashin ma'i nia süpüla nu'tte'erüinjanain waya. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("C11_25","076_1_25","1CO","1","25","25","Mayaasüje malaain nüchiki Cristo saashin wayuu, alana'aleeshia ma'i chi Maleiwakai sünain atüjain suulia ekirajaakat pütchi shikiirujut ne'e. Je mayaashije nnojolin pülain chi Maleiwakai saashin wayuu, alana'aleeshia ma'i nia sünain pülain suulia wayuu eekai su'waataain sulu'u sukuaippa ne'e sümüiwa. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("C11_26","076_1_26","1CO","1","26","26","Tawalayuwaa, soto jaa'in jamakuaippaliin paala jeenakünaiwa'aya nütüma chi Maleiwakai süpüla anoujaa. Nnojoliishii wainmain ja'aka eekai atüjain saashin wayuu, eekai kojutüin sütüma wayuu, otta eekai nachooin washinnuu. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("C11_27","076_1_27","1CO","1","27","27","Na wayuu “¿Kasakai ne'raajaka aa'u?” münakana amüin, naya aneekünaka nütüma chi Maleiwakai süpüla aapülijaa na ayouktakana nia saa'u kekiin naya naashin. Je na wayuu malayaakana aa'in, naya aneekünaka nütüma süpüla aapülijaa na yalayatshiikana naashin. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("C11_28","076_1_28","1CO","1","28","29","Je na wayuu nnojoliikana jamajanain amüinyüü natüma na manoujainsaliikana, na pülakana oulia naa'in süka nnojoliin washinnuuin, je na mojutkana sütüma wayuu, naya aneekünaka nütüma chi Maleiwakai süpüla nii'iyatüinjatüin namüin na manoujainsaliikana sünain saja'lajaajeerüin tü nawashirüinkat so'u wane ka'i süpüla nnojolüinjatüin na'waataain sulu'u. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("C11_30","076_1_30","1CO","1","30","31","Maa aka tü sümakat tü ashajünakat paala: “Anakaja nnojoliire ju'waataain sulu'u jukuaippa. Anasü müleka shiale ju'waataain alu'u tü naa'inrakat chi Maleiwakai jümüin”. Aneekuushi waya süpüla nüpüshinjanain Cristo Jesús, süpüla sütüjaainjachin naa'u wayuu süpüshua sünain niain Maleiwa atüjakai ma'i nümüiwa. Anajiraainapa waya nümaa Maleiwa nütüma Cristo, je akatannüinapa waya suulia waainjala sükajee tü naa'inrakat Cristo, saa'ujee niain aikkalaain süpüla awalaajaa waainjala süpüla taashinjanain waya suulia. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("C12_1","076_2_1","1CO","2","1","1","Tawalayuwaa, tantaiwa'aya jünainmüin süpüla taküjain nüchiki chi Maleiwakai jümüin, tü maküjuukat paala sümüin wayuu, nnojoishi taya a'waataain sulu'u kekiiwaa ju'upala je sulu'u keme'eriaa anüiki jümüin. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("C12_2","076_2_2","1CO","2","2","2","Shia tale'eru'uka ne'e tekirajüinjatüin nüchiki Jesucristo jümüin sünain nükachennüin sünain kuruusakat süpüla ouktaa. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("C12_3","076_2_3","1CO","2","3","3","Mmoluwaasü taa'in jeema süka müin aka mamalainjeetkai saa'in jümüin tü taküjainjatkat achiki jümüin. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("C12_4","076_2_4","1CO","2","4","4","Nnojoishii tekirajüin jia maa aka nikirajia wane wayuu eekai nütüjain ma'i. Je nnojoishii teme'ejüin aa'in jia süka pütchi eekai keme'eriain ma'i. Tountüin tee'iyatüin sünain shiimüin tü taküjakat achiki jümüin, süka niain akaalinjüin taya chi Naa'inkai Maleiwa Pülashikai. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("C12_5","076_2_5","1CO","2","5","5","Jütüjaa jumata saa'u sünain jünoujashiin sünainjee nüpülain chi Maleiwakai, nnojotsü sükajeejatüin keme'eriain tanüiki je nnojotsü sükajeejachin kekiin ma'i taya. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("C12_6","076_2_6","1CO","2","6","6","Na wayuu alaüle'etkana naa'in sünain anoujaa, natüjaweerü aa'u tü tekirajakat anain sünain shiain nünüiki chi Maleiwakai atüjakai ma'i. Nnojotsü shikiirujutüin wayuu ne'e manoujainsat, mayaashiije kekiin naya naajüin. Je nnojotsü nekiirujutüin na sülaülashiikana mma ne'e maa'ulu yaa. Mayaashiije kekiin naya naajüin, amalajaweerü tü nekirajakat anain. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("C12_7","076_2_7","1CO","2","7","7","Tü tekirajakat anain, shiimüin sünain shiain tü nünüikikat chi Maleiwakai atüjakai ma'i. Je paala, nnojolüiwa'aya sükumajünüin tü mmakat, nütüjaatüjülia aa'u Maleiwa tü naa'inrüinjatkat wamüin waya anoujashiikana so'uweena wane ka'i. Otta nnojotsü aküjünüin shia paala sümüin wayuu eekai manoujain. Ounjunnüsü suulia. Nücheküin chi Maleiwakai süpüleerua süküjünüinjatüin wamüin joolu'u süpüla watüjaainjatüin saa'u kojutüin waya nütüma. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("C12_8","076_2_8","1CO","2","8","8","Na sülaülashiikana mma manoujainsaliikana, nnojotsü nayaawatüin aa'u tü naa'inreekat chi Maleiwakai wamüin waya anoujashiikana. Müleka nayaawatüleje saa'u, nnojoishije noponojüin chi Senyotkai Jesucristo sünain niain kojutüin ma'i nütüma chi Maleiwakai, je nnojoishije nakacherüin sünain tü kuruusakat süpüla ouktaa. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("C12_9","076_2_9","1CO","2","9","9","Shia tü ashajünakat achiki paala sulu'u tü karaloukta nüchikimaajatkat chi Maleiwakai: “Tü kasa anasü yapatüjütkat nütüma chi Maleiwakai napüla na aikana apüla nia, nnojotsü aküjünüin achiki paala sümüin wayuu, je nnojotsü e'nnüin sümaa sütüjaanüin aa'u sütüma wayuu”. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("C12_10","076_2_10","1CO","2","10","10","Otta joolu'u, ee'iyatünüsü shia wamüin nütüma chi Maleiwakai nükajee chi Naa'inkai. Chi Naa'inkai Maleiwa, nütüjaa aa'ulu tü kasa jülüjakat saa'in wayuu sainküin mmakat süpüshua. Nnojotsü shiain nütüjaain aa'u tia sümüiwa, nütüjaa aa'ulu süpüshua tü kasa jülüjakat naa'in chi Maleiwakai. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("C12_11","076_2_11","1CO","2","11","11","Nnojoishi eein wane wayuu e'raajakai tü jülüjakat taa'in tale'eru'u tamüiwa. Müsia aka tü jülüjakat naa'in chi Maleiwakai, nnojoishi eein wane wayuu atüjaakai saa'u. Nia ne'e atüjaaka saa'u chi Naa'inkai nümüiwa. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("C12_12","076_2_12","1CO","2","12","12","Tü shiimainkat ekirajünakat anain waya, nnojotsü shikiiru'ujeejatüin wayuu manoujainsat. Nia chi Naa'inkai Maleiwa nümüiwa ekirajaka waya sünain tü shiimainkat. Aapünüshi nia wamüin nütüma chi Maleiwakai süpüla wayaawatüinjatüin saa'u nütüma tü kasa anasü aapünakat wamüin, tü yapatüjütkat paala. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("C12_13","076_2_13","1CO","2","13","13","Je wanaa sümaa waküjüin sümüin wayuu süchiki tü kasa anasü aapünakat wamüin, nnojoishii aküjüin waya süka pütchi wekiirujut ne'e, maa aka tü naashajaakat na manoujainsaliikana. Shia waküjaka achiki tü pütchi ekirajünakat anain waya nütüma chi Naa'inkai Maleiwa. Je na wayuu eekana eein namaa chi Naa'inkai Maleiwa, nayaawateerü aa'u tü waküjakat achiki sünain shiain nünüikin chi Maleiwakai. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("C12_14","076_2_14","1CO","2","14","14","Akaajasa na eekana nnojolin chi Naa'inkai Maleiwa namaa, nayouktüin tü pütchi wekirajakat anain, süka malaain shia saa'in namüin. Nnojotsü nayaawatüin aa'u, süka makaaliijuuin naya sünain nütüma chi Naa'inkai Maleiwa. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("C12_15","076_2_15","1CO","2","15","16","Shia tü ashajünakat achiki paala: “Nnojotsü wayuu ayaawatakat saa'u tü jülüjakat naa'in chi Maleiwakai süpüla shikirajüinjachin nia sünain wane kasa”. Alu'ujasa wayakana anoujashiikana, süka eein chi Naa'inkai Maleiwa wamaa, wayaawata aa'u tü kasa jülüjakat naa'in Cristo. Je saa'ujee nükaaliijüin waya chi Naa'inkai Maleiwa, wayaawateerü aa'u tü pütchi süküjakat wayuu wamüin, müleka shiimüinre oo'ulaka alawaale shia. Je müleka mojule sünüiki wayuu wamüin sünain shiyoujain wakuaippa süka malaain tü waküjakat saa'in namüin, nnojoleerü kasajatüin wamüin sünüiki, süka watüjaain saa'u sünain shiimüin tü waküjakat. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("C13_1","076_3_1","1CO","3","1","1","Tawalayuwaa, wanaa sümaa chajachin taya ja'aka, jo'uusü jaa'in sünain anoujaa nünain Cristo. Otta müsia joolu'u, ayatsia kee'ireein jaa'in tü kasa mojusü kee'ireekat naa'in na manoujainsaliikana. Je süka nnojoliin jüüjüüin jia nümüin chi Naa'inkai Maleiwa, nnojotsü jiyaawatüin aa'u tü tekirajakat anain. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("C13_2","076_3_2","1CO","3","2","2","Tekirajüinjese'e jia sünain tü shiimüinkat eekai mapüleein, süka isain jüchiki jüshatüin eekai kapüleein. Ja'itakaja maa'ulu yaa, nnojoliiyülia keraain jia süpüla ekirajünaa sünain kasa eekai kapüleein, ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("C13_3","076_3_3","1CO","3","3","3","süka ayatüin keejiain jümüin tü kasa mojusü nale'eru'ukat na manoujainsaliikana. Aa'ayajiraashii jia sümaa juchunjiraain aa'in: ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("C13_4","076_3_4","1CO","3","4","4","“Nikirajala taya Pablo”, müsü waneeirua ja'aka. “Nikirajala taya Apolos”, müshii wane'eya sünain ju'waataain sulu'u jukuaippa. Sukuaippa wayuu manoujainsat tia juu'ulakakat. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("C13_5","076_3_5","1CO","3","5","5","¿Jamüshii ju'waataaka'a sulu'u takuaippa? ¿Jamüshii ju'waataaka'a sulu'u nukuaippa Apolos? A'yataalii ne'e waya nümüin chi Maleiwakai süpüla akaaliijaa jia sünain ekeroloo sünain anoujaa. Shia waa'inraka ne'e tü nuluwataakat anain waya chi Senyotkai wane'ewaire wakua sünain wa'yataain nümüin. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("C13_6","076_3_6","1CO","3","6","6","Müshii aka waya saa'in wayuu eekai saa'inmajüin wane yüüja, maa aka eein chi apünajakai otta chi o'yonüikai wüin saa'u tü pünajütkat. Otta chi miyo'ukai atüma, nia chi Maleiwakai. Aka'aya tayakai, süka taküjüin paala nüchiki chi O'tte'erüikai jümüin, müshi aka naa'in chi apünajakai. Otta Apolos, süka nikirajüin jia tachikiru'u, müshi aka naa'in chi o'yonüikai wüin. Otta chi Maleiwakai, nia chi lotokai atüma tü jünoulakat. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("C13_7","076_3_7","1CO","3","7","7","Anakaja müleka kojutüle jütüma chi Maleiwakai wouliale'eya wayakana, mayaainje tayain e'ikajaain nüchiki Cristo jümüin, je mayaainje niain ekirajüin Apolos jia. Anashi kojutüle jütüma chi Maleiwakai, süka niain lotüin atüma tü jünoulakat. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("C13_8","076_3_8","1CO","3","8","9","Je wayakana wapüshua, shiimüin sünain wakaaliijünüin nütüma chi Maleiwakai sünain wa'yataain nümüin ja'aka. Awalaajüneena waya wane'ewaire wakua nütüma saa'u tü kasa anasü waa'inrakat nümüin. Mayaasüje nnojolüin wanaawain tü wa'yataakat anain ja'aka, maa aka nnojolüin wanaawain tü aa'innakat sulu'u wane yüüja, tü kee'ireekat waa'in wane'ewaire wakua, shia kojutüinjachin chi Maleiwakai jütüma sünainjee tü waküjakat jümüin je sünainjee tü waa'inrakat ju'upala. Müshi aka taya saa'in wayuu eekai ku'yamalin miichi. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("C13_10","076_3_10","1CO","3","10","10","Maa aka sojoitünüin ipa mmolu'u palajana nütüma süpüla süikkalaain wane miichi, akaajaa tayakai sünain taküjüin nüchiki Cristo chi O'tte'erüikai jümüin süpüla jünoujainjanain nünain. Tountüin taküjüin nüchiki, süka nii'iyatüin chi Maleiwakai na'anasia tamüin. Je maa aka kojuyain wayuu sünain akumajaa wane miichi, akaajaa jünain jiakana, eejana wane a'yataalii sünain ekirajaa jia wanaa tamaa. Otta joolu'u jiakana a'yataaliikana cha'aya Corinto, shiainjatü jikirajaka anain waneepia tü shiimüinkat. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("C13_11","076_3_11","1CO","3","11","11","Müleka nnojoire niain Cristo jikirajüin achiki, nnojoleena o'ttaain na aapajakana jünüiki. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("C13_12","076_3_12","1CO","3","12","13","Müleka jikirajüle sünain tü nnojotkat kasain saamüin sümüin wayuu, atüjaaneerü aa'u so'u tü nükaliakat Cristo sünain mojuin ma'i tü ji'yataainkat, süka mojuteerüin so'u ka'ikat tia tü pütchi jikirajakat anain müinma'a, maa aka sa'ajaain wane miichi eekai sükumajuushin ne'e süka alama. Otta müleka jikirajüle sünain tü shiimüinkat, atüjaaneerü aa'u so'u ka'ikat tia sünain anain tü ji'yataainkat. Nnojoleerü mojutüin tü pütchi jikirajakat anain. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("C13_14","076_3_14","1CO","3","14","14","Müinka katsüinre sünoula tü aapajakat jünüiki sütüma tü jikirajakat anain, walaajeena jia nütüma chi Maleiwakai saa'u tü ji'yataainkat. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("C13_15","076_3_15","1CO","3","15","15","Akaajasa müleka nnojorule kasain saamüin namüin, nnojoleena jia walaain. Ja'itaina o'tte'enneenain jia, meena aka jia wane wayuu eekai shiyu'luushin sulu'ujee wane miichi jotüsü sümaa amüloulin sükorolo. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("C13_16","076_3_16","1CO","3","16","17","Waya anoujashiikana sainküin mmakat süpüshua, aashin müin aka waya saa'in tü miichi a'waajüleekat chi Maleiwakai, süka yaain chi Naa'inkai sulu'u waa'in wane'ewaire wakua. Akatannüshii waya wapüshua nümüin chi Maleiwakai suulia waainjala. Je eere wane wayuu wakatajiraale tü wanoulakat nütüma, süsaleechi nia nütüma chi Maleiwakai saa'u tia. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("C13_18","076_3_18","1CO","3","18","18","Jiakana jüpüshua, jalia jia suulia jünouja'alüin pütchi alawaa ne'e aküjünakat jümüin natüma na manoujainsaliikana. Kekiishii naya saa'in namüin. Nachekakalaka wanaawain jia namaa sünain kee'ireein jaa'in tü mojusükat. Otta jiakana, maa aka kekiiweere jia, anakaja müleka jücheküle tü kasa anasü nüchekakat chi Maleiwakai jüpüleerua, mayaashiije sümalajüin jia wayuu. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("C13_19","076_3_19","1CO","3","19","19","Chi wayuu kekiikai so'ulu'u tü wayuu manoujainsatkalüirua, mala aa'inchi no'ulu'u chi Maleiwakai, maa aka tü ashajünakat achiki paala: “Chi e'rüikai wayumüin sümüin wayuu, mayaashije kekiin naa'in nümüin, süsaleechi nütüma Maleiwakai”. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("C13_20","076_3_20","1CO","3","20","20","Je müsia wane ashajuushiya: “Chi eekai nu'waataain sulu'u kekiin so'ulu'u wayuu, nütüjaa aa'uchi chi Maleiwakai sünain malaain tü nu'waataakat alu'u”. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("C13_21","076_3_21","1CO","3","21","21","Je sükajee tia, anakaja juu'ulaale suulia ju'waataain nalu'u na ekirajüliikana, süka naa'inrüin chi Maleiwakai wainma kasa anasü jümüin. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("C13_22","076_3_22","1CO","3","22","23","Je nnojotsü naa'inrüin tia naa'ujee na ekirajakana jia. Naa'inrüin naa'ujee Cristo. Waya ekirajüliikana, maa aka tayakai, Apolos, oo'ulaka Pedro, ajütüüshi ne'e waya jünainmüin nütüma chi Maleiwakai süpüla wekirajüinjanain jia nüchiki Cristo chi Nüchonkai Maleiwa. Nia Maleiwa nümüiwa chi talatakai atüma jaa'in süma'inru'u katüin jo'u je süpalapünaa ouktaa, süka jütüjaain saa'u sünain eeinjanain jia waneepia nümaa. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("C14_1","076_4_1","1CO","4","1","1","Je süka wajütüüshin jünainmüin nütüma chi Maleiwakai, anakaja müleka jiirakaale wamüin maa aka wane a'yataalii nümüin Cristo sünain ekirajaa jia nüchiki chi Maleiwakai, tü maküjuukat paala sümüin wayuu. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("C14_2","076_4_2","1CO","4","2","2","Che'ojaasü tamüin taa'inrüin waneepia tü nuluwataakat anain taya chi Maleiwakai, maa aka na ajünalaakana wanaa tamaa. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("C14_3","076_4_3","1CO","4","3","4","Ja'itasüjasa mojuin sünüiki wane wayuuirua ja'aka sünain shiyoujain taya saaliijee tü ta'yataainkat nümüin Maleiwa, ja'itasüja mojuin nanüiki na sülaülashiikana mma tamüin saaliijee, nnojotsü jamajatüin shia tamüin. Nnojotsü shiyaawatüin aa'u wayuu müleka analein je müleka mojule tü ta'yataainkat. Akaajaa tayaka'iya, mayaasüje'e anain saa'in tamüin tü ta'yataainkat nümüin Maleiwa, isasü tachiki tatüjaain saa'u. Nia chi Senyotkai Jesucristo nümüiwa atüjaaka saa'u. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("C14_5","076_4_5","1CO","4","5","5","Je sükajee tia, anakaja nnojorule mojuin jünüiki sünain jiyoujain ni'yataain wane juwala nümüin Maleiwa süpülapünaa tü nükaliakat chi Senyotkai nüle'ejüinjatkat o'u. Nii'iyateerü so'u ka'ikat tia tü nale'eru'ukat na wayuukana napüshua, müleka analein je müleka mojule. Nieechi Maleiwa a'waajaka waya anoujashiikana so'u ka'ikat tia saa'u tü wa'yataainkat nümüin. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("C14_6","076_4_6","1CO","4","6","6","Tawalayuwaa, anuu tashajüin jümüin tüü, süpüla jütüjaainjatüin saa'u takuaippa sünain ta'yataain nümüin Maleiwa, oo'ulaka nukuaippaya Apolos, süpüla sütütülaain jaa'in sünain ji'yataain nümüin chi Maleiwakai. Aashin aluwataanayaain waya sünain kojutajiraain wane'ewaire wakua. Nnojotsü anain müleka kachekala'atalüi waa'in. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("C14_7","076_4_7","1CO","4","7","7","Nnojotsü jaralüin alanaain sünain anain suulia wane'eya no'ulu'u chi Maleiwakai. Müleka jütüjale süpüleerua wane kasa, shia süka jükaaliijünüin nütüma chi Maleiwakai, süpüla nnojoliinjanain ju'waataain sulu'u jukuaippa, maa aka makaaliijuukai jia nütüma. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("C14_8","076_4_8","1CO","4","8","8","Jiyouktüin, saa'in tamüin, ekirajünaa je aluwataanaa watüma, süka jülanaain woulia jaashin, müsia laülaayuuin jia jümüiwa jaashin. Kasataalejese shiimüin sünain laülaayuuin jia jümüiwa, jükaaliijeenaje waya. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("C14_9","076_4_9","1CO","4","9","9","Saa'in tamüin, e'itaanüshii waya Aluwataaushikana nütüma chi Maleiwakai su'upala tü wayuukolüirua süpüshua je tü yolujaakalüirua süpüshua, süpüla shime'erainpalainjanain waya, maa aka nü'ünüükai waya Maleiwa sünain ni'itaain waya süpüla ouktaa. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("C14_10","076_4_10","1CO","4","10","10","Mayaashiije nüpüshin waya Cristo wanaa jümaa, mojutsalii waya jütüma, süka nnojolüin kasain we'raajüin aa'u je malaain tü waküjakat achiki saa'in jümüin. Otta müshi'iya jiakana, a'waataashii jia sulu'u jukuaippa sünainjee katsüin jaa'in sünain anoujaa, je sünainjee kekiin jia jaashin. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("C14_11","076_4_11","1CO","4","11","11","Mayaainje wa'yataain waneepia nümüin chi Maleiwakai, mojutsalii waya sütüma wayuu wainma sünain shi'rülüin wayumüin wamüin. Mepiasalii waya. Waraittüshii waya sümaa jamü, münyaasü, otta mojuu ashe'in sünain aküjaa nüchiki chi O'tte'erüikai. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("C14_12","076_4_12","1CO","4","12","12","A'yataashii waya waneepia süpüla tü weküinjatkat aa'u. Mayaainje mojutüin waya sütüma wayuu, waa'inrüin tü anasükat sümüin. Müleka shi'rüle wayumüin wayuu wamüin, achuntüshii waya wane anaa nümüin chi Maleiwakai saa'u. Müleka jashichuukale wamüin sünainjee waküjain nüchiki Cristo, wachecherüin waa'in süpüla. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("C14_13","076_4_13","1CO","4","13","13","Je müleka mojule sünüiki wamüin wojuuna, anashii waya sümüin. Mayaainje wa'yataain nümüin chi Maleiwakai, ayatshi'iya waya mojutüin sütüma wayuu, maa aka saa'in wane wasuura ojotünakat ne'e. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("C14_14","076_4_14","1CO","4","14","14","Tawalayuwaa, tamüsü jümüin tüü saa'u alin jia tapüla maa aka naa'in wane tachooin. Nnojotsü tashajüin jümüin süpüla taapülijüinjanain jia süka. Süpülajatü süchiajaainjanain jia suulia jüüjüüjüin jia namüin na wayuu eekai pülain naa'in woulia waya Aluwataaushikana. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("C14_15","076_4_15","1CO","4","15","15","Mayaashiije wainmain na aa'inmajüshiikana jia sünain tü jünoulakat nünain Cristo, waneeshia ne'e jüshi, nia chi akaaliijakai jia paala jikeroloiwa'aya sünain anoujaa. Taya jüshika'aya sünain tü jünoulakat, süka tayain aküjain palajana jümüin nüchiki chi O'tte'erüikai. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("C14_16","076_4_16","1CO","4","16","16","Je sükajee tayain müin aka naa'in wane jüshi, tachuntüin jümüin süka süpüshua taa'in jüshatüinjatüin tü tanoulakat nünain Cristo. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("C14_17","076_4_17","1CO","4","17","17","Je joolu'u, süpüla takaaliijain jia sünain ashataa takuaippa, taluwataajeechi Timoteo jünainmüin. Aishi ma'i nia tapüla, müshi aka nukuaippa wane tachon tamüin. Saa'u naa'inrüin waneepia tü nuluwataakat anain chi Senyotkai, nüso'ireerü jaa'in sünain tü takuaippakat sünain anoujaa nünain Cristo Jesús. Je tü tekirajakat anain sulu'u tü outkajaaleekat sainküin mmakat süpüshua, shia tü taa'inrakat waneepia. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("C14_18","076_4_18","1CO","4","18","18","Tamüshii paala jia soo'opünaa nakuaippa na wayuu pülakana aa'in woulia waya Aluwataaushikana, na a'waataakana sulu'u nakuaippa. Müichijachiya male'ejüin taya jünainmüin naashin. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("C14_19","076_4_19","1CO","4","19","19","Müleka nücheküle tapüleerua chi Senyotkai, o'uneechi taya maalü jünainmüin süpüla tatüjaainjatüin naa'u nayakana müleka nükajatüle chi Naa'inkai Maleiwa tü naashajaakat, müleka pütchire ne'e nale'eru'ujeejatü. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("C14_20","076_4_20","1CO","4","20","20","Tü na'waataakat alu'u, nnojotsü shiain süchiki nukuaippa chi Maleiwakai sünain aluwatawaa je sünain pülashin nia süpüla o'tte'eraa wayuu. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("C14_21","076_4_21","1CO","4","21","21","¿Jameerü saa'in jümüin takuaippa tantapa jünainmüin? Müleka noo'ulaale na wayuukana suulia pülaa aa'in, kamaneejeechi taya namüin. Akaajasa nnojorule noo'ulaain suulia, jashicheechi taya namüin. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("C15_1","076_5_1","1CO","5","1","1","Taapa achiküi waneeshia ja'aka sünain nu'luwajiraain nukuaippa sümaa wayuu jierü, tü nu'wayuusekat chi nüshikai. Kasalajanasü tia saa'innüle sa'aka tü manoujainsatkalüirua, süka mojushaatain ma'i shia. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("C15_2","076_5_2","1CO","5","2","2","Atak, nnojotsü mojuin saa'in jümüin tü naa'inrakat chia wayuukai, aashin wayuuin anashii ma'i jia jaashin. Anakaja müleka jujuittirüle chi wayuukai ja'akajee jia anoujashiikana sulu'u tü outkajaaleekat cha'aya Corinto. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("C15_3","076_5_3","1CO","5","3","3","Mayaainje nnojolin taya chain jümaa, jülüjashii jia taa'in. Je mojusü tamüin tü naa'inrakat chia wayuukai, maa aka eekai taya cha'aya jümaa. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("C15_4","076_5_4","1CO","5","4","5","Tamüshii paala jia sükajee tia: Wanaa sümaa jutkatüin jia a'waajüshiikana chi Wasenyotsekai Jesucristo, anakaja müleka jaapüle chi kaainjaraikai najapulu'u Satanás süka nünülia Jesucristo, süpüla nuu'ulaainjachin suulia naainjala. Ja'itaichi amülouleechin paala nia nütüma chi Yolujaakai, o'tte'enneechia ne'e nütüma chi Wasenyotsekai Jesucristo so'uweena tü ka'i niitaajeechikai o'u. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("C15_6","076_5_6","1CO","5","6","6","A'waataashii jia sulu'u jukuaippa sünain anain sümaa yalataain wane juwala sümaa kaainjalaa. Nnojotsü anain tia. Müleka nnojoliin jüchiaain joolu'u chia wayuukai suulia naainjala, ki'reerü jümüin machiaalaa na juwalayuukana suulia kaainjalaa. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("C15_7","076_5_7","1CO","5","7","7","Saa'u jükatannüinapain nümüin chi Maleiwakai suulia jaainjala, anakaja kasalajanale jütüma aainjalaakat süpüshua eekat ja'aka. Soto jaa'in nakuaippa na judíokana paala sümaiwa. Sünain nemi'ijaain tü “Pascuakat” anülia, no'utirapü'ü aa'inchi wane anneetchon saa'u naainjala na wayuukana. Otta müshia Cristo maa'ulu yaa sünain nu'utinnüin aa'in saa'u waainjala, müshi aka naa'in chia anneetchonkai. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("C15_8","076_5_8","1CO","5","8","8","Je sükajee süla'ajaanüitpain woulia waainjala, anakaja müleka woo'ulaale suulia kaainjalaa, suulia kanainjiraain waya waa'in, je suulia wa'waataain sulu'u wakuaippa. Shia wa'waataweeka alu'u süpüshua tü kasa anasü naa'inrakat Cristo wamüin. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("C15_9","076_5_9","1CO","5","9","9","Je sulu'u tü karaloukta tashajakat paala jümüin süpüleerua tüü, taluwataain jia sünain jükatalaainjanain noulia na wayuu eekai na'luwajiraain nakuaippa sümaa wayuu jierü otta wane jierü nümaa wane toolo. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("C15_10","076_5_10","1CO","5","10","10","Otta na kaainjaralii tashajakana achiki jümüin, nnojoliishii nayain na manoujainsaliikana. Müleka nayaleje jükatalaainjanain oulia na manoujainsalii kaainjaraliikana, acheküin jükatalaain sa'akajee wayuu süpüshua. Süka jamüin, wainma na manoujainsaliikana eekai na'luwajiraain nakuaippa sümaa wayuu jierü otta wane jierü nümaa wane toolo, eekai washireein ma'i naa'in, eekai kemeeraliin sükorolo wayuu, je eekai kamaleiwaseyaain. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("C15_11","076_5_11","1CO","5","11","11","Na jükatalaainjanakana oulia, naya na juwalayuukana eekai na'luwajiraain nakuaippa sümaa wayuu jierü otta wane jierü nümaa wane toolo, eekai washireein ma'i naa'in, eekai kamaleiwaseyaain, eekai mojuin nanüiki sujuuna wayuu, eekai neperüliin, je eekai kemeeraliin sükorolo wayuu. Anashii jükatalaale noulia ja'itaina jia neenakirüin sünain wane ekawaa namaa. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("C15_12","076_5_12","1CO","5","12","13","Waya anoujashiikana, nnojoliishii e'itaanüin süpüla we'rajüinjatüin saa'u naainjala na manoujainsaliikana. Nieechi Maleiwakai kasalajanaka atüma namüin. Shia e'itaanaka apüla waya kasalajanainjatüin watüma naainjala na wawalayuukana, maa aka tü sümakat tü ashajünakat paala: “Jujuittira jümaala chi kaainjaraikai ja'akajee”. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("C16_1","076_6_1","1CO","6","1","1","Jiakana anoujashiikana, müleka ni'rüle wayumüin wane juwala jümüin, ¿aluwataajeena jia wane pütchipü'ü sümaa jünüiki sümaa jümaünajiraain no'upala na manoujainsaliikana? ¿Jamüshii nnojoliika'a jukumajüin sukuaippa tia no'upala na anoujashiikana ne'e namüiwa? ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("C16_2","076_6_2","1CO","6","2","2","Soto jaa'in sünain wayeenain anoujashiikana kasalajanain atüma saainjala wayuu manoujainsat süpüshua so'uweena wane ka'i. ¿Jamataaka'a joo jia süpüla isain jüchiki akumajaa sukuaippa kasa eekai sülatüin jümüin? ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("C16_3","076_6_3","1CO","6","3","3","Nnojo motüin jaa'in sünain wayeenain aapünüin amüin shikii tü yolujaakalüirua so'uweena ka'ikat tia. ¿Shiaka ma'i iseematüin jüchiki akumajaa sukuaippa kasa o'ttaakat jümüin? ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("C16_4","076_6_4","1CO","6","4","4","Akaajasa joolu'u, müleka ni'rüle wayumüin wane juwala jümüin, ¿jamakuaippatsa'a juluwataaka'a wane pütche'ejachi manoujainsai nünainmüin chi juwalakai? ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("C16_5","076_6_5","1CO","6","5","5","Tüü, süpülajatü aapülijia jia. ¿Shiataapa süka nnojolin eein ja'aka eekai nütüjain süpüleerua akumajaa sukuaippa tü o'ttaakat jümüin? ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("C16_6","076_6_6","1CO","6","6","6","Mojusü ma'i taa'in süka jümaünajüin namüin na juwalayuukana no'upala na manoujainsaliikana. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("C16_7","076_6_7","1CO","6","7","8","¿Jamüshii jia machecherüinka'a jaa'in soo'opünaa ni'rala wayumüin chi juwalakai jümüin saa'u nimeejüin jükorolo? Tü maünaakat ja'aka jia anoujashiikana, suchiiruajatü akanajaa neerü nanainjee na juwalayuukana. Nnojotsü anain tia no'ulu'u chi Maleiwakai, süka nnojoliin aijiraainjanain jia maa aka tü nuluwataakat anain jia. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("C16_9","076_6_9","1CO","6","9","9","Aashin jütüjaain saa'u tü wayuu kaainjaratkalüirua, müiria nnojolüin ekerolüin nüma'anamüin chi Maleiwakai eere nuluwataain. Nnojoleerü ekerolüin na wayuu eekai nu'luwajiraain nukuaippa sümaa wayuu jierü otta wane jierü nümaa wane toolo, je na wayuu kamaleiwaseyaashiikana, je na wayuu eekai nama'üjaain sümaa wayuu nnojotkat nu'wayuusein otta nnojoikai su'wayuusein, je na tooloyuu ama'üjiraakana sümaa tooloyuu. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("C16_10","076_6_10","1CO","6","10","10","Jalia jia majayaa aka sukuaippa tü wayuu kaainjaratkalüirua sünain ka'ruwaraliin jia, sünain kee'ireein jaa'in washirüü, sünain jiperüliin, sünain mojuin jünüiki sujuuna wayuu, je sünain jimeejüin sükorolo wayuu. Müleka jaa'inrüle tia, shiimüin sünain nnojoleenain jikerolüin nüma'anamüin chi Maleiwakai eere nuluwataain. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("C16_11","076_6_11","1CO","6","11","11","Shia tü naa'inrapü'ükat waneeirua ja'aka paalainka. Otta müshi'iya joolu'u jia, ala'ajaanüitpa jaainjala juulia, je akatannüinapa jia suulia nümüin chi Maleiwakai. Je anajiraainapa jia nümaa chi Maleiwakai nütüma chi Naa'inkai sünainjee tü naa'inrakat chi Senyotkai Jesucristo. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("C16_12","076_6_12","1CO","6","12","12","Otta naashin wane wayuukana cha'aya ja'aka, taashishii naya süpüla naa'inrüin kasa eekai eein ne'e. Otta saa'in tamüin, müleka nnojorule kasain saapüin jümüin tü jaa'inrakat, anakaja müleka juu'ulaale suulia. Je jalia jia süchepchiajayaa tü kasa jaa'inreekat ma'i. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("C16_13","076_6_13","1CO","6","13","13","Saashin tia wayuukolüirua, nnojotsü mojuin nümüin chi Maleiwakai a'luwajirawaa akuaippaa sümaa wayuu jierü otta wane jierü nümaa wane toolo, maa aka ne'e saa'in tü eküülü wekakat sünain nnojolüin mojuin nümüin, süka ni'itaalain wapüla süpüla weküinjatüin shia süpüshua. Otta tü tamakat joolu'u jümüin, nnojoliishii akumajuushin waya süpüla a'luwajirawaa wakuaippa sümaa wayuu jierü otta wane jierü nümaa wane toolo. Shia e'itaanaka apüla waya kojutüinjachin chi Senyotkai watüma süka wakuaippa, süka niain laülaashin waa'u. Nnojo motüin jaa'in sünain saja'tteerüin mapeena tü we'irukukat je tü eküütkat süpüshua nütüma chi Maleiwakai. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("C16_14","076_6_14","1CO","6","14","14","Je so'uweena wane ka'i, oso'iraajeerü waa'in nütüma chi Maleiwakai Pülashikai ma'i, maa aka naa'in chi Senyotkai paala nüso'iraain aa'in nütüma süchikijee ouktaa. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("C16_15","076_6_15","1CO","6","15","15","Soto jaa'in sünain nüpüshinapain jia Cristo, je nücheküin süpüleerua kojutüinjachin nia jütüma süka jukuaippa. ¿Jamakuaippalüinjatü süpüla jüsütaain joolu'u nuulia Cristo süpüla jaapüinjatüin jukuaippa sümüin wane wayuu maa'insat? Shiimüin sünain mojuteechin nia jütüma müleka jaa'inrüle tia. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("C16_16","076_6_16","1CO","6","16","16","Chi eekai nüma'üjaain sümaa wane maa'insat, waneesia ne'iruku, maa aka sümakat tü ashajuushikat: “Wane wayuu sümaa nu'wayuuse, a'aniraasü nakuaippa”. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("C16_17","076_6_17","1CO","6","17","17","Alu'ujasa jiakana, müleka jaapüle jukuaippa nümüin chi Senyotkai süpüla nümaainjanain jia, wanaawajiraweerü jaa'in nümaa. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("C16_18","076_6_18","1CO","6","18","18","Jalia jia suulia ju'luwajiraain jukuaippa sümaa wayuu jierü otta wane jierü nümaa wane toolo. Maa aka eein aainjalaa eekai nnojolüin kachajaalain ji'iruku sütüma, akaajasa müleka ju'luwajiraale jukuaippa sümaa wayuu jierü otta wane jierü nümaa wane toolo, shiimüin sünain kachajaaleerüin ji'iruku sütüma. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("C16_19","076_6_19","1CO","6","19","20","Nnojotsü anain müleka jaa'inrüle tü jüchekakat ne'e jümüiwa, alu'ujasa shiale jaa'inrüin tü nüchekakat chi Maleiwakai jüpüleerua, süka eein chi Naa'inkai sulu'u jaa'in wane'ewa'ire jukua, chi aapünakai nütüma chi Maleiwakai jümüin. Nuwalaajüin Cristo tü jaainjalakat süka tü nüshakat ouktapa nia, süpüla nüpüshinjanain jia, je süpüla kojutüinjachin chi Maleiwakai jütüma süka ji'iruku. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("C17_1","076_7_1","1CO","7","1","1","Saa'u tü jüshajakat achiki tamüin soo'opünaa müleka anale tü ma'wayuuseekat, tamüsü paala jümüin: anasüyaaje'e tü ma'wayuuseekat. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("C17_2","076_7_2","1CO","7","2","2","Shiasa süka joulüin ma'i a'luwajirawaa akuaippaa sümaa wayuu jierü otta wane jierü nümaa wane toolo, chi eekai nücheküin ka'wayuusein, anashi müleka ka'wayuusere. Je wane jierü, müleka sücheküle keechinyüü, anasü müleka keechinre. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("C17_3","076_7_3","1CO","7","3","4","Chi a'wayuuseekai, anakaja müleka nnojoire niyouktüin ainkawaa sümaa tü nu'wayuusekat, ja'itakaje tü jietkat nümaa chi su'wayuusekai. Nnojotsü laülaain tü jietkat saa'u sukuaippa sümüiwa, nia chi su'wayuusekai laülaaka saa'u. Maa'aya aka chi a'wayuuseekai, nnojoishi laülaain saa'u nukuaippa nümüiwa, shia laülaaka tü jietkat saa'u. Wanaawashii naya sünain laülaajirawaa saa'u nakuaippa. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("C17_5","076_7_5","1CO","7","5","5","Müleka paa'inwajiraale jia sünain nnojoliin jainkaain sümaa ju'wayuuse süpüla aashajawaa kama'alu'u nümaa Maleiwa, anasü tia. Nnojo jülatirüin wainma ka'i suulia ju'wayuuse suulia nüma'ülapalajüin jia Satanás saa'ujee tia. Tashajüin tüü jümüin süka jo'uweein jaa'in. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("C17_6","076_7_6","1CO","7","6","6","Müleka ka'wayuusere jia, anasü tia, suulia kaainjalain jia nütüma Satanás. Nnojoliishii ta'aliijain jia suulia ka'wayuusee suulia “nüsirü taya” jümajüin tamüin. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("C17_7","076_7_7","1CO","7","7","7","Kasataalejese müin aka taa'in na anoujashiikana napüshua sünain nnojolüin kee'ireein naa'in ka'wayuusee. Otta tatüjaa aa'ulu sünain nnojoliin wanaawain wayakana anoujashiikana. Eeshii eekai e'itaanüin nütüma chi Maleiwakai süpüla müinjanain aka takuaippa. Oo'ulaka wane, nnojo. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("C17_8","076_7_8","1CO","7","8","8","Otta jiakana tooloyuu je jieyuu ouktakana a'wayuuset, oo'ulaka jia ma'wayuusesaliikana, anasüyaaje'e müleka ayatüle jia jümüiwa'ain maa aka tayakai. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("C17_9","076_7_9","1CO","7","9","9","Otta müleka kee'ireere jaa'in ka'wayuusee, anashii müleka ka'wayuusere jia suulia müliajüin jaa'in sütüma. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("C17_10","076_7_10","1CO","7","10","10","Je tü tashajüinjatkat joolu'u, nnojotsü tanüiküin ne'e, shia tü nuluwataakat anain chi Senyotkai jümüinjatü jiakana ka'wayuuseshiikana. Jiakana jieyuukana, nnojo jükatalaain nuulia ju'wayuuse. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("C17_11","076_7_11","1CO","7","11","11","Otta müleka jükatalaale nuulia sümaa nnojolüin jiitaweein jüchikua nümaa, ayatüinjana jia sünain ma'wayuusee. Acheküshi jiite'erüin nia nüchikua. Otta jiakana tooloyuukana, nnojo juu'ulaain suulia ju'wayuuse. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("C17_12","076_7_12","1CO","7","12","12","Je tü tashajüinjatkat joolu'u, jümüinjatü jiakana ka'wayuuseshiikana wayuu manoujainsat. Tüü, tanüiki ne'e, nnojotsü paala nikirajüin anain chi Senyotkai. Saa'in tamüin, müleka nnojorule sünoujain nu'wayuuse wane wayuu wanaa nümaa, je müleka ayateere shia nümaa, anakaja müleka nnojorule nuu'ulaain shia. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("C17_13","076_7_13","1CO","7","13","13","Je müleka nnojoire nünoujain su'wayuuse wane wayuu wanaa sümaa, je müleka ayateere nia sümaa, anakaja müleka nnojoire suu'ulaain nia. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("C17_14","076_7_14","1CO","7","14","14","Wane wayuu manoujainsai, ka'wayuusere wane anoujasü, anashi nia sünainjee na'akain na nüchooinkana chi Maleiwakai. Mataaja'a wane wayuu manoujainsat, ka'wayuusere wane anoujashi, anasü shia sünainjee na'akain na nüchooinkana chi Maleiwakai. Je anashii na nachooinkana na wayuukana sünainjee na'akain na nüchooinkana chi Maleiwakai. Müleka nakatannüle noulia na anoujashiikana, ¿jaraleerü akaaliijaka naya sünain tü nanoulakat? ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("C17_15","076_7_15","1CO","7","15","16","Tawalaa, ¿pütüjaaka naa'u pükanajeechin pu'wayuusekai nümüin Maleiwa müleka ayatüle nia pümaa? Müleka nu'uneere, nnojo pa'aliijain nia. Nnojotsü kepin püma'ana. Nnojotpaja nücheküin chi Maleiwakai süpüleerua pütkaain nümaa shii'iree makatüinjachin pümaa. Mataaja'a wane anoujashi, nnojotsü nütüjaain aa'u müleka nükanajeerüin tü nu'wayuusekat nümüin Maleiwa müleka ayatüle shia nümaa. Akaajasa su'uneere, nnojotsü kasain naa'inrüinjatüin süpüla makatüinjatüin nümaa. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("C17_17","076_7_17","1CO","7","17","17","Anakaja müleka ayatüle jia maa akaapü'ü wanaa sümaa jeenakünüin paala nütüma chi Maleiwakai süpüla jünoujain nünain Cristo, süka shia'inya naapajalain chi Maleiwakai jümüin. Anakaja müleka nnojoliire jii'iratüin joolu'u jukuaippa. Shiaale tü taluwataakat anain tü anoujasükalüirua sulu'u tü outkajaaleekat süpüshua. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("C17_18","076_7_18","1CO","7","18","18","Müleka jiale “na o'yotoonakana ata” jümaiwa, anakaja müleka nnojoliire jii'iratüin joolu'u jukuaippa shii'iree “na mo'yotooju atachii” jümüneein. Je müleka jiale “na mo'yotooju atachii” münakat, anakaja müleka nnojoliire jii'iratüin joolu'u jukuaippa shii'iree “na o'yotoona atachii” jümüneein. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("C17_19","076_7_19","1CO","7","19","19","Mayaashiije jiain na o'yotoonakana ata, mayaashiije jiain na mo'yotooju atachiikana, nnojotsü jamajatüin tia nümüin chi Maleiwakai. Shia anaka alu'u jaa'inrüle waneepia tü nuluwataakat anain chi Maleiwakai. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("C17_20","076_7_20","1CO","7","20","20","Acheküsü ayatüinjatüin tü jukuaippakat paala wanaa sümaa jeenakünüin paala nütüma chi Maleiwakai. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("C17_21","076_7_21","1CO","7","21","21","Müleka piuunale jia wanaa sümaa jeenakünüin, nnojo mojuin jaa'in sütüma tia. Otta müleka saapünüle taashii jümüin nütüma chi kachepchiakai jia, o'uneenaja nüma'anajee. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("C17_22","076_7_22","1CO","7","22","22","Chi eekai piuunain wanaa sümaa neenakünüin nütüma chi Senyotkai, mayaashije ayatüin piuunain nia, müichipa aka taashikai naa'in süpüla ni'yataain nümüin Cristo. Je chi eekai nnojolin piuunain wanaa sümaa neenakünüin, eeichipa joolu'u wane a'yataai nümüin Cristo. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("C17_23","076_7_23","1CO","7","23","23","Taashiinapa jia suulia jaainjala sünainjee suwalaajünüin jaainjala nütüma Cristo. Je nnojoliinjana aluwataanüin jia joolu'u sütüma wayuu, niainjachi aluwataaka jia chi Maleiwakai nümüiwa. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("C17_24","076_7_24","1CO","7","24","24","Tawalayuwaa, müshi taya jümüin tachikua: Süma'inru'u ji'yataain nümüin Cristo, anakaja müleka nnojoliire jii'iratüin tü akuaippaa jüma'anatüjütkat wanaa sümaa jeenakünüin paala nütüma chi Maleiwakai. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("C17_25","076_7_25","1CO","7","25","25","Je saa'u tü jüshajakat achiki tamüin soo'opünaa jamüinjatüin jiakana ma'wayuusesaliikana, tamüsü paala jümüin: Sükajee nümüliajüin taya chi Senyotkai, nuluwataaka taya jünainmüin. Anashii müleka jaapüle tü taküjeetkat joolu'u jümüin. Tamüshii ne'e jia: Nnojotsüyaaje nümajalain tamüin chi Senyotkai. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("C17_26","076_7_26","1CO","7","26","26","Saa'in tamüin, anakaja müleka ayatüle jia jümüiwa, süka wainmain tü müliaa we'rakat waya anoujashiikana maa'ulu yaa sainküin mmakat. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("C17_27","076_7_27","1CO","7","27","27","Chi wayuu eekai ka'wayuusein, anashi müleka nnojoire nuu'ulaain tü nu'wayuusekat. Je chi eekai ma'wayuusein, anashi müleka nnojoire nüchajaain süchiki ka'wayuusee. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("C17_28","076_7_28","1CO","7","28","28","Otta müleka ka'wayuusere nia, nnojotsü kaainjalaain tia. Maa'aya aka wane jierü eekai ma'wayuusein, müleka ka'wayuusere shia, nnojotsü kaainjalain. Tamüshii jia süka koo'omüinjüin jümüin tü müliaakat müleka jüchajaale ka'wayuusee. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("C17_29","076_7_29","1CO","7","29","29","Tawalayuwaa, jülüja jaa'in tü taküjüinjatkat joolu'u jümüin. Jia ka'wayuuseshiikana, süma'inru'u jaa'inmajüin na ju'wayuusekana, anakaja müleka ji'yataale nümüin chi Maleiwakai süka süpüshua jaa'in, süka saja'tteerüin maalü tü wakalia wa'yataainjatkat o'u nümüin chi Senyotkai. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("C17_30","076_7_30","1CO","7","30","30","Je jiakana alapajüshiikana, anakaja müleka nnojoliire kakaliain jia sünain alapajaa. Jia emi'ijashiikana, anakaja müleka nnojoliire kakaliain jia sünain emi'ijaa. Jia ayalajüliikana, anakaja müleka nnojorule jaa'inanin ma'i waneepia tü jükorolokot. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("C17_31","076_7_31","1CO","7","31","31","Jia washinnuu oikkaaliikana korolo, nnojo jaa'inanin ma'i waneepia tü washirü'ireekat. Shiimüin sünain saja'lajaajeerüin tü mmakat je tü washirüükat süpüshua so'uweena wane ka'i. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("C17_32","076_7_32","1CO","7","32","32","Tashajüin jümüin tüü, süka tacheküin süpüleerua nnojoliinjanain jüshapataain aa'in saaliijee kasa wainma. Wane wayuu anoujashi eekai ma'wayuusein, jülüjüsü waneepia naa'in tü nüchekakat chi Senyotkai nüpüleerua, je naa'inreein ma'i tü nuluwataakat anain nia. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("C17_33","076_7_33","1CO","7","33","33","Akaajasa wane eekai ka'wayuusein, shia jülüjaka ne'e naa'in waneepia tü ni'yataainkat otta müsia tü talatüinjatkat atüma saa'in tü nu'wayuusekat. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("C17_34","076_7_34","1CO","7","34","34","Kapüleejeerü nümüin aa'inraa tü nüchekakat chi Senyotkai nüpüleerua, süka jülüjain naa'in waneepia tü naatajatkat suulia. Maa'aya aka wane anoujasü ka'wayuusesü, jülüjasü ne'e saa'in waneepia tü shi'yataainkat anain je tü talatüinjatkat atüma naa'in chi su'wayuusekai. Akaajasa wane anoujasü eekai ma'wayuusein, je wane eekai ouktüin su'wayuuse, jülüjasü naa'in waneepia tü nüchekakat chi Senyotkai napüleerua, je naa'inreein süka süpüshua naa'in tü nuluwataakat anain naya. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("C17_35","076_7_35","1CO","7","35","35","Tü tamakat jümüin, nnojotsü süpülajatüin ata'ülia jukuaippa, süpülajatü takaaliijüinjanain jia sünain jaa'inrüinjatüin süka süpüshua jaa'in tü anasükat nüchekakat chi Senyotkai jüpüleerua. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("C17_36","076_7_36","1CO","7","36","36","Wane wayuu, müliale shii'iree wane majayüt eekai kettaairüin sükalia süpüla ka'wayuusee, müleka ka'wayuusere ma'i naa'in, anakaja nu'wayuusere shia. Nnojoishi kaainjalain süka tia. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("C17_37","076_7_37","1CO","7","37","37","Akaajasa müleka nuuntule achecheraa naa'in sümaa ma'wayuusee, nnojotsü mojuin müleka ma'wayuusere nia. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("C17_38","076_7_38","1CO","7","38","38","Müleka nu'wayuusere tü nümüraajüinkat, nnojotsü mojuin tü naa'inrakat. Otta müleka ayatüle nia sünain ma'wayuusee, saa'in tamüin, alana'aleesia sünain anain tü naa'inrakat. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("C17_39","076_7_39","1CO","7","39","39","Wane jierü, kataiwa'aya no'u chi su'wayuusekai, nnojotsü anain süpüla ka'wayuusein wane naata nuulia. Müleka ouktüle nia, nnojotsü mojuin ka'wayuusere shia süchikua. Chi su'wayuuseinjachikai, niainjachi wane wayuu anoujashi. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("C17_40","076_7_40","1CO","7","40","40","Otta saa'in tamüin, alana'aleejeeria sünain talatüin müleka ayatüle shia sünain ma'wayuusein. Tamüsü tüü süka eein chi Naa'inkai Maleiwa tamaa. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("C18_1","076_8_1","1CO","8","1","1","Saa'u tü jüshajakat achiki tamüin soo'opünaa tü ekawaakat shi'iruku mürüt aapünakat sütüma tü manoujainsatkalüirua sümüin tü sümaleiwaseyaasükalüirua, anuu tü tamüinjatkat jümüin: Püla aa'inchii waneeirua anoujashiikana ja'aka noulia na nawalayuukana. Saa'in namüin, natüjaa aa'ulu tü anasükat süpüla naa'inrüin, süka natüjaain saa'u sünain nnojolin Maleiwain chi aapünakai amüin tü shi'irukukat mürüt. Akaajasa müleka shiimüinreje sünain aijiraain jia jüpüla, akaaliijiraajeena jüpüshua sünain tü jünoulakat. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("C18_2","076_8_2","1CO","8","2","2","Chi eekai nu'waataain sulu'u kekiin ma'i nia naashin, nnojoyülia yalayalain sünain anoujaa. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("C18_3","076_8_3","1CO","8","3","3","Otta chi eekai shiimüin sünain alin apüla chi Maleiwakai, e'nnaajünüshi nia nütüma süka nüpüshin nia. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("C18_4","076_8_4","1CO","8","4","4","Shiimüin tü jümakat: Nnojoishi Maleiwain chi aapünakai amüin tü shi'irukukat mürüt. Watüjaa aa'uchi chi Wamaleiwasekai sünain niain waneeshin Maleiwain. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("C18_5","076_8_5","1CO","8","5","5","Mayaasüje wainmain tü maleiwayaasükalüirua chakat iipünaa oo'ulaka tü yaasükat mmolu'u, je mayaasüje kojutüin shia sütüma wayuu manoujainsat, ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("C18_6","076_8_6","1CO","8","6","6","watüjaa aa'uchi chi Wamaleiwasekai sünain niain waneeshin Maleiwain. Nia Washika'aya, chi kama'anaje'ewaikai kasa süpüshua, chi kojutkai watüma nümüiwa. Otta müshia Jesucristo, watüjaa aa'uchi sünain niain waneeshin Wasenyotsein. Nia chi aapakai kataa o'u sümüin wayuu, chi kakumajalakai kasa süpüshua. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("C18_7","076_8_7","1CO","8","7","7","Otta ja'aka jia anoujashiikana cha'aya Corinto, eeshii eekai nnojoyüliain katsüin naa'in sünain anoujaa. Isayülia nachiki nayaawatüin saa'u sünain nnojolüinjatüin kasajatüin wane maleiwayaasükat nümüin wane anoujashi. Je müleka nikeere tü aapajuushikat sümüin tia maleiwayaasükalüirua, yarütteerü naa'in sütüma saa'u pülain shia naashin, süka sotoyülü'inya naa'in tü maleiwayaasü nünoujapü'ükalüirua anain paala. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("C18_8","076_8_8","1CO","8","8","8","Otta jünüiki tamüin: “Nnojotsü shiain tü wekakat wountaka atüma wanaawajiraain waa'in nümaa chi Maleiwakai. Müleka weküle wane eküülü, nnojoliijeena alana'aleeinya waya sünain kojutüin nütüma chi Maleiwakai sünainjee tü ekawaakat. Je müleka nnojorule weküin shia, nnojoleena mojutüin waya nütüma saaliijee meküin”. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("C18_9","076_8_9","1CO","8","9","9","Shiimüin tü jümakat. Laülaa jia jümüiwa süpüla ekaa tü aapajuushikat sümüin tü maleiwayaasükalüirua. Acheküshi niain soteein jaa'in chi matsüinkai aa'in sünain anoujaa, suulia sümalaja'alaain tü nünoulakat sütüma tü jaa'inrakat nu'upala. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("C18_10","076_8_10","1CO","8","10","10","Jütüjaa aa'ut sünain nnojolin Maleiwain chi aapünakai amüin tü shi'irukukat mürüt. Akaajasa chi juwala matsüinkai aa'in sünain anoujaa, müleka ni'rüle jia sünain jiküin sulu'u tü a'waajüleekat tü maleiwayaasükat, eesü süpüla nüshatüin tü ekaakat wanaa jümaa. Isasü eera nüchiki niyaawatüin saa'u müleka anale tü naa'inrakat, shiataapa müleka mojule. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("C18_11","076_8_11","1CO","8","11","12","Mayaasüje nnojoleerüin amalajaain tü jünoulakat sütüma tü jaa'inrakat, eeshi süpüla sümalajaajeerüin nünoula chi juwalakai matsüinkai aa'in süpüla nuu'ulaain nuulia Cristo chi ouktakai naa'ujee. Kaainjalashii jia nuulia chi juwalakai saaliijee tia, otta nuulia Cristo. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("C18_13","076_8_13","1CO","8","13","13","¿Kasa anaka süpüla waa'inrüin? Müleka sümalajaajeere nünoula wane wawala saa'ujee wane kasa waa'inrakat nu'upala, anakaja müleka nnojorule waa'inrüin shia piantua. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("C19_1","076_9_1","1CO","9","1","1","Eeshii waneeirua eekai ayoujain tü ta'yataainkat nümüin Cristo. Anii taya asouktüin joolu'u shi'ipajee tü namakat tachiki: Mayaainje nnojolin eejachin taya nümaa chi Wasenyotsekai Jesucristo maa aka na polookana piammüin Aluwataaushikana, shiimüinpaja sünain te'rüin nia. Je sünainjee takaaliijain jia sünain ekeroloo sünain anoujaa nünain chi Senyotkai, jütüjaa aa'ut sünain shiimüin tayain wane Aluwataaushikai. Je laülaashi taya tamüiwa sünain tü ta'yataainjatkat nümüin chi Maleiwakai. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("C19_2","076_9_2","1CO","9","2","2","Jiakana, jütüjaa aa'uchi taya sünain tayain wane Aluwataaushikai, mayaashije nnojolin tayain wane Aluwataaushikai saajüin tia wayuukolüirua ja'akakat. Ne'rapa tü jünoulakat sümaa natüjaain saa'u sünain tayain chi ekirajakai jia, nayaawateechi aa'u taya so'uweena wane ka'i sünain tayain Aluwataaushin nütüma Cristo. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("C19_3","076_9_3","1CO","9","3","3","Anuu tü taküjakat ne'ipajee na mojukana anüiki tachiki: ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("C19_4","076_9_4","1CO","9","4","4","¿Nnojoliishiijasa anain waya süpüla walawaa jütüma süpüla wekinnüin je wasinnüin saa'ujee wa'yataain ja'aka nümüin chi Senyotkai? ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("C19_5","076_9_5","1CO","9","5","5","Je sünain waküjain nüchiki Cristo sainküin mmakat süpüshua, ¿nnojoliishiijasa anain waya süpüla saapünüin wamüin süsapia tü wa'wayuusekat süpüla o'unaa wamaa, maa aka nümüin Pedro je napüshi na Aluwataaushikana oo'ulaka nimüliayuu chi Senyotkai? ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("C19_6","076_9_6","1CO","9","6","6","Tayakai nümaa Bernabé, wanaa sümaa waküjain nüchiki Cristo sümüin wayuu, ¿jamüshiisa wa'yataaka'a wane a'yatawaa yalapünaa süpüla tü weküinjatkat aa'u? ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("C19_7","076_9_7","1CO","9","7","7","¿Mawalaajuusaijasa wane surulaat? Awalaajünüshi. Je wane apünajüi, ¿a'alijinnüsü süchon tü nüpünajüinkat nuulia? Aapünüsü süpüla niküinjatüin. Oo'ulaka wane arüleejüi, ¿a'alijinnüsü süchira nürüleejüin nuulia? Aapünüsü süpüla nüsüinjatüin. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("C19_8","076_9_8","1CO","9","8","8","Shiimüin sünain walaain chi wayuu eekai ni'yataain. We'rüin tüü sainküin mmakat maa'ulu yaa, otta sulu'u tü nüshajakat Moisés. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("C19_9","076_9_9","1CO","9","9","9","Müsü tü ashajünakat nütüma: “Wanaa sümaa shi'yataain tü jüsachiratkat sünain asaichijaa tü jüpünajüinkat, anasü müleka nnojorule keimataalajain jütüma, süpüla shiküinjatüin süpüshi tü süsaichijüinkat”. Je pütchikat tüü, nnojotsüyaaje süpülain ekirajaa waya sünain aa'inmajaa wamü'ünüin, ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("C19_10","076_9_10","1CO","9","10","10","alu'ujasa sünain awalaajaa chi eekai a'yataain wamüin. Chi apünajakai, talatajatü naa'in süka niküinjatüin süchon tü nüpünajüinkat. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("C19_11","076_9_11","1CO","9","11","12","Akaajaa waya ekirajakana jia sünain nüchiki Cristo, ¿nnojoliishiijasa anain waya süpüla walawaa jütüma saa'u wa'yataain, maa aka napüshi na a'yataashiikana nümüin chi Maleiwakai ja'aka? Shiimüin sünain anain waya süpüla walawaa jütüma, süka wayain wane na Aluwataaushikana nütüma Cristo. Akaajasa müleka shiyouktüle wayuu nüchiki chi O'tte'erüikai saaliijee wachuntüin walawaa, nnojoleena waya achuntüin awalaajünaa jümüin, mayaashiije müliain waya sünain che'ojaain kasa wamüin. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("C19_13","076_9_13","1CO","9","13","13","Soto jaa'in sünain nawalaajünüin na judío a'yataashiikana sulu'u tü a'waajüleekat chi Maleiwakai. Wanaa sümaa no'utüin saa'in tü mürüt aapünüinjatkat nümüin chi Maleiwakai, aapünüsü namüin süpüshi tü asalaakat süpüla neküinjatüin shia. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("C19_14","076_9_14","1CO","9","14","14","Akaajaa wayakana aküjüliikana nüchiki chi O'tte'erüikai, nuluwataain chi Maleiwakai sünain wawalaajünüinjanain saa'u tü wa'yataainkat. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("C19_15","076_9_15","1CO","9","15","15","Otta tayakai, nnojoishi achuntüin paala jümüin awalaajünaa. Je tü tamüitpakat jümüin, nnojotsü süpülajatüin joolu'u juwalaajüin taya. A'waataweechi taya sulu'u ta'yataain maja'uule nu'upala chi Maleiwakai, mayaainje oukteechin taya sulu'u müliaa. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("C19_16","076_9_16","1CO","9","16","16","Nnojoishi taya a'waataain sulu'u taküjain nüchiki chi O'tte'erüikai sümüin wayuu, süka ajütüüshin ne'e taya nütüma chi Maleiwakai sünain aküjaa. Aisha'ajaa, ¿jamataaleerüje takuaippa müleka nnojoire taa'inrüin tü nüjütakat apüla taya? ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("C19_17","076_9_17","1CO","9","17","18","Aneekuushi taya nütüma chi Maleiwakai süpüla taküjain nüchiki chi O'tte'erüikai sümüin wayuu, taa'inrakalaka tü nüjütakat apüla taya. Otta tü takuaippakat sünain aküjaa nüchiki sümüin wayuu, nnojoishi taya achuntüin walaawaa namüin. Je sünainjee tia, alana'aleesia ma'i taa'in sünain talataa. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("C19_19","076_9_19","1CO","9","19","19","Tayouktüin awalaajünaa jütüma suuliajatü jiain aluwataain taa'u. Mayaainje laülaain taya tamüiwa, müshi aka taya saa'in süchepchia wayuu süpüshua süpüla takaaliijain naya sünain nanoujain nünain Cristo. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("C19_20","076_9_20","1CO","9","20","20","Wanaa sümaa na'akain taya na judíokana o'unakana süchiirua tü nüshajakat Moisés, süpüla takaaliijüinjanain naya sünain anoujaa nünain Cristo, taa'inrüin wanaa namaa tü nüshajakat achiki Moisés, ja'itaichi taya nnojolin o'unüin süchiirua tü nüshajakat Moisés maa aka nayakana. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("C19_21","076_9_21","1CO","9","21","21","Müsia aka takuaippa sünain na'akain taya na gentilekana sünain takaaliijeein naya sünain nanoujain nünain Cristo. Wanaa sümaa eein taya na'aka, nnojoishi taya müin aka nakuaippa na judíokana. Mayaainje na'akain taya na gentilekana, nnojotsü taa'inrüin tü nüchiajaakat oulia chi Maleiwakai saa'u to'unüin waneepia süchiirua tü nümakat Cristo. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("C19_22","076_9_22","1CO","9","22","23","Jülüjüsü taa'in waneepia tü taa'inrakat, süka tacheküin takaaliijeein wayuu süpüshua sünain nanoujain nünain Cristo. Müleka nümaale taya wane wayuu eekai isayüli'inya achiki nünoujain nünain Cristo, eesü taa'in suulia taa'inrüin wane kasa niyouktajatkat anainjee tü taküjüinjatkat nümüin. Teisalajüin takuaippa shii'iree naapeein nüchiki chi O'tte'erüikai taküjakat nümüin sümaa nünoujain nünain. Talatashaateerü taa'in müleka nünoujale. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("C19_24","076_9_24","1CO","9","24","25","Soto jaa'in nukuaippa wane wayuu ayoujiraai. Süpülapünaa tü ka'i niyoujiraainjatkat o'u, eki'rajaashi waneepia süpüla kalainjachin nia. Je sünain tü ayoujirawaakat, awataashi nia süka süpüshua nütsüin shii'iree nükanajeein wane kasa. Otta tü nükanajüinjatkat sünain awatawaa, aja'tteerü maalü. Akaajasa tü wakanajeetkat waya anoujashiikana, matüjainsat aja'ttaa. Je sükajee tia, ji'yataa jümaala nümüin chi Maleiwakai süka süpüshua jaa'in süpüla juwalaajüneenain so'uweena wane ka'i nütüma. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("C19_26","076_9_26","1CO","9","26","26","Je sükajee tia, sünain taküjain nüchiki Cristo, eesü taa'in waneepia sünain tü taa'inrakat süpüshua, maa aka chi eekai yalayalain sünain ayoujirawaa, maa aka chi eekai yalayalain sünain ashe'ejirawaa. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("C19_27","076_9_27","1CO","9","27","27","Eesü taa'in waneepia suulia taa'inrüin tü süchekalakat taa'in tamüiwa, shia taa'inrüinjatka tü nüchekakat chi Maleiwakai tapüleerua sünain aküjaa nüchiki chi O'tte'erüikai, suulia ne'e mawalaajuuin taya nütüma so'uweena wane ka'i. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("C110_1","076_10_1","1CO","10","1","1","Tawalayuwaa, süpüla jiyaawatüin saa'u tü taküjaitpakat jümüin, anakaja sotüle jaa'in nüchiki chi Maleiwakai wanaa sümaa naa'inmajüin paala na watuushinuukana judíokana. Nujuittirüin naya chajee sulu'ujee Egipto, süka anamiain ma'i nia namüin. Nii'iyatüin namüin süka wane siruma eepünaainjanale no'unüin. Naa'inmajüin naya sünain nu'unirüin pasanainpünaa sünain tü palaa kanüliakat Palaa Ishosü. Nnojoliishii emeronojooin shiroku tü palaakat, süka josoin shia napüleerua nütüma. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("C110_2","076_10_2","1CO","10","2","2","Je sünain no'unüin süchiirua tü sirumakat je sünain nalatüin pasanainpünaa sünain tü palaakat, paa'inwajiraashii naya nümaa Moisés chi nekiipü'ükai. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("C110_3","076_10_3","1CO","10","3","3","Chi Maleiwakai, eepü'üshi namaa sünain naapüin namüin tü eküülü nekapü'ükat. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("C110_4","076_10_4","1CO","10","4","4","Je Cristo, eepü'üshi namaa sünain aa'inraa tü kasa anasükat namüin, makat aka apülaje'eraa wüin eere alin münyaasü. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("C110_5","076_10_5","1CO","10","5","5","Otta müshi'iya na watuushinuukana, ja'itaina aa'inmajünapü'üin naya nütüma chi Maleiwakai eepünaale waraittüin naya cha'aya sainküin isashiikat, eesüya ne'e waneepia na'akajee watta saalii eekai nnojoliin naa'inrüin tü talatakat atüma naa'in chi Maleiwakai. O'utinna aa'inchii naya nütüma saaliijee tü kasa mojusü naa'inrakat. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("C110_6","076_10_6","1CO","10","6","6","Sünainjee watüjaain saa'u tü alatakat namüin na watuushinuukana paala sümaiwa, achiajaanüshii waya maa'ulu yaa suulia kee'ireejüin waa'in kaainjalaa maa aka naa'inrüin nayakana. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("C110_7","076_10_7","1CO","10","7","7","Anakaja nnojoliire jüüjüüin waya sümüin tü namaleiwaseyaasükalüirua na manoujainsaliikana, maa aka tü naa'inrapü'ükat na watuushinuukana. Müsü tü ashajuushikat nachiki: “Tü wayuu judíokolüirua, na'waajüin tü namaleiwaseyaasükalüirua na manoujainsaliikana sümaa emi'ijaa, ekawaa, asawaa, oo'ulaka oyonnajaa”. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("C110_8","076_10_8","1CO","10","8","8","Je anakaja nnojoliire wa'luwajiraain wakuaippa sümaa wayuu jierü otta wane jierü nümaa wane toolo, maa aka tü naa'inrakat na watuushinuukana. Saaliijee tia, ouktüshii na'akajee maa aka 23.000 wayuu so'ule'eya wane ka'i. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("C110_9","076_10_9","1CO","10","9","9","Je anakaja nnojorule woo'ulaküin naa'in chi Maleiwakai, maa aka tü naa'inrakat na watuushinuukana süpüla ouktüinjanain naya sütüma wüi saaliijee tia. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("C110_10","076_10_10","1CO","10","10","10","Je anakaja nnojoliire keke'eraliin waya nümüin chi Maleiwakai süpüleerua tü nüchekakat, maa aka tü naa'inrakat na watuushinuukana sümaa no'utünüin aa'in nütüma wane aapiee ajütünakai süpüla süsalainjanain naya. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("C110_11","076_10_11","1CO","10","11","11","Ashajünüsü nachiki na watuushinuukana wapüla waya katakana o'u maa'ulu yaa saa'ujee sülü'ülüin nükalia chi Senyotkai süpüla niitaajeechin nüchikua. Tü alatakat namüin, ashajüna achikit süpüla süchiajaainjanain waya suulia waa'inrajüin tü kasa mojusü naa'inrapü'ükat. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("C110_12","076_10_12","1CO","10","12","12","Nnojo ju'waataain sulu'u jukuaippa sünain nnojoleenain jaa'inrüin kasa mojusü jaajüin. Jalia jia, kaainjalashii taa jia maa aka na judíokana paala sümaiwa. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("C110_13","076_10_13","1CO","10","13","13","Oo'ulaküna aa'inchii waya wapüshua waneepia süpüla wojutuuin sa'aka kasa mojusü. Otta wanaa sümaa juu'ulakünüin aa'in, pansaasü nünüiki chi Maleiwakai jümüin süpüla nükaaliijeenain jia. Juunteerü jüchecherüin jaa'in su'unnaa tia, süka nii'iyateerüin jümüin sünain jamüinjatüin jujuittia sa'akajee. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("C110_14","076_10_14","1CO","10","14","14","Jia tawalayuu aikana tapüla, saa'u kasalajanain namüin naainjala na watuushinuukana nütüma chi Maleiwakai, juu'ulaa suulia jüüjüüin sümüin tü namaleiwaseyaasükalüirua na manoujainsaliikana. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("C110_15","076_10_15","1CO","10","15","15","Kekiishii jia süpüla jiyaawatüinjatüin saa'u sünain shiimüin tü pütchi tashajeetkat joolu'u jümüin. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("C110_16","076_10_16","1CO","10","16","16","Anakaja jülüjale joolu'u jaa'in tü ekawaa oso'ijitkat waa'in sünain ouktüin Cristo. Wanaa sümaa weküin, wasüin, wanaawajiraasü waa'in nümaa chi Wasenyotsekai. Waapüin analu'ut saa'u tü asüüshikat, süka wanoujain wapüshua sünain amülain nüsha saa'u waainjala. Je tü pankat, ashaletünüsü süpüla shikaanüin watüma, süka wanoujain wapüshua sünain naapajiraain nikii süpüla ouktaa waa'ujee. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("C110_17","076_10_17","1CO","10","17","17","Ja'itaina wainmain waya, wanaawajiraasü waa'in wapüshua wanaa sümaa weküin tü waneesükat pan. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("C110_18","076_10_18","1CO","10","18","18","Maa aka nakuaippa na judíokana sünain naapüin nümüin chi Maleiwakai namü'ünüin ouktakat saa'u naainjala, wanaawajiraasü naa'in nümaa chi Maleiwakai wanaa sümaa neküin tü asalaakat. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("C110_19","076_10_19","1CO","10","19","19","Soo'opünaa tü shi'irukukat mürüt aapünakat sütüma tü manoujainsatkalüirua sümüin tü sümaleiwaseyaasükalüirua, anuu tü tamüinjatkat jümüin: Tü namaleiwaseyaasükat, je tü shi'irukukot mürüt aapünakat sümüin, watüjaa aa'ut sünain nnojolüin kojutüin watüma waya anoujashiikana. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("C110_20","076_10_20","1CO","10","20","20","Soto jaa'in: chi asülajünakai amüin, nnojoishi niain chi Maleiwakai, shia kamüinka tü yolujaakalüirua. Mojuka'aka tamüin wanaawajiraainjatüin jaa'in sümaa tü yolujaakalüirua. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("C110_21","076_10_21","1CO","10","21","21","Müleka jiküle tü aapuushikat sümüin tü yolujaakalüirua, je jüsüle tü asünakat wanaa sümaa na'waajüin tü namaleiwaseyaasükalüirua, ¿jamataaleerü süpüla wanaawajiraain jaa'in nümaa Cristo wanaa sümaa jutkatüin jia sünain ekaa tü pankat je asaa tü asüüshikat oso'ijitkat waa'in sünain tü naa'inrakat waa'ujee? ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("C110_22","076_10_22","1CO","10","22","22","Je joolu'u, saa'u tü taküjaitpakat jümüin, jütüjaaitpa aa'ut tü kasa anasükat süpüla jaa'inrüinjatüin. Ja'itaina laülaayuuin jia jümüiwa süpüla ekaa tü aapajuushikat sümüin tü maleiwayaasükalüirua, müleka masütaajule jia sünain jaa'inrüin tü nnojotkat nücheküin chi Maleiwakai jüpüleerua, jüchechera jaa'in nüpüla. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("C110_23","076_10_23","1CO","10","23","23","Müshii jia: “Laülaa waya wamüiwa süpüla waa'inrüin kasa eekai eein ne'e”. Anuu tanüiki shi'ipajee tü jümakat: Müleka nnojorule kasain saamüin tü jaa'inrakat namüin na juwalayuukana, anakaja müleka nnojorule jaa'inrüin tia. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("C110_24","076_10_24","1CO","10","24","24","Tü kasa anakat süpüla jaa'inrüin, shiainjatü tü jalouikat sümüin wayuu wainma, nnojotsü shiainjatüin ne'e tü akaaliijiakat jia jümüiwa. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("C110_25","076_10_25","1CO","10","25","25","Müleka jiyalajüinjanale asalaa chaa metkaaralu'u, nnojo jüsakirüin müleka shiale süpüshi tü shi'iruku mürüt aapuushikat sümüin tü maleiwayaasükalüirua. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("C110_26","076_10_26","1CO","10","26","26","Soto jaa'in tü pütchi ashajuushikat: “Chi Maleiwakai, kakumalakai tü mmakat, nia kokoroloko tü kasakat süpüshua yaakat saa'u”. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("C110_27","076_10_27","1CO","10","27","27","Je müleka jeenajinnüle sünain wane ekawaa nipialu'umüin wane wayuu manoujainsai, anakaja müleka jiküle tü asalaa naapakat jümüin sümaa nnojolüin jüsakirüin müleka aapuushire sümüin tü maleiwayaasükalüirua. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("C110_28","076_10_28","1CO","10","28","29","Akaajasa müleka nümüle jümüin wane juwala matsüinkai aa'in sünain anoujaa: “Shiasa süpüshi tü shi'irukukat mürüt aapuushikat sümüin tü maleiwayaasükat”, nnojoleerü jiküin niyaalu'u chi juwalakai süpüla jükaaliijainjachin nia sünain achecheraa tü nünoulakat. Ja'itaina laülaain jia jümüiwa süpüla ekaa asalaa eekai eein ne'e, anakaja jaa'inrüle waneepia tü akaaliijüinjatkat wane juwala eekai matsüin naa'in sünain anoujaa. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("C110_30","076_10_30","1CO","10","30","30","Ja'itaina jia aapüin analu'ut nümüin chi Maleiwakai saa'u tü jiküinjatkat, müleka mojule tü jaa'inrakat no'ulu'u chi juwalakai, anakaja nnojorule jiküin shia. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("C110_31","076_10_31","1CO","10","31","31","Wanaa sümaa jikaain, wanaa sümaa jüsaain, wanaa sümaa jaa'inrüin eekai eein, anakaja müleka jaa'inrüle shia süpüla kojutüinjachin waneepia chi Maleiwakai sütüma wayuu sünainjee tü kasa anasü jaa'inrakat. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("C110_32","076_10_32","1CO","10","32","32","Anakaja müleka jiisalajüle jukuaippa su'upala wayuu süpüshua suulia jaa'inrüin tü kaainjaleetkat atüma naya, maa aka no'upala na judíokana, no'upala na gentilekana, oo'ulaka no'upala na anoujashiikana napüshua. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("C110_33","076_10_33","1CO","10","33","33","Anakaja müle jia aka taa'in sünain takaaliijeein wayuu süpüshua. Tü taa'inrakat, nnojotsü tapülainjatüin tamüiwa, süpülajatü su'tte'ennüinjatüin wayuu wainma. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("C111_1","076_11_1","1CO","11","1","1","Anakaja müleka jüshatüle takuaippa maa aka tashatüin nukuaippa Cristo. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("C111_2","076_11_2","1CO","11","2","2","Talatüsü ma'i taa'in süka nnojolüin motüin jaa'in tü kasa anasü taa'inrapü'ükat ja'aka, je süka ayatüin jia sünain jünoujain tü shiimüinkat, tü nüchikikat chi O'tte'erüikai taküjapü'ükat jümüin. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("C111_3","076_11_3","1CO","11","3","3","Ayatshia taya joolu'u ekirajüin jia sünain jamüinjatüin ju'waajia chi Maleiwakai sulu'u tü outkajaaleekat. Chi laülaakai saa'u wane jierü, nia chi su'wayuusekai. Je chi laülaakai naa'u chi su'wayuusekai, nia Cristo. Oo'ulaka chi laülaakai naa'u Cristo, nia Maleiwa. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("C111_4","076_11_4","1CO","11","4","4","Aashin jütüjaain saa'u nakuaippa na wawalayuukana sulu'u tü outkajaaleekat sainküin mmakat süpüshua: Chi eekai tooloin, nnojotsü anain müleka kakuomale nia wanaa sümaa nüchuntüin nümüin chi Maleiwakai su'upala wayuu je wanaa sümaa naapirüin wayuu süka nünüiki chi Maleiwakai. Mojutuyaasai Cristo nütüma müleka kakuomale nia sünain achuntaa, süka shii'iyatüin sümüin wayuu sünain nnojolin laülaain chi Senyotkai naa'u. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("C111_5","076_11_5","1CO","11","5","6","Akaajaa wane jierü wanaa sümaa eein shia sulu'u tü outkajaaleekat, anakaja müleka kekiaalajale shia wanaa sümaa süchuntüin nümüin chi Maleiwakai su'upala wayuu je wanaa sümaa saapirüin wayuu nütüma chi Maleiwakai. Mojutuyaasai chi su'wayuusekai sütüma müleka nnojorule kekiaalajain. Watüjaa aa'ut wane jierü, maa aka mochorole shikii, japüijeerü shia süka tia. Akaajaa wane jierü, müleka nnojorule kekiaalajain sünain süchuntüin nümüin chi Maleiwakai, shii'iyatüin namüin na suwalayuukana sulu'u tü outkajaaleekat sünain shiyouktüin süpüleerua laülaain chi su'wayuusekai saa'u. Je sükajee tia, anakaja kekiaalajale shia. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("C111_7","076_11_7","1CO","11","7","7","Wane wayuu toolo, laülaa nia saa'u nu'wayuuse maa aka Cristo laülaain naa'u chi wayuukai. Wanaa sümaa nüchuntüin nümüin chi Maleiwakai sulu'u tü outkajaaleekat, kojutshi chi Maleiwakai nütüma müleka nnojoire kakuomain nia. Otta wane jierü, wanaa sümaa süchuntüin su'upala wayuu, anasü müleka kekiaalajale. Saa'inrüin tia süpüla shii'iyatüinjatüin nujut chi su'wayuusekai. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("C111_8","076_11_8","1CO","11","8","8","Soto jaa'in nüchiki chi Maleiwakai sünain nükumajüin wayuu sümaiwa paala: Chi toolokai, nnojoishi akumajuushin nia sünainjee tü jietkat, alu'ujasa tü jietkat nünainjeejatü chi toolokai. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("C111_9","076_11_9","1CO","11","9","9","Je chi toolokai, nnojoishi e'itaanüin süpüla tü jietkat, alu'ujasa tü jietkat, e'itaaushi nüpüla chi toolokai. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("C111_10","076_11_10","1CO","11","10","10","Müleka kekiaalajale tü jietkat wanaa sümaa süchuntüin nümüin chi Maleiwakai sulu'u tü outkajaaleekat, natüjaweerü aa'u na aapieekana chakana iipünaa sünain jüüjüüin shia nümüin chi su'wayuusekai wanaa sümaa süchuntüin. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("C111_11","076_11_11","1CO","11","11","11","Anakaja müleka sotüle waa'in waneepia wayakana anoujashiikana: Saa'u wanaawajiraain waa'in wapüshua nümaa chi Wasenyotsekai Jesucristo, che'ojaasü namüin na jieyuukana akaaliijünaa natüma na tooloyuukana, oo'ulaka na tooloyuukana, che'ojaasü namüin akaaliijünaa natüma na jieyuukana wanaa sümaa wa'yataain nümüin chi Maleiwakai. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("C111_12","076_11_12","1CO","11","12","12","Aashin akumajuushin tü jietkat nünainjee chi toolokai, akaajaa chi toolokai, sünain jemeishin nia sünainjee tü jietkat. Shiimüin niain chi Maleiwakai kakumajalakai kasa süpüshua. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("C111_13","076_11_13","1CO","11","13","13","¿Jamüsü jünüiki? ¿Anasü saa'in jümüin müleka süchuntüle wane jierü sünain mekiaalajain su'upala wayuu sulu'u tü outkajaaleekat? ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("C111_14","076_11_14","1CO","11","14","14","Je wane wayuu toolo, müleka ka'waloulere, mojutsai nia sütüma wayuu, ¿aashi müin? ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("C111_15","076_11_15","1CO","11","15","15","Alu'usa wane jierü miyo'ule su'wala, anasü shipitüin süka tia. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("C111_16","076_11_16","1CO","11","16","16","Shia ne'e tü tamüinjatkat soo'opünaa tia. Shia wakuaippaka'aya tia sulu'u tü outkajaaleekat süpüshua. Nnojo jumata jü'ülüjaain saa'ujee tia. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("C111_17","076_11_17","1CO","11","17","17","Tachiajaainjana joolu'u jia saaliijee tü jaa'inrakat wanaa sümaa jutkatüin jia sulu'u tü outkajaaleekat, süka maamüin tü jaa'inrakat. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("C111_18","076_11_18","1CO","11","18","18","Taapa achikichii jia sünain nnojoliin paa'inwajiraain wanaa sümaa juutkajaain. Nnojotpaja alawaawalain saa'in tamüin süpüshua tü aküjünakat achiki tamüin. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("C111_19","076_11_19","1CO","11","19","19","Püla aa'inchii jia noulia na juwalayuukana, süka talatüin naa'in chi Maleiwakai jümaa jiakana ne'e jümüiwa jaajüin. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("C111_20","076_11_20","1CO","11","20","20","Nnojo motüin jaa'in sünain aluwataaushin waya anoujashiikana süpüla wakotchajaain sünain weküinjatüin tü pankat oso'irakat waa'in nünain chi Senyotkai. Jiakana sünain outkajawaa, nnojoishi kojutüin jütüma Cristo. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("C111_21","076_11_21","1CO","11","21","21","Na antakana palajana, nnojoliishii na'atapajüin na nawalayuukana süpüla ekirawaa wanaa namaa. Eperuwaashii jia sümaa emirain sünain yalain na juwalayuukana jamüsirüin. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("C111_22","076_11_22","1CO","11","22","22","Müleka ouktüle ma'i jia jamü, anakaja müleka jikaale je jüsaale chajee jipialu'ujee. Nnojoliishii jia ta'waajüin saa'ujee tü jaa'inrakat, süka mojutüin jütüma na anoujashiikana nünain chi Maleiwakai sulu'u tü outkajaaleekat, je süka japülin jütüma na juwalayuu mojushiikana. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("C111_23","076_11_23","1CO","11","23","23","Taso'ireerü joolu'u jaa'in sünain tü tekirajapü'ükat anain paalainka. Anakaja jülüjale jaa'in shia, süka niain kaküjalain shia tamüin chi Senyotkai. So'u tü ai aapünüinjatkat o'u nikii chi Wasenyotsekai Jesucristo süpüla nu'utinnajachin aa'in, nakotchajaakalaka na nikirajüinkana süpüla neküinjanain nümaa. Naapaakalaka chi Senyotkai wane pan ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("C111_24","076_11_24","1CO","11","24","24","sünain naapüin analu'ut nümüin Maleiwa. Nüshaletakalaka tü pankat sünain nümüin namüin: “Maa aka taapüin joolu'u jümüin tü pankat, meechia taya aapajiraain tekii jaa'u. Tü waa'inrakat joolu'u, süpülajatü jaa'inrüin waneepia süpüla sotüinjachin jaa'in taya”, müshi nia namüin. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("C111_25","076_11_25","1CO","11","25","25","Akaajaa tü naa'inrakat süka tü iitakat kalu'ukot wiino. Süchikijee nekaain, naapaakalaka shia sünain nümüin namüin: “Asüüshikat tüü, anuu jüsüitpain joolu'u, müsü aka sukuaippa tü tasha amülainjatkat süpüla nikeraajüinjatüin chi Maleiwakai tü pütchi jeket pansaatüjütkalia nütüma. Tü waa'inrakat joolu'u, süpülajatü jaa'inrüin waneepia süpüla sotüinjachin jaa'in taya”, müshi nia namüin. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("C111_26","076_11_26","1CO","11","26","26","Wanaa sümaa jika'walin tü pankat, jüsa'walin tü asüüshikat, soteechi jaa'in chi Senyotkai sünain ouktüin nia jaa'u. Jaa'inreerü tüü waneepia süpülapünaa nüle'ejüin chi Senyotkai nüchikua. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("C111_27","076_11_27","1CO","11","27","27","Jülüja jumaala jaa'in jukuaippa sünain jükotchajaain süpüla jiküin tü pankat oo'ulaka jüsüin tü asüüshikat süpüla sotüinjachin jaa'in chi Senyotkai. Wanaa sümaa jiküin tü pankat, müleka nnojorule kojutüin jütüma nukuaippa Cristo sünain ouktaa, kaainjalashii jia nuulia sükajee tia. Je wanaa sümaa jüsüin tü asüüshikat, müleka nnojorule kojutüin jütüma tü nüshakat, kaainjalashii jia nuulia. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("C111_28","076_11_28","1CO","11","28","28","Sükajee tia, süpülapünaa jiküin tü pankat, jüsüin tü asüüshikat, anakaja jülüjüle jaa'in tü jukuaippakat jütüjaaiwa saa'u müleka kojutule jütüma chi Senyotkai sünainjee tü jaa'inrüinjatkat. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("C111_29","076_11_29","1CO","11","29","29","Müleka mojutule jütüma nukuaippa chi Senyotkai wanaa sümaa jiküin oo'ulaka jüsüin, süsaleena jia nütüma. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("C111_30","076_11_30","1CO","11","30","30","Taapa achikichii jia sünain wainmain eekai ayuulin ja'aka, eekai matsüin naa'in, je eekai ouktüin, süka mojutüin natüma chi Senyotkai wanaa sümaa nekaain tü pankat. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("C111_31","076_11_31","1CO","11","31","31","Akaajasa müleka jülüjale waa'in tü waa'inrüinjatkat süpülapünaa weküin, süpülapünaa wasüin, süpüla kojutüinjachin chi Senyotkai watüma, nnojoleena süsalain waya nütüma. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("C111_32","076_11_32","1CO","11","32","32","Süsalashii waya nütüma chi Senyotkai süka alin waya nüpüla, suulia sümaayajüin waya tü manoujainsatkalüirua. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("C111_33","076_11_33","1CO","11","33","33","Tawalayuwaa, jütüjaaitpa aa'u joolu'u: Wanaa sümaa juutkajaain sünain ekawaa süpüla sotüinjachin jaa'in chi Senyotkai, anakaja ja'atapajiraale. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("C111_34","076_11_34","1CO","11","34","34","Chi eekai ouktüin ma'i jamü, anakaja niküle nipialu'ujee nüma'ichiki suulia mojutujaain jütüma chi Senyotkai suulia süsalajüin ne'e jia nütüma. Kettaaitpa joo tü tashajakat jümüin süchiki jükotchajaain süpüla jiküin tü pankat. Otta tantapa jünainmüin, tokoo'omüinjeerü jümüin tü tekirajeekat anain. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("C112_1","076_12_1","1CO","12","1","1","Tawalayuwaa, saa'u tü jüsakitkat anain taya soo'opünaa tü jütüjakat apüleerua nütüma chi Naa'inkai Maleiwa, tacheküin süpüleerua jiyaawatüinjatüin saa'u. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("C112_2","076_12_2","1CO","12","2","2","Soto jaa'in jukuaippa manoujainwa'aya jia nünain Cristo. Jüüjüüpü'üshii jia sümüin tü jümaleiwaseyaasükalüirua sümaa ju'waajapü'üin shia, mayaainje nnojolüin kasain anain apüla shia. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("C112_3","076_12_3","1CO","12","3","3","Je joolu'u saa'u jünoujainapain nünain Cristo, ¿jamüshi süpüla jütüjaainjachin naa'u wane ekirajüi sünain shiimüin nünüiki je alawaale shia? Müleka e'rüire wayumüin nia süka nünüiki nümüin Jesús, jütüjaajeechi aa'u nia sünain nnojolin chi Naa'inkai Maleiwa nümaa. Alu'ujasa müleka nii'iyatüle sümüin wayuu sünain niain Jesús laülaain naa'u, jütüjaajeechi aa'u sünain shiimüin eein chi Naa'inkai Maleiwa nümaa. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("C112_4","076_12_4","1CO","12","4","4","Aapünüsü atüjaa wamüin waya anoujashiikana nütüma chi Naa'inkai Maleiwa süpüla wountüinjatüin wa'yataain nümüin chi Maleiwakai. Mayaasüje katata'awain tü atüjaa aapünakat wamüin, waneeshia chi Naa'inkai Maleiwa sünain eitajaa wamüin tü atüjaakat. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("C112_5","076_12_5","1CO","12","5","5","Je mayaasüje nnojolüin wanaawain tü wa'yataakat anain nümüin chi Maleiwakai, waneeshia chi Senyotkai aluwataakai waya. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("C112_6","076_12_6","1CO","12","6","6","Je mayaasüje nnojolüin wanaawain tü naa'inrakat chi Maleiwakai waka, waneeshia chi Maleiwakai aa'inrakai tü anasükat waka wayakana wapüshua. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("C112_7","076_12_7","1CO","12","7","7","Aapünüsü atüjaa wamüin wane'ewaire wakua nütüma chi Naa'inkai Maleiwa süpüla wakaaliijiraain wapüshua sünain tü wanoulakat. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("C112_8","076_12_8","1CO","12","8","8","Nümüin wane, aapünüsü nütüma chi Naa'inkai Maleiwa atüjaa süpüleerua aapiraa wayuu süpüla aa'inraa tü anasükat. Nümüin wane'eya, aapünüsü atüjaa süpüleerua niyaawatüin saa'u tü nüchekakat chi Maleiwakai wapüleerua. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("C112_9","076_12_9","1CO","12","9","9","Nümüin wane'eya, aapünüsü atüjaa süpüleerua yalayalaa aa'in sünain anoujaa. Nümüin wane'eya, aapünüsü atüjaa süpüleerua ayaleraa eekai ayuulin. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("C112_10","076_12_10","1CO","12","10","10","Nümüin wane'eya, aapünüsü atüjaa nütüma chi Naa'inkai süpüleerua naa'inrüin wane kasa anasü nütüjakat apüleerua chi Maleiwakai nümüiwa. Nümüin wane'eya, aapünüsü atüjaa süpüleerua aapiraa wayuu süka nünüiki chi Maleiwakai. Nümüin wane'eya, aapünüsü atüjaa süpüleerua ayaawataa saa'u tü nümakat wane aküjai, müleka shiimüinre, alawaale shia. Nümüin wane'eya, aapünüsü atüjaa süpüleerua a'waajaa chi Maleiwakai süka tü pütchi me'raajuukat sütüma wayuu. Nümüin wane'eya, aapünüsü atüjaa süpüleerua niyaawatüin saa'u tia pütchikat. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("C112_11","076_12_11","1CO","12","11","11","Chi atüjakai atüma waya anoujashiikana wapüshua, nia chi Naa'inkai Maleiwa nümüiwa. Naapüin wamüin süka naa'in nümüiwa wane'ewaire wakua tü atüjaakat süpüla wa'yataain nümüin chi Maleiwakai. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("C112_12","076_12_12","1CO","12","12","12","Mayaasüje nnojolüin wanaawain tü watüjakat apüleerua nütüma chi Naa'inkai Maleiwa, je mayaasüje nnojolüin wanaawain tü wa'yataakat anain nümüin Cristo, wayajira'alee ne'e wapüshua, maa aka saa'in sukuaippa waneesia wayuu. Mayaainje eein najapü, nüche'e, nuu'ui, no'u wane wayuu nünain, nnojoishi sükatajiraain. Waneeshia ne'e nia. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("C112_13","076_12_13","1CO","12","13","13","Je wekerolapa sünain anoujaa, o'ttüshii waya nütüma chi Naa'inkai Maleiwa sünain wanaawajiraain waa'in nümaa Cristo. Je joolu'u süka eeichipain chi Naa'inkai Maleiwa sulu'u waa'in, wayajira'alee ne'e wapüshua, ja'itaina waya judíoin je gentilein, ja'itaina piuunain je laülaain wamüiwa. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("C112_14","076_12_14","1CO","12","14","14","Anakaja sotüle jaa'in wane wayuu sünain wainmain sü'ülia sünain: eesü najapü, nüche'e, nuu'ui, no'u, otta süpüshua eekat nünain. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("C112_15","076_12_15","1CO","12","15","15","Ja'itasü müin tü nuu'uikat: “Süka nnojolüin najapüin taya, nnojotsü che'ojaain taya nümüin chi wayuukai”, nnojotsü akatalaain suulia nukuaippa. Ayateeria nünain waneepia. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("C112_16","076_12_16","1CO","12","16","16","Ja'itasü müin tü nüche'ekat: “Süka nnojolüin no'uin taya, nnojotsü che'ojaain taya nümüin chi wayuukai”, nnojotsü akatalaain suulia nukuaippa. Ayateeria nünain waneepia. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("C112_17","076_12_17","1CO","12","17","17","Müleka eere no'u sümüiwa, iseerü nüchiki aapaa sünüiki wayuu. Müleka eere nüche'e sümüiwa, iseerü nüchiki aataa sheejuu niküin. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("C112_18","076_12_18","1CO","12","18","18","Soto jaa'in chi Maleiwakai sünain nükumajüin waya sünain nünouktüin wakuaippa sulu'u tü nüchekakat wapüleerua. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("C112_19","076_12_19","1CO","12","19","19","Müleka eere wekii sümüiwa ne'e nütüma, isasü wachiki katüinjatüin wo'u. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("C112_20","076_12_20","1CO","12","20","20","Mayaasüje waneesüin wakuaippa, nükumajüin waya sünain wainmain wa'ülia wanain, je nnojotsü eein wa'ülia wanain nnojotkat che'ojaain wamüin. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("C112_21","076_12_21","1CO","12","21","21","“Nnojotsü kasain paamüin tamüin”, nnojoleerü müin tü wo'ukot sümüin tü wajapükat, je nnojoleerü müin tü wekiikat sümüin tü woo'uikat. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("C112_22","076_12_22","1CO","12","22","22","Akaajaa tü wa'ülia eekai maamüin wamüin saa'in wamüin, che'ojaashaatasü. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("C112_23","076_12_23","1CO","12","23","23","Je tü wa'ülia eekai nnojolüin kasajatüin wamüin saa'in wamüin, ayatsia waa'inmajüin. Oo'ulaka tü nnojotkat shi'rüinjatüin wayuu wanain, wa'atüin washe'in saa'u. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("C112_24","076_12_24","1CO","12","24","24","Je tü eekai shi'rüinjatüin wayuu wanain, ayatsia ma'atujuin kuluulu saa'u. Aka'aya wayakana anoujashiikana, anouktünüshii waya nütüma chi Maleiwakai sulu'u tü nüchekakat wapüleerua. Chi mojutsai sütüma wayuu, kojutshi nia nütüma chi Maleiwakai. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("C112_25","076_12_25","1CO","12","25","25","Nücheküin chi Maleiwakai süpüleerua nnojolüinjanain wakatajiraain. Akaaliijiraainjana ne'e waya saa'u aijiraain waya wapüla wapüshua. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("C112_26","076_12_26","1CO","12","26","26","Müleka eere eekai müliain wa'aka, müliajiraajeena waya wapüshua nümaa. Akaajaa müleka eere eekai kojutüin sütüma wayuu wa'aka, talateerü waa'in wapüshua nümaa. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("C112_27","076_12_27","1CO","12","27","27","Otta jiakana anoujashiikana chakana Corinto, shiimüin sünain jiain nüpüshin Cristo wane'ewaire jukua. Müleka wanaawajiraale jaa'in, jiajiraajeena jüpüshua maa aka sukuaippa wane wayuu waneesia. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("C112_28","076_12_28","1CO","12","28","28","Waya anoujashiikana wapüshua, e'itaanüshii waya sulu'u tü outkajaaleekat nütüma chi Maleiwakai süpüla wa'yataainjanain nümüin Cristo. Aapünüsü atüjaa wamüin wane'ewaire wakua nütüma chi Naa'inkai Maleiwa süpüla wakaaliijiraainjanain wapüshua sünain tü wanoulakat. Nüneeküin chi Maleiwakai na Aluwataaushikana palajana. Je süchikijee tia, nüneeküin waneeirua süpüla saapiee wayuu nünüiki. Je süchikijee tia, nüneeküin waneeirua süpüla ekirajaa na nawalayuukana. Otta nümüin wane'eya, aapünüsü atüjaa nütüma chi Naa'inkai Maleiwa süpüla naa'inrüin wane kasa anasü nütüjakat apüleerua chi Maleiwakai nümüiwa. Eeshi aapünakai amüin atüjaa eiyajaa eekai ayuulin. Eeshi aapünakai amüin atüjaa akaalinjaa wayuu. Eeshi atüjakai aluwatawaa sulu'u tü outkajaaleekat. Eeshi atüjakai a'waajaa chi Maleiwakai süka tü pütchi me'raajuukat sütüma wayuu. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("C112_29","076_12_29","1CO","12","29","29","¿Nüneeküin chi Maleiwakai wayuu süpüshua süpüla nayain na Aluwataaushikana? Nnojo. ¿Nüneeküin süpüshua süpüla saapieein wayuu nünüiki? Nnojo. ¿Nüneeküin süpüshua süpüla ekirajaa? Nnojo. ¿Atüjashii napüshua nütüma chi Naa'inkai Maleiwa süpüleerua naa'inrüinjatüin tü nütüjakat apüleerua chi Maleiwakai nümüiwa? Nnojo. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("C112_30","076_12_30","1CO","12","30","30","Nnojotsü atüjain wayuu süpüshua eiyajaa wayuu. Nnojotsü atüjain wayuu süpüshua a'waajaa chi Maleiwakai süka tü pütchi me'raajuukat sütüma wayuu. Nnojotsü atüjain wayuu süpüshua ayaawataa tia pütchikat. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("C112_31","076_12_31","1CO","12","31","31","Jia chakana Corinto, anakaja shiale kee'ireein jaa'in atüjaa süpüla akaaliijaa na juwalayuukana sünain tü nanoulakat. Je tü taküjeetkat achiki joolu'u jümüin, alana'aleesia ma'i sünain anasüin süpüla jaa'inrüinjatüin shia waneepia saa'u jükaaliijuushin nütüma chi Naa'inkai Maleiwa. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("C113_1","076_13_1","1CO","13","1","1","Müleka maalinre wayuu tapüla, nnojoleerü kasain saapüin tü tamakat sümüin. Ja'itairü keme'eriain tanüiki, maa aka saa'in nünüiki wane wayuu eekai nütüjain ma'i je nünüiki wane aapiee eejeejachi Maleiwa, meerü aka ne'e saa'in shi'ira türoompa sünain maamüinsat wamüin. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("C113_2","076_13_2","1CO","13","2","2","Müleka maalinre wayuu tapüla, nnojoleerü tountüin takaaliijain naya sünain tü nanoulakat. Ja'itairü tayaawatüin saa'u tü kasa mayaawatujukat aa'u sütüma wayuu, mayaasüje aapünüin tamüin atüjaa süpüleerua e'itawaa taa'in sünain anoujaa süpüla taa'inrüin tü kasa isakat süchiki wayuu, je mayaasüje te'itaanüin nütüma Maleiwa süpüla saapiee wayuu nünüiki, müleka maalinre wayuu tapüla, nnojoleerü kasain saapüin tü taa'inrakat. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("C113_3","076_13_3","1CO","13","3","3","Ja'itairü taapajiraain tekii süpüla ouktaa sünainjee anoujaa, ja'itairü tasülajüin tü tokorolokolüirua süpüshua sümüin eekai che'ojaain kasa sümüin, müleka maalinre wayuu tapüla, nnojotsü kasain saapüin tamüin, mayaasüje kojuteechin taya sütüma wayuu sünainjee. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("C113_4","076_13_4","1CO","13","4","4","Müleka shiimüinre sünain alin tapüla wayuu, nnojoleerü akulajaain taa'in sünain kamanewaa namüin, je nnojoleerü achunjain taa'in sümaa ta'waataain sulu'u takuaippa no'upala sünain pülayaain taa'in noulia. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("C113_5","076_13_5","1CO","13","5","5","Nnojoleechi ji'iyein taya noulia, je nnojoleechi e'rülin wayumüin namüin. Nnojoleechi taya aashichijaain maalü namüin sümaa nnojolüin motüin taa'in süpüshua tü kasa mojusü naa'inrakat paala tamüin. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("C113_6","076_13_6","1CO","13","6","6","Müleka shiimüinre sünain alin tapüla wayuu, talateerü taa'in taapapa nachiki sünain ayatüin naya sünain tü shiimüinkat, akaajasa mojule nachiki, mojeerü taa'in. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("C113_7","076_13_7","1CO","13","7","7","Chi wayuu eekai alin tapüla, ayateechia taa'inmajüin je tanoujeerü waneepia tü nüküjakat tamüin. Ja'itashi kaainjalain nia, nnojoleechi taleejüin, süka kee'ireein ma'i taa'in naa'inrüinjatüin tü anasükat nüchikua. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("C113_8","076_13_8","1CO","13","8","8","Tü aliikat apüla wayuu, ayateerü che'ojaain waneepia. Akaajasa tü wayuu eekai aapieein nünüiki Maleiwa, je eekai su'waajüin chi Maleiwakai süka tü pütchi me'raajuukat sütüma wayuu, oo'ulaka eekai niyaawatüin saa'u tü nüchekakat chi Maleiwakai wapüleerua, nnojoleena che'ojaain so'uweena wane ka'i. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("C113_9","076_13_9","1CO","13","9","9","Je maa'ulu yaa, che'ojaayülia wamüin ekirajünaa sünain tü nüchekakat chi Maleiwakai wapüleerua, je che'ojaayülia wamüin aapinnaa süka nünüiki. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("C113_10","076_13_10","1CO","13","10","10","Otta so'uweena wane ka'i, nnojoleerü che'ojaain shia wamüin, süka eejeenain waya nümaa. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("C113_11","076_13_11","1CO","13","11","11","Maa aka jintüliiwa'aya taya, jo'uweesü taa'in süka tanüiki je süka tü jülüjapü'ükat taa'in. Mayaasü miyo'upa taya, alaüle'etshi taya taa'in. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("C113_12","076_13_12","1CO","13","12","12","Aka'aya maa'ulu yaa, saa'u matüjaain waya saa'u süpüshua nüchiki chi Maleiwakai, müshii aka waya saa'in tepichi. Otta so'uweena tü ka'i washa'walaajatkat o'u nümülatu'u chi Maleiwakai, we'raajeechi nia maa aka ni'raajüin wayakanaya. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("C113_13","076_13_13","1CO","13","13","13","Anakaja joolu'u müleka ayatüle we'itaain waa'in sünain wanoujain nünain chi Maleiwakai, sünain kee'ireein ma'i waa'in tü kasa anasü naa'inreetkat wamüin, je sünain alin wapüla tü wayuukolüirua süpüshua waneepia. Otta tü alana'aleekat sulu'u anain süpüla waa'inrüin, shia alii apüla wayuu. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("C114_1","076_14_1","1CO","14","1","1","Tamüshii paala jia jüchikua: Tü alana'aleekat sulu'u anain süpüla jaa'inrüin, shia alii apüla wayuu. Je anakaja müleka shiale kee'ireein jaa'in aapünaa amüin atüjaa nütüma chi Naa'inkai Maleiwa. Je tü atüjaa wanaakat süpüla kee'ireein jaa'in, shieesü tü atüjaakat süpüleerua aapiraa wayuu süka nünüiki chi Maleiwakai. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("C114_2","076_14_2","1CO","14","2","2","Süka jamüin, chi a'waajakai chi Maleiwakai süka tü pütchi me'raajuukat sütüma wayuu, nnojoishi aashajaashin namüin na nuwalayuukana, nia naashajaaka amüin chi Maleiwakai nümüiwa. Mayaasüje akaaliijuushin nia sünain a'waajaa nütüma chi Naa'inkai Maleiwa, tü pütchi nu'waajakat aka, nnojotsü nayaawata aa'u na aapakana shia. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("C114_3","076_14_3","1CO","14","3","3","Chi wayuu aapirakai wayuu nütüma chi Maleiwakai, nükaaliijain na nuwalayuukana süpüla katsüinjatüin naa'in sünain anoujaa su'unnaa tü müliaa ne'rakat. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("C114_4","076_14_4","1CO","14","4","4","Akaaliijünüshii nütüma napüshua'ale na sulu'ukana tü outkajaaleekat. Otta chi a'waajakai süka tü pütchi me'raajuukat sütüma wayuu, süpülainjatü ne'e nütsüin nümüiwa sünain anoujaa. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("C114_5","076_14_5","1CO","14","5","5","Je sükajee tia, müleka eere wane wayuu cha'aya eekai niyaawatüin saa'u tia pütchikat, anasü müleka nüküjale shia namüin na nuwalayuukana süpüla katsüinjatüin naa'in sünain anoujaa sütüma. Müleka jütüjaleje jüpüshua süpüleerua a'waajaa chi Maleiwakai süka tü pütchi me'raajuukat sütüma wayuu, anasü tia tamüin. Otta müleka jütüjaleje jüpüshua süpüleerua aapiraa wayuu süka nünüiki chi Maleiwakai, alana'aleesia ma'i sünain anain, süka sükaaliijeenain waneepia na wayuukanairua sulu'u tü outkajaaleekat. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("C114_6","076_14_6","1CO","14","6","6","Tawalayuwaa, müleka tantataarüle joolu'u jünainmüin sünain ta'waajüin chi Maleiwakai süka pütchi me'raajuukat sütüma wayuu, ¿kaseerü saapaka jümüin? Wanaa sümaa chapü'üin taya ja'aka sünain ekirajaa, takaaliijüin jia süpüla jiyaawatüin saa'u tü nüchekakat chi Maleiwakai jüpüleerua, sükajee taapirüin jia nütüma chi Maleiwakai, je sükajee taküjain jümüin tü nii'iyatakat paala tamüin. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("C114_7","076_14_7","1CO","14","7","7","Soto jaa'in sukuaippa wane maasü. Mayaasüje nnojolüin waneein kasa kato'u shia, wacheküin watüjaweein saa'u tü shii'irajakat achiki. Müleka nnojorule ja'yashin sulu'u tü shii'irainkat, nnojoleerü watüjaain aa'u tü jayeechikat. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("C114_8","076_14_8","1CO","14","8","8","Akaajaa sukuaippa wane jontoroyoi. Müleka nnojorule ja'yashin sulu'u shii'irain, nnojoleerü sütüjaain aa'u tü surulaatkalüirua tü aluwataanakat anain naya. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("C114_9","076_14_9","1CO","14","9","9","Aka'aya jiakana sünain ekirajaa na juwalayuukana sünain tü nanoulakat, müleka nnojorule ja'yashin sulu'u jünüiki, nnojoleerü kasain saapüin tü pütchikat namüin süka nnojolüin ne'raajüin shia. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("C114_10","076_14_10","1CO","14","10","10","Soto jaa'in sünain naata'awain sünüiki wayuu sainküin mmakat süpüshua suulia wanüiki. Müleka kache'ere waya sünüiki wane wayuu, watüjaajeerü aa'u tü saashajaakat achiki. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("C114_11","076_14_11","1CO","14","11","11","Otta müleka mache'ere waya nanüiki, meena aka waya saa'in wayuu naatajatü namüin. Aka'aya mache'ere naya wanüiki, meena aka naya saa'in wayuu naatajatü wamüin. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("C114_12","076_14_12","1CO","14","12","12","Saa'u kee'ireein jaa'in aapünaa amüin atüjaa nütüma chi Naa'inkai Maleiwa, anakaja müleka shiale jücheküin tü jükaaliijiainjatkat na juwalayuukana sünain anoujaa. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("C114_13","076_14_13","1CO","14","13","13","Chi a'waajakai süka tü pütchi me'raajuukat sütüma wayuu, anashi müleka nüchuntüle aapünaa amüin atüjaa süpüla niyaawatüin saa'u tü pütchikat süpüla nüküjain shia namüin na nuwalayuukana sulu'u tü outkajaaleekat. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("C114_14","076_14_14","1CO","14","14","14","Müleka jaashajaale nümaa chi Maleiwakai süka tü pütchi me'raajuukat sütüma wayuu, nnojoleerü jiyaawatüin aa'u mayaasüje jüle'eru'ujeejatüin shia. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("C114_15","076_14_15","1CO","14","15","15","Je sükajee tia, ¿kasa anaka süpüla jaa'inrüin? Müleka jaashajaale nümaa chi Maleiwakai sünain jii'irajüin nümüin süka tü pütchi jüle'eru'upünaajatkat, acheküsü jülüjain jaa'in shia süpüla jiyaawatüin saa'u süpüla jüküjain shia namüin na juwalayuukana. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("C114_16","076_14_16","1CO","14","16","16","Müleka jaapüle analu'ut nümüin chi Maleiwakai süka tü pütchikat, ¿jameechi chi juwala nnojoikai ayaawatüin saa'u jünüiki? Nnojoleechi “Amén, shiimüin tia”, müin nia, süka nnojolüin ni'raajüin shia. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("C114_17","076_14_17","1CO","14","17","17","Anasü sulu'u jaapüin analu'ut nümüin chi Maleiwakai süka tia pütchikat. Shia mojuka alu'u nnojoliin jükaaliijain na juwalayuukana süka. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("C114_18","076_14_18","1CO","14","18","18","Taapüin analu'ut nümüin chi Maleiwakai süka ta'waajüin nia wainmatua juulia süka tü pütchi me'raajuukat sütüma wayuu. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("C114_19","076_14_19","1CO","14","19","19","Otta sulu'u tü outkajaaleekat, ta'waajüin nia waneepia süka pütchi ja'yakat, süka tacheküin süpüleerua nayaawatüin saa'u na tawalayuukana tü tekirajakat anain. Mayaasüje palitchoin tü pütchi ja'yakat, anasü saa'in tamüin suulia wainma pütchi eekai me'raajuuin sütüma wayuu. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("C114_20","076_14_20","1CO","14","20","20","Tawalayuwaa, anakaja müle aka jia wane jo'uu sünain jükatannüin suulia kaainjalaa. Otta sünain tü jülüjakat jaa'in sulu'u tü outkajaaleekat, juu'ulaa suulia jo'uweein jaa'in. Shia anaka alu'u jülaüle'erüle jaa'in. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("C114_21","076_14_21","1CO","14","21","21","Soto jaa'in tü nünüikikat chi Maleiwakai ashajuushikat paala sümaiwa: “Na wayuu achiajaajeenakana tatüma na tapüshikana, naatajateerü nanüiki. Ja'itaka'a tachiaain naya nakajee, nnojoleena oonooin sümaa tanüiki”. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("C114_22","076_14_22","1CO","14","22","22","Nii'iyatüin chi Maleiwakai sünain jashichin namüin na watuushikana süka nüchiajaain naya sükajee wayuu naatakat anüiki. Otta maa'ulu yaa, ekirajünüshii waya nünain chi Maleiwakai sükajee aapinnaa süka nünüiki. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("C114_23","076_14_23","1CO","14","23","23","¿Jameena müleka jutkatüle jia sulu'u tü outkajaaleekat sünain ju'waajüin chi Maleiwakai jüpüshua süka tü pütchi me'raajuukat sütüma wayuu? Na jeketkana antüin ja'akamüin, eekai anoujashin otta eekai manoujain, “maa'insalii naya”, meena naya süka nnojoliin nayaawatüin saa'u tü jaashajaakat achiki. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("C114_24","076_14_24","1CO","14","24","25","Otta müleka shiale naapajüin jünüiki jüpüshua sünain aapiraa nütüma chi Maleiwakai, nayaawateerü aa'u sünain kaainjaraliin naya je sünain kasalajaneerüin namüin tü naainjalakat sünainjee tü jüküjakat achiki namüin. Nayaawateechi aa'u chi Maleiwakai sünain nütüjaain saa'u süpüshua tü jülüjapü'ükat naa'in, je sünain shiimüin sünain eein nia ja'aka. Je nasapainyo'ukeena naya sünain na'waajüin chi Maleiwakai wanaa jümaa. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("C114_26","076_14_26","1CO","14","26","26","Tawalayuwaa, jülüja jumaala jaa'in tü tashajüitpakat jümüin süpüla katsüinjatüin naa'in na juwalayuukana sünain tü nanoulakat sütüma süpüshua tü jaa'inrakat wanaa sümaa jutkatüin. Eeshii ja'aka sulu'u tü outkajaaleekat eekai nee'irajüin jayeechi, eekai nekirajüin jia, eekai naküjüin süchiki tü nii'iyatakat chi Maleiwakai, eekai na'waajüin süka tü pütchi me'raajuukat sütüma wayuu, oo'ulaka eekai niyaawatüin saa'u tia pütchikat süpüla nüküjain shia sümüin tü nuwalayuukalüirua. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("C114_27","076_14_27","1CO","14","27","27","Müleka eere eekai na'waajeein chi Maleiwakai süka tü pütchi me'raajuukat sütüma wayuu, anashii müleka na'waajüle maa aka piama oo'ulaka apünüin shiale, shia ne'e, sünain pachukuatüin naya. Otta eeweeshi wane ja'aka eekai niyaawatüin saa'u tia pütchikat süpüla nüküjain shia sümüin tü nuwalayuukalüirua. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("C114_28","076_14_28","1CO","14","28","28","Akaajasa müleka nnojoire wane eekai niyaawatüin saa'u süpüla nüküjain shia sümüin tü juwalayuukalüirua, anakaja ko'utüle naya sulu'u tü outkajaaleekat sümaa na'waajüin chi Maleiwakai sulu'u naa'in ne'e. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("C114_29","076_14_29","1CO","14","29","29","Je na juwalayuu atüjakana süpüla saapiee wayuu nünüiki chi Maleiwakai, wanaa sümaa jutkatüin jia sulu'u tü outkajaaleekat, anashii müleka nekirajüle maa aka piama oo'ulaka apünüin shiale. Je na wayuu aapakana nanüiki, anashii müleka jülüjale ma'i naa'in shia natüjaaiwa saa'u müleka shiimüinre nünüikin chi Maleiwakai shia. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("C114_30","076_14_30","1CO","14","30","31","Je wanaa sümaa nikirajüin wane juwala, müleka nii'iyatüle chi Maleiwakai wane kasa nümüin wane awalaa ja'aka, anashi müleka nuu'ulaale chi wane nüpüleerua süpüla nekirajüinjanain wane'ewaire nakua. Nücheküin chi Maleiwakai süpüleerua jikirajiraain jüpüshua süpüla katsüinjatüin jaa'in sünain anoujaa. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("C114_32","076_14_32","1CO","14","32","32","Jiakana atüjakana süpüleerua saapiee wayuu nünüiki chi Maleiwakai, anakaja müleka jülüjale jaa'in tü jikirajakat anain. Süka jamüin, jülüjasü ma'i naa'in na juwalayuukana süchiki tü jikirajakat anain naya süpüla natüjaain saa'u müleka shiimüinre nünüikin chi Maleiwakai shia. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("C114_33","076_14_33","1CO","14","33","33","Jiakana aapajakana nanüiki, müleka jüsakireere soo'opünaa tü ekirajünakat anain jia, anashii jüsakirüle sünain nnojolin jü'ülüjaain. Nnojotsü nücheküin chi Maleiwakai süpüleerua wa'ülüjaajiraainjanain, shia nüchekaka loteein wakuaippa sünain jutkataa. Tüü, shia taluwataaka anain na anoujashiikana sulu'upünaa tü outkajaaleekat süpüshua. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("C114_34","076_14_34","1CO","14","34","35","Je wane awalaa jierü, müleka süsakireere soo'opünaa tü ekirajünakat anain, anasü süsakirüle chi su'wayuusekai süchikijee nepialu'umüin. Shia anaka alu'u müleka sotüle saa'in tü nüshajakat Moisés soo'opünaa jüüjüüinjatüin wane jierü nümüin chi su'wayuusekai. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("C114_36","076_14_36","1CO","14","36","36","Eeshii ja'aka cha'aya Corinto eekai nayain namüiwa ne'e saa'in namüin sünain atüjawaa saa'u tü nüchekakat chi Maleiwakai. Nnojotsü shiimüin tia. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("C114_37","076_14_37","1CO","14","37","37","Saa'u atüjain jia jaajüin nütüma chi Naa'inkai Maleiwa süpüla aapiraa wayuu nütüma, jütüjaajeerü saa'u tü tashajakat jümüin sünain shiain tü nuluwataakat anain chi Maleiwakai. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("C114_38","076_14_38","1CO","14","38","38","Müleka jiyouktüle tanüiki, nnojoluja shiimüin sünain atüjain jia nütüma chi Naa'inkai Maleiwa. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("C114_39","076_14_39","1CO","14","39","39","Tawalayuwaa, tamüshii paala jia jüchikua: Anakaja müleka shiale kee'ireein jaa'in atüjaa süpüla aapiraa wayuu süka nünüiki chi Maleiwakai. Je müleka eere wane ja'aka eekai na'waajeein chi Maleiwakai sulu'u tü outkajaaleekat süka tü pütchi me'raajuukat sütüma wayuu, nnojo juu'ule'erüin naya suulia. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("C114_40","076_14_40","1CO","14","40","40","Anakaja müleka lotüle sukuaippa süpüshua tü jaa'inrakat sulu'u tü outkajaaleekat sümaa nnojoliin jü'ülüjaajiraain, süpüla talatüin naa'in chi Maleiwakai. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("C115_1","076_15_1","1CO","15","1","2","Tawalayuwaa, anakaja joolu'u toso'irüle jaa'in sünain nüchiki Cristo, chi O'tte'erüikai, tü taküjapü'ükat paala jümüin, tü jaapaakat süpüla ju'tte'ennüinjanain sütüma. Jüchechereerü jaa'in sünain anoujaa müleka ji'itaale jaa'in sünain anoujaa waneepia tü shiimüinkat taküjapü'ükat jümüin. Akaajasa müleka jiyouktüle shia, nnojoleerü kasain saapüin jümüin. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("C115_3","076_15_3","1CO","15","3","3","Tü ee'iyatünakat tamüin, tekirajüin jia sünain. Alana'aleesia ma'i shia sümaa anain, je anasü süpüla aapaanüin sütüma wayuu süpüshua. Müsü nüchiki Cristo taküjapü'ükat jümüin: Ouktüshi nia saa'u waainjala. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("C115_4","076_15_4","1CO","15","4","4","Ojoitünüshi nia sütüma wayuu, je süchikijee so'u apünüin ka'i, süso'iraakalaka naa'in nütüma chi Maleiwakai. Shia tü ashajünakat paala nüchiki Cristo sulu'u tü karaloukta nüchikimaajatkat Maleiwa. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("C115_5","076_15_5","1CO","15","5","5","Je süchikijee nüso'iraain aa'in, nii'iyataakalaka nümüin Pedro, oo'ulaka mapa, namüin na waneeirua Aluwataaushikana. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("C115_6","076_15_6","1CO","15","6","6","Shiasa süchikijee tia, nii'iyataakalaka namüin maa aka 500 wawalayuu wanaa sümaa jutkatüin naya. Anaayülia wainma no'utku katüin o'u maa'ulu yaa, otta eeshii eekai ouktüinain. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("C115_7","076_15_7","1CO","15","7","7","Je süchikijee tia, nii'iyataakalaka nümüin Santiago oo'ulaka mapa namüin na Aluwataaushikana napüshua'aya. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("C115_8","076_15_8","1CO","15","8","8","Je mapa kakalia nachikijee nayakana, ee'iyataashi Cristo tamü'inya, mayaashije nnojolin nümaajachin taya paala maa aka nakuaippa nayakana. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("C115_9","076_15_9","1CO","15","9","9","Otta müsia joolu'u, mayaashije aneekuushin taya nütüma Cristo süpüla tayainjachin wane Aluwataaushikai maa aka nayakana, nnojotsü sükajeejatüin aa'inraa kasa anasü. Saa'in tamüin, nnojotsü wanaain sümaa kojutüin taya sütüma wayuu maa aka nayakana, saa'u te'rapü'üin wayumüin namüin na anoujashiikana nünain chi Maleiwakai sulu'upünaa tü outkajaaleekat sainküin mmakat süpüshua. Müliashii naya tatüma sümaa to'utirüin naa'in. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("C115_10","076_15_10","1CO","15","10","10","¿Kasa aneekünaka anainjee taya? Aneekünüshi taya nütüma chi Maleiwakai süka anamiain ne'e nia tamüin. Je süka nii'iyatüin na'anasia tamüin, emetutsü ma'i ta'yataain nümüin noulialee napüshua na Aluwataaushikana. Tountüin ta'yataain nümüin, süka nükaaliijain taya waneepia. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("C115_11","076_15_11","1CO","15","11","11","Tü nüchikikat chi O'tte'erüikai taküjapü'ükat jümüin, shia'a ne'e tü nüchiki jaapaaitpakat süpüla ju'tte'ennüinjanain sütüma. Shia tü naküjakat na waneeirua Aluwataaushikana. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("C115_12","076_15_12","1CO","15","12","12","Wekirajüin wayuu süpüshua sünain süso'iraain naa'in Cristo süchikijee ouktaa. Je sükajee tia, nnojo jaapaain sünüiki wayuu “matüjüinsat oso'irawaa saa'in wayuu” makat. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("C115_13","076_15_13","1CO","15","13","13","Müleka matüjüinreje oso'irawaa saa'in wayuu, nnojoishije oso'iraain aa'in Cristo. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("C115_14","076_15_14","1CO","15","14","14","Je müleka nnojoruleje nuso'iraain aa'in Cristo, nnojotsüja'a kasain saapüinjatüin jümüin tü nüchiki waküjakat jümüin. Akaajaa ne'e sukuaippa tü jünoulakalüya. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("C115_15","076_15_15","1CO","15","15","15","Müleka matüjüinreje oso'irawaa saa'in wayuu, nnojoishije nüso'ire'erüin aa'in Jesucristo chi Nüchonkai Maleiwa, je alawaaje ne'e tü waküjakat jümüin nüchiki chi Maleiwakai sünain nüso'ire'erüin naa'in chi Nüchonkai. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("C115_16","076_15_16","1CO","15","16","16","Müleka shiimüinreje sünain matüjüin oso'irawaa saa'in wayuu, nnojoishije oso'iraain aa'in Cristo. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("C115_17","076_15_17","1CO","15","17","17","Je müleka nnojoruleje nuso'iraain aa'in Cristo, nnojotsüja'a kasain saapüin jümüin tü jünoulakat, je nnojotsüja'a ala'ajaanüin jaainjala juulia, ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("C115_18","076_15_18","1CO","15","18","18","otta na juwalayuu anoujakana nünain Cristo eekai ouktüin, amülouishiija'a naya. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("C115_19","076_15_19","1CO","15","19","19","Müleka nnojoruleje shiimüin sünain süso'iraainjatüin waa'in süchikijee ouktaa, nnojoluja'a mata kasain anain apüla wanoujain nünain Cristo. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("C115_20","076_15_20","1CO","15","20","20","Je joolu'u tamüshii paala jia süka süpüshua taa'in: Shiimüin ma'i sünain nüso'iraain aa'in Cristo süchikijee ouktaa. Je sükajee süso'iraain naa'in, watüjaa aa'ut sünain süso'iraainjateerüin waa'in wayakanaya süchikijee ouktaa. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("C115_21","076_15_21","1CO","15","21","22","Soto jaa'in nüchiki Adán paala sümaiwa. Ouktüshi nia saaliijee naainjala. Maleeirüma'aka ouktüin wayuu süpüshua saa'u saainjala maa aka naa'in. Otta nünainjee Cristo, suuntüin joolu'u wayuu katüin so'u. Oso'iraajeerü waa'in waya anoujashiikana wapüshua süka wanaawajiraain waa'in nümaa. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("C115_23","076_15_23","1CO","15","23","23","Oso'iraasü naa'in Cristo palajana. Je oso'iraajeerü waa'in wayakanaya süka nüpüshin waya. Je sükajee süso'iraain naa'in palajana, watüjaa aa'ut sünain süso'iraainjateerüin waa'in so'uweena tü ka'i niitaainjateetkat o'u nüchikua. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("C115_24","076_15_24","1CO","15","24","26","Süchikijee nüle'ejüin Cristo, aluwataajeechi nia süpüla nükanajüinjanain na nü'ünüükana. Ja'itaina pülashin na sülaülakana yolujaa, akanajuweena napüshua nütüma. Je süchikijee nükanajüin na nü'ünüükana napüshua, oo'ulaa meeria tü ouktaakat nütüma. Je wayakana anoujashiikana, sünainjee wayain nüpüshin Cristo, o'uneena waya nütüma nüma'anamüin chi Washikai Maleiwa chaa iipünaamüin eere nuluwataain. Aja'lajaa meeria tü kasa we'rakat yaa mmolu'u je tü chakat cha'aya iipünaa sirumatu'u so'uweena tia ka'ikat. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("C115_27","076_15_27","1CO","15","27","27","Ashajünüsü paala süchiki tüü: “Akanajuweerü tü kasakat süpüshua'aya süpüla jüüjüüinjatüin shia nümüin Cristo”. Mayaasüje “kasa süpüshua” sümüin tü pütchikat, nnojotsü aashajaain nüchiki chi Maleiwakai sünain jüüjüüinjachin nümüin Cristo. Saa'u pülashin chi Maleiwakai, nia akanajitka Cristo tü kasakat süpüshua. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("C115_28","076_15_28","1CO","15","28","28","Je jüüjüüpa kasakat süpüshua nümüin Cristo chi Nüchonkai Maleiwa, jüüjüüjeechi nia nümüin chi Nüshikai. Nieechikalaka Maleiwa laülaain saa'u kasakat süpüshua'ale. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("C115_29","076_15_29","1CO","15","29","29","Soto jaa'in sukuaippa tü wayuu manoujainsatkalüirua o'oojakana namüin na eekai ouktüin. Müleka matüjüinreje oso'irawaa saa'in wayuu süchikijee ouktaa, nnojotsüje naa'inrüin shia. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("C115_30","076_15_30","1CO","15","30","31","Je müshia tayakai, mayaainje takaaliijünüin nütüma chi Wasenyotsekai Jesucristo süpüla ta'yataainjachin ja'aka, te'rüin müliaa sünainjee. Müleka matüjüinreje oso'irawaa saa'in wayuu, nnojoishije taya achecherüin taa'in su'unnaa tia ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("C115_32","076_15_32","1CO","15","32","32","oo'ulaka su'utpünaa tü ne'ralakat wayumüin tamüin na wayuu jashichikana tamüin yaaya Éfeso. “Anashii wemi'ijaale ne'e, süka sülü'ülüin wakalia süpüla ouktaa”, müshije ne'e taya jümüin. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("C115_33","076_15_33","1CO","15","33","33","Nnojo jaapaain pütchi eekai müin aka tüü. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("C115_34","076_15_34","1CO","15","34","34","Anakaja müleka japüire jia saa'u tü kasa mojusü jaa'inrakat, süka eeyülüinya wayuu eekai manoujain nünain chi Maleiwakai ja'aka. Juu'ulaa jumaala suulia kaainjalaa je suulia jüüjüüin jia namüin na ekirajüliikana sünain alawaa süchiki tü oso'irawaakat aa'in sütüma wayuu. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("C115_35","076_15_35","1CO","15","35","35","Joolu'u, naya tasouktajanaka e'ipajee na asakitkana sünain jamüinjatüin nukuaippa chi Maleiwakai sünain nüso'ire'erüin saa'in wayuu, je sünain jamüinjatüin sukuaippa wane wayuu süchikijee süso'iraain saa'in. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("C115_36","076_15_36","1CO","15","36","36","Na'alainyaakai saa'in tamüin türa asakiraakat. Soto jaa'in sukuaippa wane waüyee süchikijee sojoitünüin mmaapü. Müleka nnojorule süpottüin tü sütakat, nnojoleerü osotüin shia. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("C115_37","076_15_37","1CO","15","37","37","Tü ojoitünakat yaa mmaapü, nnojotsü shiain tü pünajütkat, shia tü waüyeekat ne'e, maa aka maikki je pitshuushi. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("C115_38","076_15_38","1CO","15","38","38","Chi Maleiwakai, ni'itaain tü pünajütkat sünain naata'awain sukuaippa nütüma. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("C115_39","076_15_39","1CO","15","39","39","Akaajaa waya wayuukana, naatajatü wakuaippa suulia mürüt, suulia wuchii oo'ulaka suulia jime. Naata'awai sukuaippa kasa süpüshua. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("C115_40","076_15_40","1CO","15","40","40","Akaajaa tü kasa anakat ma'i we'rüin chaa iipünaa, naata sukuaippa suulia tü we'rakat anain ma'i yaa mmalu'u. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("C115_41","076_15_41","1CO","15","41","41","Naatajatü nukuaippa chi ka'ikai suulia nukuaippa chi kashikai. Akaajaa tü jolotsükalüirua, eesü eekai miyo'uin no'u sünain chuwatüin, je eesü eekai jo'uuchoin no'u. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("C115_42","076_15_42","1CO","15","42","43","Aka'aya wayakana, pejepa waya süpüla ouktaa, matsüinsat waa'in. Otta wojoitünapa süchikijee ouktaa, aja'lajaasü tü we'irukukat yala, je mojutsat sütüma wayuu süka saja'lajaaitpain. Otta so'uweena tü ka'i süso'iraainjatkat o'u saa'in wayuu, ee'iranajaweerü wakuaippa süpüla nnojolüin saja'lajaain. Katsüinjeerü waa'in. Je kojuteena waneepia waya süpüla ka'ikat süpüshua nütüma chi Maleiwakai. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("C115_44","076_15_44","1CO","15","44","44","Tü sükuaippakat wayuu yaa mmalu'u, naata suulia akuaippaa cha'aya iipünaa nüma'ana chi Maleiwakai. Ke'irukushii waya kataiwa'aya wo'u yaa mmalu'u, otta süchikijee süso'iraainjatüin waa'in, ee'iranajaweerü wakuaippa süpüla katüinjatüin wo'u nümaa chi Maleiwakai waneepia. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("C115_45","076_15_45","1CO","15","45","45","Je Adán, aapünüsü kataa o'u nümüin, maa aka sümakat tü ashajuushikat: “Akumajünüshi Adán, chi palajachikai wayuu, sünain saapünüin kataa o'u nümüin”. Otta Cristo, nia aapaka kataa o'u sümüin wayuu. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("C115_46","076_15_46","1CO","15","46","47","Chi eweetakai palajana, nia Adán. Müshi aka saa'in wayuu süpüshua yaa mmalu'u sünain naapünüin amüin kataa o'u. Je chi eweetakai chiirua, nia Cristo. Nüma'anajeejachi nia chi Maleiwakai je antüshi süpüla naapüinjachin kataa o'u sümüin wayuu. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("C115_48","076_15_48","1CO","15","48","49","Kataiwa'aya wo'u, müshii aka waya naa'in Adán sünain wayuuin waya. Je süso'iraapeena waa'in, meena aka waya naa'in Cristo, süka shii'iranajaajeerüin wakuaippa süpüla ayateenain waya nümaa cha'aya iipünaa. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("C115_50","076_15_50","1CO","15","50","50","Tawalayuwaa, tamüshii paala jia jüchikua: Sünain wayuuin waya, aja'lajaajeerü tü we'irukukat ouktapa waya. Je müleka nnojorule shii'iranajaain wakuaippa, nnojoleena waya ayatüin nümaa chi Maleiwakai waneepia chaa eere nuluwataain. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("C115_51","076_15_51","1CO","15","51","52","Taküjeerü achiki joolu'u jümüin tü nnojotkat atüjaanüin aa'u paala: Eejeena eekai kateenain no'u wanaa sümaa nüle'ejüin Cristo. Je waya anoujashiikana eekai kateenain wo'u nüpüla, namaa na eekai ouktüin paala, ee'iranajaweerü wakuaippa waapapa shi'ira wane jontoroyoi chajee iipünaajee. Oso'iraajeerü naa'in na eekai ouktüin sümaa shii'iranajaweerüin nakuaippa. Je wayakana katakana o'u, ee'iranajaa meeria wakuaippa wanaa namaa, süpüla nnojoliinjanain aja'lajaain wakuaippa süchikijee tia. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("C115_53","076_15_53","1CO","15","53","53","Müina nnojoliin ouktüin waya piantua, süka taasheerüin tü wakuaippakat suulia aja'lajawaa. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("C115_54","076_15_54","1CO","15","54","54","Je so'u tü ka'i taasheetkat o'u wakuaippa suulia aja'lajawaa, watüjaajeerü aa'u sünain nnojoleenain ouktüin waya piantua. Je so'u tia ka'ikat, ekeraajeerü tü nünüiki Maleiwa makat: “Nnojo mmolüin jia seema tü ouktaakat, süka takanajüitpain shia”. Je wane'e: ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("C115_55","076_15_55","1CO","15","55","55","“Nnojoliinapa joolu'u waya mmolüin seema tü ouktaakat, süka nükanajüitpain shia chi Maleiwakai”. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("C115_56","076_15_56","1CO","15","56","56","Mmotshii waya paalainka seema tü ouktaakat, süka kaainjaraliin waya wapüshua, je süka ouktajachin chi eekai kaainjaralin saashin tü nünüikikat chi Maleiwakai nüshajakat Moisés paala. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("C115_57","076_15_57","1CO","15","57","57","Otta sünainjee süpüshua tü naa'inrakat chi Wasenyotsekai Jesucristo, nükanajüitpa tü ouktaakat chi Maleiwakai wapüleerua. Joo'uya waapaiwa miyo'ushaata analu'ut nümüin saa'u tü naa'inrakat. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("C115_58","076_15_58","1CO","15","58","58","Tawalayuwaa, jia aikana tapüla, süka nükanajüitpain chi Maleiwakai tü ouktaakat, anakaja jüchecherüle jaa'in sünain anoujaa, süpüla ji'yataainjanain nümüin chi Senyotkai waneepia süka süpüshua jaa'in. Soto jaa'in sünain nnojoleerüin sümalajaain tü anasükat jaa'inrakat nümüin. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("C116_1","076_16_1","1CO","16","1","1","Soo'opünaa tü jüsakitkat anain taya sünain tü neerü akotchajünajatkat namüin na wawalayuu müliakana cha'aya Judea, anasü müle aka jütüma maa aka tü tamakat paala namüin na anoujashiikana sulu'u tü outkajaaleekalüirua cha'aya Galacia. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("C116_2","076_16_2","1CO","16","2","2","Riminko'ulu'uwai, anakaja jükatarüle süpüshi tü jüntakat anain süpüla sünaajünüinjatüin napüla na juwalayuu müliashiikana. Müleka eere kasa jüma'ana, anakaja jüsülajüle süpüshi. Jükotchajeerü shia nama'anajee napüshua sulu'u tü outkajaaleekat süpülapünaa tantüin suulia jükotchajüin ne'e shia tantapa. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("C116_3","076_16_3","1CO","16","3","3","Je tantapa cha'aya ja'akamüin, taapeerü wane karaloukta namüin na jüneekakana süpüla e'ikajawaa tü jüsülainkat chamüin Jerusalénmüin, süpüla natüjaanüin aa'u sünain ajünalaain naya jütüma. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("C116_4","076_16_4","1CO","16","4","4","Je müleka anale to'unüinjachin wanaa sümaa no'unüin, anashii tamaainjanain naya. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("C116_5","076_16_5","1CO","16","5","5","Je to'unapeena jünainmüin, chapünaainjachi taya Macedoniapünaa, je süchikijee, o'unaa meechia taya jünainmüin. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("C116_6","076_16_6","1CO","16","6","6","Eeweesü takalia cha'aya jümaa. Ta'atapeerü cha'aya jümaa shijimalaain suulia shi'itüin tü juyakat. Acheküshii jükaaliijain taya sünain tü che'ojaweetkat tamüin to'unapa chajee jüma'anajee. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("C116_7","076_16_7","1CO","16","7","7","Müleka to'unüleje jünainmüin joolu'u maa'ulu yaa süpülapünaa to'unüin Macedoniamüin, motso'ojeerü ne'e tama'a jümaa. Nnojotsü tacheküin sulu'u mayaa. Kakalieeshi taya jümaa müleka nücheküle chi Maleiwakai tapüleerua. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("C116_8","076_16_8","1CO","16","8","9","Otta müshia tayakai joolu'u, makateechi taya yaa sulu'u tü pueulokat Éfeso, süka wainmain a'yatawaa tapüleerua sünain aküjaa nüchiki chi O'tte'erüikai, mayaasüje wainmain eekai shiyouktüin tanüiki. Keraajeechi taya saa'in tamüin süpüla o'unaa sülü'ütpa sükalia tü mi'iraakat kanüliakat “Pentecostés” ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("C116_10","076_16_10","1CO","16","10","10","Je nüntapeena Timoteo jünainmüin, anakaja müleka kamaneere jia nümüin, süka ni'yataain nümüin chi Senyotkai maa aka taa'in tayakai. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("C116_11","076_16_11","1CO","16","11","11","Nnojo ji'iyein jia nuulia. Shia anaka alu'u müleka jükaaliijüle nia süpüla nüle'ejüin nüchikua tanainmüin, je süpüla anain naa'in jümaa. Ta'atapajüin nia namaa na wawalayuu o'unakana paala nümaa jünainmüin. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("C116_12","076_16_12","1CO","16","12","12","Otta müshia chi wawalakai Apolos jüsakirakai anain, nnojoishi o'uneein nia so'u ka'ikat tia. Teme'ejüinyaaje'e paala naa'in shii'iree nu'uneein jünainmüin namaa na wawalayuukana. O'unajachi nia naajüin so'u wane ka'i nüchekakat o'u nu'uneein. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("C116_13","076_16_13","1CO","16","13","13","Otta jiakana jüpüshua, anakaja jülüjüle jaa'in tü ka'i niitaainjatkat o'u chi Senyotkai sünain jüchecherüin jaa'in sünain anoujaa tü shiimüinkat ekirajünakat anain jia. Nnojo mmolüin jia seema eekai shiyouktüin jünüiki, katsüin ma'i jaa'in. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("C116_14","076_16_14","1CO","16","14","14","Je sünain süpüshua tü kasa jaa'inrakat, anasü aire jüpüla tü wayuukolüirua süpüshua. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("C116_15","076_16_15","1CO","16","15","16","Maa aka jütüjaain naa'u chi juwalakai Estéfanas sümaa tü nüpüshikalüirua sünain nayain palajanain sünain anoujaa nünain Cristo ja'aka jiakana chakana Acaya, je sünain nakaaliijain jia anoujashiikana süka süpüshua naa'in, anakaja jüüjüüle jia nümüin je namüin na eekai müinya aka naa'in sünain na'yataain nümüin chi Senyotkai. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("C116_17","076_16_17","1CO","16","17","18","Talatüsü taa'in nantapaatapa tanainmüin Estéfanas, Fortunato je Acaico, na jüjütakana süpüla nakaaliijain taya. Anashii kojutule naya jütüma je wayuu eekai müin aka naya, süka katsüin taa'in sütüma tü naa'inrakat, maa aka paala jiakana natüma cha'aya. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("C116_19","076_16_19","1CO","16","19","19","Nasaküin jia na anoujashii outkajaakana yaa sulu'u tü mmakat Asia, oo'ulaka Aquila sümaa Priscila tü nu'wayuusekat, oo'ulaka na wawalayuu koutkajaalekana namaa sulu'u nepia sünain a'waajaa chi Maleiwakai. Aishii ma'i jia napüla. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("C116_20","076_16_20","1CO","16","20","20","Nasaküin jia na wawalayuukana napüshua'aya yaaya sulu'u tü pueulokat Éfeso. Anakaja jüsakiraale jüpüshua süka aijiraain jia jüpüla sünainjee anoujaa nünain Cristo. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("C116_21","076_16_21","1CO","16","21","21","Pütchikat tüü tasakakat aka jia, tashajala nüka tajapü, nnojotsü nüshajalain chi ashajüikai tamüin. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("C116_22","076_16_22","1CO","16","22","22","Soto jaa'in wane kasa. Chi eekai maalin chi Senyotkai nüpüla, tachuntüin nümüin Maleiwa süpüla kasalajanainjatüin nümüin nütüma. Otta wayakana, anashii wamüle waneepia, “Senyotkalee, kasataalejese püle'ejüin maalü”. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("C116_23","076_16_23","1CO","16","23","23","Achunteechi joolu'u taya jaa'u nümüin chi Wasenyotsekai Jesucristo süpüla nii'iyatüinjatüin na'anasia jümüin. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("C116_24","076_16_24","1CO","16","24","24","Aishii jia tapüla, saa'u wayajiraainapain sünain tü wanoulakat nünain Cristo Jesús. Amén, shiimüin tia.");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("C21_1","077_1_1","2CO","1","1","1","Taya, Pablo, Aluwataaushika nütüma Cristo Jesús. Chi Maleiwakai, nüneeküin taya süpüla nuluwatawaa, süka nücheküin taya süpüleerua. Otta joolu'u, tayakai nümaa chi wawalakai Timoteo, wasaküin jia anoujashiikana nünain Maleiwa chakana sulu'u tü outkajaaleekat cha'aya Corinto otta napüshua na wawalayuukana nüchooinkana Maleiwa sulu'u tü mmakat Acaya. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("C21_2","077_1_2","2CO","1","2","2","Achuntüshii waya jaa'u nümüin chi Washikai Maleiwa je nümüin chi Senyotkai Jesucristo süpüla nee'iyatüin na'anasia waneepia jümüin je süpüla naapüinjanain wane anaa jümüin. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("C21_3","077_1_3","2CO","1","3","3","Anashii wa'waajüle chi Maleiwakai, Nüshikai chi Wasenyotsekai Jesucristo. Nia Washika'aya, amüliajaka waya. Nia Wamaleiwaseka'aya, akaaliijaka waya. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("C21_4","077_1_4","2CO","1","4","4","Je müleka müliale waya, akaaliijüneena waya nütüma süpüla wakaaliijainjatüin wayuu eekai müliain. Katsüinjeerü waa'in süpüla akaaliijaa wayuu, süka wakaaliijünüin palajana nütüma chi Maleiwakai. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("C21_5","077_1_5","2CO","1","5","5","Shiimüin sünain müliain waya sünainjee waküjain nüchiki Cristo, maa aka naa'in niakai müliapü'üin paalainka. Otta su'unnaa müliain waya, akaaliijünüshii waneepia nütüma chi Maleiwakai süka nümaain waya Cristo. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("C21_6","077_1_6","2CO","1","6","6","Akaweenia jiakana müliakana wanaa wamaa, akaaliijüneena jia sünain anoujaa süpüla jüchecherüinjatüin jaa'in su'unnaa tü müliaa ji'rakat, maa aka wayakana sünain wakaaliijünüin su'unnaa müliaa. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("C21_7","077_1_7","2CO","1","7","7","Ja'itaina jia müliain maa aka waa'in, watüjaa aa'ulu sümaa nnojoleenain juu'ulaain suulia anoujaa, süka jükaaliijünüin nütüma chi Maleiwakai wanaa wamaa. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("C21_8","077_1_8","2CO","1","8","8","Tawalayuwaa, taküja achiküt paala jümüin wane müliaa miyo'u ma'i te'rakat cha'aya sulu'u tü mmakat Asia sünainjee ta'yataain nümüin chi Senyotkai. Isasü tachiki tachecherüin taa'in su'utpünaa. Ouktajachiya taya taajüin. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("C21_9","077_1_9","2CO","1","9","9","Shiimüin saa'in tamüin sünain to'utinnüinjachin aa'in sükajee kapüleein tamüin ojuittaa suulia tü müliaakat tamüiwa. Oo'ulaka müliaakat tüü, shikirajüin taya sünain nnojolinjachin teirakaajiraain tamüin tamüiwa, niainjachi Maleiwa, chi oso'ire'etkai saa'in wayuu. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("C21_10","077_1_10","2CO","1","10","10","Nu'tte'erüin taya suulia ouktaa sa'akapünaa tü müliaakat. Je müleka müliale taya tachikua, ayateechi taya nu'tte'erüin. Tatüjaa aa'uchi nia sünain naa'inmajeechin taya waneepia suulia ouktaa. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("C21_11","077_1_11","2CO","1","11","11","Müinka jüchuntüle nümüin taa'u, wainmeerü wayuu tü aapakat analu'ut nümüin chi Maleiwakai sünainjee tü anasü naa'inreetkat tamüin shi'ipajee tü süchuntakat wayuu wainma. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("C21_12","077_1_12","2CO","1","12","12","Anasü saa'in tamüin ta'waataain nu'upala chi Maleiwakai sulu'u taa'inrüin waneepia tü anasükat jümüin je sümüin wayuu süpüshua. Sükajee nnojolüin piamain takuaippa, lotüsü ma'i tanüiki jümüin waneepia. Nnojoishi taya aashajaain pütchi tale'eru'ujeejatü maa aka nekirajia na manoujainsaliikana. Je tüü, nnojotsü takajatüin, nükajatü Maleiwa saa'u anamiain ma'i nia. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("C21_13","077_1_13","2CO","1","13","14","Ja'yasü ma'i süpüshua tü tashajapü'ükat achiki jümüin süpüla jaashaje'erüinjatüin shia sümaa jiyaawatüin saa'u. Ja'itairü nnojolüin jiyaawatüin aa'u paalainka süpüshua tü tachekakat jüpüleerua, kasataalejese jiyaawatüin saa'u maa'ulu yaa, süpüla talateerüin jaa'in tamaa, maa aka tayakai sünain talateerüin taa'in jümaa, so'u tü ka'i nüle'ejeetkat o'u chi Wasenyotsekai Jesucristo. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("C21_15","077_1_15","2CO","1","15","16","Saa'u jüüjüüpü'üin jia sümüin tanüiki, jülüjasü taa'in paala tanatpünaaweein jia to'unajachipa Macedoniamüin. Oo'ulaka jükaaliijüinjacheechi taya talenapa tachikua chajee süpüla o'unaa Judeamüin. Talateerü jaa'in süka ji'rüinjachin taya tachikua. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("C21_17","077_1_17","2CO","1","17","17","Otta joolu'u, süka nnojolin tale'ejüin paala jünainmüin chajee Macedoniajee, “Jo'uwee aa'inchi” müshiija eera jia tamüin saa'u “Ale'ejeechi taya” tamüin sünain male'ejüin taya. Müshija aka taya saa'in wayuu piamakai akuaippa jaajüin, eekai nnojolüin lotüin sünüiki jümüin jaajüin. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("C21_18","077_1_18","2CO","1","18","19","Tayakai Pablo nümaa Silas je Timoteo, shiimüin sünain lotüin wanüiki jümüin, süka lotüin nünüiki chi Maleiwakai wa'yataakai amüin. Otta Jesucristo chi Nüchonkai Maleiwa wekirajakai achiki jümüin, matüjainsai nia aküjaa alawaa. Pansaasü nünüiki jümüin waneepia. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("C21_20","077_1_20","2CO","1","20","20","Je sükajee naa'inrüin Jesucristo süpüshua tü nüküjakat achiki chi Maleiwakai paala, “Amén, anasü ma'i” müshii waya sünain wa'waajüin chi Maleiwakai saa'u pansaain nünüiki wamüin. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("C21_21","077_1_21","2CO","1","21","22","Nia chi akaaliijaka wayakana wapüshua sünain wachecherüin waa'in sünain anoujaa nünain Jesucristo. Nia chi aneekaka waya süpüla naapüin chi Naa'inkai wamüin, süpüla sütüjaainjanain wayuu waa'u sünain wayain nüchooin Maleiwa. Je süka eein chi Naa'inkai sulu'u waa'in, watüjaa aa'uchi nia sünain naa'inrüinjatüin waka süpüshua tü nüküjakat achiki paala. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("C21_23","077_1_23","2CO","1","23","23","Müleka alawaale tanüiki, süsaleechi taya nütüma chi Maleiwakai. Nütüjaa aa'uchi sünain jamüin male'ejüinka'a taya chajee Macedoniajee jünainmüin maa aka tamüin paala jümüin, suuliajana tachiaja'alaain jia. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("C21_24","077_1_24","2CO","1","24","24","¿Taluwataajeena jia pejeewa sünain anoujaa? Nnojo. Alu'ujasa takaaliijeena jia süpüla talatüinjatüin jaa'in. Tü achecherajatkat jaa'in, nnojoleerü shiain tü taa'inrakat, shia jünoula nünain Cristo. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("C22_1","077_2_1","2CO","2","1","1","Müsü taa'in süchikijee to'unüin Corintojee: “Anakaja müleka nnojorule tale'ejüin nanainmüin joolu'u suulia mojujaain naa'in nachikua tatüma maa aka paala wanaa sümaa chejeema'ain taya”. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("C22_2","077_2_2","2CO","2","2","2","Müleka mojuleje jaa'in tatüma, iseerü jüchiki talatüin taa'in jütüma. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("C22_3","077_2_3","2CO","2","3","3","Tashajüin tia karalouktakat jümüin shii'iree sünouktaweein jukuaippa, suulia mojujain taa'in jütüma so'uweena tü ka'i tanteetkat o'u tachikua jünainmüin. Müleka talatüle taa'in, talateerü jaa'in wanaa tamaa. Je na talatakana atüma taa'in, jia jiakana. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("C22_4","077_2_4","2CO","2","4","4","Tashajüin shia jümüin sümaa ta'wüira süka mojuin ma'i taa'in jaalii. Nnojotsü tashajüin süpüla mojuinjatüin jaa'in. Süpülajatü jütüjaainjatüin saa'u sünain alin ma'i jia tapüla. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("C22_5","077_2_5","2CO","2","5","5","Taküjainjatü joolu'u jümüin tü anakat süpüla jaa'inrüinjatüin nüka chi wayuu e'rakai wayumüin tamüin wanaa sümaa chejeein taya ja'akajee. Mojusü taa'in sütüma tü naa'inrakat, je mojusü jaa'in jiakanaya. Otta tü naa'inrakat, nnojotsü alanaain ma'i sünain mojuin. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("C22_6","077_2_6","2CO","2","6","6","Sütümajee nüchiaanüin jütüma wainma jiakana anoujashiikana, eesü süpüla niyaawatüitpain saa'u sünain mojuin tü naa'inrakat. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("C22_7","077_2_7","2CO","2","7","7","Otta müsia joolu'u, anakaja motüle jaa'in naainjala nuulia sümaa kamaneeinjanain jia nümüin, suulia nuu'ulaajüin suulia anoujaa sütümajee mojuin naa'in. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("C22_8","077_2_8","2CO","2","8","8","Teme'eja aa'inchii jia joolu'u süpüla jii'iyatüinjatüin süchikua nümüin sünain alin ma'i nia jüpüla. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("C22_9","077_2_9","2CO","2","9","9","Je tia tashajakat paala jümüin, tashajüin süpüla tatüjaainjanain jaa'u müleka joonoole sümaa tanüiki waneepia. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("C22_10","077_2_10","2CO","2","10","10","Müleka motüle jaa'in tü kasa mojusü naa'inrakat chi wayuukai, moteerü taa'in shia'aya, mayaashije nnojolin kaainjalain nia toulia. Nütüjaa aa'uchi taya Cristo sünain motüin taa'in tü naainjalakat süpüla wanaawajiraainjatüin jaa'in. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("C22_11","077_2_11","2CO","2","11","11","Ee jumata jaa'in sünain tü mojusü naa'inreekat Satanás chi sülaülakai yolujaa naka na anoujashiikana sainküin mma. Motüsü waa'in naainjala chi wayuukai suulia nükana'alüin waya Satanás. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("C22_12","077_2_12","2CO","2","12","13","Taküjain joolu'u süchiki tü alatakat tamüin wanaa sümaa to'unüin chajee Éfesojee. O'unüshi taya palajana sulu'umüin tü pueulokat Troas süpüla taküjainjatüin nüchiki Cristo, chi O'tte'erüikai, chamüin je süpüla ta'atapajüin chi tawalakai Tito sünain nüntüin tanainmüin chajee ja'akajee Corintojee. Wainma wayuu tapüla yapasü nütüma chi Senyotkai süpüla saapajüinjatüin nüchiki. Shiasa süka nnojolüin nüntüin Tito, ashapalaasü ma'i taa'in naa'u. Tapütaakalaka napüla na wayuukana chajee süpüla antaa yaamüin Macedoniamüin eere eein taya maa'ulu yaa. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("C22_14","077_2_14","2CO","2","14","14","Anashi ma'i chi Maleiwakai. Ja'itaichi taya müliain saa'u ta'yataain nümüin, taapüin analu'ut nümüin saa'u nükanajuuin Satanás tapüleerua. O'tte'enneerü wayuu sainküin mmakat süpüshua, sükajee nükaaliijain taya chi Maleiwakai sünain aküjaa nüchiki Cristo namüin. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("C22_15","077_2_15","2CO","2","15","15","Maa aka saa'u ta'yataain na'aka na o'ttaashiikana, maa aka na'aka na amülouishiikana, talatüsü naa'in chi Maleiwakai tamaa süka taküjain nüchiki Cristo namüin napüshua. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("C22_16","077_2_16","2CO","2","16","16","Namüin na anoujashiikana, keme'eriasü saa'in tanüiki, süka taküjain nüchiki chi Maleiwakai sünain shii'iranajaainjatüin saa'in wayuu nütüma. Akaajasa namüin na eekai manoujain, mojulu'utsü saa'in tanüiki namüin, süka taküjain nachiki sünain süsaleenain naya. Müleka nnojoire nükaaliijain taya chi Maleiwakai, iseerü tachiki aküjaa nüchiki chi O'tte'erüikai sa'akapünaa wayuu. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("C22_17","077_2_17","2CO","2","17","17","Nütüjaa aa'uchi taya chi Maleiwakai sünain taküjüin tü shiimüinkat waneepia, süka tayain aluwataaushin nütüma. Nnojoishi taya aküjain nünüiki saa'u neerü, maa aka saa'in wayuu wainma, süka nüpüshin taya Cristo. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("C23_1","077_3_1","2CO","3","1","1","¿Ayatshia taya a'waataain sulu'u takuaippa? Nnojo. Nnojoishi taya a'waataain sulu'u takuaippa. ¿Che'ojaasü tamüin karaloukta süpüla tatüjaanüinjachin aa'u jütüma sünain aluwataaushin taya jünainmüin maa aka saa'in wayuu ekirajülii maa'ulu yaa? Nnojo. Je nnojotsü che'ojaain talü'üjain karaloukta jüshajakat. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("C23_2","077_3_2","2CO","3","2","2","Müshii aka jia saa'in wane karaloukta, süka wainmain jia cha'aya sünain jünoujain nünain Cristo sütüma tü taküjakat achiki. Je na wayuu atüjaakana jaa'u sünain jünoujain, natüjaweechi aa'u taya sünain aluwataaushin nütüma chi Maleiwakai, süka jünoujain sütüma tanüiki. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("C23_3","077_3_3","2CO","3","3","3","Sünain naapüin jüchiki, nayaawateerü aa'u sünain ju'tte'ennüin nütüma Cristo sünainjee tü shiimüinkat tekirajakat anain jia. Nnojoliishii o'tte'ennüin jia sünainjee tü ashajünakat sütüma wane wayuu ne'e, shia nütüma chi Naa'inkai Maleiwa. Nnojotsü sünainjeejatüin tü nüshajakat Moisés, shia süka shii'iranajaain jaa'in nütüma Maleiwa. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("C23_4","077_3_4","2CO","3","4","4","Sünainjee süpüshua tü naa'inrakat Cristo, a'waataashi taya nu'upala chi Maleiwakai sulu'u tü ta'yataapü'ükat anain ja'aka. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("C23_5","077_3_5","2CO","3","5","5","Tountüin taa'inrüin tü kasa anasükat ja'aka sükajee nükaaliijüin taya chi Maleiwakai. Otta müleka nnojoireje nükaaliijain taya, iseerü tachiki taa'inrüin shia ja'aka. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("C23_6","077_3_6","2CO","3","6","6","Chi yalayalakai atüma taya süpüla ta'yataain ja'aka, nia Maleiwa nümüiwa. Je tü tekirajakat anain jia, nnojotsü müin aka saa'in tü nüshajalakat Moisés. Süka jamüin, saa'u isain nachiki oonowaa sümaa, ouktüshii naya. Tekirajüin jia sünain wane pütchi jeket e'itaanakat nütüma chi Maleiwakai süpüla katüinjatüin so'u wayuu sütüma. Saashin tü pütchi jeketkat, aluwataanüshi chi Naa'inkai Maleiwa süpüla shii'iranajaainjatüin saa'in nütüma. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("C23_7","077_3_7","2CO","3","7","8","Mayaasüje anashaatain tü nüshajalakat Moisés, alana'aleesia ma'i sünain anain tü pütchi jeketkat suulia. Soto jaa'in sünain nüshajüin chi Maleiwakai tü pütchi nuluwataakat anain sünain wane ipa paala sümaa naapüin shia nümüin Moisés. Warattusü ma'i nu'upünaa Moisés, süka nüntüin chi Maleiwakai nünainmüin. Ja'itairü süchikijee ne'e süshakajapa tü suwaralakat nu'upünaa, isasü süchiki shiirakaain wayuu nümüin. Chi eekai nnojolin naa'inrüin süpüshua tü aluwataanakat anain, ouktüshi. Otta müshi'iya wayakana maa'ulu yaa, nükaaliijain waya chi Naa'inkai Maleiwa süpüla waa'inrüinjatüin tü nüchekakat wapüleerua. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("C23_9","077_3_9","2CO","3","9","9","Anasü saa'in namüin tü pütchi aapünakat paala mayaasüje e'itaanüin wayuu sütüma süpüla süsalaa saainjala sümaa sükatannüin nuulia Maleiwa. Otta tü pütchi jeketkat, alana'aleesia ma'i sünain anain, süka anajiraain waya nümaa chi Maleiwakai sütüma. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("C23_10","077_3_10","2CO","3","10","10","Tü nüküjakat Maleiwa nümüin Moisés paala sümaiwa, anasü ma'i saashin wayuu so'u ka'ikat tia. Otta tü jeket naa'inrakat maa'ulu yaa, alana'aleesia ma'i sünain anain shia. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("C23_11","077_3_11","2CO","3","11","11","Müleka anale tü aja'ttüitpakat, alana'aleesia ma'i sünain anain tü maja'ttiainjatkat. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("C23_12","077_3_12","2CO","3","12","12","Nnojoliishii waya mmolüin sünain aküjaa nüchiki chi O'tte'erüikai, süka watüjaain saa'u sünain anajiraainapain waya nümaa chi Maleiwakai sütüma. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("C23_13","077_3_13","2CO","3","13","13","Nnojoliishii waya müin aka naa'in Moisés e'itaakai kuluulu nu'upünaanain suulia ne'rajüin na wayuukana Israelkana tü suwaralakat nu'upünaa sünain süshakajüin. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("C23_14","077_3_14","2CO","3","14","15","Wayuukana naa, nnojotsü nayaawatüin aa'u tü nüchekakat chi Maleiwakai napüleerua. Maa'aya aka na judíokana maa'ulu yaa. Wanaa sümaa naashaje'erüin tü nüshajakat Moisés, nnojotsü nayaawatüin aa'u. Alu'ujasa chi judío eekai naapaain Cristo, nieechi ayaawataka saa'u tü nüchekakat nüpüleerua. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("C23_16","077_3_16","2CO","3","16","16","Akaweeria wayuu sainküin mmakat süpüshua, eekai sünoujain nünain chi Senyotkai, shiyaawateerü aa'u tü nüchekakat süpüleerua. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("C23_17","077_3_17","2CO","3","17","17","Otta chi Senyotkai, nia chi Naa'inkai Maleiwa aapakai wamüin taashii suulia kaainjalaa. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("C23_18","077_3_18","2CO","3","18","18","Je süka niain Wasenyotsein, nii'iratüin wakuaippa. Koo'omüinwaisü wamüin müinjanain aka waya naa'in Cristo. Je süka taashiinapain waya suulia kaainjalaa, atüjaaneechi aa'u chi Maleiwakai sütüma wayuu sünain naa'inrüin waneepia tü anasükat. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("C24_1","077_4_1","2CO","4","1","1","Je sükajee nülatirüin taainjala chi Maleiwakai, nüneeküin taya süpüla aküjaa nüchiki chi O'tte'erüikai sümüin wayuu. Nnojoleechi joolu'u taya oo'ulaain suulia a'yatawaa nümüin chi Senyotkai. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("C24_2","077_4_2","2CO","4","2","2","Tü tekirajakat anain jia, nnojotsü taattajaain aa'u juulia süka nnojolin japülin taya süka. Je nnojotsü ta'wanajüin nünüiki chi Maleiwakai süka alawaa jümüin. Shia taküjaka tü shiimüinkat waneepia jümüin nu'upala süpüla tatüjaanüinjachin aa'u sütüma wayuu süpüshua sünain lotüin ma'i tanüiki. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("C24_3","077_4_3","2CO","4","3","4","Otta müsia namüin na wayuukana amülouishiikana, nnojotsü ja'yain ma'i tü nüchikikat chi O'tte'erüikai taküjakat namüin. Isasü nachiki nayaawatüin saa'u, süka nnojoliin nanoujeein tü shiimüinkat. Satanás, chi aluwataakai sa'aka wayuu manoujainsat, nüsürülüin nekii suulia nayaawatüin saa'u. Nnojotsü nücheküin napüleerua ne'raajüinjachin Jesucristo, chi wanaawakai nümaa Maleiwa sünain anashaatain ma'i, suulia no'tte'ennajüin nütüma. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("C24_5","077_4_5","2CO","4","5","5","Tü taküjapü'ükat achiki jümüin, nnojotsü shii'ireejachin tayain kojutüin jütüma, shia shii'iree niainjachin kojutüin jütüma chi Wasenyotsekai Jesucristo waneepia. Otta tayakai, jüchepchia ne'e süpüla takaaliijüinjanain jia sünain anoujaa nünain. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("C24_6","077_4_6","2CO","4","6","6","Sükajee taapaaichipain Jesucristo, taküjeerü nüchiki chi Maleiwakai sümüin wayuu süpüshua sünain anashaatain ma'i nia. Otta chi Maleiwakai, nia ne'e nümüiwa nayaawataka atüma saa'u nüchiki chi O'tte'erüikai. Soto jaa'in tü nünüikikat Maleiwa ashajünakat paala: “Anakaja müleka ja'yale tü ka'ikat”, müshi. Maa aka ja'yain paala tü mmakat nütüma chi ka'ikai, akaajaa joolu'u tü shiimainkat sünain ja'yain nütüma chi Maleiwakai. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("C24_7","077_4_7","2CO","4","7","7","Nüneeküin taya chi Maleiwakai süpüla nii'iyatüin sünain nükajeejatüin niakai nümüiwa tü yalayalaakat, süka nütüjaain saa'u takuaippa sünain matsüin taa'in tamüiwa. Nia alana'aleeka sünain pülain nümüiwa. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("C24_8","077_4_8","2CO","4","8","8","Je süka eein nia tamaa, mayaainje te'rüin müliaa waneepia, nnojotsü ayo'ujaain taa'in. Mayaasüje nnojolüin tatüjaain saa'u tü anasü taa'inrüinjatkat, nnojoleechi taya shapawa'ain müin. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("C24_9","077_4_9","2CO","4","9","9","Mayaasüje jashichin wayuu tamüin sünainjee tanoujain nünain Cristo, nnojoleechi taya niyüülajüin Maleiwakai. Mayaasüje e'rülüin wayumüin wayuu tamüin, nnojoleechi taya amalajaain sütüma. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("C24_10","077_4_10","2CO","4","10","11","Kataiwa'aya to'u, te'rüin müliaa waneepia sünain jashichin wayuu tamüin sünain su'uteein taa'in, maa aka naa'in Cristo sünain nu'utinnüin aa'in. Otta sünainjee süso'iraain naa'in Cristo, ayatshi'iya taya a'yataain nümüin mayaashije taya müliain. Ja'itaichi ouktüin taya so'uweena wane ka'i, müleka tachecherüle taa'in su'unnaa tü müliaa te'rakat maa'ulu yaa, sütüjaajeechi aa'u wayuu Cristo sünain katüin no'u je eejeerü süpüla sünoujain nünain. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("C24_12","077_4_12","2CO","4","12","12","Nnojoleechi taya anujulaain suulia tü müliaakat sünainjee su'uteein taa'in wayuu, süka nücheküin chi Maleiwakai tü müliaakat tapüleerua süpüla takaaliijüinjatüin wayuu süpüshua sünain anoujaa süpüla shii'iranajaainjatüin saa'in. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("C24_13","077_4_13","2CO","4","13","13","Soto jaa'in tü pütchi ashajünakat paala sümaiwa: “Mayaainje taashajaain süchiki müliaa jümaa, ayatajachia taya sünain anoujaa sünain nünüiki Maleiwa waneepia”. Aka'aya tayaka'iya, mayaasüje taashajaain jümaa süchiki tü müliaa te'rakat, nnojoleechi taya oo'ulaain suulia anoujaa nünain Cristo sütüma. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("C24_14","077_4_14","2CO","4","14","14","Nnojoishi taya mmolüin seema ouktaa, süka tatüjaain naa'u chi Maleiwakai sünain süso'iraweerüin taa'in so'uweena wane ka'i nütüma, maa aka nüso'ire'erüin naa'in chi Wasenyotsekai Jesucristo. Wayakana, otta jiakana, eenaküneena waya nütüma chi Maleiwakai chamüin süpüla eeinjanain waya nümaa Cristo sünainjee wanoujain nünain. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("C24_15","077_4_15","2CO","4","15","15","Nüneeküin taya chi Maleiwakai süpüla tü müliaa te'rakat süpüla takaaliijainjanain jia sünain anoujaa. Je nücheküin süpüleerua wainmainjatüin tü anoujasükalüirua sainküin mmakat süpüshua süpüla naapüinjanain analu'ut nümüin sümaa na'waajüin nia saa'u anamiain nia namüin. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("C24_16","077_4_16","2CO","4","16","16","Süka wainmain tü anoujasükalüirua sainküin mmakat süpüshua, nnojoleechi taya oo'ulaain suulia a'yatawaa nümüin chi Senyotkai. Ja'itairü ashakajüin sütsüin te'iruku, shieerü koo'omüinka tamüin sütsüin taa'in, süka eein chi Maleiwakai tamaa. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("C24_17","077_4_17","2CO","4","17","17","Motsomüin ne'e saa'in tamüin tü müliaa te'rakat maa'ulu yaa, nnojotsü waneepiain, süka tatüjaain saa'u sümaa nümaajeechin taya Cristo so'uweena wane ka'i sünain talateerüin ma'i taa'in nümaa süpüla ka'ikat süpüshua. Nümaa Cristo, alana'aleejeeria ma'i sünain anasüin shia suulia tü müliaa te'rapü'ükat. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("C24_18","077_4_18","2CO","4","18","18","¿Kasa anaka süpüla jaa'inrüinjatüin suulia jiyo'uja'alaain aa'in su'utpünaa tü müliaa ji'rakat? Anasü jülüjale jaa'in tü kasa chakat iipünaa eere chi Wasenyotsekai sünain eeinjanain jia nümaa. Juu'ulaa suulia jülüjain ne'e jaa'in tü kasa ji'rakat yaa mmolu'u sümüiwa. Tü we'rakat yaa mmolu'u, aja'lajaajeerü so'uweena wane ka'i. Otta tü kasa chakat iipünaa, ja'itairü nnojolüin we'rüin joolu'u, nnojoleerü aja'lajaain. Ayateeria waneepia. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("C25_1","077_5_1","2CO","5","1","1","Koo'omüinsü wamüin sütsüin waa'in süka watüjaain saa'u tü eekat wapüla süchikijee ouktaa. Mayaasüje saja'lajaweerüin tü we'irukukat ouktapa waya, aapüneerü wamüin wane'ewai wakua wane akuaippaa jeket maja'ttiasat, süpüla eeinjanain waya nümaa chi Maleiwakai waneepia chaa iipünaa. Nnojoleerü aapünüin wamüin sütüma wayuu, nieechi Maleiwakai aapaka. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("C25_2","077_5_2","2CO","5","2","3","Süka eeyülüinya müliaa wapüla yaa saa'u mmakat kataiwa'aya wo'u, kee'ireesü waa'in saapüneein wamüin tü akuaippaa jeket iipünaajeejatkat. Je saapünapa wamüin tü akuaippaa jeketkat, oo'ulaajeerü woulia müliaa. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("C25_4","077_5_4","2CO","5","4","4","Tü wakuaippa ouktajatkat so'uweena wane ka'i, ee'iranajaajeerü shia süpüla ayatüinjanain waya waneepia nümaa chi Maleiwakai. Shiasa joolu'u sünain katayülüin wo'u, ashapataasü waa'in shii'iree saapüneemaatüin wamüin tü akuaippaa jeketkat, süka miyo'uin ma'i tü müliaa we'rakat. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("C25_5","077_5_5","2CO","5","5","5","Chi Maleiwakai kakumalakai waya, nücheküin wapüleerua nülo'irüin wakuaippa. Je nuluwataain wamüin chi Naa'inkai süpüla eeinjachin nia wamaa süpüla watüjaain saa'u sünain shiimainyeerüin sünain naa'inrüinjatüin wamüin süpüshua tü nüküjakat achiki paala. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("C25_6","077_5_6","2CO","5","6","6","Wachechereein joolu'u waa'in su'unnaa tü müliaa we'rakat, süka saapüneerüin wamüin wane akuaippaa jeket so'uweena wane ka'i. Nnojotsü motüinjatüin waa'in sünain nnojoliiyüli'iyain waya nümaain chi Wasenyotsekai Jesucristo cha'aya iipünaamüin. Katayülia wo'u yaa mmolu'u eere wainmain müliaa. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("C25_7","077_5_7","2CO","5","7","7","Ja'itaichi nnojolin we'rüin Cristo maa'ulu yaa, ayatsia waa'inrüin tü nüchekakat wapüleerua, sükajee wanoujain nünain. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("C25_8","077_5_8","2CO","5","8","8","Tamüshii jia tachikua: Mayaasüje kee'ireein waa'in chamaateein waya nümaa chi Senyotkai chaa iipünaa, ayatsia wachecherüin waa'in su'unnaa tü müliaa we'rakat kataiwa'aya wo'u yaa mmolu'u. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("C25_9","077_5_9","2CO","5","9","9","Müsüjese'e waa'inrüin tü nüchekakat wapüleerua süpüla talatüinjachin nia wamaa, maa aka eeinjanain waya nümaa chaa iipünaa, maa'aya aka katüin wo'u yaa saa'u mmakat eere wainmain müliaa. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("C25_10","077_5_10","2CO","5","10","10","Waa'inreein tü anasükat, süka washa'wale'enneenain wapüshua nümülatu'umüin Cristo so'uweena wane ka'i. Asakinneena waya nütüma sünain tü waa'inrapü'ükat kataiwa'aya wo'u. Aapaajeena waya wane'ewai wakua saa'u tü waa'inrapü'ükat, müleka waa'inrüle kasa anasü, müleka waa'inrüle kasa mojusü. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("C25_11","077_5_11","2CO","5","11","11","Süka kee'ireein taa'in sünain tü nüchekakat tapüleerua chi Senyotkai, a'yataashi taya waneepia nümüin sünain teme'ejüin saa'in wayuu shii'iree sünoujeein nünain. Nütüjaa aa'uchi taya chi Maleiwakai sünain nnojolin taküjain alawaa sümüin wayuu. Kasataalejese jiyaawatüin saa'u tü taküjakat jümüin sünain shiimüin. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("C25_12","077_5_12","2CO","5","12","12","Nnojotsü tashajüin tü pütchikat jümüin süpüla ta'waataainjachin sulu'u takuaippa ju'upala, shia süpüla kojuteein taya jütüma sünainjee tü kasa anasü taa'inrakat, wanaa sümaa jüchiaain tü wayuu ekirajütkalüirua eekai su'waataain sulu'u sukuaippa wayuu ne'e sümaa nnojolüin sütüjaain saa'u tü sulu'ukot saa'in. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("C25_13","077_5_13","2CO","5","13","13","Eesü wayuu eekai maa'in taya saashin, otta eekai laülaain taa'in saashin. Tia, nnojotsü kasajatüin tamüin, süka taa'inrüin süpüshua süpüla kojutüinjachin chi Maleiwakai tatüma je süpüla takaaliijainjanain jia sünain anoujaa. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("C25_14","077_5_14","2CO","5","14","14","Süpüshua tü kasa anasü taa'inrakat, taa'inrüin süka alin ma'i waya nüpüla Cristo süka ouktüin nia saa'u waainjala süpüla taashinjanain waya suulia. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("C25_15","077_5_15","2CO","5","15","15","Ouktüshi nia saa'u waainjala sümaa süso'iraain naa'in shii'iree waa'inreein tü anasükat waneepia. Sükajee shii'iratüitpain waa'in nütüma, anakaja nnojoliire waa'inrüin tü wachekakat wamüiwa, shiainjatü tü talatakat atüma naa'in. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("C25_16","077_5_16","2CO","5","16","16","Jalia jia suulia mojujain jünüiki namüin na juwalayuukana, otta tamüin tayaka'iya, maa aka sünüiki eekai manoujain wamüin. Je tayakai manoujainwa'aya taya nünain Cristo, mojutpü'üsai nia tatüma maa aka sütüma wayuu manoujainsat. Je müsia joolu'u, nnojolüitpa taa'inrüin. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("C25_17","077_5_17","2CO","5","17","17","Waya anoujashiikana, jekennuuinapa süka waapaain Cristo sümaa wanaawajiraain waa'in nümaa. Oo'ulaaitpa tü wakuaippapü'ükat paala süka shii'iratüitpain. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("C25_18","077_5_18","2CO","5","18","19","Je chi ee'iratakai wakuaippa, nia Maleiwa. Anajiraainapa waya nümaa sünainjee tü naa'inrakat Cristo sünain ouktüin nia waa'u. Je joolu'u, aneekünüshii waya anoujashiikana wapüshua nütüma chi Maleiwakai süpüla weme'ejüinjatüin saa'in wayuu shii'iree anajiraainjatüin shia nümaa. Waküjeerü nüchiki namüin sünain nülatirüin naainjala sünainjee tü naa'inrakat Cristo je sünain nücheküin süpüleerua anajiraainjanain naya nümaa. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("C25_20","077_5_20","2CO","5","20","20","Aluwataanüshii waya anoujashiikana wapüshua nütüma chi Maleiwakai süpüla waapirüinjatüin wayuu süka nünüiki Cristo, je süpüla weme'ejainjatüin naa'in shii'iree anajiraainjanain naya nümaa, maa aka tü nümakat chi Maleiwakai waneepia sümüin tü manoujainsatkalüirua süpüshua. Je tü wamakat namüin na eekai manoujain ja'aka: “Anakaja müleka anajiraale jia nümaa”, müshii waya. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("C25_21","077_5_21","2CO","5","21","21","Ja'itaichi maainjalain Cristo, amaünajüna amüinchi nia nütüma chi Maleiwakai maa aka wane eekai kaainjaralin. Awalaajüshi Cristo waainjala süpüla anajiraainjanain waya nümaa chi Maleiwakai nünainjee. Shiimüin sünain anajiraainapain waya nümaa nütüma. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("C26_1","077_6_1","2CO","6","1","1","Je joolu'u tayakai a'yataakai nümaa chi Maleiwakai, tachiajaain jia atüjaakana ne'e naa'u Cristo sünain nuwalaajüin saainjala wayuu, jia mekerolüinkana sünain anoujaa nünain. Tüü, nnojoleerü kasain saapüin jümüin. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("C26_2","077_6_2","2CO","6","2","2","“Ekeroleena waya sünain anoujaa nünain watta'a”, nnojo jümüin. Soto jaa'in sünain nücheküin chi Maleiwakai süpüleerua jikerolüin sünain anoujaa so'u ka'ikat tüü, maa aka nümakat paala: “Je so'u tü ka'i tee'iyatüinjatkat o'u tamanee jümüin, taapeerü jünüiki süpüla to'tte'erüinjanain jia”. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("C26_3","077_6_3","2CO","6","3","3","Suulia mojujain sünüiki wayuu tamüin sünain nnojolüin nanoujain tü taküjakat namüin, taa'inreein tü anasükat waneepia no'upala. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("C26_4","077_6_4","2CO","6","4","4","Anakaja jiyaawatüle saa'u sünain shiimüin sünain tayain nüchepchiain chi Maleiwakai, sükajee ayatüin taya sünain anoujaa su'unnaa tü müliaa te'rakat. Mayaasüje mojuin taa'in sütüma tü kasa mojusü alatakat tamüin, ayatshija'a taya achecherüin taa'in sünain a'yatawaa nümüin chi Senyotkai. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("C26_5","077_6_5","2CO","6","5","5","Mayaasüje sushutüin wayuu wainma taa'u, na'yaatüin taya, napüreesajüin taya, je ja'itaichi taya matunküin, meküin, ayatshi'iya taya a'yataain süka süpüshua taa'in nümüin chi Senyotkai. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("C26_6","077_6_6","2CO","6","6","6","Anakaja jiyaawatüle saa'u sünain tayain nüchepchiain chi Maleiwakai, sükajee wulein taa'in su'upala wayuu, sükajee tayaawatüin saa'u tü shiimüinkat, sükajee masütaajuin taya sünain ekirajaa tü shiimüinkat soo'opünaa shiyouktünüin sütüma wayuu, je sükajee kamaneein taya sümüin. Nnojoishii aiya'alaashiin ne'e naya tapüla. Shia süka eein chi Naa'inkai Maleiwa tamaa. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("C26_7","077_6_7","2CO","6","7","7","Je süka pülashin chi Maleiwakai, nükaaliijain taya sünain tekirajüin tü shiimüinkat waneepia. Ja'itairü mojuin sünüiki wayuu sümüin tü tekirajakat anain, nnojotsü kasajatüin tamüin sünüiki, süka taa'inrüin waneepia tü anasükat nu'upala chi Maleiwakai. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("C26_8","077_6_8","2CO","6","8","8","Mojutsai taya natüma sümaa mojuin nanüiki tamüin, süka taküjain alawaa naajüin. Alu'ujasa na wayuu ayaawatakana saa'u tü taküjakat, kojutshi taya natüma süka nanoujain tü tekirajakat anain. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("C26_9","077_6_9","2CO","6","9","9","E'nnaajünüshi taya natüma na kamalainkana amüin tü tekirajakat anain. Akaajasa na mamalainkana amüin tü tekirajakat anain, nnojoishi taya kasajachin namüin. Ja'itaichi taya no'uteein aa'in, ayatshia taya katüin o'u. Ja'itaichi taya na'yaatüin, nnojoishi taya ouktale'einya natüma. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("C26_10","077_6_10","2CO","6","10","10","Mayaasüje mojuin taa'in saaliijee jashichin wayuu wainma tamüin, ayatshia ne'e taya talatüin aa'in. Je ja'itaichi nnojolin washirüin taya, aapünüsü waneepia tamüin tü che'ojaakat tamüin nütüma chi Maleiwakai süpüla takaaliijain jia anoujashiikana süpüla katsüinjatüin tü jünoulakat. Nnojo motüin jaa'in sünain shiimüin sünain tayain nüchepchiain chi Maleiwakai. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("C26_11","077_6_11","2CO","6","11","11","Jiakana aishiikana tapüla chakana Corinto, lotüsü tanüiki jümüin, sünain alin ma'i jia tapüla süka süpüshua taa'in. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("C26_12","077_6_12","2CO","6","12","12","Nnojoliishii maalinsaliin jia tapüla, alu'usa jiakana, motsosü taalin jüpüla. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("C26_13","077_6_13","2CO","6","13","13","Teme'eja aa'inchii jia maa aka naa'in wane tachon: Anakaja aire taya jüpüla süka süpüshua jaa'in, maa aka alin jia tapüla. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("C26_14","077_6_14","2CO","6","14","14","Toso'irüin paala jaa'in sünain wane kasa tekirajapü'ükat anain jia paala: Sünain ji'yataain nümüin chi Senyotkai, nnojo wanaawajiraain jia sümaa wayuu eekai manoujain. Jiakana jüüjüükana sümüin tü nuluwataakat anain chi Maleiwakai, nnojotsü süpüla wanaawainjatüin jaa'in sümaa wayuu eekai shiyouktüin nünüiki. Saa'u juu'ulaainapain suulia jaainjala, nnojotsü süpüla wanaawainjatüin jaa'in namaa na kaainjaraliikana. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("C26_15","077_6_15","2CO","6","15","15","¿Wanaawasü naa'in Cristo nümaa chi Yolujaakai? Nnojo. Müinjana wayakana anoujashiikana sünain nnojolüinjatüin wanaawajiraain waa'in namaa na manoujainsaliikana. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("C26_16","077_6_16","2CO","6","16","16","Na wayuukana manoujainsaliikana, na'waajüin tü namaleiwaseyaasükat. Otta chi wa'waajakai wayakana, nia Maleiwa nümüiwa, matüjainsaikai ouktaa. Müshii aka waya nipia chi Maleiwakai, süka eein nia waneepia wamaa. Maa aka nümüin paala: “Kepiainjachi taya na'aka na anoujashiikana tanain süpüla yootüinjachin taya namaa. Nayaawateechi aa'u taya sünain tayain Namaleiwasein je sünain nayain tapüshin”. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("C26_17","077_6_17","2CO","6","17","18","Je saa'u eeichipain chi Maleiwakai wamaa, müsü nünüiki wamüin, tü ashajünakat paala: “ ‘Juu'ulaa suulia jaa'inrüin tü kasa mojusü saa'inrakat tü manoujainsatkalüirua. Müleka juu'ulaale suulia tü yarüttakat atüma jaa'in, kamaneejeechi taya jümüin. Jiyaawateechi aa'u sünain tayain Jüshin otta sünain jiain tachooin’, müshi chi Maleiwakai Pülashikai ma'i”. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("C27_1","077_7_1","2CO","7","1","1","Tawalayuwaa, süka pansaain nünüiki chi Maleiwakai wamüin, anakaja woo'ulaale suulia tü yarüttakat atüma waa'in, tü mojukat atüma wakuaippa. Je müleka shiimüinre kojutüin chi Maleiwakai watüma, anakaja müleka woo'ulaale suulia kaainjalaa süpüla wuleinjatüin waa'in nu'upala. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("C27_2","077_7_2","2CO","7","2","2","Tamüshii paala jia jüchikua: Anakaja aire taya jüpüla süka süpüshua jaa'in süpüla wanaawajiraainjatüin waa'in süchikua. Nnojoishi taya e'rülin wayumüin jümüin. Nnojoishi taya aa'inrüin kasa yarüttakat atüma jaa'in. Je nnojoishii te'ike'erüin jia süka ta'alain saa'u jükorolo. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("C27_3","077_7_3","2CO","7","3","3","Je tü taküjaitpakat jümüin, nnojotsü sünainjeejatüin kasa jaa'inrakat. Shia soto jaa'in tü tamapü'ükat jümüin sünain alana'aleeinya ma'i sünain alin jia tapüla. Mayaasüje te'rüin müliaa sünainjee takaaliijain jia, mayaashije oukteechin taya, ayateena jia alin tapüla. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("C27_4","077_7_4","2CO","7","4","4","Tatüjaa aa'uchii jia sünain joonooinjanain sümaa tanüiki. Je a'waataashi taya sulu'u jukuaippa, saa'u jükaaliijapü'üin taya su'unnaa tü müliaa te'rapü'ükat süpüla ayatüinjachin taya talatüin waneepia. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("C27_5","077_7_5","2CO","7","5","5","Otta tantapa yaamüin Macedoniamüin, mojusü ma'i taa'in, süka nnojolin nüntüin Tito chajee jüma'anajee Corintojee sümaa tü jüchikikat tamüin. Ashapalaasü taa'in shii'iree tatüjaamaateein jaa'u. Je sünain taküjain nüchiki chi O'tte'erüikai yaaya sümüin wayuu, müliasü ma'i taa'in süka na'ülüjain tamüin na ayouktakana tü tanüikikat. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("C27_6","077_7_6","2CO","7","6","6","Otta chi Maleiwakai, akaaliijakai wayuu eekai mojuin saa'in, nüchecherüin taa'in. Oo'ulaaitpa tü mojuukat aa'in toulia, süka nüntüichipain Tito. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("C27_7","077_7_7","2CO","7","7","7","Talatüsü ma'i taa'in te'rapa nia sümaa taapüin nüküjala sünain jükaaliijain nia. Alana'aleesia ma'i taa'in sünain talatüin, süka nüküjain jüchiki tamüin sünain jusukaain tapüla, sünain jülüjain taya jaa'in waneepia, otta sünain mojuin jaa'in saaliijee tü naa'inrakat chia wawalakai tamüin. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("C27_8","077_7_8","2CO","7","8","8","Tatüjaa aa'uchii jia sünain mojuin jaa'in sütüma tü tashajakat jümüin paala. “Anasüje müleka nnojoruleje tashajüin namüin”, müsü taa'in süchikijee taluwataain tü karalouktakat jümüin. Otta müsia joolu'u, “Anasüja tü taa'inrakat”, müshi taya, süka motsomüin ne'e mojuin jaa'in sütüma. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("C27_9","077_7_9","2CO","7","9","9","Mayaainje mojuin jaa'in sütüma tü tashajakat jümüin, joonooinapain sümaa tanüiki süpüla juu'ulaainjanain suulia jaainjala. Je talatüsü ma'i taa'in sükajee tia. Tü nüchekakat chi Maleiwakai jüpüleerua, mojuinjatüin jaa'in sütüma tü tashajakat jümüin sümaa nnojolüin amalaje'eriainjatüin tü jünoulakat sütüma. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("C27_10","077_7_10","2CO","7","10","10","Müleka juu'ulaale suulia jaainjala sükajee mojuin jaa'in nütüma Maleiwa, o'tte'enneena jia nütüma sümaa talatüin ma'i jaa'in. Akaajasa müleka mojule jaa'in ne'e sünain nnojolüin juu'ulaweein suulia jaainjala, nnojotsü kasain saapeerüin jümüin. Ayateena jia ouktüin sümaa jaainjala. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("C27_11","077_7_11","2CO","7","11","11","Otta jiakana joolu'u, süka mojuin jaa'in saaliijee jaainjala, oso'iraasü jaa'in sünain asouktaa saa'u tü tashajakat jümüin, süka ji'reein ma'i taya sünain jülüjain taya jaa'in waneepia. Patatsü ma'i jaa'in sütüma tü naa'inrakat chi juwalakai, sümaa jashichin jia nümüin. Je joolu'u, süka kasalajanaitpain nümüin jütüma tü naa'inrakat, atüjaana aa'uchii jia sütüma wayuu sünain nnojoliin kaainjalain jia wanaa nümaa. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("C27_12","077_7_12","2CO","7","12","12","Tia karalouktakat, nnojotsü tashajüin nünainjee chi kaainjaraikai, je nnojotsü tashajüin nünainjee chi mülia aa'inchikai atümaa. Tashajüin shia jümüin shii'iree jiyaawatüinjatüin saa'u nu'upala Maleiwakai sünain alin ma'i taya jüpüla. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("C27_13","077_7_13","2CO","7","13","13","Je joolu'u su'unnaa tü müliaa te'rakat, tachecherüin taa'in, süka tatüjaaitpain saa'u sünain alin ma'i taya jüpüla. Je talatüsü ma'i taa'in, süka te'rüin Tito sünain talatüin ma'i nia sükajee kamaneein ma'i jia nümüin. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("C27_14","077_7_14","2CO","7","14","14","Süpülapünaa taluwataain nia cha'aya jünainmüin, a'waataapü'üshi taya sulu'u jukuaippa nu'upala. Je joolu'u süka nütüjaaitpain jaa'u sünain shiimüin tü tamakat paala nümüin, nnojoishi taya japülin. Pansaasü tü tamakat paala nümüin, maa aka tü tekirajapü'ükat anain jia sünain lotüin ma'i shia waneepia. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("C27_15","077_7_15","2CO","7","15","15","Je Tito paalainka, naapapü'ü achikichii ne'e jia. Otta joolu'u, aishii ma'i jia nüpüla süka ni'raajüinapain jia. Sotüsü ma'i naa'in jümanee nümüin je sünain joonooin sümaa tü nümakat jümüin süka kojutüin jütüma chi Maleiwakai. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("C27_16","077_7_16","2CO","7","16","16","Otta müshia tayakai joolu'u, talataleeichipa'aya ma'i taya süka tatüjaain saa'u sünain joonooin sümaa tü tekirajapü'ükat anain jia. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("C28_1","077_8_1","2CO","8","1","2","Tawalayuwaa, anakaja toso'irüle jaa'in sünain nachiki na anoujashii judíokana chakana Judea, na müliakana sütüma jamü. Akaalinjünüinjana naya joolu'u natüma na anoujashii yaakana sulu'u tü outkajaleekalüirua yaaya Macedonia. Na wawalayuu yaakana, nnojoliishii ji'iyein saa'u tü kasa eekat nama'ana. Mayaasüje eein ja'ijawaa, eein müliaa, nasülajüin süpüshi tü nantakat anain sümaa talatüin naa'in saa'u natüjaaitpain saa'u sünain anamiaichipain chi Maleiwakai namüin. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("C28_3","077_8_3","2CO","8","3","3","Shiimüin sünain nasülajalain süka naa'in namüiwa, nnojotsü sükajeejatüin münajalaain shia namüin. Nasülajüin tü eekat nama'ana. Alana'aleesia tü nasülajakat saa'in tamüin, mayaasüje'e palitchoin tü nama'anakat. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("C28_4","077_8_4","2CO","8","4","4","Wainmatua nachuntüin wamüin süka süpüshua naa'in shii'iree nakaalinjeein na anoujashii chakana Judea. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("C28_5","077_8_5","2CO","8","5","5","Ponusü ma'i waa'in, süka naapüin palajana nakuaippa nümüin chi Senyotkai süpüla noonooinjanain sümaa nünüiki, je süka jüüjüüin naya wamüin sulu'u tü nüchekakat chi Maleiwakai. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("C28_6","077_8_6","2CO","8","6","6","Otta müshi'iya jiakana chakana Corinto, anakaja müleka ayatüle jia sünain akotchajaa süpüla jükaaliijain na juwalayuu judíokana, maa aka paala wamüin nümüin Tito süpüla niainjachin müin jümüin. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("C28_7","077_8_7","2CO","8","7","7","Maa aka te'raajüin jia sünain anain ma'i, sünain wayuuin lotüshii ma'i sünain anoujaa nünain Cristo, sünain kamalain jümüin aküjaa nüchiki süka jiyaawatüin saa'u tü shiimüinkat, sünain wayuuin a'yataashii jia süka süpüshua jaa'in nümüin, je sünain alin ma'i waya jüpüla waneepia, kee'ireesü taa'in müinjanain jia sünain tü jüsülajalajatkat süka süpüshua jaa'in. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("C28_8","077_8_8","2CO","8","8","8","Je tü taküjaitpakat jümüin nachiki na anoujashiikana yaakana Macedonia, nnojotsü taküjain süpüla taluwataainjanain jia sünain asülajaa. Shia süpüla sotüinjatüin jaa'in sünain müinjanain aka jia naa'in sünain alin napüla chi Senyotkai. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("C28_9","077_8_9","2CO","8","9","9","Soto jümata jaa'in nüchiki chi Wasenyotsekai Jesucristo sünain nüpütüin süpüshua tü kasa anasü nünainjeejatkat chi Nüshikai süpüla nu'tte'erüinjanain jia. Otta jiakana, süka anajiraainapain jia nümaa chi Maleiwakai sünainjee tü naa'inrakat Cristo saa'u anamiain ma'i nia jümüin, anakaja kamaneere jia namüin na juwalayuukana. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("C28_10","077_8_10","2CO","8","10","11","Saa'u jiain palajanale'einya sünain akaalinjeein na juwalayuu chakana Judea so'u juyakat tiainka, anasü müleka jikeraajüle joolu'u tapüla tü jüsülajüinjatkat. Chi eekai washirüin ja'aka, anashi müleka naapüle kojuya, je chi eekai müliain, anashi müleka naapüle palit. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("C28_12","077_8_12","2CO","8","12","12","Müleka kee'ireere jaa'in jüsülajeein, talateechi chi Maleiwakai jümaa, nümaa eekai washirüin müleka naapüle kojuya, je nümaa eekai müliain ja'itashi aapüin palit. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("C28_13","077_8_13","2CO","8","13","13","Nnojotsü shiain kee'ireein waa'in jüpüleerua müliainjanain jia süchikijee tü jüsülajakat namüin na juwalayuukana. Shia shii'iree nakaaliijiraweein na anoujashiikana napüshua. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("C28_14","077_8_14","2CO","8","14","14","Süka eein jüma'ana kasa maa'ulu yaa, anashii müleka jükaaliijüle na müliakana aa'in cha'aya Judea süpüla wanaawajiraainjanain jia anoujashiikana cha'aya Corinto je na chakana Judea, sümaa nnojolüinjatüin kasain che'ojaain jümüin. Otta jiapa müliain, nakaalinjeena jia, ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("C28_15","077_8_15","2CO","8","15","15","maa aka sümakat tü ashajuushikat süchiki naa'inmajünüin na judíokana paala nütüma Maleiwa: “Chi eekai nükotchajüin wainma eküülü, maamüinsat nümüin tü süputaalakat. Je chi eekai nükotchajüin palit ne'e, nnojotsü che'ojaain eküülü nümüin”. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("C28_16","077_8_16","2CO","8","16","16","Taapüin analu'ut nümüin chi Maleiwakai naa'u Tito, süka wanaawain naa'in tamaa sünain akaalinjaa jia sünain jünoula. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("C28_17","077_8_17","2CO","8","17","17","Kapülasü ma'i naa'in tajütüin nia, süka jülüjatüjülüinya naa'in ale'ejaa Corintomüin. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("C28_18","077_8_18","2CO","8","18","18","Je nümaa Tito, tajüteechi wane wawalakai kanüliakai ma'i sütüma tü anoujasükalüirua sainküin tü outkajaaleekat süpüshua yaaya Macedonia sünainjee tütüin ma'i nia sünain a'yatawaa nümüin chi Senyotkai. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("C28_19","077_8_19","2CO","8","19","19","Nia aneekünaka natüma süpüla o'unaa wamaa sünain e'ikajawaa tü jüsülajüinjatkat chamüin Judeamüin. Wakaaliijeein jia chakana Corinto sünain akotchajaa tü jüsülajüinjatkat sulu'u nünülia chi Senyotkai Jesucristo. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("C28_20","077_8_20","2CO","8","20","20","Süka wainmeerüin tü neerü akotchajüneetkat, keisalashii waya sünain wakotchajüin shia suulia wayoujünajüin sütüma wayuu. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("C28_21","077_8_21","2CO","8","21","21","Loteesü watüma sukuaippa tü waa'inrakat, süka waa'inreein tü anasükat waneepia, maa aka nu'upala chi Maleiwakai, otta su'upala tü wayuukolüirua süpüshua. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("C28_22","077_8_22","2CO","8","22","22","Otta tajüteechi namaa wane wawalaka'iya. Tatüjaa aa'uchi nia sünain tütüin ma'i sünain a'yatawaa yaa wamaa. Je joolu'u, süka nütüjaainapain jaa'u sünain jüüjüüin jia nümüin chi Senyotkai, alana'aleesia ma'i nümüin nükaalinjeein jia sünain akotchajaa tü jüsülajüinjatkat. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("C28_23","077_8_23","2CO","8","23","23","Otta Tito, nia tatünajutka'aya sünain ni'yanaajiraashin tamaa sünain wakaaliijain jia sünain anoujaa. Otta na wane piamashiikana, ajünalaa naya natüma na jutkatshiikana yaaya Macedonia süpüla o'unaa Judeamüin, saa'u kojutüin Cristo waneepia natüma. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("C28_24","077_8_24","2CO","8","24","24","Tawalayuwaa, jia chakana Corinto, kaalin jüpüla na apünüinshiikana nantapa jünainmüin, süpüla natüjaainjatüin jaa'u na anoujashii kajünalakana naya sünain alin ma'i chi Senyotkai jüpüla, je sünain shiimüin tü tamapü'ükat jüchiki. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("C29_1","077_9_1","2CO","9","1","1","Jiakana chakana Corinto, nnojotsü ja'ijaain jümüin taso'irüin jaa'in sünain asülajaa namüin na juwalayuukana chakana Judea. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("C29_2","077_9_2","2CO","9","2","2","Süka jükaaliijeein ma'i, a'waataashi taya waneepia sulu'u jukuaippa no'upala na wayuukana yaa Macedonia. Taküjain jüchiki namüin, jiakana chakana Acaya, sünain waneinain jia juya sünain akotchajaa. Je sütüma tü tamakat namüin, kee'ireeitpa naa'in nayakana asülajaa. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("C29_3","077_9_3","2CO","9","3","3","Tajütüinjana joolu'u na apünüinshiikana wawalayuu jünainmüin süpüla nakaalinjain jia sünain akotchajaa tü jüsülajüinjatkat süpüla keraainjatüin shia jütüma. Müleka keraale shia, natüjaweerü aa'u na wayuu yaakana Macedonia sünain pansaain tü tamapü'ükat jüchiki namüin sünain “yapeena naya” tamüin namüin. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("C29_4","077_9_4","2CO","9","4","4","Je müleka no'unule wane wayuuinnua tamaa Macedoniajee to'unapa jünainmüin, japüijeechi ma'i taya otta japüijeena jia wanaa tamaa müleka nnojorule kettaain tapüla tü jüsülajüinjatkat, süka taashajaapü'üin jüchiki no'upala. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("C29_5","077_9_5","2CO","9","5","5","Müshiijese tasakajüin na tawalayuukana süpüla no'unüinjanain tapüleerua jünainmüin Corintomüin süpüla keraainjatüin natüma tü jüsülajüinjatkat. Anakaja jüsülajüle sümaa talataa aa'in, nnojotsü sükajeejalainjatüin münajalaain ma'i jümüin. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("C29_6","077_9_6","2CO","9","6","6","Soto jümata jaa'in wane kasa: Wane apünajüi, müleka nüpünajüle wainma waüyee, wainmeerü nü'ttia, akaajasa müleka nüpünajüle palit, nnojoleerü wainmain shia nümüin. Akaajasa jiakana, müleka jüsülajüle sümüin wayuu sümaa nnojoliin ji'iyein jia saa'u, nükaaliijeena jia Maleiwa. Otta müleka ji'iyere jia, nnojoleena jia nükaaliijüin. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("C29_7","077_9_7","2CO","9","7","7","Anakaja müleka jaapüle süka jaa'in wane'ewai jukua tü jüsülajüinjatkat süpüla keraajüinjatüin shia. Nnojotsü jaapüinjatüin mojusheeka otta süka münajalaain ma'i jümüin, süka talatüin naa'in chi Maleiwakai nümaa chi wayuu asülajakai süka naa'in. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("C29_8","077_9_8","2CO","9","8","8","Sükajee tia, chi Maleiwakai, naapeerü jümüin waneepia tü jükaaliijiainjatkat wayuu eekai müliain. Nnojoleerü kasain che'ojaain jümüin süpüla juuntüin jükaaliijain na wayuu müliakana. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("C29_9","077_9_9","2CO","9","9","9","Maa aka sümakat tü ashajuushikat paala nüchiki chi eekai nüsülajüin süka naa'in: “Wane wayuu, müleka nüsülajüle sümüin eekai müliain sünain nnojolin ji'iyein nia, atüjaaneechi aa'u waneepia sünain talatüin chi Maleiwakai nümaa”. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("C29_10","077_9_10","2CO","9","10","10","Chi Maleiwakai, nia aapeechika tü che'ojaakat jümüin süpüla jaa'inrüinjatüin tü anasükat sümüin wayuu, maa aka naapüin tü juyakat süpüla koo'omüinjatüin tü a'ttieekat sütüma wayuu. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("C29_11","077_9_11","2CO","9","11","11","Nükaalinjeena jia süpüla nnojoliinjanain ji'iyein jia suulia eekai müliain. Je joolu'u we'ikapeena tü jüsülajüinjatkat chamüin Judea, aapeerü wayuu analu'ut nümüin chi Maleiwakai jaa'u. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("C29_12","077_9_12","2CO","9","12","12","Je so'uweena tü ka'i süntinneetkat o'u tü jüsülajüinjatkat nama'anamüin na nüpüshikana chi Maleiwakai chakana Judea, aapünayaa meerü analu'ut nümüin chi Maleiwakai natüma na anoujashiikana eekai eein saa'u nakaaliijünüinapain na juwalayuukana cha'aya su'unnaa tü müliaa ne'rapü'ükat. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("C29_13","077_9_13","2CO","9","13","13","Sünainjee jüsülajüin namüin na wayuu müliakana aa'in, nayaawateerü aa'u sünain jüüjüüin jia nümüin Cristo je joonooin sümaa nünüiki. Je na'waajeechi chi Maleiwakai sünainjee tü jaa'inrakat sünain jükaaliijain naya oo'ulaka wayuu eekai eein ne'e. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("C29_14","077_9_14","2CO","9","14","14","Je achunteena naya jaa'u süka süpüshua naa'in, süka aliinapain ma'i jia napüla. Nayaawateerü aa'u sünain niain Maleiwa kakajatüin tü jünainjeejatkat saa'u anamiain nia sümüin wayuu süpüshua. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("C29_15","077_9_15","2CO","9","15","15","Soto jaa'in wane kasa. Eesü wayuu eekai saapüin kasa anasü. Otta Maleiwakai, alana'aleesia ma'i tü naapakat wamüin suulia kasakat süpüshua. Naapüin wamüin Jesucristo chi Nüchonkai, tü soteekat waa'in waneepia nümüin Maleiwa. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("C210_1","077_10_1","2CO","10","1","1","Nnojotsü shiain takuaippain maa aka nakuaippa na ekirajüliikana sünain alawaa. Ayoujünüshi taya natüma sünain yaletayaain taa'in wanaa sümaa wattain taya juulia naajüin je sünain manüle'oyaain taya wanaa sümaa jümaain taya naajüin. Cristo, sünain niain chi Nüchonkai Maleiwa, nnojoishi yaletayaain aa'in suulia wayuu. Shia eeka kamaneein ma'i nia sümüin. Aka'aya ne'e takuaippa jümüin. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("C210_2","077_10_2","2CO","10","2","2","Tachuntüin jümüin nnojoliinjanain joonooin sümaa nanüiki na ekirajüliikana sünain alawaa, suulia jashichijüin taya jümüin tantapa chamüin ja'akamüin. Akaajaa müleka masütaajule naya sünain ne'reein wayumüin tamüin, tayeechi majiraaka namaa. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("C210_3","077_10_3","2CO","10","3","3","Wayakana anoujashiikana, mayaashiije kepiain waya sa'aka wayuu kaainjarannuu, anashii müleka nnojoliire e'rüliin waya wayumüin sümüin wayuu maa aka tü naa'inrakat tamüin na ekirajüliikana sünain alawaa. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("C210_4","077_10_4","2CO","10","4","4","Sünain nnojolüin lotüin tü nekirajakat anain, eesü süpüla tanouktüin shia, nnojotsü sükajeejatüin kekiin taya, shia sükajee nükaaliijain taya Maleiwa. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("C210_5","077_10_5","2CO","10","5","5","Tountüin tee'iyatüin sümüin wayuu süpüshua sünain nnojolüin shiimüin tü nekirajakat anain na ekirajüliikana sünain alawaa. Mayaainje na'waataain sulu'u atüjawaa saa'u tü nümakat Maleiwa, nnojotsü shiimüin tia. Tachiajaain wayuu wainma suulia kapülajüin naa'in tü alawaa nekirajakat anain na wayuukana. Müleka noo'ulaale tü alawaa aküjünakat namüin, eesü süpüla noonooin nachikua sümaa nünüiki Cristo. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("C210_6","077_10_6","2CO","10","6","6","Süchikijee tekeraajüin süpüshua tü a'yatawaakat tapüleerua ja'aka süpüla takaaliijain jia sünain tü jünoulakat, kasalajaneerü tatüma sümüin wayuu süpüshua cha'aya eekai nekirajüin sünain alawaa. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("C210_7","077_10_7","2CO","10","7","7","Mojusü ma'i taa'in jaalin süka jüüjüüinapain jia namüin na ekirajüliikana sünain alawaa, süka anain ma'i tü nekirajakat anain saa'in jümüin. “Wayakana, waya ajütünaka ne'e wamüiwa nütüma Cristo”, mapü'üshii naya jümüin sünain a'waatawaa sulu'u nakuaippa. Anakaja natüjaale saa'u sünain tayain wane ajütüüshiya. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("C210_8","077_10_8","2CO","10","8","8","Jütüjaa aa'uchi taya sünain nnojolin ta'waataapü'üin sulu'u takuaippa. Alu'ujasa joolu'u, a'waataajeechi taya sulu'u takuaippa sünain nnojolin japülin taya, sünain nuluwanaajalain taya chi Senyotkai süpüla takaalinjainjanain jia sünain anoujaa. Je nnojoleerü amalajaain jünoula sütüma tü tekirajakat anain jia. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("C210_9","077_10_9","2CO","10","9","9","Je tü tashajakat jümüin, tashajüin süpüla takaalinjainjanain jia sünain anoujaa, nnojotsü süpülajatüin mmolüinjanain jia teema sükajee tü tashajakat jümüin. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("C210_10","077_10_10","2CO","10","10","10","Tatüjaaitpa aa'u tü namakat na ekirajüliikana sünain alawaa sünain nayoujain taya. Müshii naya: “Pablo, wanaa sümaa wattain nia, emetutsü nünüiki sünain nüchiajaain waya süka tü nüshajakat wamüin. Otta wanaa sümaa eein nia wamaa, nnojotsü müin aka nünüiki sulu'u tü nüshajakat wamüin, sünain nnojolüin kamalainkai saa'in wamüin”, müshii naya tamüin. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("C210_11","077_10_11","2CO","10","11","11","Shiimüin sünain tatüjain achiajawaa süka tü tashajakat jümüin yaa wattajee. Otta tantapa jünainmüin, nayaawateechi aa'u taya na wayuukana sünain tatüjain achiajawaa süka tanüiki no'upalaya. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("C210_12","077_10_12","2CO","10","12","12","Mayaasüje ta'waataain sulu'u takuaippa, nnojoishi taya müin aka naa'in na ekirajüliikana sünain alawaa. A'waataashii naya sulu'u nekirajüin tü shiimüinkat saa'in namüin. Nnojotsü shiimüin tü nekirajakat anain, müsia aka ne'e saa'in tü nekirajakat anain na natünajunnuukana sünain alawaain shia. Nnojotsü anain tü naa'inrakat. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("C210_13","077_10_13","2CO","10","13","13","Tü ta'waataakat alu'u, shia tü ta'yataainkat ja'aka, süka naapajalain tamüin shia chi Maleiwakai, je süka niain aluwataain taya chamüin eere kepiain jiakana. Müleka nnojoireje niain aapüin tamüin tü ta'yataainkat, nnojoishije taya a'waataain sulu'u takuaippa. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("C210_14","077_10_14","2CO","10","14","14","A'waataashi taya sulu'u takuaippa süka tayain chi antakai wattamüin jünainmüin chamüin Corintomüin sünain aküjaa nüchiki Cristo, chi O'tte'erüikai. Müleka nnojoireje tantüin jünainmüin, nnojoishije taya a'waataain sulu'u takuaippa. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("C210_15","077_10_15","2CO","10","15","15","Tü ta'waataakat alu'u, shia tü ta'yataainkat ja'aka, nnojotsü ni'yataain wane wayuu naatajachi. Otta müsia joolu'u, wanaa sümaa emetutpa jia sünain anoujaa, kee'ireesü ma'i taa'in o'unaa wattamüin juulia sünain aküjaa nüchiki Cristo. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("C210_16","077_10_16","2CO","10","16","16","Je keraapa ta'yataain ja'akajee, o'uneechi taya sulu'umüin wane mma wattamüin sünain aküjaa nüchiki chi O'tte'erüikai eere nnojolüin saapünüin nüchiki, süka taneekünüin süpüla aküjaa nüchiki Cristo cha'aya eere nnojolin nüntüin wane aküjai, süpüla nnojolinjachin ta'waataain sulu'u naata a'yataalee. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("C210_17","077_10_17","2CO","10","17","17","Ekirajünüshii waya paala wapüshua sütüma wane ashajuushi, müsü mayaa: “Nnojo ju'waataain sulu'u jukuaippa. Alu'usa shiale ju'waataain alu'u tü naa'inrakat chi Maleiwakai jümüin”. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("C210_18","077_10_18","2CO","10","18","18","Chi wayuu a'waataakai sulu'u nukuaippa ne'e nümüiwa, nnojotsü kasain saapüin nümüin süpüla talatüinjachin chi Maleiwakai nümaa. Alu'ujasa müleka shiale naa'inrüin tü nüchekakat chi Maleiwakai nüpüleerua, shiimüin sünain talatüin chi Maleiwakai nümaa. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("C211_1","077_11_1","2CO","11","1","1","Jia kapülakana aa'in tü namakat na ekirajüliikana sünain alawaa, anakaja nnojorule jiyouktüin tü tamüinjatkat joolu'u jümüin. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("C211_2","077_11_2","2CO","11","2","2","Nücheküin chi Maleiwakai jüpüleerua sünain maainjalainjanain jia nu'upala so'u tü ka'i nüntajatkat o'u Cristo nüchikua. Je sükajee tia, jülüjasü taa'in waneepia jukuaippa süpüla lotüinjanain jia sünain tü jünoulakat, süka taneekünüin süpüla takaalinjainjanain jia sünain anoujaa. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("C211_3","077_11_3","2CO","11","3","3","Nnojotsü anain taa'in jaa'u müleka juu'ulaale suulia jüüjüwaa nümüin Cristo, maa aka saa'in Eva nütüma Satanás paala sümaiwa sünain nnojolüin jüüjüüin nümüin Maleiwa. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("C211_4","077_11_4","2CO","11","4","4","Shiimüin sünain jaapajeein ma'i nanüiki na antakana ja'akamüin sünain aküjaa alawaa. Mayaainje naküjain nüchiki Jesús jümüin, nnojotsü wanaawain tü naküjakat sümaa tü waküjapü'ükat jümüin. Mayaainje naküjain nüchiki chi Naa'inkai Maleiwa jümüin, wane sümüin suulia tü waküjapü'ükat. Je mayaainje nekirajüin jia sünain süchiki wane o'tte'ennaa, nnojotsü wanaawain sümaa nüchiki chi O'tte'erüikai wekirajapü'ükat anain. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("C211_5","077_11_5","2CO","11","5","5","Otta na aküjaliikana alawaa, müshii: “Alana'aleeshi'iya ma'i waya sünain wayain anain süka shiimüin wayain Aluwataaushin nütüma Cristo”. Otta saa'in tamüin, nnojoliishii nayain alanaain toulia. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("C211_6","077_11_6","2CO","11","6","6","“Nnojotsü kamalain nünüiki Pablo wamüin”, müshii naya tamüin. Otta jia aapajapü'ükana tanüiki, jütüjaa aa'uchi taya sünain tayaawatüin saa'u tü shiimüinkat nikirajapü'ükat anain Cristo. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("C211_7","077_11_7","2CO","11","7","7","“¿Jamüshi Pablo nnojoika'aka nuchuntüin sujut ni'yataain sünain nikirajüin jia maa aka nakuaippa eekai yalayalain sünain ekirajaa? Wayuu e'rüi wayumüin nia jümüin”, müshii na ekirajüliikana sünain alawaa. Nnojoishi taya e'rülin wayumüin jümüin. Taküjapü'üin nüchiki chi O'tte'erüikai jümüin sünain nnojolin tachuntüin sujut ta'yataain jümüin, süka kojutüin jia tatüma. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("C211_8","077_11_8","2CO","11","8","9","Tü che'ojaakat tamüin wanaa sümaa takaalinjain jia, asülajünüsü natüma na anoujashiikana wane namüin juulia, maa aka na yaaje'ewaliikana Macedonia. Nnojotsü tayouktüin tü naapakat tamüin. Je süka eein tü teküinjatkat aa'u natüma, nnojoishi taya achuntüin jümüin. Je müichia taya machuntüin jümüin. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("C211_10","077_11_10","2CO","11","10","10","Anasü tamüin ta'waataain joolu'u sulu'u nnojoipü'üin tachuntüin sujut ta'yataain jümüin. Eesü süpüla ta'waataain, süka sütüjaain saa'u wayuu süpüshua cha'aya sulu'u tü mmakat Acaya sünain lotüin takuaippa sünain aküjaa nüchiki Cristo jümüin. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("C211_11","077_11_11","2CO","11","11","11","¿Jamüshi saa'in jümüin nnojoipü'üka'a tachuntüin sujut ta'yataain jümüin? ¿Shia süka maalin jia tapüla? Nnojo. Nütüjaa aa'uchi taya chi Maleiwakai sünain alin ma'i jia tapüla. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("C211_12","077_11_12","2CO","11","12","12","“Wanaawashii waya nümaa Pablo sünain wa'yataain nümüin chi Senyotkai”, müshii na aküjaliikana alawaa jümüin sünain na'waataain sulu'u nakuaippa. Süka müin aka saa'in wayuu süpüshua naya sünain saapünüin sümüin sujut shi'yataain, nnojoliishii naya wanaawain tamaa. Je suulia majüin aka naa'in taya, nnojoleerü tachuntüin sujut ta'yataain jümüin. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("C211_13","077_11_13","2CO","11","13","13","Ja'itaina müin na ekirajüliikana sünain alawaa sünain maa: “Waya Aluwataaushika'aya nütüma Cristo”, aküjashi'iya ne'e naya alawaa waneepia sünain nekirajüin jia. Nnojoliishii aneekuushin nütüma chi Wasenyotsekai. Noo'ulaküin tü wakuaippakat süpüla müinjanain aka waya na Aluwataaushikana. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("C211_14","077_11_14","2CO","11","14","14","Soto jaa'in nukuaippa Satanás, sünain nuu'ulaküin nakuaippa na aapiee chaje'ewaliikana eejee Maleiwa shii'iree wanoujeein nünüiki. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("C211_15","077_11_15","2CO","11","15","15","Süka jütüjaain saa'u nukuaippa Satanás, nnojoleerü patatüin jaa'in sütüma nanüiki na nüchepchiakana aküjaliikana alawaa jümüin. Noo'ulaküin wakuaippa wayakana nüchepchiakana Maleiwa shii'iree wanoujeein nanüiki. Shiimüin sünain süsaleenain naya mapeena nütüma Maleiwa. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("C211_16","077_11_16","2CO","11","16","16","Nnojoishi taya jo'uweein aa'in sünain ta'waataain sulu'u takuaippa. Mayaashije maa'in aa'in taya jaajüin, anakaja jaapajüle tanüiki maa aka jaapajüin nanüiki na ekirajüliikana sünain alawaa wanaa sümaa na'waataain. Sünainjee tü naa'inrakat chi Maleiwakai tamüin, ayateechia taya sünain a'waatawaa sulu'u takuaippa yaa sulu'u tü tashajakat jümüin. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("C211_17","077_11_17","2CO","11","17","18","Alu'ujasa na ekirajüliikana sünain alawaa, a'waataashii naya waneepia sulu'u tü naa'inrakat ne'e namüiwa. Süka nnojolüin anain wa'waataale sulu'u wakuaippa wamüiwa ne'e, meechi aka taya naa'in wane wayuu maa'inkai aa'in müleka ayatüle taya sünain a'waatawaa sulu'u takuaippa ju'upala, nnojoleechi taya müin aka naa'in chi Senyotkai. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("C211_19","077_11_19","2CO","11","19","19","Saa'u kekiin ma'i jia jaajüin, ¿jamüshii jaapajeeka'a tü alawaa naküjakat na wayuu maa'inkana aa'in? ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("C211_20","077_11_20","2CO","11","20","20","Kapülasü jaa'in tü naküjakat jümüin, ja'itaina jia naluwataain müin aka saa'in wane nachepchia, ja'itaina ne'ike'erüin jia shii'iree na'luwajeein tü kasa eekat jüma'ana, ja'itaina pülain aa'in juulia sünain ne'rüliin wayumüin süka nanüiki jümüin. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("C211_21","077_11_21","2CO","11","21","21","Otta müshi'iya wayakana, nnojoipü'üshii müin aka na ekirajüliikana sünain alawaa, na e'rüliikana wayumüin jümüin joolu'u. Mayaashije maa'in aa'in taya jaajüin, anakaja jaapajüle tanüiki. Saa'u na'waataain na wayuukana sulu'u nakuaippa sünain ajünalaain nütüma Cristo naajüin, nnojoleechi taya japülin müleka ta'waataale sulu'u takuaippa wanaa namaa. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("C211_22","077_11_22","2CO","11","22","22","¿Wayuu hebreo naya? Wayuu hebreo taya'aya. ¿Wayuu Israel naya? Wayuu Israel taya'aya. ¿Nuu'uliwo'u naya Abraham? Nuu'uliwo'u Abraham taya'aya. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("C211_23","077_11_23","2CO","11","23","23","(Aisha'ajaa, nnojotsü tacheküin a'waatawaa sulu'u takuaippa maa aka wane wayuu eekai maa'in naa'in.) ¿Nüchepchia Cristo naya? Alana'aleesia ma'i sünain anain tü ta'yataainkat nümüin Cristo suulia tü na'yataainkat nayakana naajüin, süka te'rapü'üin tü müliaakat waneepia saaliijee aküjaa nüchiki. Püreesashi taya kojuyatua. A'yaatünapü'üshi taya emetut, ouktajachichi taya sütüma. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("C211_24","077_11_24","2CO","11","24","24","Ja'raitua taya a'yaatünüin süka paa'ata natüma na judíokana laülaayuukana. Apünüintuawai shikii mekietsalümüin tü wwatuakat a'yaatüshi. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("C211_25","077_11_25","2CO","11","25","25","Otta apünüintuaichi na'yaatüin taya na laülaayuukana Romaje'ewaliikana süka sütüna wunu'u. Je wwatua, sü'itüin taya wayuu wainma süka ipa shii'iree su'uteein taa'in. Je sünain taküjain nüchiki Cristo sümüin wayuu sainküin mmakat süpüshua, o'unüshi taya wainmatua chaa waneemüin sa'ata palaakat. Maa aka apünüintua sükua, shimetuuin tü we'ejenakat wamaa sünain müliain ma'i waya. Je apütünüshi taya shiroku palaakat tamüiwa wane ka'i sünainmüin wane ai. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("C211_26","077_11_26","2CO","11","26","26","Okolojoopü'üshi taya waneepia. Ja'itaichi taya mmolüin aa'in seema alataa waneemüin sa'ata süchi eekai miyo'u ma'i, ayatshia'aya taya alatüin. Je wanaa sümaa waraittüin taya sainküin mma, eipinnapü'üshi taya natüma na tapüshikana judíokana oo'ulaka natüma na “gentilekana”. Su'uteepü'ü aa'inchi taya wayuu shii'iree su'uwajeein taya. Eepü'üshii eekai jashichin tamüin sulu'u tü pueulokat oo'ulaka sainküin mmakat oo'ulaka sünain o'unaa shirokupünaa palaakat. Otta sulu'u tü outkajaaleekalüirua, jashichipü'üshii tamüin na anoujayaashiikana. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("C211_27","077_11_27","2CO","11","27","27","Maa akaapü'üle wainmale a'yatawaa tapüleerua, matunküinpü'üsai taya. Aka'aya wattale mma tapüleerua, müliashi taya jamü je müliashi taya miyaasü sünain o'unaa. Maa'aya aka püreesale taya, kaka'iyashi taya meküin, müliapü'üshi taya jemiai süka mashe'in taya. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("C211_28","077_11_28","2CO","11","28","28","Shiimüin sünain te'rapü'üin müliaa. Otta müsia joolu'u, müliasü taa'in waneepia shii'iree laülaainjanain sünain anoujaa na tawalayuukana sainküin mma. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("C211_29","077_11_29","2CO","11","29","29","Müleka nnojoire waneepiain wane tawala sünain anoujaa, mojeerü ma'i taa'in naaliijee. Müleka kaainjarale wane tawala nütüma wane wayuu, jashicheechi taya nümüin chi kaainjalakai atüma nia. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("C211_30","077_11_30","2CO","11","30","31","Tü ta'waataainjatkat alu'u, shia tachiki sünain che'ojaain tamüin akaalinjünaa nütüma chi Maleiwakai. Ta'waajüin chi Maleiwakai, Nüshikai chi Wasenyotsekai Jesucristo, süka takaalinjünüin nütüma waneepia. Taküjeerü joolu'u jümüin süchiki tü alatakat tamüin sümaiwa paala, jütüjaaiwa saa'u sünain che'ojaain tamüin akaalinjünaa nütüma chi Maleiwakai. Sünain taküjeerüin tü süchikikat jümüin, nütüjaa aa'uchi taya chi Maleiwakai sünain nnojolinjachin taküjain alawaa. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("C211_32","077_11_32","2CO","11","32","32","Eejachi taya sulu'u tü pueulokat Damasco. Je süka tekerolüichipain sünain anoujaa, jashichishii na laülaashii judíokana tamüin. (Otta chi aluwataashikai wayuu süpüshua so'u ka'ikat tia, nia chi kanüliakai Aretaskai münüin.) Na laülaashii judíokana, nachuntüin nümüin wane sülaülakai mma süpüla nuluwataain wane surulaalüirua tanainmüin sünain nata'ülirüin taya. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("C211_33","077_11_33","2CO","11","33","33","Otta tayakai, ashakatinnüshi taya sulu'u wane shaaula sulu'upünaa wane wentaana süpütcho'umüin tü sükulaatsekat tü pueulokat. Shiimüin sünain niain Maleiwa akaaliijakai taya süpüla ojuittaa. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("C212_1","077_12_1","2CO","12","1","1","Taküjeerü joolu'u jümüin süchiki tü kasa anasü nii'iyatakat chi Senyotkai tamüin, sükajee süküjünayaain jümüin süchiki kasa anasü natüma na ekirajüliikana sünain alawaa. Ayateechia taya a'waataain sulu'u tia, mayaasüje nnojoleechin kojutüin taya jütüma sünainjee a'waatawaa. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("C212_2","077_12_2","2CO","12","2","2","Taya shiimüinshika'aya ma'i sünain anoujaa nünain Cristo. Je müirü aka poloo pienchimüin juya, ayalennüshi taya chaa sirumatu'umüin eemüin chi Maleiwakai. Nnojotsü tatüjaain aa'u sünain jamüin takuaippa sünain o'unaa. Nia Maleiwakai atüjaaka saa'u. Mataasü aka ta'lapüinkai saa'in. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("C212_3","077_12_3","2CO","12","3","4","Shiimüin sünain tayalennüin cha'aya iipünaamüin nüma'anamüin Maleiwa. Nia Maleiwakai atüjaaka saa'u jamüin takuaippa sünain o'unaa. Je cha'aya eejeere taya, taapüin pütchi anashaatasü ma'i, sümaa taluwataanüin sünain nnojolüinjatüin taküjain shia sümüin wayuu. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("C212_5","077_12_5","2CO","12","5","5","Taküjaitpa jümüin tachiki sünain to'uninnüin iipünaamüin, süka anain saa'in tamüin ta'waataain sulu'u tia. Otta joolu'u tü ta'waataajeetkat alu'u ju'upala, shia tü takuaippakat sünain che'ojaain tamüin akaalinjünaa nütüma chi Maleiwakai. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("C212_6","077_12_6","2CO","12","6","6","Müleka ayatüle sünain ta'waataain sulu'u to'uninnüin iipünaamüin, nnojoleechi taya sümaa'injüin wayuu süka shiimüin tü taküjakat. Otta nnojoleechi taya ayatüin sünain a'waatawaa sulu'u tia, suulia koo'omüinjain tamüin kojutuu sütüma wayuu sünainjee tia. Anashi müleka kojutule taya jütüma sünainjee ne'e tü tekirajakat anain otta sünainjee tü kasa anasü taa'inrapü'ükat. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("C212_7","077_12_7","2CO","12","7","7","Suulia pülajüin taa'in sulu'u tü kasa anasü ee'iyatünüitpakat tamüin chajee sirumatu'ujee, anasü nümüin Maleiwa müleka saapünüle tamüin wane ayuulii. Antinnüsü tü ayuuliikat tanainmüin nütüma Satanás süpüla müliainjachin taya sütüma. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("C212_8","077_12_8","2CO","12","8","8","“Taataa, anashi müleka pülatirüle toulia tü müliaakat”, achuntüshi taya apünüintua nümüin chi Senyotkai süka süpüshua taa'in. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("C212_9","077_12_9","2CO","12","9","9","Otta nünüiki te'ipajee: “Süka anamiain ma'i taya sümüin wayuu, tachechereerü paa'in su'utpünaa tü müliaa pi'rakat. Süka pütüjaain saa'u sünain che'ojaain pümüin akaalinjünaa tatüma, alana'aleejeechia ma'i pia sünain katsüin paa'in tatüma”, müshi tamüin. Je joolu'u sünainjee tü nüküjaitpakat tamüin, a'waataajeechi taya sulu'u che'ojaain tamüin akaalinjünaa nütüma. Shiimüin sünain nükaalinjeechin Cristo taya süka pülashin ma'i nia. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("C212_10","077_12_10","2CO","12","10","10","Keraashi joo taya süpüla te'rüinjatüin tü müliaakat süpüshua shii'iree kojutüinjachin Cristo. Aneerü taa'in mayaasüje antüin ayuulii tanainmüin, mayaasüje mojuin sünüiki wayuu tamüin sümaa jashichin tamüin sünainjee tanoujain, je mayaasüje alatüin tamüin kasa mojusü sünainjee ta'yataain nümüin chi Senyotkai. Süka tayaawatüin saa'u sünain che'ojaain tamüin akaalinjünaa nütüma Cristo, shiimüin sünain nüchechereerüin taa'in. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("C212_11","077_12_11","2CO","12","11","11","Müshi aka maa'inkai taa'in, saa'in tamüin, süka müin tanüiki jümüin. Aküjashi taya süchiki takuaippa jümüin, süka nnojolin kojutüin taya jütüma maa aka naa'in na ekirajüliikana sünain alawaa sünain nayain kojutüin jütüma. Yalayalashii naya naajüin saa'u nayain aluwataaushin nütüma Cristo naajüin. Otta tayakai, mayaashije nnojolin jamajachin taya jümüin, nnojotsü shiimüin sünain nayain alanaain toulia. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("C212_12","077_12_12","2CO","12","12","12","Jütüjaa aa'uchi taya sünain tayain Aluwataaushin nütüma Cristo sünainjee tountüin taa'inrüin tü kasa nütüjakat apüleerua Maleiwa nümüiwa, maa aka anain wayuu tatüma. Je nükaaliijain taya Maleiwa süpüla taa'inrüinjatüin kasa eekai müin aka tia ju'upala shii'iree jünoujeein nünain. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("C212_13","077_12_13","2CO","12","13","13","Eesü ja'aka eekai nnojolüin anain nanüiki tamüin süka kachekalain taya su'utku wayuu naajüin. Eesü süpüla nayoujain taya sünainjee nnojolüin tachuntüin sujut ta'yataain jümüin wanaa sümaa ta'yataain ja'aka. Müleka mojule shia namüin, anakaja motüle naa'in shia. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("C212_14","077_12_14","2CO","12","14","14","Yapashi joolu'u taya süpüla o'unaa chamüin jünainmüin Corintomüin. Apünüintuairü joo takua sünain to'unüin jünainmüin. Je tantapa chamüin, nnojoleechi taya achuntüin sujut ta'yataain jümüin. Shia tachekaka jüpüleerua kojutüinjachin taya jütüma, nnojotsü tacheküin sünain juwalaajüinjachin taya. Maa aka wane ashii sünain nnojolüin nüchuntüin neerü namüin na nüchooinkana süka nayain nükaaliijain, akaajaa tayakai jümüin süka müin aka jia saa'in wane tachonnii. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("C212_15","077_12_15","2CO","12","15","15","Yapashi taya süpüla takaalinjainjanain jia waneepia süka süpüshua taa'in. Mayaasüje saja'tteerüin tanneetse, ayateechia taya sünain takaaliijain jia. Je mayaainje maalin taya jüpüla, ayateenia jia alin tapüla waneepia. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("C212_16","077_12_16","2CO","12","16","16","Jütüjaa aa'ulu sünain shiimüin sünain alin jia tapüla je sünain nnojolüin tachuntüin sujut ta'yataain jümüin. Otta nanüiki na ekirajüliikana sünain alawaa jümüin: “Ja'itaichi nnojolin achekajüin Pablo sujut ni'yataain, ni'ike'erüinya ne'e jia saa'u jükorolo”. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("C212_17","077_12_17","2CO","12","17","17","Nnojotsü shiimüin tü namakat tamüin. Na wayuu tajütakana jünainmüin, ¿ne'ike'erüin jia saa'u jükorolo? Nnojo. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("C212_18","077_12_18","2CO","12","18","18","Soto jaa'in Tito wanaa sümaa nüntüin jünainmüin nümaa chi wawalakai tajütakai nümaa. ¿Ne'ike'erüin jia saa'u jükorolo? Nnojo. Müshii aka takuaippa sünain ta'yataapü'üin cha'aya ja'aka sünain anain ma'i tü taa'inrakat ju'upala waneepia. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("C212_19","077_12_19","2CO","12","19","19","Tawalayuwaa, jia aishiikana ma'i tapüla, tü tashajakat jümüin, süpülajatü takaaliijüinjanain jia sünain anoujaa, nnojotsü süpülajatüin ta'waataainjachin sulu'u takuaippa ju'upala. Je talatüshi chi Maleiwakai tamaa waneepia, süka aleewain taya nümaa Cristo. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("C212_20","077_12_20","2CO","12","20","20","Otta müsia to'unapa jünainmüin, müleka tantüle nanain wane wayuuirua ja'aka eekai nnojolüin noo'ulaain suulia naainjala, mojeerü ma'i taa'in sütüma tia, je müleka jashichire taya jümüin, nnojoleena jia talatüin tamaa. Müleka jü'ülüjaajiraale sünain juchunjain aa'in, anashii müleka juu'ulaale suulia tia. Nnojo kee'ireein jaa'in akatajirawaa sünain pülayaain jaa'in suulia wayuu je sünain ji'rüliiyaain wayumüin süka jünüiki. Müleka jiperulaajiraale, nnojoleerü kasain saapüin jümüin süpüla anajirawaa. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("C212_21","077_12_21","2CO","12","21","21","¿Jameechi taya tantapa müleka nnojorule suu'ulaain tü wayuukolüirua suulia kaainjalaa, suulia aa'inraa tü yarüttakat atüma saa'in, suulia a'luwajirawaa akuaippaa sümaa wayuu jierü otta wane jierü nümaa wane toolo, je suulia asülüü? Japüijeechi taya nu'upala chi Maleiwakai tantapa ja'akamüin. Mojeerü ma'i taa'in naaliijee na wayuukana kaainjaraliikana ja'aka, süka nnojoliin noo'ulaain suulia. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("C213_1","077_13_1","2CO","13","1","1","Apünüintuairü joolu'u takua sünain o'unaa jünainmüin. Je tantapa ja'akamüin, kasalajaneerü tatüma naainjala na wayuukana sünainjee tü pütchi ashajuushikat paala sümaiwa sünain müin mayaa: “Süpüla kasalajanain naainjala wane wayuu, acheküsü atüjaanaa aa'u tü naainjalakat sütüma wayuu maa aka piama je apünüin”. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("C213_2","077_13_2","2CO","13","2","2","Je paala so'u tü piantuakat takua, tachiajaapü'üin eekai kaainjalain ja'aka sünain: “Müleka nnojoliire juu'ulaain suulia, kasalajaneerü tatüma tale'ejapa tachikua”, sünain tamüin namüin. Müshi joolu'u taya tachikua: “Shiimüin sünain süsalamaateenain naya tatüma maa aka sümüin süpüshua tü kaainjaratkalüirua cha'aya”. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("C213_3","077_13_3","2CO","13","3","3","Je nanüiki wane ja'aka: “¿Shiimüinjasa'aya piain aneekuushin süpüla ekirajaa nünüiki Cristo wamüin?”, müshii naya tamüin. So'u tü ka'i kasalajaneetkat o'u tatüma naainjala na wayuukana, jütüjaweechi aa'u taya sünain aneekuushin nütüma Cristo. Jiyaawateechi aa'u taya so'u tia sünain pülashin taya ja'aka, süka takaaliijünüin nütüma. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("C213_4","077_13_4","2CO","13","4","4","Wanaa sümaa ouktüin Cristo saa'u waainjala, mapülainsai nia saashin wayuu. Otta süchikijee, oso'iraasü naa'in nütüma chi Maleiwa Pülashikai süpüla katüinjatüin no'u waneepia. Müshi aka tayakai sünain mapülain naashin na aküjaliikana alawaa, süka jüüjüüin taya nümüin Cristo. Otta süka nükaaliijeechin taya chi Maleiwakai, ayateechi taya sünain ta'yataain ja'aka. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("C213_5","077_13_5","2CO","13","5","5","Anakaja müleka jiyaawatüle saa'u tü jaa'inrakat wane'ewaire jukua süpüla jütüjaainjatüin saa'u müleka shiimüinre sünain jaa'inrüin tü nüchekakat Cristo jüpüleerua. Chi wayuu eekai nnojolin naa'inrüin tü nüchekakat Cristo nüpüleerua, atüjaaneechi aa'u sünain nnojolin Cristo nümaa. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("C213_6","077_13_6","2CO","13","6","6","Kasataalejese jiyaawatüin taa'u sünain shiimüin taa'inrüin waneepia tü nüchekakat Cristo tapüleerua. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("C213_7","077_13_7","2CO","13","7","7","Otta müleka nnojorule taa'inrüin tü nüchekakat Cristo saajüin wane wayuuirua, nnojoleerü kasajatüin tamüin tü nanüikikat. Achuntüshi joolu'u taya nümüin Maleiwa jaa'u süpüla nükaaliijainjanain jia suulia kaainjalaa. Tacheküin süpüleerua juu'ulaain suulia kaainjalaa süpüla nu'waajünüinjachin Maleiwa sütüma wayuu saa'u tü kasa anasü jaa'inrakat, mayaasüje nnojolinjachin tayain a'waajünüin sütüma wayuu. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("C213_8","077_13_8","2CO","13","8","8","Takaaliijeein jia jüpüshua süpüla jünoujain tü shiimüinkat. Aka'aya na eekai kaainjalain ja'aka, müleka nanouktüle nakuaippa süpülapünaa tantüin, nnojoleena süsalain naya tatüma. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("C213_9","077_13_9","2CO","13","9","9","Achuntüshi taya waneepia nümüin chi Maleiwakai shii'iree laülaweein jaa'in sünain anoujaa. Mayaasüje mojuin sünüiki wayuu tamüin, nnojotsü kasajatüin shia tamüin. Müleka jüüjüüle jia nümüin Cristo, talateerü ma'i taa'in, süka nnojoleenain süsalain jia tatüma. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("C213_10","077_13_10","2CO","13","10","10","Tü tashajüitpakat jümüin, tashajüin yaajee wattajee süpüla jünouktüinjatüin jukuaippa süpülapünaa tantüin, suulia jashichijüin taya jümüin tantapa sünainjee nnojoliin juu'ulaain suulia jaainjala. Nnojotsüyaaje tachekalain süpüla süsalainjanain jia tatüma. Tü aluwataanakat anain taya, shia süpüla takaalinjainjanain jia sünain anoujaa. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("C213_11","077_13_11","2CO","13","11","11","Je joolu'u tawalayuwaa, kettaasü tü tashajakat jümüin. Apütaashi taya jüpüla sünain teme'ejüin jaa'in süpüla laülaainjatüin jaa'in waneepia sünain anoujaa. Anakaja müleka joonoole sümaa tü tamakat jümüin süpüla nnojoliinjanain jü'ülüjaajiraain. Chi Maleiwa aikai apüla jia, aapakai anaa jümüin, nükaaliijeena jia süpüla wanaawajiraain jaa'in. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("C213_12","077_13_12","2CO","13","12","12","Anakaja jüsakiraale jüpüshua süka aijiraain jia jüpüla sünainjee anoujaa nünain Cristo. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("C213_13","077_13_13","2CO","13","13","13","Je nasaküin jia napüshua na nüpüshikana chi Maleiwakai yaakana yaa. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("C213_14","077_13_14","2CO","13","14","14","Achuntüshi joo taya jaa'u nümüin chi Wasenyotsekai Jesucristo süpüla nii'iyatüin na'anasia jümüin, je nümüin chi Washikai Maleiwa süpüla jiyaawatüin saa'u sünain alin jia nüpüla, je nümüin chi Naa'inkai Maleiwa süpüla nükaaliijain jia sünain wanaawajiraain jaa'in jüpüshua.");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("GL1_1","078_1_1","GAL","1","1","2","Taya, wane chi Aluwataaushikai nütüma Cristo Jesús, Pablokai anülia, namaa na tawalayuu yaakana tamaa, wasaküin jia anoujashiikana nünain Jesucristo chakana sulu'u tü outkajaaleekalüirua chakat Galacia. Nnojoishi ajütüüshin taya sünain tü a'yatawaakat sütüma wayuu. Na kounejalakana taya nia Jesucristo oo'ulaka chi Washikai Maleiwa oso'ire'etkai naa'in süchikijee ouktaa. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("GL1_3","078_1_3","GAL","1","3","3","Achuntüshii waya nümüin chi Washikai Maleiwa je nümüin chi Senyotkai Jesucristo süpüla nee'iyatüin na'anasia waneepia jümüin je süpüla naapüinjanain wane anaa jümüin. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("GL1_4","078_1_4","GAL","1","4","4","Saa'u naa'inreein Cristo tü nüchekakat chi Washikai Maleiwa nüpüleerua, naapajiraain nikii süpüla ouktaa saa'u waainjala süpüla taashinjanain waya suulia müin aka waya naa'in wainma wayuu maa'ulu yaa sünain süchepchiain saainjala. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("GL1_5","078_1_5","GAL","1","5","5","Anakaja wa'waajüle chi Maleiwakai waneepia süpüla ka'ikat süpüshua sükajee tia. Amén. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("GL1_6","078_1_6","GAL","1","6","6","Oponojooshi ma'i taya sükajee ju'ttüinapain sünain oo'ulawaa nuulia Maleiwa chi eenakakai jia sünainjee na'anasia Cristo. Süka jamüin, kapülasü joolu'u jaa'in wane nüchiki chi O'tte'erüikai sulu'u naatain sukuaippa, ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("GL1_7","078_1_7","GAL","1","7","7","wane sümüin suulia tü nüchikikat Cristo chi O'tte'erüikai shiimüinsü taküjapü'ükat jümüin. Eesüja'a süpüla süntüitpain ja'akamüin tia ekirajünnüükat sünain alawaa. Nnojolüitpa jütüjaayaain aa'u ne'e tü shiimüinkat natüma. Je su'wanajaanüitpain nüchiki chi O'tte'erüikai natüma. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("GL1_8","078_1_8","GAL","1","8","8","Chi eekai nikirajüin wayuu sünain wane nüchiki chi O'tte'erüikai naata suulia tü waküjapü'ükat paala jümüin, ja'itaichi tayain, ja'itaichi niain wane aapiee chajee iipünaajee, e'itaaneechi nia süpüla süsalaa tüü sümaa nükatannüin nuulia Maleiwa süpüla ka'ikat süpüshua. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("GL1_9","078_1_9","GAL","1","9","9","Shia tü waküjakat achiki jümüin paala wanaa sümaa eepü'üin waya ja'aka, sünain müin wanüiki: Müleka eere wane wayuu eekai nikirajüin jia sünain wane nüchiki chi O'tte'erüikai wane sümüin suulia tü jünoujakat anain, e'itaaneechi nia süpüla süsalaa tüü sümaa nükatannüin nuulia Maleiwa süpüla ka'ikat süpüshua. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("GL1_10","078_1_10","GAL","1","10","10","Saa'u tashajüitpain jümüin süchiki kasalajanainjatüin namüin naainjala na ekirajüliikana sünain alawaa, jiyaawatüinapa taa'u sünain nnojolüin tachajaain süchiki talateein saa'in wayuu tamaa. Müleka shiimüinreje sünain tachajaain a'waajünaa sütüma wayuu, nnojoishije nüchepchiain taya Cristo. Shia kee'ireeka taa'in talateein naa'in Maleiwa sümaa tü ta'yataainkat nümüin. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("GL1_11","078_1_11","GAL","1","11","11","Tawalayuwaa, anashii müleka jütüjaale saa'u tü nüchikikat Cristo, chi O'tte'erüikai, taküjakat sümüin wayuu sünain nnojolüin süle'eru'ujeejatüin shia wayuu. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("GL1_12","078_1_12","GAL","1","12","12","Chi ekirajakai taya sünain, nnojoishi wayuuin nia, nia Jesucristo. Nia'a ne'e nümüiwa ee'iyatakai shia tamüin. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("GL1_13","078_1_13","GAL","1","13","13","Jaapa achikit tü taa'inrapü'ükat wanaa sümaa toushikajaain süchiirua nakuaippa na judíokana, sünain tolojüin nachiirua na anoujashiikana nünain Jesús sainküin tü outkajaaleekalüirua shii'iree taja'laje'erüinjatüin tü anoujasükalüirua süpüshua. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("GL1_14","078_1_14","GAL","1","14","14","Alana'aleeshia ma'i sünain kachiiruain ma'i taa'in sünain tashatüin nakuaippa na tatuushi judíokana noulia wainma na tapüshi wanaawakana amaa touyase. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("GL1_15","078_1_15","GAL","1","15","16","Otta müshia chi Maleiwakai, nüneeküin taya süpülapünaa jemein süpüla to'tte'ennüinjachin nütüma Cristo. Je miyo'upa taya, saa'u anamiain ma'i nia, neenaküin taya süpüla a'yatawaa nümüin. Anasü saa'in nümüin nii'iyatüin chi Nüchonkai tamüin süpüla te'raajüinjachin nia je süpüla taküjainjatüin nüchiki sümüin wayuu nnojotkot judíoin, tü “gentilekalüirua” münakat. Je wanaa sümaa tia, nnojoishi yootüin taya sümaa wayuu süchiki tü alatakat tamüin. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("GL1_17","078_1_17","GAL","1","17","17","Je nnojoishi taya o'unüin Jerusalénmüin süpüla taashajaain namaa na Aluwataaushikana e'itaanakana tapülapünaa. O'unüshi taya yaawala sulu'umüin tü mmakat Arabia. Je mapa süchikijee, ale'ejüshi taya Damascomüin. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("GL1_18","078_1_18","GAL","1","18","18","Je sülatapa apünüin juya, o'unüshi taya Jerusalénmüin süpüla aashajawaa nümaa Pedro. Ni'iyoushi taya maa aka piama semaana cha'aya. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("GL1_19","078_1_19","GAL","1","19","19","Otta Santiago, nuwalakai chi Wasenyotsekai, aashajaashi taya nüma'aya. Otta na waneeirua Aluwataaushikana, nnojoliishii tapüla. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("GL1_20","078_1_20","GAL","1","20","20","(Nütüjaa aa'uchi taya Maleiwa sünain nnojolüin tashajüin joolu'u alawaa jümüin.) ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("GL1_21","078_1_21","GAL","1","21","21","Je süchikijee tia, o'unüshi taya cha'aya sulu'umüin tü mmakat Siria oo'ulaka tü mmakat Cilicia. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("GL1_22","078_1_22","GAL","1","22","22","Otta na anoujashiikana nünain Cristo sulu'u tü outkajaaleekalüirua sainküin tü mmakat Judea, ja'itaichi nnojolin taya ne'raajüin, ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("GL1_23","078_1_23","GAL","1","23","24","na'waajüin Maleiwa sükajee naapüin tachiki, sünain müin sünüiki wayuu: “Olojünapü'üshii waya nütüma chira wayuukai saaliijee tü wanoulakat nünain Cristo. Otta müsia joolu'u, aküjüshi tü nüchikikat Cristo, chi O'tte'erüikai, sainküin mmakat süpüshua”. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("GL2_1","078_2_1","GAL","2","1","2","Müirü aka poloo juya pienchimüin süchikijee chajachin taya Jerusalén, nüjütüin taya chi Maleiwakai tachikua chamüin cha'aya süpüla aashajawaa namaa na laülaashiikana na'aka na anoujashii judíokana. Otta Bernabé je Tito, o'unüshii tamaa. Taküjain namüin na laülaashiikana süchiki sukuaippa tü nüchikikat chi O'tte'erüikai tekirajakat anain na gentilekana. Aashajaashi taya namaa sujuuna wayuu, sükajee müin taa'in: “Eesü süpüla shiyouktünüin tü tekirajakat anain natüma na gentilekana müleka shiyouktünüle natüma na anoujashii judíokana”. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("GL2_3","078_2_3","GAL","2","3","4","Otta wanaa sümaa eein waya cha'aya Jerusalén, wanta anainchii wane ekirajülii sünain alawaa na'aka na anoujashii judíokana. Naashin nala wayuukana, che'ojaasü shi'yotoonüin ata tü anoujasükalüirua maa aka sukuaippa wayuu judío. Ekerotshii naya wa'akamüin, sünain wawalayuuin naya naajüin, süpüla ne'rajüin waa'u. Nayoujain waya süka wekirajüin sünain nnojolüin kapülain naa'in Maleiwa wayuu sünainjee ashataa sukuaippa judío süka shiain sünainjee tü naa'inrakat Cristo sümüiwa. Nacheküin süpüla ni'yotoonüinjachin ata Tito, chi gentile wamaajachikai, shii'iree anajiraainjatüin naa'in nümaa Maleiwa naajüin. Shia nachekaka wapüleerua süchepchiainjanain waya nakuaippa na judíokana wachikua. Akaajasa na laülaashiikana na'aka na anoujashii judíokana, süka anain saa'in namüin sukuaippa tü tekirajakat anain na gentilekana, nnojoliishii napüleeruain aa'in Tito süpüla o'yotoonaa ata. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("GL2_5","078_2_5","GAL","2","5","5","Wayouktüin süpüshua tü nachekakat wapüleerua na ekirajüliikana sünain alawaa. Müleka kapüraleje waa'in shia, shiimüin sünain mojeerüin süküjia tü shiimüin waküjakat jümüin, tü nüchikikat chi O'tte'erüikai. Shia wachekaka süpüleerua lotüinjatüin tü nüchikikat Cristo waneepia jüpüla. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("GL2_6","078_2_6","GAL","2","6","6","Na laülaashiikana na'aka na anoujashii judíokana chakana Jerusalén, nnojoliishii neke'ejüin aa'in taya süchiirua ta'wanajaain tü tekirajakat anain na gentilekana. (Mayaashiije miyo'uin naya na'aka na judíokana, nnojotsü kasajatüin tamüin tia, süka nnojolin kachekala'atain wayuu Maleiwakai.) ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("GL2_7","078_2_7","GAL","2","7","7","Nnojotsü na'wanajeein tü tekirajakat anain, süka natüjaaichipain taa'u sünain e'itaaushin taya nütüma Maleiwa süpüla aküjaa nüchiki chi O'tte'erüikai namüin na gentilekana, maa aka naa'in Pedro sünain e'itaaushin nütüma süpüla aküjaa shia namüin na judíokana. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("GL2_8","078_2_8","GAL","2","8","8","Tü kasa anasü naa'inrakat chi Maleiwakai sünain akaaliijaa Pedro, chi Aluwataaushikai namüin na judíokana, naa'inrüin shia tamü'inya, tayakai chi Aluwataaushikai namüin na gentilekana. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("GL2_9","078_2_9","GAL","2","9","9","Na laülaashii taashajaakana amaa so'u ka'ikat tia, Santiago, Pedro je Juan, na kojutkana natüma na anoujashii judíokana, nayaawatüitpa saa'u sünain aneekuushin taya nütüma Maleiwa süpüla tü a'yatawaakat. Namakalaka tamüin je nümüin Bernabé: “Acheküsü wanaawajiraain waa'in jümaa sünain ji'yataain sa'aka tü gentilekalüirua oo'ulaka sünain wa'yataain sa'aka tü judíokalüirua”. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("GL2_10","078_2_10","GAL","2","10","10","Shia'ala nachuntüin ne'e wamüin saa'u wamüliajüinjatüin tü anoujasükalüirua chakat Judea eekai müliain. Taa'inreein tia tayaka'iya. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("GL2_11","078_2_11","GAL","2","11","12","Shiasa süchikijee tia, antüshi Pedro yaamüin Antioquíamüin. Je wanaa sümaa eein nia wamaa, ekaapü'üshi nia namaa na anoujashiikana eekai nnojoliin judíoin, mayaashiije achiajaanüin na judíokana suulia tia. Otta wanaa sümaa nantüin yaamüin yaa wane wayuuirua ajütüüshi nütüma Santiago chajee Jerusalénjee, o'ttüshi Pedro sünain akatalawaa yaawala'aya suulia ekawaa namaa na gentilekana. Mmotshi nia sheema ayoujünaa natüma na wayuu antapaatashiikana, na ekirajuushikana sünain anajirawaa nümaa Maleiwa sünainjee o'yotoonoo ata naajüin. Je süchikijee tia, tachiajaain Pedro su'upala tü anoujasükalüirua saaliijee tü naa'inrakat, süka nnojolüin anain tü naa'inrakat saa'in tamüin. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("GL2_13","078_2_13","GAL","2","13","13","Wainma na judíokana yaaya ashatakana nukuaippa Pedro sünain piamain nu'upünaa saaliijee mmolüin naya neema na laülaayuu judíokana. Otta ojutuushi Bernabé sünain aa'inraa tia'aya, ja'itairü nütüjaain saa'u sünain mojuin shia. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("GL2_14","078_2_14","GAL","2","14","14","Nnojotsü anain tü naa'inrakat na judíokana oo'ulaka Bernabé, je nnojotsü lotüin nakuaippa, süka nnojolüin wanaawain sümaa tü shiimüin nüchikikat chi O'tte'erüikai. Sünain tachiajaain Pedro saa'u nükatalaain suulia ekawaa namaa na gentilekana, müshi taya nümüin no'upala na anoujashiikana napüshua: “Ja'itaichi judíoin pia, oo'ulaaichipa pia suulia sukuaippa judío wanaa sümaa pikaain namaa na gentilekana. ¿Jamüshii juluwataaka'a na gentilekana sünain ashataa sukuaippa judío?”, tamakalaka nümüin Pedro. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("GL2_15","078_2_15","GAL","2","15","16","Tamakalaka namüin napüshua na anoujashii judíokana eejanakana wamaa: “Waya judíokana, nnojoliiwa'aya wanoujain nünain Cristo, saa'u saapünüin wamüin paala tü nüshajakat Moisés, a'waataapü'üshii waya sulu'u jemein sünain judíoin je sulu'u nnojolüin gentilein kaainjaralii waya. Wayaawatüitpa aa'u joolu'u sünain anajiraain wayuu nümaa Maleiwa, nnojotsü sünainjeejatüin aa'inraa tü nuluwataakat anain Moisés, alu'ujasa sünainjee anoujaa nünain Jesucristo. Je nüküjain wamüin Maleiwa sünain nnojolüin anajiraainjatüin wayuu nümaa sünainjee aa'inraa tü nuluwataakat anain Moisés. Je sükajee tia, anoujainapa wayakanaya nünain Jesucristo süka kachiiruain waa'in süpüla anajirawaa nümaa Maleiwa nünainjee Cristo, nnojotsü sünainjeejatüin tü nuluwataakat anain Moisés”. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("GL2_17","078_2_17","GAL","2","17","17","Eesüja'a süpüla jümüin tamüin: “Wanaa sümaa wachajaain süchiki anajirawaa nümaa Maleiwa sünainjee anoujaa ne'e nünain Cristo, müleka nnojorule waa'inrüin tü nuluwataakat anain Moisés, mojeerü sünüiki wayuu wamüin”, müshii jia tamüin. Otta tanüiki ji'ipajee: Nnojoishi niain Cristo kaainjalain atüma wayuu. Süka jamüin, sünain nnojolüitpain eein waa'in sünain tü nüshajakat Moisés, nnojotsü kaainjalaain tia nu'upala Maleiwa. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("GL2_18","078_2_18","GAL","2","18","18","Akaajasa müleka woo'ulaale suulia wachajaain süchiki tü anajirawaakat nümaa Maleiwa nünainjee Cristo süpüla wachajaainjanain wachikua süchiki wane anajirawaa sünainjee aa'inraa tü nuluwataakat anain Moisés, shiimüin sünain kaainjaleenain waya sükajee tia. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("GL2_19","078_2_19","GAL","2","19","19","Süka tatüjaain saa'u tü nuluwataakat anain Moisés sünain nnojolüin anajiraain taya sütüma, müshi aka ouktakai taya suulia saa'u nnojolüin kasain saamüin tamüin süpüla anajirawaa nümaa Maleiwa. Je taashiichipa taya joolu'u süpüla taa'inrüinjatüin tü nüchekakat chi Maleiwakai tapüleerua. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("GL2_20","078_2_20","GAL","2","20","20","Müshi aka ouktiraakai taya nümaa Cristo wanaa sümaa nu'utünüin aa'in saa'u wane kuruusa. Nnojolüitpa jülüjain taa'in oonowaa sümaa nünüiki Moisés süpüla anajirawaa nümaa Maleiwa. Shia jülüjaka waneepia taa'in tü nüchekakat Cristo tapüleerua. Saa'u katüichipain no'u, eejeechi nia waneepia tamaa. Je süpüshua tü taa'inrakat, taa'inrüin sükajee tanoujain nünain Cristo, chi Nüchonkai Maleiwa, chi aikai apüla taya sümaa naapajiraain nikii süpüla ouktüin taa'ujee. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("GL2_21","078_2_21","GAL","2","21","21","Saa'u anamiashaatain chi Maleiwakai tamüin, müichia nnojolüin tayouktüin tü naa'inrakat süpüla nu'tte'erüinjachin taya nükajee Cristo. Müichia nnojolüin tachajaain tachikua süchiki wane anajirawaa sünainjee aa'inraa tü nuluwataakat anain Moisés. Müleka wountüleje anajiraain waya sünainjee oonowaa sümaa tü nüshajakat Moisés, nnojoleerü kasain saapüin wamüin tü naa'inrakat Cristo sünain ouktüin nia waa'ujee. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("GL3_1","078_3_1","GAL","3","1","1","Tawalayuwaa, jia chaje'ewaliikana Galacia, aisha'ajaa jia. Shiimüin sünain maa'in jaa'in. Ja'itairüja'aya taküjapü'üin jümüin tü shiimüinkat, tü nüchikikat Jesucristo sünain ouktüin saa'u kuruusa, ¿jamaka'a kapülaka'a joo jaa'in wane pütchi eekai nnojolüin shiimüin, tü naküjakat jümüin na ekirajüliikana sünain alawaa? ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("GL3_2","078_3_2","GAL","3","2","2","Tasakirüin paala jia sünain wane kasa: ¿Kasa aapünaka anainjee jümüin chi Naa'inkai Maleiwa? ¿Shiataapa sünainjee jaa'inrüin tü nuluwataakat anain Moisés? Nnojo. Aapünüshi nia jümüin sükajee jünoujain ne'e nüchiki chi O'tte'erüikai aküjünakat jümüin. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("GL3_3","078_3_3","GAL","3","3","3","Je paala, jekennuuiwa'aya jia sünain anoujaa, jücheküin süpüleerua jükaaliijünüin nütüma chi Naa'inkai Maleiwa süpüla jaa'inrüinjatüin tü nüchekakat Maleiwa jüpüleerua. Otta müsia joolu'u, shiimüin sünain maa'in jaa'in süka juuntüin jaa'inrüin jümüiwa tü nüchekakat Maleiwa jüpüleerua saa'in jümüin. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("GL3_4","078_3_4","GAL","3","4","4","Soto jaa'in wanaa sümaa kachiiruapü'üin jaa'in akaaliijünaa nütüma chi Naa'inkai Maleiwa. ¿Eesü joolu'u süpüla nnojolüitpain kasain saamüin jümüin tü nükaaliijakat anain jia saa'in jümüin? ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("GL3_5","078_3_5","GAL","3","5","5","Otta chi Maleiwakai, ¿kasa naapaka anainjee chi Naa'inkai jümüin? ¿Je kasa naa'inraka anainjee tü kasa anasükat ju'upala, tü nütüjakat apüleerua niakai nümüiwa? ¿Shiataapa sükajee jaa'inrüin tü nuluwataakat anain Moisés? Nnojo. Shia süka jünoujain ne'e nüchiki chi O'tte'erüikai aküjünakat jümüin. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("GL3_6","078_3_6","GAL","3","6","6","Soto jaa'in tü ashajünakat paala sulu'u tü karaloukta nüchikimaajatkat Maleiwa noo'opünaa Abraham, chi watuushikai wayakana judíokana. Müsü mayaa: “Nücheka achikit Maleiwa anajiraain Abraham nümaa sünainjee nünoujain nünüiki”, müsü. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("GL3_7","078_3_7","GAL","3","7","7","Anakaja jiyaawatüle saa'u wane kasa: Waya anoujashiikana wapüshua, nüchooin ma'i waya Abraham, nnojotsü sünainjeejatüin nuu'uliwo'uin waya, shia sünainjee wanoujain nünain Maleiwa maa aka tü naa'inrakat paala Abraham. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("GL3_8","078_3_8","GAL","3","8","8","Je paala sümaiwa, aküjünüsü süchiki kasa anasü nütüma Maleiwa nümüin Abraham wainma juya süpülapünaa sülatüin tü aküjünakat achiki nümüin. Tü aküjünakat nümüin Abraham so'u ka'ikat tia, ashajünüsü süchikijee sulu'u tü nüchikimaajatkat Maleiwa. Shia tü nachikikat na gentilekana sünain anajiraainjanain nümaa Maleiwa sünainjee nanoujain nünain. Anuu nünüiki chi Maleiwakai nümüin Abraham: “Shiimüin sünain kamaneejeechin taya sümüin wayuu sainküin mmakat süpüshua eekai sünoujain tanain maa aka pia”, müshi nümüin. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("GL3_9","078_3_9","GAL","3","9","9","Sütüma tü ashajuushikat, watüjaa aa'ulu sünain kamaneein chi Maleiwakai joolu'u sümüin wayuu süpüshua sünainjee tü sünoulakat, maa aka kamaneein paala nümüin Abraham sünainjee tü nünoulakat. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("GL3_10","078_3_10","GAL","3","10","10","¿Jameechi chi wayuu eekai nüchajaain süchiki wane anajirawaa nümaa Maleiwa sünainjee aa'inraa tü nuluwataakat anain Moisés? Süka nnojolüin nuuntüin nikeraajüin süpüshua tü nümakat Moisés, shiimüin sünain kasalajaneerüin nümüin naainjala nütüma Maleiwa. Shia tü ashajünakat achiki paala sümaiwa sünain müin mayaa: “Süsaleerü nümüin naainjala chi wayuu eekai nnojolin naa'inrüin süpüshua'aya tü nuluwataakat anain Moisés”, müsü. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("GL3_11","078_3_11","GAL","3","11","11","Müshi taya tachikua jümüin: Nnojoishi anajiraain wane wayuu sünainjee oonowaa sümaa tü nümakat Moisés. Soto jaa'in tü ashajünakat achiki paala sümaiwa sünain müin mayaa: “Chi wayuu eekai nünoujain nünain Maleiwa, anaawashi nümaa kataiwa'aya no'u. Je ouktapa nia, ayatshi anaawain nümaa”. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("GL3_12","078_3_12","GAL","3","12","12","Chi eekai nüchajaain süchiki wane anajirawaa sünainjee tü nümakat Moisés, nnojotsü che'ojaain nümüin tü anoujaakat nünain Cristo saa'in nümüin, süka noonooin sümaa tü ashajuushikat münakat nümüin paala sünain maa: “Chi eekai naa'inrüin süpüshua tü nuluwataakat anain Moisés, anaaweechi nümaa Maleiwa”, müsü. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("GL3_13","078_3_13","GAL","3","13","13","Otta tü tasakirakat anain joolu'u jia: ¿Jameechi chi eekai nnojolin naa'inrüin süpüshua tü nuluwataakat anain Moisés? Süsaleechi naainjala, ¿aashi müin? Müshi paala taya jümüin: Taashiinapa waya anoujashiikana nütüma Cristo suulia süsalainjanain waainjala, süka niaichipain süsalain waainjala nütüma Maleiwa. Shia tü ashajünakat achiki paala sünain müin mayaa: “Atüjaana aa'uchi chi eekai akachennüin sünain wane wunu'u sünain süsalaichipain naainjala nütüma Maleiwa”, müsü. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("GL3_14","078_3_14","GAL","3","14","14","Saa'u taashiinapain jia gentilekana nütüma Cristo suulia süsalainjanain jia jaainjala, jiyaawata aa'ut joolu'u sünain kamaneeichipain Maleiwa jümüin maa aka kamaneein nia paala nümüin Abraham. Je aapünüichipa chi Naa'inkai Maleiwa wamüin wapüshua sünainjee tü naa'inrakat Jesucristo. Shia tü nüküjakat achiki paala chi Maleiwakai sünain pansaain nünüiki. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("GL3_15","078_3_15","GAL","3","15","15","Tawalayuwaa, saa'u pansaain nünüiki chi Maleiwakai paala nümüin Abraham, nnojoleechi oo'ulaain Maleiwa suulia aa'inraa tü nümakat süpüla naa'inrüinjatüin. Maa aka sukuaippa wayuu süpüshua, müleka lotüle nünüiki wane wayuu soo'opünaa tü naa'inrüinjatkat, nnojotsü anain müleka nuu'ulaale suulia naa'inrüin tia. Je nnojotsü anain müleka nu'wanajaale tü pütchi ni'itaakat paala sünain pansaain. Acheküsü nikeraajüinjatüin shia so'ujee tia. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("GL3_16","078_3_16","GAL","3","16","16","Tü pütchi nüküjakat paala chi Maleiwakai nümüin Abraham sünain pansaain nünüiki, nüküjain nümüin chi nuu'uliwo'uka'iya. Saashin tü ashajünakat sulu'u tü nüchikimaajatkat Maleiwa, nnojotsü aküjünüin tü pütchikat namüin na nuu'uliwo'ukana napüshua, alu'ujasa nümüin waneeshia ne'e chi nuu'uliwo'ukai, nia Cristo. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("GL3_17","078_3_17","GAL","3","17","17","Anuu tü taküjeekat joolu'u jümüin: Tü pütchi e'itaanakat nütüma Maleiwa sünain pansaain nünüiki nümüin Abraham, nnojotsü amalaje'ennüin sütüma tü nuluwataakat anain Moisés. Süka jamüin, aapünüsü tü nuluwataakat anain Moisés maa aka 430 juya süchikijee naashajaain Maleiwa nümaa Abraham. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("GL3_18","078_3_18","GAL","3","18","18","Ayatsia pansaain tü nümakat paala Maleiwa nümüin Abraham süpüla anajiraainjatüin wayuu nümaa sünainjee anamiashaatain chi Maleiwakai namüin. Müleka anajiraaleje waya sünainjee aa'inraa tü nuluwataakat anain Moisés, nnojoleerüje kasajatüin wamüin tü nümakat chi Maleiwakai nümüin Abraham. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("GL3_19","078_3_19","GAL","3","19","19","¿Kasa kapülajatka tü nuluwataakat anain Moisés? Aapünüsü wainma juya nüchikijee Abraham süpüla shii'iyatüinjatüin sümüin wayuu sünain shiimüin sünain aainjalaain tü kasa mojusü saa'inrakat. Nücheküin Maleiwa süpüleerua shikettaajünüin sütüma wayuu tü nümakat Moisés sünainmüinre'eya nüntüin Cristo chi nuu'uliwo'ukai Abraham aküjünakai achiki paala. Je süpüla nikirajüinjanain Maleiwa na wayuu Israelkana sünain tü nüchekakat napüleerua, nüküjain shia nümüin Moisés süpüla müinjachin aka nia wane pütchipü'ü sünain nüküjain tü nümakat Maleiwa namüin na Israelkana. Je süpüla ni'yataainjachin Moisés sünain tia, akaaliijünüshi nia sütüma wane aapieeirua chaje'ewat iipünaajee. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("GL3_20","078_3_20","GAL","3","20","20","Otta chi Maleiwakai sünain naashajaain paala sümaiwa nümaa Abraham, aashajaajiraashi nümaa. Nnojoishi aashajaain nümaa nüka wane pütchipü'ü. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("GL3_21","078_3_21","GAL","3","21","21","¿Aapünüsü tü nuluwataakat anain Moisés süpüla sümalaje'erüin tü nümakat paala Maleiwa sümaiwa nümüin Abraham sünain pansaain nünüiki nümüin? Nnojo, nnojotsü aapünüin süpüla tia. Süka jamüin, nnojotsü suuntüin tü nümakat Moisés anajiraain wayuu sütüma. Müleka anajiraaleje wane wayuu nümaa Maleiwa sütüma aa'inraa tü aluwataanakat anain, anajiraainjatüje wayuu süpüshua sünainjee oonowaa ne'e sümaa tiairua. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("GL3_22","078_3_22","GAL","3","22","22","Ashajünüsü sulu'u tü nüchikimaajatkat Maleiwa süchiki wayuu süpüshua sünain süchepchiain naya kaainjalaa. Otta chi eekai niyaawatüin saa'u sünain nnojolüin nuuntüin anajiraain nia sünainjee tü naa'inrakat niakai nümüiwa, taashishi nia süpüla anoujaa nünain Jesucristo. Je tü kasa anasü aküjünakat achiki paala sümaiwa nütüma Maleiwa sünain pansaain nünüiki, aapünüsü maa'ulu yaa sümüin wayuu süpüshua eekai sünoujain nünain Cristo. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("GL3_23","078_3_23","GAL","3","23","23","Wayakana, wayuu wapüshua'aya süpülapünaa nüntüin Cristo süpüla wanoujainjanain nünain, kapüpü'üshii waya sütüma tü nümakat Moisés wane'ere'eya niweetapa Cristo süpüla anajiraainjanain waya nümaa Maleiwa nünainjee. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("GL3_24","078_3_24","GAL","3","24","24","¿Kasapülajatü tü nümakat Moisés? Süpülajatü süntirüin waya nünainmüin Cristo süpüla anajiraainjanain waya sünainjee wanoujain nünain. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("GL3_25","078_3_25","GAL","3","25","25","Je joolu'u, saa'u anajiraainapain waya sünainjee tü wanoulakat, nnojoliinapa suupünaain waya tü nümakat Moisés. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("GL3_26","078_3_26","GAL","3","26","26","Jia wayuu jüpüshua chakana Galacia eekai jünoujain nünain Jesucristo, nüchooinapa jia Maleiwa. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("GL3_27","078_3_27","GAL","3","27","27","Je wanaa sümaa sa'aniraain jukuaippa nümaa Cristo, müshii aka jia naa'in Cristo sünain anainapain no'ulu'u Maleiwa. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("GL3_28","078_3_28","GAL","3","28","28","Ja'itakaje judíoin jia oo'ulaka gentilein jia, ja'itakaje süchepchiain jia wayuu oo'ulaka laülaain jia jümüiwa, ja'itakaje tooloin jia oo'ulaka jieyuuin jia, müshii aka jia naa'in Cristo jüpüshua no'ulu'u Maleiwa. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("GL3_29","078_3_29","GAL","3","29","29","Saa'u nüpüshinapain jia Cristo, nuu'uliwo'u ma'i jia Abraham, je kamüinjeena jia nütüma Cristo tü kasa anasü nüküjakat achiki Maleiwa nümüin Abraham sünain pansaain nünüiki. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("GL4_1","078_4_1","GAL","4","1","1","Anuu tü taküjeekat jümüin: Nüchon wane wayuu, aapüneerü nüpaala chi nüshikai nümüin so'u wane ka'i. Otta müleka ayatayü'ire nia tepichin, müshi aka ne'e wane achepchiee süka maapujuyülüin nümüin tü apaalaakat. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("GL4_2","078_4_2","GAL","4","2","2","Je sünain müin aka naa'in wane achepchiee, nnojoishi laülaain nümüiwa. Aluwataanüshi natüma wane aa'inmajülii nia sümaa tü nuwashirüinkat chi nüshikai wane'ere'eya kettaain tü juya ni'itaakat paala chi nüshikai süpüla taashinjachin chi nüchonkai noulia. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("GL4_3","078_4_3","GAL","4","3","3","Aka'aya wayakana wapüshua süpülapünaa anoujaa nünain Cristo, süchepchiashii waya tü kasa shikirajakat anain wayuu manoujainsat. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("GL4_4","078_4_4","GAL","4","4","4","Otta chi Maleiwakai, keraapa tü ka'i nüneekatüjütkalia o'u paala süpüla nuluwataain chi Nüchonkai sa'akamüin wayuu, nüjütüin Cristo sünain wayuuin nia je sünain noonooinja'a sümaa tü nuluwataakat anain Moisés, maa aka waya nüpüshikana judíokana. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("GL4_5","078_4_5","GAL","4","5","5","Ajütünüshi nia wamüin süpüla taashinjanain waya suulia tü nuluwataakat anain Moisés. Nuluwataain chi Nüchonkai süpüla nüchooinjanain waya judíokana oo'ulaka jiakana gentilekana. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("GL4_6","078_4_6","GAL","4","6","6","Je saa'u nüchooinapain jia Maleiwa, ajütünüshi chi Naa'inkai jümüin nütüma süpüla eeinjachin nia sulu'u jaa'in. Je joolu'u, juuntüin “Taatchee” jümüinjanain nümüin Maleiwa, maa aka naa'in Cristo saa'u niain chi Nüchonkai. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("GL4_7","078_4_7","GAL","4","7","7","Nnojoliinapa joolu'u jia achepchieein, alu'ujasa nüchooinapa jia Maleiwa. Je saa'u nüchooinapain jia, kamüinjeena jia nütüma wanaajiraa nümaa Cristo. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("GL4_8","078_4_8","GAL","4","8","8","Je paala, nnojoliiwa'aya ji'raajüin chi Maleiwakai, süchepchiashii jia tü maleiwayaasükalüirua ma'i. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("GL4_9","078_4_9","GAL","4","9","9","Otta müsia maa'ulu yaa, saa'u ji'raajüin nia je saa'u ni'raajüin ma'i jiakana, ¿jamüshii jia ju'ttaka'a jüchikua sünain juushikajaain süchiirua tü shikirajakat anain wayuu manoujainsat? ¿Keejiasü jümüin achepchiawaa jüchikua sütüma tia? Nnojoleena akaaliijünüin jia sütüma sünain jaa'inrüin tü kasa anasü nüchekakat jüpüleerua Maleiwa. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("GL4_10","078_4_10","GAL","4","10","10","Taapa achikichii jia sünain ju'ttüin sünain jüshateein nakuaippa na judíokana, maa aka jeemeraain so'u sükalia neemeraakat o'u, maa aka jimi'ijaain so'u sükalia nemi'ijaakat o'u, maa aka jikaain so'u sükalia nekaakat o'u. Jaa'inreein kasa eekai müin aka tia süpüla talatüinjachin Maleiwa jümaa jaajüin. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("GL4_11","078_4_11","GAL","4","11","11","Ashapalaasüle ma'i taa'in jaa'u. Kasataalejese nnojolüin sümalajaain tü ta'yataainkat ja'aka sünain aküjaa nüchiki chi O'tte'erüikai. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("GL4_12","078_4_12","GAL","4","12","12","Tawalayuwaa, jütüjaa aa'uchi taya sünain müichipain aka taya jaa'in jiakana gentilekana. Je sükajee tüü, tachuntüin joolu'u jümüin süka süpüshua taa'in shii'iree jüshatüin takuaippa sünain nnojolüin suupünaain takuaippa tü nüshajanainkat Moisés. Mayaashiije kamaneein jia tamüin paala, nnojotsü anain tü jaa'inreekat joolu'u tamüin sünain juu'ulaweein suulia tü anajirawaakat nünainjee Cristo. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("GL4_13","078_4_13","GAL","4","13","13","Soto jaa'in wanaa sümaa tantüin ja'akamüin palajana paala. Mayaainje tantüin sümaa ayuulii ja'akamüin, ayatshia taya aküjüin nüchiki chi O'tte'erüikai jümüin. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("GL4_14","078_4_14","GAL","4","14","14","Ja'itaichi nnojolin anain taya ju'upala saa'ujee tü ayuulii tanainjatkat, nnojoliishii e'rüliin wayumüin jia tamüin, nnojoliishii jime'erainpalain taya. Alu'ujasa, kamaneeshii jia tamüin müin aka tayakaije wane aapiee chajeejachikai iipünaajee, müin aka tayakaije Jesucristoin jümüin. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("GL4_15","078_4_15","GAL","4","15","15","Müleka tantüleje sümaa mo'uu ja'akamüin, eesüje süpüla jaakatüin tü jo'ukot süpüla ji'itaain tanain. Otta müsia joolu'u, ¿jamaka'aka nnojolüitpaka'a talatüin jaa'in tamaa? ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("GL4_16","078_4_16","GAL","4","16","16","Saa'in tamüin, jü'ünüüichipa taya saaliijee taküjain tü shiimüinkat jümüin. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("GL4_17","078_4_17","GAL","4","17","17","Otta na ekirajüliikana sünain alawaa, kee'ireesü naa'in jüüjüweein jia namüin shii'iree kojutüinjanain naya jütüma. Nacheküin süpüleerua jiyouktüinjatüin tü ekirajünakat anain jia tatüma, ja'itairü nnojolüin kasain saapüin jümüin tü nekirajeekat anain nayakana. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("GL4_18","078_4_18","GAL","4","18","18","Müleka kojutüle jütüma wane wayuu eekai nükaaliijeein jia, anasü tia. Otta nnojotsü anain müleka kojutüle jütüma wane eekai nnojolüin shiimüin sünain nükaaliijeein jia. Je müshia tayakai, saa'u takaaliijeein jia waneepia, anakaja ayatüle kojutüin taya jütüma, mayaashije nnojolin jümaain taya maa'ulu yaa. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("GL4_19","078_4_19","GAL","4","19","20","Jia tachonnii aishiikana tapüla, nnojotsü tatüjaain aa'u tü taa'inrajatkat jüka. Kee'ireesü taa'in to'unüin jünainmüin süpüla taashajaainjachin jümaa süpüla tee'iyatüin jümüin sünain mülo'uin jaalii tatüma. Maa aka wane wayuu jierü jemeyulüin sümaa süchon, aka'aya tayaka'iya sünain müliain taya jaa'ujee shii'iree müinjanain aka jia naa'in Cristo. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("GL4_21","078_4_21","GAL","4","21","21","Jia jüüjüweekana aa'in sümüin tü nuluwataakat anain Moisés, tasakirüin paala jia sünain wane kasa: Saa'u jiain gentilein, ¿shiimüin jiyaawatüin saa'u tü shikirajakat anain tü nüshajakat Moisés? ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("GL4_22","078_4_22","GAL","4","22","23","Soto jaa'in nüchiki Abraham ashajünakat paala sümaiwa nütüma Moisés, tü nachikikat na piamashiikana nüchooin. Chi wane, süchon süchepchia tü nu'wayuusekat. Jemeishi nia maa aka sukuaippa wayuu süpüshua. Otta chi wane'e, süchon Sara tü nu'wayuusekat. Nnojotsü achepchiaain shia sütüma wayuu. Mayaainje wainmain suuyase, kachonsü shia süka pansaain nünüiki Maleiwa paala sümüin je nümüin Abraham chi su'wayuusekai. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("GL4_24","078_4_24","GAL","4","24","25","Tü nüchikikat Abraham, aküjasü süchiki wane kasa, anuu shia: Na suu'uliwo'ukana tü süchepchiakat Sara, tü kanüliakat Agar, achepchiaashii naya maa aka shia. Akaajaa na wayuu jüüjüükana maa'ulu yaa sümüin tü nüshajakat Moisés shii'iree anajiraain nümaa Maleiwa sütüma, meena aka naya saa'in süchepchia wayuu, maa aka naa'in na judío chaje'ewaliikana Jerusalén, je maa aka naa'in na wayuu aküjünakana amüin paala tü pütchi e'itaanakat nütüma Maleiwa, tü aapünakat nümüin Moisés saa'u tü uuchi kanüliakat Sinaí sulu'u tü mmakat Arabia. Je tü pütchi e'itaanakat nütüma wainma juya nüpülapünaa Moisés, tü aapünakat sümüin Sara oo'ulaka Abraham noo'opünaa chi nachoinjachikai, pansaasü shia'aya. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("GL4_26","078_4_26","GAL","4","26","26","Je joolu'u, müshii aka waya saa'in Sara sünain laülaain waya wamüiwa, süka taashiinapain waya suulia aluwataanaa sütüma tü nümakat Moisés. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("GL4_27","078_4_27","GAL","4","27","27","Watüjaa aa'ut sünain nüchooin ma'i waya Abraham oo'ulaka Sara sütüma tü ashajünakat achiki paala. Müsü mayaa: “Pia wayuu machonsotkot süka maralüin pia, ja'itairü nnojolüin kachooin pia maa'ulu yaa, anakaja müleka talatüle pia süka süpüshua paa'in. Ja'itairü ayouktünüitpain pia nütüma chi pu'wayuusekai, wainmeerü püchooinrua suulia wayuu eekai ka'wayuusein”. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("GL4_28","078_4_28","GAL","4","28","28","Soto jaa'in nüchiki Isaac, chi nüchonkai Abraham sümaa Sara, sünain jemein nia sünainjee pansaain nünüiki Maleiwa namüin. Akaajaa jia tawalayuwaa, müshii aka jia Isaac süka nüchooinapain jia Maleiwa sünainjee tü pütchi nüpansaajakat paala nümüin Abraham. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("GL4_29","078_4_29","GAL","4","29","29","Otta müshia chi süchonkai Agar, chi jemeikai maa aka wayuu ne'e, jashichishi nümüin Isaac, chi jemeikai sünainjee tü naa'inrakat chi Naa'inkai Maleiwa. Akaajaa waya anoujashiikana maa'ulu yaa, müshii aka waya naa'in Isaac sünain jashichin wamüin na ekirajüliikana sünain alawaa. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("GL4_30","078_4_30","GAL","4","30","30","Otta tü anasükat süpüla waa'inrüin, aküjünüsü sulu'u tü karaloukta nüchikimaajatkat Maleiwa. Anu'usa nünüiki chi Maleiwakai nümüin Abraham: “Püjüta puulia tü achepchieekat nümaa chi süchonkai, süka nnojolüin niainjachin aapaain tü taapüinjatkat pümüin. Niainjachi aapaaka chi süchonkai Sara”. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("GL4_31","078_4_31","GAL","4","31","31","Müshi taya tachikua jümüin tawalayuwaa: Saa'u nnojoliinapain suupünaain waya tü nuluwataakat anain Moisés, nnojoliishii waya müin aka naa'in chi süchonkai Agar, tü achepchieekat. Müshii aka waya naa'in chi süchonkai Sara sünain taashiinapain waya süpüla oonowaa sümaa nünüiki Maleiwa. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("GL5_1","078_5_1","GAL","5","1","1","Taashiinapa waya sütüma tü naa'inrakat Cristo sünain ouktüin waa'ujee süpüla nnojoliinjanain kachepchiain waya wane kasa. Je sükajee tia, anakaja joolu'u müleka jüchecherüle jaa'in nünain Cristo süpüla nnojoliinjanain suupünaain jia kasa eekai müin aka shia jüchikua. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("GL5_2","078_5_2","GAL","5","2","2","Ee jümaala jaa'in sünain tü taküjainjatkat jümüin, süka shiimüin sünain ajütüüshin taya nütüma Maleiwa. Müleka ji'yote'erüle jüta süka jüchajaain süchiki wane anajirawaa sünainjee tü nümakat Moisés, atüjaaneena aa'u jia sünain jiyouktüin tü naa'inrakat Cristo süpüla anajiraainjanain jia nümaa Maleiwa. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("GL5_3","078_5_3","GAL","5","3","3","Müshi taya tachikua: Chi wayuu eekai ni'yote'erüin nüta shii'iree anajiraain nümaa Maleiwa, acheküshi noonooin sümaa süpüshuale'eya tü nuluwataakat anain Moisés. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("GL5_4","078_5_4","GAL","5","4","4","Müleka jüchajaale süchiki wane anajirawaa sünainjee tü nüshajakat Moisés, akatalaainapaja'a jia nuulia Cristo sükajee tia, süka nnojolüitpain kasajatüin jümüin tü kasa anasü naa'inrakat Maleiwa sünainjee anamiain nia jümüin. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("GL5_5","078_5_5","GAL","5","5","5","Akaajasa wayakana, watüjaa aa'ulu sünain anajiraainapain waya nümaa Maleiwa sünainjee tü wanoulakat nünain Cristo sümüiwa. Je akaaliijünüshii waya nütüma chi Naa'inkai Maleiwa süma'inru'u wa'atapajüin keraainjatüin süpüshua tü naa'inrüinjatkat wapüla Maleiwa. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("GL5_6","078_5_6","GAL","5","6","6","Tü nüchekakat chi Maleiwakai wapüleerua waya anoujashiikana nünain Cristo, shia müleka aijiraale waya wapüla sükajee wanoujain nünain. Nnojotsü kasajatüin nümüin müleka wo'yotoonüle ata je müleka mo'yotoojule. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("GL5_7","078_5_7","GAL","5","7","7","Aisha'ajaa jia. Achecherapü'üshii jia jaa'in sünain anoujaa. Otta müsia joolu'u, oo'ulaainapa jia suulia joonooin sümaa tü shiimüinkat tekirajakat anain jia. ¿Jaraliyuu oo'ule'etka jia suulia anoujaa? ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("GL5_8","078_5_8","GAL","5","8","8","Nnojoishi niain Maleiwa oo'ule'erüin jia, süka niain eenaküin jia süpüla anoujaa. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("GL5_9","078_5_9","GAL","5","9","9","Mayaasüje palirüin ne'e tü pütchi alawaa aküjünakat jümüin, wainma ma'i tü anoujasükalüirua ja'aka eekai suu'ule'ennüin suulia tü shiimüinkat süpüla suushikajaain süchiirua alawaa. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("GL5_10","078_5_10","GAL","5","10","10","Otta saa'u sa'aniraaitpain jukuaippa nümaa chi Senyotkai, tatüjaa aa'uchii jia sünain ayatüinjanain kache'ein waneepia sünain tü shiimüinkat. Je na ekirajüliikana jia sünain tü alawaakat, mayaasüje nnojolüin tatüjaain saa'u jaraliin naya, shiimüin sünain süsaleenain naya tü naainjalakat. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("GL5_11","078_5_11","GAL","5","11","11","Tawalayuwaa, müleka tekirajüleje jia sünain o'yotoonoo ata, nnojoleerü mojuin namüin na judíokana nüchiki Jesús sünain ouktüin saa'u kuruusa. Je nnojoleerü e'rüliin wayumüin naya tamüin. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("GL5_12","078_5_12","GAL","5","12","12","Je na ekirajüliikana sünain alawaa, aisha'ajaa, kasataalejese nakatalaain ja'akajee. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("GL5_13","078_5_13","GAL","5","13","13","Tawalayuwaa, eenakünüshii jia nütüma Maleiwa süpüla taashinjanain jia suulia suupünaajüin tü nüshajakat Moisés. Nnojoliishii jia taashin süpüla kale'eru'uin süchiki kaainjalaa. Shia taashika apüla jia, jükaaliijiraain süka aijiraain jia jüpüla. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("GL5_14","078_5_14","GAL","5","14","14","Anuu tü nuluwataakat anain Moisés, tü alana'aleekat sünain anain sa'akajee tü aluwataanakat anain waya. Müsü mayaa: “Anakaja müleka aire püpüla wayuu süpüshua, maa aka alin pia püpülajiraa”, müsü. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("GL5_15","078_5_15","GAL","5","15","15","Jalia jia suulia a'ülüjaajirawaa. Müleka masütaajule jia sünain e'rüliin wayumüin namüin na juwalayuukana, amalajaajeerü tü jünoulakat sükajee tia. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("GL5_16","078_5_16","GAL","5","16","16","Tamüshii paala jia: Suulia kale'eru'uin jia süchiki kaainjalaa, anakaja müleka jüüjüüle jia waneepia nümüin chi Naa'inkai Maleiwa. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("GL5_17","078_5_17","GAL","5","17","17","Tü kasa mojusü keejiakat nümüin chi eekai kale'eru'uin süchiki kaainjalaa, naata suulia tü nüchekakat chi Naa'inkai Maleiwa. Je tü kasa anasü keejiakat nümüin chi eekai jüüjüüin nümüin chi Naa'inkai Maleiwa, wane sümüin suulia tü naa'inreekat chi eekai kale'eru'uin süchiki kaainjalaa. Tü naa'inreekat chi wane'e, naata suulia tü naa'inreekat chi wane'eya. Müleka kale'eru'uin jia süchiki kaainjalaa, iseerü jüchiki jaa'inrüin tü nüchekakat Maleiwa jüpüleerua. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("GL5_18","078_5_18","GAL","5","18","18","Otta müleka jüüjüüle jia nümüin chi Naa'inkai Maleiwa, nnojoleena suupünaain jia tü nümakat Moisés. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("GL5_19","078_5_19","GAL","5","19","19","Atüjaana aa'ulu sütüma wayuu süpüshua tü naa'inrakat chi eekai kale'eru'uin süchiki kaainjalaa. Naa'inrüin tü mojusükat: maa aka a'luwajirawaa akuaippaa sümaa wayuu jierü otta wane jierü nümaa wane toolo, ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("GL5_20","078_5_20","GAL","5","20","20","maa aka kamaleiwaseyaain nia, maa aka ee'irajiraa ouutsü, maa aka kanainwaa aa'in wayuu, maa aka a'ülüjaajirawaa, maa aka achumujaa aa'in, maa aka ülü'üttaa aa'in, maa aka yaletayaa aa'in su'upala wayuu, maa aka akatajirawaa, ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("GL5_21","078_5_21","GAL","5","21","21","je maa aka eperuwawaa. Chi eekai aa'inrüin kasa eekai müin aka tia, müichia nnojolin ekerolüin nüma'anamüin Maleiwa eere nuluwataain. Shia tü tamapü'ükat paala jümüin. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("GL5_22","078_5_22","GAL","5","22","22","Otta jiakana, ¿jameena jia müleka jüüjüüle jia nümüin chi Naa'inkai Maleiwa? Shiimüin ma'i akaaliijüneena jia nütüma süpüla aijiraain jia jüpüla, je talateerü jaa'in mayaasüje ji'reerüin müliaa. Je su'unnaa tü müliaa ji'reetkat, eimalaajeerü jaa'in nütüma. Je atüjeena jia a'atapajaa mayaainje nnojolüin jaa'a müin wayuu jümüin. Kamaneejeena jia sümüin wayuu süpüshua sümaa aa'inraa tü kasa anasükat waneepia sümüin. Je jikettaajeerü waneepia tü e'itaanakat jüpüla. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("GL5_23","078_5_23","GAL","5","23","23","Anamieena jia sümüin wayuu eekai jashichin jümüin. Je jüchechereerü jaa'in suulia aa'inraa kasa mojusü süka laülaain jaa'in. Meeria jukuaippa müleka jüüjüüle jia waneepia nümüin chi Naa'inkai Maleiwa. Je nnojoleerü jaralüin laülaain jaa'u, tü achiajaainjanakat jia suulia aa'inraa tia. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("GL5_24","078_5_24","GAL","5","24","24","Chi eekai sa'aniraain nukuaippa nümaa Jesucristo, saa'ujee müin aka ouktiraakai nia nümaa, nnojotsü naa'inrüin tü kasa mojusü keejiapü'ükat nümüin, süka nnojolichipain kale'eru'uin süchiki kaainjalaa. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("GL5_25","078_5_25","GAL","5","25","25","Maa aka waluwataanüin joolu'u nütüma chi Naa'inkai Maleiwa, anakaja woonoole sümaa tü nümakat wamüin. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("GL5_26","078_5_26","GAL","5","26","26","Anakaja nnojorule alaayaain waa'in suulia wayuu sünain kasakaaraliin woo'omüin a'ülüjawaa je sünain wachunjiraain saa'u eekai eein. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("GL6_1","078_6_1","GAL","6","1","1","Tawalayuwaa, jiakana jüüjüükana nümüin chi Naa'inkai Maleiwa, müleka kaainjarale wane juwala, anashii müleka jime'ejüle naa'in süpüla nujuittinnüinjachin suulia tü kaainjalaakat. Je wanaa sümaa jükaaliijain nia, ayata jia kamaneein nümüin. Kaainjalajayaa jia wanaa nümaa. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("GL6_2","078_6_2","GAL","6","2","2","Anakaja müleka jükaaliijiraale wane'ewai jukua su'unnaa tü müliaa ji'rakat, süpüla jikeraajüinjatüin tü nüchekakat Cristo jüpüleerua. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("GL6_3","078_6_3","GAL","6","3","3","Je nnojotsü anain müleka yaletayaale jukuaippa su'upala wayuu. Nnojo motüin jaa'in sünain che'ojaain akaaliijirawaa jümüin. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("GL6_4","078_6_4","GAL","6","4","4","Anakaja eere jaa'in sünain tü jaa'inrakat süpüla jütüjaainjatüin saa'u müleka anale je müleka mojule. Maa aka analeje'e tü jaa'inrakat, talateeshiija'a jia sümaa. Je nnojolu jiyoujireerüin tü jaa'inrakat namaa juwalayuu. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("GL6_5","078_6_5","GAL","6","5","5","Jütüjaa saa'u wasouktinneenain wane'ewai wakua nu'upala Maleiwa so'uweena wane ka'i saa'u süpüshua tü waa'inrakat, müleka anale, müleka mojule. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("GL6_6","078_6_6","GAL","6","6","6","Na ekirajünakana sünain nünüiki Maleiwa, anakaja naapawaire süpüshi tü kasa eekat nama'ana nümüin chi ekirajakai naya. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("GL6_7","078_6_7","GAL","6","7","7","¿Kaseerü naa'inraka chi Maleiwakai nümüin chi wayuu mache'ekai süchiirua tü mojusükat? ¿Nnojoleerü cheje eera jamajatüin nümüin? Jamüsüja'a shia, jülüjeerü naa'in süpüshua. Chi aa'inrakai tü kasa anasükat, walaajeechi nütüma. Otta chi aa'inrakai tü kasa mojusükat, nnojoleechi walaain nütüma. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("GL6_8","078_6_8","GAL","6","8","8","Chi wayuu eekai ayatüin sünain kale'eru'uin süchiki kaainjalaa, oukteechi nia saaliijee tia. Otta chi aa'inrakai tü nüchekakat chi Naa'inkai Maleiwa, ee'iranajaaneerü naa'in nütüma süpüla eeinjachin nia nümaa Maleiwa süpüla ka'ikat süpüshua. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("GL6_9","078_6_9","GAL","6","9","9","Je sükajee tia, anakaja makulajaainre waa'in sünain aa'inraa tü anasükat sümüin wayuu. Müleka ayatüle waya sünain tia, walaajeena waya nütüma chi Maleiwakai so'uweena wane ka'i. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("GL6_10","078_6_10","GAL","6","10","10","Müleka watüjaale saa'u tü anasükat süpüla aa'innaa, anakaja waa'inrüle tia namüin na wawalayuukana palajana je mapa sümüin wayuu süpüshua. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("GL6_11","078_6_11","GAL","6","11","11","Ja'apü süshajia tatüma tü karalouktakat süka tayain kashajalain tü pütchi taküjüinjatkat joolu'u jümüin. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("GL6_12","078_6_12","GAL","6","12","12","Anuu joo tanüiki tachikua jümüin: Jalia jia suulia juushikajaain nachiirua na wayuu aluwataakana sünain o'yotoonaa ata. A'waataashii naya sulu'u tü nekirajakat anain süpüla kojutüinjanain naya sütüma wayuu. Müleka nnojoliireje nekirajüin sünain tia, mojutsaliije naya natüma na judíokana sünainjee tia. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("GL6_13","078_6_13","GAL","6","13","13","Na wayuu eekai o'yotoonüin ata, nnojoliishii ainküin oonowaa sümaa tü nuluwataakat anain Moisés. Shia kee'ireeka naa'in ne'e shi'yotoonüinjatüin jüta jiakana süpüla na'waataainjanain sulu'u jüüjüüin jia sümüin tü nekirajakat anain. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("GL6_14","078_6_14","GAL","6","14","14","Otta tayakai, kasataalejese nnojolin ta'waataain sulu'u takuaippa. Shia ta'waataainjatka alu'u nukuaippa chi Wasenyotsekai Jesucristo, süka ouktüin nia saa'u taainjala. Je sükajee tia, müichipa aka ouktiraakai taya nümaa sünain nnojolüitpain kasajatüin tamüin tü keejiakat sümüin wayuu manoujainsat. Je süka anajiraaichipain joolu'u taya nümaa Maleiwa sünainjee tü naa'inrakat Cristo, nnojolichipa kasajachin taya sümüin tü wayuu manoujainsatkalüirua. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("GL6_15","078_6_15","GAL","6","15","15","Nnojoliishii waya kojutüin nütüma Maleiwa sünainjee sukuaippa wata, müleka shi'yotoonüle otta mo'yotoojule. Shia nüchekaka wapüleerua su'wanajaanüinjatüin wakuaippa nütüma. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("GL6_16","078_6_16","GAL","6","16","16","Jia a'wanajaainapakana akuaippa nütüma Maleiwa, gentilekana oo'ulaka judíokana, saa'u jüüjüüin jia sümüin tü tekirajakat anain, achuntüshi joo taya nümüin Maleiwa süpüla nümüliajüinjanain jia je süpüla naapüinjatüin anaa jümüin. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("GL6_17","078_6_17","GAL","6","17","17","Je joolu'u süka keraaitpain tü tashajakat jümüin, müshi paala taya namüin na eekai e'rüliin wayumüin tamüin: Kettshia taya. Taya'a nuchepchiaka Cristo je kamojulashi taya sünainjee aküjaa nüchiki. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("GL6_18","078_6_18","GAL","6","18","18","Tawalayuwaa, achuntüshi joolu'u taya nümüin chi Wasenyotsekai Jesucristo süpüla nii'iyatüinjatüin na'anasia waneepia jümüin. Amén, kasataalejese nikeraajüin tia.");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("EP1_1","079_1_1","EPH","1","1","1","Taya, Pablo, Aluwataaushika'aya nütüma Cristo Jesús, taya aneekünaka nütüma chi Maleiwakai süka nücheküin taya süpüleerua nuluwatawaa. Tashajüin joolu'u jümüin jia nüchooinkana chi Maleiwakai chakana Éfeso, jia aa'inrakana waneepia tü nuluwataakat anain süka nümaain Cristo Jesús. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("EP1_2","079_1_2","EPH","1","2","2","Achuntüshi taya nümüin chi Washikai Maleiwa je nümüin chi Senyotkai Jesucristo süpüla nee'iyatüin na'anasia waneepia jümüin je süpüla naapüinjanain wane anaa jümüin. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("EP1_3","079_1_3","EPH","1","3","3","Anakaja wa'waajüle chi Nüshikai, Nümaleiwasekai chi Wasenyotsekai Jesucristo. Süka nümaainapain waya Cristo, naa'inrüin chi Maleiwakai wapüleerua chajee iipünaajee kasa anashaatakat ma'i, nükaaliijakat aka waya sünain anoujaa. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("EP1_4","079_1_4","EPH","1","4","4","Otta müsia paala sümaiwa nnojolüiwa'aya kasain akumajünüin yaa soo'opünaa mmakat, nüneekatüjüli'iya waya chi Maleiwakai süpüla tü naa'inrajatkat Jesucristo wamüin. Nükatalüinjana waya suulia waainjala süpüla lotüinjatüin wakuaippa nu'upala, ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("EP1_5","079_1_5","EPH","1","5","5","süka aletüjülü'inya nünüiki Maleiwakai sünain nüchooinyaainjanain waya sünainjee tü naa'inrakat Cristo. Je süka alin waya nüpüla, talatüsü naa'in sümaa tü naa'inrüinjatkat chi Nüchonkai wamüin. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("EP1_6","079_1_6","EPH","1","6","6","Wa'waajeein nia waneepia saa'u anamiashaatain nia wamüin je saa'u nnojolin na'alijiraain suulia nuluwataain wamüin chi Nüchonkai Jesucristo aishikai ma'i nüpüla. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("EP1_7","079_1_7","EPH","1","7","7","Sünainjee anamiain chi Maleiwakai wamüin, nülatirüin waainjala woulia. Taashiinapa waya suulia, süka nuwalaajüitpain Jesús süka nüsha amülakat wanaa sümaa ouktüin, süka niain amaünajüna amüin. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("EP1_8","079_1_8","EPH","1","8","8","Aishaatashii waya nüpüla chi Maleiwakai, nuluwataakalaka chi Nüchonkai wamüin. Je süka kekiin ma'i nia, nütüja aa'ut sünain shikeraajeerüin tü nüchekakat süpüleerua naa'inrüinjatüin chi Nüchonkai. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("EP1_9","079_1_9","EPH","1","9","9","Talatüsü naa'in chi Maleiwakai saa'u nii'iyatüinjatüin wamüin joolu'u nünainjee Cristo tü nnojotkat atüjaanain aa'u paala. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("EP1_10","079_1_10","EPH","1","10","10","Ekettaajeerü nütüma Maleiwa so'uweena wane ka'i sünain nükotchajeerüin kasakat süpüshua tü chasükat iipünaa otta yaasükat saa'u mmakat, süpüla niainjachin Cristo chi Nüneekajalakai aluwataain saa'u, süka ni'itaatüjülü'inya tü sükaliakat paala. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("EP1_11","079_1_11","EPH","1","11","11","Aneekünüshii wayakana judíokana nütüma chi Maleiwakai süpüla nüchooinjanain waya sümaa wakatannüin nütüma süpüla nümaainjanain Cristo, maa aka süpüshua tü naa'inreekat paala, ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("EP1_12","079_1_12","EPH","1","12","12","süka wayain palajanain sünain a'atapaa Cristo jüpüleerua jiakana “gentilekana”. Nücheküin wapüleerua waa'inreein waneepia tü nüchekakat je wa'waajeein nia saa'u anashaatain ma'i wamüin. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("EP1_13","079_1_13","EPH","1","13","13","Otta jiakana gentilekana, nüchooinyaainapa jia Maleiwa saa'u jünoujaitpain sünain tü shiimainkat, tü nüchikikat Cristo, chi O'tte'erüikai. Nümaashii joolu'u jia Cristo je aapünüshi jümüin chi Naa'inkai Maleiwa, chi nüküjakai achiki paala, chi wayaawaseinjachikai, maa aka sukuaippa wane jeerü. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("EP1_14","079_1_14","EPH","1","14","14","Maa aka naapüichipain chi Naa'inkai Maleiwa wamüin waya nüpüshikana, meeria nütüma süpüshua tü naapajatkat wamüin mapeena. Wa'waajeechi chi Maleiwakai saa'u taashireejeenain waya nütüma suulia süpüshua waainjala so'uweena tia ka'ikat. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("EP1_15","079_1_15","EPH","1","15","16","Wanaa sümaa taapüin jüchiki sünain miyo'uin jünoula nünain chi Senyotkai Jesús je süchiki naalin napüshua na anoujashiikana jüpüla, waneepiashi taya achuntüin nümüin chi Maleiwakai jaa'u sünain taapüin analu'ut nümüin saa'u süpüshua tü naa'inrakat jümüin. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("EP1_17","079_1_17","EPH","1","17","17","Tachuntüin waneepia nümüin chi Nümaleiwasekai chi Wasenyotsekai Jesucristo, chi Washikai Maleiwa anashaataleekai ma'i, süpüla jiyaawatüinjachin naa'u nükajee chi Naa'inkai. Müleka jülüjüle jaa'in tü nii'iyateetkat chi Naa'inkai jümüin, kekiijeena jia nütüma süpüla jütüjaainjatüin saa'u tü nüchekakat chi Maleiwakai jüpüleerua. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("EP1_18","079_1_18","EPH","1","18","18","Tachuntüin nümüin jaa'u süpüla nükaaliijainjanain jia chi Naa'inkai Maleiwa süpüla jütüjaainjatüin saa'u tü kasa anasü eenakünakat apüla jia nütüma Maleiwa, tü kasa anasü naa'inrüinjatkat namüin napüshua na anoujashiikana achechetkana naa'in sünain a'atapaa. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("EP1_19","079_1_19","EPH","1","19","20","Tachuntüin jaa'u nümüin chi Maleiwakai süpüla jiyaawatüinjachin naa'u sünain pülashin ma'i nia süpüla nükaaliijain na anoujashiikana nünain. Nnojotsü kasain isain nüchiki, müshijese'e nüso'ire'erüin naa'in Cristo süchikijee ouktüin süpüla nüikkale'erüin chamüin nikialu'ujee süpüla aluwatawaa wanaa nümaa chaa iipünaa eere nuluwataain. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("EP1_21","079_1_21","EPH","1","21","21","Otta Cristo, kojutshi ma'i nütüma chi Maleiwakai suuliale'eya tü aapieekalüirua süpüshua nümaajatkat chaa iipünaa sirumalu'u, je suuliale'eya tü yolujaakalüirua süpüshua, je nouliale'eya na laülaayuukana napüshua yaa mmolu'u, nouliale'eya naya napüshua, na eekai naluwataain maa'ulu yaa je na eekai naluwataajeenain mapeena. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("EP1_22","079_1_22","EPH","1","22","22","E'itaanüshi nia nütüma süpüla nuluwataainjatüin wayuu süpüshua je süpüla kojutüinjachin sütüma suuliale'eya tü kasakat süpüshua. Je aneekünüshi nia nütüma chi Maleiwakai süpüla sülaülainjachin tü anoujasükalüirua sainküin mmakat süpüshua sünain süpüshua tü kasa saa'inrakat. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("EP1_23","079_1_23","EPH","1","23","23","Wayakana anoujashiikana, süka niain Cristo wekiipü'üin joolu'u, wayajiraainapa, maa aka sukuaippa wane wayuu waneesia. Akaajaa müleka nnojolin niain Cristo wekiipü'üin, katata'aweena waya. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("EP2_1","079_2_1","EPH","2","1","1","Otta jiakanaya paalainka, nnojotsü joonooin amaa nünüiki chi Maleiwakai sütüma kaainjalapü'üin jia, maa aka ne'e wane wayuu eekai ouktüin sünain moonooin sümaa nünüiki sülaamain. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("EP2_2","079_2_2","EPH","2","2","2","Kaainjalapü'üshii jia so'u ka'ikat tia, süka keejiapü'üin jümüin tü kasa mojusü naa'inrakat na wayuu manoujainsaliikana, süka joonooin sümaa nünüiki chi sülaülakai yolujaa yaa iipünaapünaa, chi ootakai wayuu sainküin mma sünain ayouktaa nünüiki Maleiwa maa'ulu yaa. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("EP2_3","079_2_3","EPH","2","3","3","Shiapü'ü wakuaippa paala wamaiwa, wo'unapü'üin süchiirua tü naa'inrakat na wayuu ayouktakana nünüiki Maleiwa. Süchepchiapü'üin waainjala süka waa'inrüin kasa mojusükat waa'inreekat. Sükajee tia, nü'ürülashii waya Maleiwa wanaa namaa napüshua na kaainjaraliikana sünainjee waainjala. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("EP2_4","079_2_4","EPH","2","4","5","Otta chi Maleiwakai, saa'u alin ma'i waya nüpüla, je süka nümüliajeein wayuu süpüshua shii'iree suu'ulaweein suulia saainjala, nujuittirüin waya suulia süchepchiaa waainjala. Mayaasüje nnojolin kasajachin nia wamüin sütümajee kaainjaraliin waya, nii'iratüin waa'in sükajee tü naa'inrakat Cristo. Nu'tte'erüin waya süka anamiain nia wamüin. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("EP2_6","079_2_6","EPH","2","6","6","Maa aka nüso'iraain aa'in Cristo süchikijee ouktaa, müshi'iya wayakana, ojuittüinapa waya suulia süchepchiaa waainjala nütüma chi Maleiwakai, süka shii'iranajaaitpain waa'in. Je maa aka nu'unüin Cristo iipünaamüin süpüla nuluwataainjachin wanaa nümaa chi Nüshikai, akaweenia wayakana, o'uneena süpüla aluwatawaa wanaa nümaa Cristo chaa iipünaa. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("EP2_7","079_2_7","EPH","2","7","7","Chi Maleiwakai, nii'iratüin waa'in süpüla sütüjaainjachin naa'u wayuu mapeena sünain anamiashaatain ma'i nia wamüin saa'u nu'tte'erüin waya suulia waainjala sünainjee tü naa'inrakat Cristo Jesús. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("EP2_8","079_2_8","EPH","2","8","9","O'tte'ennüshii jia suulia jaainjala sükajee anamiain ma'i chi Maleiwakai jümüin je sükajee nükaaliijain jia süpüla jünoujainjanain nünain Cristo. Nnojoliishii jia o'tte'ennüin sünainjee aa'inraa kasa anasü, suulia ju'waata'alaain sulu'u jukuaippa jümüiwa. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("EP2_10","079_2_10","EPH","2","10","10","Aluwataanüshi Cristo Jesús wamüin nütüma chi Maleiwakai süpüla nu'tte'erüinjanain waya nükajee je süpüla nii'iratüinjatüin waa'in süpüla waa'inrüinjatüin tü anasükat, maa aka tü kee'ireetüjütkat naa'in paala sümaiwa süpüleerua waa'inrüin. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("EP2_11","079_2_11","EPH","2","11","11","Jia gentilekana nnojoliikana judíoin, “mo'yotooju atachiikana” jümünüin natüma na judíokana “o'yotoona atachiikana”. Tia o'yotoonaakat ata, aa'innüsü ne'e namüin sütüma wayuu, nnojotsü nütümain chi Maleiwakai. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("EP2_12","079_2_12","EPH","2","12","12","Paalainka, nnojoishi jütüjaain aa'u Cristo chi Nüneekajalakai Maleiwa, süka nnojoliin kasapünaain jia nanain na judíokana Israelkana anülia. Wayuu naatajana jia noulia. Nnojotsü kasapünaain jünain paala tü pütchi e'itaanakat nütüma chi Maleiwakai napüla, süka nayain pansaain amüin nünüiki. Shiimüin sünain makaaliijuuin paala jia nütüma chi Maleiwakai, süka nnojoliin ji'raajüin nia. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("EP2_13","079_2_13","EPH","2","13","13","Je paalainka, wattashii jia nuulia. Otta müshi'iya joolu'u, nünainjee Cristo, sünainjee amülain nüsha saa'ujee jaainjala, antinnüinapa jia nünainmüin chi Maleiwakai süpüla nümaainjanain jia. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("EP2_14","079_2_14","EPH","2","14","14","Waya judíokana jümaa jiakana gentilekana, aleewainapa waya joolu'u nütüma Cristo. Oo'ulaainapa waya suulia pa'ünüüwajirawaa, süka ouktüin nia waa'ujee wapüshua. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("EP2_15","079_2_15","EPH","2","15","15","Süka ouktüin Cristo waa'ujee, maamüintpa nütüma tü nüshajakat Moisés paala süpüla nakuaippain na judíokana, süpüla wanaawainjatüin wakuaippa süpüla nümawaa Cristo waneepia, maa aka judío otta gentile. Kolotüinapa joo waya nütüma. Nnojoliinapa pa'ünüüwain. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("EP2_16","079_2_16","EPH","2","16","16","Sünain wanaawajiraaitpain wakuaippa, waya judíokana oo'ulaka jia gentilekana, nücheküin chi Maleiwakai wapüleerua anajiraainjanain waya nümaa. Mayaainje nü'ünüüpü'üin waya saalin waainjala, oo'ulaainapa waya suulia pa'ünüüwajirawaa nümaa sükajee ouktüin Cristo waa'ujee wapüshua. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("EP2_17","079_2_17","EPH","2","17","17","Antüshi Cristo wanainmüin wayakana judíokana nüpüshikana chi Maleiwakai, maa aka jünainmüin jiakana gentile wattakana paala nuulia, sünain aküjaa süchiki tü anajirawaakat wamüin. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("EP2_18","079_2_18","EPH","2","18","18","Je nünainjee Cristo, jutatüitpa wapüleerua wanaawaa sünain antaa nümülatu'umüin chi Washikai Maleiwa nükajee chi Naa'inkai. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("EP2_19","079_2_19","EPH","2","19","19","Otta müshi'iya jiakana gentilekana joolu'u maa'ulu yaa, sünainjee tü naa'inrakat Cristo, nnojoliinapa wattain jia nuulia chi Maleiwakai, nnojoliinapa naatain jia woulia. Nüpüshinapa jia Maleiwa wanaa wamaa. Kottüinapa waya sünain waneesia e'irukuu, tü nüchonwaakat Maleiwa. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("EP2_20","079_2_20","EPH","2","20","20","Waya anoujashiikana wapüshua, waya judíokana oo'ulaka jia gentilekana, müshii aka waya saa'in wane miichi süka wayajiraain sünain tü wanoulakat. Akaajaa tü pütchi naküjakat wamüin na Aluwataaushikana je na aapirüliikana süka nünüiki Maleiwa, müsü aka saa'in tü ipa e'itaanakat mmolu'u süpüla sükumajünüinjatüin tü miichikat saa'u. Otta Cristo, saa'u niain o'tte'erüin waya, müshi aka saa'in tü palajatkat ipa e'itaanüin sünain tü miichikat. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("EP2_21","079_2_21","EPH","2","21","22","Nünainjee Cristo, otta sünainjee eeichipain chi Naa'inkai Maleiwa sulu'u waa'in waya akataluushikana suulia waainjala, müshii aka waya saa'in wane miichi sünain wa'waajiraain otta sünain wa'yanaajiraain wapüshua waneepia nümüin chi Senyotkai. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("EP3_1","079_3_1","EPH","3","1","1","Püreesashi taya sünainjee aküjaa nüchiki Cristo Jesús jümüin jiakana gentilekana. Je sünainjee tü anasü naa'inrakat chi Maleiwakai wamüin, achuntüshi taya waneepia jaa'u. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("EP3_2","079_3_2","EPH","3","2","2","Jütüjaa jümata saa'u sünain kamaneein chi Maleiwakai tamüin maa aka nüneeküin taya süpüla takaaliijainjanain jia gentilekana. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("EP3_3","079_3_3","EPH","3","3","3","Tü kasa naa'inrüinjatkat chi Maleiwakai, tü nnojotkat sütüjaain aa'u wayuu paala nütüma, nii'iyatüin tamüin, maa aka tü tamayütkat jümüin. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("EP3_4","079_3_4","EPH","3","4","4","Jütüjaweerü aa'u joolu'u jaashaje'etpa tü karaloukta tashajakat jümüin, sünain tayain atüjaaichipain saa'u joo tü naa'inrüinjatkat chi Maleiwakai nüka Cristo, tü nnojotkat sütüjaain aa'u wayuu paala. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("EP3_5","079_3_5","EPH","3","5","5","Tü nnojotkat nüküjüin achiki chi Maleiwakai paala sümüin wayuu, ee'iyatünüsü joolu'u nütüma chi Naa'inkai namüin na Aluwataaushikana oo'ulaka namüin na aapirüliikana süka nünüiki Maleiwa, na akataluushikana suulia naainjala. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("EP3_6","079_3_6","EPH","3","6","6","Tü ee'iyatünakat tamüin joolu'u, shia sünain kamüinjeenain jia wanaa namaa na judíokana, na Israelkana anülia, tü nüpansaajakat achiki paala chi Maleiwakai namüin. Aapüneerü jümüin nünainjee Cristo Jesús süka jünoujain nünain sünain ouktüin süpüla nu'tte'erüin jia suulia jaainjala. Wayajiraajeena joolu'u wayakana anoujashiikana wapüshua, waya judíokana oo'ulaka jia gentilekana, süka wanaawajiraain wakuaippa. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("EP3_7","079_3_7","EPH","3","7","7","Sünainjee anamiain tamüin chi Maleiwakai, nüneeküin taya süpüla nüchepchiaa sünain aküjaa nüchiki chi O'tte'erüikai sümüin wayuu. Süka pülashin ma'i chi Maleiwakai, tountüin taa'inrüin tü nuluwataakat anain sükajee nükaaliijain taya. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("EP3_8","079_3_8","EPH","3","8","8","Mayaashije tamülatüin taa'in na'akajee napüshua na nüchooinkana Maleiwa, je saa'u anamiain nia tamüin, ayatshia taya naapaain süpüla taküjainjatüin nüchiki Cristo jümüin jiakana gentilekana, sünain alana'aleein ma'i nia sünain anain. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("EP3_9","079_3_9","EPH","3","9","9","Nuluwataain taya chi kakumalakai kasakat süpüshua süpüla tekirajüinjatüin wayuu süpüshua sünain süchiki tü naa'inrakat joolu'u, tü matüjaajuukat aa'u paala, süka nnojolüin nücheküin paala nii'iyateein sümüin wayuu. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("EP3_10","079_3_10","EPH","3","10","10","Nanainjee na anoujashiikana napüshua sainküin mmakat, nii'iyateein joolu'u chi Maleiwakai maa'ulu yaa sünain niain kekiin sünain süpüshua tü naa'inrakat süpüla sütüjaainjatüin naa'u tü aapieekalüirua chaa iipünaa sirumalu'u. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("EP3_11","079_3_11","EPH","3","11","11","Otta süpüshua tü naa'inrakat chi Maleiwakai maa'ulu yaa nükajee Cristo chi Wasenyotsekai, shia tü naa'inrüinjattüjütkalia paala sümaiwa. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("EP3_12","079_3_12","EPH","3","12","12","Sünainjee wanoujainapain nünain Cristo, nnojoliinapa waya mmolüin seema arütkawaa nünainmüin chi Maleiwakai süpüla aashajawaa nümaa. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("EP3_13","079_3_13","EPH","3","13","13","Nnojo mojuin jaa'in taalin saa'u müliain taya jünainjee sulu'u tü kaatsetkat, süka tounteerüin takaalinjain jia sütüma tü alatakat tamüin. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("EP3_14","079_3_14","EPH","3","14","15","Saa'u tü anasü naa'inrakat chi Washikai Maleiwa wamüin, tasapainyo'ukashi taya nümülatu'umüin süpüla aashajawaa nümaa, süka niain Süshin tü anoujasükalüirua süpüshua maa'ulu yaa, maa aka tü chakat iipünaa oo'ulaka tü yaakat saa'u mmakat. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("EP3_16","079_3_16","EPH","3","16","17","Je saa'u anashaataleeichipain chi Maleiwakai wamüin, achuntüshi taya nümüin jaa'u süpüla katsüinjatüin jaa'in nütüma chi Naa'inkai je süpüla jüchecherüinjatüin jaa'in sünain anoujaa nünain Cristo süpüla eeinjachin nia jümaa waneepia. Aijeechi chi Maleiwakai jüpüla nütüma. Otta aijiraweena jia. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("EP3_18","079_3_18","EPH","3","18","19","Maülesat saalin tü wayuukolüirua süpüshua nüpüla Cristo, nnojotsü wainküin wayaawatüin saa'u. Achuntüshi taya jaa'u nümüin chi Maleiwakai süpüla jiyaawatüinjatüin saa'u tü jaalinkat nüpüla Cristo, süpüla aijiraainjanain jia jüpüla maa aka alin jia nüpüla Maleiwakai. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("EP3_20","079_3_20","EPH","3","20","21","Wa'waajeein chi Maleiwakai süka pülashin ma'i nia. Nnojotsü kasain isain nüchiki. Naa'inrüin tü kasa anasükat wamüin waneepia, waya a'yataashiikana nümüin, tü wachuntakat maa'aya aka tü kee'ireekat waa'in nnojotkat wachuntüin nümüin. Kasataalejese kojutüin chi Maleiwakai watüma waya anoujashiikana sainküin mmakat süpüshua sünainjee süpüshua tü naa'inrakat Cristo Jesús. Kojuteeshi nia watüma waneepia maa'ulu yaa je mapeena süpüla ka'ikat süpüshua. Amén. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("EP4_1","079_4_1","EPH","4","1","1","Taya püreesashikai sünainjee aküjaa nüchiki chi Senyotkai, teme'eja aa'inchii jia süpüla ayatüinjanainya sünain tü nüneekakat apüla jia chi Maleiwakai. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("EP4_2","079_4_2","EPH","4","2","2","Anakaja müleka nnojorule pülayaain jaa'in noulia na juwalayuukana. Jümüliaja eekai mojuin naa'in. Nnojo jukulajaain aa'in sümaa akaalinjirawaa. Jaa'inra tü anasükat ni'ipajee chi juwalakai eekai ni'rülüin wayumüin jümüin, saa'u alin jia jüpüshua nüpüla chi Maleiwakai. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("EP4_3","079_4_3","EPH","4","3","3","Nnojo jü'ülüjiraain. Nnojo jütkaajiraain. Soto jaa'in sünain eeichipain chi Naa'inkai Maleiwa sulu'u jaa'in, chi akaalinjüinjachikai jia süpüla wanaawajiraainjatüin jaa'in. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("EP4_4","079_4_4","EPH","4","4","4","Je maa'aya aka tü aneekünakat apüla waya, wanaawasü wakuaippa nütüma chi Naa'inkai Maleiwa süka waneeshiain nia. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("EP4_5","079_4_5","EPH","4","5","5","Otta chi Wasenyotsekai, nia ne'e Jüsenyotseka'aya süka waneeshin nia. Je tü wanoujakat anain wayakana, shia tü jünoujakat anain jiakana. Je tü woutiisakat anainjee waya, shia ne'e tü woutiisakat anainjee jiakana. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("EP4_6","079_4_6","EPH","4","6","6","Otta chi Washikai Maleiwa, nia ne'e Jüshika'aya je nia ne'e Jümaleiwaseka'aya. Nia nümüiwa a'waajüneeka watüma wayakana wapüshua, süka niain laülaain saa'u wayuu süpüshua. Nia akaaliijaka waya sünain aa'inraa kasa anasü sünain eein nia waneepia sulu'u waa'in. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("EP4_7","079_4_7","EPH","4","7","7","Aapünüsü wamüin wane'ewaire wakua tü watüjakat apüleerua nütüma Cristo. Ka'yataainshii joo waya nütüma, süpüla waa'inrüinjatüin tü kasa anasü nüchekakat wapüleerua sükajee anamiain nia wamüin. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("EP4_8","079_4_8","EPH","4","8","8","Maa aka sümakat tü ashajünakat paala sulu'u tü karaloukta nüchikimaajatkat chi Maleiwakai: “Süchikijee nükanajüin tü nü'ünüükalüirua, naapüin tü nüsülajeekat sümüin tü nüpüshikalüirua sümaa nu'unüin iipünaamüin eemüin chi Maleiwakai”. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("EP4_9","079_4_9","EPH","4","9","9","¿Jamalu'ut tü pütchi “nu'unüin iipünaamüin” makat? Shia süka nüshakatüin Cristo paala yaa saa'u mmakat. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("EP4_10","079_4_10","EPH","4","10","10","Chi antakai paala yaa saa'u mmakat, nia ne'e chi o'unakai iipünaamüin waneemüin sa'ata sirumakat süpüla laülaainjachin nia saa'u kasakat süpüshua. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("EP4_11","079_4_11","EPH","4","11","11","Otta niakai, nüneeküin su'utku tü anoujasükalüirua je naapüin namüin atüjaa süpüleerua tü a'yatawaa naa'inrüinjatkat nümüin. Je naapale'einya wane anüliee namüin wane'ewai nakua sükajee tü na'yataainkat. Müsü mayaa: na Aluwataaushikana, na aapirüliikana süka nünüiki Maleiwa, na aküjaliikana nüchiki chi O'tte'erüikai sümüin tü manoujainsatkalüirua, je na aa'inmajüliikana sünain ekirajaa na anoujashiikana. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("EP4_12","079_4_12","EPH","4","12","12","Nüneeküin naya chi Maleiwakai süpüla nakaalinjüinjanain waya anoujashiikana wapüshua sünain wa'yataain nümüin chi Senyotkai, süpüla koo'omüinjatüin wamüin sütsüin waa'in sünain anoujaa. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("EP4_13","079_4_13","EPH","4","13","13","Nücheküin chi Maleiwakai süpüleerua wountüinjatüin tü aleewaakat sünain anoujaa nünain chi Nüchonkai, je süpüla wayaawatüin saa'u süpüshua tü kasa anasü naa'inrakat wamüin, süpüla müin aka waya naa'in Cristo sünain laülaain waa'in sünain anoujaa. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("EP4_14","079_4_14","EPH","4","14","14","Je sükajee tia, nnojotsü jo'uweeinjatüin jaa'in, suulia joojüin süpüla e'ike'ennaa süka alawaa sütüma tü anoujayaasükalüirua. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("EP4_15","079_4_15","EPH","4","15","15","Shieesü wo'unaka achiirua tü shiimüinkat waneepia süpüla aleewainjanain waya namaa na wawalayuukana, süpüla müinjanain aka waya naa'in Cristo sünain süpüshua tü waa'inrakat, chi aluwataakai saa'u süpüshua tü anoujasükalüirua. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("EP4_16","079_4_16","EPH","4","16","16","Cristo, nüko'omüinjüin waneepia wamüin tü aijiraakat atüma waya wane'ewai wakua wanaa sümaa wa'yataain nümüin. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("EP4_17","079_4_17","EPH","4","17","17","Joolu'u tachuntüin jümüin sulu'u nünülia chi Senyotkai süpüla juu'ulaain suulia jaa'inrüin tü kasa mojusü saa'inrakat tü wayuu manoujainsatkalüirua otta tü jülüjakat saa'in, tü maa'inkat atüma saa'in. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("EP4_18","079_4_18","EPH","4","18","18","Süka mee'iranajaain saa'in tü wayuukolüirua nütüma chi Maleiwakai, isasü süchiki shiyaawatüin saa'u sukuaippa tü anasükat. Je süka shiyouktüin tü shiimainkat, nnojoishi jamajachin nia sümüin. Müshi aka saa'in wayuu naatajatü noulia. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("EP4_19","079_4_19","EPH","4","19","19","Je süka keejiain namüin tü mojulawaakat, kee'ireesü naa'in naa'inreein waneepia tü kasa yarüttakat atüma naa'in. Maapülinsalii sünain aa'inraa. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("EP4_20","079_4_20","EPH","4","20","20","Akaajasa jiakana, nnojotsü shiainjatüin jukuaippain tia, süka nnojoliin ekirajuushin jia sünain nütüma Cristo. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("EP4_21","079_4_21","EPH","4","21","21","Tü aküjünakat jümüin, shia tü shiimainkat nikirajakat anain Jesucristo je süchiki süpüshua tü naa'inrakat. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("EP4_22","079_4_22","EPH","4","22","23","Je jiakana paala, süchepchiapü'üshii jia jaainjala, süka keejiain jümüin oonowaa sümaa alawaa, je süka jaa'inrüin tü mojusü yarüttakat atüma jaa'in. Je joolu'u saa'u jünoujain nünain Cristo, anashii müleka juu'ulaale suulia tü kasa mojusü jaa'inrapü'ükat je tü mojusü jülüjapü'ükat jaa'in. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("EP4_24","079_4_24","EPH","4","24","24","Je saa'u shii'iranajaaitpain jukuaippa, anakaja jaa'inrüle waneepia tü nüchekakat chi Maleiwakai jüpüleerua süpüla müinjanain aka jia naa'in sünain jaa'inrüin tü anasükat saa'u jükatannüinapain suulia jaainjala. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("EP4_25","079_4_25","EPH","4","25","25","Je sükajee tia, juu'ulaa jumata suulia aküjaa alawaa wane'ewai jukua. Anakaja müleka jüküjiraale tü shiimainkat waneepia namaa na juwalayuu anoujashiikana, süka jiajiraainya ne'e sünain tü anoujaakat nünain Cristo. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("EP4_26","079_4_26","EPH","4","26","27","Müleka jashichire jia nümüin wane juwala, juu'ulaa suulia jashiee süpülapünaa atunkaa suulia kaainjalajüin jia sulu'ujee nütüma Satanás chi sülaülakai yolujaa. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("EP4_28","079_4_28","EPH","4","28","28","Chi eekai ka'ruwaralin, anakaja müleka nuu'ulaale joolu'u suulia a'luwajaa. Anashi müleka ni'yataale süpüla tü niküinjatkat aa'u je süpüla tü nümüliajiainjatkat wayuu eekai müliain. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("EP4_29","079_4_29","EPH","4","29","29","Nnojo jaashajaain süka pütchi eekai airu'ulüin sümüin wayuu. Jaashajaa namüin süka pütchi analu'ut akaaliijüinjatkat naya sünain tü anasükat. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("EP4_30","079_4_30","EPH","4","30","30","Akaajasa jaashajaale süka pütchi mojulu'ut, mojeerü ma'i naa'in chi Naa'inkai Maleiwa, chi jiyaawaseinjachikai maa aka sukuaippa wane jeerü süpüla jütüjaanüinjanain aa'u so'uweena wane ka'i sünain taashinjanain jia suulia jaainjala. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("EP4_31","079_4_31","EPH","4","31","31","Juu'ulaa suulia ülü'üttaa aa'in sümüin wayuu je suulia kanain jaa'in eekai jü'ülüjaain sümaa. Nnojo juwoorolooin sümüin wayuu süka pütchi mojulu'ut. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("EP4_32","079_4_32","EPH","4","32","32","Shia anakaja alu'u müleka anamiajiraale jia jümüin jüpüshua sümaa aijiraain jia jüpüla. Anakaja müleka motüle jaa'in naainjala wane juwala, maa aka naa'in chi Maleiwakai motüin naa'in jaainjala sünainjee tü naa'inrakat Cristo sünain ouktüin nia jaa'ujee. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("EP5_1","079_5_1","EPH","5","1","1","Anakaja müleka jüshatüle nukuaippa chi Maleiwakai, süka nüchooinapain jia je süka alin ma'i jia nüpüla. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("EP5_2","079_5_2","EPH","5","2","2","Anakaja müleka aijiraale jia jüpüla jüpüshua, maa aka alin jia nüpüla Cristo. Watüjaa aa'uchi nia sünain alin waya nüpüla, süka naapajiraain nikii süpüla ouktaa waa'ujee süpüla talatüinjatüin naa'in chi Maleiwakai. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("EP5_3","079_5_3","EPH","5","3","3","Saa'u jükataluushin suulia jaainjala süpüla nüchooinjanain jia chi Maleiwakai, juu'ulaa jümata suulia a'luwajirawaa akuaippaa sümaa wayuu jierü otta wane jierü nümaa wane toolo, suulia aa'inraa kasa yarüttüsü, otta suulia kee'ireein jaa'in washirüü. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("EP5_4","079_5_4","EPH","5","4","4","Nnojo jaashajaain süka tü pütchi japüikat atüma wayuu, oo'ulaka süka sünüiki'ipala wayuu eekai maa'in saa'in. Je nnojo jime'erainpalain wayuu süka pütchi yarüttüsü. Shia anaka alu'u müleka jaapüle analu'ut nümüin chi Maleiwakai waneepia. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("EP5_5","079_5_5","EPH","5","5","5","Nnojoleerü eein apashii wayuu eekai kaainjaralüin na'aka na aluwataainjanakana chaa iipünaa so'uweena tü ka'i nuluwataainjatkat o'u Cristo nümaa Maleiwakai. Nnojoleerü eein apashii wayuu eekai keejiain nümüin a'luwajirawaa akuaippaa sümaa wayuu jierü otta wane jierü nümaa wane toolo, chi aa'inrakai kasa yarüttüsü waneepia, chi kee'ireekai naa'in washirüü, otta chi kamaleiwaseyaashikai. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("EP5_6","079_5_6","EPH","5","6","6","Nnojo joonooin sümaa pütchi eekai eein ne'e suulia ji'ike'ennüin je suulia süsalajüin jia nütüma chi Maleiwakai wanaa namaa na moonooinkana sümaa nünüiki. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("EP5_7","079_5_7","EPH","5","7","7","Nnojotkalaka anain süpüla ja'aleewajaain namaa sünain aa'inraa kasa mojusü. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("EP5_8","079_5_8","EPH","5","8","8","Otta jiakana paala nnojoliiwa'aya jünoujain, müshii aka piyuusho'ukai jia, süka nnojolüin ji'raajüin tü shiimainkat nünüikikat chi Maleiwakai. Alu'ujasa joolu'u süka nüchooinapain jia, nuwaralo'ushii jia sükajee ji'raajüitpain tü shiimainkat. Anakaja müleka jülüjale jaa'in waneepia tü shiimainkat süpüla nuwaralo'uinjanain jia Maleiwakai waneepia. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("EP5_9","079_5_9","EPH","5","9","9","Müleka waraittüle jia sa'akapünaa nuwarala chi Maleiwakai, jaa'inreerü tü anasükat sümüin wayuu, tü nuluwataakat anain, je jüküjeerü waneepia tü shiimainkat. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("EP5_10","079_5_10","EPH","5","10","10","Teme'ejüin jaa'in shii'iree jiyaawatüin saa'u tü nüchekakat chi Senyotkai jüpüleerua süpüla jaa'inrüinjatüin shia. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("EP5_11","079_5_11","EPH","5","11","11","Anakaja müleka nnojoliire wanaawain jaa'in namaa na wayuu sa'akakana tü piyuushikat, süka maamüin sümüin wayuu tü naa'inrakat. Shia anaka alu'u müleka jaa'inrüle tü anasükat natüjaaiwa na wayuukana saa'u sünain kaainjalain naya. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("EP5_12","079_5_12","EPH","5","12","12","Tü mojusü naa'inrakat na sa'akakana tü piyuushikat, kalu'usü japülii ne'e yootüle süchiki, mayaasüje naa'inrüin shia sujuuna wayuu. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("EP5_13","079_5_13","EPH","5","13","13","Otta müleka naapaale tü shiimainkat, natüjaajeerü aa'u sünain kaainjalain naya. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("EP5_14","079_5_14","EPH","5","14","14","Chi eekai naapaain, ee'iranajaajeerü naa'in süpüla aa'inraa kasa anasü maa aka sümakat tü jayeechi wee'irajakat: “Püchijiraa maala, püso'iraa maala paa'in suulia ouktaa, süpüla süntüinjatüin nuwarala chi Maleiwakai pünainmüin nütüma Cristo”. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("EP5_15","079_5_15","EPH","5","15","15","Otta müshi'iya jiakana, anakaja müleka jülüjale jaa'in süpüshua tü jaa'inrakat saa'u kekiinapain jia nütüma chi Maleiwakai süpüla jaa'inrüin tü nuluwataakat anain. Jalia jia jümalaja'alaajayaa. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("EP5_16","079_5_16","EPH","5","16","16","Sükajee wainmain na aküjakana alawaa maa'ulu yaa, nnojo juu'ulaain suulia aküjaa sümüin wayuu tü shiimainkat nünüikikat chi Maleiwakai. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("EP5_17","079_5_17","EPH","5","17","17","Nnojo maa'in jaa'in. Shia anaka alu'u müleka jiyaawatüle saa'u tü nüchekakat chi Senyotkai jüpüleerua. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("EP5_18","079_5_18","EPH","5","18","18","Nnojo jiperüin. Maa'inyüü tia. Shia anaka alu'u müleka jüüjüüle jia waneepia nümüin chi Naa'inkai Maleiwa süpüla jaa'inrüinjatüin tü nüchekakat chi Senyotkai jüpüleerua. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("EP5_19","079_5_19","EPH","5","19","19","Wanaa sümaa juutkajaain, yooto jumaala süchiki tü jayeechi kanüliakat Salmos, je tü nüchikikat Maleiwa ee'irajünakat paala, je tü jayeechi wa'waajakat aka nia maa'ulu yaa. Jii'iraja nümüin süka süpüshua jaa'in. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("EP5_20","079_5_20","EPH","5","20","20","Saa'u jünoujain nünain chi Wasenyotsekai Jesucristo, jaapa analu'ut saa'u kasakat süpüshua nümüin chi Maleiwakai Washikai. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("EP5_21","079_5_21","EPH","5","21","21","Je müleka kojutüle Cristo jütüma, anashii müleka jüüjüüjiraale jia jümüin jüpüshua. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("EP5_22","079_5_22","EPH","5","22","22","Jia jieyuukana ka'wayuuseshiikana, anashii müleka jüüjüüle jia wane'ewa'ire jukua namüin ju'wayuuse maa'aya aka jüüjüüin jia nümüin chi Senyotkai. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("EP5_23","079_5_23","EPH","5","23","24","Maa aka sünain jüüjüüin waya anoujashiikana sainküin mmakat süpüshua nümüin Cristo chi O'tte'erüikai süka niain wekiipü'üin, akaainjana jia jieyuu ka'wayuuseshiikana wane'ewa'ire jukua namüin na ju'wayuusekana süka nayain laülaain jaa'u. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("EP5_25","079_5_25","EPH","5","25","25","Aka'aya jiakana tooloyuukana, anakaja müleka aire jüpüla ju'wayuuse wane'ewa'ire jukua, maa aka naa'in Cristo sünain alin nüpüla na anoujashiikana napüshua sainküin mmakat. Je watüjaa aa'uchi Cristo sünain alin waya nüpüla, süka naapajiraain nukuaippa waa'ujee süpüla ouktaa, ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("EP5_26","079_5_26","EPH","5","26","26","shii'iree woonooin sümaa nünüiki chi Maleiwakai süpüla waa'inrüinjatüin tü anasükat. Nükatalüin waya suulia waainjala sümaa nüla'ajaain woulia süpüla wuleinjatüin waa'in. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("EP5_27","079_5_27","EPH","5","27","27","Naapajiraain nukuaippa Cristo süpüla maainjalainjanain waya so'uweena tü ka'ikat washa'wale'enneetkat o'u nü'ütpa'amüin sünain anashaatain ma'i waya nu'upala Maleiwa süka wuleinjatüin waa'in. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("EP5_28","079_5_28","EPH","5","28","28","Otta jia tooloyuukana, anakaja müleka aire jüpüla ju'wayuuse wane'ewa'ire jukua, maa aka naa'in Cristo sünain alin nüpüla na anoujashiikana, je maa aka alin jia jüpülajiraa. Chi wayuu eekai alin nüpüla nu'wayuuse, aijiraashi nia nüpüla süka tia. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("EP5_29","079_5_29","EPH","5","29","30","Wane wayuu, nnojotsü kanain naa'in ni'iruku, shia eeka naa'inmajüin shia. Akaajaa waya nütüma Cristo, naa'inmajüin waya süka kottüin waya nünain. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("EP5_31","079_5_31","EPH","5","31","31","Maa aka sümakat tü pütchi ashajünakat paala sümaiwa sulu'u tü nüchikimaajatkat chi Maleiwakai: “Ka'wayuusepa wane wayuu, acheküshi nükatalaain shipialu'ujee nii je nipialu'ujee nüshi, süpüla sa'aniraainjatüin nukuaippa sümaa nu'wayuuse. Kakata'awaishii naya paala. Je joolu'u, kottüinapa joo naya süpüla waneesüinjatüin nakuaippa”. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("EP5_32","079_5_32","EPH","5","32","32","Tü ashajuushikat, shikirajüin waya sünain wane kasa anashantasü ma'i, kasa nnojotkat atüjaanüin aa'u paala sümaiwa. Shia tü nüchikikat Jesucristo namaa na anoujashiikana nünain. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("EP5_33","079_5_33","EPH","5","33","33","Otta shikirajüin waya sünain wane kasaya: Jia tooloyuukana wane'ewa'ire jukua, anakaja müleka aire jüpüla ju'wayuuse maa aka alin jia jüpülajiraa. Aka'aya jiakana jieyuukana, anakaja müleka kojutule jütüma ju'wayuuse. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("EP6_1","079_6_1","EPH","6","1","1","Je jia achonlu anoujashiikana nünain chi Senyotkai, anakaja müleka joonoole sümaa sünüiki jii je nünüiki jüshi, süka shiain nücheküin chi Maleiwakai jüpüleerua, ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("EP6_2","079_6_2","EPH","6","2","3","süka sümüin paala sümaiwa tü pütchi aluwataanakat anain na watuushikana nütüma Maleiwa: “Kojut pütüma püshi otta püi, süpüla pi'rüinjatüin miyo'uwaa otta kasa anasü yaa saa'u mmakat”. Shia palajatkaja ma'i aluwatawaa tüü sünain ke'ipainjatüin nümüin chi aa'inrakai. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("EP6_4","079_6_4","EPH","6","4","4","Otta jia kachooinshiikana, anakaja müleka juluwataale na jüchooinkana süka anakat akuaippa suulia jashichijüin naya jümüin sünainjee achiajaanaa waneepia. Anashii jikirajüle naya sünain tü nuluwataakat anain chi Maleiwakai. Ji'itaa napüleerua tü pütchikat sünain jüchiajaain naya süpüla noonooinjanain sümaa. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("EP6_5","079_6_5","EPH","6","5","5","Otta jia piuunakana, anashii müleka joonoole sümaa nanüiki na jülaamainkana sümaa kojutüinjanain naya jütüma. Nnojoishii naya kojutuyaainjanain ne'e. Shiimainjatü jütüma, sümaa joonooin sümaa nanüiki maa aka joonooin sümaa nünüiki Cristo. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("EP6_6","079_6_6","EPH","6","6","6","Anakaja müleka joonoole sümaa nanüiki waneepia sünain jaa'inrüin tü nuluwataakat anain jia, ja'itaina nnojoliin. Nnojotsü jaa'inrayaainjatüin ne'e no'upala shii'iree anain jüchiki natüma, shia saa'u nipiuunaseinapain jia Cristo sünain aa'inraa waneepia tü nüchekakat chi Maleiwakai jüpüleerua. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("EP6_7","079_6_7","EPH","6","7","7","Ji'yataa namüin na jülaamainkana süka süpüshua jaa'in, maa aka ji'yataain nümüin chi Senyotkai, ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("EP6_8","079_6_8","EPH","6","8","8","süpüla juwalaajüneenain nütüma saa'u tü kasa anasü jaa'inrapü'ükat maa aka na eekai nnojoliin piuunain. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("EP6_9","079_6_9","EPH","6","9","9","Otta jiakana laamakana, anakaja müleka kojutule jütüma na jipiuunasekana, maa aka naa'in nayakana kojutüin jia natüma. Je nnojo müliain naa'in jütüma shii'iree noonooin sümaa jünüiki. Soto jaa'in chi Maleiwakai chakai iipünaa sünain nnojolin kachekalain nia na'aka na anoujashiikana. Nia nalaamainka na piuunakana otta jia laamakana. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("EP6_10","079_6_10","EPH","6","10","10","Alü'ütsü joolu'u süpüla keraain tü tashajakat jümüin. Anakaja müleka katsüinre jia waneepia sükajee nütsüin chi Senyotkai akaalinjakai jia. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("EP6_11","079_6_11","EPH","6","11","11","Je sünain jütkaain nümaa Satanás sülaülakai yolujaa, nükaaliijeena jia chi Maleiwakai süpüla jiyouktüinjatüin tü mojusükot nüchekakat jüpüleerua Satanás. Jaapaa jumaala tü korolo aapünakat jümüin nütüma chi Maleiwakai süpüla jütkaayain nümaa Satanás. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("EP6_12","079_6_12","EPH","6","12","12","Nnojoliishii waya atkaashiin sümaa wayuu. Atkaashii sümaa tü yolujaa mojulaasükalüirua, tü aluwataakat saa'u tü manoujainsatkalüirua sainküin mmakat, je saa'u tü wayuukolüirua sa'akakat piyuushi sütüma saainjala, aainjinnakat kasa mojusü sütüma yolujaa. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("EP6_13","079_6_13","EPH","6","13","13","Je sükajee tia, jaapaa jümaala tü korolo aapünakat jümüin nütüma chi Maleiwakai süpüla jütkaain nümaa Satanás, süpüla katsüinjatüin jaa'in so'u tü ka'i sünteetkat o'u tü mojulaasükalüirua jünainmüin, süpüla jiyouktüinjatüin tü mojusü jaa'inreekat nütüma Satanás, otta süpüla jüchecherüinjatüin jaa'in sünain atkawaa nümaa. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("EP6_14","079_6_14","EPH","6","14","14","Anakaja joonoole waneepia sümaa tü shiimainkat nüchikikat chi Maleiwakai süpüla yapainjanain jia süpüla atkawaa, maa aka na'atüin wane surulaat chaje'ewaikai Roma tü si'ira je tü she'in kachueerakat naa'into'upünaa suulia na'apüla'ü na nü'ünüükana. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("EP6_15","079_6_15","EPH","6","15","15","Maa aka na'atüin wane surulaat tü nüsapaatse atkaayakat süpüla yapainjachin nia süpüla atkawaa, anakaja yapale jiakana süpüla aküjaa tü nüchiki Maleiwa anakat atüma saa'in wayuu. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("EP6_16","079_6_16","EPH","6","16","16","Maa aka wane taapüla najapulu'ukat wane surulaat suulia sülanüin najatü na nü'ünüükana nünainmüin, anakaja müleka jüchecherüle jaa'in sünain anoujaa süpüla jiyouktüinjatüin tü mojusü nüchekakat Satanás süpüleerua jaa'inrüin. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("EP6_17","079_6_17","EPH","6","17","17","Je maa aka na'atüin wane surulaat tü uwon kachueerakat sünain nikii süpüla atkawaa suulia sheewa'alaain, anakaja müleka ju'tte'ennüle jüpüshua nütüma Cristo süpüla jiyouktajatüin tü alawaa nüküjakat Satanás jümüin. Je maa aka najapulu'uin wane chajaruuta atkaaya, anakaja jaapaale nünüiki chi Maleiwakai akaaliijünakat aka jia nütüma chi Naa'inkai nuulia Satanás. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("EP6_18","079_6_18","EPH","6","18","18","Anakaja müleka jüchecherüle jaa'in sünain achuntaa nümüin chi Maleiwakai süpüla naa'inmajüinjanain jia nüka chi Naa'inkai sünain süpüshua tü jaa'inrüinjatkat je sünain atkawaa nümaa Satanás. Je juchunta waneepia sa'wai je so'uka'i saa'u tü anoujasü nüchooinkolüirua Maleiwa. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("EP6_19","079_6_19","EPH","6","19","19","Juchunta taa'u tayaka'iya süpüla nnojolinjachin mmolüin taya sünain aküjaa sümüin wayuu nüchiki chi O'tte'erüikai, tü nnojotkat sütüjaain aa'u paala, je süpüla naapüinjatüin chi Maleiwakai tamüin tü pütchi taküjainjatkat sümüin. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("EP6_20","079_6_20","EPH","6","20","20","Ja'itaichi püreesain taya maa'ulu yaa, juchunta taa'u süpüla nnojolinjachin mmolüin taya sünain aküjaa nüchiki chi O'tte'erüikai, süka taneekünüin nütüma süpüla tia. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("EP6_21","079_6_21","EPH","6","21","22","Otta müshia Tíquico, chi wawala aishikai wapüla, nüchepchiakai chi Senyotkai sünain naa'inrüin waneepia tü nuluwataakat anain nia, tajütüinjachi nia jünainmüin süpüla nütütajainjanain jia sünain anoujaa. Nüküjeerü wachiki jümüin je süchiki tü takuaippakat yaa sulu'u tü kaatsetkat. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("EP6_23","079_6_23","EPH","6","23","23","Achuntüshi taya jaa'u jiakana wawalayuukana nümüin chi Washikai Maleiwa je nümüin chi Senyotkai Jesucristo süpüla naapüinjatüin wane anaa jümüin. Anakaja müleka aijiraale jia jüpüla jüpüshua saa'u jünoujainapain nünain chi Maleiwakai. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("EP6_24","079_6_24","EPH","6","24","24","Achuntüshi taya nümüin chi Maleiwakai süpüla nii'iyatüinjatüin na'anasia sümüin wayuu süpüshua eekai alin chi Senyotkai Jesucristo napüla waneepia süka süpüshua naa'in.");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("PP1_1","080_1_1","PHP","1","1","1","Taya Pablo, nümaa Timoteo, waya na nüchepchiakana Cristo Jesús, washajüin joolu'u jümüin jüpüshua jia wawalayuukana chakana Filipos, jia nüchooinkana Maleiwa sünainjee jünoujain nünain Jesucristo. Je washajüin jümüin jia laülaashiikana oo'ulaka jia aa'inmajüliikana chakana sulu'u tü outkajaaleekat. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("PP1_2","080_1_2","PHP","1","2","2","Achuntüshii waya nümüin chi Washikai Maleiwa je nümüin chi Senyotkai Jesucristo süpüla nee'iyatüin na'anasia waneepia jümüin je süpüla naapüinjanain wane anaa jümüin. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("PP1_3","080_1_3","PHP","1","3","3","Aapüshi taya analu'ut nümüin Maleiwa jaa'u jüpüshua jülüjapa jia taa'in. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("PP1_4","080_1_4","PHP","1","4","4","Je wanaa sümaa tachuntüin nümüin jaa'u, talatashaatasü ma'i taa'in ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("PP1_5","080_1_5","PHP","1","5","5","süka sotüin taa'in sünain jükaaliijain taya sünain aküjaa nüchiki Cristo, chi O'tte'erüikai, wanaa sümaa tantüin ja'akamüin. Je ayatayüli'iya jia sünain akaaliijaa taya maa'ulu yaa. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("PP1_6","080_1_6","PHP","1","6","6","Tatüjaa aa'uchi chi Maleiwakai sünain nu'ttüichipain sünain aa'inraa kasa anasü jümüin süpüla juuntüin aküjaa nüchiki Cristo wanaa tamaa. Nnojoleechi oo'ulaain nia suulia aa'inraa tü anasükat jümüin wane'ere'eya keraain süpüshua nütüma so'uweena tü ka'i nüle'ejüinjatkat o'u Cristo. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("PP1_7","080_1_7","PHP","1","7","7","Aishii ma'i jia tapüla, je nnojoishi japülin taya süka a'waatawaa julu'u süka jükaaliijain taya waneepia. Jütüjaa aa'uchi taya sünain sükajeejachin anamiain chi Maleiwakai tamüin nüneekakalaka taya süpüla aküjaa nüchiki chi O'tte'erüikai. Je nnojoishi jiyüülajüin taya wanaa sümaa takaaliijain wayuu sünain anoujaa tü shiimüinkat sümaa tasouktüin sümüin eekai shiyoujain tü tekirajakat anain. Je joolu'u sünain püreesain taya saaliijee taküjain nüchiki Cristo, ayatshia jükaaliijain taya. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("PP1_8","080_1_8","PHP","1","8","8","Nütüjaa aa'uchi taya chi Maleiwakai sünain shiimüin te'reein ma'i jia, süka alin ma'i jia tapüla maa aka alin jia nüpüla Cristo. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("PP1_9","080_1_9","PHP","1","9","9","Anuu tü tachuntakat apüla jaa'u nümüin chi Maleiwakai: Achuntüshi taya nümüin süpüla koo'omüinjatüin jaalinjiraa jüpüla. Je achuntüshi süpüla jütüjaainjatüin saa'u tü nüchekakat Maleiwa jüpüleerua, sümaa jiyaawatüinjatüin saa'u tü jaa'inrakat müleka analein je müleka mojulein, ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("PP1_10","080_1_10","PHP","1","10","10","süpüla shiainjatüin jaa'inrüin tü kasa anasükat waneepia. Kasataalejese wulein jaa'in sümaa lotüin jukuaippa nu'upala Maleiwa süma'inru'u ja'atapüin tü ka'i nüle'ejajatkat o'u Cristo. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("PP1_11","080_1_11","PHP","1","11","11","Nünainjee Jesucristo, juunteerü jaa'inrüin waneepia tü anasükat sümüin wayuu süpüshua. Je kojuteechi chi Maleiwakai sütüma wayuu wainma sümaa nu'waajüneechin sünainjee tü kasa anasü jaa'inrakat. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("PP1_12","080_1_12","PHP","1","12","12","Tawalayuwaa, acheküshii jiyaawatüin saa'u wane kasa. Mayaainje püreesain taya, nnojotsü sümalaje'erüin tü wa'yataainkat sünain aküjaa nüchiki chi O'tte'erüikai. Süka jamüin, aapünüitpa joolu'u nüchiki sütüma wayuu eepünaale nnojolüin süküjünüin paala. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("PP1_13","080_1_13","PHP","1","13","13","Süpüshua wayuu yaaya sulu'u nipia chi sülaülashikai mma, tü nuwaariasekalüirua oo'ulaka tü surulaatkalüirua, nayaawatüitpa joo saa'u saaliijeejachin taküjain nüchiki Cristo püreesakalaka taya. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("PP1_14","080_1_14","PHP","1","14","14","Je sükajee püreesain taya, katsüintpa naa'in wainma na wawalayuu yaakana Roma nütüma chi Senyotkai süpüla aküjaa nünüiki chi Maleiwakai. Alana'aleesia ma'i joolu'u sünain yalayalain naya je sünain nnojoliin mmolüin seema aküjaa. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("PP1_15","080_1_15","PHP","1","15","16","Tatüjaa aa'uchii naya sünain lotüin nakuaippa sünain aküjaa. Aküjüshii naya nüchiki Cristo süka alin ma'i taya napüla, je süka natüjaain saa'u sünain püreesain taya süpüla teme'ejüinjanain naa'in na laülaashiikana yaaya sünain shiimüin nüchiki chi O'tte'erüikai. Otta eeshii wane wawalayuu yaaya Roma, a'ülüjaweeshii ma'i naya tamaa. Müshii aka nayoujire'etkai nakuaippa wanaa tamaa sünain aküjaa nüchiki Cristo. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("PP1_17","080_1_17","PHP","1","17","17","Na'waataain sulu'u aküjaa nüchiki Cristo sümüin wayuu wainma wanaa sümaa eein palitchon ne'e taküjakat amüin süka püreesain taya. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("PP1_18","080_1_18","PHP","1","18","18","Otta müshi'iya nayakana, nnojoishii jamajanain tamüin. Mayaasüje nnojolüin wanaawain naa'in tamaa sünain aküjaa nüchiki Cristo, talatüsü taa'in süka ayatüinya süküjünüin. Ayatsia aküjünüin natüma na wayuukana maa aka natüma na eekai wanaawain naa'in tamaa. Je ayateechia ne'e taya waneepia talatüin aa'in, ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("PP1_19","080_1_19","PHP","1","19","19","süka tatüjaain saa'u tajuitteechin sulu'ujee tü kaatsetkat süka jüchuntüin taa'u nümüin Maleiwa je süka nükaaliijain taya chi Naa'inkai wanaa sümaa talatirüin tü müliaakat. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("PP1_20","080_1_20","PHP","1","20","20","Tacheküin taa'inrüin waneepia tü kojutkat atüma Cristo, müleka ayatüle taya sünain katüin to'u, otta müleka to'utinnüle aa'in. Kasataalejese yalayalain taya süpüla nnojolinjachin taa'inrüin wane kasa japüijeechikat akajee taya. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("PP1_21","080_1_21","PHP","1","21","21","Müleka to'utinnüle aa'in, nnojotsü mojushiin tamüin, süka cheechin taya nümaa Cristo süpüla ka'ikat süpüshua sükajee tia. Akaajasa müleka ayatüle taya sünain katüin to'u, tacheküin talateein naa'in Cristo sütüma süpüshua tü taa'inrakat. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("PP1_22","080_1_22","PHP","1","22","22","Je tounteerü ta'yataain nümüin chi Senyotkai sünain takaaliijain wayuu wainma. Nnojotkalaka tatüjaain aa'u jaralüin anain saa'in tamüin. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("PP1_23","080_1_23","PHP","1","23","23","Otta müleka to'utinnüle aa'in, alana'aleesia ma'i tia sünain anain shia saa'in tamüin, süka to'uneechin eemüin Cristo. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("PP1_24","080_1_24","PHP","1","24","24","Otta alana'aleesia ma'i sünain anain jümüin müleka ayatüle taya sünain katüin to'u, süka che'ojaain jümüin takaaliijain jia. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("PP1_25","080_1_25","PHP","1","25","25","Sükajee tia, tatüjaa aa'ut sünain nnojolin ouktamaatajachin taya. Eekalaka süpüla takaaliijain jia sünain anoujaa süpüla talatüinjatüin ma'i jaa'in waneepia. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("PP1_26","080_1_26","PHP","1","26","26","Je tale'ejapa jünainmüin süpüla takaaliijain jia, talatashaateerü ma'i jaa'in sünain jaapeerüin analu'ut nümüin Cristo saa'u nüle'ejireechin taya tachikua jünainmüin. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("PP1_27","080_1_27","PHP","1","27","27","Otta süma'inru'u ja'atapajüin tü kasa alateetkat tamüin, saa'u jünoujainapain tü nüchikikat Cristo, chi O'tte'erüikai, shiainjatü jaa'inraka tü nüchekakat jüpüleerua. Ja'itaichi mo'unüin taya jünainmüin, taapee achikichii jia sünain katsüin jaa'in je sünain paa'inwainjanain jia sünain ekirajaa tü shiimüinkat nüchikikat chi O'tte'erüikai. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("PP1_28","080_1_28","PHP","1","28","28","Nnojo mmolüin jia neema na wayuu e'rüliikana wayumüin jümüin. Je ne'rapa jia sünain nnojoliin mmolüin jia neema, nayaawateerü aa'u sünain eein chi Maleiwakai jümaa sünain o'tte'eraa jia. Otta nayakana, amülouleena mapeena. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("PP1_29","080_1_29","PHP","1","29","29","Tü müliaa jülatirakat, antüsü jünainmüin süka jüneekuushin nütüma Maleiwa süpüla jünoujainjanain nünain Cristo otta süpüla ji'rüinjana'inya tü müliaakat nünainjee. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("PP1_30","080_1_30","PHP","1","30","30","Müshii aka jia joolu'u taa'in sünain müliain saa'ujee tü jünoulakat. Tamaapü'üshii jia paala wanaa sümaa te'rüin müliaa saa'ujee ta'yataain nümüin Maleiwa, je jaapüin joolu'u tachiki sünain ayatüin tü müliaakat tamüin yaa sulu'u tü kaatsetkat. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("PP2_1","080_2_1","PHP","2","1","1","Talatüsü ma'i taa'in jütüma, süka jüchecherüin jaa'in waneepia sünain anoujaa sütümajee sa'aniraaitpain jukuaippa nümaa Cristo. Tatüjaa aa'ulu sünain jükaaliijünüin waneepia nütüma wanaa sümaa mojuin jaa'in, süka alin ma'i jia nüpüla. Tatüjaa aa'ulu sünain wanaawajiraain jaa'in nümaa chi Naa'inkai Maleiwa, je sünain jümüliajüin na juwalayuukana eekai müliain. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("PP2_2","080_2_2","PHP","2","2","2","Je joolu'u, süpüla koo'omüinjatüin tü talataa eekat tama'ana, tachuntüin joolu'u jümüin süka süpüshua taa'in süpüla paa'inwainjanain jia otta müsia süpüla aijiraainjanain jia jüpüla sünain ji'yataain nümüin chi Senyotkai. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("PP2_3","080_2_3","PHP","2","3","3","Tü kasa anasü jaa'inrakat sümüin wayuu, nnojo jaa'inrüin shia süpüla ju'waajüneein süka oo'ulaka süpüla ju'waataainjanain sulu'u sümaa pülayaain jaa'in suulia wayuu. Je nnojo yaletayaain jukuaippa su'upala wayuu. Shia anaka alu'u kojutule napüshua na juwalayuukana jütüma. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("PP2_4","080_2_4","PHP","2","4","5","Meeshii aka jia naa'in Cristo Jesús sünain kapülain jaa'in nakuaippa na juwalayuukana, nnojo kapülain jaa'in jukuaippa ne'e jümüiwa. Anuu wane jayeechi aküjünakat alu'u nüchiki Cristo: ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("PP2_6","080_2_6","PHP","2","6","6","Mayaainje wanaawain nukuaippa Cristo nümaa Maleiwa, nnojotsü kachiiruain naa'in laülawaa wanaa nümaa. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("PP2_7","080_2_7","PHP","2","7","7","Nnojolüitpa kasajatüin nümüin kojutüinjachin wanaa nümaa Maleiwa. Shia kee'ireeka naa'in wayuuinjachin nia, maa aka naa'in achepchiaa süpüla nükaaliijain waya. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("PP2_8","080_2_8","PHP","2","8","8","Je sünain wayuuin nia, nnojoishi yaletayaain nukuaippa su'upala wayuu, ayatshia jüüjüüin nümüin Maleiwa sünain ouktajachin nia. Mayaainje mojutajachin nia sünain o'utinnaa aa'in sünain wane kuruusa, nnojotsü niyouktüin tü nüchekakat Maleiwa nüpüleerua. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("PP2_9","080_2_9","PHP","2","9","9","Je saa'ujee tü naa'inrakat Cristo, e'itaanüshi nia nütüma Maleiwa süpüla kojutüinjachin sütüma wayuu süpüshua. Aapünüsü laülawaa nümüin sünain kojutüinjachin nia sütüma wayuu noulia napüshua na sülaülashiikana mmakat, otta suulia kasakat süpüshua eekai eein. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("PP2_10","080_2_10","PHP","2","10","10","Nücheküin chi Maleiwakai süpüleerua süsapainyo'ukainjatüin wayuu süpüshua nümülatu'umüin Cristo sünain nee'iyatüin sünain kojutüinjachin nia natüma, na eekana katüin o'u maa'ulu yaa oo'ulaka na ouktüinapakana, otta müshi'iya natüma na aapiee chakana iipünaa. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("PP2_11","080_2_11","PHP","2","11","11","“Pia Wasenyotseka”, meena napüshua nümüin Jesucristo sümaa na'waajeenain chi Washikai Maleiwa sükajee tia. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("PP2_12","080_2_12","PHP","2","12","12","Tawalayuwaa, aishiikana ma'i tapüla, ja'itaichi nnojolin taya jümaa maa'ulu yaa, tatüjaa aa'uchii jia sünain joonooin sümaa tanüiki maa aka paala wanaa sümaa chajachin taya jümaa. Anakaja joolu'u ayatüle jia sünain jaa'inrüin süpüshua tü kasa nüchekakat Maleiwa jüpüleerua sümaa kojutüinjachin nia jütüma süpüla sütüjaainjatüin wayuu jaa'u sünain shiimüin sünain ju'tte'ennüin. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("PP2_13","080_2_13","PHP","2","13","13","Nia Maleiwa nümüiwa juuntakai atüma aa'inraa tü kasa anasü nüchekakat jüpüleerua, maa aka saa'in tü kee'ireekat jaa'in sünain tü talatakat atüma naa'in. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("PP2_14","080_2_14","PHP","2","14","14","Jaa'inra süpüshua tü nuluwataakat anain sümaa nnojolüin mojujiraain jünüiki je sünain nnojoliin jü'ülüjiraain, ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("PP2_15","080_2_15","PHP","2","15","15","süpüla lotüinjatüin jukuaippa su'upala wayuu. Je sükajee nnojolüin jaa'inrüin tü kasa yarüttakat atüma jaa'in, maa aka saa'inrakat süpüshua wayuu eekai manoujain, atüjaaneena aa'u jia sütüma wayuu sünain nüchooin jia Maleiwa. Meena aka jia saa'in tü jolotsükalüirua chakat iipünaa chuwatuuin sa'akapünaa tü piyuushikat, ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("PP2_16","080_2_16","PHP","2","16","16","sükajee jii'iyatüin sümüin wayuu sünain anain ma'i tü nünüikikat chi Maleiwakai katakat atüma o'uu. Je so'u tü ka'i nüle'ejajatkat o'u Cristo, a'waataajeechi taya sulu'u nnojolüin sümalajaain tü ta'yataainkat ja'aka. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("PP2_17","080_2_17","PHP","2","17","17","Ja'itashi taya o'utinneechin aa'in je amüleerüin tasha atümawaa saa'u takaaliijain jia sünain tü jünoulakat, müleka katsüinre jaa'in te'rüin sünain anoujaa, ayateechi taya sünain talatüin taa'in. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("PP2_18","080_2_18","PHP","2","18","18","Je anakaja müleka talatüle jaa'in wanaa tamaa ja'itashi taya o'utinnüin aa'in. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("PP2_19","080_2_19","PHP","2","19","19","Anasü saa'in tamüin tajütüle Timoteo maalü jünainmüin, müleka nücheküle chi Senyotkai Jesucristo, süpüla jütütülaainjanain aa'in. Tacheküin taa'inyaka taapeein jüchiki süpüla tatütülaainjachin aa'inya. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("PP2_20","080_2_20","PHP","2","20","20","Nnojoishi eein tamaa wane wayuu makai aka naa'in Timoteo, eekai kapülain ma'i naa'in süpüshua tü kasa anasü aamüinjatkat jümüin. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("PP2_21","080_2_21","PHP","2","21","21","Na wayuukana yaakana yaa, shia kapülaka ne'e naa'in nakuaippa namüiwa, nnojotsü kapülain naa'in nukuaippa Jesucristo. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("PP2_22","080_2_22","PHP","2","22","22","Jütüjaa aa'uchi Timoteo sünain lotüin ma'i nukuaippa nu'upala Maleiwa. Maa aka wane wayuu eekai ni'yataain nümaa nüshi, aka'aya nia tamaa sünain aküjaa nüchiki chi O'tte'erüikai. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("PP2_23","080_2_23","PHP","2","23","23","Je sükajee tia, tacheküin tajütüinjachin nia jünainmüin. Tajütamaateechi nia tatüjaapa saa'u takuaippa, müleka tojuittinnajachire je müleka to'utinnajachire aa'in. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("PP2_24","080_2_24","PHP","2","24","24","Müleka nücheküle chi Maleiwakai tapüleerua sünain tajuittinnüin, tatüjaa aa'ulu sünain to'unamaateechin jünainmüin. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("PP2_25","080_2_25","PHP","2","25","25","Otta müsia joolu'u, anasü saa'in tamüin müleka nüle'ejüle nüchikua jünainmüin chi wawalakai Epafrodito, chi jüjütakai paala tanainmüin süpüla naa'inmajüin taya. A'yataashi nia tamaa nümüin chi Senyotkai sünain eejiraain waya nuulia chi Kama'üraikai. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("PP2_26","080_2_26","PHP","2","26","26","Ni'reein ma'i jia je shapaasü ma'i naa'in süka jaapüin nüchiki sünain ayuulin. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("PP2_27","080_2_27","PHP","2","27","27","Shiimüin sünain ayuulin nia paala, mayeinshi ma'i. Otta chi Maleiwakai, nümüliajüin nia sümaa niiyajüin. Je sükajee tia, nümüliajüin tayaka'iya suulia koo'omüinjain mojuu aa'in tamüin. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("PP2_28","080_2_28","PHP","2","28","28","Saa'u anaichipain nia, anasü saa'in tamüin müleka tajütamaatüle nia nüchikua jünainmüin süpüla talatüinjatüin jaa'in nümaa ji'rapa nia je süpüla nnojolüinjatüin shapaain taa'in jaa'u. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("PP2_29","080_2_29","PHP","2","29","29","Saa'u nünoujiraain wanaa jümaa nünain chi Senyotkai, anakaja müleka kamaneere jia nümüin sümaa talatüin ma'i jaa'in nümaa. Anakaja kojutüle jütüma wayuu eekai müinya aka nia. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("PP2_30","080_2_30","PHP","2","30","30","Saa'u ni'yataweein ma'i nümüin Cristo, mayaashije ouktajachichin nia sünainjee naa'inmajüin taya, ayatsia naa'inrüin tamüin tü kasa anasü isakat jüchiki süka wattain jia toulia. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("PP3_1","080_3_1","PHP","3","1","1","Tawalayuwaa, süpülapünaa kettaain tü tashajakat jümüin, tamüshii paala jia: Anakaja müleka talatüle jaa'in saa'u sa'aniraaitpain jukuaippa nümaa chi Senyotkai. Je mayaashiije tachiajaain jia paalainka noulia na ekirajüliikana sünain alawaa, nnojotsüyaaje mojuin tamüin joolu'u tachiajaain jia jüchikua. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("PP3_2","080_3_2","PHP","3","2","2","Jalia jia noulia na wayuu masütaajukana sünain no'yotooin süta wayuu, makana aka saa'in erü sümaa jashiee, sümaa mojulawaa je sümaa ne'rüin wayumüin sümüin wayuu wainma. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("PP3_3","080_3_3","PHP","3","3","3","Na wayuu shiimüinkana sünain nüpüshin Maleiwa, nnojoliishii nayain na wayuu ekirajüliikana sünain o'yotoonoo ata, waya wayakana anoujashiikana nünain Cristo. Wa'waajüin Maleiwa nükajee chi Naa'inkai, je nnojoishii waya a'waataain sulu'u tü kasa anasü waa'inrakat, shia tü kasa anasü naa'inrakat Cristo waa'ujee. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("PP3_4","080_3_4","PHP","3","4","4","Tayakai, müleka ta'waataweere sulu'u tü kasa anasü taa'inrapü'ükat, wainma ma'i tü ta'waataweetkat alu'u suulia wayuu süpüshua: ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("PP3_5","080_3_5","PHP","3","5","5","A'waataweechi taya sulu'u tayain wane wayuu Israel, je sulu'u Benjamín te'iruku, je sulu'u kache'ein taya pütchi “hebreo” maa aka na tatuushikana napüshua. Otta jo'uuiwa'aya taya, o'yotoona atachi taya so'u tü mekiisatkat ka'i. Je miyo'upa taya, saa'u tayain wane fariseo, kachiiruapü'ü aa'inchi taya süpüshua tü nuluwataakat anain Moisés. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("PP3_6","080_3_6","PHP","3","6","6","Je e'nnaajünüshi taya paala sünain toonooin ma'i sümaa tü nümakat Moisés, süka eipirapü'üin na anoujashiikana nünain Cristo. Saa'u jüüjüüin taya sümüin süpüshua tü nuluwataakat anain Moisés, lotüsü takuaippa nu'upala Maleiwa, saa'in tamüin. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("PP3_7","080_3_7","PHP","3","7","7","Otta müsia joolu'u, sükajee tü kasa anasü naa'inrakat Cristo tamüin, nnojolüitpa kasain saamüin tamüin tü kasa ta'waataapü'ükat alu'u. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("PP3_8","080_3_8","PHP","3","8","8","Saa'in tamüin, tü wanaawajirawaakat aa'in nümaa Cristo Jesús chi Tasenyotsekai, alana'aleesia ma'i sünain anain shia suulia tü kasa süpüshua eekai eein ta'waataapü'ükat alu'u. Je joolu'u, süpüla te'raajüinjachin ma'i Cristo, oo'ulaaichipa taya suulia kachiiruaa aa'in süpüshua tü kasa ta'waataapü'ükat alu'u. Müitpa aka saa'in wane shi'yarüla mma tamüin. Chi kachiiruakai joolu'u taa'in, nia Cristo. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("PP3_9","080_3_9","PHP","3","9","9","Acheküshi tayaawatüin saa'u sünain shiimüin sa'aniraain takuaippa nümaa Cristo je sünain shiimüin anajiraain taya nümaa Maleiwa sünainjee anoujaa nünain Cristo, nnojotsü sünainjeejatüin aa'inraa tü nuluwataakat anain Moisés. Naapüin tamüin chi Maleiwakai tü anajirawaakat sünainjee tü tanoulakat. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("PP3_10","080_3_10","PHP","3","10","10","Je joolu'u saa'u anajiraaichipain taya nümaa Maleiwa, tacheküin wanaawajiraain taa'in waneepia nümaa Cristo. Je maa aka nüso'iraain aa'in Cristo sütüma tü nüpülainkat Maleiwa, anasüje tamüin takaaliijünüinjachin nütüma. Je maa aka paala ni'rüin Cristo müliaa sünain noonooin sümaa nünüiki Maleiwa, yapashi taya süpüla müliaa sünain taa'inrüin tü nüchekakat tapüleerua. Je maa aka ouktüin Cristo saa'u taainjala, meechi aka ouktiraakai taya wanaa nümaa saa'u tajuittinnüin suulia süchepchiaa taainjala. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("PP3_11","080_3_11","PHP","3","11","11","Je sükajee süpüshua tüü, a'atapajüshi taya joolu'u tü ka'i süso'iraajeetkat o'u taa'in. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("PP3_12","080_3_12","PHP","3","12","12","Tü toushikajaakat achiirua, shia e'raajaa ma'i Cristo. Shia o'tte'ennaka'aya apüla taya nütüma. Nnojoishi müin taya jümüin sünain tasa'wajüitpain shia. Aniiyü'iya taya masütaajuin sünain o'unaa süchiirua. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("PP3_13","080_3_13","PHP","3","13","13","Tawalayuwaa, nnojoliyülia tasa'wajüin tü tachekakat tapüleerua saa'in tamüin. Otta süma'inru'u toushikajaain süchiirua, nnojolüitpa jülüjüin taa'in tü kasa mojusü ta'waataapü'ükat alu'u paalainka. Shiaitpa jülüjaka taa'in tü kasa anasü tasa'wajeekat amüin. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("PP3_14","080_3_14","PHP","3","14","14","Shiaitpa kachiiruaka taa'in joolu'u tü kasa anasü nünaajakat tapüla chi Maleiwakai, tü eenajünakat apüla taya nütüma chaa iipünaamüin saa'u to'tte'ennüichipain nütüma Cristo Jesús. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("PP3_15","080_3_15","PHP","3","15","15","Otta müshi'iya jiakana, müleka laülaale jaa'in sünain anoujaa, anakaja müleka juushikajaale süchiirua e'raajaa ma'i Cristo maa aka tayakai. Otta müleka nnojorule wanaawain jaa'in tamaa soo'opünaa tüü, nükaaliijeena jia Maleiwa süpüla jiyaawatüinjatüin saa'u. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("PP3_16","080_3_16","PHP","3","16","16","Anasü müleka ichere jia waneepia sünain tü shiimüinkat ekirajünakat anain jia. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("PP3_17","080_3_17","PHP","3","17","17","Tawalayuwaa, soto jaa'in nakuaippa na wayuu aa'inrakana tü wekirajapü'ükat anain wanaa sümaa chajanain waya jümaa. Je joolu'u anakaja müleka jüshatüle wane'ewai jukua tü takuaippakat sünain aa'inraa tü nüchekakat chi Senyotkai tapüleerua. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("PP3_18","080_3_18","PHP","3","18","18","Tacheküin tüü jüpüleerua, süka eein wayuu ja'aka nnojotkat oonooin sümaa ouktüin Cristo saa'u kuruusa süpüla wo'tte'ennüin. Naya na tachiajaapü'ükana oulia jia wainmatua paalainka. Otta müsia joolu'u, tachiajaain jia jüchikua suulia, je a'yalajüshi taya süka mojuin ma'i taa'in saaliijee tia. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("PP3_19","080_3_19","PHP","3","19","19","Amülouleena naya sünain nakatannüin nuulia Maleiwa. Shia jülüjaka ne'e naa'in tü neküinjatkat sümüiwa, shia na'waataaka alu'u tü kasa japüikat atüma wayuu, shia kamaaka naa'in waneepia tü kasa yaakat saa'u mmakat. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("PP3_20","080_3_20","PHP","3","20","20","Otta waya anoujashiikana, saa'u wayain nüpüshin Maleiwa chakai iipünaa, shia kachiiruaka waa'in tü kasa nüma'anakat cha'aya iipünaa. Je wa'atapüin ma'i nüle'ejüin wanainmüin chajee cha'aya chi O'tte'erüikai, chi Wasenyotsekai Jesucristo. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("PP3_21","080_3_21","PHP","3","21","21","Sükajee nuuntüin Cristo niyamülüin kasakat süpüshua süpüla nuluwatawaa, nii'irateerü tü we'iruku jookot süpüla ouktaa süpüla müinjatüinya aka nukuaippa sünain anashaatain ma'i shia. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("PP4_1","080_4_1","PHP","4","1","1","Tawalayuwaa, jia aishiikana tapüla, jia te'reekana ma'i, jia talatashaatakana atüma taa'in, jia ta'waataakana alu'u, sünainjee süpüshua tü tashajüitpakat jümüin, jüchechera jaa'in sünain anoujaa nünain chi Senyotkai. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("PP4_2","080_4_2","PHP","4","2","2","Je joolu'u, jia tawalayuu Evodia oo'ulaka Síntique, tachuntüin jümüin süpüla anajiraainjanain jia jüchikua saa'u sa'aniraaitpain jukuaippa nümaa chi Senyotkai. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("PP4_3","080_4_3","PHP","4","3","3","Otta pia tatünajutkai a'yataajiraakai waneepia tamaa, tachuntüin pümüin süpüla pükaaliijainjanain na jieyuukana süpüla anajirawaa nachikua. Pütüjaa aa'una naya sünain na'yataajiraapü'üin tamaa süka süpüshua naa'in sünain aküjaa nüchiki chi O'tte'erüikai. Sotüshii jia taa'in jüpüshua, maa aka chi wawalakai Clemente oo'ulaka napüshua na a'yataajiraapü'ükana tamaa. Tatüjaa aa'una jiakana jüpüshua sünain shiimüin süshajünüin tü jünüliakalüirua cha'aya sulu'u tü karaloukta kalu'ukat nanülia na wayuu ee'iranajaainapakana aa'in nütüma Cristo. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("PP4_4","080_4_4","PHP","4","4","4","Otta müshi'iya jiakana jüpüshua, saa'u sa'aniraaitpain jukuaippa nümaa chi Senyotkai, taso'ira aa'inchii jia süpüla talatüin ma'i jaa'in waneepia. Tamüshii paala jia jüchikua: Talata jümata jaa'in. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("PP4_5","080_4_5","PHP","4","5","5","Je sükajee jütüjaain saa'u sünain sülü'ülüin nükalia chi Senyotkai süpüla nüle'ejüin, anakaja müleka ayatüle jia sünain kamaneein sümüin wayuu süpüshua. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("PP4_6","080_4_6","PHP","4","6","6","Nnojo jüshapataain aa'in soo'opünaa wane kasa. Shia jaa'inra achuntaa nümüin Maleiwa soo'opünaa kasa süpüshua. Jüküja nümüin tü shapaakat atüma jaa'in. Otta nnojo motüin jaa'in aapaa analu'ut nümüin saa'u tü anasü naa'inrakat jümüin. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("PP4_7","080_4_7","PHP","4","7","7","Müleka masütaajule jia sünain achuntaa nümüin Maleiwa, aapüneerü wane anaa jümüin nütüma. Isasü wachiki wayaawatüin saa'u tia anaa naapakat wamüin, saa'u wayuuin ne'e waya. Otta sükajee sa'aniraaitpain wakuaippa nümaa Cristo Jesús, jutateena waya suulia shapawaa aa'in je suulia jülüjaa aa'in kasa mojusü wanaa sümaa anain waya nütüma. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("PP4_8","080_4_8","PHP","4","8","8","Tawalayuwaa, alü'ütsü joolu'u süpüla kettaain tü tashajakat jümüin. Taso'ira aa'inchii joolu'u jia süpüla masütaajuinjanain jia sünain jülüjaa aa'in tü anasükat: maa aka tü shiimüinkat, maa aka tü kasa anasü kojutkat sütüma wayuu, maa aka tü lotokat atüma wakuaippa, maa aka tü wulekat atüma waa'in, maa aka tü kasa anasü kamalainkat wamüin, maa aka tü wa'waataakat saa'u anain ma'i shia. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("PP4_9","080_4_9","PHP","4","9","9","Je sükajee jiyaawatüin saa'u tü tekirajakat anain jia, anakaja müleka jüshatüle tü takuaippakat. Jaa'inra tü taa'inrakat, tü ji'rapü'ükat, je joonoo sümaa tü tekirajakat anain, tü jaapapü'ükat. Je chi Maleiwakai aapakai jümüin anaa, eeweechi jümaa waneepia. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("PP4_10","080_4_10","PHP","4","10","10","Jii'iyatüitpa süchikua tamüin sünain jaa'inmajeein taya süka sa'aniraaitpain wakuaippa nümaa chi Senyotkai. Alana'aleesia ma'i joolu'u sünain talatüin taa'in sükajee tia. Kaka'iya ma'i sünain nnojolüin jaa'inrüin wane kasa anasü tamüin. Tüü, nnojotsü sükajeejatüin maalin taya jüpüla, shia süka isain jüchiki saa'u wattain jia toulia. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("PP4_11","080_4_11","PHP","4","11","11","Tü tamakat jümüin, nnojotsü sükajeejatüin che'ojaain kasa tamüin. Mayaasüje eein tü o'ttaakat tamüin, nnojotsü ponüin taa'in, süka talatirüin tü müliaakat wainmatua. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("PP4_12","080_4_12","PHP","4","12","12","Te'raaja aa'ut tü che'ojawaakat amüin wane kasa maa'aya aka tü kama'anaakat süpüshua tü tachekakat. Tountakalaka sünain talataa aa'in maa aka keküinre taya oo'ulaka aire jamü tamüin, maa aka kaletsere taya oo'ulaka maletsere taya. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("PP4_13","080_4_13","PHP","4","13","13","Nükajee Cristo, tountüin talatirüin süpüshua tü o'ttaakat tamüin, süka naapeerüin waneepia tamüin sütsüin taa'in. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("PP4_14","080_4_14","PHP","4","14","14","Mayaasüje tountüin joolu'u sünain talataa aa'in wanaa sümaa müliain taya, anasü ma'i tü jaa'inrakat joolu'u sünain juluwataain tamüin tü kasa che'ojaakat tamüin yaa sulu'u tü kaatsetkat. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("PP4_15","080_4_15","PHP","4","15","16","Tayaawata aa'ulu sünain sotüin jaa'in tü takuaippakat taküjaiwa'aya paala nüchiki chi O'tte'erüikai jümüin. Süchikijee to'unüin ja'akajee chamüin Tesalónicamüin, juluwataain tü che'ojaakat tamüin piantua. Ja'itakaja tojuittapa suulia Macedonia, jia ne'e jümüiwa aa'inmajaka taya süka tü kasa juluwataakat tamüin. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("PP4_17","080_4_17","PHP","4","17","17","Nnojotsü shiain kee'ireein taa'in asülajünaa amüin, shia shii'iree juwalaajünüin nütüma chi Senyotkai saa'u ji'yataajiraain tamaa waneepia nümüin. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("PP4_18","080_4_18","PHP","4","18","18","Nnojolüitpa kasain che'ojaain tamüin joolu'u süka juluwataain tamüin soo'omüin nümaa chi juwalakai Epafrodito. Tü juluwataakat tamüin, müsü aka saa'in wane asülajuushi talatakat atüma naa'in Maleiwa. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("PP4_19","080_4_19","PHP","4","19","19","Saa'u sa'aniraaitpain jukuaippa nümaa Cristo, aapüneerü jümüin nütüma chi Tashikai Maleiwa süpüshua tü che'ojaakat jümüin süpüla ji'yataain nümüin. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("PP4_20","080_4_20","PHP","4","20","20","Anakaja joolu'u kojutüle watüma chi Washikai Maleiwa süpüla ka'ikat süpüshua. Amén, joo'uya wa'waajaiwa nia weinshi. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("PP4_21","080_4_21","PHP","4","21","21","Tayakai nümaa Timoteo, wasaküin jia nüchooinkana Maleiwa cha'aya, jia anoujashiikana nünain Cristo Jesús. Napüshua na tawalayuu yaakana sulu'u Roma, asakitshii naya jünain, ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("PP4_22","080_4_22","PHP","4","22","22","otta na tawalayuu yaakana a'yataain nümüin chi sülaülashikai mma. Asakitshii jünain napüshua na nüchooinkana Maleiwa yaakana Roma. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("PP4_23","080_4_23","PHP","4","23","23","Achuntüshi joolu'u taya nümüin chi Senyotkai Jesucristo süpüla nii'iyatüinjatüin na'anasia waneepia jümüin. Amén, kasataalejese naa'inrüin tia.");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("CL1_1","081_1_1","COL","1","1","2","Taya, wane chi Aluwataaushikai nütüma Cristo Jesús, Pablokai anülia, aneekuushi taya nütüma chi Maleiwakai süka nücheküin taya süpüleerua nuluwatawaa sünain aküjaa nüchiki chi Nüchonkai. Ashajüshi joo taya jümüin jia nüchooinkana chi Maleiwakai chakana Colosas, jia tawalayuu a'aniraakana akuaippa nümaa Cristo, jia aa'inrakana tü nuluwataakat anain. Otta nüsaküin jia chi wawalakai Timoteo. Achuntüshii waya jaa'u nümüin chi Washikai Maleiwa süpüla nii'iyatüinjatüin na'anasia waneepia jümüin je süpüla naapüinjachin wane anaa jümüin. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("CL1_3","081_1_3","COL","1","3","4","Je joolu'u süka waapüin jüchiki sünain miyo'uin jünoula nünain Cristo Jesús je sünain alin jüpüla napüshua na anoujashiikana, waneepiashii waya achuntüin jaa'u nümüin Maleiwa, chi Nüshikai chi Wasenyotsekai Jesucristo, sünain waapüin analu'ut nümüin saa'u süpüshua tü naa'inrakat jümüin. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("CL1_5","081_1_5","COL","1","5","5","Aapüshii waya analu'ut nümüin süka ayatüin jia sünain anoujaa nünain Cristo je sünain alin jüpüla wayuu. Juuntüin shia süka jüchecherüin jaa'in sünain a'atapajaa tü anasü naa'inreetkat chi Maleiwakai jümüin so'uweena wane ka'i. Jiyaawatüitpa aa'u tü nüchekakat chi Maleiwakai jüpüleerua, süka jikirajünüinapain sünain tü shiimainkat, tü nüchikikat Cristo, chi O'tte'erüikai. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("CL1_6","081_1_6","COL","1","6","6","Jiyaawatüitpa aa'u joolu'u sünain nnojoliin ju'tte'ennüin sünainjee tü anasü jaa'inrakat, sünainjeejatü anamiain chi Maleiwakai jümüin. Je shiasa süchikijee tü ka'i jikirajünakat o'u sünain nüchiki chi O'tte'erüikai, o'ttüshii jia sünain awainmalawaa sünain anoujaa nünain. Maleesia sainküin mmakat süpüshua sünain awainmalawaa. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("CL1_7","081_1_7","COL","1","7","7","Ekirajünüshii jia sünain nüchiki chi O'tte'erüikai nütüma chi wawalakai Epafras aishikai wapüla, chi a'yataaikai nümüin Maleiwa wanaa wamaa. Nia aa'inraka waneepia tü nüchekakat Cristo sünain ni'yataain ja'aka. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("CL1_8","081_1_8","COL","1","8","8","Waapa achikichii jia nütüma sünain aijiraain jia jüpüla jüpüshua sükajee jükaaliijünüin nütüma chi Naa'inkai Maleiwa. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("CL1_9","081_1_9","COL","1","9","9","Je waapapa jüchiki, o'ttüshii waya sünain achuntaa jaa'u nümüin chi Maleiwakai. Je maa'ulu yaa, ayatshi'iya waya achuntüin süpüla kekiinjanain jia nütüma süpüla jiyaawatüinjatüin saa'u nukuaippa nükajee chi Naa'inkai süpüla jütüjaainjatüin saa'u tü nüchekakat jüpüleerua. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("CL1_10","081_1_10","COL","1","10","10","Je müleka kapürale jaa'in tü nüküjakat chi Maleiwakai jümüin, jiyaawateerü aa'u nukuaippa. Ayateena jia sünain aa'inraa süpüshua tü nüchekakat jüpüleerua süpüla talatüinjatüin naa'in jümaa. Je ayateena jia sünain aa'inraa tü anasükat sümüin wayuu je sünain koo'omüinjatüin tü jütüjaakat aa'u noo'opünaa chi Maleiwakai. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("CL1_11","081_1_11","COL","1","11","11","Je ayateena jia sünain katsüin jaa'in sünain anoujaa nükajee chi Maleiwakai Pülashikai ma'i süpüla jüchecherüinjatüin jaa'in su'unnaa tü müliaa ji'rüinjatkat sünain nnojoleerüin süshapalaain jaa'in. Talateerü jaa'in, ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("CL1_12","081_1_12","COL","1","12","12","otta jaapeerü analu'ut nümüin chi Washikai Maleiwa süka nikeraajüinapain jia süpüla nümaainjanain jia cha'aya eere nuluwataain, eere warattuulin nütüma kasa süpüshua, eere nnojolüin kaainjalaa. Kettaainapa jia süpüla kamüinyüü apashii tü kasa anasü naapüinjatkat chi Maleiwakai wamüin wapüshua na nüchooinkana. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("CL1_13","081_1_13","COL","1","13","13","Waya anoujashiikana wapüshua, ayu'nnüshii nütüma chi Maleiwakai sa'akajee tü piyuushikat, eepü'üle waluwataanüin paala nütüma Satanás. Ojuittüshii waya nuulia süpüla wo'uninnüin nünainmüin Jesucristo chi Nüchonkai Maleiwa aishikai nüpüla süpüla niain aluwataain waya. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("CL1_14","081_1_14","COL","1","14","14","Taashiinapa waya joolu'u nütüma Cristo sümaa sülatinnüin waainjala woulia nütüma. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("CL1_15","081_1_15","COL","1","15","15","Ja'itaichi matüjain e'nnaa chi Maleiwakai, watüjaa aa'uchi nia süka ni'nnüin paala Cristo. Süka jamüin, wanaawasü nükuaippa nümaa Maleiwa. Nia Nüchonka'aya. Nia e'itaanaka'aya süpüla laülawaa soo'opünaa kasa süpüshua, ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("CL1_16","081_1_16","COL","1","16","16","süka niain aluwataanüin nütüma Maleiwa süpüla akumajaa tü kasakalüirua süpüshua chakat iipünaa je yaa mmolu'u, tü shi'rakat wayuu je tü nnojotkat shi'rüin, je süpüla e'itawaa sukuaippa laülawaa yaa mmolu'u otta cha'aya iipünaa. Akumajünüsü süpüshua nükajee Cristo süpüla kojutüinjachin nia sütüma. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("CL1_17","081_1_17","COL","1","17","17","Shiimüin sünain eetüjüli'inya nia süpülapünaa sükumajünüin kasa süpüshua'aya. Je maa'ulu yaa, ayatshia nia sünain anaataa sukuaippa kasakat süpüshua. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("CL1_18","081_1_18","COL","1","18","18","Nia laülaaka'aya saa'u tü anoujasükalüirua nünain chi Maleiwakai yaakat sainküin mmakat süpüshua. Je sünain niain wekiishin, a'aniraaitpa wakuaippa nümaa, maa aka wane wayuu sünain waneesiain. Nia kataka atüma wo'u. Je watüjaa aa'ut sünain süso'iraainjatüin waa'in so'uweena wane ka'i sükajee suso'iraaitpain naa'in. Shiimüin sünain laülaain ma'i Cristo waa'u wayakana wapüshua. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("CL1_19","081_1_19","COL","1","19","19","Wanaawashaatasü ma'i nukuaippa nümaa chi Nüshikai. Shia nüchekaka'aya chi Maleiwakai nüpüleerua. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("CL1_20","081_1_20","COL","1","20","20","Je nücheküin süpüleerua anaawainjatüin nümaa süchikua tü kasakat süpüshua nünainjee Cristo, tü yaakat mmolu'u je tü chakat iipünaa, sünainjee amülain nüsha sünain ouktüin saa'u wane kuruusa. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("CL1_21","081_1_21","COL","1","21","21","Je paala manoujainwa'aya jia, nnojoipü'üshi kasajachin chi Maleiwakai jümüin. Pa'ünüüwapü'üshii jia nümaa, süka jülüjain jaa'in tü mojulawaakat waneepia sümaa jaa'inrüin shia. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("CL1_22","081_1_22","COL","1","22","22","Akaajasa joolu'u nünainjee Cristo, süka naapajiraain nukuaippa sünain ouktüin, nnojoliinapa jia pa'ünüüwain nümaa Maleiwa. Anajiraainapa jia nütüma sümaa jükatannüin suulia jaainjala. Je sükajee tia, juunteerü arütkawaa nünainmüin Maleiwa so'uweena wane ka'i sümaa lotüin jukuaippa nu'upala. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("CL1_23","081_1_23","COL","1","23","23","Otta süpüla jürütkaainjanain nünainmüin, anakaja joolu'u müleka jüchecherüle jaa'in sünain anoujaa süma'inru'u ja'atapajüin tia kasa anasü naa'inrüinjatkat chi Maleiwakai jümüin so'uweena wane ka'i. Nnojo juu'ulaain suulia jünoujain sünain tü shiimüin sünainjeejatkat tü nüchikikat chi O'tte'erüikai aküjünakat paala jümüin je sümüin wayuu sainküin mmakat süpüshua. Shia nüchikika'aya tü taküjakat sainküin mma, süka aneekuushin taya süpüla ta'yataainjachin nümüin Maleiwa. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("CL1_24","081_1_24","COL","1","24","24","Maa aka müliain Cristo waa'u wayakana anoujashiikana nünain chi Maleiwakai eekana sainküin mmakat süpüshua, na wayajiraakanaya maa aka sukuaippa waneesia wayuu, we'reerü mülia'aya sünain wa'yataain nümüin. Mayaainje te'rüin müliaa saaliijee takaaliijain jiakana sünain tü jünoulakat, nnojotsü mojuin taa'in sütüma tia. Alatajachia ne'e taya sa'akapünaa tü müliaa te'rakat, maa aka Cristo sünain nülatüin sa'akapünaa tü müliaa ni'rakat. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("CL1_25","081_1_25","COL","1","25","25","Nüneeküin taya chi Maleiwakai süpüla takaaliijüinjanain na anoujashiikana sainküin mmakat süpüshua. Acheküshi tekeraajüin tü ta'yataainkat nümüin Maleiwa sünain taküjainjatüin jümüin süpüshua tü nünüiki ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("CL1_26","081_1_26","COL","1","26","26","süchikimaajatkat tü anasü naa'inrüinjatkat chi Maleiwakai, tü nnojotkat atüjaanüin aa'u paala kaka'iya ma'i süka nunujulüin shia suulia wayuu. Otta müsia joolu'u, aküjünüitpa wamüin wayakana na nüchooinkana. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("CL1_27","081_1_27","COL","1","27","27","Anashaataleesia ma'i tü naa'inrakat chi Maleiwakai sünain ni'itaain Cristo süpüla eeinjachin nia waneepia wamaa waya anoujashiikana nünain. Je sükajee eeichipain nia wamaa, meena aka waya naa'in sünain anain so'uweena wane ka'i. Je joolu'u, kapülasü naa'in chi Maleiwakai sünain ni'itaain taya süpüla taküjainjatüin nüchiki Cristo sainküin mmakat süpüshua sümüin tü wayuu “gentile” münakat, wayuu nnojotkat judíoin. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("CL1_28","081_1_28","COL","1","28","29","Je sükajee tia, ayatshia taya aküjain nüchiki Cristo sümüin wayuu süpüshua. Yalayalashi taya nütüma chi Maleiwakai süpüla tekirajüinjatüin tia wayuukolüirua sümaa taashalaain sümaa. A'yataashi ma'i taya waneepia sünain takaaliijain shia süka süpüshua taa'in, sünain kee'ireein taa'in laülaweein saa'in sünain anoujaa nünain Cristo so'uweena tü ka'i sürütkaajeetkat o'u nünainmüin Maleiwa sümaa lotüin sükuaippa nu'upala. Tountüin taa'inrüin tüü nünainjee Cristo, süka katsüin taa'in nütüma. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("CL2_1","081_2_1","COL","2","1","1","Anashii müleka jütüjaale saa'u takuaippa sünain ta'yataain waneepia sünain akaaliijaa na anoujashiikana sainküin mma, mayaashije nnojolin ne'raajüin taya, maa aka jiakana chakana Colosas oo'ulaka na wayuu chakana Laodicea sünain nnojolin ji'raajüin taya. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("CL2_2","081_2_2","COL","2","2","2","Kee'ireesü ma'i taa'in jüchechereein jaa'in jia anoujashiikana jüpüshua. Müleka wanaawajiraale jaa'in sünain aijiraain jia jüpüla, jiyaawateerü aa'u süpüshua tü kasa anasü naa'inrakat chi Maleiwakai jümüin jiakana anoujashiikana jüpüshua nünainjee Cristo, ja'itairü matüjaajuuin aa'u paala sütüma wayuu. Müleka shiimüinre sünain ji'raajüin Cristo, ji'raajeechi chi Maleiwakai wanaa nümaa. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("CL2_3","081_2_3","COL","2","3","3","Kekiijeena jia nütüma Cristo süpüla ayaawataa saa'u tü nikirajakat anain. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("CL2_4","081_2_4","COL","2","4","4","Tashajüin tü karalouktakat jümüin süpüla nnojolüinjatüin kapülain jaa'in sünüiki wane wayuu eekai süküjüin alawaa jümüin, mayaasüje keme'eriain ma'i tü shikirajakat anain. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("CL2_5","081_2_5","COL","2","5","5","Mayaashije nnojolin taya jümaain maa'ulu yaa, jülüjashii jia taa'in. Talatüsü taa'in süka taapüin jüchiki sünain jüchecherüin jaa'in sünain anoujaa nünain Cristo, sümaa wanaawajiraain jaa'in sünain ji'yataain nümüin. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("CL2_6","081_2_6","COL","2","6","6","Saa'u niain Cristo Jüsenyotsein, jaliale'eyan. Iche jia nünain ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("CL2_7","081_2_7","COL","2","7","7","süpüla katsüinjatüin jaa'in waneepia sünain tü ekirajünakat anain jia nütüma. Acheküshii jaapüin waneepia analu'ut nümüin. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("CL2_8","081_2_8","COL","2","8","8","Tamüshii paala jia jüchikua: Kamalainchonsü ma'i nanüiki na aküjüliikana alawaa jümüin. Jalia jia jükanaju'ulaajayaa sütüma tü namakat. Tü nekirajakat anain, pütchi alawaa ne'e, nale'eru'ujeejatü ne'e, shia tü shikirajapü'ükat anain tü natuushi manoujainsatkalüirua. Nnojotsü müin aka tü pütchi shiimüin nüküjakat Cristo wamüin. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("CL2_9","081_2_9","COL","2","9","9","Alana'aleesia ma'i tü nikirajakat anain waya Cristo sünain anain, süka wanaawain nukuaippa nümaa chi Maleiwakai. Wayuu nia sünain nia'inya ma'i Maleiwain. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("CL2_10","081_2_10","COL","2","10","10","Otta müshi'iya jia anoujashiikana nünain Cristo, müleka ayatüle sünain wanaawajiraain jaa'in nümaa, juunteerü ji'yataain nümüin sümaa katsüin jaa'in nütüma, süka pülashin ma'i nia suulia tü aapieekalüirua chakat iipünaa je tü yolujaakalüirua süpüshua. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("CL2_11","081_2_11","COL","2","11","11","Nnojoliinapa süchepchiain jia jaainjala, süka taashiinapain jia suulia nütüma Cristo. Nnojoliishii taashin jia suulia jaainjala sünainjee o'yotoonoo ata, shia sünainjee shii'iranajaaitpain jaa'in nütüma Cristo. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("CL2_12","081_2_12","COL","2","12","12","Wanaa sümaa juwoutisaajünüin, müshii aka ouktiraakai jia nümaa Cristo, müshii aka jojoitünakai wanaa nümaa. Je maa aka nüso'iraain aa'in Cristo süchikijee ouktaa nütüma chi Nüshikai Pülashikai ma'i, aka'aya jiakana maa'ulu yaa, sükajee jünoujain nünain, müshii aka jüso'iraakai aa'in wanaa nümaa. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("CL2_13","081_2_13","COL","2","13","13","Jiakana paala, müshii aka naa'in na manoujainsaliikana napüshua sünain nnojolin jamajachin chi Maleiwakai jümüin, süka süchepchiapü'üin jia kaainjalaa. Otta müsia joolu'u, ojuittinnüinapa jia nütüma Maleiwa suulia süchepchiaa jaainjala. Nülatirüitpa jaainjala juulia süpüla eeinjanain jia waneepia nümaa Cristo. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("CL2_14","081_2_14","COL","2","14","14","Mayaainje kaainjalapü'üin jia paalainka süka moonooin sümaa tü nuluwataakat anain Moisés, nnojolüitpa kasalajaneerüin jümüin jaainjala nütüma Maleiwa, süka ouktüin Cristo sünain tü kuruusakat saa'u jaainjala. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("CL2_15","081_2_15","COL","2","15","15","Ayamünnüshi Satanás oo'ulaka tü yolujaakalüirua nütüma chi Maleiwakai. Ee'iyatünüinapa naya sümüin wayuu süpüshua sünain mapülain sükajee tü naa'inrakat Cristo sünain tü kuruusakat. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("CL2_16","081_2_16","COL","2","16","16","Je sükajee tia, jalia jia suulia jüüjü'ülaajüin sümüin sünüiki wane wayuuirua soo'opünaa tü jiküinjatkat oo'ulaka tü jüsüinjatkat, je soo'opünaa tü ka'ikalüirua ju'waajüinjatkat o'u chi Maleiwakai oo'ulaka tü jeemeraainjatkat o'u oo'ulaka tü jimi'ijaainjatkat o'u, maa aka wanaa sümaa wopujeein kashikai. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("CL2_17","081_2_17","COL","2","17","17","Tüü, shia ne'e aluwataanakat anain na judíokana paala sümaiwa süpüla keraajüinjanain naya süpüla tü shiimüin antajateetkat mapeena. Otta maa'ulu yaa, nnojolüitpa waa'inrüin shia, süka nüntüichipain Cristo sünain nikirajüin sünain süpüshua tü shiimüinkat wamüin. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("CL2_18","081_2_18","COL","2","18","18","Na ekirajüliikana sünain alawaa, kamaneeyaashii naya, anayaashii naya wanaa sümaa nekirajüin wayuu sünain a'waajaa tü aapieekalüirua chakat iipünaa. Kaashajaaralii ma'i naya süchiki tü ne'rakat na'lapüinru'u. Je süka kaainjaraliin naya, na'waataain sulu'u tü nale'eru'ujeejatkat ne'e jülüjakat naa'in. Jalia jia suulia ji'ike'ennüin natüma suulia amülouijüin juulia tü anasü naapüinjatkat chi Maleiwakai jümüin so'uweena wane ka'i. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("CL2_19","081_2_19","COL","2","19","19","Nnojotsü kasajatüin namüin tü nikirajakat anain Cristo. Alu'ujasa Cristo wamüin waya anoujashiikana, nia laülaaka'aya waa'u. Nia wanaawajiraaitpaka'aya anainjee waa'in. Nia katsüinka'aya atüma waa'in sünain anoujaa. Shia tüü, e'itaanaka'a apüla Cristo nütüma Maleiwa. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("CL2_20","081_2_20","COL","2","20","20","Saa'u müin aka ouktiraakai jia nümaa Cristo sükajee jünoujain nünain, nnojolüinjatü kasajatüin jümüin tü shikirajakat anain wayuu manoujainsat. ¿Oonooinjana jia sümaa nanüiki, maa aka saa'in ayatakai jia wanaawain aa'in namaa? Nnojo. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("CL2_21","081_2_21","COL","2","21","21","Eeshii namüle: “Nnojo jiküin tüü. Nnojo ji'itaain jajapü sünain tüü”. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("CL2_22","081_2_22","COL","2","22","22","Tü nekirajakat anain tü wayuukolüirua, sünüiki wayuu ne'e süchiki kasa tü atüjakat aja'ttaa. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("CL2_23","081_2_23","COL","2","23","23","Atüjasü wayuu sütüma tü pütchi nekirajakat anain saashin wayuu wainma. Kapülasü saa'in wayuu tü pütchikat, süka saashajaain süchiki a'waajaa tü aapieekalüirua, je süka kamaneeyaain na ekirajüliikana, je süka talateerüin naa'in Maleiwa saashin wayuu müleka saapajiraale wayuu sukuaippa süpüla müliaa. Otta tamüshii paala jia: Süpüshua tü nekirajakat anain na wayuukana, nnojotsü kasain saamüin sümüin wayuu süpüla sujuittinnüinjatüin suulia süchepchiaa kaainjalaa. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("CL3_1","081_3_1","COL","3","1","1","Saa'u müinapain aka jüso'iraakai aa'in wanaa nümaa Cristo, anakaja müleka shiale kachiiruain jaa'in tü kasa nüma'anakat chi Maleiwakai cha'aya iipünaa, eere joyotüin Cristo nikialu'ujee sünain laülawaa saa'u kasa süpüshua. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("CL3_2","081_3_2","COL","3","2","3","Juu'ulaa suulia jülüjain jaa'in tü kee'ireekat saa'in tü manoujainsatkalüirua yaa mmolu'u, süka müin aka ouktakai jia nümaa Cristo. Nia jülüja jümaala jaa'in chi Maleiwakai chakai iipünaa je tü kasa nüchekakat jüpüleerua. Je saa'u sa'aniraaitpain jukuaippa nümaa Cristo, nüpüshinjana jia Maleiwa waneepia. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("CL3_4","081_3_4","COL","3","4","4","Je nüntapeena Cristo nüchikua, chi katakai atüma jo'u, nümaajeena jia sünain anashaatain ma'i maa aka naa'in. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("CL3_5","081_3_5","COL","3","5","5","Je sükajee tia, juu'ulaa jümata suulia süpüshua tü kasa mojusü keejiapü'ükat paala jümüin, tü süchepchiakat atüma jia tü kaainjalaakat, maa aka a'luwajirawaa akuaippaa sümaa wayuu jierü otta wane jierü nümaa wane toolo, maa aka kee'ireein jaa'in tü mojusükat, je maa aka kachiiruaa aa'in washirüü sünain müin aka saa'in jümaleiwase shia. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("CL3_6","081_3_6","COL","3","6","6","Sükajee saa'innüin tüü sütüma tü wayuu moonooinkat sümaa nünüiki Maleiwa, jashichishi ma'i nia namüin je süsaleena naya nütüma. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("CL3_7","081_3_7","COL","3","7","7","Mapü'üshii jia aka naa'in na kaainjaraliikana paalainka sünain kee'ireepü'üin jaa'in tü kasa mojusükat. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("CL3_8","081_3_8","COL","3","8","8","Otta müsia joolu'u, juu'ulaa jümata suulia süpüshua tü kasa mojusü keejiapü'ükat paala jümüin, maa aka ülü'üttaa aa'in sünain wayuu sümaa kanain jaa'in, maa aka mojuin jünüiki sujuuna wayuu, je maa aka jaashajaain süka tü pütchi japüikat atüma wayuu. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("CL3_9","081_3_9","COL","3","9","9","Je nnojo jüküjiraain alawaa, saa'u juu'ulaainapain suulia süpüshua tü kasa mojusü keejiapü'ükat paala jümüin, tü süchepchiakat atüma jia tü kaainjalaakat. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("CL3_10","081_3_10","COL","3","10","10","Anakaja jaashajiraale pütchi shiimüin, süka shii'iranajaaitpain jukuaippa nütüma Maleiwa akumajakai kasa süpüshua. Je joolu'u shiainjatü kee'ireeka jaa'in tü nüchekakat jüpüleerua. Je süma'inru'u koo'omüin aleewain jia nümaa Maleiwa, a'wanajaasü tü jukuaippakat shi'ipa'aya nütüma süpüla müinjatüin aka shia nukuaippa. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("CL3_11","081_3_11","COL","3","11","11","Je tü wayuu a'wanajaanakat akuaippa, eenakuushi nütüma Maleiwa sa'akajee wayuu maleekalia: na'akajee na judío o'yotoonokana ata je na'akajee na gentile mo'yotoojukana ata, sa'akajee tü wayuu süchi'rakat mma, sa'akajee tü wayuu naatakat sünüiki, sa'akajee tü wayuu achepchiaakat oo'ulaka tü laülaasükat sümüiwa. Je eeshi Cristo wamaa waya anoujashiikana wapüshua. Anakaja kojutule nia watüma waneepia süka süpüshua tü waa'inrakat. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("CL3_12","081_3_12","COL","3","12","12","Saa'u nüchooin jia Maleiwa, jia aishiikana nüpüla, sümaa aneekuushin nütüma süpüla jükatannüinjanain suulia jaainjala, anakaja müleka kachiiruale jaa'in tü nüchekakat jüpüleerua, maa aka kamaneein jia sümüin wayuu süpüshua, maa aka jümüliajüin eekai müliain, maa aka nnojolüin pülayaain jaa'in suulia wayuu je maa aka nnojolüin juu'ulaain suulia akaaliijaa shia mayaashiije nnojolüin jaa'a müin jümüin. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("CL3_13","081_3_13","COL","3","13","13","Jaa'inra tü anasükat shi'ipajee eekai shi'rülüin wayumüin jümüin, sümaa motüin jaa'in saainjala maa aka naa'in chi Senyotkai motüin naa'in jaainjala. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("CL3_14","081_3_14","COL","3","14","14","Müleka aijiraale jia jüpüla, alana'aleejeeria ma'i sünain anain shia suulia süpüshua tü kasa anasü jaa'inrakat, süka paa'inwajiraajeenain jia sünain anoujaa sütüma. Je talateerü naa'in chi Maleiwakai sütüma tia, ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("CL3_15","081_3_15","COL","3","15","15","süka neenaküin waya süpüla wayajiraainjanain maa aka sukuaippa waneesia wayuu. Saa'u aleewajiraainapain jia nünainjee Cristo, jalia jia suulia pa'ürülaawajirawaa. Shia anaka alu'u müleka jaapüle analu'ut waneepia nümüin chi Maleiwakai. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("CL3_16","081_3_16","COL","3","16","16","Anakaja müleka jülüjüle jaa'in waneepia tü nikirajakat anain Cristo, süpüla jüüjüüinjanain jia sümüin süka süpüshua jaa'in. Saa'u kekiinapain jia sütüma, anakaja müleka jikirajiraale, je anashii sotojiraale jaa'in aapaa analu'ut nümüin chi Maleiwakai sümaa ee'irajaa süka süpüshua jaa'in. Ju'waaja nia süka jayeechi süpüshua, maa aka tü ee'irajuushi kanüliakat Salmos je maa aka tü wee'irajakat maa'ulu yaa sünain a'waajaa Maleiwa. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("CL3_17","081_3_17","COL","3","17","17","Je wanaa sümaa jaapüin analu'ut nümüin chi Washikai Maleiwa, soto jaa'in sünain niain Cristo aa'innüin anainjee tü kasa anasü aa'innakat jümüin nütüma Maleiwa. Je saa'u tia, anakaja müleka kojutüle chi Wasenyotsekai Jesucristo jütüma süka süpüshua tü jaa'inrakat je süpüshua tü jümakat. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("CL3_18","081_3_18","COL","3","18","18","Jia jieyuu ka'wayuuseshiikana, saa'u jünoujainapain nünain chi Senyotkai, anashii müleka jüüjüüle jia wane'ewa'ire jukua namüin ju'wayuuse. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("CL3_19","081_3_19","COL","3","19","19","Aka'aya jiakana tooloyuukana, anakaja müleka aire jüpüla ju'wayuuse wane'ewa'ire jukua sümaa nnojoliin jashichin jia namüin. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("CL3_20","081_3_20","COL","3","20","20","Je jia achooinkana, anakaja müleka joonoole waneepia sümaa sünüiki jii je nünüiki jüshi, süka shiain talatüin atüma naa'in chi Senyotkai. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("CL3_21","081_3_21","COL","3","21","21","Otta jia kachooinshiikana, anakaja müleka jikirajüle na jüchooinkana süka anakat akuaippa suulia jashichijüin naya jümüin otta suulia mojujain naa'in sütüma jünüiki. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("CL3_22","081_3_22","COL","3","22","22","Otta jia piuunakana, anashii müleka joonoole sümaa nanüiki na jülaamainkana sünain jaa'inrüin süpüshua tü naluwataakat anain jia, ja'itaina nnojoliin. Nnojotsü jaa'inrayaainjatüin ne'e no'upala shii'iree aneein jüchiki natüma. Joonoo sümaa nanüiki waneepia süka süpüshua jaa'in süpüla kojutüinjachin chi Senyotkai jütüma sükajee tia. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("CL3_23","081_3_23","COL","3","23","23","Je süpüshua tü jaa'inrakat, jaa'inra shia süka süpüshua jaa'in. Soto jaa'in sünain niain ji'yataain amüin chi Senyotkai, nnojotsü sümüinjatüin wayuu ne'e. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("CL3_24","081_3_24","COL","3","24","24","Nia Cristo jülaamainka, ji'yataaka amüin. Je soto jaa'in sünain juwalaajüneenain nütüma chi Senyotkai so'uweena wane ka'i süka tü kasa anasü anaajuushikat nütüma chi Maleiwakai napüla na nüpüshikana. Aapüneerü shia jümüin saa'u ji'yataain namüin na jülaamainkana süka süpüshua jaa'in. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("CL3_25","081_3_25","COL","3","25","25","Otta chi eekai naa'inrüin waneepia tü mojusükat, süsaleechi nütüma Maleiwa so'uweena wane ka'i, maa aka na laamakana, maa aka na piuunakana nayale, süka nnojolin kachekalain nia sa'akajee wayuu. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("CL4_1","081_4_1","COL","4","1","1","Otta jiakana laamakana, saa'u niain waneeshin Maleiwa jülaamainjiraashi wanaa namaa na jipiuunasekana, anakaja müleka lotüle jukuaippa namüin sümaa jaa'inrüin tü anasükat namüin. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("CL4_2","081_4_2","COL","4","2","2","Anakaja müleka jüchecherüle jaa'in sünain achuntaa nümüin chi Maleiwakai, sümaa eeinjatüin jaa'in sünain. Je nnojo juu'ulaain suulia aapaa analu'ut nümüin. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("CL4_3","081_4_3","COL","4","3","3","Otta too'opünaa tayakai, püreesashi taya maa'ulu yaa saaliijee taküjain nüchiki Cristo sümüin wayuu, tü achikii nnojotkat atüjaanüin aa'u paala. Juchunta nümüin chi Maleiwakai taa'u, süpüla yapainjanain nütüma tapüleerua na wayuu aapeenakana taküjala. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("CL4_4","081_4_4","COL","4","4","4","Juchunta taa'u süpüla lotüinjatüin tanüiki sünain aküjaa otta süpüla ja'yainjatüin ma'i shia sümüin wayuu, süka shiain tü aneekünakat apüla taya. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("CL4_5","081_4_5","COL","4","5","5","Anakaja müleka kekiire jia sünain tü jaa'inrakat su'upala tü manoujainsatkalüirua, süpüla yapainjanain jia süpüla aküjaa nüchiki Cristo namüin. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("CL4_6","081_4_6","COL","4","6","6","Anakaja müleka keme'eriale jünüiki sümüin wayuu süpüshua sümaa kamaneein ma'i jia namüin süpüla yapainjanain jia süpüla asouktaa namüin. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("CL4_7","081_4_7","COL","4","7","7","Otta müshia Tíquico, nüküjeerü tachiki jümüin. Nia wawala aishikai wapüla, nüchepchiakai chi Senyotkai wanaa tamaa sünain naa'inrüin waneepia tü aluwataanakat anain nia. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("CL4_8","081_4_8","COL","4","8","8","Tajütüinjachi nia jünainmüin süpüla nütüjaainjatüin saa'u jukuaippa je süpüla nütütülüinjatüin jaa'in. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("CL4_9","081_4_9","COL","4","9","9","Chi o'uneechikai nümaa Tíquico, nia wane juwala Onésimokaisa, aishikai jüpüla, cheje'ewaikai cha'aya Colosas, aa'inrakai waneepia tü aluwataanakat anain nia. Naküjeerü jümüin süchiki süpüshua tü alatakat yaaya. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("CL4_10","081_4_10","COL","4","10","10","Asakitshi jünain Aristarco, chi yaakai püreesain wanaa tamaa. Je asakitshi jünain Marcos, nüpüriimasekai Bernabé. Aapinnüshii jia paala tatüma süpüla kamaneeinjanain jia nümüin müleka nu'unule jünainmüin. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("CL4_11","081_4_11","COL","4","11","11","Oo'ulaka asakitshi jünain Jesús, chi kanüliakai Justo. Namüliajüin taya na tawalayuu apünüinshiikana. Naya namüiwa na judío a'yataashiikana tamaa sünain aküjaa süchiki nukuaippa Maleiwa sünain aluwatawaa. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("CL4_12","081_4_12","COL","4","12","12","Otta asakitshi jünain chi juwalakai Epafras, cheje'ewaikai cha'aya Colosas, nüchepchiakai Jesucristo. Achuntüshi nia waneepia jaa'u nümüin chi Maleiwakai süka süpüshua naa'in süpüla jüchecherüinjanain jaa'in sümaa laülaainjatüin jaa'in sünain anoujaa. Achuntüshi süpülamüin joonooinjanain waneepia sümaa tü nüchekakat chi Maleiwakai jüpüleerua. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("CL4_13","081_4_13","COL","4","13","13","Tatüjaa aa'uchi nia sünain nüchuntüin waneepia jaa'u jiakana chakana Colosas oo'ulaka naa'u na wawalayuu chakana Laodicea oo'ulaka naa'u na chakana Hierápolis. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("CL4_14","081_4_14","COL","4","14","14","Asakitshi jünain Lucas chi tottootkai aishikai wapüla, oo'ulaka Demas. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("CL4_15","081_4_15","COL","4","15","15","Tasaküin jia tawalayuu chakana Laodicea oo'ulaka tü tawalakat Ninfas namaa na anoujashii outkajaakana cha'aya shipialu'u. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("CL4_16","081_4_16","COL","4","16","16","Tü karaloukta tashajakat jümüin, süchikijee saashaje'ennüin jümüin, anakaja müleka saashaje'ennüle namüin na wawalayuukana chakana sulu'u tü outkajaaleekat cha'aya Laodicea. Oo'ulaka tü karaloukta tashajakat namüin nayakana, anakaja müleka saashaje'ennüle jümüin jiakanaya. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("CL4_17","081_4_17","COL","4","17","17","Je joolu'u, anakaja jüso'irüle naa'in Arquipo süpüla nikettaajüinjatüin tü a'yatawaa aluwataanakat anain nia nütüma chi Senyotkai. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("CL4_18","081_4_18","COL","4","18","18","Taya Pabloka, tashajeerü joo jümüin wane pütchi palit süka tajapü süpüla tasaküinjanain jia. Nnojo motüin jaa'in sünain püreesain taya. Achuntüshi taya nümüin chi Maleiwakai süpüla nii'iyatüinjatüin na'anasia jümüin.");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("H11_1","082_1_1","1TH","1","1","1","Tayakai Pablo, namaa na tawalayuukana Silas oo'ulaka Timoteo, tashajüin joolu'u jümüin jiakana anoujashiikana nünain chi Washikai Maleiwa otta chi Wasenyotsekai Jesucristo, jia chakana sulu'u tü outkajaaleekat cha'aya Tesalónica. Achuntüshii waya jaa'u nümüin chi Maleiwakai süpüla nii'iyatüinjachin na'anasia waneepia jümüin je süpüla naapüinjachin anaa jümüin. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("H11_2","082_1_2","1TH","1","2","3","Wanaa sümaa wachuntüin jaa'u, waapüin analu'ut waneepia nümüin jaa'u jüpüshua, süka sotüin waa'in wanaa sümaa jikerolüin sünain anoujaa nünain chi Wasenyotsekai Jesucristo, je süka ji'yataain nümüin maa'ulu yaa. Saa'u alin ma'i tü wayuukolüirua jüpüla, ayatüshii jia sünain jaa'inrüin tü kasa anasükat sümüin sükajee tia. Je saa'u jütüjaain naa'u chi Wasenyotsekai Jesucristo sünain nüle'ejüinjachin, achecheraasü ma'i jaa'in su'unnaa tü müliaa ji'rakat maa'ulu yaa. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("H11_4","082_1_4","1TH","1","4","4","Tawalayuwaa, jia aishiikana nüpüla Maleiwa, watüjaa aa'uchii jia sünain jüneekuushin nütüma süpüla nüpüshinjanain jia. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("H11_5","082_1_5","1TH","1","5","5","Soto jaa'in wanaa sümaa waküjapü'üin nüchiki chi O'tte'erüikai jümüin. Kapülasü jaa'in tü waküjakat jümüin, nnojotsü sükajeejatüin keme'eriain ne'e wanüiki, shia süka wakaaliijünüin nütüma chi Naa'inkai Maleiwa Pülashikai ma'i je süka watüjaain saa'u sünain shiimüin tü wekirajakat anain. Jiyaawata aa'ut sünain keisalain wakuaippa ju'upala süpüla wakaaliijüinjanain jia sünain tü jünoulakat. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("H11_6","082_1_6","1TH","1","6","6","Je sünain jünoujain, jüshatüin wakuaippa je nukuaippa chi Senyotkai. Je mayaainje ji'rüin wainma müliaa sünainjee jünoujain tü wekirajakat anain, ayatshi'iya kapülain jaa'in tü waküjakat achiki süka naapüin chi Naa'inkai Maleiwa wane talataa aa'in jümüin. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("H11_7","082_1_7","1TH","1","7","7","Je naapapa jüchiki na anoujashiikana chakana sulu'u tü mmakat Macedonia je yaakana sulu'u tü mmakat Acaya, nashateein jukuaippa. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("H11_8","082_1_8","1TH","1","8","8","Atüjaana aa'uchii jia sütüma wayuu sainküin mmakat süpüshua sünain jünoujainapain nünain Maleiwa, süka saapüin nüchiki chi Senyotkai jüküjapü'ükat cha'aya sulu'u Macedonia oo'ulaka Acaya. Nnojotsü che'ojaain wa'walakajüin jüchiki, ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("H11_9","082_1_9","1TH","1","9","9","süka nayain na anoujashiikana aküjain shia wamüin. Naküjain jüchiki wamüin sünain kamaneein jia wamüin so'u tü ka'i wantakat o'u ja'akamüin. Je naküjain jüchiki wamüin sünain juu'ulaainapain suulia tü jümaleiwaseyaasükalüirua süpüla ji'yataainjanain nümüin Maleiwa, chi matüjainkai ouktaa, chi aküjakai tü shiimüinkat waneepia. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("H11_10","082_1_10","1TH","1","10","10","Je naküjain jüchiki wamüin sünain ja'atapajüin Jesús, chi Nüchonkai Maleiwa, sünain nüle'ejüinjacheechin iipünaajee, chi oso'ire'ennakai aa'in nütüma chi Nüshikai süchikijee ouktaa, chi o'tte'erakai waya suulia kasalajanajüin wamüin waainjala so'uweena tü ka'i süsalainjatkat o'u naainjala na manoujainsaliikana. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("H12_1","082_2_1","1TH","2","1","1","Tawalayuwaa, jütüjaa aa'ut sünain nnojolüin amalajaain tü kasa anasü waa'inrapü'ükat wanaa sümaa eejanain waya ja'aka. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("H12_2","082_2_2","1TH","2","2","2","Soto jaa'in tü kasa mojusü alatakat wamüin paala cha'aya sulu'u tü pueulo Filiposkat anülia süpülapünaa wantüin ja'akamüin. Süka nayouktüin ma'i wainma wayuu chajanakana Filipos tü wekirajeekat anain, e'rülii ma'i wayumüin naya wamüin. Otta mayaainje we'rüin tü müliaakat natüma cha'aya, achechennüsü waa'in nütüma chi Wamaleiwasekai süpüla aküjaa tü nüchikikat chi O'tte'erüikai jümüin wantapa ja'akamüin. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("H12_3","082_2_3","1TH","2","3","3","Jütüjaa aa'ulu sünain shiain tü shiimüin weme'ejapü'ükat aka jaa'in je sünain lotüin wakuaippa ju'upala sümaa nnojolüin we'ike'erüin jia süka pütchi. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("H12_4","082_2_4","1TH","2","4","4","Tü wakuaippakat sünain aküjaa nüchiki chi O'tte'erüikai sümüin wayuu, nnojotsü süpülajatüin talatüin saa'in wayuu wamaa, alu'ujasa süpüla talatüin naa'in chi Maleiwakai wamaa, süka niain e'itaain waya süpüla aküjaa nüchiki chi Nüchonkai. Ni'rajüin waneepia saa'u waa'in wanaa sümaa wa'yataain süpüla nütüjaainjatüin saa'u müleka wulere shia. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("H12_5","082_2_5","1TH","2","5","5","Jütüjaa aa'uchii waya sünain nnojoliin kamaneeyaashiin ne'e jümüin süka wanüiki. Je nütüjaa aa'uchii waya chi Maleiwakai sünain nnojolüin kachiiruain waa'in tü washirüükat je sünain nnojoliin we'ike'erüin jia süka wane alawaa saa'u tü juwashirüinkat. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("H12_6","082_2_6","1TH","2","6","6","Nnojotsü kee'ireepü'üin waa'in a'waajünaa sütüma wayuu, jütüma jiakana je sütüma wayuu eekai eein. Mayaainje wayain waneeinnua na Aluwataaushikana nütüma Cristo, nnojotsü wachajaapü'üin süchiki kojutüin ma'i waya jütüma. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("H12_7","082_2_7","1TH","2","7","7","Alu'ujasa waya, kamaneepü'üshii jümüin maa aka saa'in wane eyüü wanaa sümaa saa'inmajüin tü süchooinkalüirua. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("H12_8","082_2_8","1TH","2","8","8","Süka mapü'üin aka jia wapüshi sünain aishaatain ma'i jia wapüla, achekapü'üshii waya kepiaa ja'aka süpüla aküjaa jümüin tü nüchikikat chi O'tte'erüikai naapakat wamüin Maleiwa. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("H12_9","082_2_9","1TH","2","9","9","Shiimüin sotüin jaa'in tawalayuwaa sünain wa'yataapü'üin waneepia so'uka'i je sa'wai saa'u tü weküinjatkat aa'u wanaa sümaa waküjüin nüchiki chi O'tte'erüikai jümüin, suulia wachuunajüin kasa jümüin. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("H12_10","082_2_10","1TH","2","10","10","Nütüjaa aa'uchii waya chi Maleiwakai sünain wulein waa'in wanaa sümaa eepü'üin waya ja'aka, sümaa waa'inrapü'üin tü anasükat jümüin je sümaa lotüin wakuaippa ju'upala. Je jütüjaa aa'ulu shia jia anoujashiikanaya. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("H12_11","082_2_11","1TH","2","11","11","Jütüjaa aa'uchii waya sünain wakaaliijapü'üin jia wane'ewai jukua, maa aka naa'in wane ashüü sünain nükaaliijain tü nüchooinkalüirua. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("H12_12","082_2_12","1TH","2","12","12","Wakatchinjapü'üin jaa'in su'unnaa tü müliaa ji'rapü'ükat süpüla jülatirüinjatüin shia. Wachuntapü'üin jümüin süka süpüshua waa'in shii'iree jaa'inrüinjatüin waneepia tü nüchekakat jüpüleerua Maleiwa, chi eenakakai jia süpüla eeinjanain jia nümaa chaa iipünaa eere anashaatain ma'i nia sünain aluwatawaa. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("H12_13","082_2_13","1TH","2","13","13","Waapüin analu'ut waneepia nümüin chi Maleiwakai jaa'u, süka sotüin waa'in wanaa sümaa jaapaain tü nünüiki waküjakat jümüin paalainka. Kapülasü jaa'in shia süka jiyaawatüin saa'u sünain nnojolüin süle'eru'ujeejatüin wayuu ne'e. Shia olo'itka jukuaippa sünain anoujaa. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("H12_14","082_2_14","1TH","2","14","14","Shia jüchechetka atüma jaa'in su'unnaa tü müliaa ji'rakat, maa aka nakaaliijünüin sütüma tü nünüikikat Maleiwa na anoujashiikana nünain Jesucristo sulu'u tü outkajaaleekalüirua cha'aya Judea wanaa sümaa müliain nayakanaya. Maa aka jiakana sünain e'nna amüin natüma na wayuu chakana Macedonia sünainjee jünoujain nünain Cristo, akaajaa nayakanaya e'nna amüinchii natüma na wayuu judíokana chakana Judea. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("H12_15","082_2_15","1TH","2","15","15","Na judío laülaayuukana, no'utirüin naa'in chi Senyotkai Jesús, maa aka na natuushikana no'utira aa'inchii na nünüikimaajanakana Maleiwa paala sümaiwa. Je napüshi na judío laülaayuukana, nojuittirüin wayakana ja'akajee sulu'ujee Tesalónica suulia waküja'alajüin nüchiki Cristo jümüin cha'aya. Mojusü ma'i naa'in chi Maleiwakai sütüma tü naa'inrakat. Pa'ünüüwajiraashii naya sümaa wayuu süpüshua. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("H12_16","082_2_16","1TH","2","16","16","Noo'ule'erüin waya suulia aküjaa nüchiki Cristo süka nnojolüin nacheküin süpüleerua no'tte'ennüinjanain na gentilekana. Koo'omüinsü ma'i naainjala süka tia, je kasalajanaitpa shia namüin nütüma chi Maleiwakai. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("H12_17","082_2_17","1TH","2","17","17","Tawalayuwaa, süchikijee wajuittinnüin chajee ja'akajee natüma na judío laülaayuukana, kee'ireepü'üsü waa'in wale'ejüin wachikua jünainmüin. Isasü wachiki. Mayaasüje kojuyain kashi sünain nnojoliin jümaain waya, jülüjashii ma'i waa'in jia süka we'reein ma'i jia. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("H12_18","082_2_18","1TH","2","18","18","O'uneepü'üsü ma'i waa'in jünainmüin, tayakai Pablo oo'ulaka namaa na tawalayuu yaakana. Isasü wachiki süka woukünüin achiki nütüma Satanás. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("H12_19","082_2_19","1TH","2","19","19","Shiimüin sünain jiain achecherüin waa'in su'unnaa tü müliaa we'rakat maa'ulu yaa, süka talatashaatain ma'i waa'in waapapa süchiki tü jünoulakat. Je so'uweena tü ka'i nüle'ejüinjachikat o'u chi Wasenyotsekai Jesús, shiimüin sünain jieenain wa'waajüin akajee nia. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("H12_20","082_2_20","1TH","2","20","20","Je maa'ulu yaa, shiimüin sünain wa'waajüin chi Maleiwakai jaa'u waneepia sümaa talatashaatain ma'i waa'in süka laülaaitpain jaa'in sünain anoujaa. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("H13_1","082_3_1","1TH","3","1","2","Süka kama'airüin waa'in shii'iree waapeein jüchiki, wajütüin jünainmüin chi wawalakai Timoteo süpüla nüchecherüinjatüin jaa'in sünain anoujaa. Nia a'yataaika wanaa wamaa nümüin Maleiwa sünain aküjaa nüchiki chi O'tte'erüikai sainküin mma. Anasü saa'in wamüin makatüle waya wamüiwa sulu'u tü pueulokat Atenas süpüla nu'unüinjachin. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("H13_3","082_3_3","1TH","3","3","3","Eesü waa'in jaa'u suulia juu'ulaain suulia anoujaa sükajee jainkuuin aa'in sütüma tü müliaa ji'rakat sünainjee tü jünoulakat. Jütüjaa aa'ulu sünain e'itaaushin waya wapüshua süpüla walatirüinjatüin tia müliaakat. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("H13_4","082_3_4","1TH","3","4","4","Soto jaa'in wanaa sümaa eepü'üin waya ja'aka sünain waapirüin jia sünain tü müliaa we'reetkat wapüshua sünainjee tü wanoulakat. Otta müsia joolu'u, jütüjaaitpa aa'u ma'i sünain sülatüin maa'utpünaa. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("H13_5","082_3_5","1TH","3","5","5","Sükajee tüü, je süka kama'airüin taa'in shii'iree tatüjaweein saa'u jukuaippa, tajütüin Timoteo jünainmüin süpüla taapinnüinjachin nütüma sünain sukuaippa tü jünoulakat. “¿Jameenakajasa'a naya müleka naainjinnüle kasa mojusü nütüma Satanás? Müleka nayouktüle tü nanoujakat anain, amalajaajeerü tü wa'yataapü'ükat anain na'aka”, müsü taa'in tale'eru'u joo'opünaa. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("H13_6","082_3_6","1TH","3","6","6","Talatüsü ma'i waa'in joolu'u süka nüntüichipain Timoteo jüma'anajee sümaa nüküjain jüchiki wamüin sünain katsüin jaa'in sünain anoujaa je sünain aijiraain ma'i jia jüpüla. Talatüsü jaa'in naajüin wanaa sümaa jülüjüin waya jaa'in süka kee'ireein jaa'in ji'reein waya, maa aka wayakana sünain we'reein ma'i jia. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("H13_7","082_3_7","1TH","3","7","7","Tawalayuwaa, süka waapüitpain joolu'u jüchiki sünain ayatüinya jia sünain anoujaa, süchecherüitpa waa'in tü jüchikikat su'unnaa tü müliaa we'rakat sa'akapünaa shi'rala wayumüin wayuu wamüin. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("H13_8","082_3_8","1TH","3","8","8","Talataleesia ma'i waa'in süka watüjaaitpain saa'u jukuaippa sünain ichein jünoula nünain chi Senyotkai. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("H13_9","082_3_9","1TH","3","9","9","Wanaa sümaa waashajaain nümaa chi Maleiwakai, talatüsü ma'i waa'in jükajee. Waapüin analu'ut nümüin jaa'u waneepia, ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("H13_10","082_3_10","1TH","3","10","10","je achuntüshii waya nümüin jaa'u so'uka'i je sa'wai süka süpüshua waa'in shii'iree wale'ejüinjanain jünainmüin süpüla wekirajüinjanain jia sünain tü che'ojaakat jümüin süpüla laülaainjatüin jaa'in sünain anoujaa. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("H13_11","082_3_11","1TH","3","11","11","Tachuntüin joolu'u nümüin chi Washikai Maleiwa oo'ulaka nümüin chi Wasenyotsekai Jesucristo süpüla no'unirüinjanain waya jünainmüin. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("H13_12","082_3_12","1TH","3","12","12","Je tachuntüin nümüin chi Senyotkai jaa'u süpüla koo'omüinjatüin jümüin nütüma sünain aijiraain jia jüpüla. Je anakaja müleka aire jüpüla tü wayuukolüirua süpüshua maa aka alin jia wapüla. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("H13_13","082_3_13","1TH","3","13","13","Soto jaa'in sünain nüle'ejüinjachin chi Wasenyotsekai Jesucristo namaa na anoujashiikana nünain, na akataluushikana suulia naainjala. Kee'ireesü ma'i taa'in jüchechennüin aa'in joolu'u sünain anoujaa nütüma Cristo süpüla maainjalainjanain jia nümülatu'u chi Washikai Maleiwa so'uweena ka'ikat tia, sümaa nnojoleerüin kasain mojuin atüma naa'in Cristo soo'opünaa tü jaa'inrapü'ükat. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("H14_1","082_4_1","1TH","4","1","2","Tatüjaa aa'uchii jia sünain jaa'inrüin tü talatakat atüma naa'in chi Maleiwakai sünain nnojolüin motüin jaa'in tü wekirajapü'ükat anain jia. Tawalayuwaa, saa'u tekeraajeein joolu'u tü tashajakat jümüin, tayakai wane Aluwataaushikai nütüma chi Senyotkai Jesús, tachuntüin jümüin joolu'u süka süpüshua taa'in süpüla koo'omüinjatüin jütüma aa'inraa tü nüchekakat chi Maleiwakai jüpüleerua. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("H14_3","082_4_3","1TH","4","3","3","Anakaja taso'irüle jaa'in sünain tü nüchekakat chi Maleiwakai sünain jükatalaain nümüin süpüla nnojoliinjanain ju'luwajiraain jukuaippa sümaa wayuu jierü otta wane jierü nümaa wane toolo. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("H14_4","082_4_4","1TH","4","4","4","Ee jumata jaa'in süpüla jiyouktüinjatüin tü yarüttakat atüma jukuaippa, sünain juu'ulaain suulia kaainjalaa süpüla kojutüinjachin chi Maleiwakai jütüma. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("H14_5","082_4_5","1TH","4","5","5","Jalia jia suulia süchepchiaa yarüttaa akuaippaa maa aka naa'in na manoujainsaliikana me'raajüinkana Maleiwa. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("H14_6","082_4_6","1TH","4","6","6","Akaajaa müleka püma'üjiraale sümaa nu'wayuuse wane puwala, shiimüin sünain kaainjaleechin pia nuulia. Soto jaa'in tü wekirajapü'ükat anain jia paalainka sünain wachiajaain jia suulia kasa eekai müin aka tia, süka kasalajaneerüin süpüshua aainjalaakat tia sümüin wayuu nütüma chi Senyotkai. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("H14_7","082_4_7","1TH","4","7","7","Nnojoliishii waya eenakünüin nütüma chi Maleiwakai süpüla yarüttüinjatüin wakuaippa, shia süpüla wakatalaainjanain nümüin sümaa woo'ulaain suulia kaainjalaa. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("H14_8","082_4_8","1TH","4","8","8","Soto jaa'in sünain aapuushin wamüin chi Naa'inkai Maleiwa süpüla nükaaliijüinjanain waya suulia yarüttajüin wakuaippa. Je sükajee tia, chi wayuu eekai moonooloin sümaa tü wekirajakat anain, shia niyouktaka nünüiki Maleiwa süka nnojolüin sünüikin wayuu ne'e shia. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("H14_9","082_4_9","1TH","4","9","9","Saa'u jikirajünüinapain nütüma chi Maleiwakai süpüla aijiraainjanain jia jüpüla namaa na juwalayuukana, nnojotsü che'ojaain tashajüin jümüin süchiki tia. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("H14_10","082_4_10","1TH","4","10","10","Tawalayuwaa, saa'u shiimüin sünain alin jüpüla na anoujashiikana napüshua chakana sulu'u tü mmakat Macedonia, tachuntüin joolu'u jümüin süka süpüshua taa'in süpüla koo'omüinjatüin naalin na juwalayuukana jüpüla. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("H14_11","082_4_11","1TH","4","11","11","Soto jaa'in tü wekirajakat anain jia paala sünain nnojoliin jü'ülüjaajiraain je sünain eein jaa'in sünain tü ji'yataakat anain sümaa nnojoliin jukulajaain aa'in. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("H14_12","082_4_12","1TH","4","12","12","Müleka ayatüle jia sünain tü tekirajakat anain, kojuteena jia sütüma tü manoujainsatkalüirua. Nnojoleerü che'ojaain jümüin tü jiküinjatkat aa'u je nnojoleena jia ojulija'ain müin sainküin wayuu. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("H14_13","082_4_13","1TH","4","13","13","Tawalayuwaa, tacheküin joolu'u süpüleerua jütüjaain saa'u tü alateetkat nüntapeena Cristo. Müleka jütüjaale saa'u tia, ouktüle wane jüpüshi, nnojoleena müin aka jia naa'in na manoujainsaliikana mamülialuuin nütüma Cristo wanaa sümaa mojuin naa'in ouktapa wane napüshi. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("H14_14","082_4_14","1TH","4","14","14","Watüjaa aa'uchi Cristo sünain ouktüin paala je sünain süso'iraain naa'in nütüma chi Maleiwakai. Je sünainjee tü naa'inrakat chi Maleiwakai nüka Jesús, watüjaa aa'ut sünain nüso'ire'ereerüin naa'in na anoujashiikana eekai ouktüin. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("H14_15","082_4_15","1TH","4","15","15","Tü taküjüinjatkat joolu'u jümüin, shia tü ekirajünakat anain taya nütüma chi Senyotkai. Müsü mayaa: So'uweena tü ka'i nüle'ejeechikat o'u Cristo, o'uninneena waya anoujashiikana wapüshua nünainmüin. Otta na anoujashiikana eekai ouktüshiin wanaa sümaa tia, o'uneena naya nünainmüin wapüleerua wayakana kato'uchiikana. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("H14_16","082_4_16","1TH","4","16","16","Ashakateechi chi Senyotkai Jesús chajee iipünaajee eejee chi Maleiwakai. Je wanaa sümaa weenaküneenain nütüma Cristo, aapüneerü shi'ira nojontoroyoise chi Maleiwakai oo'ulaka nünüiki chi sülaülakai tü aapieekalüirua. Je na anoujashiikana nünain Cristo eekai ouktüshiin, oso'iraajeerü naa'in palajana. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("H14_17","082_4_17","1TH","4","17","17","Je süchikijee tia, o'uninneena waya kato'uchiikana süpüla kottüinjanain waya namaa chamüin sirumatu'u süpüla we'riraainjanain wapüshua nümaa chi Senyotkai cha'aya. Shiimüin sünain eeinjanain waya waneepia nümaa süpüla ka'ikat süpüshua. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("H14_18","082_4_18","1TH","4","18","18","Anakaja joolu'u jütütülaajiraale süka tü pütchi taküjaitpakat jümüin nachiki na juwalayuu ouktüshiikana. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("H15_1","082_5_1","1TH","5","1","1","Tawalayuwaa, nnojotsü che'ojaain tashajüin joolu'u jümüin soo'opünaa joujaleerüin sülatüin tü taküjüitpakat achiki jümüin, süka taküjain paala jümüin süchiki sukuaippa nükalia chi Senyotkai sünain ale'ejaa. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("H15_2","082_5_2","1TH","5","2","2","Maa aka wane wayuu nipiajachi sünain nnojolüin nütüjaain saa'u joujaleechin nüntüin wane ka'ruwarai nünainmüin, meeria aka tü wayuukolüirua süpülapünaa tü nükaliakat chi Senyotkai, nnojoleerü sütüjaain aa'u joujaleechin nüntüin. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("H15_3","082_5_3","1TH","5","3","3","Je maa aka wane wayuu ipoolu sünain süntalaa sümüin tü saaliikat sümüin, akaweeria tü wayuukolüirua süpülapünaa tü nükaliakat chi Senyotkai. Wanaa sümaa saashaja'alaataain süchiki anaa akuaippa, anta meeria wane müliaa miyo'ushaata nanainmüin sünain süsaleenain naya tü naainjalakat. Nnojoleena ojuittüin naya suulia tü müliaa ne'reetkat. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("H15_4","082_5_4","1TH","5","4","4","Chi nipiajachikai, ainkuusü ma'i naa'in nüntapa chi ka'ruwaraikai, ¿aashi müin? Otta jiakana tawalayuukana, nnojoleerü ainkuuin jaa'in süntapa nükalia chi Senyotkai süka eein jaa'in sünain nükalia suulia majüin aka jia naa'in na wayuu kaainjaraliikana me'raajüinkana chi Maleiwakai. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("H15_5","082_5_5","1TH","5","5","5","Sükajee ji'raajüin nia, nnojoleena jia mmolüin seema süsalainjanain jia jaainjala nütüma chi Senyotkai nüntapa. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("H15_6","082_5_6","1TH","5","6","7","Maa aka wane epetshi sünain nnojolüin eejüin naa'in sünain tü alatakat nü'ünnaa, akaajaa wane manoujainsai sünain nnojolüin eejüin naa'in sünain nükalia chi Senyotkai sünteetkat nünainmüin. Otta jiakana, anakaja nnojoliire müin aka jia naya, alu'ujasa eeinjatü jaa'in sünain nüntajachin chi Senyotkai süpüla laülaainjatüin jaa'in sünain süpüshua tü jaa'inrakat. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("H15_8","082_5_8","1TH","5","8","8","Nnojoliishii müin aka waya naa'in na manoujainsaliikana sünain aa'inraa tü mojusükat, süka eein waa'in sünain sülü'ülüin nükalia chi Senyotkai. Anakaja joolu'u müleka ayatüle waya sünain laülaain waa'in. Je suulia wakanaju'ulaajüin sütüma tü mojusükat, anashii ayatüle waya sünain katsüin waa'in sünain anoujaa je sünain aijiraain wapüla wapüshua. Je anashii wachecherüle waa'in sünain anoujaa süka watüjaain saa'u sünain wo'tte'ennüinapain nütüma chi Senyotkai. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("H15_9","082_5_9","1TH","5","9","9","Nnojoliishii waya e'itaanüin nütüma chi Maleiwakai süpüla süsalainjanain waya waainjala, alu'ujasa süpüla wo'tte'ennüinjanain sünainjee tü naa'inrakat chi Wasenyotsekai Jesucristo. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("H15_10","082_5_10","1TH","5","10","10","Müleka wayale wane na ouktüshiikana so'u tü ka'i niitaainjachikat o'u Cristo, müsia aka ne'e wayale na kato'uchiikana, ayateena waya anoujashiikana wapüshua nümaa waneepia, süka shiainja'a ouktüin apüla nia. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("H15_11","082_5_11","1TH","5","11","11","Je joolu'u, süka watüjaain saa'u sünain eeinjanain waya wapüshua nümaa waneepia, anakaja müleka ayatüle jütütüjüin na juwalayuukana sünain anoujaa süpüla laülaajiraainjatüin jaa'in sünain anoujaa jüpüshua. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("H15_12","082_5_12","1TH","5","12","12","Tawalayuwaa, tachuntüin joolu'u jümüin sünain kojutüinjanain jütüma na laülaayuukana jaa'u cha'aya sulu'u tü outkajaaleekat, süka e'itaaushin naya nütüma chi Senyotkai süpüla tia. A'yataashii naya waneepia jümüin sünain naso'ijirüin jaa'in sünain tü nüchekakat Maleiwa jüpüleerua. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("H15_13","082_5_13","1TH","5","13","13","Anakaja müleka aire naya jüpüla sümaa kojutüin naya jütüma waneepia süka na'yataain ma'i jümüin. Jalia jia suulia jü'ülüjaajiraain namaa je sümaa tü juwalayuukat süpüshua. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("H15_14","082_5_14","1TH","5","14","14","Tawalayuwaa, tamüshii jia süpüla jükaaliijainjanain na juwalayuukana sünain kamaneein jia namüin napüshua. Chi eekai shukulain, anakaja müleka jüchiajaale nia suulia. Je chi eekai japülin sünain a'yatawaa nümüin chi Maleiwakai, anakaja müleka jime'ejüle naa'in. Je chi eekai matsüin naa'in sünain anoujaa, anakaja müleka jüchecherüle naa'in. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("H15_15","082_5_15","1TH","5","15","15","Anakaja müleka jüchiaale na juwalayuukana suulia pasalaweejüin na napüshikana natüma. Ja'itaichi aa'inrüin wane juwala tü mojusükat jümüin, anakaja müleka jaa'inrüle tü anasükat nümüin shi'ipajee otta sümüin wayuu süpüshua. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("H15_16","082_5_16","1TH","5","16","16","Talata jaa'in waneepia. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("H15_17","082_5_17","1TH","5","17","17","Nnojoleena jia oo'ulaain suulia achuntaa nümüin chi Maleiwakai, ayata jia sünain waneepia. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("H15_18","082_5_18","1TH","5","18","18","Jaapa analu'ut nümüin chi Maleiwakai su'unnaa tü kasa alatakat jümüin, müleka mojule, müleka anale. Shia nüchekaka'aya chi Maleiwakai jüpüleerua saa'u jünoujain nünain Jesucristo chi Nüchonkai. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("H15_19","082_5_19","1TH","5","19","19","Jalia jia suulia mache'eyaajüin suulia nünüiki chi Naa'inkai Maleiwa jümüin. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("H15_20","082_5_20","1TH","5","20","20","Je müleka jaapinnüle süka nünüiki chi Maleiwakai nütüma wane juwala, nnojoleerü jime'erainpalain shia. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("H15_21","082_5_21","1TH","5","21","21","Anakaja müleka jülüjüle jaa'in sünain tü jaa'inrakat, jütüjaaiwa saa'u müleka anale, müleka mojule. Tü eekai anain, shia jaa'inrüinjatka waneepia, ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("H15_22","082_5_22","1TH","5","22","22","jiyouktajüinjatü tü eekai mojuin süpüshua. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("H15_23","082_5_23","1TH","5","23","23","Achuntüshi taya nümüin chi Maleiwakai joolu'u jaa'u, chi aapakai anaa jümüin, süpüla jükatalaainjanain suulia kaainjalaa süpüla lotüinjatüin tü jülüjakat jaa'in, tü kee'ireekat jaa'in, je tü jaa'inrakat. Je achuntüshi taya nümüin süpüla nükaaliijain jia sünain tü jünoulakat suulia eejüin jütüma kasa mojuinjatkat atüma naa'in chi Wasenyotsekai Jesucristo so'uweena tü ka'i nüle'ejüinjachikat o'u nüchikua. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("H15_24","082_5_24","1TH","5","24","24","Tü tachuntüitpakat jaa'u nümüin Maleiwa chi eenakakai jia, shiimüin sünain naa'inrüinjatüin shia süka pansaain nünüiki waneepia. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("H15_25","082_5_25","1TH","5","25","25","Tawalayuwaa, anakaja müleka jüchuntüle waa'u wayakana. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("H15_26","082_5_26","1TH","5","26","26","Anakaja jüsakiraale jüpüshua süka aijiraain jia jüpüla sünainjee anoujaa nünain Cristo. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("H15_27","082_5_27","1TH","5","27","27","Je sünainjee tajütüüshin nütüma chi Senyotkai, tachuntüin jümüin süka süpüshua taa'in süpüla jülatirüinjatüin tü karaloukta tashajakat jümüin süpüla saashaje'ennüinjatüin namüin na juwalayuukana napüshua. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("H15_28","082_5_28","1TH","5","28","28","Achuntüshi joolu'u taya nümüin chi Wasenyotsekai Jesucristo süpüla nii'iyatüinjatüin waneepia na'anasia jümüin.");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("H21_1","083_1_1","2TH","1","1","1","Tayakai Pablo, namaa na tawalayuukana Silas oo'ulaka Timoteo, tashajüin joolu'u jümüin jiakana anoujashiikana nünain chi Washikai Maleiwa otta chi Wasenyotsekai Jesucristo, jia chakana sulu'u tü outkajaaleekat cha'aya Tesalónica. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("H21_2","083_1_2","2TH","1","2","2","Achuntüshii waya jaa'u nümüin chi Washikai Maleiwa je nümüin chi Wasenyotsekai Jesucristo süpüla nee'iyatüinjanain na'anasia waneepia jümüin je süpüla naapüinjanain anaa jümüin. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("H21_3","083_1_3","2TH","1","3","3","Acheküshii waapüin analu'ut nümüin chi Maleiwakai jaa'u waneepia, süka sükoo'omüinrain sütsüin tü jünoulakat je süka sükoo'omüinrain aijiraain jia jüpüla wane'ewai jukua. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("H21_4","083_1_4","2TH","1","4","4","Wa'waajüin jia no'upala na anoujashiikana sainküin mmakat süpüshua süka jüchecherüin jaa'in su'unnaa na'ürüla na manoujainsaliikana otta tü müliaa ji'rakat. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("H21_5","083_1_5","2TH","1","5","5","Je sükajee tüü, kamaneejeechi chi Maleiwakai jümüin mapeena süpüla eeinjanain jia nümaa cha'aya eere nuluwataain. Soteerü naa'in jüchecherapü'üin jaa'in su'unnaa tü müliaa ji'rapü'ükat sünainjee anoujaa nünain. Je so'u ka'ikat tia, jütüjaweerü aa'ut sünain pansaain tü nümapü'ükat jümüin sünain naapüinjatüin tü anasükat jümüin saa'u tü müliaa ji'rapü'ükat. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("H21_6","083_1_6","2TH","1","6","6","Alu'ujasa na e'rüliipü'ükana wayumüin jümüin, süsaleena naya naainjala nütüma chi Maleiwakai mapeena, süka pansaain ma'i tü nümapü'ükat sümüin wayuu süpüshua sünain kasalajanainjatüin saainjala sümüin. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("H21_7","083_1_7","2TH","1","7","7","Otta jiakana eekai müliain, maa aka wayakana müliakana wanaa jümaa, oo'ule'enneena waya suulia tü müliaakat so'u tü ka'i nii'iyataainjachikat o'u chi Wasenyotsekai Jesucristo sümüin wayuu chajee iipünaajee namaa na aapiee pülashiikana ma'i pasanain sünain wane suwarala siki chuwatsü ma'i. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("H21_8","083_1_8","2TH","1","8","8","Otta na me'raajüinkana chi Maleiwakai saa'u nnojoliin kapülain naa'in nüchiki chi O'tte'erüikai chi Wasenyotsekai Jesucristo, süsaleena naya naainjala so'u ka'ikat tia. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("H21_9","083_1_9","2TH","1","9","9","Ne'reerü müliaa süpüla ka'ikat süpüshua. Je müina naya nnojoliin antüin nüma'anamüin chi Senyotkai, chi pülashikai ma'i, chi anashaatakai akuaippa. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("H21_10","083_1_10","2TH","1","10","10","Otta so'u ka'ikat tia, anteechi chi Senyotkai süpüla kojutüinjachin nia natüma na anoujashiikana napüshuale'eya. Otta jiakana, eejeena apashii sünain ju'waajüin nia sükajee joonooin sümaa tü wekirajapü'ükat anain jia. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("H21_11","083_1_11","2TH","1","11","11","Süka jülüjüin waa'in ka'ikat tia, achuntüshii waya waneepia jaa'u nümüin chi Washikai Maleiwa süpüla jaa'inrüinjatüin tü jeenakünakat apüla nütüma. Achuntüshii waya nümüin chi Maleiwa Pülashikai ma'i süpüla juuntüin jikeraajüin nütüma tü kasa anasü jaa'inreekat sünainjee tü jünoulakat. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("H21_12","083_1_12","2TH","1","12","12","Je juunteerü jaa'inrüin süka nee'iyatüin na'anasia jümüin chi Washikai Maleiwa je chi Wasenyotsekai Jesucristo. Je sünainjee tü kasa anasü jaa'inrakat, kojuteechi chi Wasenyotsekai Jesucristo sütüma wayuu je kojuteena jiakana mapeena nütümaya. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("H22_1","083_2_1","2TH","2","1","1","Tawalayuwaa, soo'opünaa nüntajachin chi Wasenyotsekai Jesucristo sümaa wokolochijünüinjanain nünainmüin, wachuntüin jümüin ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("H22_2","083_2_2","2TH","2","2","2","süpüla nnojoliinjanain jüshapataain aa'in sütüma sünüiki wane wayuu sünain saapirüin jia soo'opünaa nüntüichipain chi Senyotkai saajüin. Saajüin tü wayuukolüirua, aküjünüsü tia nütüma wane aapirüi süka nünüiki Maleiwa oo'ulaka sulu'u wane karaloukta washajalakat. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("H22_3","083_2_3","2TH","2","3","3","Tamüshii paala jia tachikua: Jalia jia jünouja'alajayaa tü namakat süka alawaain ne'e shia. Aküjashi paala taya süchiki wane kasa: Süpülapünaa tü ka'i nüntüinjachikat o'u chi Senyotkai, ayouktüneechi nia sütüma wayuu wainma oo'ulaka ee'iyataajeechi chi E'rüikai Wayumüin, chi e'itaaushitüjüika'iya süpüla amüloulinjachin. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("H22_4","083_2_4","2TH","2","4","4","E'rüijeechi ma'i wayumüin nia nümüin chi Maleiwakai je sümüin tü sümaleiwaseyaasükalüirua wayuu. Ekeroleechi nia sulu'u tü a'waajüleekat Maleiwa sümaa nüikkalaain süpüla aluwatawaa wayuu chaa sulu'u süka niain Maleiwain naajüin. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("H22_5","083_2_5","2TH","2","5","5","Soto jaa'in sünain taashajaapü'üin jümüin süchiki tüü wanaa sümaa eepü'üin taya jümaa. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("H22_6","083_2_6","2TH","2","6","6","Chi E'rüikai Wayumüin, nnojoyülia ee'iyataain. Otta jiakana, jütüjaa aa'uchi chi a'alijitkai nia suulia nii'iyataainjachin wane'ere'eya so'u tü ka'i nüchekakat o'u chi Maleiwakai. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("H22_7","083_2_7","2TH","2","7","7","Shiimüin sünain koo'omüin kaainjalaa maa'ulu yaa sütüma tü naa'inrakat chi E'rüikai Wayumüin. Otta nnojoyülia emetulüin tü kaainjalaakat süka sa'alijinnüin nuulia. Je chi a'alijitkai nia, ayateechia sünain na'alijirüin wane'ere'eya nüsünne'ennapa nuulia. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("H22_8","083_2_8","2TH","2","8","8","Je so'uweena ka'ikat tia, taashi meechia chi E'rüikai Wayumüin süpüla nii'iyataainjachin. Otta so'uweena tü ka'i nüntakat o'u chi Senyotkai Jesús, eewoleechi chi E'rüikai Wayumüin sütüma nünüiki Jesús süka pülashaatain ma'i nia. Oukta meechija'a nia nütüma sünain saja'lajaain tü nüpülainkat. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("H22_9","083_2_9","2TH","2","9","9","Je süchikijee nii'iyataain chi E'rüikai Wayumüin, naa'inreerü tü mojusükot nüchekakat Satanás nüpüleerua. Poneerü ma'i naa'in na wayuukana tü naa'inrakat, süka naa'inreerüin tü kasa eekai müin aka saa'in tü nütüjakat apüleerua Maleiwa nümüiwa, süka pülashinjachin nia nütüma Satanás. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("H22_10","083_2_10","2TH","2","10","10","Chi E'rüikai Wayumüin, süka nüküjeerüin alawaa soo'opünaa tü kasa mojusü naa'inreetkat, oushikajaajeena nüchiirua na wayuu eekai nanoujain tü alawaa nüküjeetkat namüin. Naya na amüloulinjanakana saa'u nayouktüin paala tü shiimüin nümakat chi Maleiwakai namüin, tü o'tte'ennüinjanakat akajee naya. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("H22_11","083_2_11","2TH","2","11","11","Süka nayouktüin chi Maleiwakai, nuu'ulaainapa naya süpüla ayatüin sünain tü alawaakat. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("H22_12","083_2_12","2TH","2","12","12","Shiimüin sünain süsalainjanain naya naainjala nütüma chi Maleiwakai sümaa kakatüinjanain naya nuulia süka nayouktüin tü shiimüinkat süpüla naa'inrüinjatüin tü kasa mojusü keejiakat namüin. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("H22_13","083_2_13","2TH","2","13","13","Tawalayuwaa, jia aishiikana nüpüla chi Senyotkai, aapüshi analu'ut taya jaa'u waneepia nümüin chi Maleiwakai. Süpülapünaa saainjünüin tü mmakat, aneekajuushitüjüli'iya jia nütüma süpüla ju'tte'ennüinjanain. Je joolu'u saa'u joonooinapain sümaa tü shiimüin nünüikikat chi Maleiwakai, akatannüshii jia nünainmüin nütüma chi Naa'inkai suulia kaainjalaa. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("H22_14","083_2_14","2TH","2","14","14","Ajütünüshii waya paalainka nütüma chi Maleiwakai jünainmüin sünain aküjaa nüchiki Cristo, chi O'tte'erüikai, shii'iree ju'tte'ennüinjanain nütüma. Nücheküin chi Maleiwakai süpüla eeinjanain jia nümaa chi Wasenyotsekai Jesucristo sünain anashaatain ma'i jia no'ulu'u. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("H22_15","083_2_15","2TH","2","15","15","Je sükajee tia, tawalayuwaa, anakaja müleka katsüinre jaa'in sünain anoujaa süpüla jaa'inrüinjatüin tü wekirajapü'ükat anain jia, maa aka tü waküjakat oo'ulaka tü washajakat jümüin. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("H22_16","083_2_16","2TH","2","16","17","Waapüin analu'ut nümüin chi Maleiwakai süka alin ma'i waya nüpüla sünain anamiain ma'i nia wamüin. Ayatshi'iya waya sünain wachecherüin waa'in, süka watüjaain naa'u sünain naa'inrüinjatüin süpüshua tü nüküjakat achiki wamüin paala. Je sükajee tia, achuntüshii waya jaa'u nümüin chi Wasenyotsekai Jesucristo je nümüin chi Washikai Maleiwa süpüla natütüjüinjanain jia süpüla katsüinjatüin jaa'in sünain aa'inraa tü anasükat sümüin wayuu je sünain jüküjain tü shiimüinkat namüin. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("H23_1","083_3_1","2TH","3","1","1","Tawalayuwaa, saa'u tekeraajeein joolu'u tü tashajakat jümüin, toso'iree aa'inchii jia süpüla juchuntüin waa'u süpüla su'walakajaamaatüin nüchiki chi O'tte'erüikai watüma, süpüla kojutüinjatüin shia sütüma wayuu wainma maa aka paala jütüma jiakana. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("H23_2","083_3_2","2TH","3","2","2","Soto jaa'in sünain wainmain wayuu eekai e'rülüin wayumüin nnojotkat anoujain nünain Cristo. Anakaja jüchuntüle waa'u süpüla nnojolüin sümalajaain natüma tü wa'yataainkat ja'aka. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("H23_3","083_3_3","2TH","3","3","3","Akatsa'a watüjaain aa'u sünain nikeraajüinjatüin chi Maleiwakai tü naa'inrüinjattüjütkalia ja'aka. Katsüinjeerü jaa'in nütüma sümaa jaa'inmajünüinjanain suulia sümalajaain tü jünoulakat. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("H23_4","083_3_4","2TH","3","4","4","Je sükajee tüü, watüjaa aa'uchii jia sünain jaa'inrüin joolu'u tü waluwataakat anain jia je sünain nnojoleerüin juu'ulaain suulia. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("H23_5","083_3_5","2TH","3","5","5","Achuntüshi taya jaa'u nümüin chi Maleiwakai süpüla nükaaliijainjanain jia sünain aijiraain jia jüpüla maa aka alin jia nüpüla, je sünain jülatirüin tü müliaa ji'rakat, maa aka nülatirüin Cristo tü müliaa ni'rakat. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("H23_6","083_3_6","2TH","3","6","6","Tawalayuwaa, sükajee tajütüüshin nütüma chi Wasenyotsekai Jesucristo, taluwataain joolu'u jia sünain nnojolüin wanaawajiraain jaa'in namaa na juwalayuu akulajaakana aa'in sünain a'yatawaa süka moonooloin naya sümaa tü wekirajapü'ükat anain jia. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("H23_7","083_3_7","2TH","3","7","7","Soto jaa'in wanaa sümaa tachuntapü'üin jümüin süpüla jüshatüinjatüin tü wakuaippakat. Wanaa sümaa eepü'üin waya ja'aka, nnojotsü akulajaain waa'in sünain a'yatawaa, ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("H23_8","083_3_8","2TH","3","8","8","alu'ujasa a'yataapü'üshii waya so'uka'i, sa'wai suulia weke'ejüin jaa'in süchiirua tü weküinjatkat. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("H23_9","083_3_9","2TH","3","9","9","Anasüyaaje müleka wawalaajünüle jütüma wanaa sümaa tia saa'u waküjain nüchiki chi O'tte'erüikai jümüin. Akatsa'a nnojotpü'üin wachuntüin awalaajünaa jümüin, süpüla jüshatüinjatüin wakuaippa sünain nnojoliin shukulain waya. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("H23_10","083_3_10","2TH","3","10","10","Soto jaa'in tü waluwataapü'ükat anain jia wanaa sümaa eepü'üin waya ja'aka: “Chi eekai shukulajaain naa'in sünain a'yatawaa, nnojoleechi ekinnüin”, mapü'üsü tü wamakat jümüin. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("H23_11","083_3_11","2TH","3","11","11","Taapa achikit sünain eein ja'aka eekai nakulajaain aa'in sünain a'yatawaa. Waraittüshii ne'e sainküin miichi sünain eperulajawaa namüin na nawalayuukana. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("H23_12","083_3_12","2TH","3","12","12","Sükajee ajütüüshin waya nütüma chi Wasenyotsekai Jesucristo, wachiajaain na shukulashiikana süpüla noo'ulaainjanain suulia tia süpüla na'yataainjanain saa'u tü nekajatkat aa'u. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("H23_13","083_3_13","2TH","3","13","13","Otta jiakana, tawalayuwaa, nnojo jukulajaain aa'in sünain jaa'inrüin tü kasa anasükat waneepia. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("H23_14","083_3_14","2TH","3","14","14","Jülüja jaa'in chi juwala moonooinkai sümaa tü taluwataakat anain jia sulu'u tü karalouktakat. Anakaja müleka nnojorule wanaawajiraain jaa'in nümaa süpüla japülinjachin nia sütüma tü naa'inrakat. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("H23_15","083_3_15","2TH","3","15","15","Otta nnojoleechi jü'ürülaain nia, alu'ujasa jüchiajaa nia süka juwalain nia. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("H23_16","083_3_16","2TH","3","16","16","Achuntüshi taya jaa'u nümüin chi Senyotkai, chi anajiraakai atüma waya, süpüla naapüinjatüin anaa jümüin waneepia su'unnaa tü alatakat jümüin, eekai mojuin je eekai anain. Jütüjaa aa'uchi chi Maleiwakai sünain eein nia waneepia jümaa jüpüshua. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("H23_17","083_3_17","2TH","3","17","17","Anuu tashajüin joolu'u tü tanüliakat süka tajapü, süpüla jütüjaainjatüin saa'u sünain tama'anajeejatüin tü karalouktakat, tayakai Pablokai, maa aka tü takuaippapü'ükat sünain ashajaa. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("H23_18","083_3_18","2TH","3","18","18","Achuntüshi taya nümüin chi Wasenyotsekai Jesucristo süpüla nii'iyatüinjatüin waneepia na'anasia jümüin.");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("T11_1","084_1_1","1TI","1","1","1","Taya, Pablo, wane chi Aluwataaushikai nütüma Jesucristo chi wa'atapajakai, otta nütüma chi Maleiwa O'tte'erüikai waya, ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("T11_2","084_1_2","1TI","1","2","2","ashajüshi joolu'u taya pümüin Timoteo, pia tachonkai sünainjee pünoujain nünain Cristo taküjapü'ükai achiki pümüin. Achuntüshi waneepia taya nümüin chi Washikai Maleiwa je nümüin chi Wasenyotsekai Jesucristo süpüla namüliajüinjachin pia, süpüla nee'iyatüinjanain na'anasia pümüin, je süpüla naapüinjanain wane anaa pümüin. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("T11_3","084_1_3","1TI","1","3","3","Soto paa'in tü tamakat paala pümüin wanaa sümaa tojuittüin püma'anajee süpüla to'unüinjachin chamüin cha'aya Macedoniamüin. Tachuntüin kojuyatua pümüin shii'iree makatüinjachin pia cha'aya Éfeso. Otta müsia joolu'u, ayatüsü tacheküin püpüleerua makatüin pia cha'aya, süpüla püchiajaainjanain wane wayuuirua cha'aya süpüla noo'ulaain suulia ekirajaa sünain alawaa, ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("T11_4","084_1_4","1TI","1","4","4","je süpüla noo'ulaain suulia kapülaa aa'in aküjalaa ne'e oo'ulaka süchiki ne'iruku na natuushinuukana. A'ülüjaajiraasü wayuu wanaa sümaa süsakiraajiraain sünain kasa eekai müin aka tia. Nnojotsü kasain saamüin namüin süpüla na'yataainjanain nümüin Maleiwa süka matsüin tü nanoulakat sütüma. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("T11_5","084_1_5","1TI","1","5","5","Taluwataain pia sünain tüü, süka tacheküin süpüleerua aijiraain napülajiraa na anoujashiikana napüshua chakana cha'aya. Nounteerü naa'inrüin tia müleka wulere naa'in, müleka natüjaale saa'u tü naa'inrakat sünain anasüin nu'upala Maleiwa, je müleka laülaale naa'in sünain anoujaa nünain Cristo. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("T11_6","084_1_6","1TI","1","6","6","Eeshii wayuu eekai akatalaain suulia tü nanoulakat sütüma tü alawaa ekirajünakat anain. Je tü na'ülüjaajiraakat achiki, nnojotsü kasain saamüin namüin na anoujashiikana. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("T11_7","084_1_7","1TI","1","7","7","Kee'ireesü naa'in ekirajaa sünain tü nuluwataakat anain Moisés. Otta mayaasüje na'waataain sulu'u kekiin ma'i naya naashin, nnojotsü nayaawatüin aa'u tü nekirajakat anain. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("T11_8","084_1_8","1TI","1","8","8","Wayaawata aa'ulu sünain anain ma'i tü nüshajakat Moisés. Acheküsü ekirajünüin shia süpüla shii'iyatüinjatüin sümüin wayuu sünain kaainjalaain tü kasa mojusü saa'inrakat. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("T11_9","084_1_9","1TI","1","9","9","Na wayuu che'ojaakana amüin achiajaanaa suulia aa'inraa kasa mojusü, nnojoliishii nayain na wayuu anamiakana, naya na wayuu kaainjaraliikana, maa aka na e'rüliikana wayumüin nümüin Maleiwa sümaa moonooin sümaa nünüiki süka nnojolin kojutüin nia natüma, maa aka na o'utakana naa'in nashi oo'ulaka nei je na o'unaliikana wayuwa'in, ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("T11_10","084_1_10","1TI","1","10","10","maa aka na wayuu a'luwajiraakana nakuaippa sümaa wayuu jierü otta wane jierü nümaa wane toolo, maa aka na tooloyuu ama'üjiraakana sümaa tooloyuu, maa aka na oikküliikana wayuu süpüla achepchiaa, maa aka na aküjüliikana alawaa, je maa aka na wayuu eekai müin aka tiairua sünain nayouktüin tü shiimüin tekirajakat anain, ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("T11_11","084_1_11","1TI","1","11","11","tü nüchikikat chi O'tte'erüikai aapünakat tamüin nütüma Maleiwa chi a'waataanakai waneepia watüma saa'u anashaatain ma'i nia. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("T11_12","084_1_12","1TI","1","12","12","Taapüin analu'ut nümüin chi Wasenyotsekai Jesucristo süka katsüintpain taa'in nütüma süpüla ta'yataain nümüin. Nüneeküin taya paala süka nütüjaain saa'u sünain tekeraajeerüin waneepia tü kasa e'itaanüinjatkat tapüla. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("T11_13","084_1_13","1TI","1","13","13","Ni'itaain taya süpüla aküjaa nüchiki sümüin wayuu süpüshua, eereje e'rüipü'üin wayumüin taya nümüin süka tanüiki je mayaashiije teipirapü'üin na anoujashiikana. Nümüliajüin taya süka anayaain tü taa'inrakat saa'in tamüin süka manoujain taya nünain. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("T11_14","084_1_14","1TI","1","14","14","Anamiashaatale'eya ma'i chi Wasenyotsekai Jesucristo tamüin. Je joolu'u, saa'u sa'aniraaitpain takuaippa nümaa, akaaliijünüshi taya nütüma süpüla taikkale'erainjachin taa'in sünain anoujaa je süpüla alinjatüin tapüla tü tawalayuukalüirua. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("T11_15","084_1_15","1TI","1","15","15","Anuu wane pütchi shiimüin süpüla kapülainjatüin saa'in wayuu süpüshua, müsü mayaa: “Antüshi Jesucristo sa'akamüin wayuu süpüla nu'tte'erüinjatüin shia süka kaainjalain süpüshua”, müsü. Otta müshia tayakai, alana'aleepü'üshi taya sünain kaainjaralin suulia wayuu süpüshua. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("T11_16","084_1_16","1TI","1","16","16","Saa'u tamüliajünüichipain nütüma Maleiwa, mayaashije kaainjaraipü'üin ma'i taya, sütüjaajeerü aa'u tü kaainjaratkalüirua süpüshua sünain nücheküin ma'i Jesucristo süpüleerua sünoujainjatüin nünain. Mayaashije kaainjalain ma'i wane wayuu, maa aka tayakai, nuuntüin Cristo nii'iratüin naa'in süpüla eeinjachin nia nümaa Maleiwa süpüla ka'ikat süpüshua. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("T11_17","084_1_17","1TI","1","17","17","Sükajee tüü, anashii wa'waajüle chi Maleiwakai waneepia. Nia'aya chi aluwataashikai paala sümaiwa je süpüla ka'ikat süpüshua süka matüjain ouktaa nia. Me'rujusai nia sütüma wayuu. Nia'aya ne'e Maleiwaka nümüiwa. Kasataalejese kojutüin nia sütüma wayuu süpüla ka'ikat süpüshua. Amén. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("T11_18","084_1_18","1TI","1","18","18","Je joolu'u Timoteo, pia tachonkai, soto paa'in tü aküjünakat paala pümüin natüma na aapirüliikana süka nünüiki Maleiwa. Shia tü taluwataakat anain joolu'u pia. Müleka sotüle paa'in tü nanüikikat, ounteechi pia eejirawaa sümaa tü mojusükat, ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("T11_19","084_1_19","1TI","1","19","19","sümaa laülaalain paa'in sünain anoujaa je sümaa pütüjaain saa'u tü paa'inrakat sünain anain nu'upala Maleiwa. Otta chi wayuu eekai nnojolüitpain eein naa'in sünain tü naa'inrakat, müleka anale, müleka mojule, amalajaajeerü tü nünoulakat. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("T11_20","084_1_20","1TI","1","20","20","Meechi aka nakuaippa Himeneo oo'ulaka Alejandro na mojukana anüiki nümüin Maleiwa. Ayüülajünüshii naya tatüma nüpüla Satanás süpüla nayaawatüinjatüin saa'u sünain mojuin ma'i tü naa'inrakat. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("T12_1","084_2_1","1TI","2","1","1","Tamüshi paala pia palajana: Anakaja pikirajüle na wayuukana cha'aya sünain nachuntüin waneepia nümüin Maleiwa saa'u tü wayuukolüirua süpüshua. Anashii nachuntüle saa'u tü che'ojaakat sümüin tü wayuukolüirua sümaa naapüin analu'ut waneepia nümüin Maleiwa. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("T12_2","084_2_2","1TI","2","2","2","Anasü müleka nachuntüle naa'u na aluwataashiikana sainküin mma je napüshua eekai laülaain saa'u wayuu. Anakaja nachuntüle nümüin Maleiwa süpüla anainjatüin mmapa'a wapüleerua, süpüla keisalainjanain waya sümüin wakuaippa nu'upala Maleiwa, je süpüla lotüinjatüin wakuaippa su'upala wayuu. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("T12_3","084_2_3","1TI","2","3","3","Müleka waa'inrüle tüü, anasü tia je talateerü ma'i naa'in chi Maleiwakai O'tte'erüikai waya, ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("T12_4","084_2_4","1TI","2","4","4","süka kee'ireein ma'i naa'in su'tte'ennüinjatüin wayuu süpüshua sümaa sütüjaainjatüin saa'u tü shiimüinkat. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("T12_5","084_2_5","1TI","2","5","5","Anuu wane pütchi shiimüin: Chi Maleiwakai, nia Maleiwaka nümüiwa. Otta Jesucristo, saa'u wayuuin nia, nia nümüiwa ountaka jutatüin nütüma wapüna nünainmüin Maleiwa. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("T12_6","084_2_6","1TI","2","6","6","Naapajiraain nikii süpüla ouktaa süpüla taashinjatüin wayuu süpüshua suulia saainjala. Wanaa sümaa ouktüin Cristo, nii'iyatüin chi Maleiwakai sümüin wayuu süpüshua sünain nu'tte'ereein shia. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("T12_7","084_2_7","1TI","2","7","7","Otta tayakai, sünain tayain wane chi Aluwataaushikai nütüma Maleiwa, aneekünüshi taya nütüma süpüla taküjainjatüin sümüin wayuu süpüshua nüchiki Cristo, chi O'tte'erüikai. Shiimüin tü tamakat joolu'u pümüin, nnojotsü alawaain. E'itaaushi taya nütüma süpüla tekirajüinjatüin tü wayuu “gentilekalüirua” sünain tü shiimüinkat süpüla sünoujainjatüin nünain Cristo. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("T12_8","084_2_8","1TI","2","8","8","Otta na tooloyuukana chakana sulu'u süpüshua tü outkajaaleekat sainküin mma, anashii müleka nachuntüle waneepia nümüin chi Maleiwakai. Je wanaa sümaa nayalerüin najapü sünain na'waajüin Maleiwa, anakaja nakatalaale suulia kaainjalaa sümaa nnojoliin naashichijaajiraain je sümaa nnojoliin na'ülüjaajiraain. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("T12_9","084_2_9","1TI","2","9","10","Otta müshi'iya na jieyuu a'waajakana chi Maleiwakai, tü anainjatkat atüma nayolojo su'upala wayuu, nnojolüinjatü sükajeejatüin na'anaain süka kuluulu kojutkat ma'i, nnojolüinjatü sükajeejatüin aa'inraa kasa sünain na'wala, je nnojolüinjatü sükajeejatüin na'anaain che'esaa je aüliijanaa eekai kojutüin ma'i. Tü e'nnajatkat nanain na jieyuukana, shiainjatü tü kamanewaakat sünain aa'inraa kasa anasü sümüin wayuu süpüshua. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("T12_11","084_2_11","1TI","2","11","11","Je na jieyuukana, wanaa sümaa jutkatüin wayuu sulu'u tü outkajaaleekat süpüla ekirajünaa, anashii müleka eere naa'in süpüla naashajaala na laülaashiikana sümaa nnojolüin nasakiijain soo'opünaa tü ekirajünakat anain. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("T12_12","084_2_12","1TI","2","12","12","Je nnojotsü tacheküin napüleerua nekirajüin na jieyuukana wayuu sulu'u tü outkajaaleekat sümaa laülaainjanain naya naa'u na tooloyuukana. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("T12_13","084_2_13","1TI","2","13","13","Süka jamüin, sümaiwa paala nükumajaiwa'aya wayuu Maleiwakai, akumajünüshi Adán palajana oo'ulaka Eva nüchikijee. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("T12_14","084_2_14","1TI","2","14","14","Je tü anoujakat tü alawaa aküjünakat nütüma Satanás, shia Eva, nnojoishi niain Adán. Je wanaa sümaa sünoujain tü alawaakat, kaainjalasü shia nuulia Maleiwa. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("T12_15","084_2_15","1TI","2","15","15","Na jieyuukana eekai jemeyulüin sümaa jo'uu, acheküshii talatüin naa'in sünainjee. Je tü anasükat süpüla naa'inrüinjatüin na jieyuukana napüshua, shia ayatüin naya sünain anoujaa, sünain alin wayuu süpüshua napüla, sünain nakatalaain suulia kaainjalaa, je sünain naa'inrüin kasa anasü su'upala wayuu. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("T13_1","084_3_1","1TI","3","1","1","Anuu wane pütchi shiimüin, müsü mayaa: “Chi wayuu eekai kee'ireein naa'in laülawaa napüleerua na anoujashiikana sulu'u tü outkajaaleekat, anashaatasü ma'i tü nüchekakat nüpüleerua”, müsü. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("T13_2","084_3_2","1TI","3","2","2","Chi laülaashikai sulu'u tü outkajaaleekat: Niainjachi chi eekai lotüin akuaippa no'upala na nuwalayuukana. Müleka ka'wayuusere nia, waneesüinjatü ne'e nu'wayuuse. Niainjachi chi eekai laülaain aa'in süpüla kojutüinjachin sütüma wayuu. Niainjachi chi eekai kapülain naa'in ni'iyou. Niainjachi chi eekai atüjain süpüla ekirajaa wayuu. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("T13_3","084_3_3","1TI","3","3","3","Nnojoishi wayuuinjachin eperüi nia. Nnojoishi wayuuinjachin katkaarai nia. Nnojoishi wayuuinjachin ka'ülüjaarai nia, alu'ujasa wayuuinjachi anamia. Nnojoishi kachiiruainjachin aa'in washirüü. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("T13_4","084_3_4","1TI","3","4","4","Niainjachi chi eekai laülaain süpüleerua nüpüshi kepiakat nümaa. Je müleka kachonle nia, kojutüinjatü nünüiki sütüma nüchonnii. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("T13_5","084_3_5","1TI","3","5","5","(Süka jamüin, müleka matüjainre nia laülawaa süpüleerua tü nüpüshikalüirua, ¿jamataaleechi nia süpüla laülawaa napüleerua na nüpüshikana Maleiwa?) ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("T13_6","084_3_6","1TI","3","6","6","Nnojolinjachi wayuuin jekechi nia sünain anoujaa suulia yaletayaajüin nukuaippa no'upala na nuwalayuukana. Je kasalajaneerü tia nümüin nütüma Maleiwa, maa aka paala chi Yolujaakai sünain ajuittinnaa nuulia Maleiwa saaliijee yaletayaain nukuaippa. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("T13_7","084_3_7","1TI","3","7","7","Chi laülaashikai sulu'u tü outkajaaleekat, müleka nnojorule lotüin nukuaippa su'upala wayuu eekai manoujain, eejeechi süpüla naa'inrüin tü nüchekakat chi Yolujaakai nüpüleerua, tü japüijeechikat atüma chi wayuukai. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("T13_8","084_3_8","1TI","3","8","8","Aka'aya na “diáconokana”, na aa'inmajüliikana kasa sulu'u tü outkajaaleekat, nayainjana na eekai kojutüin sütüma wayuu süka shiimüin nakuaippa su'upala. Nnojoliinjana wayuuin eperülii naya. Nnojoliinjana kachiiruain aa'in washirüü. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("T13_9","084_3_9","1TI","3","9","9","Anakaja müleka ichere naya sünain tü shiimüin nii'iyatakat Maleiwa namüin süpüla natüjaainjatüin saa'u tü naa'inrakat nayakana sünain anasüin nu'upala Maleiwa. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("T13_10","084_3_10","1TI","3","10","10","Je süpülapünaa ni'itaanüinjachin wane wayuu sünain tü a'yatawaakat, anakaja müleka ni'nnüle akuaippa palajana. Müleka lotüleje'e nukuaippa, anashi ni'itaanüle. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("T13_11","084_3_11","1TI","3","11","11","Aka'aya na jieyuu aa'inmajüliikana, nayainjana na eekai kojutüin sütüma wayuu sünainjee nnojoliin perulaayuuliin naya, na eekai laülaain aa'in sünain aa'inraa waneepia tü e'itaanakat apüla naya. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("T13_12","084_3_12","1TI","3","12","12","Je chi aa'inmajüikai, müleka ka'wayuusere nia, waneesüinjatü nu'wayuuse. Niainjachi eekai nuuntüin laülawaa süpüleerua nüpüshi kepiakat nümaa. Je müleka kachonle nia, kojutüinjatü nünüiki natüma. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("T13_13","084_3_13","1TI","3","13","13","Chi eekai anain atüma tü a'yatawaakat, kojuteechi natüma na nuwalayuukana. Je nnojoleechi mmolüin seema aküjaa sümüin wayuu nüchiki Jesucristo chi nünoujakai anain. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("T13_14","084_3_14","1TI","3","14","14","Timoteo, o'uneeshi ma'i taya maalü püma'anamüin. Otta müsia joolu'u, tashajüin tü karalouktakat pümüin. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("T13_15","084_3_15","1TI","3","15","15","Müleka kaka'iyale taya, pütüjaajeerü aa'u sütüma tü tashajakat pümüin sünain jamüinjatüin pütüma nakuaippa na nüpüshikana Maleiwa sulu'u tü outkajaaleekat cha'aya. Waya anoujashiikana nünain chi Maleiwakai matüjainkai ouktaa, e'itaanüshii waya süpüla waa'inmajüinjatüin tü pütchi shiimüinkat naapakat wamüin Maleiwa. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("T13_16","084_3_16","1TI","3","16","16","Tü shiimüin nii'iyatakat chi Maleiwakai wamüin, anashaataleesia ma'i. Anuu tü pütchi ashajünakat süchiki: Eweetüshi Jesús sünain wayuuin nia. Lotüsü ma'i nukuaippa saa'u niain Maleiwain. E'nnüshi nia sütüma tü aapieekalüirua nüma'anajeejatkat Maleiwa. Aküjüna achikichi nia sümüin wayuu sainküin mma. Anoujüna anainchi nia sütüma wayuu wainma. Ayalennüshi nia iipünaamüin eemüin chi Maleiwakai. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("T14_1","084_4_1","1TI","4","1","1","Aashajaashi chi Naa'inkai Maleiwa paala sümaiwa naka na nünüikimaajanakana Maleiwa sünain aküjaa sümüin wayuu süchiki tü alateetkat so'uweena tü ka'i alü'ütkat süpüla saja'ttüinjatüin tü kasakat süpüshua. Naküjain süchiki wane wayuuirua ayouktüinjatkat tü sünoulakat süpüla jüüjüüinjatüin sümüin wane alawaa ekirajünakat sütüma yolujaa. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("T14_2","084_4_2","1TI","4","2","2","Je maa'ulu yaa, na wayuu eekai nekirajüin sünain kasa eekai müin aka tia, piama o'upünaachii je aküjashii naya alawaa. Sükajee jüüjüüinapain naya nümüin Satanás, isasü nachiki nayaawatüinjatüin saa'u tü nekirajakat anain sünain mojuin ma'i shia nu'upala Maleiwa. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("T14_3","084_4_3","1TI","4","3","3","Nekirajüin sünain mojuin ka'wayuusee. Je nekirajüin sünain eein wane eküülü eekai mojuin süpüla ekünaa, ja'itasü e'itaaushin shia nütüma Maleiwa süpüla ekünaa. Shiimüin sünain taashin waya süpüla weküinjatüin eküülü eekai eein ne'e sümaa waapüin analu'ut nümüin Maleiwa saa'u, süka wanoujain nünain je süka watüjaainapain saa'u tü shiimüinkat. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("T14_4","084_4_4","1TI","4","4","4","Anasü süpüshua'ale tü kasa nükumajakat chi Maleiwakai süpüla waapüinjatüin analu'ut saa'u. ¿Jamaka'a wayouktüinjatka'a shia? ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("T14_5","084_4_5","1TI","4","5","5","Müleka eere waa'in sünain nünüiki Maleiwa je müleka wachuntüle nümüin, watüjaajeerü aa'u tü waa'inrakat müleka anale je müleka mojule. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("T14_6","084_4_6","1TI","4","6","6","Otta piakai Timoteo, müleka pikirajüle na puwalayuukana waneepia sünain tü taküjakat pümüin, talateerü ma'i naa'in Jesucristo chi kaneekajalakai pia süpüla a'yatawaa nümüin. Otta na puwalayuukana, natüjaajeechi aa'u pia sünain ichein pia sünain tü pütchi shiimüin ekirajünakat anain pia. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("T14_7","084_4_7","1TI","4","7","7","Jalia pia suulia kapülain paa'in tü aküjalaa naatajatü aküjünakat sütüma wayuu mojutkat atüma Maleiwa, süka nnojolüin kasain saamüin namüin na anoujashiikana. Shia anaka alu'u müleka kachiiruale paa'in keisalaa sümüin pukuaippa nu'upala Maleiwa. Müinjachi aka pia naa'in wane wayuu ayoujiraai sünain niki'rajaain waneepia süpüla kalainjachin nia. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("T14_8","084_4_8","1TI","4","8","8","Tü nükanajeekat chi ayoujiraaikai, anasüyaaje motso'o ne'e. Otta müleka keisarale pia sümüin pukuaippa nu'upala Maleiwa, akaaliijüneechi pia sütüma maa'ulu yaa je talateechi chi Maleiwakai pümaa eepa pia nümaa so'uweena wane ka'i. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("T14_9","084_4_9","1TI","4","9","9","Shiimüin tü taküjaitpakat pümüin süpüla kapülainjatüin saa'in wayuu süpüshua. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("T14_10","084_4_10","1TI","4","10","10","Je joolu'u, a'yataashii waya süka süpüshua waa'in, süka watüjaain naa'u chi Maleiwa katakai atüma so'u wayuu sünain nuuntüin nu'tte'erüin wayuu süpüshua. Chi eekai nünoujain nünain Cristo, shiimüin nu'tte'enneechin nütüma. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("T14_11","084_4_11","1TI","4","11","11","Anashi pikirajüle na anoujashiikana sünain tü taküjakat pümüin sulu'u tü karalouktakat, je puluwataa naya sünain nekettaajüin shia. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("T14_12","084_4_12","1TI","4","12","12","Anakaja nnojorule kasajatüin pümüin eekai pülain naa'in puulia saalii jintülin pia noulia. Shia anaka alu'u müleka keisarale pia sümüin pukuaippa su'upala wayuu süpüla süshatüinjatüin pukuaippa: maa aka tü paashajaakat achiki, maa aka tü kachiiruakat paa'in, maa aka tü saaliikat wayuu püpüla, maa aka tü pünoulakat, je maa aka tü paa'inkat sünain wulein. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("T14_13","084_4_13","1TI","4","13","13","Je süpülapünaa tantüin pünainmüin, anakaja ayatüle pia sünain aashaje'eraa tü karaloukta nüchikimaajatkat Maleiwa sulu'u tü outkajaaleekat. Anashi ayatüle pia sünain ekirajaa wayuu sünain nünüiki Maleiwa süpüla nayaawatüin saa'u. Anashi ayatüle pia sünain eme'ejaa naa'in shii'iree noonoweein sümaa. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("T14_14","084_4_14","1TI","4","14","14","Soto paa'in wanaa sümaa ne'itaain najapü na laülaashiikana paa'u sümaa saapünüin wane pütchi pümüin nütüma chi aapirüikai süka nünüiki Maleiwa. Paa'inmaja tü atüjaakat aapünakat paala pümüin nütüma chi Naa'inkai Maleiwa so'u ka'ikat tia. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("T14_15","084_4_15","1TI","4","15","15","Soto paa'in tü taluwataaitpakat anain pia süpüla paa'inrüinjatüin shia süka süpüshua paa'in. Müleka tütüle pia sünain pi'yataain nümüin Maleiwa, nayaawateechi aa'u pia na puwalayuukana sünain laülaain paa'in sünain anoujaa. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("T14_16","084_4_16","1TI","4","16","16","Ee paa'in sünain tü pukuaippakat suulia paa'inrajüin kasa mojusü je suulia pikirajüin sünain kasa naatajatü. Müleka püchecherüle paa'in sünain tüü, o'tte'enneena na aapajakana pünüiki. Je müshia piaka'iya, o'ttaweechi. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("T15_1","084_5_1","1TI","5","1","1","Müleka püchiajaale wane anoujashi eekai laülaaichin, nnojo paa'ayajaain naa'in. Pime'eja naa'in maa aka püshi pümüin. Otta na jima'aliikana, müinjana aka naalii wane pimülia pütüma. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("T15_2","084_5_2","1TI","5","2","2","Je na jieyuu laülaainakana, müinjana aka saalii püi pütüma. Je na majayünnüükana, müinjana aka saalii wane püshunuu pütüma sünain wulein paa'in waneepia no'upala. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("T15_3","084_5_3","1TI","5","3","3","Anakaja kojutule pütüma na jieyuu eekai ouktüin na'wayuuse. Müleka nnojorule wane wayuu aa'inmajüinjatkat shia, anasü müleka saa'inmajünüle sütüma tü anoujasükalüirua. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("T15_4","084_5_4","1TI","5","4","4","Otta müleka kachooinre je kalüinre shia, naya aa'inmajüinjanaka shia, süka anain nümüin Maleiwa tia. Je anakaja naa'inmajüle shia süpüla nawalaajüinjatüin tü shi'yataainkat namaa paala. Shia talataka atüma naa'in Maleiwa tia. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("T15_5","084_5_5","1TI","5","5","5","Alu'ujasa tü wayuu oukta a'wayuuset eekai sümüiwa'ain sünain makaaliijuuin shia, shiain ne'e sa'atapajüin nümüliajüin Maleiwa. Achuntüsü waneepia nümüin sa'wai, so'uka'i süpüla naa'inmajüinjatüin shia. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("T15_6","084_5_6","1TI","5","6","6","Otta tü wayuu oukta a'wayuuset eekai saa'inrüin waneepia tü süchekakat ne'e sümüiwa, mayaasüje katsüinyüliain shia süpüla a'yatawaa nümüin Maleiwa, nnojolüitpa kasajatüin sümüin tü nüchekakat süpüleerua. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("T15_7","084_5_7","1TI","5","7","7","Anashi müleka puluwataale na anoujashiikana sünain tü taküjaitpakat pümüin, suulia mojujain sünüiki wayuu namüin saa'u nnojolüin naa'inmajüin tü napüshikat eekai ouktüin su'wayuuse. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("T15_8","084_5_8","1TI","5","8","8","Wane anoujashi, müleka nnojorule naa'inmajüin na nüpüshikana, na kepiakana nümaa maa aka eekai nnojoliin kepiain nümaa, niyouktüinja'a, sükajee tia, tü nünüikikat Maleiwa ekirajünakat anain nia. Mojuleesia ma'i tü naa'inrakat nuulia wane manoulasai. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("T15_9","084_5_9","1TI","5","9","9","Je tü wayuu oukta a'wayuuset aa'inmajünüinjatkat natüma na anoujashiikana, shiainjatü eekai laülaain suulia aippirua shikii juya suuyase je shiainjatü eekai mama'ülain kataiwa'aya no'u su'wayuuse. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("T15_10","084_5_10","1TI","5","10","10","Anasü müleka shi'nnaajünüle sünainjee aa'inraa waneepia kasa anasü: maa aka saa'inmajüin süchooin, maa aka kapülain naa'in na shi'iyoukana, maa aka su'lojooin noo'ui na anoujashiikana, maa aka sümüliajüin eekai müliain, je maa aka saapajiraain sukuaippa süpüla saa'inrüinjatüin wainma kasa anasü sümüin wayuu. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("T15_11","084_5_11","1TI","5","11","11","Otta wane wayuu oukta a'wayuuset eekat nnojoyülüinya ekettaajüin suuyase, nnojolüinjatü aa'inmajünüin natüma na anoujashiikana. Süka jamüin, eein süpüla sükulajaweerüin aa'in sünain ma'wayuusein shia, je kee'ireejeerü saa'in ka'wayuusee. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("T15_12","084_5_12","1TI","5","12","12","Je ka'wayuusepa, nnojoleerü saa'in sünain a'yatawaa nümüin Cristo, maa aka tü sümakat paala sünain pansaain sünüiki. Je kasalajaneerü sümüin tia nütüma Maleiwa. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("T15_13","084_5_13","1TI","5","13","13","Müleka saa'inmajünüle tü wayuukot natüma na anoujashiikana, eesü süpüla ki'reerüin sünain shukulaa. Waraitta'ain meerü sainküin shipia wayuu sünain eperulajaa sümaa yootüin süchiki tü kasa nnojotkat anain süpüla saashajawaa. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("T15_14","084_5_14","1TI","5","14","15","Mojusü ma'i taa'in sükajee eein wayuu oukta a'wayuuset eekat nayouktüin tü nüchekakat chi Maleiwakai napüleerua süpüla noushikajaain nüchiirua Satanás. Wane wayuu oukta a'wayuuset eekat nnojoyülüin aippiruain shikii juya suuyase, anasü saa'in tamüin müleka ka'wayuusere shia süpüla kachooinjatüin sümaa saa'inmajüinjatüin na süpüshi kepiakana sümaa. Müleka saa'inrüle tia, nnojoleerü mojuin nanüiki na manoujainsaliikana sümüin. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("T15_16","084_5_16","1TI","5","16","16","Tamüshi paala pia tachikua: Wane wayuu anoujasü, anasü müleka saa'inmajüle tü süpüshikat eekai ouktüin a'wayuuset. Nnojotsü anain müleka süchuntüle namüin na anoujashiikana sulu'u tü outkajaaleekat süpüla nayainjanain aa'inmajüin tü süpüshikat. Naya e'itaanaka na süpüshikana süpüla nayainjanain aa'inmajüin shia. Na aa'inmajünüinjanakana natüma na anoujashiikana, nayainjana na eekana namüiwa'ain sünain makaaliijuuin naya. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("T15_17","084_5_17","1TI","5","17","17","Na laülaashiikana napüleerua na anoujashiikana sulu'u tü outkajaaleekat, saa'u tütüin naya sünain ekirajaa wayuu sünain nünüiki Maleiwa, anasü shipiantünüle nawalaajia saa'u tü na'yataainkat. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("T15_18","084_5_18","1TI","5","18","18","Shia tü ashajünakat achiki sulu'u tü nüchikimaajatkat Maleiwa sünain maa: “Wanaa sümaa shi'yataain tü jüsachiratkat sünain asaichijaa tü jüpünajüinkat, anasü müleka nnojorule keimataalajain shia jütüma, süpüla shiküinjatüin süpüshi tü süsaichijüinkat”, müsü. Oo'ulaka wane ashajuushi, müsü maya'aya: “Chi a'yataakai, acheküshi nuwalaajünüin”, müsü. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("T15_19","084_5_19","1TI","5","19","19","Müleka “kaainjalashi chira laülaashikai”, pümünüle sütüma waneesia wayuu ne'e, nnojotsü kasajatüinjatüin pümüin. Alu'usa müleka pümünüle natüma piamashii je apünüinshii wayuu eekai natüjaain naa'u chira laülaashikai, anakaja paapajüle nanüiki. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("T15_20","084_5_20","1TI","5","20","20","Je müleka shiimüinre sünain kaainjalain nia, anakaja püchiajaale nia no'upala na anoujashiikana napüshua suulia naa'inrajüin nayakana kasa eekai müin aka tia. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("T15_21","084_5_21","1TI","5","21","21","Timoteo, te'itaain joolu'u tü pütchikat püpüleerua no'upala chi Maleiwakai oo'ulaka Jesucristo oo'ulaka tü aapiee aneekajuushikalüirua: Paa'inra süpüshua'ale tü taluwataaitpakat anain pia sünain nnojolinjachin katata'awain saalii wayuu pütüma. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("T15_22","084_5_22","1TI","5","22","22","Je süpülapünaa peenaküin wane wayuu süpüla wane a'yatawaa sulu'u tü outkajaaleekat sümaa pi'itaain pajapü naa'u, anakaja pütüjaale naa'u müleka tütüle nia süpüla tü a'yatawaakat. Je jalia pia suulia wanaawain paa'in sümaa tü kasa mojusü naa'inrakat wane kaainjarai. Shia anaka alu'u müleka wulere paa'in waneepia no'upala na anoujashiikana. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("T15_23","084_5_23","1TI","5","23","23","Tawalachee, taapa achikichi pia sünain ayuulin pejeewa. Suulia alin püle'e sütüma tü eküülü pikakat, anasü saa'in tamüin müleka nnojorule püsüin wüin ne'e sümüiwa. Anasü püsüle yootchon wiino. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("T15_24","084_5_24","1TI","5","24","24","Tamüshi paala pia wane kasa: Eeshi wayuu eekai e'nnaajünüin sünain kaainjaralin. Kasalajaneerü nümüin naainjala. Oo'ulaka eeshi eekai kaainjalain sümaa nnojolüin nütüjaanüin aa'u sütüma wayuu. Atüjaaneechi aa'u so'u wane ka'i. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("T15_25","084_5_25","1TI","5","25","25","Akaajaa eeshi wayuu eekai e'nnaajünüin sünain aa'inraa kasa anasü. Oo'ulaka eeshi eekai matüjaajuuin saa'u tü anasü naa'inrakat. Atüjaaneechi aa'u so'u wane ka'i. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("T16_1","084_6_1","1TI","6","1","1","Otta na puwalayuukana eekai süchepchiain wayuu, anakaja kojutüle natüma na kachepchiakana naya, suulia mojujain sünüiki wayuu nümüin Maleiwa je sümüin tü wekirajakat anain. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("T16_2","084_6_2","1TI","6","2","2","Je na eekai süchepchiain wayuu anoujasü, nnojoliinjana oo'ulaain suulia kojutüin natüma saa'ujee nawalain nia. Shia anaka alu'u müleka tütüle ma'i naya sünain a'yatawaa nümüin sümaa alin nia napüla süka anoujashin chi na'yataakai amüin. Nnojo motüin paa'in pikirajaa wayuu sünain tü taküjakat pümüin sümaa pime'ejüin naa'in sünain tü taluwataakat anain. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("T16_3","084_6_3","1TI","6","3","4","Na wayuu eekai nekirajüin sünain kasa naatajatü, yaletayaasü nakuaippa su'upala wayuu mayaasüje'e maa'awain tü nekirajakat anain. Shia sükajee nnojolüitpain kapülain naa'in tü nikirajakat anain chi Wasenyotsekai Jesucristo oo'ulaka tü shiimüinkat wekirajakat anain noo'opünaa. A'ülüjaweeshii ma'i naya süka natüjaain ma'i naajüin. Müshi'iya na wayuu kapülakana aa'in nanüiki sünain na'ülüjaajiraain sünain tü ekirajünakat anain. Je sükajee tia, achunjasü naa'in sümüin wayuu. Mojusü nanüiki sümüin wayuu je nayoujain wayuu. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("T16_5","084_6_5","1TI","6","5","5","Aashichijaajiraashii ma'i naya sümaa jülüjain naa'in tü kasa mojusükat waneepia. Süka nnojolüitpain nayaawatüin saa'u jaralüin shiimüin, washireena naya saa'in namüin müleka keisarale nakuaippa. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("T16_6","084_6_6","1TI","6","6","6","Eekai keisalain sümüin nukuaippa nu'upala Maleiwa, müleka talatüle naa'in sümaa tü nüchekakat Maleiwa nüpüleerua, anashaatasü ma'i tia. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("T16_7","084_6_7","1TI","6","7","7","Jemeishii waya sümaa makoroloin. Je ouktapa waya, nnojoleerü kasain walü'üjain. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("T16_8","084_6_8","1TI","6","8","8","Je maa'ulu yaa, müleka eere tü wekakat, eere washe'in, talatüinjana waya sümaa tia. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("T16_9","084_6_9","1TI","6","9","9","Otta chi wayuu eekai kachiiruain naa'in washirüü, naa'inreerü tü nüchekakat chi Yolujaakai nüpüleerua sünain kee'ireein ma'i naa'in kasa mojusü waneepia. Amülouijeerü tü nukuaippakat sükajee tia. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("T16_10","084_6_10","1TI","6","10","10","Chi wayuu eekai ni'itaain naa'in sünain neerü, naa'inreerü kasa eekai eein shii'iree washirüinjachin nia. Eesü wayuu anoujasü eekai sükatalaain suulia tü sünoulakat sünainjee tia. Je sütüma tia, mojushaatasü ma'i naa'in. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("T16_11","084_6_11","1TI","6","11","11","Timoteo, saa'u shiain kee'ireein paa'in tü nüchekakat chi Maleiwakai püpüleerua, anakaja müleka paa'inmajüle pukuaippa suulia aa'inraa kasa mojusü. Shiainjatü kachiiruaka paa'in kasa anasü: maa aka paa'inrüin tü nuluwataakat anain Maleiwa, maa aka keisalain pia sümüin pukuaippa nu'upala Maleiwa, maa aka paa'inmajüin tü pünoulakat, maa aka alin püpüla wayuu, maa aka püchecherüin paa'in sünain anoujaa, je maa aka kamaneein pia sümüin wayuu. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("T16_12","084_6_12","1TI","6","12","12","Anakaja müleka katsüinre paa'in sünain anoujaa, maa aka naa'in wane wayuu kalaain süpüla ayamülaa chi ni'ipolokai. Soto paa'in tü ka'i püküjakat o'u süchiki tü pünoulakat sümüin wayuu wainma wanaa sümaa peenakünüin nütüma chi Maleiwakai süpüla eeinjachin pia waneepia nümaa. Anakaja masütaajule pia sünain tü nüchekakat Maleiwa püpüleerua. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("T16_13","084_6_13","1TI","6","13","13","Paa'inra tia nu'upala Maleiwa, chi katakai atüma so'u kasa süpüshua, je nu'upala Jesucristo, chi anakai anüiki paala nu'upala Poncio Pilato. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("T16_14","084_6_14","1TI","6","14","14","Paa'inra tü nüchekakat Maleiwa püpüleerua wane'ere'eya niweetaleepa chi Wasenyotsekai Jesucristo. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("T16_15","084_6_15","1TI","6","15","15","Ee'iyatüneechi nia nütüma chi Maleiwakai so'uweena tü ka'i e'itaanatüjütkalia nütüma süpüla niweetajachin. Anakaja wa'waajüle joolu'u chi Maleiwakai süka niain aluwataain nümüiwa saa'u kasa süpüshua je süka niain alana'aleein sünain anain noulia napüshua na aluwataashiikana saa'u mma. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("T16_16","084_6_16","1TI","6","16","16","Nia ne'e waneeshika'aya sünain matüjain ouktaa. Matüjainsat arütkawaa wayuu nünainmüin süka kawaralain ma'i nü'ütpünaa. Nnojotsü eein wayuu e'rakat chi Maleiwakai süka matüjain nia e'nnaa. Kasataalejese kojutshaatain ma'i nia sütüma wayuu wainma süpüla ka'ikat süpüshua, süka pülashaatain ma'i nia je süka laülaain nia waneepia. Amén. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("T16_17","084_6_17","1TI","6","17","17","Püma nümüin chi wayuu eekai washirüin sünain nnojolinjachin pülain naa'in nuulia Maleiwa je sünain nnojolüinjatüin ni'itaain naa'in sünain tü washirüükat. Süka jamüin, tü washirüükat, nnojotsü süpülain ka'ikat süpüshua. Chi kachiiruainjachikai naa'in, niainjachi Maleiwa nümüiwa, süka naapüin wamüin süpüshua tü che'ojaakat wamüin, süpüla talatüinjatüin waa'in nümaa. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("T16_18","084_6_18","1TI","6","18","18","Puluwataa naya sünain aa'inraa waneepia kasa anasü sümüin wayuu. Je püchiajaa naya suulia ji'iyee, süpüla asülajüliinjanain naya sümüin wayuu eekai müliain. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("T16_19","084_6_19","1TI","6","19","19","Je nayaawateerü aa'u sünain shiimüin eejeenain naya nümaa Maleiwa chaa iipünaa süpüla ka'ikat süpüshua. Je so'uweena wane ka'i, walaajeena naya saa'u tü naa'inrakat nütüma Maleiwa. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("T16_20","084_6_20","1TI","6","20","20","Timoteo, anakaja taso'irüle paa'in sünain paa'inmajüin tü pütchi shiimüin ekirajünakat anain pia suulia pikiraja'alayaain pütchi naatajatü. Anakaja nnojorule kasajatüin pümüin tü shikirajakat anain tü wayuu mojutkat atüma Maleiwa. Jalia pia suulia kapülainjain paa'in tü alawaa nekirajakat anain na wayuukana, mayaasüje na'waataain sulu'u kekiin ma'i naya saa'in namüin. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("T16_21","084_6_21","1TI","6","21","21","Eesü eekai sünoujain tü na'alainkat sümaa suu'ulaain suulia tü sünoulakat sükajee tia. Tachuntüin joolu'u nümüin chi Maleiwakai süpüla nii'iyatüinjatüin na'anasia waneepia pümüin.");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("T21_1","085_1_1","2TI","1","1","1","Taya, wane chi Aluwataaushikai nütüma Jesucristo, Pablokai anülia, aneekuushi taya nütüma chi Maleiwakai. Nücheküin taya süpüleerua nuluwatawaa sünain aküjaa sümüin wayuu süchiki ee'iranajawaa aa'in nünainjee Jesucristo, tü nüküjakat achiki paala sünain pansaain nünüiki. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("T21_2","085_1_2","2TI","1","2","2","Ashajüshi taya joolu'u pümüin Timoteo, pia tachonkai aishikai tapüla, pia tachonkai sünainjee pünoujain nünain Cristo chi taküjapü'ükai achiki pümüin. Achuntüshi waneepia taya nümüin chi Washikai Maleiwa je nümüin chi Wasenyotsekai Jesucristo süpüla namüliajüinjachin pia je süpüla nee'iyatüinjanain na'anasia pümüin je süpüla naapüinjanain wane anaa pümüin. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("T21_3","085_1_3","2TI","1","3","3","Timoteo, achuntüshi taya nümüin chi Maleiwakai paa'u waneepia sa'wai je so'uka'i sünain taapüin analu'ut nümüin. Nia ta'yataaka amüin, maa aka naa'in na tatuushinuukana, sümaa tatüjaain saa'u tü taa'inrakat sünain anasüin nu'upala. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("T21_4","085_1_4","2TI","1","4","4","Saa'u sotüin taa'in tü pu'wüirakat wanaa sümaa tapütaain paala püpüla, kee'ireesü joolu'u taa'in te'reein pia püchikua süpüla talatüinjatüin taa'in pümaa. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("T21_5","085_1_5","2TI","1","5","5","Shia sotoka ma'i taa'in sünain lotüin ma'i tü pünoulakat. Ayatsü sukuaippa tü poushikat pütüma sünain anoujaa, tü kanüliakat Loida münüin. Maja'a aka sukuaippa tü püikat Eunice sünain anoujaa. Tatüjaa aa'ut sünain müin aka pia naa'in nayakana sünain anoujaa. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("T21_6","085_1_6","2TI","1","6","6","Je sükajee tüü, taso'irüin joolu'u paa'in süpüla paa'inmajüinjatüin tü atüjaa aapünakat paala pümüin nütüma chi Naa'inkai Maleiwa wanaa sümaa te'itaain tajapü paa'u. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("T21_7","085_1_7","2TI","1","7","7","Je chi Naa'inkai Maleiwa, nnojoishi aapuushin wamüin süpüla weimolojooinjanain seema wayuu, alu'ujasa süpüla katsüinjatüin waa'in je süpüla aijiraainjanain wapüla je süpüla laülaainjatüin waa'in. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("T21_8","085_1_8","2TI","1","8","8","Je sükajee eein chi Naa'inkai Maleiwa pümaa, nnojo japülin pia süka aküjaa sümüin wayuu süchiki pünoula nünain chi Wasenyotsekai. Je nnojo japülin pia taka saa'u püreesain taya sulu'u tü kaatsetkat. Shia anaka alu'u müleka katsüinre paa'in nütüma süpüla puuntüinjatüin pülatirüin müliaa maa aka müliain taya saaliijee aküjaa nüchiki chi O'tte'erüikai. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("T21_9","085_1_9","2TI","1","9","9","Nnojo motüin paa'in sünain nu'tte'erüin waya Maleiwa je sünain neenaküin waya süpüla wakatalaainjanain suulia kaainjalaa. Nnojotsü naa'inrüin tia sünainjee tü kasa anasü waa'inrakat, shia sünainjee naa'inrüin tü kasa naa'inrüinjattüjütkalia paala sümaiwa je sünainjee anamiain nia wamüin. Nnojolüiwa'aya kasain eein yaa soo'opünaa tü mmakat, nütüjaatüjülia aa'u chi Maleiwakai sünain anamiainjachin nia wamüin nükajee Jesucristo. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("T21_10","085_1_10","2TI","1","10","10","Je müsia maa'ulu yaa, eweetüshi Jesucristo chi O'tte'erakai waya, süpüla nüyamülüinjatüin süpülain tü ouktaakat. Sükajee tia, sütüjaa aa'ulu wayuu sünain anamiaichipain nia wamüin. Je sütüma tü nüchikikat chi O'tte'erüikai, wayaawatüitpa aa'u sünain wountüin joolu'u waa'inrüin tü nüchekakat Maleiwa wapüleerua je sünain eejeenain waya nümaa mapeena süpüla ka'ikat süpüshua. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("T21_11","085_1_11","2TI","1","11","11","Taya Aluwataaushika nütüma süpüla taküjainjatüin nüchiki chi O'tte'erüikai sümüin wayuu je süpüla tekirajüinjanain naya sünain, ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("T21_12","085_1_12","2TI","1","12","12","tü anuu te'rüin anainjee müliaa joolu'u. Otta mayaainje müliain taya yaa sulu'u tü kaatsetkat, nnojoishi taya japülin, süka te'raajüin Jesucristo chi te'itaakai anain taa'in. Tatüjaa aa'uchi nia sünain nainküin naa'inmajüin tü taa'inrakat nümüin suulia amülajüin ne'e shia. Naa'inmajüin shia süpüla tü ka'i wasouktüinjatkat o'u nümüin saa'u tü kasa waa'inrapü'ükat kataiwa'aya wo'u. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("T21_13","085_1_13","2TI","1","13","13","Pütüjaaitpa aa'u sukuaippa tü kasa anasü pikirajüinjatkat anain, süka paapüitpain süpüshua tü pütchi shiimüin tekirajakat anain tayakai. Je pütüjaaichipa aa'u taya sünain taikkale'erüin taa'in sünain anoujaa je sünain alin tapüla tawalayuu sükajee sa'aniraaitpain takuaippa nümaa Jesucristo. Anakaja joolu'u müleka puushikajaale süchiirua takuaippa. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("T21_14","085_1_14","2TI","1","14","14","Anakaja müleka paa'inmajüle tü pütchi shiimüin aapünakat pümüin suulia amülajüin ne'e shia. Chi akaaliijakai waya sünain waa'inmajüin tia pütchikat, nia chi Naa'inkai Maleiwa süka eein nia sulu'u waa'in. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("T21_15","085_1_15","2TI","1","15","15","Pütüjaa aa'uchi taya sünain tayüülajünüichipain joolu'u sütüma wainma tü anoujasükalüirua chaje'ewatkat sulu'ujee tü mmakat Asia eekai eepü'üin tamaa yaaya sulu'u tü pueulokat Roma. Ja'itakaje'e na tawalayuukana Figelo oo'ulaka Hermógenes, nayüülajüin taya. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("T21_16","085_1_16","2TI","1","16","16","Niaja'a ne'e Onesíforo nümüiwa nnojoika ayüülajüin taya. Kasataalejese nümüliajüin Maleiwa nia sümaa tü nüpüshikalüirua saa'u tia. Kamaneeshi nia tamüin mayaainje püreesain taya. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("T21_17","085_1_17","2TI","1","17","17","Antüshi nia yaa Romamüin sünain nüchajaain ma'i tachiki süpüla naa'inmajüinjachin taya. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("T21_18","085_1_18","2TI","1","18","18","Maa aka pütüjaain saa'u, wainma tü kasa anasü naa'inrapü'ükat paala tamüin cha'aya Éfeso. Achuntüshi taya nümüin chi Maleiwakai naa'u süpüla nümüliajüinjachin nia so'uweena tü ka'i wasouktüinjatkat o'u nümüin Maleiwa saa'u tü kasa waa'inrapü'ükat kataiwa'aya wo'u. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("T22_1","085_2_1","2TI","2","1","1","Tachee, saa'u anamiaichipain pümüin Jesucristo, anakaja müleka katchinre paa'in waneepia nütüma. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("T22_2","085_2_2","2TI","2","2","2","Je tü pütchi tekirajapü'ükat anain pia paala su'upala wayuu wainma, anakaja pi'itaale joolu'u shia napüleerua na anoujashiikana eekai ne'nnaajünüin sünain aa'inraa waneepia tü aluwataanakat anain naya je eekai tütüin süpüla ekirajaa. Anakaja pi'itaale shia napüleerua süpüla nekirajüinjatüin wayuu sünain. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("T22_3","085_2_3","2TI","2","3","3","Anakaja müleka püchecherüle paa'in su'unnaa tü müliaa pi'rakat saaliijee pi'yataain nümüin Jesucristo, maa aka wane surulaat eekai ni'rüin müliaa saaliijee aa'inraa tü aluwataanakat anain nia. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("T22_4","085_2_4","2TI","2","4","4","Wanaa sümaa surulaalüin nia, nnojoishi aa'inra'ain müin wane kasa naatajatü suulia tü ni'yataainkat, süka naa'inreein tü talatakat atüma naa'in chi nülaülashikai. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("T22_5","085_2_5","2TI","2","5","5","Akaajaa wane wayuu ayoujiraai. Müleka naatajatüin nukuaippa sünain niyoujiraain, nnojoleechi awalaajünüin mayaainje nükanajüin. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("T22_6","085_2_6","2TI","2","6","6","Akaajaa wane wayuu apünajüi, müleka ni'yataale waneepia süka süpüshua naa'in sünain tü pünajütkat, nieechi palajachika sünain aapawaa süpüshi tü a'ttieekat. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("T22_7","085_2_7","2TI","2","7","7","Müleka jülüjale paa'in tü taküjaitpakat pümüin, akaaliijüneechi pia nütüma chi Senyotkai süpüla piyaawatüinjatüin saa'u. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("T22_8","085_2_8","2TI","2","8","8","Anakaja müleka sotüle paa'in nüchiki chi O'tte'erüikai tü taküjakat waneepia sümüin wayuu noo'opünaa Jesucristo sünain nüso'iraain aa'in süchikijee ouktaa, chi nuu'uliwo'ukai David chi sülaülashikai mma paala sümaiwa. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("T22_9","085_2_9","2TI","2","9","9","Je sünainjee taküjain nüchiki Cristo, te'rashaatain ma'i tamüliala otta püreesain taya atümaa maa aka naa'in wane ka'ruwarai. Mayaainje apüreesajünüin taya, nnojoleerü oo'ulaain suulia aküjünaa nünüiki Maleiwa sainküin mmakat süpüshua. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("T22_10","085_2_10","2TI","2","10","10","Tatüjaa aa'una na tawalayuukana sainküin mmakat sünain aneekuushin naya nütüma Maleiwa süpüla o'tte'ennaa sünainjee anoujaa nünain Jesucristo süpüla eeinjanain naya nümaa Maleiwa süpüla ka'ikat süpüshua. Je müshijese'e taya, achecherüin taa'in su'unnaa süpüshua tü müliaa te'rakat maa'ulu yaa shii'iree nashateein tü takuaippakat süpüla sütsüin tü nanoulakat. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("T22_11","085_2_11","2TI","2","11","11","Anuu wane pütchi shiimüin, müsü mayaa: Saa'u müin aka ouktakai waya nümaa Cristo, ayateena waya katüin o'u nümaa. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("T22_12","085_2_12","2TI","2","12","12","Müleka wachecherüle waa'in sünain anoujaa nünain, aluwataweena waya wanaa nümaa. Akaajasa müleka japüire waya nüka, japüijeechi nia waka'ya. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("T22_13","085_2_13","2TI","2","13","13","Ja'itasü nnojolüin wekeraajüin tü nüchekakat wapüleerua, ayateerü naa'inrüin tü nüküjakat achiki paala wamüin süka pansaain nünüiki waneepia. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("T22_14","085_2_14","2TI","2","14","14","Anakaja müleka püso'irüle naa'in na anoujashii chakana cha'aya sünain tü taküjaitpakat pümüin. Püchiajaa naya nu'upala Maleiwa suulia na'ülüjira'alaajüin soo'opünaa pütchi ne'e, tü nnojotkat kasain saamüin namüin. Amalajaweerüle'e sünoula tü wayuu eekai saapüin nanüiki sünain a'ülüjirawaa. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("T22_15","085_2_15","2TI","2","15","15","Otta piakai, anakaja müleka ayatüle pia sünain pi'yataain nümüin Maleiwa süka süpüshua paa'in, süpüla “Anashi ma'i” nümüinjachin pümüin. Nnojoleechi pia japülin nu'upala müleka lotüle pukuaippa sünain ekirajaa tü shiimüinkat. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("T22_16","085_2_16","2TI","2","16","16","Anakaja müleka nnojorule kasajatüin pümüin tü pütchi mojusü naashajaakat achiki na wayuu mojutkana atüma Maleiwa, süka shiain no'unüin ma'i alu'u mojutüin Maleiwa natüma süka tü naashajaakat achiki. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("T22_17","085_2_17","2TI","2","17","17","Je tüü, müsü aka saa'in wane aja'ttaa ata süka sümalaje'erüin nanoula na wayuukana. Oo'ulaka na'aka na wayuu mojukana anüiki, eeshi Himeneo oo'ulaka Fileto. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("T22_18","085_2_18","2TI","2","18","18","Oo'ulaashii naya suulia ekirajaa sünain tü shiimüinkat süpüla ekirajaa sünain wane alawaa. Nekirajüin sünain süso'iraaitpain aa'in wayuu naajüin. Je na kapülakana aa'in nanüiki, amalajaasü tü nanoulakat sütüma. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("T22_19","085_2_19","2TI","2","19","19","Otta tü kapülainjatkat waa'in waya anoujashiikana wapüshua, shia tü shiimüinkat aapünakat wamüin nütüma Maleiwa. Katsüinsü tü wanoulakat süka pansaain nünüiki. Eesüsa'a wane pütchi shiimüin, müsü mayaa: “Na nüpüshikana Maleiwa, e'nnaajünüshii napüshua nütüma”. Otta wane'eya, müsü mayaa: “Chi wayuu aküjakai sümüin wayuu sünain nünoujain nünain chi Senyotkai, anashi müleka nuu'ulaale suulia kaainjalaa”. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("T22_20","085_2_20","2TI","2","20","20","Sulu'u wane miichi eekai shipiain washinnuu, eesü iita eekai kojutüin ma'i süpüla mi'iraa anasü oo'ulaka eekai jayain süpüla ekiain ne'e miichipa'a. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("T22_21","085_2_21","2TI","2","21","21","Chi wayuu eekai niyouktüin tü pütchi nekirajakat anain na ekirajüliikana sünain alawaa, meechi aka nia saa'in tü iita kojutsükat, süka nükatalaaichipain suulia kaainjalaa süpüla naa'inrüinjatüin kasa anasü sünain a'yatawaa nümüin Maleiwa. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("T22_22","085_2_22","2TI","2","22","22","Je meechi aka pia tü iita kojutsükat müleka piyouktüle tü kasa mojusü keejiakat namüin na jima'alii manoujainsaliikana. Shia anaka alu'u müleka kachiiruale paa'in tü nüchekakat püpüleerua Maleiwa, maa aka paa'inrüinjachin tü nuluwataakat anain pia, maa aka paa'inmajüinjatüin tü pünoulakat, maa aka alinjatüin wayuu püpüla, je maa aka nnojolinjachin pütkaain sümaa wayuu. Anakaja wanaawajiraale paa'in namaa na anoujashii achuntakana nümüin Maleiwa sünainjee wulein naa'in. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("T22_23","085_2_23","2TI","2","23","23","Jalia pia suulia pü'ülüjira'alaajüin sümaa wayuu eekai maa'in saa'in sünain a'ülüjaa, süka nnojolüin kasain saamüin namüin na anoujashiikana. Pütüjaa aa'ut shia sünain kalu'uin atkawaa. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("T22_24","085_2_24","2TI","2","24","24","Je saa'u nüchepchiain pia Maleiwa sümaa pütüjain süpüleerua ekirajaa wayuu, anakaja müleka kamaneere pia namüin na pikirajakana sümaa nnojolüin pütkaain namaa sünainjee natüjain pi'rüin. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("T22_25","085_2_25","2TI","2","25","26","Anasü müleka pime'ejüle naa'in eekai nayouktüin tü pümakat, sümaa anamiain pia namüin. Na kapülakana aa'in tü alawaakat, aa'inreena tü nüchekakat chi Yolujaakai napüleerua. Müleka pime'ejüle naa'in, eeshii süpüla nakaaliijünüinjanain nütüma Maleiwa süpüla su'wanajaainjatüin naa'in süpüla naapaainjatüin tü shiimüinkat pikirajakat anain, süpüla najuittinnüinjanain nuulia chi Yolujaakai. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("T23_1","085_3_1","2TI","3","1","1","Anakaja piyaawatüle saa'u jamüinjatüin tü ka'ikat mapeena sülü'ütpa sükalia saja'ttüinjatüin tü kasakat süpüshua. Shiimüin sünain müliainjatüin ma'i wayuu süpüshua so'u ka'ikat tia. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("T23_2","085_3_2","2TI","3","2","2","Eejeerü wainma wayuu eekai kapülain naa'in nakuaippa ne'e namüiwa, eekai kachiiruain naa'in tü washirüükat, eekai na'waataain sulu'u nakuaippa, eekai ne'rüin wayumüin sümüin wayuu, eekai moonooloin sümaa nanüiki nashi je nei, eekai matüjain aapaa analu'ut, je eekai mojutüin Maleiwa natüma. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("T23_3","085_3_3","2TI","3","3","3","Eejeerü wainma wayuu eekai maalin wayuu napüla, eekai mamülialain amüin wayuu, eekai mojuin nanüiki sujuuna wayuu, eekai maa'in naa'in sümaa jashiee, je eekai nayouktüin tü anasükat. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("T23_4","085_3_4","2TI","3","4","4","Eejeerü wainma wayuu eekai naa'inreein kasa mojusü, eekai nayouktüin aluwataanaa, eekai yaletayaain nakuaippa su'upala wayuu, je eekai shaitteein waneepia saa'u maalin Maleiwa napüla. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("T23_5","085_3_5","2TI","3","5","5","Piama akuaippachii naya sükajee nanoujayaain nünain Maleiwa sümaa nnojoliin noonooin sümaa nünüiki. Jalia pia noulia. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("T23_6","085_3_6","2TI","3","6","6","Jalia pia noulia, süka kamaneeyaain naya sümüin wayuu shii'iree kapülain saa'in tü alawaa nekirajakat anain. Ne'ike'erüin wayuu wainma, maa aka na jieyuu jo'uweekana aa'in, na jookana süpüla anoujaa kasa eekai eein ne'e süka süchepchiain naya kaainjalaa. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("T23_7","085_3_7","2TI","3","7","7","Ekirajaashii na jieyuukana waneepia sünain kasa jeket. Otta isasü nachiki nayaawatüin saa'u tü shiimüinkat. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("T23_8","085_3_8","2TI","3","8","8","Soto paa'in nachiki na ekirajüliikana sünain alawaa kanüliakana Janes oo'ulaka Jambres, na ayouktakana nünüiki Moisés paala sümaiwa. Na wayuu kaainjaraliikana taküjüinapakana achiki pümüin, müshii aka naa'in sünain nayouktüin tü shiimüinkat süka shiain jülüjüin naa'in tü kasa mojusükat waneepia. Otta ayouktüneena naya mapeena natüma na anoujashiikana, ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("T23_9","085_3_9","2TI","3","9","9","je süsaleena naya naainjala nütüma Maleiwa, süka shiyaawatüneerüin aa'u sünain maa'awain tü nekirajakat anain, maa aka Janes oo'ulaka Jambres. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("T23_10","085_3_10","2TI","3","10","11","Alu'usa piakai, nnojoishi müin aka na ekirajüliikana sünain alawaa, süka puushikajaain süchiirua takuaippa waneepia. Pütüjaa aa'ut takuaippa sünain tekirajüin tü shiimüinkat, sünain taa'inrüin tü kasa anasü tekirajakat anain, sünain kachiiruain taa'in tü nüchekakat Maleiwa tapüleerua, sünain laülaain taa'in sünain anoujaa, je sünain alin tapüla wayuu. Pütüjaa aa'ut takuaippa sünain tachecherüin taa'in sünain anoujaa sa'akapünaa tü kasa mojusü saa'inrakat wayuu tamüin saaliijee taküjain nüchiki Cristo, maa aka tü müliaa talatirakat cha'aya sulu'u tü pueulokalüirua Antioquía, Iconio oo'ulaka Listra. Akaisa ajuittinnüin taya nütüma chi Senyotkai sa'akapünaa tia müliaakat süpüshua. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("T23_12","085_3_12","2TI","3","12","12","Soto paa'in wane kasa: Chi wayuu eekai keisalain sümüin nukuaippa nu'upala Maleiwa, shi'reechi amüin nia wayuu saaliijee nünoujain nünain Jesucristo. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("T23_13","085_3_13","2TI","3","13","13","Otta na wayuu e'rüliikana wayumüin oo'ulaka na e'ike'erüliikana wayuu, nnojotsü nountüin ekirajaa sünain tü shiimüinkat süka masütaajuin naya sünain anoujaa tü alawaakat. Koo'omüinsü ma'i waneepia namüin tü ekirajaakat sünain alawaa. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("T23_14","085_3_14","2TI","3","14","14","Alu'ujasa piakai, anakaja müleka ayatüle pia sünain tü ekirajünakat anain, tü pünoujakat anain, süka pütüjaain saa'u sünain shiimüin tü wamakat wayakana na ekirajakana pia. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("T23_15","085_3_15","2TI","3","15","15","Jintüliiwa'aya pia, pütüjaatüjülia aa'u tü ashajuushikat sulu'u tü karaloukta nüchikimaajatkat Maleiwa, tü kekiikat atüma wayuu süpüla o'tte'ennaa sünainjee anoujaa nünain Jesucristo. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("T23_16","085_3_16","2TI","3","16","16","Aapünüsü tia pütchikat wamüin waya anoujashiikana wapüshua nütüma chi Naa'inkai Maleiwa süpüla wekirajüinjatüin wayuu sünain. Je na aapaakana shia, achiajaaneena naya sütüma suulia kaainjalaa, anouktüneena akuaippa sütüma, je akaaliijüneena naya sütüma sünain aa'inraa tü kasa anasükat. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("T23_17","085_3_17","2TI","3","17","17","Nounteetkalaka naa'inrüin süpüshua tü kasa anasü talatakat atüma naa'in Maleiwa sütüma. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("T24_1","085_4_1","2TI","4","1","1","Watüjaa aa'uchi Jesucristo sünain niweeteechin nüchikua so'uweena wane ka'i süpüla aluwatawaa saa'u wayuu je süpüla kasalajanaa atüma saainjala wayuu sümüin, wayuu eekai katüin no'u oo'ulaka eekai ouktüin. Sükajee tüü, te'itaain joolu'u püpüleerua wane pütchi nu'upala Maleiwa otta nu'upala Jesucristo: ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("T24_2","085_4_2","2TI","4","2","2","Püküja pümata waneepia tü nünüikikat Maleiwa sümüin wayuu. Anakaja ayatüle pia sünain aküjaa shia, ja'itasü nnojolüin kapülain saa'in tü wayuukolüirua. Püchiajaa eekai kaainjalain. Pümüliaja eekai mojuin naa'in. Anashi müleka lotüle pukuaippa sünain ekirajaa sümaa nnojolüin pukulajaain aa'in sünainjee nnojolüin jaa'a sümüin pümüin. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("T24_3","085_4_3","2TI","4","3","3","So'uweena wane ka'i, shiyoukteerü wayuu wainma tü shiimüinkat ekirajünapü'ükat anain naya. Eenakeena naya wainma ekirajünnüü eekai alaain süpüla aküjaa namüin wane pütchi keme'eriakat ma'i, tü anakat saa'in namüin süpüla naapajaa. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("T24_4","085_4_4","2TI","4","4","4","Nnojoleerü kasajatüin namüin tü shiimüinkat, süka shiaitpain ne'e kapülain naa'in tü aküjalaakat. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("T24_5","085_4_5","2TI","4","5","5","Otta piakai, anakaja müleka laülaale paa'in waneepia sümaa püchecherüin paa'in su'utpünaa tü müliaa pi'rakat saaliijee pi'yataain nümüin Jesucristo. Anakaja ayatüle pia sünain aküjaa nüchiki niakai, chi O'tte'erüikai, sümüin tü manoujainsatkalüirua. Je süpüshua tü aluwataanakat anain pia saa'u aneekuushin pia süpüla a'yatawaa nümüin, paa'inra pümata tia. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("T24_6","085_4_6","2TI","4","6","6","Je müshia tayakai, alü'ütsü takalia süpüla to'utünajachin aa'in sütüma wayuu, süpüla amüleerüin tasha atümawaa saa'u takaaliijain wayuu sünain tü sünoulakat. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("T24_7","085_4_7","2TI","4","7","7","Katsüinsü waneepia taa'in sünain anoujaa nünain Cristo, maa aka naa'in wane wayuu eekai kalaain süpüla ayamülaa wane ni'ipolo. Je maa aka naa'in wane wayuu ayoujiraai, tekeraajüitpa tü kee'ireekat paala taa'in. Shiimüin sünain tekeraajüin süpüshua tü tamakat paala nümüin Maleiwa sünain pansaain tanüiki. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("T24_8","085_4_8","2TI","4","8","8","Je so'uweena tü ka'i wasouktüinjatkat o'u nümüin Maleiwa soo'opünaa süpüshua tü kasa waa'inrapü'ükat kataiwa'aya wo'u, awalaajüneechi taya saa'u taa'inrüin waneepia tü kasa anasü nüchekakat tapüleerua. Awalaajüneechi taya nütüma chi Senyotkai Jesucristo, chi lotokoi akuaippa sünain kasalajanaa atüma saainjala wayuu sümüin. Nnojoleechi tayain ne'e tamüiwa awalaajünüin. Meena'a napüshua na anoujashiikana a'atapajakana Cristo sünain niweetüinjachin nüchikua. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("T24_9","085_4_9","2TI","4","9","9","Otta müsia joolu'u, anakaja müleka eewaatüle paa'in süpüla püntamaatajachin tanainmüin, ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("T24_10","085_4_10","2TI","4","10","10","süka nu'unajaaichipain Demas toulia chamüin Tesalónicamüin süka shiain kachiiruain naa'in tü washirüükat. Je Crescente, tajütüin nia chamüin Galaciamüin. Oo'ulaka Tito, tajütüin nia chamüin Dalmaciamüin. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("T24_11","085_4_11","2TI","4","11","11","Nia ne'e Lucas makataka tamaa. Otta müsia püntajachipa yaamüin, anashi müleka pümaale Marcos tamüin, süka nükaaliijapü'üin taya paalainka sünain tü a'yatawaakat nümüin Maleiwa. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("T24_12","085_4_12","2TI","4","12","12","Otta müshia Tíquico, tajütüichipa nia chaa pünainmüin Éfesomüin. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("T24_13","085_4_13","2TI","4","13","13","Otta müshia piakai püntajachipa yaamüin, anakaja müleka püntirüle tamüin tü tashe'in tapütakat cha'aya nipialu'u Carpo chi kepiakai sulu'u tü pueulokat Troas. Je püntira tamüin tü takaralouktase, tü tashajakat alu'u oo'ulaka tü nashajakat alu'u na anoujashiikana paala. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("T24_14","085_4_14","2TI","4","14","14","Otta chi Alejandrokai anülia, chi kachueerapü'ükai, e'rüipü'ü ma'i wayumüin nia tamüin. Süsaleechipaja'a nia nütüma Maleiwa tü kasa mojusü naa'inrapü'ükat tamüin. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("T24_15","085_4_15","2TI","4","15","15","Jaliwalaa pia naa'in, süka niyouktüin ma'i waneepia tü wekirajakat anain wayuu. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("T24_16","085_4_16","2TI","4","16","16","Je wanaa sümaa tasha'wale'ennüin namülatu'u na laülaashiikana sulu'u tü pueulokat Roma, ayüülajünüshi taya so'u ka'ikat tia sütüma tü tatünajutkalüirua. Nnojoishi taya akaaliijünüin natüma. Kasataalejese nnojoliin süsalain naya tia. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("T24_17","085_4_17","2TI","4","17","17","Otta chi Senyotkai, nnojoishi niyüülajüin taya. Katsüinsü taa'in nütüma je tountüin taküjain nüchiki niakai, chi O'tte'erüikai, namüin napüshua na laülaashii gentilekana. Aa'inmajünüshi taya nütüma suulia to'utinnajachin aa'in so'u tia. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("T24_18","085_4_18","2TI","4","18","18","Je joolu'u, tatüjaa aa'uchi chi Senyotkai sünain nujuittireechin taya sa'akajee wayuu eekai shi'rülüin wayumüin tamüin, süpüla nüntirüinjachin taya chamüin iipünaamüin eere nuluwataain. Kasataalejese kojutüin nia sütüma wayuu wainma maa'ulu yaa je süpüla ka'ikat süpüshua. Amén. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("T24_19","085_4_19","2TI","4","19","19","“Asakitshi pünain”, pümawalai sümüin Priscila je nümüin Aquila chi su'wayuusekai oo'ulaka namüin na nüpüshikanairua Onesíforo. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("T24_20","085_4_20","2TI","4","20","20","Otta müshia chi Erastokai anülia, makatüshi nia cha'aya sulu'u tü pueulokat Corinto. Je chi Trófimokai anülia, tapütüin nia cha'aya sulu'u tü pueulokat Mileto süka ayuulin nia. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("T24_21","085_4_21","2TI","4","21","21","Otta piakai, anakaja müleka eewaatüle paa'in süpüla püntamaatajachin tanainmüin süpülapünaa juyapuulin mmakat süka aijeerüin tü jemiaikat. Je joolu'u yaajee yaa, asakitshii pünain Eubulo, Pudente, Lino je Claudia. Je asakitshii pünain na wawalayuukana napüshua yaakana. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("T24_22","085_4_22","2TI","4","22","22","Shiataaja'a ne'e tü tashajüinjatkat pümüin. Tatüjaa aa'uchi chi Senyotkai sünain eeinjachin nia pümaa waneepia je sünain nii'iyatüinjatüin na'anasia waneepia pümüin.");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("TT1_1","086_1_1","TIT","1","1","1","Taya, Pablo, nüchepchiakai Maleiwa je Aluwataaushikai nütüma Jesucristo, e'itaaushi taya süpüla tekirajüinjanain na aneekajuushikana nütüma Maleiwa sünain tü shiimüinkat süpüla katsüinjatüin tü nanoulakat sütüma. Nücheküin Maleiwa süpüleerua keisalainjatüin wayuu sümüin sukuaippa nu'upala. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("TT1_2","086_1_2","TIT","1","2","2","Katsüintpa naa'in na anoujashiikana nünain Cristo je kapülaitpa naa'in tü shiimüinkat, süka natüjaain saa'u sünain shii'iranajaaitpain naa'in süpüla eeinjanain nümaa Maleiwa süpüla ka'ikat süpüshua. Paala sümaiwa nnojolüiwa'aya kasain eein yaa soo'opünaa mmakat, pansaatüjülia nünüiki Maleiwa sünain naapüinjatüin kataa o'u namüin. Je nnojoishi aküjüin alawaa nia. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("TT1_3","086_1_3","TIT","1","3","3","Je joolu'u so'u tü ka'i nüneekatüjütkat paala, ajütünüshi taya nütüma süpüla aküjaa nüchiki niakai, chi O'tte'erüikai waya, sümüin wayuu süpüla su'tte'ennüinjatüin. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("TT1_4","086_1_4","TIT","1","4","4","Anuu tü tashajakat pümüin Tito, pia tachonkai sünainjee wayajiraain sünain anoujaa nünain Cristo, chi taküjapü'ükai achiki pümüin. Achuntüshi taya waneepia nümüin chi Washikai Maleiwa je nümüin chi Wasenyotsekai Jesucristo süpüla nee'iyatüinjanain na'anasia pümüin je süpüla naapüinjanain wane anaa pümüin. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("TT1_5","086_1_5","TIT","1","5","5","Tapütüin pia cha'aya sulu'u tü mmakat Creta süpüla pikeraajüinjatüin tü kasa nnojotkat taa'inrüin otta süpüla püneeküinjanain wane laülaashii napüleerua na anoujashiikana sulu'u tü outkajaaleekat sainküin tü pueulokalüirua cha'aya. Soto paa'in tü taküjakat pümüin paala soo'opünaa tia: ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("TT1_6","086_1_6","TIT","1","6","6","Chi laülaashikai sulu'u tü outkajaaleekat, niainjachi chi eekai lotüin nukuaippa no'upala na nuwalayuukana. Müleka ka'wayuusere nia, waneesüinjatü ne'e nu'wayuuse. Je müleka kachonle nia, anoujashiinjana naya sümaa nnojoliin ne'nnaajünüinjanain sütüma wayuu sünain maa'inyaain naa'in je sünain e'rüliin wayumüin naya nümüin nashi oo'ulaka nei. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("TT1_7","086_1_7","TIT","1","7","7","E'itaaushi nia nütüma Maleiwa süpüla laülaainjachin saa'u tü a'yatawaakat nümüin sulu'u tü outkajaaleekat. Niainjachi chi lotokoi akuaippa sünain nnojolin kaluwanaajaralin nia sümaa jashiee. Nnojoishi wayuuinjachin eperüi. Nnojoishi wayuuinjachin katkaarai nia. Nnojoishi kachiiruainjachin aa'in washirüü. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("TT1_8","086_1_8","TIT","1","8","8","Niainjachi chi eekai kapülain naa'in ni'iyou sümaa kachiiruain naa'in aa'inraa kasa anasü sümüin wayuu. Niainjachi chi eekai laülaain aa'in, eekai aa'inrüin tü nüchekakat Maleiwa nüpüleerua, je eekai akatalaain suulia kaainjalaa. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("TT1_9","086_1_9","TIT","1","9","9","Anakaja müleka ichere nia sünain tü shiimüin ekirajünakat anain nia, süpüla nüchecherüinjatüin naa'in na anoujashiikana süka tü pütchi shiimüinkat je süpüla nii'iyatüin sünain alawaain tü ekirajünakat anain natüma na ayouktakana tü shiimüinkat. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("TT1_10","086_1_10","TIT","1","10","10","Pütüjaa aa'ut sünain wainmain wayuu yala na'aka na anoujashiikana eekai nayouktüin tü shiimüinkat. Ayatshii wainmain na judíokana cha'aya sünain müin aka naa'in sünain nayouktüin tü shiimüinkat. Kaashajaaralii ma'i naya, e'ike'erülii wayuu süka nanüiki. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("TT1_11","086_1_11","TIT","1","11","11","Mojusü ma'i tü naa'inrakat. Ekirajüshii naya sünain kasa eekai nnojolüin lotüin shii'iree washirüü. Je na kapülakana aa'in nanüiki, amalajaasü tü nanoulakat sütüma. Puu'ule'era naya suulia ekirajaa sünain alawaa. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("TT1_12","086_1_12","TIT","1","12","12","Müshii aka naya saa'in tü wayuu aküjünakat achiki nütüma wane atüjüshi Cretaje'ewai sünain maa: “Na Cretaje'ewaliikana, wayuu alaa. Wayuu e'rünnüü wayumüin. Wayuu kasa ale'et sümaa shukulain”, müsü nünüiki. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("TT1_13","086_1_13","TIT","1","13","13","Shiimü'inya tia pütchikat saa'in tamüin. Sükajee tia, püchiajaa na anoujashiikana suulia anoujaa tü alawaa nekirajakat anain nala wayuukana. Kasataalejese noo'ulaain tü alawaakat süpüla jüüjüüinjanain nachikua sümüin tü shiimüinkat, ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("TT1_14","086_1_14","TIT","1","14","14","sümaa nnojolüin kasajatüinjatüin namüin naküjala na judíokana oo'ulaka tü naluwataakat anain na moonooinkana sümaa tü shiimüinkat. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("TT1_15","086_1_15","TIT","1","15","15","Pütüjaa aa'ut sünain anain ma'i tü kasa naa'inrakat wane wayuu eekai wulein naa'in. Otta isasü nüchiki aa'inraa tü anasükat wane eekai manoujain, eekai kaainjaralin. Je nnojotsü nütüjaain aa'u sünain mojuin tü naa'inrakat no'ulu'u Maleiwa süka nnojolüin kachipünaain naa'in tü anasükat. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("TT1_16","086_1_16","TIT","1","16","16","Ni'raajüin Maleiwa naajüin, otta watüjaa aa'uchi nia sünain nnojolin ni'raajüin, süka nnojolüin naa'inrüin tü nüchekakat Maleiwa nüpüleerua. Isasü nüchiki naa'inrüin tü anasükat süka moonooin sümaa nünüiki Maleiwa. Je süpüshua tü naa'inrakat, shia mojuka atüma naa'in Maleiwa. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("TT2_1","086_2_1","TIT","2","1","1","Tito, lotüinjatü pukuaippa sünain ekirajaa na anoujashiikana. Je tü pikirajüinjatkat anain, shia tü pütchi shiimüin tekirajapü'ükat anain pia. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("TT2_2","086_2_2","TIT","2","2","2","Otta na tooloyuukana eekai laülaayuuin, pikiraja naya sünain nalaüle'erüin naa'in süpüla kojutüinjanain sütüma wayuu, je sünain alinjatüin napüla wayuu süpüshua, je sünain nachecherüinjatüin naa'in sünain anoujaa. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("TT2_3","086_2_3","TIT","2","3","4","Akaajaa na jieyuu eekai laülaayuuin, pikiraja naya sünain keisalain sümüin nakuaippa süpüla ne'nnaajünüinjanain sütüma wayuu sünain nakatalaainapain suulia kaainjalaa. Püchiajaa naya suulia aashajawaa süchiki wayuu sujuuna, je suulia keejiain namüin eperaa. Shia anaka napüleerua nekirajüle na majayünnüükana oo'ulaka na ke'irumayünnüükana sünain nee'iyatüinjatüin naalii na na'wayuusekana oo'ulaka na nachonniikana, ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("TT2_5","086_2_5","TIT","2","5","5","sünain laülaainjatüin naa'in, sünain wuleinjatüin naa'in, sünain naa'inmajüinjatüin nepia, sünain kamaneeinjanain sümüin wayuu, je sünain jüüjüüinjanain namüin na na'wayuusekana. Anasü nekirajüle naya sünain tiairua suulia mojujüin sünüiki wayuu sümüin nünüiki Maleiwa. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("TT2_6","086_2_6","TIT","2","6","6","Akaajaa na jima'aliikana, anakaja müleka püchiajaale naya suulia jo'uweein naa'in. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("TT2_7","086_2_7","TIT","2","7","8","Anashi müleka keisarale pia sümüin pukuaippa no'upala sümaa paa'inrüin waneepia tü anasükat. Lotüinjatü pukuaippa sünain ekirajaa süpüla kojutüinjachin pia sütüma wayuu. Je na ekirajüliikana sünain alawaa, japüijeena süka nnojolüin kasain nayoujüin akajee waya. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("TT2_9","086_2_9","TIT","2","9","9","Otta müshi'iya na puwalayuukana eekai süchepchiain wayuu, pikiraja naya sünain jüüjüüinjanain waneepia namüin na kachepchiakana naya sümaa nnojolüin asouktakuu müin ne'ipajee. Naa'inrüinjatü süpüshua tü aluwataanakat anain naya süpüla talatüinjatüin naa'in namaa. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("TT2_10","086_2_10","TIT","2","10","10","Anakaja keisarale naya sümüin nakorolo na kachepchiakana sümaa nnojolüin na'luwajüin shia. Müleka lotüle nakuaippa no'upala, eesü süpüla kapülain naa'in tü pütchi wekirajakat anain, tü nüchikikat chi Maleiwa O'tte'erüikai waya. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("TT2_11","086_2_11","TIT","2","11","11","Müinjatü pukuaippa sünain ekirajaa na anoujashiikana, süka nii'iyatüitpain na'anasia chi Maleiwakai sümüin wayuu süpüshua je sünain nu'tte'erüinjanain naya sünainjee tü naa'inrakat Jesucristo süka ouktüin saa'u saainjala. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("TT2_12","086_2_12","TIT","2","12","12","Nüchiajaain waya chi Maleiwakai suulia süpüshua tü kasa mojutkat akajee nia watüma je suulia kachiiruain waa'in tü kasa mojusü keejiakat namüin na manoujainsaliikana. Tü nüchekakat chi Maleiwakai wapüleerua maa'ulu yaa, shia laülaainjatüin waa'in, waa'inrüinjatüin tü nüchekakat wapüleerua, je keisalainjanain waya sümüin wakuaippa nu'upala. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("TT2_13","086_2_13","TIT","2","13","13","Waa'inrüinjatü tüü süma'inru'u wa'atapajüin tü ka'i talatashaateetkat o'u waa'in saa'u niweetüinjachin Jesucristo sümaa anashaateerüin ma'i nukuaippa wo'upala süka niain Wamaleiwasein miyo'ushikai, chi O'tte'erüikai waya. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("TT2_14","086_2_14","TIT","2","14","14","Naapajiraain nikii waa'ujee süpüla ouktaa süpüla taashinjanain waya suulia süpüshua waainjala je süpüla nüla'ajaain waainjala woulia. Nükatalüin waya nünainmüin süpüla nüpüshinjanain waya süpüla aa'inraa tü kasa anasükat. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("TT2_15","086_2_15","TIT","2","15","15","Tito, pikirajüinjatü anain tü taküjaitpakat pümüin. Pütütüla naa'in sünain anoujaa na puwalayuukana. Je püchiajaa na eekai kaainjalain, süka laülaain pia naa'u. Je nnojoleechi kasajachin pümüin chi eekai pülayaain naa'in puulia. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("TT3_1","086_3_1","TIT","3","1","1","Tawalachee, püso'ira naa'in na anoujashii chakana süpüla jüüjüüinjanain naya namüin na sülaülashiikana mma je süpüla yapainjanain naya süpüla aa'inraa kasa eekai anain. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("TT3_2","086_3_2","TIT","3","2","2","Püchiajaa naya suulia mojujain nanüiki sümüin wayuu sujuuna, suulia na'ülüjiraain, je suulia pülayaain naa'in suulia wayuu. Anakaja kamaneere naya sümüin wayuu süpüshua. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("TT3_3","086_3_3","TIT","3","3","3","Süpülapünaa wanoujain nünain Cristo, maa'inpü'ü aa'inchii waya sümaa moonooloin sümaa nünüiki Maleiwa süka wayouktapü'üin tü shiimüinkat. Saa'u süchepchiapü'üin waya kaainjalaa, kachunraliipü'üshii waya. Kanainpü'üsü waa'in wayuu je kanainpü'üshii waya saa'inya. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("TT3_4","086_3_4","TIT","3","4","4","Otta chi Maleiwakai, anamiaichipa ma'i nia wamüin. Wanaa sümaa nuluwataain Cristo sa'akamüin wayuu, nii'iyatüin sümüin wayuu süpüshua sünain alin ma'i naya nüpüla. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("TT3_5","086_3_5","TIT","3","5","5","Nu'tte'erüin waya, nnojotsü sünainjeejatüin waa'inrüin kasa anasü, sünainjeejatü nümüliajüin waya. Je joolu'u, saa'u nüla'ajaaitpain waainjala woulia, jeketüitpa wakuaippa süka shii'iranajaaitpain waa'in nütüma chi Naa'inkai Maleiwa. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("TT3_6","086_3_6","TIT","3","6","6","Talatüsü ma'i naa'in chi Maleiwakai sünain naapüin chi Naa'inkai wamüin nünainjee Jesucristo chi O'tte'erüikai waya. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("TT3_7","086_3_7","TIT","3","7","7","Saa'u anajiraainapain waya nümaa Maleiwa sünainjee anamiain nia wamüin, nükaaliijain waya chi Naa'inkai süma'inru'u wa'atapajüin süpüla eeinjanain waya nümaa Maleiwa süpüla ka'ikat süpüshua. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("TT3_8","086_3_8","TIT","3","8","8","Tü taküjaitpakat pümüin, pütchi shiimüin. Je tacheküin süpüleerua püso'ijaain naa'in na anoujashiikana nünain Maleiwa sünain tü tekirajakat anain, süka anain ma'i shia. Müleka kachiiruale naa'in aa'inraa tü anasükat, katsüinjeerü tü nanoulakat. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("TT3_9","086_3_9","TIT","3","9","9","Jalia pia suulia a'ülüjirawaa namaa na ekirajüliikana sünain alawaa, süka yooteein ma'i naya süchiki ne'iruku na natuushinuukana je süka na'ülüjaweein ma'i süchiki tü nuluwataakat anain Moisés. Nnojotsü kasain saamüin tia namüin na anoujashiikana. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("TT3_10","086_3_10","TIT","3","10","10","Wane wayuu, müleka nükatajire'erüle na puwalayuukana cha'aya, anashi püchiajaale nia suulia tü naa'inrakat. Müleka nnojorule nuu'ulaain süchikijee püchiaain nia piantua, nnojoi kasajachin nia pümüin. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("TT3_11","086_3_11","TIT","3","11","11","Pütüjaa aa'uchi wayuukai chia sünain kale'eru'uin süchiki kaainjalaa. Shiimüin süsaleechin nia nütüma Maleiwa saaliijee nnojolüin niyaawajaain. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("TT3_12","086_3_12","TIT","3","12","12","Otta tayakai, o'unajachi cha'aya Nicópolismüin süpüla chainjachin taya juyapuupa mmakat süka aijeerüin tü jemiaikat. Je joolu'u taluwataajeechi pünainmüin Artemas je nieechire Tíquico. Je nüntapa pünainmüin, anakaja müleka pu'unüle Nicópolismüin tanainmüin. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("TT3_13","086_3_13","TIT","3","13","13","Otta müshia Zenas chi pütchipü'ükai oo'ulaka Apolos, anakaja müleka pükaaliijüle naya süpüla o'unaa sümaa paapüin namüin tü kasa che'ojaakat. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("TT3_14","086_3_14","TIT","3","14","14","Je na wawalayuukana napüshua cha'aya, anashii müleka ayatüle naya sünain aa'inraa tü anasükat je sünain tütüin süchiirua a'yatawaa süpüla nasülajüinjatüin süpüshi tü nakanainkat namüin na nawalayuukana eekai müliain. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("TT3_15","086_3_15","TIT","3","15","15","Na wawalayuu yaakana tamaa, asakitshii pünain. “Asakitshii jünain”, pümawalai namüin na wayuu aikana apüla waya cha'aya sükajee wanaawajiraain naa'in wamaa sünain anoujaa. Shiairia ne'e tü tashajakat pümüin. Tatüjaa aa'uchi chi Senyotkai sünain nii'iyatüinjatüin na'anasia waneepia jümüin jiakana jüpüshua.");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("PM1_1","087_1_1","PHM","1","1","1","Taya, Pablo, chi püreesakai sünainjee aküjaa nüchiki Jesucristo, nümaa chi wawalakai Timoteo, washajüin joolu'u tüü pümüin piakai Filemón, wawala aishikai wapüla, pia a'yataajiraakai apashii wanaa wamaa nümüin chi Senyotkai. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("PM1_2","087_1_2","PHM","1","2","2","Tü tashajakat pümüin, sümüinjatü shia tü wawalakalia kanüliakat Apia oo'ulaka nümüin Arquipo, chi eejiraakai apashii wanaa wamaa, oo'ulaka namüinjatü na anoujashii nünain Cristo chakana outkajaain pipialu'u. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("PM1_3","087_1_3","PHM","1","3","3","Achuntüshi taya nümüin chi Washikai Maleiwa je nümüin chi Senyotkai Jesucristo süpüla nee'iyatüinjanain na'anasia waneepia jümüin je süpüla naapüinjanain wane anaa jümüin. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("PM1_4","087_1_4","PHM","1","4","4","Taapüin analu'ut waneepia nümüin Maleiwa wanaa sümaa tachuntüin nümüin paa'u, ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("PM1_5","087_1_5","PHM","1","5","5","süka taapüin pünülia sünain kanoulain nünain chi Senyotkai Jesús je sünain alin püpüla süpüshua tü nüchooinkalüirua Maleiwa. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("PM1_6","087_1_6","PHM","1","6","6","Anasü saa'in tamüin tachuntüin paa'u süka tacheküin püpüleerua piyaawatüin saa'u süpüshua tü kasa anasü aapünakat pümüin nütüma Cristo saa'ujee sa'aniraain pukuaippa nümaa. Müleka jülüjüle paa'in shia, ayateechi pia sünain wanaawajiraain paa'in namaa na puwalayuukana sünain a'yataajirawaa nümüin Maleiwa süka süpüshua paa'in. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("PM1_7","087_1_7","PHM","1","7","7","Tawalachee, talataleesia ma'i taa'in pütüma sümaa tachecherüin taa'in su'unnaa tü müliaa te'rakat maa'ulu yaa, sükajee tatüjaain saa'u sünain pükaaliijain na nüchooinkana Maleiwa saa'u tü naaliikat püpüla. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("PM1_8","087_1_8","PHM","1","8","10","Je saa'u alin na anoujashiikana püpüla, anasü saa'in tamüin müleka tashajüle joolu'u pümüin süpüla tachuntüin pümüin piite'erüinjachin chi pipiuunasekai Onésimo. Nnojoishiyaaje'e pia taluwataweein soo'opünaa tü tamüitpakat pümüin, mayaainje ajütüüshin taya nütüma Cristo. Miyo'uichi taya, püreesashi taya'aya saaliijee aküjaa nüchiki Jesucristo. Je tatüjaa aa'uchi pia sünain alin taya püpüla. Je sükajee tüü, anasü saa'in tamüin tachuntüle pümüin süpüla kamaneeinjachin pia nümüin chi tachonkai Onésimo nüntapa chamüin. Nia tachonka'aya nünain Cristo, süka nüntawalin tanainmüin süpüla nükaaliijain taya yaa sulu'u tü kaatsetkat. Je ekerotshisa'a joo nia sünain anouja'aya nünain chi O'tte'erüikai, chi taküjakai achiki nümüin. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("PM1_11","087_1_11","PHM","1","11","11","Wanaa sümaa ni'yataapü'üin pümüin, nnojoipü'üshi a'yataain pümüin süka süpüshua naa'in. Otta müshia joolu'u, kaaliichipa taya nüpüla, je nüle'ejapa püma'anamüin, kaaliijeechi pia nüpüla. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("PM1_12","087_1_12","PHM","1","12","12","Tajüteechi joolu'u Onésimo pünainmüin nüchikua, chi aishaatakai tapüla. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("PM1_13","087_1_13","PHM","1","13","13","Saa'u püreesain taya saaliijee taküjain nüchiki chi O'tte'erüikai, anasüyaaje saa'in tamüin müleka makatüle nia tamaa. Akaaliijünüichipa taya nütüma maa aka piakaije yaain tamaa. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("PM1_14","087_1_14","PHM","1","14","14","Je nnojotsü tacheküin süpüleerua makatüinjachin nia tamaa müleka nnojorule pücheküin piakai. Otta müleka pücheküleje süpüleerua makatüin nia, anasü tamüin tia. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("PM1_15","087_1_15","PHM","1","15","15","Mayaashije motuuin paala nia puulia so'u palit ka'i, a'laküsü süpüla eeinjachin nia pümaa waneepia. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("PM1_16","087_1_16","PHM","1","16","16","Nnojolinjachichipa joo nia müin aka wane pipiuunase ne'e, müinjachichipa aka wane puwala. Maa aka alin nia tapüla, alana'aleejeeria sünain alin nia püpüla saa'u pipiuunasein nia je saa'u nünoujain nünain chi Senyotkai wanaa pümaa. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("PM1_17","087_1_17","PHM","1","17","17","Anashi müleka kamaneere pia nümüin Onésimo maa aka kamaneepü'üin pia tamüin saa'u wayajiraain waya sünain a'yatawaa nümüin chi Senyotkai. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("PM1_18","087_1_18","PHM","1","18","18","Müleka naa'inrüle paala pümüin wane kasa mojusü, je müleka kojuyaarale nia puulia, tawalaajeerü shia pümüin süchikua. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("PM1_19","087_1_19","PHM","1","19","19","Tayakai Pablo, saa'u tashajüin joolu'u tanülia sulu'u tü karalouktakat tashajirakat pümüin, pütüjaweerü aa'u sünain shiimüin tawalaajeerüin shia pümüin, mayaashije kojuyaalain pia toulia saa'u taküjain paala nüchiki chi O'tte'erüikai pümüin, chi ee'iranajaakai atüma paa'in. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("PM1_20","087_1_20","PHM","1","20","20","Kasataalejese jüüjüüin pia sümüin tü tachuntakat pümüin nüpüleerua Onésimo, süpüla talatüinjatüin taa'in saa'u pawalaawashiin waya sünain anoujaa nünain chi Wasenyotsekai Jesucristo. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("PM1_21","087_1_21","PHM","1","21","21","Je joolu'u sünain kettaain tü tashajakat pümüin, tatüjaa aa'uchi pia sünain sülana'aleeinjatüin sünain paa'inrüin tü tachuntakat nüpüleerua Onésimo. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("PM1_22","087_1_22","PHM","1","22","22","Eesü süpüla tajuittinneechin maalü sulu'ujee tü kaatsetkat müleka ayatüle pia sünain achuntaa taa'u nümüin Maleiwa. Sükajee tia, tachuntüin joolu'u pümüin süpüla yapainjatüin tapüla pütüma wane paü pipialu'u süka pi'iyoujeechin taya mapeena saa'in tamüin. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("PM1_23","087_1_23","PHM","1","23","23","Asakitshi jünain Epafras, chi püreesakai wanaa tamaa saaliijee aküjaa nüchiki Cristo Jesús. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("PM1_24","087_1_24","PHM","1","24","24","Asakitshii jünain Marcos, Aristarco, Demas oo'ulaka Lucas, na a'yataashiikana wanaa tamaa nümüin chi Senyotkai. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("PM1_25","087_1_25","PHM","1","25","25","Achuntüshi joolu'u taya nümüin chi Senyotkai Jesucristo süpüla nii'iyatüinjatüin na'anasia waneepia jümüin. Amén, kasataalejese naa'inrüin tia.");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("HB1_1","088_1_1","HEB","1","1","1","Sümaiwa paala, aashajaashi chi Maleiwakai wainmatua namaa na watuushikana nakajee na nünüikimaajanakana sulu'u naata'awain sukuaippa nüsouktia. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("HB1_2","088_1_2","HEB","1","2","2","Otta müsia joolu'u mapainka, aashajaashi wamüin nükajee Jesucristo chi Nüchonkai, chi nüneekakai süpüla naapaa amüin kasakat süpüshua, chi nükumajakai akajee tü mmakat sümaiwa paala je tü jolotsükalüirua süpüshua. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("HB1_3","088_1_3","HEB","1","3","3","Je sütüma nünüiki chi Nüchonkai, kato'ulu tü kasakalüirua süpüshua yaa mmolu'u je chaa iipünaa süka nuluwataain sünain pülashaatain ma'i nia. Müshi aka ma'i nia naa'in chi Nüshikai sünain wanaawain nukuaippa nümaa je sünain anashaatain ma'i nia. Je süchikijee nüla'ajaain waainjala woulia, o'unüshi cha'aya iipünaamüin süpüla joyotüinjachin nia nikialu'ujee chi Maleiwa Pülashikai süka kojutüin ma'i nia nütüma. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("HB1_4","088_1_4","HEB","1","4","4","Kojutuleeshia ma'i nia noulia na aapiee nüma'anajeejanakana Maleiwa, maa aka tü nünülia “Tachon” makat, e'itaanakat nütüma chi Nüshikai, sünain anale'ein ma'i suulia nanülia na aapieekana. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("HB1_5","088_1_5","HEB","1","5","5","Je tü pütchi: “Pia Tachonka'aya. Süpüla ka'i tüü, te'itaain pia su'upala wayuu süpüshua'a süpüla puluwataainjachin saa'u süka piain Tachoin”, münakat paala nütüma chi Maleiwakai, nnojotsü münüirüin nümüin wane aapiee. Maa'aya aka tüü: “Pia'a Tachonkai, otta tayakai, taya'aya Püshikai”, nnojotsü eein aapiee münakat amüin. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("HB1_6","088_1_6","HEB","1","6","6","Je chi Maleiwakai sünain nüntirüin chi Nüchon e'irumaakai sa'akamüin wayuu, müshi nia: “Anakaja müleka nasapainyo'ukale na aapieekana napüshua nümülatu'u chi Tachonkai sünain na'waajüin nia”. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("HB1_7","088_1_7","HEB","1","7","7","Je müsü nünüiki Maleiwa noo'opünaa na aapieekana: “A'yataashii naya tamüin sünain müin aka naya tatüma saa'in jouktai oo'ulaka suwarala siki”. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("HB1_8","088_1_8","HEB","1","8","8","Otta nünüiki nüchiki chi Nüchonkai, müsü: “Aluwataajeechi pia süpüla ka'ikat süpüshua süka piain Maleiwain wanaa tamaa. Paa'inreerü tü anasükat waneepia sümüin tü wayuu puluwataakalüirua, ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("HB1_9","088_1_9","HEB","1","9","9","je püchekeerü süpüleerua shiakalüiruaya saa'inrüinjatüin tü anasükat. Müleka saa'inrüle tü mojusükot, pülerajeerü tia. Je sünainjee tia, kojutshi pia noulia na pümaajanakana tatüma tayakai chi Pümaleiwasekai. Je joolu'u, süka taneeküin pia süpüla puluwataainjachin, talatüsü ma'i paa'in”. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("HB1_10","088_1_10","HEB","1","10","10","Otta wane pütchiya, nünüiki chi Maleiwakai nüchikimaa chi Nüchonkai: “Senyotkalee, pi'itaala paala sümaiwa tü mmakat nnojolüiwa'aya kasain eein, je pükumajüin süka pajapü tü jolotsükalüirua chakat iipünaa. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("HB1_11","088_1_11","HEB","1","11","11","Mayaasüje'e amülouleerüin shia so'uweena wane ka'i, maa aka sututüin wane kuluulu, ayateechi pia waneepia. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("HB1_12","088_1_12","HEB","1","12","12","Pükolochijaweerü tü mmakat oo'ulaka tü jolotsükalüirua süpüla pujutüinjatüin shia. Pii'irateerü shia maa aka nii'iranajaain nüshe'in wane wayuu yarüttapa shia. Alu'usa piakai, müichia nnojolin ee'iratüin. Kateechi o'u pia süpüla ka'ikat süpüshua”. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("HB1_13","088_1_13","HEB","1","13","13","Je tü pütchi, “Püikkalaapa puluwataaiwa yaa tekialu'ujee süka kojutüin pia tatüma”, münakat paala nütüma Maleiwa, nnojotsü münuushin nümüin wane aapiee, nia nümaka amüin chi Nüchonkai. “Yaajeechi pia joyotüin ta'ütpa'a süma'inru'u takanajüin süpüshua tü pü'ünüükalüirua”, müshi nümüin. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("HB1_14","088_1_14","HEB","1","14","14","Soto jaa'in tü saa'inrakat tü aapieekalüirua. Ja'itaina nnojoliin wayuuin naya, a'yataashii naya waneepia nümüin chi Maleiwakai je aluwataanüshii naya nütüma süpüla nakaaliijüinjanain na wayuu o'tte'ennüinjanakana. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("HB2_1","088_2_1","HEB","2","1","1","Je joolu'u saa'u süküjünüitpain nünüiki chi Maleiwakai wamüin nütüma chi Nüchonkai, taso'irüin jaa'in sünain jüüjüüinjatüin jikii sünain tü pütchi jaapüitpakat, suulia sheemiaja'alaain naalin Cristo, chi O'tte'erüikai, jütüma. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("HB2_2","088_2_2","HEB","2","2","2","Soto jaa'in sünain kasalajanapü'üin nümüin chi wayuu eekai niyouktüin tü pütchi shiimüin aküjünakat paala sümüin wayuu süpüshua natüma na aapieekana. Süsalashii süka moonooin naya sümaa tü nuluwataakat anain Maleiwa. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("HB2_3","088_2_3","HEB","2","3","3","Müshi'iya wayakana wapüshua maa'ulu yaa. Kasalajaneerü wamüin we'rala wayumüin müleka wayouktüle tü pütchi wo'tte'ennajatkat aka. Jülüja jaa'in tü naa'inrakat chi Maleiwakai süpüla nu'tte'erüinjanain waya nükajee Cristo. Anashaataleesia ma'i tia. Aküjüna achikit palajana paala nütüma chi Senyotkai Jesucristo. Je na wayuu aapakana nünüiki, naküjain nüchiki wamüin sünain shiimüin ma'i. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("HB2_4","088_2_4","HEB","2","4","4","Je nii'iyatüin shia wamüin chi Maleiwakai sünain shiimüin tü pütchikat saa'ujee tü kasa anashaatasü naa'inrakat na aküjakana wamüin nüchiki Cristo, tü nütüjakat apüleerua Maleiwa ne'e nümüiwa. Je tü kasa anasü naa'inrakat na wayuukana, naa'inrüin shii'iree sünoujainjatüin tü wayuukolüirua nünain Cristo. Je watüjaa aa'ut shia sünain shiimüin saa'ujee tü kasa anasü naa'inrakat chi Naa'inkai Maleiwa sünain nükaaliijain waya anoujashiikana wane'ewai wakua sünain a'yatawaa nümüin Maleiwa. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("HB2_5","088_2_5","HEB","2","5","5","Tashajüin joolu'u jümüin süchiki jamüinjatüin tü mmakat so'uweena wane ka'i. Na aneekuushikana nütüma Maleiwa süpüla naluwataainjanain saa'u tü kasakat süpüshua so'u ka'ikat tia, nnojoliishii nayain na aapieekana. Nayainjana na wayuukana. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("HB2_6","088_2_6","HEB","2","6","6","Ashajünüsü süchiki wayuu sulu'u tü karaloukta nüchikimaajatkat chi Maleiwakai: “Maleiwakalee, ponosü ma'i waa'in süka jülüjain waya paa'in. Ja'itaina wayuuin ne'e waya, aa'inmajünüshii waya waneepia pütüma. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("HB2_7","088_2_7","HEB","2","7","7","Alanaashii paala sünain aluwatawaa pütüma motso'o na aapieekana woulia, je joolu'u, kojutuleeshi'iya ma'i waya pütüma noulia sümaa anain ma'i pünüiki wamüin. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("HB2_8","088_2_8","HEB","2","8","8","Je püneeküin waya süpüla sülaülainjanain kasa süpüshua sainküin mma”. Shiimüin sünain süneekünüin paala tü wayuukolüirua süpüla suluwataainjatüin mapeena saa'u kasakat süpüshua. Akaajasa maa'utpünaa yaa, nnojoyülia we'rüin sünain suluwataain saa'u kasa süpüshua. Otta müsia so'uweena wane ka'i, shiimüin sünain suluwataainjatüin. Nnojoleerü eekai maluwataajuuin aa'u natüma. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("HB2_9","088_2_9","HEB","2","9","9","Mayaasüje nnojoyüliain suluwataain wayuu saa'u kasa süpüshua maa'ulu yaa, watüjaa aa'uchi Jesús sünain kojutuleeichipain nia noulialee na aapieekana nütüma Maleiwa saa'ujee naapajiraain nikii süpüla ouktaa, mayaashiije alanaain paala na aapieekana nuulia motso'o. Je süka ouktüin nia saa'u saainjala wayuu, nnojoleerü aapünüin shikii süpüla ouktaa, nümüliajeerü chi Maleiwakai. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("HB2_10","088_2_10","HEB","2","10","10","Tü müliaa nülatirakat Jesús, süpülajatü shikettaajüin tü nüchekakat chi Maleiwakai nüpüleerua sünain nu'tte'erüinjatüin wayuu. Kee'ireeka naa'in chi Maleiwakai, shia suluwataainjatüin wayuu wainma wanaa nümaa cha'aya iipünaa so'uweena wane ka'i. Nia kakumalaka tü kasakat süpüshua süpüla nu'waajünüinjachin waneepia sütüma wayuu. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("HB2_11","088_2_11","HEB","2","11","11","Je nnojoishi japülin Jesús süka tü wayuu o'ttaasükalüirua. “Naya na tawalayuukana”, müshi Jesús namüin, süka nakatannüin nütüma suulia naainjala süpüla nayainjanain nüpüshin chi Maleiwakai wanaa nümaa. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("HB2_12","088_2_12","HEB","2","12","12","Shia tü ashajünakat paala noo'opünaa sünain maa: “Maleiwakalee, taküjeerü namüin na tawalayuukana süchiki süpüshua tü paa'inrakat sümaa ta'waajeechin pia no'upala wanaa sümaa jutkatüin naya”. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("HB2_13","088_2_13","HEB","2","13","13","Otta müsia nünüiki namüin na nuwalayuukana: “Nieechi chi Maleiwakai tanoujaka anain waneepia”. Otta müsia nünüiki nüchikua nümüin chi Nüshikai: “Anii taya namaa na püpüshi pi'itaakana tajapulu'u süpüla taa'inmajüin”. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("HB2_14","088_2_14","HEB","2","14","14","Otta müshia Jesús, aapajiraashi nikii süpüla ouktaa süpüla nükanajüinjachin chi Yolujaakai, chi eimolojookai wayuu seema ouktaa. Ke'irukuichipa Jesús maa aka shi'iruku wayuu. Wayuukalaka nia ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("HB2_15","088_2_15","HEB","2","15","15","süpüla taashinjanain nütüma na wayuu süchepchiakana waneepia tü mmoluukat seema ouktaa, sükajee ouktüin nia saa'u saainjala. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("HB2_16","088_2_16","HEB","2","16","16","Tü nükaaliijüinjatkat Jesús, nnojotsü shiainjatüin tü aapieekalüirua, shiainjatü tü wayuu nuu'uliwo'ukalüirua Abraham. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("HB2_17","088_2_17","HEB","2","17","17","Süpüla nükaaliijüinjatüin shia, acheküsü ni'rüinjatüin tü müliaakat maa aka wayuu süpüshua. Sünain wayuuin nia, a'yataashi nümüin chi Maleiwakai maa'ulu yaa. Je saa'ujee niain chi sacerdote mülo'ushikai, naa'inrüin waneepia tü nüchekakat Maleiwa nüpüleerua. Nuuntüin nümüliajüinjatüin tü wayuukolüirua süpüshua sükajee naapajiraain nikii süpüla ouktaa saa'u saainjala süpüla anajiraainjatüin shia nümaa chi Maleiwakai. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("HB2_18","088_2_18","HEB","2","18","18","Je sünain wayuuin Jesús, sümaa nülatirüin tü müliaakat saaliijee niyouktüin naa'inrüin tü nüchekalakat chi Yolujaakai nüpüleerua, nuunteerü nükaalinjüin waya müleka waainjinneere kasa mojusü maa'ulu nütüma chi Yolujaakai. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("HB3_1","088_3_1","HEB","3","1","1","Tawalayuwaa, jia aneekuushikana nütüma chi Maleiwakai süpüla jükatannüinjanain suulia jaainjala, anashii joolu'u müleka jülüjale jaa'in waneepia Jesús, süka niain aluwataaushin nütüma Maleiwa süpüla nüküjainjachin nünüiki wamüin. Je sünain niain chi sacerdote mülo'ushikai, nükaaliijüin waya sünain arütkawaa nünainmüin Maleiwa, maa akaapü'ü paala nümaiwa chi laülaashikai napüleerua na sacerdote judíokana. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("HB3_2","088_3_2","HEB","3","2","2","Naa'inrüin Jesús waneepia süpüshua tü nuluwataakat anain chi kaneekajalakai nia, maa akaapü'ü Moisés paala nümaiwa na'aka na nüpüshikana Maleiwa. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("HB3_3","088_3_3","HEB","3","3","4","Kojutshaatashi ma'i chi Maleiwakai natüma na nüpüshikana maa'ulu yaa. Je maa aka kojutüin nia, kojutshi chi Nüchonkai Jesucristo. Je kojutshi Jesús nuulia Moisés. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("HB3_5","088_3_5","HEB","3","5","5","Je Moisés, saa'u nüchepchiain nia Maleiwa, naa'inrüin süpüshua tü aluwataanakat anain nia saa'ujee laülaain napüleerua na nüpüshikana Maleiwa. Je joolu'u sülatüitpa wainma juya süchikijee ouktüin nia, ayatshia nia kojutüin sütüma wayuu. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("HB3_6","088_3_6","HEB","3","6","6","Alu'ujasa Cristo, saa'ujee naa'inrüin tü aluwataanakat anain, alana'aleeshia sünain kojutüin nütüma chi Maleiwakai, süka laülaain nia nütüma napüleerua na nüpüshikana sünainjee Nüchoin nia. Je wayakana, waya nüpüshika'aya maa'ulu yaa müleka wachecherüle waa'in sünain anoujaa sümaa nnojoliin mmolüin waya seema tü müliaa we'rakat. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("HB3_7","088_3_7","HEB","3","7","7","Anuu wane pütchi ashajünüsü paala, nünüiki chi Naa'inkai Maleiwa: “Jaapa jumaala so'uka'i nünüiki chi Maleiwakai. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("HB3_8","088_3_8","HEB","3","8","8","Nnojo jiyouktüin shia majüle aka jia naa'in na jutuushikana paala sümaiwa waraitta'ain namaiwa'aya cha'aya sainküin isashiikat. Younakuu müshii naya waneepia nümüin chi Maleiwakai sünain noo'ulaküin naa'in shii'iree naapüin maalü tü kee'ireekat naa'in. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("HB3_9","088_3_9","HEB","3","9","9","Noo'ulaka aa'inchi chi Maleiwakai sünain moonooin naya sümaa tü nuluwataakat anain, mayaainje ne'rüin tü kasa anasü naa'inrapü'ükat namüin, je mayaainje naa'inmajünüin nütüma cha'aya isashiipa'a so'u pienchi shikii juya. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("HB3_10","088_3_10","HEB","3","10","11","Je sükajee tia, aashichijaashi chi Maleiwakai namüin: ‘Ja'itaina aa'inmajünüin naya tatüma, ayatshi'iya kaainjalain, ayatsia nayouktüin tanüiki. Müinama'aya mekerolüin naya sulu'u tü mma neemeraainjatüyaakat alu'u tatüma’, müshi nia sünain pansaain nünüiki namüin”. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("HB3_12","088_3_12","HEB","3","12","12","Tawalayuwaa, jalia jia suulia eejüin ja'aka eekai kaainjalain je nuu'ulaweein suulia anoujaa nünain Maleiwa, chi katakai atüma so'u wayuu. Anakaja jükaaliijiraale jüpüshua suulia nümajüin wane ja'akajee: “Nnojolichipa kasajachin tamüin chi Maleiwakai”, süka keejiain nümüin kaainjalaa. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("HB3_13","088_3_13","HEB","3","13","13","Anakaja jüchechejiraale jaa'in waneepia suulia kaainjalajüin jia. Jalia jia suulia “Anasü tü waa'inrakat” jümajayaale sümaa mojuin tü jaa'inrakat. Jükaaliijiraa jümaala jüpüshua, süka saja'tteerüin maalü tü ka'i eekat süpüla o'tte'ennaa o'u wayuu. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("HB3_14","088_3_14","HEB","3","14","14","Jiakana a'yataajiraakana wamaa nümüin Cristo, anakaja jüchecherüle jaa'in sünain anoujaa nünain waneepia süpüla ka'ikat süpüshua, maa akaapü'ü jukuaippa paala ju'ttaiwa'aya sünain anoujaa. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("HB3_15","088_3_15","HEB","3","15","15","Soto jaa'in tü pütchi taküjaitpakat jümüin: “Jaapa jumaala so'uka'i nünüiki chi Maleiwakai. Nnojo jiyouktüin shia majüle aka jia naa'in na jutuushikana sünain younakuu namüin waneepia”. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("HB3_16","088_3_16","HEB","3","16","16","¿Jaralii na wayuu younakuu makana soo'opünaa naapüin nünüiki Maleiwa? Naya na nujuittitkana Moisés chajee Egipto. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("HB3_17","088_3_17","HEB","3","17","17","¿Je jaralii na wayuu jashichika amüin chi Maleiwakai so'u tü pienchikat shikii juya? Naya na eekai kaainjalain so'u tia, na ouktakana saaliijee naainjala cha'aya eepünaajanale naya waraittüin jalaalashiipa'a. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("HB3_18","088_3_18","HEB","3","18","18","¿Je jaralii na wayuu pansaakana amüin nünüiki Maleiwa sünain nnojoliinjanain nekerolüin sulu'u tü mma neemeraainjatkat alu'u nütüma? Naya na moonooinkana sümaa tü nuluwataakat anain. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("HB3_19","088_3_19","HEB","3","19","19","Niyouktüin chi Maleiwakai süpüleerua nekerolüin na wayuukana sulu'umüin tü mmakat süka nnojoliin nanoujain nünain. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("HB4_1","088_4_1","HEB","4","1","1","Je joolu'u maa'ulu yaa, pansaasü nünüiki chi Maleiwakai wamü'inya süpüla wekerolüinjanain cha'aya eemüin nia süpüla eemerawaa nümaa. Je sükajee tia, jalia jia suulia eejüin ja'aka eekai “Müichia mekerolüin pia” nümajüin amüin Maleiwakai. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("HB4_2","088_4_2","HEB","4","2","2","Aküjünüsü wamüin maa'ulu yaa süchiki tia eemerawaakat maa aka süküjünüin achiki paala namüin na watuushikana. Akatsa'a nnojolüin kasain saapüin namüin, süka nnojolüin nanoujain sünain shiimain tü nümakat chi Maleiwakai namüin. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("HB4_3","088_4_3","HEB","4","3","5","Pansaasü nünüiki chi Maleiwakai paala sünain nümüin sümaa jashiee namüin na watuushikana manoujainkana: “Müina'aya mekerolüin naya sulu'u tü mma neemeraainjatüyaakat alu'u tatüma”. Soto jaa'in nüchiki chi akaratshikai ka'i ashajünakat paala: “Eemeraashi chi Maleiwakai no'u chi akaratshikai ka'i süchikijee süpüshua tü ni'yataakat anain”. Je mapa wainma juya süchikijee sükumajünüin tü mmakat, müshi nia: “Müina'aya mekerolüin naya sulu'u tü mma neemeraainjatüyaakat alu'u tatüma”. Mayaasüje eein paala wanaa namaa na watuushikana tü eemerawaa naapakat Maleiwakai paala süchikijee nükumajüin tü mmakat, nnojoliishii naya ekerolüin sulu'umüin. Wayeena wayakana anoujashiikana wapüshua ekeroloka wamüiwa sünainmüin tia eemerawaakat. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("HB4_6","088_4_6","HEB","4","6","6","Mayaashiije nnojoliin ekerolüin na watuushikana aküjünakana amüin süchiki tü eemerawaakat saaliijee moonooin naya sümaa tü aluwataanakat anain, watüjaa aa'ut sünain eejeerüin wayuu eekai shikeroleerüin. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("HB4_7","088_4_7","HEB","4","7","7","Wainma juya süchikijee ouktüin na watuushikana, aashajaashi chi Maleiwakai süchiki tü ka'i seemeraainjatkat o'u wayuu nümaa sünainjee anoujaa nünain. Shia tü nüshajakat achiki David: “Jaapa jumaala nünüiki chi Maleiwakai so'u ka'ikat tüü. Nnojo jiyouktüin shia”. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("HB4_8","088_4_8","HEB","4","8","8","Watüjaa aa'ut sünain nantüin sulu'umüin tü mmakat Canaán na nachooinkana na watuushikana nümaa Josué chi nalaülashikai. Nnojotkalaka shiain tü eemerawaa nüshajakat achiki David wanaa sümaa nüküjain süchiki tü ka'i sünoujakat o'u wayuu nünain chi Maleiwakai. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("HB4_9","088_4_9","HEB","4","9","9","Je sükajee tia, yapasü wane eemerawaa nütüma Maleiwa wapüla wayakana nüchooinkana, maa aka neemeraainkain niakai no'u chi akaratshikai ka'i süchikijee nükumajüin tü mmakat. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("HB4_10","088_4_10","HEB","4","10","10","Je so'uweena ka'ikat tia, eemeraweena waya suulia tü wa'yataakat anain, maa aka neemeraainkain chi Maleiwakai süchikijee nükumajüin tü mmakat. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("HB4_11","088_4_11","HEB","4","11","11","Je süka yapain wane eemerawaa wapüleerua, anashii eere waa'in süpüla wountüinjanain wekerolüin wapüshua'ale sünainmüin tü eemerawaakat, suulia eejüin wa'aka eekai “Müichia mekerolüin pia” nümajüin amüin chi Maleiwakai saaliijee moonooin nia sümaa tü nuluwataakat anain, maa aka naa'in na watuushikana. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("HB4_12","088_4_12","HEB","4","12","12","Tü nünüikikat chi Maleiwakai, ja'yasü ma'i wamüin süpüla watüjaainjatüin saa'u müleka woonoole sümaa je moonooinre waya sümaa. Müleka kaainjarale waya, shii'iyatüin wamüin. Je sütüma, wayaawata aa'ut tü jülüjakat waa'in, müleka shiimüinre oo'ulaka nnojorüle shiimüin, müleka analein oo'ulaka nnojorüle anain. Je sütüma tü nuluwataakat anain, watüjaa aa'ut tü anasükat süpüla waa'inrüin shia je tü mojusükot süpüla wayouktüin shia. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("HB4_13","088_4_13","HEB","4","13","13","Nnojotsü eein sa'aka tü nukumajalakat chi Maleiwakai eekai sunujulaain nuulia. Otta wayakana, wasouktüinjatü aa'u nümüin süpüshua tü waa'inrakat. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("HB4_14","088_4_14","HEB","4","14","14","Chi wanoujakai anain, nia Jesús chi Nüchonkai Maleiwa, chi sacerdote mülo'ushikai, anashaatakai ma'i, ekerolokai nünainmüin Maleiwa süpüla chain na'ato'u. Anashii müleka wachecherüle waa'in sünain tü wanoula waküjakat achiki sümüin wayuu, süka nüsouktüin Jesús waneepia waa'u nümüin Maleiwa. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("HB4_15","088_4_15","HEB","4","15","15","Süka matsüin waa'in sünain anoujaa, che'ojaasü wamüin akaaliijünaa waainjinneepa kasa mojusü, süpüla nnojoliinjanain kaainjalain. Nieechi Jesús amüliajaka waya saa'u nülatirüitpain süpüshua tü oo'ulakünaakat aa'in süka kasa mojusü, saa'u wayuuin nia maa aka waya. Otta müshia niakai süka maainjalain, alana'aleeshia nuulia chi laülaashikai napüleerua na sacerdote judíokana sümaiwa paala. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("HB4_16","088_4_16","HEB","4","16","16","Je sükajee tia, anakaja müleka warütkaale nünainmüin chi Maleiwakai süpüla nükaaliijüinjanain waya. Nnojo kaa'in waya neema, süka nümüliajeein waya. Je sünainjee na'anasia, nükaaliijeena waya so'u tü ka'i wachuntakat o'u nümüin. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("HB5_1","088_5_1","HEB","5","1","1","Soto jaa'in nakuaippa na watuushikana paala sümaiwa. Na sacerdote judíokana, naneeküin waneeshia wayuu na'akajee süpüla laülaainjachin napüleerua. Aneekünüshi nia süpüla niain a'yataainjachin nümüin Maleiwa süpüla asouktaa saa'u tü wayuukolüirua, süpüla naapawalinjatüin nümüin chi Maleiwakai tü kasa anasü saapakat wayuu sünain saapüin analu'ut nümüin, je süpüla naapüinjatüin nümüin tü sümü'ünüin ouktakat saa'u saainjala tü wayuukolüirua. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("HB5_2","088_5_2","HEB","5","2","2","Je chi laülaashikai napüleerua na sacerdote judíokana, saa'u müin aka nia saa'in wayuu süpüshua, nnojoiyaaje maainjalain. Nuuntüin kamaneein nia sümüin tü wayuu eekai saa'inrüin wane kasa mojusü eekai matüjaajuuin saa'u sünain mojuin tü saa'inrakat. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("HB5_3","088_5_3","HEB","5","3","3","Je saa'u nnojolin maainjalain nia, süpüla naapüinjatüin tü sümü'ünüinkat wayuu nümüin chi Maleiwakai saa'u saainjala, asülajüinjachi niaka'iya saa'u naainjala. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("HB5_4","088_5_4","HEB","5","4","4","Chi laülaashikai napüleerua na sacerdote judíokana, makai aka naa'in Aarón sümaiwa paala, nnojoishi aneekajiraain nümüiwa. Nnojoishi kojutshin ne'e süpüla tüü süka nücheküin naa'in süpüleerua. Nia keenakajalaka chi Maleiwakai. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("HB5_5","088_5_5","HEB","5","5","5","Müshia Cristo, nnojoishi aneekajiraain nümüiwa süpüla kojutshaataleein ma'i nia sünain niain chi sacerdote mülo'ushikai. Nnojotsü naa'inkajatüin nümüiwa. Nia keenakajalaka chi Maleiwakai, maa aka nii'iyatüin paala sünain niain Nüchoin, maa aka tü nümakat nümüin: “Pia Tachonka'aya. Süpüla ka'i tüü, te'itaain pia su'upala wayuu süpüshua'a süpüla puluwataainjachin saa'u süka piain Tachoin”. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("HB5_6","088_5_6","HEB","5","6","6","Nüneeküin Cristo sünain nümüin: “Teenaküin pia süpüla piainjachin sacerdote waneepia süpüla ka'ikat süpüshua maa aka nukuaippa Melquisedec”. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("HB5_7","088_5_7","HEB","5","7","7","Kataiwa'aya no'u Jesús yaa mmolu'u, achuntapü'üshi nümüin Maleiwa sünain ni'yalajüin sümaa emetuluin nünüiki shii'iree nükaaliijain nia su'utpünaa tü müliaa ni'rüinjatkat naapapa nukuaippa sünain ouktaa. Je shiimüin sünain nükaaliijain, süka jüüjüüin nia nümüin chi Maleiwakai otta kojutüin nia nütüma. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("HB5_8","088_5_8","HEB","5","8","8","Cristo, ja'itaichi niain chi Nüchonkai Maleiwa, nütüjüinya ne'e oonowaa sümaa nünüiki chi Nüshikai sükajee tü müliaa ni'rakat. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("HB5_9","088_5_9","HEB","5","9","9","Je niainjachi Jesús chi o'tte'erüinjachikai süpüla ka'ikat süpüshua tü wayuu oonookat sümaa nünüiki. Nuuntüin nu'tte'erüin wayuu sükajee kettaaitpain süpüshua tü kee'ireekat naa'in chi Maleiwakai nümüin, ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("HB5_10","088_5_10","HEB","5","10","10","je sükajee e'itaaushin nia nütüma chi Maleiwakai süpüla niainjachin sacerdote mülo'ushikai maa aka naa'in Melquisedec. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("HB5_11","088_5_11","HEB","5","11","11","Je joolu'u, taküjeein ma'i jümüin soo'omüin nüchiki Cristo sünain niain sacerdote mülo'ushikai. Otta süka sukulajaain ma'i jaa'in sünain tü ekirajünakat anain jia, isasü tachiki tee'iyatüin shia jümüin maa'ulu yaa. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("HB5_12","088_5_12","HEB","5","12","12","Kaka'iyaina ma'i jia sünain jütüjaain naa'u Jesús. ¿Jamüshii jia nnojoliyüliika'a juuntüin ekirajaa wayuu nünain? Che'ojaayütta'aya ne'e jümüin ekirajünaa waneepia sünain nünüiki Maleiwa, tü ekirajünakat anain jia paala ju'ttaiwa'aya sünain anoujaa. Müshii aka jia naa'in wane jo'uu sünain ekajinnaa süchira nii süka isayüliain nüchiki ekaa eküülü ka'üsü. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("HB5_13","088_5_13","HEB","5","13","13","Mayaawatüinyüliita'aya jia saa'u tü ekirajünakat anain jia soo'opünaa tü anasükat süpüla jaa'inrüinjatüin shia je tü mojusükot süpüla jiyouktüinjatüin shia. Nnojotsü jiyaawata aa'u, süka shukulain ma'i jia sünain ashataa. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("HB5_14","088_5_14","HEB","5","14","14","¿Jaralii yapaka ja'aka süpüla nashatüinjatüin tü tekirajeekat anain jia joolu'u? Nia chi eekai laülaain naa'in sünain anoujaa, süka eeinja'a ne'e naa'in waneepia sünain tü anasükat süpüla naa'inrüinjatüin shia je sünain tü mojusükat süpüla niyouktüinjatüin shia. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("HB6_1","088_6_1","HEB","6","1","3","Je joolu'u, süpüla jülaüle'erüinjatüin jaa'in sünain anoujaa, anakaja müleka nnojorule shiain jülüjain jaa'in ne'e waneepia tü nüchikikat Cristo ekirajünakat anain paala jia ju'ttaiwa'aya sünain anoujaa. Ekirajünapü'üshii jia sünain oo'ulawaa suulia tü kasa mojusü ouktakat atüma wayuu, sünain tü anoujaakat, sünain tü woutiisaakat, sünain e'itawaa ajapüü saa'u wayuu, je sünain süso'iraainjatüin saa'in wayuu ouktüsü. Je ekirajünapü'üshii jia sünain kasalajaneerüin sümüin wayuu saainjala sümaa müliainjatüin shia süpüla ka'ikat süpüshua. Anashii tekirajüle jia joolu'u sünain tü jeketkat. Shia taa'inreetka müleka nücheküle chi Maleiwakai tapüleerua. Je müleka jüshatüle tü jeketkat, koo'omüinjeerü jümüin jiyaawatüin saa'u tü ekirajünakat anain jia paala. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("HB6_4","088_6_4","HEB","6","4","6","Chi eekai niyouktüin tü shiimain ekirajünakat anain nia, mayaasüje ee'iyatünüin nümüin paala kasa anasü nütüma Maleiwa, müiria nnojolüin jülüjain naa'in süpüla nünoujainjachin sünain. Müichia moo'ulaain nia suulia kaainjalaa, mayaashije ekirajünüin paala nütüma chi Naa'inkai Maleiwa, ja'itairü niyaawatapü'üin saa'u tü kasa anasü süküjakat nünüiki Maleiwa nümüin, tü kasa anasü naa'inrüinjatkat so'uweena wane ka'i chi Maleiwa Pülashikai. Je sükajee ayatüin nia sünain kaainjalaa, nnojoija mmata o'tte'eruushin nütüma Maleiwa. Mojutsai Cristo nütüma su'upala wayuu süpüshua, maa aka paala natüma na jutuushikana wanaa sümaa nakacherüin nia sünain tü kuruusakat süpüla no'utüin naa'in. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("HB6_7","088_6_7","HEB","6","7","7","Chi wayuu eekai ni'itaain naa'in sünain tü shiimainkat ekirajünakat anain, naa'inrüin kasa anasü. Müshi aka nia saa'in wane yüüja eere süsotüin tü apünajuushikat kouyasepa tü mmakat. Je chi Maleiwakai, ayateechi a'itirüin juya saa'u türa yüüjakat süpüla koo'omüinjatüin tü apünajuushikat. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("HB6_8","088_6_8","HEB","6","8","8","Otta chi eekai niyouktüin tü shiimainkat ekirajünakat anain nia, naa'inrüin wainma kasa mojusü. Müshi aka nia saa'in wane yüüja eere süsotüin ne'e mojuui keimsesü, mayaasüje a'itüin juya saa'u. Nnojotsü kasain saamüin sümüin wayuu türa yüüjakat. Süchikijee kaka'iya sa'atapünüin, mojeerü sünüiki tü wayuukolüirua sümüin tü yüüjakat sünain sa'ajeerüin shia. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("HB6_9","088_6_9","HEB","6","9","9","Mayaasüje taküjaitpain jümüin süchiki wayuu ayouktakat tü shiimainkat, tatüjaa aa'uchii jia aishiikana tapüla sünain jaa'inreerüin tü kasa anasükat süka shiimüin sünain ju'tte'ennüin. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("HB6_10","088_6_10","HEB","6","10","10","Süka naa'inrüin chi Maleiwakai tü kasa anasükat waneepia sümüin wayuu, tatüjaa aa'uchi nia sünain nnojoleerüin motüin naa'in tü kasa anasü jaa'inrakat jii'iyatakat aka nümüin tü naaliikat jüpüla. Sotüshii jia naa'in sünain ji'yataain paala je sünain ayatüin jia a'yataain sünain akaalinjaa tü nüchooinkalüirua. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("HB6_11","088_6_11","HEB","6","11","11","Je joolu'u, tü kee'ireekat taa'in jüpüleerua, shia tü ayatüinjanain jia sünain jaa'inrüin wane'ewai jukua tü anasükat sümüin wayuu süka süpüshua jaa'in. Müleka juu'ulaküle tia süpüla ka'ikat süpüshua kataiwa'aya jo'u, naapeerü chi Maleiwakai jümüin so'uweena wane ka'i süpüshua tü kasa anasü ja'atapajakat. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("HB6_12","088_6_12","HEB","6","12","12","Anakaja'a müleka jüshatüle nakuaippa na wayuu achechetkana naa'in sünain anoujaa sümaiwa paala. Müleka nnojorüle sukulajaain jaa'in sünain tü aluwataanakat anain jia, meena aka jia naa'in sünain jüchecherüin jaa'in sünain ja'atapajüin tü naa'inrüinjatkat chi Maleiwakai jümüin saa'u pansaain nünüiki jümüin. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("HB6_13","088_6_13","HEB","6","13","14","Soto jaa'in tü nüküjakat chi Maleiwakai nümüin Abraham chi watuushikai paala sümaiwa sünain maa nümüin: “Kamaneweechi ma'i taya pümüin. Watteerü saalin puu'uliwo'u tatüma. Pansaasü tanüiki waneepia, süka tayain Maleiwain. Nnojotsü che'ojaain tamüin wane wayuu süpüla ‘Shiimüin nünüiki’ süpüla sümüin tamüin, süka matüjain taya aküjaa alawaa”. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("HB6_15","088_6_15","HEB","6","15","15","Süpüshua tü nüküjakat achiki chi Maleiwakai nümüin Abraham sünain pansaain nünüiki nümüin, aapünüsü nümüin süka shiimüin ma'i tü aküjünakat nümüin, je na'atapajüin shia. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("HB6_16","088_6_16","HEB","6","16","16","Je wayuu, müleka süküjüle süchiki saa'inrüinjatüin wane kasa, che'ojaasü wane wayuu sümüin atüjaainjatkat saa'u tü sümakat. Maa aka nüchechajaale saa'u nünüiki, nnojoleerü eein a'ülüjaajirawaa saa'ujee tia. Aluwataaneechia ne'e nia sünain naa'inrüinjatüin tü nümakat paala su'upala wayuu. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("HB6_17","088_6_17","HEB","6","17","17","Je chi Maleiwakai, süka nücheküin süpüleerua sütüjaainjatüin naa'u wayuu sünain nikeraajüin tü naa'inrüinjattüjütkalia paala, nii'iyatüin sümüin sünain pansaain nünüiki je sünain naa'inrüinjatüin tü nümakat süka niain Maleiwain. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("HB6_18","088_6_18","HEB","6","18","18","Süka pansaain nünüiki waneepia, nnojoluja'a alawaain tü nümakat. Je süka niain Maleiwain süpüla ka'ikat süpüshua, nüküjeerü waneepia tü shiimainkat. Je naa'inrüin tü nümakat süpüla nüchecherüinjatüin waa'in sünain anoujaa su'unnaa tü müliaa we'rakat. Je watüjaa aa'ut sünain naa'inreerüin chi Maleiwakai tü nümakat wamüin. Pansaasü nünüiki wamüin, je matüjainsai nia aküjaa alawaa. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("HB6_19","088_6_19","HEB","6","19","20","Je sükajee tia, watüjaa aa'uchi nia sünain nüikkale'erüin nikii süpüla tü wamakat nümüin. Maa aka tü kachueera ajapulu'ujiakat anua, akaajaa nünüiki Maleiwa sünain sajapulu'uinjatüin waa'in. Ja'itaichi chain chi Maleiwakai iipünaa, nnojoishi wattain woulia. Müichia nnojolin anujulaain nia woulia, süka nu'unüichipain Jesús nümülatu'umüin süpüla nüsouktüinjachin nümüin waa'u, maa aka chi laülaashikai napüleerua na sacerdote judíokana paala sulu'u tü a'waajüleekat chi Maleiwakai sünain nikerolüin nünainmüin waneemüin sa'ata tü kuluulu sütaüjiakat tü paükat. Nia Jesús chi sacerdote mülo'ushikai süpüla ka'ikat süpüshua maa aka naa'in Melquisedec sünain ni'yataain nümüin Maleiwa. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("HB7_1","088_7_1","HEB","7","1","1","Otta müshia Melquisedec, nia aluwataashika paala sümaiwa saa'u wayuu sulu'u tü pueulo kanüliakat Salem, nia wane sacerdote e'itaaushikai nütüma chi Maleiwa Miyo'ushikai ma'i. Soto jaa'in wanaa sümaa nüntiraain nümaa chi watuushikai Abraham wanaa sümaa nüle'ejüin Abraham süchikijee nükanajüin tü wane laülaayuusükalüirua. Nüchuntakalaka Melquisedec nümüin chi Maleiwakai naa'u süpüla naapüinjatüin na'anasia nümüin. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("HB7_2","088_7_2","HEB","7","2","2","Otta müshia Abraham, asülajüshi nümüin Melquisedec polo'owai sünainjee tü polookot shikii süpüshi tü nüsitkat sünainjee atkawaa. Otta müsia tü anüliee “Melquisedec” makat, “naa'inrüin tü anasükat sünain aluwatawaa” malu'ut. Je sünülia tü pueulokat “Salem” makat, “jimatüsü tü mmakat eere nuluwataain” malu'ut. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("HB7_3","088_7_3","HEB","7","3","3","Nnojotsü watüjaain aa'u nüchiki nüshi, süchiki nii, süchiki nutuushinuu, nüchiki sünain jemeishin, otta nüchiki sünain ouktüin. Shia'ala watüjaaka aa'u tü nüchikikat sünain sacerdotein nia, maa aka nükuaippa chi Nüchonkai Maleiwa sünain sacerdotein süpüla ka'ikat süpüshua. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("HB7_4","088_7_4","HEB","7","4","4","Jiirakaa sümüin nukuaippa Melquisedec sünain kojutuleein ma'i nia. Watüjaa aa'ut sünain kojutüin ma'i nia nütüma chi wekiishikai Abraham, süka nüsülajüin nümüin süpüshi tü nüsitkat sünainjee atkawaa, wane poloo sünainjee poloo shikii. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("HB7_5","088_7_5","HEB","7","5","5","Je na'aka na Levíkana e'iruku, wane nuu'uliwo'ukalüirua Abraham, eeshii eekai na'yataain sünain sacerdotein. Saashin tü nüshajakat paala Moisés, acheküsü akotchajünajatüin süpüshi suwashirüin tü wayuukolüirua, tü polookot sünainjee poloo shikii, natüma na sacerdote Levíkana nama'anajee na nawalayuukana, mayaashiije'e nüchooin naya Abraham napüshua. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("HB7_6","088_7_6","HEB","7","6","6","Je Melquisedec, mayaainje nnojolüin Levíin ni'iruku, asülajüshi Abraham nümüin tü polookot sünainjee poloo shikii. Je Abraham, mayaashije kojutüin nia nütüma Maleiwa sümaa aashajaanapü'üin amaa nia nütüma sünain pansaain nünüiki Maleiwakai nümüin, watüjaa aa'uchi sünain niain alana'aleein Melquisedec sünain kojutüin nuulia, süka niain achuntüin shii'iree naapüinjatüin chi Maleiwakai na'anasia nümüin Abraham. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("HB7_7","088_7_7","HEB","7","7","7","Shiimüin sünain alana'aleein nüpülain chi achuntakai nuulia chi achuntünakai aa'u. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("HB7_8","088_7_8","HEB","7","8","8","Na wayuu sacerdote Levíkana okotchajapü'ükana süpüshi suwashirüin wayuu, antüsü ouktaa namüin maa aka sümüin wayuu süpüshua. Otta müshia Melquisedec, mayaashije müin aka saa'in nakuaippa na Levíkana sünain aapünaa amüin süpüshi suwashirüin wayuu, aküjünüsü nüchiki sulu'u tü karaloukta nüchikimaajatkat Maleiwa sünain katayüliain no'u. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("HB7_9","088_7_9","HEB","7","9","10","Na sacerdote Levíkana, naya okotchojüliika süpüshi suwashirüin tü wayuukolüirua. Mayaashiije'e nnojoliin jemelin na Levíkana nuu'uliwo'ukana Abraham wanaa sümaa nüsülajüin süpüshi tü nuwashirüinkat nümüin Melquisedec, müshii aka eejanakai naya sünain asülajaa nümüin wanaa nümaa chi natuushikai. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("HB7_11","088_7_11","HEB","7","11","11","Saashin tü ashajünakat nütüma Moisés, acheküshii naneekünüinjanain na sacerdote judíokana na'akajee na nuu'uliwo'ukana Aarón, na Levíkana. Otta nayakana, süka isain nountüin naa'inrüin süpüshua tü nüchekakat chi Maleiwakai, aneekünüichipa joolu'u wane sacerdote müin aka naa'in Melquisedec. Je watüjaa aa'uchi Melquisedec sünain nnojolin nuu'uliwo'uin nia Aarón. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("HB7_12","088_7_12","HEB","7","12","12","Je joolu'u, sünainjee su'wanajaaitpain nakuaippa na sacerdote judíokana, ee'iranajaanüinjatü joolu'u wapüleerua tü aluwataanakat anain waya. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("HB7_13","088_7_13","HEB","7","13","14","Chi taküjakai achiki, nia chi Wasenyotsekai. Je we'raajüin nia sünain nuu'uliwo'uin Judá. Naatajatü ni'iruku noulia na sacerdote Levíkana. Nnojoishi aashajaain Moisés süchiki naneekünüinjanain na nuu'uliwo'ukana Judá sünain sacerdoteinjanain naya. Je nnojotsü eepü'üin na'akajee nuu'uliwo'u Judá eekai na'yataapü'üin nümüin Maleiwa sünain sacerdotein. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("HB7_15","088_7_15","HEB","7","15","15","Shiimüin sünain niweetüichipain chi Wasenyotsekai sünain niain wane sacerdote maa aka naa'in Melquisedec. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("HB7_16","088_7_16","HEB","7","16","16","Tü aneekünaka anainjee nia süpüla sacerdotein, nnojotsü sükajeejatüin nayain sacerdotein na nutuushinuukana, shia sünainjee matüjüin nia ouktaa. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("HB7_17","088_7_17","HEB","7","17","17","Maa aka tü ashajünakat paala sulu'u tü nüchikimaajatkat chi Maleiwakai: “Teenaküin pia süpüla piainjachin sacerdote waneepia süpüla ka'ikat süpüshua maa aka nukuaippa Melquisedec”. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("HB7_18","088_7_18","HEB","7","18","19","Nnojotpü'üsü akaaliijünüin wayuu sütüma tü nuluwataakat anain Moisés süpüla suuntüin tü wayuukolüirua tü nüchekakat chi Maleiwakai süpüleerua. Mayaasüje noo'ulaküin shia, ayatshi'iya mekettaajuuin namüin tü naa'inreekat chi Maleiwakai. Otta wayakana, alana'aleesia ma'i sünain anain tü wa'atapajakat, süka jutatüitpain wapüleerua süpüla warütkaainjanain nünainmüin Maleiwa. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("HB7_20","088_7_20","HEB","7","20","21","Je wane kasa anasüya: Wanaa sümaa nüneekünüin Jesús, pansaasü nünüiki chi Maleiwakai nümüin: “Shiima'inya ma'i tanüiki pümüin süka Maleiwain taya. Taneeküin pia süpüla piainjachin sacerdote waneepia tamüin süpüla ka'ikat süpüshua. Je süka tayain Maleiwa, nnojoleerü ta'wanajaain tanüiki”, müshi nia nümüin. Otta na sacerdote Levíkana, nnojotsü majatüin nünüiki chi Maleiwakai namüin. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("HB7_22","088_7_22","HEB","7","22","22","Saa'u pansaain nünüiki chi Maleiwakai nümüin chi Nüchonkai, watüjaa aa'uchi chi Maleiwakai sünain shiimüin sünain nikeraajüinjatüin wapüla süpüshua tü nümakat wamüin, tü pütchi jeket e'itaanakat nütüma sünain pansaain. Alana'aleesia ma'i tü nümakat chi Maleiwakai wamüin joolu'u suulia tü nümakat paala sümaiwa namüin na watuushikana. Je shiimüin ma'i sünain nükaaliijain waya Jesucristo süpüla waa'inrüinjatüin tü nüchekakat chi Maleiwakai wapüleerua. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("HB7_23","088_7_23","HEB","7","23","23","Wainma ma'i tü sacerdote judíokalüirua sümaiwa. Nnojoishii ayatüin naya waneepia sünain sacerdotein süka ouktawalin naya. Ouktapa wane, aneekünüshi wane nii'irakaya. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("HB7_24","088_7_24","HEB","7","24","24","Alu'usa Jesús, kato'uchi süpüla ka'ikat süpüshua süka matüjüin ouktaa nia. Kapüleejeetkalaka aneekünüin wane nii'iraka süpüla sacerdotein. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("HB7_25","088_7_25","HEB","7","25","25","Süka nnojoleechin nuu'ulaain suulia sacerdotein nia, asoukteechi waneepia nümüin chi Maleiwakai saa'u tü wayuukolüirua arütkaakat nünainmüin Maleiwa sünainjee nüsouktüin saa'u. Je süka katüin no'u süpüla ka'ikat süpüshua, nuuntüin nu'tte'erüin tü wayuukolüirua süpüla katüinjatüin so'uya süpüla ka'ikat süpüshua. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("HB7_26","088_7_26","HEB","7","26","26","Je Jesús, sükajee niain chi sacerdote mülo'ushikai, nükaaliijain waya waneepia sünain süpüshua tü che'ojaakat wamüin. Talatashaatasü naa'in chi Maleiwakai nümaa, süka lotüin nukuaippa sümaa maainjalain nu'upala. Akataluushi nia noulia na wayuu kaainjaraliikana kepiakana yaa mmolu'u. Je eeshi nia joolu'u nümaa Maleiwa chaa iipünaa sümaa kojutüin ma'i nia nütüma. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("HB7_27","088_7_27","HEB","7","27","27","Jesús, nnojoishi müin aka naa'in chi laülaashikai napüleerua na sacerdote judíokana. O'utapü'üshi nia saa'in mürüt waneepia nümüin chi Maleiwakai saa'u naainjala niakai palajana, je süchikijee, saa'u saainjala tü wayuukolüirua. Otta müshia Jesús, wwatua ne'e aapajiraashi nikii süpüla ouktaa saa'u saainjala wayuu. Kettaaitpa shia. Nnojotsü che'ojaain nümüin nuu'ulaküin nüchikua. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("HB7_28","088_7_28","HEB","7","28","28","Saashin tü nuluwataakat anain Moisés, aneekünawaisü wayuu süpüla laülaainjatüin napüleerua na sacerdotekana. Otta sa'aka wayuu süpüshua, nnojotsü eein eekai katsüin saa'in waneepia sünain anoujaa süpüla a'yatawaakat tia. Otta chi nüneekakai chi Maleiwakai mapa süchikijee nükalia Moisés sünain pansaain nünüiki nümüin, nia'a ne'e chi Nüchonkai, süka niain atüjain waneepia süpüleerua naa'inrüin süpüshua tü nüchekakat chi Maleiwakai. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("HB8_1","088_8_1","HEB","8","1","1","Otta Jesús, chi sacerdote mülo'ushikai, nia tashajaka achiki jümüin sünain nu'unüin chaa iipünaamüin eere nuluwataain chi Maleiwa Pülashikai süpüla joyotoo na'ato'u nikialu'ujee sünain kojutüin ma'i nia nütüma je süpüla asouktaa waa'u waneepia nümüin. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("HB8_2","088_8_2","HEB","8","2","2","Nia a'yataaka nümüin chi Maleiwakai maa'ulu yaa sünain sacerdotein sulu'u tü a'waajüleekat. Tü a'waajülee chakat iipünaa, lotüsü ma'i sukuaippa. Nia ke'inaajalaka Maleiwa, nnojotsü sükumajalain wayuu maa aka saa'in tü a'waajüleekat yaa mmolu'u natüma na judíokana. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("HB8_3","088_8_3","HEB","8","3","3","Je chi laülaakai napüleerua na sacerdote judíokana, aneekünüshi süpüla naapawalinjatüin nümüin Maleiwa tü kasa anasü saapakat wayuu sünain saapüin analu'ut nümüin je tü sümü'ünüin ouktajatkat saa'u saainjala. Akaaja'a Jesús nüneekünaiwa'aya sünain sacerdotein, che'ojaasü naapüinjatüin kasa nümüin chi Maleiwakai. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("HB8_4","088_8_4","HEB","8","4","4","Je müleka yaaleje Jesús wa'aka yaa mmolu'u, nnojoishije aneekünüin nia süpüla sacerdotein, süka eeinapain na aneekünakana süpüla. Je saashin tü nuluwataakat anain Moisés, nayainjana nayakana asülajaka nümüin Maleiwa tü kasa anasü saapakat wayuu. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("HB8_5","088_8_5","HEB","8","5","5","Je tü a'waajüleekat yaa mmolu'u eere ni'yataain chi sacerdote judíokai, ja'itairü meemain aka saa'in tü a'waajülee iipünaakat, nnojotsü shiain. Su'uyaakua ne'e. Je süpüla shiainjatüin su'uyaakua tü iipünaajatkat, münüshi Moisés nütüma chi Maleiwakai süpülapünaa naainjain tü a'waajüleekat paala sümaiwa: “Jalia paa'inra ma'i shia maa aka saa'in sukuaippa tü tee'iyatakat paala pümüin saa'u tü uuchikat”. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("HB8_6","088_8_6","HEB","8","6","6","Je jiakana joolu'u, nnojo motüin jaa'in sünain sülana'aleein sünain anain tü naa'inrakat chi Maleiwakai wamüin nükajee Jesús suulia tü naa'inrakat paala namüin na watuushinuukana. Shiimüin sünain nikeraajüinjatüin Jesús wapüla süpüshua tü nümakat chi Maleiwakai wamüin, tü pütchi jeket e'itaanakat nütüma sünain pansaain nünüiki. Je maa aka sülana'aleein sünain anain tü nümakat chi Maleiwakai wamüin suulia tü nümakat namüin na watuushinuukana, müsia tü ni'yataakat anain Jesús nümüin Maleiwa sünain alana'aleein suulia tü na'yataakat anain na sacerdote judíokana. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("HB8_7","088_8_7","HEB","8","7","7","Mayaasüje'e ni'itaalain chi Maleiwakai tü pütchi nümakat namüin na watuushinuukana sünain pansaain nünüiki namüin, isasü nachiki naa'inrüin süpüshua tü nuluwataakat anain. Je sükajee tia, acheküsü ni'itaainjatüin wapüla wane pütchi jeket saa'ujee pansaain nünüiki wamüin. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("HB8_8","088_8_8","HEB","8","8","8","Saa'u nnojolüin noo'ulaweein na wayuukana suulia naainjala, asouktüshi chi Maleiwakai sünain aküjaa süchiki tia pütchi jeketkat, sünain maa: “Je so'uweena wane ka'i, te'itaajeerü napüla na wayuu Israelkana oo'ulaka na Judákana wane pütchi jeket sümaa pansaajeerüin tanüiki namüin. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("HB8_9","088_8_9","HEB","8","9","9","Nnojoleerü müin aka saa'in tü pütchi te'itaakat paala napüla na natuushinuukana tojuittiraiwa'aya naya chajee Egiptojee. Too'ulaain naya, süka moonooin sümaa tanüiki. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("HB8_10","088_8_10","HEB","8","10","10","¿Otta kaseerü saa'inraka namüin tü pütchi jeket te'itaainjatkat tayakai chi Maleiwakai süpüla tü wayuu Israelkalüirua? Kee'ireweerü sulu'u jülüjain naa'in tü taluwataakat anain so'uweena tia, süka takaaliijeenain naya. Je sünain Namaleiwasein taya, tayeechi na'waajaka waneepia süka taa'inmajeenain naya meinshi. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("HB8_11","088_8_11","HEB","8","11","11","Nnojoleerü che'ojaain namüin nekirajiraain tachiki sünain ‘Anakaja jüshatüle nüchiki chi Maleiwakai’ namajiraain, süka shi'raajeechin taya wayuu süpüshua, makai aka chira eekai washirüin je chira eekai mojuin. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("HB8_12","088_8_12","HEB","8","12","12","Tamüliajeena naya ja'itaina kaainjaraliin, je müiria nnojolüin sotüin taa'in süpüshua tü kasa mojusü naa'inrakat”. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("HB8_13","088_8_13","HEB","8","13","13","Je süka tü “pütchi jeket” nümakat chi Maleiwakai, watüjaaitpa aa'u sünain nnojolüitpain kasain anain apüla tü pütchi ni'itaakat paala napüla na wayuu judíokana. Je tü kasa eekai nnojolüitpain kasain saamüin nümüin, amoukteerü maalü. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("HB9_1","088_9_1","HEB","9","1","1","Je sa'aka tü pütchi e'itaanakat paala nütüma chi Maleiwakai napüla na wayuu judíokana, aküjünüsü namüin jamüinjatüin sukuaippa tü a'waajülee nakumajüinjatkat yaa mmolu'u, je jamüinjatüin nakuaippa sünain a'waajaa chi Maleiwakai. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("HB9_2","088_9_2","HEB","9","2","3","Je sulu'u tü a'waajüleekat, tü akumajünapü'ükat natüma, kataüjiasü wane kuluulu süpüla akatalaa pasanainpünaa. Je sünülia tü palajatkat paü eere nikerolüin palajana chi sacerdote judíokai, “Nü'ütpa'a Maleiwa” münüsü. Je yaa sulu'u, eesü wane rampara aküjünakat achiki paala nütüma Maleiwa oo'ulaka müsia wane meesa e'itaanakat aa'u tü pan a'waajiakat Maleiwa. Shiasa tü paü shiinalu'usükat, “Nümülatu'u Maleiwa” münüsü. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("HB9_4","088_9_4","HEB","9","4","4","Je yaa sulu'u tü paükat, eesü wane a'ajülee wunu'u jemeta eejuut, o'oojiruushi süka ooro. Eesü wane juraskeerü süpüla sotüinjatüin naa'in wanaa sümaa ni'itaain paala chi Maleiwakai tü pütchikat namüin. Oorole'eya sütoutajee. Je sulu'u tü juraskeetkat, eeshi wane pachiishichon oorole'eya kalu'ukai süpüshi tü eküülü kanüliakat “maná” münüin nekakat paala na natuushikana. Eesü tü nuwaraaratsekat Aarón awü'itkat paala sümaa julaa. Je eesü tü piamasükat ipa makat aka saa'in taapüla ashajünakat anain paala tü pütchi e'itaanakat nütüma Maleiwa napüla. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("HB9_5","088_9_5","HEB","9","5","5","Je yaa saa'ujee tü juraskeetkat, eesü nayaakua wane kasa eekai katünain. Wayawayatsü tü natünakat saa'u shirouse tü juraskeetkat eepü'üle sütülüittinnapü'üin süsha tü mürüt o'utinnapü'ükat aa'in süpüla sülatinnüinjatüin saainjala wayuu. E'itaanüsü tü shiyaakuakat suulia motüin naa'in na wayuukana sünain eein chi Maleiwakai namaa. Keraasü joolu'u süchiki tü kasa yaakat sulu'u tü a'waajüleekat yaa mmolu'u natüma na judíokana. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("HB9_6","088_9_6","HEB","9","6","6","Keraapa tü a'waajüleekat sümaa tü korolokot sulu'u, ekerotpü'üshi chi sacerdote judíokai weinshi sulu'umüin tü palajatkat ne'e paü süpüla ni'yataainjachin nümüin Maleiwa. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("HB9_7","088_9_7","HEB","9","7","7","Otta sulu'umüin tü paü shiinalu'usükat, nia ne'e ekerotka nümüiwa chi laülaashikai napüleerua na sacerdote judíokana. Wwatua ne'e nukua süpüla juyakat. Je nikerolapa, alü'üjawalinjachi süsha mürüt o'utinnakat aa'in süpüla naapüin nümüin Maleiwa saa'u naainjala niakai je saa'u aainjalaa nnojotkat natüjaain aa'u na wayuukana sünain mojuin. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("HB9_8","088_9_8","HEB","9","8","8","Nüso'irüin joolu'u waa'in chi Naa'inkai Maleiwa sünain nnojoliin nountüin ekeroloo na wayuukana chamüin nünainmüin chi Maleiwakai sulu'u tü a'waajüleekat chakat iipünaa, sükajee ayatüin tü a'waajüleekat yaa mmolu'u. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("HB9_9","088_9_9","HEB","9","9","9","Müleka jülüjüle waa'in sukuaippa tü a'waajüleekat yaa mmolu'u natüma na judíokana je tü naa'inrakat chi sacerdote aapüikai yaa sulu'u, shia ne'e kayaakuaka tü kasa ekirajünakat anain waya maa'ulu yaa. Shii'iyatüin wamüin sünain nnojolüin kasain anain apüla nümüin chi aapüikai tü nasülajakat na wayuukana nümüin chi Maleiwakai süpüla anainjatüin naa'in niakai oo'ulaka naa'in na wayuukana nümaa Maleiwa. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("HB9_10","088_9_10","HEB","9","10","10","Aluwataanüshii ne'e naya sünain jamüinjatüin nakuaippa sünain tü ekawaakat je tü asawaakat je tü o'lojowaakat ajapüü. Nnojotsü sükaaliijain naya süpüla wuleinjatüin tü naa'inkat nu'upala Maleiwa. Aluwataanüshii naya sünain kasa eekai müin aka tia süma'inru'u naapüin chi Maleiwakai namüin tü pütchi jeket e'itaaneetkat napüla. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("HB9_11","088_9_11","HEB","9","11","11","Otta müsia joolu'u, jeketüitpa süpüshua. Eweetüshi Cristo sünain niainjachin chi sacerdote mülo'ushikai süpüla naapüinjatüin wamüin wulee aa'in nu'upala Maleiwa süpüla jutatüin waa'in ja'itaina kaainjaraliin waya. Ekerotüshi nia sulu'umüin tü a'waajüleekat cha'aya iipünaa, tü nnojotkat sukumalain wayuu. Alana'aleesia ma'i shia sünain anasüin suulia tü a'waajüleekat yaa mmolu'u natüma na jutuushikana, tü akumajuushikat ne'e sütüma wayuu süpüla motso'o. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("HB9_12","088_9_12","HEB","9","12","12","Cristo, nnojoishi müin aka naa'in chi laülaashikai napüleerua na sacerdote judíokana ekerolopü'ükai juya'wai sulu'umüin tü paü shiinalu'usükat, “Nümülatu'u Maleiwa” münakat. Wwatua ne'e nikerolüin Cristo sulu'umüin tü a'waajüleekat cha'aya iipünaa. Je tü isha naapakat nümüin chi Maleiwakai, nnojotsü nüshain kaa'ula toolo, nnojotsü nüshain wane paa'achon, maa aka tü naapawaitkat chi sacerdote judíokai paala. Shia naapaka nüsha niakai. Je amülapa nüsha sünain ouktüin nia, nuuntüin taashin waya nütüma suulia waainjala. Müina'aya waya nnojoliin süsalain waainjala nütüma Maleiwa. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("HB9_13","088_9_13","HEB","9","13","13","Chi sacerdote judíokai, nütülüittitpü'üin naa'u na wayuu yarüttakana akuaippa nu'upala Maleiwa nüsha wane kaa'ula toolo, nüsha wane paa'a toolo, otta wane wüin ka'akasü süpali'ise wane paa'achon, süpüla anouktaa nakuaippa süpülapünaa narütkaainjatüin tü a'waajüleekat. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("HB9_14","088_9_14","HEB","9","14","14","Otta müshia Cristo, sünain naa'inrüin waneepia tü nüchekakat chi Maleiwakai nüpüleerua, je sünain katsüin naa'in nütüma chi Naa'inkai matüjainkai ouktaa, aapajiraashi nikii süpüla ouktaa nümüin chi Maleiwakai. Maa aka nakaalinjünapü'üin na watuushikana süka süsha mürüt ne'e süpüla sünouktaain nakuaippa, alana'aleeshi'iya ma'i sünain anain waya sütüma nüsha Cristo amülakat waa'ujee. Je sünainjee ouktüin nia saa'u waainjala, nuuntüin naapüin wamüin jutataa aa'in ja'itaina kaainjaraliin waya, tü nnojotkat aapünüin namüin na watuushikana soo'opünaa süpüshua tü naa'inrakat. Je süka wuleitpain waa'in, acheküshii wa'yataain waneepia nümüin chi Maleiwa katakai atüma wo'u. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("HB9_15","088_9_15","HEB","9","15","15","Nünainjee Cristo, ni'itaain chi Maleiwakai wane pütchi jeket wapüla waya ounejuushikana, süpüla naapüinjatüin wamüin süpüshua tü nüküjakat achiki paala wamüin sümaa pansaain nünüiki, tü kasa anasü wama'aneetkat süpüla ka'ikat süpüshua. Akaajaa na watuushi e'itaanakana apüla paala tü palajatkat pütchikat nütüma Maleiwa, mayaainje kaainjalain naya sünainjee moonooin sümaa tia, taashiinapa naya joolu'u suulia naainjala süka ouktüichipain Cristo. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("HB9_16","088_9_16","HEB","9","16","16","Maa aka sukuaippa sütüma wayuu sünain karalouktalu'uin süchiki jaralüinjatüin aapünüin amüin tü nükorolokot wane wayuu ouktapa nia, nnojoliiwa'aya ouktüin chi wayuukai, nnojotsü aapünüin tü korolokot. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("HB9_17","088_9_17","HEB","9","17","17","Otta nütüjaanapa aa'u sünain ouktüin nia, ekeraajüsü süpüla sünoujünüin tü ashajuushikat. Aapüna münüsia tü korolokot. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("HB9_18","088_9_18","HEB","9","18","18","Müsia aka tü pütchi e'itaaushikat paala nütüma Maleiwa napüla na watuushikana. Ekeraajüsü shia amülapa süsha wane mürüt. Nnojolüiwa'aya sütülüittinnüin isha, nnojotsü kettaain tü pütchikat. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("HB9_19","088_9_19","HEB","9","19","19","Soto jaa'in tü naa'inrapü'ükat Moisés. Süchikijee nüso'irüin naa'in na watuushikana sünain süpüshua tü nuluwataakat anain chi Maleiwakai, tü ashajünakat paala nütüma Moisés sulu'u karaloukta, naapaakalaka wane sütüna wunu'u kanüliakat “hisopo” ke'ichiru'usü soi anneerü ishotot. Je süka tüü, nütülüittirakalaka isha paliraasü sümaa wüin, nüsha wane paa'a oo'ulaka nüsha wane kaa'ula, saa'u tü karalouktakat oo'ulaka saa'u tü wayuukolüirua süpüshua, ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("HB9_20","088_9_20","HEB","9","20","20","sünain nümüin namüin: “Anuu tü isha shikeraajakat atüma tü pütchi ni'itaakat jüpüla chi Maleiwakai, tü nuluwataakat anain jia süpüla joonooinjanain sümaa”. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("HB9_21","088_9_21","HEB","9","21","21","Je müsia aka sukuaippa nütüma sünain nütülüittirüin tü ishakat saa'u tü a'waajüleekat oo'ulaka saa'u süpüshua tü korolokolüirua yaakat sulu'u, tü ni'yataakat aka nümüin chi Maleiwakai. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("HB9_22","088_9_22","HEB","9","22","22","Saashin tü ashajuushi aluwataanakat anain na watuushi judíokana nütüma Maleiwa, alatinnüsü saainjala tü wayuukolüirua müleka sütülüittinnüin süsha mürüt naa'u. Nnojolüiwa'aya ouktüin wane mürüt sümaa sütülüittinnüin süsha naa'u, nnojotsü alatinnüin naainjala. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("HB9_23","088_9_23","HEB","9","23","23","Saa'u shiyaakuain ne'e shia tü a'waajülee chakat iipünaa, che'ojaawaisü uleinjatüin shia sükajee su'utinnawalin saa'in mürüt süpüla saapünüin tü süshakat nümüin Maleiwa. Otta süpüla tü a'waajülee chakat iipünaa eere chi Maleiwakai, acheküsü aa'innaa kasa eekai alana'aleein sünain anain suulia. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("HB9_24","088_9_24","HEB","9","24","24","Nnojoishi ekerolüin Cristo sulu'umüin wane a'waajülee eekai sükumalain wayuu ne'e yaa mmolu'u, sulu'umüin tü shiyaakua ne'e tü shiimainsü chakat iipünaa. Otta ekerotshi nüma'anamüin chi Maleiwakai chaa iipünaa süpüla asouktaa waa'u waneepia nümüin süpüla nükaaliijain waya. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("HB9_25","088_9_25","HEB","9","25","25","Je Cristo, nnojoishi müin aka naa'in chi laülaashikai napüleerua na sacerdote judíokana ekerolowaikai juya'wai sulu'umüin tü paü shiinalu'usükat “Nümülatu'u Maleiwa” münakat, süpüla naapawalinjatüin nümüin chi Maleiwakai wane isha nnojotkat nüshain. Nnojotsü kojuyatuain nukua Cristo sünain ekeroloo nüma'anamüin Maleiwa sünain aapajirawaa nikii nümüin. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("HB9_26","088_9_26","HEB","9","26","26","Müleka kojuyatualeje naapajiraain nikii, ouktüshije nia wainmatua süchikijee sükumajünüin tü mmakat. Shiasa joolu'u mapainka pejepa sünain saja'lajaainjatüin tü ka'ikalüirua süpüshua, antüshi Jesús wwatua ne'e wa'akamüin süpüla motüinjatüin naa'in waainjala Maleiwa sünainjee aapajiraain nikii Jesús süpüla ouktüin waa'u. Shiairia ne'e, nnojoleechi aapajiraain nikii nüchikua. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("HB9_27","088_9_27","HEB","9","27","27","Maa aka wayuu süpüshua sünain wwatuainjatüin ouktüin sümaa süsouktüinjateerüin nümüin chi Maleiwakai süchikijee ouktaa, ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("HB9_28","088_9_28","HEB","9","28","28","akaajaa Cristo sünain wwatuain ne'e naapajiraain nikii süpüla ouktaa, motüinjatka akajee naa'in saainjala wayuu wainma. Shiimüin sünain nünteechin Cristo nüchikua wa'akamüin. Otta nnojoleechi ale'ejüin nia süpüla nuwalaajüinjachin waainjala nüchikua, alu'ujasa süpüla naapüinjatüin tü o'ttawaakat sümüin süpüshua tü wayuu a'atapajakat sünain nüntajachin. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("HB10_1","088_10_1","HEB","10","1","1","Tü nüshajakat Moisés, nnojotsü antiraain sümaa süpüshua tü kasa anasü naapeetkat chi Maleiwakai wamüin waya o'ttaashiikana nütüma Cristo. Sükajee shiyaakuain ne'e tia, maamüinsat shia namüin na wayuu arütkaweekana nünainmüin Maleiwa. Nnojotsü suuntüin anajiraainjanain naya nümaa chi Maleiwakai, ja'itairü aapünawalin süsha mürüt juya'wai. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("HB10_2","088_10_2","HEB","10","2","2","Müleka anajiraaleje naya sütüma saapünüin tü süshakat mürüt, noo'ulaainje suulia naapüin. Ayatshi'iya naya aapüin süka nnojoyüliain süla'ajünüin noulia tü naainjalakat. Müleka shiimüinreje sünain saakatünüin tü naainjalakat noulia sütüma sütülüittinnüin tü süshakat mürüt, ¿jamaka'a naya ayataka'a sünain mojuin naa'in saalii naainjala? ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("HB10_3","088_10_3","HEB","10","3","3","Akaajaa sütüma tü naa'inrapü'ükat sünain naapawalin tü ishakat juya'wai, suso'ira aa'inchii sünain kaainjaraliin naya, ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("HB10_4","088_10_4","HEB","10","4","4","süka nnojolüin saakatünüin saainjala wayuu sütüma sütülüittinnüin süsha mürüt. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("HB10_5","088_10_5","HEB","10","5","5","Je sükajee shiimüin tüü, pejepa süpüla nüntüinjachin Cristo yaa mmolu'u sa'akamüin wayuu, müshi nia nümüin chi Maleiwakai: “Tatüjaa aa'uchi pia sünain piyouktüin süpüleerua saapünawalin pümüin tü süshakat mürüt. Shia püchekaka tapüleerua jemeinjachin taya maa aka sukuaippa wayuu süpüshua süpüla ouktajachin taya saa'u. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("HB10_6","088_10_6","HEB","10","6","6","Nnojotsü shiain talatüin atüma paa'in tü süshakat mürüt saapakat wayuu saa'u saainjala”. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("HB10_7","088_10_7","HEB","10","7","7","Shiasa süchikijee tia, nümakalaka Cristo nümüin: “Maleiwakalee, maa aka paala tü tachiki ashajünakat nütüma Moisés, yapaichipa taya süpüla taa'inrüinjatüin waneepia süpüshua tü kee'ireekat paa'in tapüleerua”. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("HB10_8","088_10_8","HEB","10","8","8","Mayaasüje aluwataanüin wayuu paala sütüma tü nüshajakat Moisés sünain saapawalinjatüin tü kasakat nümüin Maleiwa, nnojotsü nücheküin tia maa'ulu yaa saashin tü nümakat Cristo sümaa sümüin: “Nnojotsü shiain talatüin atüma paa'in tü süshakat mürüt saapakat wayuu saa'u saainjala”. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("HB10_9","088_10_9","HEB","10","9","9","Mojutüitpa nümüin Cristo tü saa'inrapü'ükat paala tü judíokalüirua. Nii'iyatüitpa wamüin wane jeketkat shii'iraka süpüla warütkaainjanain nünainmüin Maleiwa. Shia sünainjee tü naa'inrakat Cristo, maa aka tü nümakat: “Yapaichipa taya süpüla tü püchekakat tapüleerua”. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("HB10_10","088_10_10","HEB","10","10","10","Je joolu'u, süka naa'inrüitpain Jesucristo süpüshua tü nüchekakat chi Maleiwakai nüpüleerua sünain aapajirawaa nikii wwatua ne'e süpüla ouktaa waa'u, taashiinapa waya suulia waainjala süpüla warütkaainjanain nünainmüin chi Maleiwakai. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("HB10_11","088_10_11","HEB","10","11","11","Na sacerdote judíokana, sünain na'yataain nümüin chi Maleiwakai, mayaasüje naapawalin wainmatua tü kasakat nümüin Maleiwa, nnojotsü aakatünüin naainjala na wayuukanairua noulia sütüma. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("HB10_12","088_10_12","HEB","10","12","12","Otta müshia Cristo, aapajiraashijachi nikii wwatua ne'e süpüla ouktüinjachin saa'u saainjala wayuu. Nnojoleechi aapajiraain nikii nüchikua. Je maa'ulu yaa, ichaa nia joyotüin nikialu'ujee chi Maleiwakai süka kettaaitpain tü ni'yataainkat. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("HB10_13","088_10_13","HEB","10","13","13","A'atapajüshi nia cha'aya iipünaa süma'inru'u sükanajuuinjatüin süpüshua tü nü'ünüükalüirua nütüma Maleiwa. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("HB10_14","088_10_14","HEB","10","14","14","Sünainjee naapajiraain nikii Cristo süpüla ouktaa, anajiraainapa nümaa Maleiwa waneepia na wayuu ala'ajaanakana oulia naainjala. Wwatua ne'e naapajiraain nikii süpüla ouktajachin nia. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("HB10_15","088_10_15","HEB","10","15","15","Je nii'iyatüin wamüin chi Naa'inkai Maleiwa sünain shiimüin tia. Shia tü nüküjakat achiki Maleiwa sünain nümüin: ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("HB10_16","088_10_16","HEB","10","16","16","“So'uweena wane ka'i, te'itaajeerü wane pütchi jeket napüla na wayuukana sümaa pansaajeerüin tanüiki namüin süpüla kee'ireeinjatüin naa'in waneepia tü taluwataakat anain naya”. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("HB10_17","088_10_17","HEB","10","17","17","Je nii'iyatüin wamüin wane'eya nümakat Maleiwa: “Müiria motüin taa'in naainjala”. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("HB10_18","088_10_18","HEB","10","18","18","Je joolu'u, süka süla'ajaanüitpain waainjala woulia sümaa taashiinapain waya suulia nükajee Cristo, nnojolüitpa che'ojaain wamüin aapaa kasa nümüin Maleiwa saa'u waainjala. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("HB10_19","088_10_19","HEB","10","19","20","Je joolu'u tawalayuwaa, sünainjee naapajiraain nikii Jesús süpüla ouktaa saa'u waainjala, taashishii waya süpüla arütkawaa nünainmüin Maleiwa süka jutatüitpain wapüleerua tü wopukot nüma'anamüin, maa aka jutatüin paala nüpüleerua chi sacerdote judíokai süpüla ekerolaa sulu'umüin tü paü shiinalu'usükat kanüliakat “Nümülatu'u Maleiwa”. Süttüsü paala woulia suulia warütkaain nüma'anamüin chi Maleiwakai, maa aka süttüin tü paü shiinalu'ujatkat suulia wayuu sütüma tü kuluulu sütaüjiakat. Otta müshia joolu'u, ouktüichipa Cristo süpüla wekerolüinjanain nünainmüin Maleiwa süpüla katüinjatüin wo'u. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("HB10_21","088_10_21","HEB","10","21","21","Je Cristo, chi sacerdote mülo'ushikai, shiimüin sünain anashaatain, je niaichipain laülaain wapüleerua wayakana na nüpüshikana chi Maleiwakai. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("HB10_22","088_10_22","HEB","10","22","22","Je sünainjee süpüshua tü kasa anasü naa'inrakat Cristo, anakaja warütkaale nünainmüin Maleiwa sümaa nnojolüin japüliwain waya sünain anoujaa nünain, nnojotsü piamainjatüin waa'in. Taashiinapa waya süpüla warütkaainjanain nünainmüin, süka shiimüin su'lojoonüin waainjala woulia sükajee ouktüin Cristo waa'u, suulia mojuin waa'in saalii waainjala. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("HB10_23","088_10_23","HEB","10","23","23","Sümaa waküjaain sümüin wayuu sünain wa'atapajüin tü naa'inrüinjatkat chi Maleiwakai wapüla, anakaja wachecherüle waa'in süma'inru'u nikeraajüin shia, süka watüjaain naa'u sünain pansaain nünüiki waneepia. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("HB10_24","088_10_24","HEB","10","24","24","Anakaja müleka wakaaliijiraale wapüshua sünain kamaneejiraain je sünain waa'inrüin tü anasükat. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("HB10_25","088_10_25","HEB","10","25","25","Je anakaja müleka nnojoliire müin aka waya naa'in na wayuu akulajaakana aa'in sünain jutkatirawaa. Shia anaka alu'u müleka jutkatiraale waya süpüla ekirajirawaa süpüla wachecherüin waa'in sünain anoujaa. Anakaja wachiaajiraale waneepia, süka sülü'ülüin nükalia chi Senyotkai süpüla nüle'ejüinjachin nüchikua. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("HB10_26","088_10_26","HEB","10","26","26","Müleka masütaajule wane wayuu sünain naainjala süchikijee niyaawatüin saa'u tü shiimainkat nüchikikat chi Maleiwakai, nnojoleerü kasain saapüin nümüin süpüla sülatinnüin naainjala nuulia. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("HB10_27","088_10_27","HEB","10","27","27","A'atapeechi ne'e sümaa mmoluu seema tü ka'i kasalajaneetkat o'u tü aainjalaakat. Aja'lajaajeerü tü nü'ünüükalüirua chi Maleiwakai so'u ka'ikat tia süka wane siki chuwatashaanasü. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("HB10_28","088_10_28","HEB","10","28","28","Nnojo motüin jaa'in nakuaippa na watuushi judíokana paala sümaiwa. Müleka masütaajule wane wayuu sünain ayouktaa tü nuluwataakat anain Moisés, je müleka süküjüle wayuu piama je apünüin nüchiki sünain natüjaain naa'u sünain kaainjalain chi wayuukai, nnojoipü'üshi amüliajünüin. O'utinnapü'ü aa'inchi. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("HB10_29","088_10_29","HEB","10","29","29","Je maa'ulu yaa, ¿jameechi chi eekai ni'rüin wayumüin nümüin chi Nüchonkai Maleiwa? ¿Jameechi chi eekai nnojolüin kasajatüin nümüin tü nüsha Cristo amülakat süpüla süla'ajaanüin saainjala wayuu saashin tü pütchi e'itaanakat wapüla nütüma Maleiwa? ¿Jameechi chi eekai mojuin nünüiki nümüin chi Naa'inkai Maleiwa anamiakai ma'i? Alana'aleejeeria ma'i sünain mojuin tü süsalajeejatkat nümüin suulia tü alatakat nümüin chi judío kaainjaraikai paala sümaiwa. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("HB10_30","088_10_30","HEB","10","30","30","Soto jaa'in tü nümakat chi Maleiwakai sünain nümüin: “Shiimüin sünain mülieenain jia tatüma saaliijee tü kasa mojusü jaa'inrapü'ükat”. Mataalashi joo nia'aya: “Jia tachonniikana, kasalajaneerü jümüin jaainjala tatüma”. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("HB10_31","088_10_31","HEB","10","31","31","Kato'uchi chi Maleiwakai, je müleka süta'ünnüle wane wayuu nütüma, ayo'ujaajeerü ma'i saa'in sümaa mmoluu neema. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("HB10_32","088_10_32","HEB","10","32","32","Tawalayuwaa, soto jaa'in jukuaippa paala jikeroloiwa'aya sünain anoujaa. Watta saalin tü müliaa jülatirakat so'u ka'ikat tia saaliijee tü jünoulakat. Mayaainje ji'rüin müliaa, achechetshii jia jaa'in sünain anoujaa. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("HB10_33","088_10_33","HEB","10","33","33","Eeshii wane juwalayuu eekai mee'erapalain su'upala wayuu sümaa ne'rüin müliaa sütüma wayuu. Otta jia eekana nnojolüin ne'rüin müliaa, jümüliajüin ma'i naya. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("HB10_34","088_10_34","HEB","10","34","34","O'unüshii jia nanainmüin na eekai püreesain süpüla jümüliajüinjanain naya. Otta jiakana jüpüshua, wanaa sümaa shime'raanüin aa'u tü jükorolokot sütüma wayuu, ayatsia talatüin jaa'in nümaa Maleiwa, süka jütüjaain saa'u sünain saapüneerüin jümüin tü nüküjakat achiki paala jümüin sünain pansaain nünüiki. Je tü naapeetkat jümüin, alana'aleesia ma'i sünain anain suulia tü jükorolo amülouikat. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("HB10_35","088_10_35","HEB","10","35","35","Anakaja joolu'u ayatüle jüchecherüin jaa'in sünain anoujaa sümaa nnojoliin mmolüin jia seema tü müliaa ji'rakat, süka shiimüin saapüneerüin jümüin sünainjee tü jünoulakat süpüshua tü kasa anasü nüküjakat achiki chi Maleiwakai. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("HB10_36","088_10_36","HEB","10","36","36","Anakaja nnojorule juu'ulaain suulia anoujaa. Müleka jüchecherüle jaa'in süma'inru'u ja'atapajüin tü naa'inrüinjatkat chi Maleiwakai jümüin, juunteerü jaa'inrüin tü nüchekakat jüpüleerua, je naapeerü jümüin tü nüküjakat achiki sümaa pansaain nünüiki. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("HB10_37","088_10_37","HEB","10","37","37","Soto jaa'in tü ashajuushikat sulu'u tü nüchikimaajatkat chi Maleiwakai: “Shiimüin sünain nüntamaatajachin chi antajachikai. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("HB10_38","088_10_38","HEB","10","38","38","Je kateerü no'u na tachonnii aa'inrakana tü tachekakat napüleerua. Otta chi eekai niyouktüin tü nünoulakat, mojeerü ma'i taa'in nümaa”. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("HB10_39","088_10_39","HEB","10","39","39","Wayakana, nnojoliishii wayain na oo'ulaakana suulia anoujaa süpüla amüloulii. Waya na wayuu achechetkana naa'in sünain anoujaa süpüla o'tte'ennaa nütüma. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("HB11_1","088_11_1","HEB","11","1","1","Süka tü wanoulakat, atüjaashii waya naa'u chi Maleiwakai sünain naa'inrüinjatüin tü kasa anasü nüküjakat achiki wamüin. Wayaawatüin sütüma sünain shiimüin tü kasa me'rujukat. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("HB11_2","088_11_2","HEB","11","2","2","Soto jaa'in sünain talatüin ma'i naa'in chi Maleiwakai namaa na watuushikana paala sümaiwa müleka nanoujale waneepia tü nümakat namüin. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("HB11_3","088_11_3","HEB","11","3","3","Je süka tü wanoulakat, wayaawata aa'ulu sünain sükumajuushin sümaiwa tü mmakat je tü jolotsükalüirua süpüshua süka nünüiki chi Maleiwakai. Tü kasa we'rakat maa'ulu yaa, aainjuushi nütüma süka tü kasa nnojotkat e'nnüin paala. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("HB11_4","088_11_4","HEB","11","4","4","Ekirajünüshii waya maa'ulu yaa sünain tü anoulaakat sütüma nüchiki Abel, mayaashije kaka'iyaichin ouktüin. Shiimüin sünain kanoulain nia nünain Maleiwa. Je süka nünoujain nünain, nüsülajüin nümüin tü talatakat atüma naa'in. Je sükajee tia, müshi chi Maleiwakai nümüin: “Pia aa'inraka tü tachekakat püpüleerua”. Otta sümaa tü nüsülajakat Caín, chi nipayakai, nnojoishi talatüin nia. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("HB11_5","088_11_5","HEB","11","5","5","Otta paala sümaiwa Enoc, nnojotsü ni'rüin ouktaa. Süka shiimüin nünoula nünain Maleiwa, asaajaanüshi nütüma sa'akajee tü wayuukolüirua yaa mmolu'ujee, nnojoikalaka nüntüna anain sütüma wayuu süchikijee tia. Sütüma tü ashajuushikat sulu'u tü nüchikimaajatkat chi Maleiwakai, watüjaa aa'uchi Enoc sünain nünoujain. Nnojoliiwa'aya nüsaajaanüin Enoc sa'akajee wayuu, talatüsü naa'in chi Maleiwakai nümaa. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("HB11_6","088_11_6","HEB","11","6","6","Je maa'ulu yaa, kamaneeshi chi Maleiwakai namüin na eekana nümaain saa'u nanoujain nünain sünain niain Maleiwain. Otta nnojotsü talatüin naa'in namaa na manoujainsaliikana. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("HB11_7","088_11_7","HEB","11","7","7","Otta Noé paala sümaiwa, süka shiimüin nünoula nünain Maleiwa, oonooshi sümaa tü naapirakat achiki nia soo'opünaa tü kasa alateetkat, tü nnojotkat sütüjaain aa'u wayuu. Süka noonooin sümaa nünüiki, nükumajakalaka wane anua kalu'uinjatkat tü nüpüshikalüirua süpüla su'tte'ennüinjatüin. Tü kasa anasü naa'inrakat Noé sünainjee tü nünoulakat, suturaajaain tü kasa mojusü saa'inrakat tü wayuukolüirua süpüshua. Je Noé, süka nünoujain nünain Maleiwa sünain naa'inrüin tü nüchekakat nüpüleerua, anajiraaichipa nia nümaa süpüla ka'ikat süpüshua. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("HB11_8","088_11_8","HEB","11","8","8","Otta paala sümaiwa Abraham, süka shiimüin nünoula nünain Maleiwa, naapaain nünüiki wanaa sümaa nüjütünüin nütüma sulu'ujee nuumain sulu'umüin wane mma naata aapünajatkat nümüin nütüma Maleiwa. Mayaasüje nnojolüin nütüjaain saa'u Abraham jalainjachin no'otüin, ayatshia o'unüin. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("HB11_9","088_11_9","HEB","11","9","10","Je nüntapa sulu'umüin tia mmakat, kepiashi nia sulu'u maa aka wayuu naatajatü, mayaainje pansaain nünüiki Maleiwa sünain saapünüinjatüin tü mmakat nümüin. Süka kanoulain nia, talatüsü naa'in sünain kepiayaain kuluulu ne'e, süka nütüjaain naa'u chi Maleiwakai sünain nükumajüinjatüin nüpüla wane pueulo kepiainjachikat alu'u nia cha'aya iipünaa nümaa, wane pueulo matüjainsat ojuttaa. Akaajaa ne'e Isaac oo'ulaka Jacob, kepiayaashii kuluulu, mayaasüje pansaain nünüiki chi Maleiwakai sünain saapünajatüin tü mmakat namüin. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("HB11_11","088_11_11","HEB","11","11","11","Mayaainje laülaachoin ma'i Abraham süpüla kachonwaa, je maralüin Sara, tü nu'wayuusekat, nünoujain tü nümakat paala Maleiwa nümüin sünain pansaain nünüiki. Je saa'ujee nünoujain Abraham, kachonshii naya laülaalu'u. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("HB11_12","088_11_12","HEB","11","12","12","Sükajee nünoula chi waneeshikai wayuu, watta ma'i saalii tü nuu'uliwo'ukalüirua mapa, mayaashije laülaain nia süpüla kachonwaa. Isasü süchiki ayaawajünaa, maa aka isain achikii shiyaawajünüin tü jolotsükalüirua chakat iipünaa je tü jasai sotpünaajatkat palaa. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("HB11_13","088_11_13","HEB","11","13","13","Je na wayuu taküjüinapakana achiki jümüin, pejepa naya süpüla ouktaa, naashajaa achikit sümüin wayuu sünain naatajanain naya yaa saa'u tü mmakat. Mayaasüje maapujuin namüin tü nüküjakat achiki paala chi Maleiwakai sümaa pansaain nünüiki, ouktüshii naya sümaa talatüin naa'in sünain anoujaa, süka nanoujain sümaa naa'inrüinjatüin chi Maleiwakai shia so'uweena wane ka'i. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("HB11_14","088_11_14","HEB","11","14","15","Na wayuu makana anüiki, watüjaa aa'uchii sünain moumain. Achajaashii süchiki wane mma jeket eeinjanale kepiain naya. Male'ejüinsaliijase naya nachikua cha'aya sulu'umüin eejeere paala nojuittinnüin. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("HB11_16","088_11_16","HEB","11","16","16","Tü naashajaakat achiki, shia wane noumain alana'aleekat sünain anain suulia tü kepiapü'ükat alu'u paala naya. Jülüjasü naa'in wane noumain jeket, tü chakat iipünaa nüma'ana Maleiwa. Je nikeraajüin tia noumainkat napüla süka nnojoliin japülin naya sünain niain Namaleiwasein. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("HB11_17","088_11_17","HEB","11","17","18","Otta Abraham, wanaa sümaa nuu'ulakünüin aa'in nütüma Maleiwa müleka shiimüinre tü nünoulakat nünain, naapaain nünüiki Maleiwa sünain naapüinjachin Isaac nümüin süpüla ouktajachin, chi waneeshikai nüchon, chi aküjünakai achiki paala nümüin nütüma Maleiwa sünain pansaain nünüiki nümüin sünain maa: “Tü puu'uliwo'ukalüirua, nanainjeeinjateerü na nüikeyuukana Isaac”. Je wanaa sümaa nünoujain Abraham nünain Maleiwa, nu'utüinjachia aa'in waneepia chi nüchonkai ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("HB11_19","088_11_19","HEB","11","19","19","süka nütüjaain aa'u sünain nuuntüin Maleiwa nüso'irüin saa'in wayuu eekai ouktüin. Je chi Maleiwakai, na'alijirüin nuulia Abraham nu'utüinjachin naa'in chi nüchonkai. Mataashi maa aka nüso'innakai aa'in nümüin nüchikua. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("HB11_20","088_11_20","HEB","11","20","20","Otta Isaac, süka shiimüin nünoula nünain Maleiwa, pansaasü nünüiki sünain nüküjain namüin na nüchooinkana Jacob oo'ulaka Esaú süchiki tü kasa anasü naa'inrüinjatkat chi Maleiwakai naka so'uweena wane ka'i. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("HB11_21","088_11_21","HEB","11","21","21","Otta Jacob, pejepa süpüla ouktaa je sünain nüsha'walaain süka tü nuwaraaratsekat sünain nu'waajüin Maleiwa, süka shiimüin nünoula nünain, pansaasü nünüiki sünain naapirüin José chi nüchonkai süchiki tü kasa anasü naa'inrüinjatkat chi Maleiwakai so'uweena wane ka'i naka na nüchooinkana José. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("HB11_22","088_11_22","HEB","11","22","22","Otta José, pejepa süpüla ouktaa, süka shiimüin nünoula nünain Maleiwa, naashajaakalaka nachiki na Israelkana sünain najuittinnüinjanain so'uweena wane ka'i sulu'ujee tü mmakat Egipto. Nüküjaleein namüin tü naa'inrüinjatkat süka tü niimsekat no'unapa. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("HB11_23","088_11_23","HEB","11","23","23","Otta chi nüshikai je tü niikat Moisés, nanujulüin nia süchiki jemelin so'u apünüin kashi suulia o'utinnaa aa'in nütüma chi sülaülakai mma, süka ne'rüin chi nachonkai sünain anashichoin nia je nnojoliishii mmolüin seema tü nuluwataakat anain chi sülaülakai mma. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("HB11_24","088_11_24","HEB","11","24","24","Otta miyo'upa Moisés, süka shiimüin nünoula nünain Maleiwa, niyouktüin süpüleerua ayataa sünain süchonyaain nia tü nüchonkot chi sülaülakai mma. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("HB11_25","088_11_25","HEB","11","25","25","Anasü saa'in nümüin müliajiraain namaa na nuwalayuu nüpüshikana Maleiwa suuliale'eya talataa aa'in palit juya sa'aka kaainjalaa. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("HB11_26","088_11_26","HEB","11","26","26","Süka jülüjüin naa'in Moisés waneepia tü kasa anasü naapeetkat chi Maleiwakai nümüin so'uweena wane ka'i, anasü saa'in nümüin e'nnaa amüin saaliijee niain nüpüshin Maleiwa. Nütüjaa aa'ut sünain shiain tü wayuukolüirua nünteetka a'akajee chi Nüneekajalakai Maleiwa. Je mayaasüje ni'rüin müliaa maa aka müliainjachin chi Nüneekajalakai Maleiwa, alana'aleesia ma'i shia sünain anain suulia tü washirüü Egiptoje'ewatkat aapünapü'ükat nümüin. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("HB11_27","088_11_27","HEB","11","27","27","Je saa'ujee tü nünoulakat, ajuittüshi sulu'ujee Egipto. Nnojoishi sükajeejachin mmoluu seema naashichin chi sülaülakai mma, shia süka jülüjain naa'in waneepia chi Maleiwakai, mayaashije nnojolin ni'rüin. Jülüjasü naa'in tü naa'inrajatkat chi Maleiwakai so'uweena wane ka'i, sümaa nüchecherüin naa'in sünain anoujaa süma'inru'u na'atapajüin shia. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("HB11_28","088_11_28","HEB","11","28","28","Otta süka nünoujain Moisés, süpülapünaa najuittinnüin, nuluwataain na Israelkana sünain natülüittirüinjatüin süsha anneerü sotpünaa so'u tü nepiakat suulia nüntajüin nanainmüin chi aapiee ajütünakai nütüma chi Maleiwakai süpüla o'utaa naa'in na tooloyuu e'irumaakana cha'aya Egipto. Shia e'nnaajünaka maa'ulu yaa süka “Pascua” münüin. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("HB11_29","088_11_29","HEB","11","29","29","Otta na wayuu Israelkana, süka shiimüin nanoula nünain Maleiwa, nountüin nalatüin pasanainpünaa sünain tü palaakat maa aka soo'opünaa mma jososü, tü kanüliakat Palaa Ishosü. Otta tü surulaat Egiptoje'ewatkalüirua, nnojotsü nountüin nalatüin. Kettüshii naya, shimiralüin tü palaakat. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("HB11_30","088_11_30","HEB","11","30","30","Otta na judíokana, sünainjee tü nanoulakat, naa'inrüin tü nuluwataakat anain Maleiwa sünain naleeyalüinjatüin süsepo'upünaa tü pueulokat Jericó kepiakana alu'u na na'ünüükana. Je süka shiimüin nanoula nünain chi Maleiwakai, kettaapa tü akaratshisükat ka'i, ojunnajaasü tü süsepkat süpüla nekerolüinjanain sulu'umüin. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("HB11_31","088_11_31","HEB","11","31","31","Otta Rahab tü wayuu maa'insatkat, kamaneesü shia namüin na judío ajayajüshiikana sünain sunujulüin naya. Süka shiimüin sünoula nünain Maleiwa, nnojotsü o'utünüin aa'in wanaa namaa na wayuu kepiakana a'aka, na manoulakana nünain Maleiwa. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("HB11_32","088_11_32","HEB","11","32","32","Eesü süpüla taküjain soo'omüin jümüin. Akatsa'a suulia kama'ajeechin taya sünain, taso'ireena aa'in jia joolu'u sünain nachiki na anoujashiikana maa aka Gedeón, Barac, Sansón oo'ulaka Jefté, makai aka David, Samuel oo'ulaka na nünüikimaajanakana chi Maleiwakai. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("HB11_33","088_11_33","HEB","11","33","33","Sükajee tü nanoulakat, nayamülüin tü na'ünüükalüirua süpüla nasütüin suumain suulia. Je naa'inrüin tü anasükat sümüin tü wayuu laülaakana aa'u naya. Ekeraajüsü tü nümakat chi Maleiwakai namüin sünain pansaain nünüiki. Ja'itaina ojutünüin sütüma tü na'ünüükalüirua sa'aka kalaira, nüsürülüin saanükü chi Maleiwakai. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("HB11_34","088_11_34","HEB","11","34","34","Ja'itaina ojutünüin so'u siki, nnojoliishii jotüin sütüma. Ja'itaina ashutünüin aa'u süka chajaruuta, nalatirüin noulia. Mayaainje matsüin naya, katsüinshii nütüma Maleiwa süpüla na'walakajüin tü na'ünüükalüirua. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("HB11_35","088_11_35","HEB","11","35","35","Otta wane jieyuu sünainjee shiimüin nanoula nünain Maleiwa, aapünüshii na napüshikana namüin sümaa kataa o'u süchikijee o'utünaa aa'in. Oo'ulaka wane wayuukana, nnojoliishii taashin sütüma tü na'ünüükalüirua, süka nnojoliin noo'ulaweein suulia tü nanoujakat anain. Je süka masütaajuin naya sünain nanoula nünain chi Maleiwakai, ouktüshii naya sütüma a'yaatünaa natüma na na'ünüükana. Nnojotsü nayouktüin anoujaa, süka natüjaain saa'u sünain süso'iraainjatüin naa'in so'uweena wane ka'i sümaa alana'aleeinjatüin sünain anain nakuaippa süchikijee. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("HB11_36","088_11_36","HEB","11","36","36","Eeshii eekai mee'erapalain sümaa na'yaatünüin. Püreesashii naya sümaa kapüin süka kaleena. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("HB11_37","088_11_37","HEB","11","37","37","Eeshii eekai no'utünüin aa'in sümaa na'ina'annüin süka ipa. Eeshii eekai ouktüin sükajee shi'yotoonüin nase'eru'upünaa. Eeshii eekai o'utünüin aa'in süka chajaruuta. E'rünna amüinchii sütüma tü manoujainsatkalüirua. Süka müliain ma'i na anoujashiikana, a'atüshii süta anneerü je süta kaa'ula nanain. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("HB11_38","088_11_38","HEB","11","38","38","Waraitta'ain müshii naya sainküin isashii je saa'upünaa wutai sümaa natunkapü'üin sulu'upünaa ipa je sulu'upünaa yoroloma. Mayaainje wayuuin anashii naya, kanainshi'iya ne'e saa'in tü manoujainsatkalüirua. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("HB11_39","088_11_39","HEB","11","39","39","Mayaainje talatüin ma'i naa'in chi Maleiwakai namaa na anoujashii taküjaitpakana achiki jümüin, sünain ayatüin naya sünain anoujaa su'unnaa tü müliaa ne'rakat, nnojotsü aapünüin namüin süpülapünaa ouktaa tü nüküjakat achiki paala chi Maleiwakai sünain pansaain nünüiki namüin. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("HB11_40","088_11_40","HEB","11","40","40","Süka jamüin, nüchekalaka chi Maleiwakai, shia saapünüinjatüin tia namüin wanaa wamaa. Kettaaitpa joo tü nüchekakat chi Maleiwakai napüleerua nayakana je wapüleerua wayakana süpüla warütkaainjanain wapüshua nünainmüin nünainjee Cristo. Alana'aleesia ma'i tü kasa aapünakat wamüin joolu'u sünain anain suulia tü kasa aapünakat paala namüin. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("HB12_1","088_12_1","HEB","12","1","1","Süso'irüitpa waa'in nachiki na watuushikana süka nachecherüin naa'in sünain anoujaa su'unnaa tü müliaa ne'rakat. Je joolu'u müitpain tü nanoulakat, anakaja müleka masütaajule waa'in wane'ewai wakua sünain waa'inrüin tü nüchekakat Maleiwa wapüleerua su'unnaa tü müliaa we'rüinjatkat. Süpüla wachecherüinjatüin waa'in, acheküsü woo'ulaainjatüin suulia waainjala oo'ulaka suulia tü kasa eekai eein isakat atüma wachiki woonooin sümaa nünüiki Maleiwa. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("HB12_2","088_12_2","HEB","12","2","2","Shia anaka alu'u müleka jülüjale waa'in Jesús waneepia. Na watuushikana, nachecherüin naa'in sünain anoujaa süka natüjaain saa'u sünain nünteechin Cristo, chi Nüneekajalakai Maleiwa, so'uweena wane ka'i. Je wayakana maa'ulu yaa, anakaja müleka wachecherüle waa'in su'unnaa müliaa maa akaapü'ü nayakana, süka eeichipain Jesucristo wamaa. Nnojotsü niyouktajaain amaa ouktaa saa'u tü kuruusakat mayaasüje nütüjaain saa'u mee'erapaleechin nia sünainjee. Nütüjaa aa'ut sünain talatüinjatüin ma'i naa'in Maleiwa nümaa süchikijee. Je maa'ulu yaa, shiimüin sünain nuluwataain wanaa nümaa chi Maleiwakai, sünain joyotüin nia nikialu'ujee sünainjee kojutüin ma'i nütüma. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("HB12_3","088_12_3","HEB","12","3","3","Anakaja sotüle jaa'in tü müliaa nülatirakat Jesús wanaa sümaa niyouktünüin sütüma wayuu kaainjarat e'rütkat wayumüin nümüin. Anashii müleka jülüjale jaa'in Jesús, suulia malainjain jaa'in sünain anoujaa su'unnaa tü müliaa ji'rakat müinma'a. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("HB12_4","088_12_4","HEB","12","4","4","Jiakana, sünain ja'alijirüin jukuaippa suulia aa'inraa tü mojusü nachekakat jüpüleerua na wayuu kaainjaraliikana, ja'itairü ürüttüin naa'in jünain, nnojoliiyülia jia ouktüin natüma saaliijee tia. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("HB12_5","088_12_5","HEB","12","5","5","Sükajee jiain nüchonnii Maleiwa, nnojo motüin jaa'in tü pütchi ashajünakat paala sulu'u tü karaloukta nüchikimaajatkat süpüla süchecherüinjatüin jaa'in: “Tachee, ee mmata paa'in nikirajapa pia chi Maleiwakai sünain tü kasa anasükat süpüla paa'inrüinjatüin je tü mojusükat süpüla piyouktüinjatüin. Je müleka paa'inrüle kasa mojusü, nnojo alin pümüin müleka nüchiajaale pia saaliijee. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("HB12_6","088_12_6","HEB","12","6","6","Tü wayuu eekai shiimüin sünain alin nüpüla Maleiwa, ekirajünüsü nütüma sünain tü anasükat süpüla saa'inrüinjatüin. Je müleka saa'inrüle tü mojusükot, süsalasü nütüma süpüla nünouktüinjatüin sukuaippa süka nüchoin”. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("HB12_7","088_12_7","HEB","12","7","7","Jüchechera jaa'in süpüla tü müliaa ji'rakat sütüma tü wayuu manoujainsatkalüirua. Sükajee tü müliaa ji'rakat, kalio'ushii jia nütüma chi Maleiwakai. Je sünainjee tia, jütüjaa aa'ut sünain jiain nüchonnii chi Maleiwakai. ¿Jarai chi achonlu nnojoikai kalio'uin nütüma nüshi? ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("HB12_8","088_12_8","HEB","12","8","8","Atüjeeshii nütüma chi Maleiwakai napüshua na nüchooinkana süka tü müliaa ne'rakat. Müleka malio'uleje nütüma Maleiwa, nnojoliija jia nüchooin. Wayuuja ne'e ojunalaa jia. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("HB12_9","088_12_9","HEB","12","9","9","Soto jaa'in nakuaippa na washikana yaa mmolu'u. Ja'itaichii kalio'uin waya natüma, ayatshii jüüjüüin waya namüin je kojutüshii naya watüma. Shialeeka nümüin chi Washikai Maleiwa chakai iipünaa, alana'aleesia ma'i sünain anain müleka jüüjüüle waya nümüin süpüla eeinjanain waya nümaa joolu'u je süpüla ka'ikat süpüshua. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("HB12_10","088_12_10","HEB","12","10","10","Kalio'upü'üshii waya tepichiiwa'aya natüma na washikana, süka kee'ireein naa'in tü anaakat wapüleerua. Akaajaa tü kee'ireekat naa'in chi Maleiwakai wapüleerua süka tü müliaa we'rakat, shia aneein waya sükajee tia. Tü nüchekakat wapüleerua, shia süka müinjanain aka waya naa'in süpüla ka'ikat süpüshua. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("HB12_11","088_12_11","HEB","12","11","11","Je süma'inru'u nikirajüin waya chi Maleiwakai süka tü müliaa we'rakat, nnojotsü kalu'uin talataa aa'in wamüin, mojusü waa'in sütüma. Otta so'uweena wane ka'i, walatitpeena tü müliaakat, “Tü alatakat wamüin paala, kalu'usü anaa”, wameerü süka saapüneerüin wamüin jutataa aa'in sümaa wountüin waa'inrüin waneepia tü anasükat sümüin wayuu. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("HB12_12","088_12_12","HEB","12","12","13","Je joolu'u süka teme'ejüitpain jaa'in, anakaja müleka sotüle jaa'in tü juwalayuukolüirua eekai malain naa'in sünain anoujaa. Jükaaliijiraa jümaala jüpüshua süpüla süchecherüinjatüin jaa'in. Anakaja müleka lotüle jia sünain anoujaa napüleerua na juwalayuukana süpüla katsüinjatüin naa'in nachikua suulia noo'ulaajüin suulia anoujaa. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("HB12_14","088_12_14","HEB","12","14","14","Ee jümata jaa'in nanain na juwalayuukana jükaaliijiraaiwa süpüla jutatüinjatüin jaa'in jüpüshua. Jaapa jümaala jukuaippa nümüin chi Maleiwakai waneepia saa'ujee jükatannüin joolu'u suulia kaainjalaa. Chi eekai nnojolin nükatannüin suulia naainjala, müichia nnojolin ni'rüin chi Senyotkai. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("HB12_15","088_12_15","HEB","12","15","15","Ee jumata jaa'in süpüla jüchecherüinjatüin naa'in chi juwala eekai malain naa'in ja'aka, chi oo'ulaweekai suulia anoujaa nünain chi Maleiwa anamiakai. Anakaja jüchiajaale chi eekai masütaajuin sünain kaainjalaa suulia nashatüin na nuwalayuukana tü mojusü naa'inrakat sümaa amalajaain tü nanoulakat sütüma. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("HB12_16","088_12_16","HEB","12","16","16","Je anakaja müleka jüchiaajiraale suulia a'luwajirawaa akuaippaa sümaa wayuu jierü otta wane jierü nümaa wane toolo suulia ki'rajüin jia sünain tia. Otta chi eekai nnojolüin jamajatüin nümüin tü nüchekakat chi Maleiwakai nüpüleerua, anakaja müleka jime'ejüle naa'in süpüla kojutüinjachin Maleiwakai nütüma nüchikua, suulia majüin aka naa'in Esaú paala sümaiwa sünain nuikküin sujut e'irumaa saa'u eküülü ne'e. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("HB12_17","088_12_17","HEB","12","17","17","Watüjaa aa'uchi nia sünain isain ma'i naa'in süchiirua süchikijee tia. Ja'itaichi a'yalajüin ma'i, nnojotsü nuuntüin nu'wanajüin tü naa'inrakat. Achuntüshiyaaje nümüin chi nüshikai shii'iree nüküjainjatüin nümüin süchiki tü kasa anasü anteetkat nümüin sünainjee e'irumawaa, müichia nnojolin kojutüin atümaa maa aka nujut wane eekai e'irumaain. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("HB12_18","088_12_18","HEB","12","18","18","Nnojoliishii antüin jia nünainmüin chi Maleiwakai maa aka nantüin nünainmüin na wayuu Israelkana paala sümaiwa cha'aya eere wane uuchi kanüliakat Sinaí, eejatüle süpülajain sümaa süchuwajaain je sümaa kojoin ma'i tü sirumakat je sümaa kayaain. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("HB12_19","088_12_19","HEB","12","19","20","Je wanaa sümaa emetutpa shi'ira wane jontoroyoi, aapünüsü nünüiki chi Maleiwakai sünain maa: “Müleka so'otoole wane wayuu je wane mürüt ne'e soo'omüin tü uuchikat, o'utinnajatü aa'in süka ipa”, müshi nia. “Nuu'ulaachon numata joolu'u suulia aashajawaa”, müsü tü wayuukolüirua, süka shiimolojooin ma'i saa'in sütüma tü saapakat. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("HB12_21","088_12_21","HEB","12","21","21","Akaajaa Moisés sünain mmolüin. “Tüntüsü ma'i taa'in sümaa mmoluu”, müshi. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("HB12_22","088_12_22","HEB","12","22","22","Alu'ujasa jiakana, chi jüntakai anainmüin maa'ulu yaa, nia Maleiwa eere nuluwataain chaa iipünaa. Nnojoliishii antüin jia sünainmüin wane uuchi maa aka paala na jutuushikana. Anashaatasü ma'i cha'aya, müsü aka saa'in Jerusalén sünain anain. Antüshii jia nünainmüin chi Maleiwakai katakai atüma so'u wayuu, eere jutkatüin wane aapieeirua wattakat ma'i saalii sünain ee'irajaa süka talatüin ma'i saa'in. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("HB12_23","088_12_23","HEB","12","23","23","Antüshii jia na'akamüin na nüchooinkana Maleiwa, na ashajünakana anülia cha'aya iipünaa saa'u nayain nüpüshin Maleiwa je saa'u müin aka nujut wane e'irumaa naya. Antüshii jia nümülatu'umüin chi Maleiwakai chi süsouktüinjacheechikai amüin wayuu süpüshua saa'ujee tü saa'inrapü'ükat, maa aka anale je mojule. Antüshii jia na'akamüin na juwalayuu ouktakana, sünain keraaitpain naka süpüshua tü nüchekakat paala Maleiwa. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("HB12_24","088_12_24","HEB","12","24","24","Antüshii jia nünainmüin Jesús chi keraajakai atüma tü pütchi jeket e'itaanakat nütüma Maleiwa, chi amülakai asha sünain ouktüin waa'ujee süpüla saapünüinjatüin wamüin tü nümakat paala chi Maleiwakai sünain pansaain nünüiki. Tü nüshakat Cristo amülakat waa'u süpüla süla'ajaain waainjala woulia, alana'aleesia ma'i shia sünain anain suulia tü nüsülajakat Abel nümüin chi Maleiwakai. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("HB12_25","088_12_25","HEB","12","25","25","Je sükajee tia, jalia jia jüpüshua suulia jiyouktaja'alüin tü nuluwataakat anain jia chi Maleiwakai. Maa aka no'utinnüin aa'in na watuushikana sütümajee nayouktajüin nünüiki wanaa sümaa nüchiajaain naya cha'aya saa'u uuchi, akaajaa wayakana maa'ulu yaa müleka wayouktajüle nünüiki nüchiajaapa chajee iipünaajee eere nuluwataain, miyo'uleejeeria ma'i süsalajana wamüin nütüma. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("HB12_26","088_12_26","HEB","12","26","26","Akutkujaasü tü mmakat paala sütüma nünüiki chi Maleiwakai chajee saa'ujee tü uuchikat. Je joolu'u maa'ulu yaa, pansaaitpa nünüiki wamüin sünain: “Akutkujaajeerü tü mmakat süchikua tatüma, je amojujaajeerü sukuaippa tü jolotsükalüirua süpüshua wanaa sümaa”, sünain nümüin. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("HB12_27","088_12_27","HEB","12","27","27","Je tia pütchi “süchikua” makat, aküjünüsü wamüin süpüla watüjaain saa'u sünain sükutkujaajeerüin nütüma süchikua süpüshua tü kasa nükumajalakat paala sümaiwa. Je aja'lajaajeerü shia nütüma. Otta tü kasa matüjainkat akutkujawaa, müiria nnojolüin aja'lajaain. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("HB12_28","088_12_28","HEB","12","28","29","Shiimüin sünain pülashin chi Maleiwakai süpüla saja'lajaainjatüin nütüma kasa süpüshua, maa aka saja'lajaain kasa süpüshua sütüma wane siki. Je sükajee tia, anakaja kojutüle nia watüma sümaa waa'inrüin tü talatakat atüma naa'in. Je anakaja müleka waapüle analu'ut nümüin sümaa wa'waajüin nia waneepia, süka waneekuushin nütüma süpüla waluwataainjanain wanaa nümaa so'uweena wane ka'i. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("HB13_1","088_13_1","HEB","13","1","1","Anakaja müleka ayatüle jia sünain aijiraain jüpüla jüpüshua süka pawalaawajiraain jia sünainjee anoujaa nünain Cristo. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("HB13_2","088_13_2","HEB","13","2","2","Anakaja müleka kamaneere jia sümüin wayuu antakat sünain ji'iyouin jipialu'umüin ja'itairü nnojolüin ji'raajüin. Ja'itashi wayuuin ne'e saa'in jümüin chi ji'iyoukai so'u wane ka'i, eeshi süpüla waneein aapiee nüma'anajeejachi Maleiwa. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("HB13_3","088_13_3","HEB","13","3","3","Anakaja müleka jükaaliijale na wayuu eekai püreesain, müinjana aka püreesakai jia wanaa namaa. Je tü wayuukolüirua eekai müliain, anashii müleka jümüliajüle naya, müinjana aka müliajiraakai jia wanaa namaa. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("HB13_4","088_13_4","HEB","13","4","4","Anakaja müleka kojutule jütüma jüpüshua sukuaippa ka'wayuusee. Je jia ka'wayuusekana, kojut jütüma na ju'wayuusekana. Kasalajaneerü nütüma chi Maleiwakai naainjala chi wayuu eekai nüma'üjaain sümaa wayuu nnojotkat nu'wayuusein otta nnojoikai su'wayuusein, je naainjala chi wayuu a'luwajiraakai nukuaippa sümaa wayuu jierü otta wane jierü nümaa wane toolo. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("HB13_5","088_13_5","HEB","13","5","5","Anakaja müleka nnojoliire kee'ireein jaa'in washirüü. Shia anaka alu'u müleka talatüle ne'e jaa'in wane'ewai jukua sümaa tü eekai eein jüma'ana, sükajee nümüin wamüin chi Maleiwakai: “Nnojoleechi taya o'unüin jüma'anajee. Nnojoleena tapütüin jia jümüiwa”. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("HB13_6","088_13_6","HEB","13","6","6","Je joolu'u saa'ujee eein chi Maleiwakai waneepia wamaa, anasü müleka wachecherüle waa'in nünain süpüla müinjatüin wanüiki sümüin wayuu: “Nia teenakaka chi Maleiwakai süpüla nükaalinjain taya. Nnojoleechi taya mmolüin seema tü saa'inreetkat tü ta'ünüükolüirua”. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("HB13_7","088_13_7","HEB","13","7","7","Motojoyoo jaa'in na wayuu mülo'ushiikana jüpüleerua, na aküjakana paala nüchiki chi Maleiwakai jümüin. Jülüja jümata jaa'in tü nakuaippapü'ükat süpüla juushikajaain nachiirua, kataiwa'aya no'u ja'aka oo'ulaka ouktapa naya, süpüla müinjanain aka jia naa'in. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("HB13_8","088_13_8","HEB","13","8","8","Eesü wane pütchi aküjuushi: “Jesucristo, chi wanoujakai anain, matüjainsai a'wanajawaa. Je tü nukuaippakat paala, müsia aka tü nukuaippakat maa'ulu yaa. Meeria ayatüin shia süpüla ka'ikat süpüshua”. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("HB13_9","088_13_9","HEB","13","9","9","Je süka ma'wanajaanüin Jesús, anakaja müleka nnojoliire jüpütüin tü shiimain jikirajaapü'ükat anain paala suulia jüüjüüin jia sümüin pütchi ne'e naatajatü, tü nnojotkat wanaawain sümaa tü nüchikikat chi O'tte'erüikai. Süka kamaneein chi Maleiwakai wamüin, katsüinsü waa'in nütüma. Akaajaa chi jüüjüükai sümüin pütchi naatajatü, süchikimaajatkat ne'e nemi'irain na judíokana, nnojoishi akaaliijünüin sütüma. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("HB13_10","088_13_10","HEB","13","10","10","Nakuaippa na sacerdotekana sulu'u tü a'waajüleekat yaa mmolu'u natüma na judíokana, wane sümüin suulia wakuaippa waya anoujashiikana nünain Cristo sünain wa'waajüin nia saa'ujee naapajiraain nikii süpüla ouktaa saa'u waainjala. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("HB13_11","088_13_11","HEB","13","11","11","Chi laülaashikai napüleerua na sacerdote judíokana, ekerotpü'üshi wwatua so'u wane juya sulu'umüin tü paü shiinalu'usükat süpüla naapüinjatüin süsha mürüt o'utinnakat aa'in saa'u saainjala tü wayuukolüirua. Otta tü shi'irukukat tü mürütkat, a'ajünapü'üsü anooipa'a ka'yatamüin suulia shipia tü wayuukolüirua. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("HB13_12","088_13_12","HEB","13","12","12","Müsia aka nukuaippa Jesús sünain nu'utünüin aa'in cha'aya ka'yatalu'u suulia tü pueulokat, süpüla nüla'ajaainjatüin saainjala wayuu sükajee tü nüsha amülakat wanaa sümaa ouktüin nia. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("HB13_13","088_13_13","HEB","13","13","13","Je sükajee tü naa'inrakat waa'u, anakaja müleka wo'unule nünainmüin sünain wapütüin süpüshua sukuaippa tü a'waajüleekat yaa mmolu'u, mayaashiije e'rüliin wayumüin wayuu wamüin saaliijee wayain nüpüshin Cristo. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("HB13_14","088_13_14","HEB","13","14","14","Süka nnojolüin pueulo yaa saa'u tü mmakat kepiainjanakat alu'u waya süpüla ka'ikat süpüshua, kee'ireesü waa'in tü pueulo chakat iipünaa, matüjainsatkat aja'ttinnaa, kepiainjanakat alu'u waya so'uweena wane ka'i. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("HB13_15","088_13_15","HEB","13","15","15","Je wayakana, saa'u we'nnaajünüin sünain anoujaa nünain Cristo, anakaja müleka waapüle analu'ut waneepia nümüin chi Maleiwakai saa'u tü naa'inrakat Jesús, maa akaapü'ü paala na judíokana naapapü'üin tü mürütkat no'utakat aa'in nümüin Maleiwa. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("HB13_16","088_13_16","HEB","13","16","16","Je soto jaa'in aa'inraa kasa anasü sümüin wayuu sümaa jükaaliijiraain jüpüshua. Talateerü naa'in chi Maleiwakai sütüma tia suuliale'eya tü mürüt naapapü'ükat na judíokana paala. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("HB13_17","088_13_17","HEB","13","17","17","Anakaja müleka jüüjüüle jia namüin na juwalayuu laülaayuukana jüpüleerua sümaa joonooin sümaa nanüiki, süpüla talatüinjatüin naa'in süka tü na'yataainkat. Müleka mojule naa'in saaliijee moonooin jia sümaa nanüiki, nnojoleerü kasain anasü saapüin tia jümüin. Aneekünüshii naya süpüla naa'inmajüinjanain jia, je nasouktüinjanain nümüin Maleiwa saa'u tü na'yataainkat. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("HB13_18","088_13_18","HEB","13","18","18","Nnojo juu'ulaain suulia achuntaa waa'u nümüin chi Maleiwakai. Anasü saa'in wamüin tü waa'inrapü'ükat, süka waa'inreein waneepia tü kojutkat atüma Maleiwa. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("HB13_19","088_13_19","HEB","13","19","19","Tachuntüin süka süpüshua taa'in süpüleerua jaashajaain nümaa Maleiwa taa'u shii'iree tale'ejüinjachin tachikua maalü jünainmüin. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("HB13_20","088_13_20","HEB","13","20","21","Achuntüshi joo taya jaa'u nümüin chi Maleiwa jimatakai atüma waa'in, süpüla nünouktüin jukuaippa süpüla jaa'inrüinjatüin waneepia tü nüchekakat jüpüleerua. Je sünainjee ouktüin Cristo, e'itaashi chi Maleiwakai wane pütchi süpüla nu'tte'erüinjanain waya süpüla ka'ikat süpüshua. Je watüjaa aa'ut sünain pansaain tü pütchikat süka nüso'ire'erüin naa'in chi Wasenyotsekai Jesucristo süchikijee ouktaa. Otta Cristo, müshi aka naa'in wane anneetpü'ü anashaatashi ma'i sünain naa'inmajüin waya. Je süpüshua tü naa'inrakat chi Maleiwakai waka nünainjee Cristo, shia süpüla talatüinjachin nia wamaa je süpüla wa'waajüinjachin Jesucristo süpüla ka'ikat süpüshua. Amén, anashi wa'waajüle nia. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("HB13_22","088_13_22","HEB","13","22","22","Tawalayuwaa, anakaja müleka eere jaa'in sünain tü palit pütchi tashajüitpakat jümüin süpüla tachiaain jia süpüla lotüin jünoula. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("HB13_23","088_13_23","HEB","13","23","23","Je joolu'u, taapirüin jia sünain nujuittinnüichipain chi wawalakai Timoteo sulu'ujee tü kaatsetkat. Müleka nüntüle maalü tanainmüin, o'uneechi nia tamaa chamüin cha'aya süpüla wo'unajaain jaa'u. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("HB13_24","088_13_24","HEB","13","24","24","Anakaja jüsaküle na wawalayuu laülaayuukana jüpüleerua wane'ewaire nakua je na anoujashiikana napüshua chakana jümaa. Asakünüshii jia natüma na juwalayuukana yaakana wamaa sulu'u tü mmakat Italia. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("HB13_25","088_13_25","HEB","13","25","25","Achuntüshi joo taya jaa'u nümüin chi Maleiwakai süpüla nii'iyatüin na'anasia jümüin jüpüshua.");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("JM1_1","089_1_1","JAS","1","1","1","Tayakai Santiago, wane suwala'ata tanülia Jacobo. Taya chi nüchepchiakai Maleiwa otta chi Senyotkai Jesucristo. Tashajüin joolu'u jümüin jiakana anoujashiikana nünain Cristo walakatakana sainküin mmakat süpüshua sa'akajee tü poloosükot piammüin e'irukuu, na nuu'uliwo'ukana Israel. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("JM1_2","089_1_2","JAS","1","2","2","Tawalayuwaa, müleka ji'rüle müliaa sütümajee kasa wainma, anakaja müleka talatüle jaa'in su'unnaa tia. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("JM1_3","089_1_3","JAS","1","3","3","Antüsü tü müliaakat jünainmüin süpüla jütüjaanüinjanain aa'u sütüma wayuu sünain lotüin jia sünain anoujaa nünain Jesucristo. Müleka jülatirüle tia müliaakat sünain jüchecherüin jaa'in sünain anoujaa, katsüinjeerü ma'i jaa'in süchikijee. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("JM1_4","089_1_4","JAS","1","4","4","Je müleka katsüinre jaa'in, nnojoleena jia jo'uweein aa'in sünain anoujaa. Laülaweerü jaa'in. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("JM1_5","089_1_5","JAS","1","5","5","Je müleka eere ja'aka eekai che'ojaain nümüin kekiinjachin nia wanaa sümaa süntüin tü müliaakat nünainmüin, anakaja müleka nüchuntüle nümüin Maleiwa soo'opünaa tia. Naapeerü nümüin, nnojoleerü na'alijirüin shia nuulia, süka naapeein ma'i shia. Nnojoleechi niyoujain nia sünainjee achuntaa. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("JM1_6","089_1_6","JAS","1","6","6","Otta wanaa sümaa nüchuntüin, anakaja nünoujale süka süpüshua naa'in sünain naapeerüin Maleiwa nünüiki je sünain naapeerüin nümüin tü nüchuntakat aa'u. Müleka matsüinre naa'in sünain anoujaa wanaa sümaa nüchuntüin, meechi aka nia saa'in sukuaippa süshi palaa sünain nnojolüin jimatüin. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("JM1_7","089_1_7","JAS","1","7","8","Mayaasüje saapüneerüin nümüin nütüma Maleiwa tü nüchuntakat, saa'in nümüin, nnojoleerü aapünüin nümüin süka keiwa'alain naa'in chi wayuukai je süka jo'uweein naa'in sünain süpüshua tü naa'inrakat. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("JM1_9","089_1_9","JAS","1","9","9","Je wane juwala eekai mojuin, anakaja müleka talatüle naa'in süka nüpüshin nia Maleiwa. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("JM1_10","089_1_10","JAS","1","10","11","Aka'aya chi juwala eekai washirüin, anakaja müleka talatüle naa'in süka nia'inya wane nüpüshin chi Maleiwakai. Otta nnojoishi nüpüshin sünainjee tü nuwashirüinkat, shia sünainjee tü nünoulakat. Anakaja müleka nnojorule motüin naa'in chi washitkai sünain saja'lajaweerüin tü nuwashirüinkat so'uweena wane ka'i. Maa aka sujutuuin süsii wunu'u ja'ipa ka'i, akaweeria tü nuwashirüinkat sünain saja'lajaain maalü. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("JM1_12","089_1_12","JAS","1","12","12","Tamüshii paala jia tachikua: Chi eekai nülatirüin tü müliaakat sümaa nüchecherüin naa'in, alana'aleejeechia sünain talataa aa'in. Je chi Maleiwakai, nuwalaajeechi nia süka pansaain nünüiki paala sünain naapeerüin wane kataa o'u namüin napüshua na eekai alin apüla nia. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("JM1_13","089_1_13","JAS","1","13","13","Chi wayuu eekai naa'inreein kasa mojusü, nnojotsü anain müleka “Nia Maleiwa kaainjalaka atüma taya” nümüle. Watüjaa aa'uchi chi Maleiwakai sünain nnojolin kaainjaleein je sünain nnojolüin naa'inrireein wayuu kasa mojusü. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("JM1_14","089_1_14","JAS","1","14","14","¿Kasa kaainjaleeka atüma wane wayuu? Kaainjaleeshi nia süka noonooin sümaa tü kasa mojusü kee'ireekat naa'in. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("JM1_15","089_1_15","JAS","1","15","15","Müleka naa'inrüle tü mojusükat kee'ireekat naa'in, kaainjalaa tia. Je müleka nnojoire nuu'ulaain suulia kaainjalaa, oukteechi nia. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("JM1_16","089_1_16","JAS","1","16","16","Tawalayuwaa, jia aishiikana tapüla, nnojo jünoujain tü alawaakat sünain kaainjaleein jia nütüma Maleiwa jaajüin. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("JM1_17","089_1_17","JAS","1","17","17","Süka jamüin, anasü süpüshua tü nüsülajakat chi Maleiwa kakumalakai tü kasa warattuuitkat chakat iipünaa. Je müichia nnojolüin aapüin nia wamüin kasa mojusü süka matüjüin a'wanajawaa nukuaippa. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("JM1_18","089_1_18","JAS","1","18","18","Je aneekünüshii waya nütüma süpüla shii'iranajaainjatüin waa'in sütüma tü shiimüin nüchikikat chi O'tte'erüikai süpüla nii'iyatüinjachin wanainjee sünain anashaatain ma'i süpüshua tü nukumalakat. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("JM1_19","089_1_19","JAS","1","19","19","Tawalayuwaa, jia aishiikana tapüla, jülüja jaa'in tü taküjüinjatkat jümüin joolu'u: Anakaja müleka eere jaa'in sünain tü nüküjakat wane juwala jümüin sümaa nnojolüin jüsouktüin pejeewa sünainmüin tü nümakat. Nnojo jaashichijaain nümüin. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("JM1_20","089_1_20","JAS","1","20","20","Chi eekai jashichin nümüin chi nuwalakai, iseerü nüchiki aa'inraa tü kasa anasü nüchekakat chi Maleiwakai nüpüleerua. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("JM1_21","089_1_21","JAS","1","21","21","Juu'ulaa jümata suulia jaa'inrüin tü yarüttakat atüma jaa'in je suulia jaa'inrüin kasa mojusü, maa aka tü saa'inrakat wayuu sainküin mmakat süpüshua. Shia anaka alu'u müleka joonoole sümaa tü pütchi nünüikikat chi Maleiwakai ni'itaakat sulu'u jaa'in, tü aa'inmajakat jia suulia kaainjalaa. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("JM1_22","089_1_22","JAS","1","22","22","Joonoo jümata sümaa nünüiki Maleiwa sünain jaa'inrüin süpüshua tü sümakat. Nnojo müin aka jia naa'in chi eekai talatüin naa'in saa'u aapajülin ne'e nünüiki sünain nnojolin naa'inrüin tü suluwataakat anain. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("JM1_23","089_1_23","JAS","1","23","24","Chia wayuukai moonoolosai, müshi aka naa'in eekai ni'raain nu'upünaa paala süka rouya sünain motüin naa'in shia süchikijee. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("JM1_25","089_1_25","JAS","1","25","25","Otta chi eekai jülüjüin naa'in nünüiki Maleiwa süpüla naa'inrüinjatüin waneepia tü suluwataakat anain, sümaa nnojolüin motüin naa'in shia, alana'aleejeeria ma'i sünain talatüin naa'in sünain süpüshua tü naa'inrakat, süka shiain nünüiki Maleiwa taashika atüma wayuu suulia kaainjalaa. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("JM1_26","089_1_26","JAS","1","26","26","Wane wayuu eekai talatüin Maleiwa nümaa naajüin, müleka nnojorule nülaüle'erüin naa'in süka nünüiki, mayaashije nu'waataain sulu'u tü nünoulakat, nnojotsü kasain saamüin nümüin tia no'ulu'u Maleiwa. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("JM1_27","089_1_27","JAS","1","27","27","¿Kasa talataka atüma naa'in chi Washikai Maleiwa? Talatüsü naa'in müleka waa'inmajüle na wayuukana eekai mapüshin, maa aka na tepichi moo'utshiikana oo'ulaka na jieyuu oukta a'wayuusechiikana. Je nücheküin chi Maleiwakai nnojorule waa'inrüin tü yarüttakat atüma waa'in, maa aka tü naa'inrakat na wayuu manoujainsaliikana. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("JM2_1","089_2_1","JAS","2","1","1","Tawalayuwaa, jia anoujashiikana nünain chi Wasenyotsekai Jesucristo chi anashaatakai ma'i, anakaja müleka nnojoliire jia kachekalain su'utku wayuu. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("JM2_2","089_2_2","JAS","2","2","2","¿Jameena jia müleka nantüle piamashii wayuu jünainmüin sulu'u tü outkajaaleekat? Chi wane, anashaatasü ma'i nüshe'in je sittiija sünain najapü oorole'eya ne'e. Oo'ulaka chi wane, mojusü nüshe'in süka mojuin nia. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("JM2_3","089_2_3","JAS","2","3","3","Müleka kachekalain jaa'in nümüin chi ana ashe'inchikai sünain jümüin nümüin: “Püikkalaa saa'u tü einasee anasükat”, wanaa sümaa jümüin nümüin chi moju ashe'inchikai sünain “Sha'wata ne'e pia yala'aya” je sünain “Püikkalaa mmalu'u”, sünain jümüin nümüin, ¿kasa mojuka sünain tia? ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("JM2_4","089_2_4","JAS","2","4","4","Shiimüin sünain kachekalain jia su'utku wayuu. Ja'itaichi kapülain jaa'in antaa ja'akamüin chi mojushikai, nnojoishi jamajachiyaain ne'e nia jümüin. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("JM2_5","089_2_5","JAS","2","5","5","Jaapa tanüiki tawalayuwaa, jia aishiikana tapüla. Wainma na wayuu mojushiikana so'ulu'u wayuu. Otta katsüinsü naa'in sünain anoujaa sükajee aneekuushin naya nütüma Maleiwa süpüla aluwatawaa wanaa nümaa so'uweena wane ka'i. Shia tü nüküjakat achiki paala Maleiwa sünain pansaain nünüiki noo'opünaa na wayuu eekai alin apüla nia. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("JM2_6","089_2_6","JAS","2","6","6","Otta jiakana, müleka kachekarale jia su'utku wayuu, e'rülii wayumüin jia namüin eekai mojuin sükajee tia. Na washinnuu kojutkana jütüma, nayayaain e'ike'erüin jia maa'ulu yaa, nayayaain o'unirüin jia namülatu'umüin na laülaayuukana süpüla saapünüinjatüin jikii natüma, ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("JM2_7","089_2_7","JAS","2","7","7","nayayaain na mojukana anüiki nümüin Cristo, chi kojutkai jütüma, chi aneekakai jia süpüla nüpüshin. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("JM2_8","089_2_8","JAS","2","8","8","Soto jaa'in tü ashajünakat paala sulu'u tü nüchikimaajatkat chi Maleiwakai, tü nüküjapü'ükat Cristo sümüin wayuu sünain müin mayaa: “Anashii aire jüpüla wayuu süpüshua maa aka alin jia jüpülajiraa”. Müleka joonoole sümaa tü pütchikat, anasü ma'i tü jaa'inrakat. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("JM2_9","089_2_9","JAS","2","9","9","Alu'ujasa müleka kachekarale jia su'utku wayuu, shiimüin sünain jiain kaainjaraliin sükajee tia. Je kasalajaneerü jümüin tia süka moonooloin jia sümaa tü ashajuushikat. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("JM2_10","089_2_10","JAS","2","10","10","Wane eekai oonooin sümaa tü nuluwataakat anain Maleiwa, kaainjalaichipa'aya nia ja'itairü wwatuain ne'e tü naainjalakat. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("JM2_11","089_2_11","JAS","2","11","11","Soto jaa'in tü nuluwataakat anain sünain nümüin wamüin: “Nnojo püma'üjaain sümaa wayuu nnojotkat pu'wayuusein otta nnojoikai pu'wayuusein”, je “Nnojo pu'utüin saa'in wayuu”, makat. Ja'itairü nnojolüin püma'üjaain sümaa wayuu nnojotkat pu'wayuusein otta nnojoikai pu'wayuusein, müleka pu'utüle saa'in wayuu, kaainjalaichipa'aya ne'e pia nu'upala Maleiwa sükajee tia. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("JM2_12","089_2_12","JAS","2","12","12","Jülüja jaa'in tü jaa'inrakat je süpüshua tü jümakat, süka jütüjaain saa'u sünain asouktinneenain jia ni'ipajee Maleiwa so'uweena wane ka'i soo'opünaa tü jaa'inrapü'ükat, müleka joonoole sümaa tü nuluwataakat anain Cristo süpüla aijiraain jia jüpüla. Je soto jaa'in sünain taashiinapain jia sütüma tü nümapü'ükat Jesús süpüla ji'yataainjanain nümüin Maleiwa süka süpüshua jaa'in. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("JM2_13","089_2_13","JAS","2","13","13","Müleka mamüliajüinre jia saa'in wayuu, nnojoleena amüliajünüin jia nütümaya. Akaajasa na amüliajüliikana saa'in wayuu, talateerü naa'in so'u ka'ikat tia nu'upala Maleiwa. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("JM2_14","089_2_14","JAS","2","14","14","Tawalayuwaa, ¿jameechi chi wayuu eekai nümüin: “Anoujashi taya nünain Cristo”, sünain nnojolüin naa'inrüin tü kasa anasü nüchekakat chi Maleiwakai nüpüleerua? ¿O'tte'enneechi sünainjee tia jaajüin? ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("JM2_15","089_2_15","JAS","2","15","15","¿Jameerü eera nukuaippa chira wayuukai nümüin wane nuwala eekai che'ojaain nüshe'in, eekai che'ojaain eküülü nümüin? ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("JM2_16","089_2_16","JAS","2","16","16","Müleka nümüle nümüin: “Eeshi Maleiwakai pümaa, kashe'injeechi pia, emireechi pia”, sünain nnojolüin nüsülajayaain tü kasa che'ojaakat nümüin, nnojotsü jaloulin nümüin chi mojushikai tü nümakat nümüin. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("JM2_17","089_2_17","JAS","2","17","17","Mayaasüje müin nünüiki chi anoujashikai naajüin sünain “Anoujashi taya nünain Cristo” nümüin, nnojotsü kasain anain apüla tü nünoulakat nu'upala Maleiwa, süka nnojolüin naa'inrüin tü kasa anasü nüchekakat chi Maleiwakai nüpüleerua. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("JM2_18","089_2_18","JAS","2","18","18","Eeshiija'a süpüla jümüin tamüin: “Eeshii wawalayuu eekai ne'nnaajünüin sünainjee tü kasa anasü naa'inrakat, otta wane e'nnaajünüshii ne'e sünainjee na'waataain sulu'u tü nanoulakat”. Tamüshii paala jia: Süka nnojoliin te'rüin jia sünain aa'inraa tü kasa anasü nüchekakat Maleiwa jüpüleerua, nnojotsü tatüjaain aa'u müleka shiimüinre sünain jünoujain nünain Cristo. Otta tayakai, jütüjaa aa'uchi taya sünain shiimüin tanoujain nünain, süka ji'rüin tü kasa anasü taa'inrakat. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("JM2_19","089_2_19","JAS","2","19","19","Anoujashii jia sünain waneeshin chi Maleiwakai. Shiimüin sünain waneeshin nia. Otta müsia tü yolujaakalüirua, nanouja anainrü tia'aya, je mmotshii naya neema Maleiwaya. ¿O'tte'enneena na yolujaakana sünainjee tia jaajüin? ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("JM2_20","089_2_20","JAS","2","20","21","Maa'inyüü tü jülüjakat jaa'in. Taküjeerü joolu'u jümüin nüchiki Abraham chi watuushikai süpüla jiyaawatüinjatüin saa'u sünain nnojolüin kasain anain apüla tü sünoulakat wane wayuu nu'upala Maleiwa müleka nnojorule saa'inrüin tü kasa anasü nüchekakat chi Maleiwakai süpüleerua. ¿Kasa anajiraaka anainjee Abraham nümaa Maleiwa? Shia süka naapüin Isaac chi nüchonkai nümüin süpüla nu'utajachin naa'in saa'u tü a'ajüleekat. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("JM2_22","089_2_22","JAS","2","22","22","Yapashi nia süpüla nu'utüinjachin naa'in chi nüchonkai. Süka jamüin, shiimüin sünain nünoujain nünain Maleiwa. Je nütüjaaichipa aa'u Maleiwa sünain shiimüin nünoujain sükajee tü naa'inrakat. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("JM2_23","089_2_23","JAS","2","23","23","Ekeraajüsü nütüma Abraham tü ashajuushikat paala sulu'u tü nüchikimaajatkat chi Maleiwakai: “Nücheka achikit Maleiwa anajiraain Abraham nümaa sünainjee nünoujain nünüiki”, müsü. Je süka shiimüin sünain nünoujain Abraham, aleewashi chi Maleiwakai nümaa. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("JM2_24","089_2_24","JAS","2","24","24","Jiyaawata aa'ulu joolu'u tü tamakat jümüin. Watüjaa aa'ulu müleka anajiraale nümaa Maleiwa wane wayuu sünainjee tü kasa anasü naa'inrakat, nnojotsü sünainjeejatüin ne'e tü nümakat sünain “Anoujashi taya” sünain nümüin. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("JM2_25","089_2_25","JAS","2","25","25","Soto jaa'in süchiki Rahab tü wayuu maa'insatkat paala sümaiwa sünain anajiraain shia nümaa Maleiwa sünainjee tü kasa anasü saa'inrakat. Kamaneesü shia namüin na judío ajayajüshiikana sünain suunjulüin naya noulia na na'ünüükana sümaa shi'itaain naya sulu'u wane wopu wane sümüin. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("JM2_26","089_2_26","JAS","2","26","26","Maa aka wane ouktüsü, watüjaa aa'ulu sünain nnojolüin katüin so'u süka nnojolüin sükutulaain sünain aa'inraa wane kasa. Akaajaa chi wayuu nnojotkai kasain anain apüla tü nünoulakat nu'upala Maleiwa, watüjaa aa'ulu sünain manoujain nia süka nnojolüin naa'inrüin tü kasa anasü nüchekakat chi Maleiwakai nüpüleerua. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("JM3_1","089_3_1","JAS","3","1","1","Tawalayuwaa, jia kee'ireekana aa'in ekirajaa wayuu, soto jaa'in wane kasa: Waya ekirajüliikana, saashajaajeena waya wayuu müleka mojushiire tü wamakat sümüin. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("JM3_2","089_3_2","JAS","3","2","2","Nnojotsü wayuu eekai aa'inrüin tü anasükat waneepia, ¿aashi müin? Otta chi wayuu eekai nnojolin kaainjalain süka nünüiki, wayuu anashi ma'i nia. Laülaa aa'inchi nia saa'u süpüshua'aya tü naa'inrakat sükajee tia. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("JM3_3","089_3_3","JAS","3","3","3","Müleka we'itaale wane juleena nünain wane ama we'ejena, jüüjüüshi wamüin eepünaale wacheküin waralin nia. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("JM3_4","089_3_4","JAS","3","4","4","Je wane anuaya su'unnaa wane jouktai, ja'itairü miyo'uin tü anuakat, apalaitaasü süka wane ojununtia jo'uuchon nütüma chi süpü'üyakai. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("JM3_5","089_3_5","JAS","3","5","5","Je tü wayeekat, mayaasüje jo'uuchoin shia wanain, watta ma'i saalin tü kasa ojuittakat waanükülu'ujee sütüma. Maa aka wane siko'u sünain jotüin alama wattapünaa sütüma, ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("JM3_6","089_3_6","JAS","3","6","6","akaajaa tü wayeekat sünain kaainjalain waya sütüma. Nücheküin Satanás süpüleerua kaainjalainjanain waya waneepia süka wanüiki süpüla yarüttüinjatüin waa'in sütüma tü wamakat. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("JM3_7","089_3_7","JAS","3","7","7","Jülüja jaa'in tü kasa kepiakat wuna'ainküin, tü wuchiikalüirua, tü wüikalüirua, je tü jimekalüirua. Ja'itairü simaluunain süpüshua, eesü eekai sümaüsijünüin sütüma wayuu. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("JM3_8","089_3_8","JAS","3","8","8","Otta tü wayeekat, matüjainsat amaüsijünaa. Kaainjaleeshii waya süka waneepia. Je na wayuu waküjakana amüin wane pütchi mojulu'ut, eewaajeerü tü nakuaippakat sütüma, maa aka ouktüin wayuu sütüma weneena. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("JM3_9","089_3_9","JAS","3","9","9","Wayakana na a'waajakana Maleiwa, müleka wo'ulejüle wane wayuu, wo'ulejüin Maleiwa wanaa nümaa, süka aainjuushin nia nütüma Maleiwa. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("JM3_10","089_3_10","JAS","3","10","10","Waapüin analu'ut nümüin chi Maleiwakai so'u wane ka'i je wo'ulejüin wayuu so'u wane'eya. Tawalayuwaa, shiimü'inya sünain mojuin tü waa'inrakat sükajee tia. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("JM3_11","089_3_11","JAS","3","11","12","Jülüja jaa'in wane jasalira. ¿Eweetüsü wüin palaasü sümaa wüin jemetüsü sulu'ujee? Nnojo. Otta wane wunu'u kanüliasü “higuera” münüin, ¿kachonsü “aceituna”? Nnojo. Otta müsia wane “vid”, ¿kachonsü “higo”? Nnojo. Tawalayuwaa, müsia aka tü waanükükat müleka sujuittirataarüle pütchi analu'ut sümaa wane pütchi mojulu'ut. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("JM3_13","089_3_13","JAS","3","13","13","Chi wayuu eekai kekiin ja'aka süka nütüjaain saa'u tü anasükat süpüla naa'inrüinjatüin sümüin wayuu, kamaneeshi nia sümüin sünain nnojolüin pülayaain naa'in suulia. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("JM3_14","089_3_14","JAS","3","14","14","Otta müleka kanainre jaa'in na juwalayuukana sümaa jüchunjain aa'in saa'u nakorolo, je müleka kee'ireere jaa'in a'waajünaa waneepia sütüma wayuu, nnojo ju'waataain sulu'u kekiin jia, je nnojo ju'waataain sünain jütüjaain saa'u tü shiimüinkat jaajüin. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("JM3_15","089_3_15","JAS","3","15","15","Shiimüin sünain jülüjüin jaa'in tü jülüjakat naa'in na manoujainsaliikana je jaa'inreein tü naa'inrakat. Chi ekirajakai jia sünain tia, nnojoishi niain Maleiwa chakai iipünaa, nia kekirajanainka jia chi Yolujaakai. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("JM3_16","089_3_16","JAS","3","16","16","Müleka nnojorule juu'ulaain suulia achunjaa aa'in je suulia kee'ireein jaa'in a'waajünaa, nnojoleena jia paa'inwain sünain a'yatawaa nümüin Maleiwa sütüma tia, je aa'inreena jia kasa mojusü waneepia. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("JM3_17","089_3_17","JAS","3","17","17","¿Jameerü nukuaippa chi eekai kekiin nütüma chi Maleiwakai chakai iipünaa? Wuleerü naa'in. Nnojoleechi a'ülüjiraain namaa na nuwalayuukana, anamieechi nia namüin, jüüjüüjeechi nia namüin. Amüliajeechi nia waneepia na eekai ni'rüin sünain müliaa. Naa'inreerü kasa anasü sümüin wayuu süpüshua. Nnojoleechi kachekala'atalin nia wayuu. Je nnojoleechi piamain o'upünaa. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("JM3_18","089_3_18","JAS","3","18","18","Chi wayuu ja'aka eekai nükaaliijain na nuwalayuukana süpüla aijiraainjanain napülajiraa, nükaaliijain naya süpüla naa'inrüinjatüin waneepia kasa anasü. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("JM4_1","089_4_1","JAS","4","1","1","¿Jamüshii jia jü'ülüjaajiraaka'a? Shia süka kee'ireein jaa'in tü jüchekakat jümüiwa. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("JM4_2","089_4_2","JAS","4","2","2","Je müleka nnojorule juuntüin tü kee'ireekat jaa'in, a'ürülaajiraasü jaa'in je o'uniraweeshii jia jaa'in. Atkaajiraashii jia süka kachiiruain jaa'in tü nama'anakat na juwalayuukana. Otta tü nüsülajeekat chi Maleiwakai, nnojotsü aapünüin jümüin süka nnojolüin shia juchuntüin nümüin. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("JM4_3","089_4_3","JAS","4","3","3","Otta mayaasüje juchuntüin nümüin, nnojoleerü aapünüin jümüin, süka nnojolüin anain jukuaippa namüin na juwalayuukana. Juchuntüin tü jüchekalakat ne'e jaa'in jümüiwa. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("JM4_4","089_4_4","JAS","4","4","4","Jia wayuu nnojoliikana ichein nünain Maleiwa, jalia jia. Müleka kee'ireere jaa'in tü kasa mojusü naa'inrakat na manoujainsaliikana, atüjaaneena aa'u jia sünain kanain jaa'in Maleiwa je sünain niaichipain joo jü'ünüüin. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("JM4_5","089_4_5","JAS","4","5","5","Nnojo motüin jaa'in tü ashajuushikat sulu'u tü nüchikimaajatkat Maleiwa: Ni'itaain chi Naa'inkai sulu'u waa'in süka nücheküin tü aleewaakat wamaa. Je chi Naa'inkai Maleiwa, nücheküin süpüleerua icheinjanain waya waneepia nünain. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("JM4_6","089_4_6","JAS","4","6","6","Shiimüin sünain nükaaliijüin waya suulia kee'ireejüin waa'in kasa mojusü. Shia tü ashajünakat achiki sulu'u tü nüchikimaajatkat Maleiwa sünain müin mayaa: “Chi wayuu eekai pülain naa'in nuulia Maleiwa, nnojoleechi akaaliijünüin nütüma. Nia akaaliijünaka nütüma chi eekai jüüjüüin nümüin”. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("JM4_7","089_4_7","JAS","4","7","7","Sükajee tüü, anakaja jüüjüüle jia nümüin Maleiwa waneepia. Müleka jüleejüle chi Yolujaakai, o'unamaateechi juulia. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("JM4_8","089_4_8","JAS","4","8","8","Je müleka jürütkaale nünainmüin Maleiwa, arütkaajeechi nia jünainmüin. Jia kaainjaraliikana, juu'ulaa suulia jaainjala. Jia piamakana o'upünaa, juu'ulaa suulia yarüttaa aa'in. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("JM4_9","089_4_9","JAS","4","9","9","Jia talatakana aa'in wanaa sümaa jaa'inrüin tü kasa mojusükot, anakaja joolu'u müleka mojule ma'i jaa'in saaliijee tia. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("JM4_10","089_4_10","JAS","4","10","10","Shiimüin sünain kojuteenain jia nütüma Maleiwa müleka jüüjüüle jia nümüin. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("JM4_11","089_4_11","JAS","4","11","11","Tawalayuwaa, juu'ulaa suulia mojuu anüiki namüin na juwalayuukana. Müleka jiyoujüle tü naa'inrakat chi juwalakai je süsalain nia jütüma, jiyoujainja'a mmata tü nuluwataakat anain Maleiwa sükajee tia. Shiimüinja'a nnojolüin jikeraajüin shia. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("JM4_12","089_4_12","JAS","4","12","12","Nnojoliishii e'itaanüin jia süpüla jiyoujainjachin chi juwalakai. Nia ne'e nümüiwa Maleiwa aa'inrüinjaika tia. Maleiwa, chi aapakai nünüiki wamüin süpüla woonowaa amaa, nia kapülainka süpüla o'tte'eraa waya anoujashiikana, je kapülainshi süpüla süsalainjatüin nütüma saainjala tü manoujainsatkalüirua. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("JM4_13","089_4_13","JAS","4","13","13","Jalia jia suulia a'waatawaa sulu'u tü jaa'inrüinjatkat mapeena jaashin, sünain müin mayaa: “O'uneena joo waya mapeena sulu'umüin wane pueulo süpüla a'yatawaa maa aka wane juya, sünain oikkawaa wane kasa shii'iree washirüü”. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("JM4_14","089_4_14","JAS","4","14","14","Tamüshii paala jia: Nnojotsü jütüjaain aa'u tü alatajateetkat jümüin mapeena. Maa aka tü mannuuyakat watta'a maalü sünain kerashiin tü alamakat sütüma je soosojooin ja'ipa ka'i, akaajaa wayakana, palit ka'i sünain katüin wo'u, je oukteena waya mapeena. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("JM4_15","089_4_15","JAS","4","15","16","Mojusü ju'waataain sulu'u jukuaippa. Shia anaka alu'u müleka jümüle: “Tü waa'inreekat, wounteerü waa'inrüin shia müleka nücheküle chi Maleiwakai wapüleerua. Müleka nnojorule nücheküin wapüleerua shia, aneerü waa'in sümaa tia”. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("JM4_17","089_4_17","JAS","4","17","17","Tashajüitpa joo jümüin tü pütchikat süpüla joonooinjatüin sümaa. Je joolu'u, süka jütüjaain saa'u tü kasa anakat süpüla jaa'inrüin, müleka nnojorule jaa'inrüin shia, kaainjaleena jia sükajee tia. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("JM5_1","089_5_1","JAS","5","1","1","Jiakana washinnuukana, jaapa jumaala tü taküjüinjatkat joolu'u jümüin. Anakaja ju'ttüle sünain mojushaatain jaa'in saaliijee tü müliaa ji'reetkat mapeena. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("JM5_2","089_5_2","JAS","5","2","2","Nnojoleerü kasain saamüin jümüin tü juwashirüinkat so'uweena wane ka'i. Tü jüshe'in anashaatakat, rulumairü maa'ulu. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("JM5_3","089_5_3","JAS","5","3","3","Je tü oorokat oo'ulaka tü pülaatakat, o'ttüitpa sünain ittüin. Shii'iree washireein ma'i jia, nnojotsü jükaaliijain wayuu eekai müliain. Je saa'ujee tia, süsaleena ma'i jia so'uweena tü ka'i saja'lajaainjatkat o'u kasa süpüshua. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("JM5_4","089_5_4","JAS","5","4","4","Na wayuu a'yataapü'ükana jümüin, na nnojoliipü'ükana juwalaajüin, nnojoleerü motüin naa'in tia. Je chi Maleiwa Pülashikai, ni'rüin tü namülialakat je naapüin tü ne'irakat. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("JM5_5","089_5_5","JAS","5","5","6","Shia jülüjaka jaa'in ne'e ayalajaa kasa kojutsü. Ji'iyepü'üshii jia suulia wayuu, je aapapü'üshii jia shikii wayuu süpüla o'utünaa aa'in, ja'itaina maainjalapü'üin naya juulia, ja'itaina nnojoliin jü'ünüüin naya. Je nnojotsü jülüjayaain jaa'in sünain nüntajachin Cristo mapeena süpüla süsalainjanain jia nütüma. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("JM5_7","089_5_7","JAS","5","7","7","Tawalayuwaa, anakaja jüchecherüle jaa'in su'unnaa tü müliaa ji'rakat süma'inru'u ja'atapajüin nüle'ejüin Cristo. Maa aka wane apünajüi sünain a'atapajaa sü'itüin tü juyakat je sünain nnojolüin süshapajaain naa'in süma'inru'u kachoin tü nu'ttiakat, ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("JM5_8","089_5_8","JAS","5","8","8","akaweenia jiakana sünain jüchecherüin jaa'in su'unnaa tü müliaa ji'rakat. Jüchechera jumata jaa'in sünain anoujaa süka sülü'ülüin tü ka'i nüle'ejüinjatkat o'u Cristo nüchikua. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("JM5_9","089_5_9","JAS","5","9","9","Je tawalayuwaa, mayaashiije jia müliain, jalia jia suulia jaashaja'alaajayaain na juwalayuukana, süpüla nnojoliinjanain jüsouktüin nümüin Cristo saaliijee tia. Je soto jaa'in sünain nüntamaatajachin nüchikua. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("JM5_10","089_5_10","JAS","5","10","10","Tawalayuwaa, wanaa sümaa tü müliaa ji'rakat, soto jaa'in nakuaippa na nünüikimaajanakana chi Maleiwakai paala sümaiwa. Mayaainje ne'rapü'üin namüliain sünainjee aküjaa nünüiki Maleiwa, ayatshi'iya sünain aküjaa süka nachecherüin naa'in. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("JM5_11","089_5_11","JAS","5","11","11","Watüjaa aa'uchi chi Maleiwakai sünain naa'inrüin wainma kasa anasü sümüin wayuu eekai süchecherüin saa'in su'unnaa sümüliala, maa aka nümüin chi watuushikai Job paala sümaiwa. Mayaashije müliain ma'i nia, nüchecherüin naa'in. Je nümüliajüin nia Maleiwa wanaa sümaa tia. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("JM5_12","089_5_12","JAS","5","12","12","Tawalayuwaa, tamüshii paala jia: Suulia süsalajüin jia nütüma Maleiwa, nnojo jümüin: “Pansaasü ma'i tanüiki süka taküjain sulu'u nünülia chi Maleiwakai chakai iipünaa”, nnojo jümüin. Shia anaka alu'u lotüle jünüiki waneepia. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("JM5_13","089_5_13","JAS","5","13","13","¿Eeshi eekai müliain ja'aka? Anakaja nüchuntüle nümüin Maleiwa saa'u tia. Je chi eekai talatüin aa'in, anakaja müleka nii'irajüle sünain nu'waajüin Maleiwa. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("JM5_14","089_5_14","JAS","5","14","14","Je chi eekai ayuulin, anakaja müleka neenajirüle na laülaashiikana sulu'u tü outkajaaleekat süpüla nachuntüin nümüin Maleiwa naa'u saa'u nünülia chi Senyotkai sümaa nashulerüin seita nünain. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("JM5_15","089_5_15","JAS","5","15","15","Müleka nachuntüle, sünain kanoulain ma'i naa'in, aawalaajeechi nütüma Maleiwa chi ayuuishikai. Je müleka kaainjarale nia, alatinneerü tü naainjalakat nuulia nütüma. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("JM5_16","089_5_16","JAS","5","16","16","Je sükajee tüü, anakaja müleka jüküjiraale süchiki tü jaainjalakat sümaa jüchuntiraain jaa'u nümüin Maleiwa. Anainjanakalaka na eekana ayuulin ja'aka. Shiimüin sünain naapeerüin chi Maleiwakai nanüiki na wayuu anajiraakana nümaa, je nücheküin süpüleerua naa'inrüin tü anasü nachuntakat nümüin. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("JM5_17","089_5_17","JAS","5","17","17","Soto jaa'in nüchiki Elías nünüikimaajachikai Maleiwa paala sümaiwa sünain müin aka nia waa'in wayakana wapüshua. Nüchuntüin süka süpüshua naa'in nümüin Maleiwa süpüla nnojolüinjatüin sü'itüin tü juyakat. Ma'itüinkalaka tü juyakat maa aka saa'in apünüin juya shiatapünaamüin. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("JM5_18","089_5_18","JAS","5","18","18","Nüchuntakalaka süchikijee tia süpüla sü'itüinjatüin süchikua. A'ita müsia shia süpüla ka'ttiainjatüin wayuu sainküin mmakat süpüshua. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("JM5_19","089_5_19","JAS","5","19","20","Tawalayuwaa, ¿jameechi jütüma wane juwala müleka niyouktüle tü shiimüinkat sümaa nuu'ulaain suulia tü nuluwataakat anain Cristo? Müleka jükaaliijüle nia süpüla niitaainjachin nüchikua sünain oonowaa sümaa, o'tte'enneechi nia suulia akatalawaa nuulia Maleiwa. Ja'itairü wainmain tü naainjalakat, alatinneerü shia nuulia süpüshua nütüma Maleiwa. Shiairia ne'e tü tashajakat jümüin.");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("P11_1","090_1_1","1PE","1","1","1","Taya, wane chi Aluwataaushikai nütüma Jesucristo, Pedrokai anülia, ashajüshi joo taya jümüin, jia aneekajuushikana nütüma Maleiwa, jia walakatakana sainküin mma sünain kepiain joolu'u sulu'upünaa tü mmakat Ponto, Galacia, Capadocia, Asia, oo'ulaka Bitinia. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("P11_2","090_1_2","1PE","1","2","2","Aneekünüshii jia nütüma chi Washikai Maleiwa süpüla tü naa'inrüinjattüjütkalia paala sümaiwa. Akatannüshii jia nütüma chi Naa'inkai süpüla nüpüshinjanain jia. Nücheküin süpüleerua joonooinjatüin sümaa nünüiki Jesucristo chi Nüchonkai, chi aapajiraakai nukuaippa süpüla amülain nüsha waa'ujee süpüla nüla'ajaainjatüin waainjala woulia. Achuntüshi taya jaa'u nümüin Maleiwa süpüla nii'iyatüinjatüin na'anasia waneepia jümüin je süpüla naapüinjachin wane miyo'u anaa jümüin. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("P11_3","090_1_3","1PE","1","3","3","Anakaja müleka wa'waajüle chi Maleiwakai saa'u niain nüshin chi Wasenyotsekai Jesucristo otta saa'u niain Nümaleiwaseinya. Jeketüitpa wakuaippa sümaa shii'iranajaaitpain waa'in nütüma Maleiwa, süka nümüliajashaatain waya. Je joolu'u sünainjee süso'iraain naa'in Jesucristo süchikijee ouktaa, watüjaa aa'ulu sünain naa'inrüinjatüin chi Maleiwakai süpüshua tü nüküjakat achiki wamüin sünain pansaain nünüiki. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("P11_4","090_1_4","1PE","1","4","4","Pansaasü nünüiki wamüin waya nüpüshikana sünain nünaajaain wapüla wainma kasa anasü nüma'anakat cha'aya iipünaa. Nnojotsü müinya aka saa'in tü kasa eekat wama'ana maa'ulu yaa süka matüjain aja'ttaa shia, matüjain yarüttaa, je ayateerü sünain anain sukuaippa waneepia. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("P11_5","090_1_5","1PE","1","5","5","Otta jiakana, shiimüin sünain saapüneerüin jümüin tia kasa anasükat. Otta müsia maa'ulu yaa, sükajee ji'itaain jaa'in sünain anoujaa, aa'inmajünüshii jia nütüma chi Maleiwa Pülashikai ma'i. Ayateena aa'inmajünüin jia wane'ere'eya nikeraajüin süpüshua tü kasa anasü naa'inrüinjattüjütkalia paalainka nu'tte'eraiwa'aya jia. Alü'ütsü joo sükalia süpüla saja'ttüinjatüin tü kasakat süpüshua. Nii'iyateerü Maleiwa so'uweena ka'ikat tia tü kasa anasü apütaakat, tü naapeetkat jümüin. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("P11_6","090_1_6","1PE","1","6","6","Anakaja müleka talatashaatale ma'i jaa'in saa'ujee süpüshua tü kasa anasü naa'inrakat Maleiwa jümüin. Otta müsia joolu'u, eesü süpüla mojuin jaa'in motso'o ne'e saaliijee juu'ulakünüin aa'in süka süpüshua tü kasa mojusü alatakat jümüin. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("P11_7","090_1_7","1PE","1","7","7","Jülüja jaa'in sukuaippa tü oorokot wanaa sümaa sojojünüin süpüla sujuittajatüin tü shi'yarülakat. Watüjaa aa'ulu sünain shiimüin ooroin müleka suuntüle sülatirüin wane siki eekai ja'ishaatain. Tü oorokot süpüshua, aja'tteerü so'u wane ka'i. Akaajasa tü jünoulakat, alana'aleesia sünain anain suulia tü oorokot. Je sükajee tia, tü kasa mojusü alatakat jümüin, antüsü jünainmüin süpüla jütüjaainjatüin saa'u müleka shiimüinre sünain ayatüin ji'itaain jaa'in sünain anoujaa. Je müleka ayatüle sünain katsüin tü jünoulakat, a'waajüneena jia nütüma Maleiwa sümaa kojutüin nütüma so'uweena tü ka'i nii'iyataajeetkat o'u Jesucristo. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("P11_8","090_1_8","1PE","1","8","8","Ja'itaichi nnojolin ji'rüin Jesucristo paala, ayatshia ne'e nia alin jüpüla. Otta müsia maa'ulu yaa, ja'itaichi nnojoyülin ji'rüin, ayatshi'iya ne'e jia e'itaain jaa'in sünain anoujaa nünain. Je alana'aleesia sünain talatashaatain ma'i jaa'in, ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("P11_9","090_1_9","1PE","1","9","9","sükajee ju'tte'ennüinapain nütüma sünainjee jünoujain nünain. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("P11_10","090_1_10","1PE","1","10","10","Otta müshi'iya na nünüikimaajanakana Maleiwa paala sümaiwa, süka natüjaain naa'u Maleiwa sünain anamiain ma'i nia, nountakalaka aküjaa süchiki su'tte'enneerüin wayuu nütüma. Otta nnojotpü'üsü nayaawatüin aa'u sünain jamüinjatüin nukuaippa Maleiwa sünain o'tte'eraa wayuu. Jülüjapü'üsü ma'i naa'in waneepia shia. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("P11_11","090_1_11","1PE","1","11","11","Ee'iyatünüsü namüin nütüma chi Naa'inkai Maleiwa sulu'ukai naa'in sünain ni'rüinjatüin Cristo müliaa oo'ulaka sünain kojuteechin nia süchikijee tia. Je sükajee tia, natüjawee aa'ulu ma'i sünain jamüinjatüin shia oo'ulaka joujaleerüin shia ekettaajüin. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("P11_12","090_1_12","1PE","1","12","12","Nii'iyatüin chi Maleiwakai wane kasa namüin na nünüikimaajanakana paala soo'opünaa tü naküjakat sümüin wayuu sünain su'tte'ennüinjatüin wayuu nütüma Maleiwa mapeena. Nii'iyatüin namüin sünain nnojolüin napülajatüin nayakana tü pütchi naküjakat sümüin wayuu, jia kapülajanaka jiakana maa'ulu yaa. Tü naküjakat achiki paala soo'opünaa tü alateetkat mapeena, shia'a ne'e tü aküjünüitpakat jümüin natüma na aküjüliikana nüchiki Cristo, chi O'tte'erüikai, na akaaliijünakana nütüma chi Naa'inkai Maleiwa ajütüüshikai chajee iipünaajee. Sükajee sülana'aleein ma'i sünain anain tü aküjünakat jümüin, kapülasü saa'in tü aapieekalüirua nüma'anajeejatkat Maleiwa sünain saapeein süchiki. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("P11_13","090_1_13","1PE","1","13","13","Otta müsia joolu'u, sünainjee süpüshua tü naa'inrakat chi Maleiwakai süpüla nu'tte'erüin jia, ee jümata jaa'in süpüla lotüinjatüin waneepia tü jaa'inrajatkat maa'ulu yaa. Müleka laülaale jaa'in, jaa'inmaja jukuaippa suulia aa'inraa kasa mojusü. Shiainjatü kachiiruaka jaa'in sümüiwa tü kasa anashaatasü aapüneetkat jümüin so'uweena tü ka'i nii'iyataajeetkat o'u Jesucristo. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("P11_14","090_1_14","1PE","1","14","14","Joonoo jümaala sümaa nünüiki Maleiwa saa'u nüchooinapain jia. Nnojo jüshatüin tü jukuaippakat paala nnojolüiwa'aya jütüjaain saa'u nüchiki chi O'tte'erüikai, wanaa sümaa kaainjalapü'üin jia. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("P11_15","090_1_15","1PE","1","15","15","Saa'u maainjalain chi Maleiwa kaneekajalakai jia, anakaja müleka juu'ulaale suulia kaainjalaa süpüla jüüjüüinjanain jia nümüin sünain süpüshua tü jaa'inrakat, ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("P11_16","090_1_16","1PE","1","16","16","süka shiain nünüiki Maleiwa ashajuushikat paala sulu'u tü nüchikimaajatkat Maleiwa sünain müin mayaa: “Juu'ulaa suulia kaainjalaa süka maainjalain taya”. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("P11_17","090_1_17","1PE","1","17","17","Anakaja müleka kojutüle chi Jüshikai Maleiwa jütüma, chi jüchuntakai amüin waneepia, süka nütüjaain saa'u tü jaa'inrakat, müleka anale oo'ulaka mojule shia. Jaa'inra tü anasükat nu'upala Maleiwa süka nnojolin kachekala'atalin naa'in wayuu. Je saa'u kepieenain jia so'uweena wane ka'i nümaa Maleiwa, anakaja müleka jüüjüüle jia waneepia nümüin maa'ulu yaa, ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("P11_18","090_1_18","1PE","1","18","18","süka jütüjaain naa'u sünain niain ojuittirüichipain jia suulia jaainjala. Soto jaa'in sünain kaainjalapü'üin jia wanaa sümaa jüshatapü'üin nakuaippa na jutuushikana sünain jaa'inrüin kasa eekai mojuin, eekai nnojolüin saamüin jümüin. Je tü awalaajünakat nütüma Maleiwa süpüla taashinjanain jia suulia kaainjalaa, nnojotsü shiain wane kasa amüloulinjatkat, maa aka pülaata oo'ulaka ooro, ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("P11_19","090_1_19","1PE","1","19","19","shia wane kasa alana'aleekat ma'i sünain anain suulia tia. Taashishii jia suulia kaainjalaa sünainjee nüsha Cristo, tü amülakat waa'ujee wanaa sümaa ouktüin nia. Lotüsü nukuaippa maa aka nukuaippa chi anneetchon o'utinnapü'ükai aa'in natüma na watuushikana Israelkana süpüla nawalaajüin naainjala. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("P11_20","090_1_20","1PE","1","20","20","Aneekajuushitüjü'iya Cristo nütüma chi Maleiwakai paala sümaiwa nnojolüiwa'aya kasain akumajünüin yaa soo'opünaa tü mmakat süpüla ouktaa. Otta müsia maa'ulu yaa, wanaa sümaa su'ttüitpain sükalia süpüla saja'ttüinjatüin tü kasakat süpüshua, antüshi Cristo mmalu'umüin. Ee'iyatünüichipa nia nütüma Maleiwa süpüla nu'tte'erüinjanain jia. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("P11_21","090_1_21","1PE","1","21","21","Otta müshi'iya jiakana, sünainjee tü naa'inrakat Cristo, ji'itaain jaa'in joolu'u sünain anoujaa nünain Maleiwa oso'ire'etkai naa'in chi Nüchonkai süchikijee ouktaa sümaa ni'itaain nia süpüla kojutüinjachin sütüma wayuu. Tü nücheküinjattüjütkalia Maleiwa jüpüleerua, shia jünoujainjanain nünain sümaa ja'atapajüin tü kasa anasü naa'inrüinjatkat jüpüla. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("P11_22","090_1_22","1PE","1","22","22","Je joolu'u, saa'u joonooinapain sümaa tü pütchi shiimüin aküjakat nüchiki chi O'tte'erüikai, juu'ulaaitpa suulia tü yarüttakat atüma jaa'in. Je nnojoliishii aiyaain ne'e na juwalayuukana jüpüla, alu'ujasa shiimüinsü tü naaliikat jüpüla. Saa'u wuleitpain jaa'in, anakaja joolu'u müleka koo'omüinre alin naya jüpüla. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("P11_23","090_1_23","1PE","1","23","23","Tü pütchi joonookot amaa, shia tü nünüiki Maleiwa matüjüinkat aja'ttaa. Shiimüinsü tia pütchikat süpüla ka'ikat süpüshua. Je sükajee tia pütchikat, jeketüitpa jukuaippa nütüma Maleiwa, maa aka jemeikai jüchikua. Nüchooinapa joolu'u jia chi Maleiwa katakai o'u süpüla ka'ikat süpüshua, nnojoishi nüchooin jia ne'e wane jookai süpüla ouktaa. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("P11_24","090_1_24","1PE","1","24","25","Je tü pütchikat nüchiki chi O'tte'erüikai aküjünakat jümüin, müsü soo'opünaa sulu'u tü karaloukta nüchikimaajatkat Maleiwa sünain müin mayaa: “Wayuu süpüshua, müsia aka ne'e saa'in tü alamakat sünain sujulujaajeerüin. Mayaasüje kojutüin wane wayuu, ayatsia shia müin aka saa'in süsii wunu'u eekai alaawain sünain sujunuujeerüin mmolu'u. Alu'ujasa tü pütchi nünüikikat chi Maleiwakai, ayateeria sünain shiimüin süpüla ka'ikat süpüshua”. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("P12_1","090_2_1","1PE","2","1","1","Je saa'u nüchooinapain jia Maleiwa, juu'ulaa suulia kanain jaa'in wayuu, suulia aküjaa alawaa, suulia wayuuin jia piama akuaippachii, suulia achunjaa aa'in süchiirua sukuaippa wayuu, je suulia mojuin jünüiki sujuuna wayuu. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("P12_2","090_2_2","1PE","2","2","2","Shia anaka müleka kee'ireere jaa'in tü pütchi shiimüin nüchikimaajatkat chi O'tte'erüikai, maa aka naa'in wane jo'uu sünain kee'ireein naa'in süchira nii, süpüla katsüinjatüin jaa'in sünain tü jünoulakat, ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("P12_3","090_2_3","1PE","2","3","3","süka jiyaawatüinapain naa'u chi Senyotkai sünain anamiain ma'i nia. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("P12_4","090_2_4","1PE","2","4","4","Sükajee jiajiraain jia anoujashiikana jüpüshua, müshii aka jia saa'in wane miichi akumajünakat nütüma chi Naa'inkai Maleiwa. Arütkaashii joolu'u jia nünainmüin chi Senyotkai Jesucristo, süka niain aapüin kataa o'u jümüin. Kojutshaatashi ma'i nia nütüma Maleiwa sümaa nüneekünüin nütüma, ja'itaichi ayouktünüin paala sütüma wayuu wainma. Müshi aka nia saa'in tü ipa ekeraajakat sünain anain ma'i süpüla akumajaa tia miichikat. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("P12_5","090_2_5","1PE","2","5","5","Je jiakanaya, saa'u katüitpain jo'u nütüma Cristo, müshii aka jia saa'in ipa akumajia tia miichikat wanaa nümaa. Je saa'u jükatannüinapain suulia kaainjalaa nütüma chi Naa'inkai Maleiwa sünainjee tü naa'inrakat Jesucristo, juuntüin joolu'u jüsülajüin nümüin Maleiwa tü talatakat atüma naa'in, maa aka naa'in na sacerdote judíokana paala sünain no'utapü'üin saa'in mürüt süpüla nasülajüin nümüin. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("P12_6","090_2_6","1PE","2","6","6","Shia tü ashajünakat paala sulu'u tü karaloukta nüchikimaajatkat Maleiwa. Anuu tü nümakat chi Maleiwakai noo'opünaa Cristo: “Taneeküin wane ipa, tü kojutkat ma'i tatüma, süpüla te'itaainjatüin shia cha'aya Jerusalén süpüla süsa'ainjatüin tü tepiakat, tü sha'watüinjatkat atüma sümaa lotüin. Chi wayuu eekai ni'itaain naa'in nünain, nnojoleechi japüliwain süka tia”. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("P12_7","090_2_7","1PE","2","7","8","Jiakana e'itaakana jaa'in nünain Cristo, kojutshi ma'i nia jütüma. Nia chi ashajünakai achiki paala, müsü mayaa: “Tü ipa ayouktünakat natüma na akumajüliikana miichi, ekeraajüitpa sünain anain ma'i shia süpüla akumajaa tia miichikat”. Alu'usa na wayuu eekai nnojoliin nanoujain nünain Cristo, nayeena japüika. Amülouleena naya süka moonooin sümaa tü nünüiki Maleiwa aküjünakat namüin. Shia tü naa'inrüinjattüjütkalia chi Maleiwakai naka. Anuu tü ashajünakat nachiki: “Ashanaajeena naya saa'ujee tü ipakat süpüla amüloulii”. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("P12_9","090_2_9","1PE","2","9","9","Nnojoliishii jia müin aka naya süka jiain nüneekajalain Maleiwa. Jia sacerdoteka a'yataakana nümüin Maleiwa chi aluwataashikai ma'i saa'u wayuu. Jia akatannaka nütüma süpüla nüpüshinjanain je süpüla jüküjainjatüin süchiki tü naa'inrakat jümüin sünain anashaatain ma'i shia. Neenaküin jia süpüla jujuittinnüin sa'akajee tü piyuushikat eepü'üle kaainjalain jia süpüla jikerolüinjanain nünainmüin sa'akamüin tü nuwaralakat. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("P12_10","090_2_10","1PE","2","10","10","Je paala, nnojoliipü'üshii jiain nüpüshin Maleiwa. Alu'usa joolu'u, shiimüin sünain jiain nüpüshin. Nnojotpü'üsü jiyaawatüin naa'u Maleiwa paala sünain anamiain nia. Alu'usa joolu'u, jiyaawatüitpa aa'u sükajee nümüliajüinapain jia. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("P12_11","090_2_11","1PE","2","11","11","Tawalayuwaa, jia aishiikana tapüla, soto jaa'in sünain kepieenain jia so'uweena wane ka'i nümaa Maleiwa. Je sükajee tia, tachuntüin jümüin süka süpüshua taa'in suulia jüle'eru'ujain süchiki kaainjalaa süpüla jüyamülüinjatüin tü mojusükot. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("P12_12","090_2_12","1PE","2","12","12","Shia anaka alu'u müleka jaa'inrüle waneepia tü kasa anasükat no'upala na manoujainsaliikana. Ja'itaina nayoujain jia joolu'u saaliijee jaa'inrüin kasa mojusü naajüin, nayaawateerü aa'u sünain shiimüin anain tü jaa'inrakat. Je so'uweena tü nükaliakat chi Maleiwakai süpüla kasalajanainjatüin sümüin saainjala wayuu nütüma, a'waajüneechi Maleiwa natüma na mojukana anüiki jümüin maa'ulu yaa. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("P12_13","090_2_13","1PE","2","13","13","Süpüla nu'waajünüinjachin chi Senyotkai sütüma wayuu wainma, anakaja müleka jüüjüüle jia namüin napüshua na wayuu sülaülakana mma. Jüüjüü jümaala nümüin chi aluwataashikai saa'u wayuu süpüshua, ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("P12_14","090_2_14","1PE","2","14","14","je namüin na sülaülashiikana mma e'itaanakana nütüma süpüla süsalainjatüin natüma wayuu eekai saa'inrüin kasa mojusü je süpüla na'waajüin eekai saa'inrüin kasa anasü. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("P12_15","090_2_15","1PE","2","15","15","Nücheküin chi Maleiwakai süpüleerua jaa'inrüin waneepia tü anasükat. Müleka lotüle jukuaippa su'upala wayuu, nnojoleena antüin sünain wane kasa nayoujakat anainjee jia na perulaayuuliikana. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("P12_16","090_2_16","1PE","2","16","16","Eesüja'a süpüla jümüin tamüin: “Saa'u taashiinapain waya suulia waainjala nütüma Cristo, müleka moonooinre waya sümaa nünüiki chi sülaülashikai mma sünain aa'inraa kasa mojusü, nnojoleerü kasalajanain shia”. Tamüshii paala jia: Saa'u taashiinapain jia suulia kaainjalaa, juuntüin joolu'u ji'yataain nümüin Maleiwa süka süpüshua jaa'in. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("P12_17","090_2_17","1PE","2","17","17","Je sükajee tia, anakaja müleka kojutüle wayuu süpüshua jütüma sümaa alin jüpüla na juwalayuukana anoujashiikana wanaa jümaa. Anakaja kojutshaatale Maleiwa jütüma sümaa ju'waajüin nia waneepia. Je anakaja kojutüle chi aluwataashikai saa'u wayuu süpüshua jütümaya. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("P12_18","090_2_18","1PE","2","18","18","Otta jia piuunakana, anakaja müleka jüüjüüle jia nümüin chi jülaamainkai. Kojutu jütüma eekai jashichin jümüin maa aka eekai anamiain. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("P12_19","090_2_19","1PE","2","19","19","¿Jameena jia müleka müliale ne'e jia saaliijee tü jaa'inrakat ja'itairü nnojolüin mojuin shia? Müleka jiyaawatüle saa'u tü müliaa ji'rakat sünain shiain nüchekalain Maleiwa, juunteerü jüchecherüin jaa'in su'utpünaa. Je nii'iyateerü Maleiwa na'anasia jümüin su'utpünaa. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("P12_20","090_2_20","1PE","2","20","20","Otta müleka jüchecherüle jaa'in su'utpünaa süsalain jia tü kasa mojusü jaa'inrakat, ¿jarai a'waajaka jia? Akaajasa müleka jüchecherüle jaa'in su'utpünaa wane müliaa eekai ji'rüin saaliijee aa'inraa ne'e kasa anasü, shiimüin a'waajüneechin pia nütüma Maleiwa sükajee tia. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("P12_21","090_2_21","1PE","2","21","21","Saa'u müliain Cristo paala jaa'ujee, eenakünüinapa jia nütüma süpüla müliainjanain wanaa nümaa. Nücheküin süpüleerua juushikajaainjanain süchiirua nukuaippa sünain alatiraa müliaa, maa aka tü müliaa nülatirakat saaliijee ne'e aa'inraa kasa anasü. Müsü tü ashajünakat: ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("P12_22","090_2_22","1PE","2","22","22","“Maainjalasai Cristo je matüjainsai aküjaa alawaa nia”. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("P12_23","090_2_23","1PE","2","23","23","Wanaa sümaa müliain nia sütüma wayuu sünain neme'erainpalain nia, nnojotsü mojuin nünüiki ne'ipajee. Wanaa sümaa müliain nia saa'u e'rüliin naya wayumüin nümüin, nnojotsü nücheküin pasalaweein nia, alu'ujasa naapajiraain nukuaippa najapulu'u Maleiwa chi kasalajanakai atüma saainjala wayuu süka tü akuaippaa lotokot. Je jiakana, anakaja juushikajaale süchiirua nukuaippa Cristo. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("P12_24","090_2_24","1PE","2","24","24","Je joolu'u, sükajee ouktüin Cristo, anaitpa wakuaippa. Müliashi nia sünain ouktüin saa'u wane kuruusa saa'ujee wayuu süpüshua süpüla nüla'ajaainjatüin saainjala suulia. Ouktüshi nia waa'ujee süpüla nnojolüinjatüin kasajatüin wamüin kaainjalaa, otta süpüla waa'inrüinjatüin tü kasa anasü nüchekakat Maleiwa wapüleerua. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("P12_25","090_2_25","1PE","2","25","25","Paala, müshii aka waya saa'in anneerü eekai sükatalaain suulia süpüshi. Otta müsia joolu'u, ouyantünüshii waya wachikua nünainmüin Cristo, chi aa'inmajakai waya maa aka wane anneetpü'ü sümaa na'anneetse. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("P13_1","090_3_1","1PE","3","1","1","Jia jieyuukana ka'wayuuseshiikana, anashii müleka jüüjüüle jia wane'ewa'ire jukua namüin ju'wayuuse. Mayaashiije naya ayouktüin nünüiki Maleiwa, eesü süpüla jime'ejüin naa'in sümaa nnojolüin jü'ülüjaain namaa, süka jaa'inrüin kasa anasü waneepia no'upala. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("P13_2","090_3_2","1PE","3","2","2","Eesü süpüla kapülain naa'in nünüiki Maleiwa müleka nayaawatüle saa'u sünain kojutüin nia jütüma waneepia je müleka ne'rüle jia sünain shiimüin anain jukuaippa no'upala nayakana. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("P13_3","090_3_3","1PE","3","3","3","Tü kamalainkat namüin na ju'wayuusekana, nnojolüinjatü sükajeejatüin ja'anaain no'upala süka kuluulu eekai kojutüin ma'i, nnojolüinjatü sükajeejatüin ja'anaain che'esaa ooro je aüliijanaa eekai anain ma'i, je nnojolüinjatü sükajeejatüin anain ma'i ju'wala no'upalapünaa. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("P13_4","090_3_4","1PE","3","4","4","Tü kamalainkat namüin, shiainjatü tü jukuaippakat sünain anamiashaatain je sünain kamaneein ma'i jia. Shia kojutka no'ulu'u Maleiwa tiairua. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("P13_5","090_3_5","1PE","3","5","5","Anakaja jüshatüle nakuaippa na jieyuukana paala sümaiwa, na akataluushikana suulia kaainjalaa. Anoujashii naya nünain Maleiwa sünain nikeraajüinjatüin süpüshua tü nümakat namüin. Anasü ma'i nayolojo no'upala na na'wayuusekana sükajee kamaneein ma'i naya sümaa jüüjüüin namüin. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("P13_6","090_3_6","1PE","3","6","6","Soto jaa'in süchiki Sara paala sümaiwa. Soonoo amaat nünüiki Abraham chi su'wayuusekai sümaa “Nashi tachee” sümapü'üin nümüin. Otta jia jieyuukana, müleka nnojoliire mmolüin jia sheema aa'inraa tü kasa anasü saa'inrapü'ükat Sara nu'upala chi su'wayuusekai, “Wei shia'aya” juunteerü jümüin. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("P13_7","090_3_7","1PE","3","7","7","Aka'aya jiakana tooloyuukana, süpüla wanaawajiraain jaa'in namaa na ju'wayuusekana sünain achuntaa nümüin Maleiwa, anakaja müleka kojutule naya jütüma waneepia. Mayaasüje nnojorule wanaawain sütsüin naa'in jümaa, soto jaa'in sünain shii'iranajaaitpain naa'in nütüma Maleiwa wanaa jümaa. Je süma'inru'u jümaain naya maa'ulu yaa, anakaja müleka kapürale jaa'in naya. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("P13_8","090_3_8","1PE","3","8","8","Süpülapünaa kettaain tü tashajakat jümüin, toso'ira aa'inchii paala jia jüpüshua süpüla jiajiraainjanain sümaa jümüliajiraain. Ai jüpülajiraa maa aka naa'in wane wayuu sünain alin nüpüla nuwala, sümaa kamaneejiraain jia jümüin, nnojoliijana jia pülajiraain aa'in. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("P13_9","090_3_9","1PE","3","9","9","Nnojo kee'ireein jaa'in pasalawaa. Müleka e'rüire wayumüin wane wayuu jümüin, nnojotsü anain müleka e'rüliire wayumüin jia nümüin shii'iraka tia. Müleka mojule nünüiki wane wayuu jümüin, nnojotsü anain müleka mojule jünüiki ni'ipajee. Shia anaka alu'u müleka jüchuntüle nümüin Maleiwa naa'u chia wayuukai süpüla nii'iyatüinjatüin na'anasia nümüin. Soto jaa'in sünain neenaküin jia Maleiwa süpüla nii'iyatüinjatüin na'anasia jümüin jüpüshua'ale. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("P13_10","090_3_10","1PE","3","10","10","Shia tü ashajünakat achiki sulu'u tü karaloukta nüchikimaajatkat Maleiwa sünain müin mayaa: “Müleka kee'ireere jaa'in anaa akuaippa sümaa talatüin ma'i jaa'in, anakaja müleka juu'ulaale suulia e'raa wayumüin je suulia aküjaa alawaa. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("P13_11","090_3_11","1PE","3","11","11","Anakaja juu'ulaale suulia jaa'inrüin tü mojusükot süpüla jaa'inrüinjatüin waneepia tü anasükat sümüin wayuu. Anakaja kachiiruale jaa'in jükaaliijeein wayuu süpüshua süpüla anainjatüin mmapa'a. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("P13_12","090_3_12","1PE","3","12","12","Naa'inmajüin Maleiwa waneepia chi wayuu eekai aa'inrüin tü anasü nüchekakat nüpüleerua, je naapüin nünüiki wanaa sümaa nüchuntüin nümüin. Akaajasa chi wayuu eekai masütaajuin sünain aa'inraa tü mojusükot, a'ürülaajeechi Maleiwa nümüin saaliijee tia”. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("P13_13","090_3_13","1PE","3","13","13","¿E'reerü wayumüin wayuu jümüin müleka jaa'inrüle tü anasükat süka süpüshua jaa'in? ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("P13_14","090_3_14","1PE","3","14","14","Ja'itairü ji'rüin müliaa sütüma wayuu e'rülü wayumüin saa'ujee jaa'inrüin tü anasü nüchekakat Maleiwa jüpüleerua, anata'aleeshiija'a ma'i jia nütüma. Nnojo mmolüin jia sheema, nnojo jüshapajaain aa'in saa'u. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("P13_15","090_3_15","1PE","3","15","15","Shia anaka alu'u müleka ju'waajüle Cristo waneepia süka süpüshua jaa'in süka niain Jüsenyotsein. Kojutu jütüma nia waneepia. Ee jümata jaa'in süpüla asouktaa nümüin wane wayuu eekai nüsakirüin jia süchiirua tü jünoujakat anain, süpüla jüküjainjatüin nümüin sünain jamüin jütüjaaka'a naa'u Maleiwa sünain naa'inrüinjatüin tü nümakat jümüin. Je wanaa sümaa jüsouktüin, jii'iyata nujut chi asakirakai jia sümaa kamaneein jia nümüin. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("P13_16","090_3_16","1PE","3","16","16","Müleka jütüjaale saa'u tü jaa'inrakat sünain anasüin nu'upala Maleiwa, japüijeechi chi eekai niyoujain tü kasa anasü jaa'inrakat nüpüla Cristo sütüjaanapa aa'u sünain shiimüin nnojolüin jaa'inrüin kasa mojusü. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("P13_17","090_3_17","1PE","3","17","17","Müleka nücheküle Maleiwa süpüleerua ji'rüin müliaa sünainjee jaa'inrüin kasa anasü, alana'aleesia sünain anain tia suulia ji'rüin jümüliala sünainjee aa'inraa kasa mojusü. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("P13_18","090_3_18","1PE","3","18","18","Jülüja jaa'in nukuaippa Cristo wanaa sümaa ni'rapü'üin müliaa. Ja'itaichi maainjalain nia, ouktüshi nia saa'u waainjala waya kaainjaraliikana. Je nnojoleechi ouktüin piantua, süka kettaaitpain tü naa'inrakat süpüla anajiraainjanain waya nümaa Maleiwa. Shia ouktaka ne'e tü ni'irukukat sütüma wayuu. Kato'uchi nüchikua nütüma chi Naa'inkai Maleiwa. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("P13_19","090_3_19","1PE","3","19","19","Je nükajee chi Naa'inkai Maleiwa, o'unüshi Cristo sünainmüin tü ouktüsükalüirua eejatüle shia püreesain süpüla nüküjainjatüin namüin nüchikijiraa. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("P13_20","090_3_20","1PE","3","20","20","Naya na ayouktakana paala sümaiwa nünüiki Maleiwa wanaa sümaa sükumajünüin tü anuakat nütüma Noé. Mayaainje na'atapajüin Maleiwa kaka'iya shii'iree nanoujeein, o'tte'ennüshii palit ne'e süka tü anuakat, eeshii maa aka mekiisatshii wayuu ne'e. Wüinsitkalaka süpüshua tü apütaasükat süpa'apünaa tü mmakat süpüshua. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("P13_21","090_3_21","1PE","3","21","21","Tü wüinkat, süso'irüin waa'in wanaa sümaa wowoutisaajünüin. Je sütüma wowoutisaajünüin, sotüsü waa'in sünain wo'tte'ennüinapain nütüma Maleiwa sünainjee süso'iraain naa'in Jesucristo süchikijee ouktaa. Owoutisaajünüshii waya, nnojotsü süpülajatüin su'lojooyain wata shia, süpülajatü ee'iyatia wakuaippa su'upala wayuu sünain sülatinnüitpain waainjala nütüma Maleiwa. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("P13_22","090_3_22","1PE","3","22","22","Otta müshia Cristo, süchikijee süso'iraain naa'in, o'unüshi nia chaa iipünaamüin nünainmüin chi Maleiwakai, süpüla eeinjachin nia nikialu'ujee sünain laülaain nia saa'u kasa süpüshua, sünain jüüjüüin nümüin na aapieekana je na laülaayuushiikana napüshua. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("P14_1","090_4_1","1PE","4","1","1","Saa'u nüchecherüin naa'in Cristo su'utpünaa tü müliaa ni'rakat ouktapa nia, anakaja müle aka jia naa'in sünain jüchecherüin jaa'in su'unnaa tü müliaa ji'rakat maa'ulu yaa. Katsüinsü waa'in sünain anoujaa sütüma tü müliaa we'rakat, süka nnojolüitpain kasajatüin kaainjalaa nümüin chi wayuu eekai ni'rüin müliaa. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("P14_2","090_4_2","1PE","4","2","2","Je sükajee tia, süma'inru'u waraittüin jia süpa'a mma, anakaja müleka juu'ulaale suulia süchepchiaa jaainjala süpüla nüchepchiainjanain jia Maleiwa süpüla jaa'inrüinjatüin waneepia tü nüchekakat jüpüleerua. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("P14_3","090_4_3","1PE","4","3","3","Kaka'iya ma'i jia paalainka sünain juu'ulaküin tü mojusükot wanaa namaa na manoujainsaliikana. Juu'ulaa jumaala suulia kasa müin aka tia, maa aka jüma'üjaain sümaa wayuu nnojotkat ju'wayuusein, maa aka jiperüin sümaa maa'in jaa'in sünain emi'ijaa, je maa aka aa'inraa kasa mojushaatain sükajee jüüjüüin jia namüin na maleiwayaashiikana. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("P14_4","090_4_4","1PE","4","4","4","Otta müsia joolu'u, patatshii na wayuu manoujainsaliikana sükajee nnojoliinapain ja'aleewajaain namaa sünain aa'inraa kasa eekai mojushaatain. E'rüliishii wayumüin ma'i naya jümüin saaliijee jiyouktüin tü kasa mojusü naa'inrakat. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("P14_5","090_4_5","1PE","4","5","5","Soto jaa'in sünain sülü'ülüin tü ka'i kasalajaneetkat o'u saainjala wayuu nütüma Cristo, eekai ouktüin maa aka eekai katayülüin so'u. Otta na e'rüliikana wayumüin jümüin, asha'wale'enneena nümülatu'u Cristo süpüla nasouktüinjanain nümüin soo'opünaa süpüshua tü kasa mojusü naa'inrapü'ükat. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("P14_6","090_4_6","1PE","4","6","6","Saa'u e'itaaushin Cristo süpüla kasalajanainjatüin nütüma sümüin saainjala wayuu, aküjünüsü paala nüchiki sümüin wayuu shii'iree su'tte'ennüinjatüin. Ouktüshii naya maa aka wayuu süpüshua maa'ulu yaa. Nüküjüna achikit namüin süpüla eeinjaneenain naya nümaa Maleiwa süpüla ka'ikat süpüshua. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("P14_7","090_4_7","1PE","4","7","7","Otta jiakana joolu'u, sükajee sülü'ülüin tü ka'i saja'lajaainjatkat o'u tü kasa we'rakat maa'ulu yaa, anakaja müleka laülaale jaa'in süpüla eeinjatüin jaa'in sünain achuntaa nümüin Maleiwa. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("P14_8","090_4_8","1PE","4","8","8","Müleka aire na juwalayuukana jüpüla, moteerü jaa'in müleka kaainjarale naya juulia. Sükajee tia, müleka aijiraale jia jüpüla waneepia süka süpüshua jaa'in, alana'aleesia ma'i tia sünain anain suulia süpüshua tü anasü jaa'inrakat. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("P14_9","090_4_9","1PE","4","9","9","Anakaja müleka eere jaa'in süpüla ke'iyouin jia na juwalayuukana sünain nnojolüin mojushiin jümüin. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("P14_10","090_4_10","1PE","4","10","10","Naata'awaisü tü atüjaa aapünakat jümüin nütüma Maleiwa. Anakaja müleka jükaaliijiraale süka tü atüjaa aapünakat jümüin wane'ewa'ire jukua, maa aka wane a'yataai eekai naa'inrüin waneepia tü nüchekakat Maleiwa nüpüleerua. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("P14_11","090_4_11","1PE","4","11","11","Saa'u sa'aniraaitpain jukuaippa nümaa Jesucristo, müleka piale aapünüin amüin atüjaa süpüla aküjaa nünüiki Maleiwa, jalia pia suulia aküjaa wane pütchi eekai naatajatüin suulia. Je müleka piale aapünüin amüin atüjaa süpüla akaaliijaa na puwalayuukana, chi katsüinjachikai atüma paa'in, nieechi Maleiwa. Anakaja nu'waajünüle sükajee tü paa'inrakat süka tü atüjaa aapünakat pümüin. Süka laülaain nia saa'u kasa süpüshua, nieechi kojutka sütüma wayuu wainma süpüla ka'ikat süpüshua. Amén. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("P14_12","090_4_12","1PE","4","12","12","Tatünajutumuyuwaa, jia aishiikana tapüla, nnojo jainkuuin aa'in sütüma tü müliaa miyo'u ji'rakat maa'ulu yaa sükajee juu'ulakünüin aa'in sütüma tü kasa mojusü naa'inrakat jümüin na wayuu e'rüliikana wayumüin jümüin. Je nnojo jümüin: “¿Jamüshii waya makalaka su'ttaain wamüin tüü?”. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("P14_13","090_4_13","1PE","4","13","13","Shia anaka alu'u müleka talatüle ma'i jaa'in su'utpünaa, süka jamüin, tü jukuaippakat sünain müliain, müsü aka saa'in nukuaippa Cristo sünain müliain. Je so'uweena tü ka'i nii'iyataajeetkat o'u Jesucristo sünain anashaatain ma'i nukuaippa, alana'aleejeeria ma'i sünain talatüin jaa'in. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("P14_14","090_4_14","1PE","4","14","14","Müleka shi'rüle wayumüin wayuu jümüin sümaa shime'erainpalain jia sünainjee juushikajaain nüchiirua Cristo, anata'aleeshiija'a jia. Sütümajee tia, jütüjaajeerü aa'u sünain shiimüin sulu'uin jaa'in chi Naa'inkai Maleiwa anashaatakai ma'i. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("P14_15","090_4_15","1PE","4","15","15","Otta müleka ji'rüle müliaa saaliijee jaa'inrüin kasa mojusü, maa aka uwomoyuuin, maa aka ka'ruwaralin, maa aka perulaayuulin, müliashii jia süsalajee tü kasa mojusü jaa'inrakat. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("P14_16","090_4_16","1PE","4","16","16","Akaajasa müleka shiale e'rülüin wayumüin wayuu jümüin sünainjee juushikajaain nüchiirua Cristo, anakaja nnojorule japülin jia süka tia. Shia anaka alu'u müleka jaapüle analu'ut nümüin Maleiwa süka müliain jia sünainjee jiain nüpüshin Cristo. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("P14_17","090_4_17","1PE","4","17","17","Waya nüpüshikana chi Maleiwakai, kalio'upaje'e waya maa'unnaa yaa nütüma sükajee tü müliaa we'rakat, otta na eekai moonooin sümaa tü nüchikikat chi O'tte'erüikai, shialeekaja'a jameematüin namüliala so'uweena tü ka'i kasalajaneetkat o'u namüin naainjala nütüma Maleiwa. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("P14_18","090_4_18","1PE","4","18","18","Shia tü ashajünakat achiki sulu'u tü karaloukta nüchikimaajatkat Maleiwa sünain müin mayaa: “Wane wayuu eekai naa'inrüin tü kasa anasükat, ayatshia ne'e ni'rüin müliaa, nnojoishi ajuittinnüin maalü suulia nütüma Maleiwa. ¿Jama na wayuu nnojotkana oonooin sümaa tü kasa anasü nüküjakat Maleiwa namüin? ¿Jameerü nakuaippa mapeena?”. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("P14_19","090_4_19","1PE","4","19","19","Malu'ulu tü taküjaitpakat jümüin: Müleka nücheküle Maleiwa süpüleerua ji'rüin müliaa, anakaja müleka jaapajiraale jukuaippa najapulu'u niakai, chi akumajakai kasa süpüshua. Je anakaja müleka ayatüle jia sünain aa'inraa kasa anasü süka jütüjaain naa'u sünain nikeraajüinjatüin süpüshua tü nümakat jümüin. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("P15_1","090_5_1","1PE","5","1","1","Ashajüshi taya jümüin jiakana eekai laülaain napüleerua na anoujashiikana sulu'u tü outkajaaleekalüirua cha'aya, süpüla taso'irüinjanain jaa'in saa'u wane kasa, süka jamüin, laülaa taya wanaa jüma'aya, oo'ulaka süka eejachin taya sünain e'rajaa nukua Cristo wanaa sümaa ouktüin nia saa'u wane kuruusa. Je eejeechi taya wanaa jümaa sünain e'rajaa nukua so'uweena tü ka'i nii'iyataajeetkat o'u sünain anashaatain ma'i nukuaippa. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("P15_2","090_5_2","1PE","5","2","2","Maa aka wane anneetpü'ü sünain naa'inmajüin tü na'anneetsekat, meeria jukuaippa sünain jaa'inmajüin na anoujashii e'itaaushikana jajapulu'u nütüma Maleiwa. Jükaaliija naya süka jaa'in jümüiwa, süka shiain tü nüchekakat Maleiwa jüpüleerua. Talatüinjatü jaa'in sümaa süka jüchekalain shia, nnojotsü sükajeejatüin walaain jia sünain. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("P15_3","090_5_3","1PE","5","3","3","Nnojo jülanaain ma'i sünain aluwatawaa na juwalayuukana, shia jaa'inra tü anasükat waneepia no'upala süpüla nashatuinjatüin tü jukuaippakat. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("P15_4","090_5_4","1PE","5","4","4","Otta niweetapa Cristo chi Anneetpü'ü Miyo'ushikai, nuwalaajeena jia süka tü kasa anasü nüma'anajeejatkat cha'aya iipünaa, tü ayatakat sümaa anaa akuaippa waneepia. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("P15_5","090_5_5","1PE","5","5","5","Aka'aya jia jima'aliikana, anakaja müleka jüüjüüle jia namüin na wayuu laülaayuu wainma ouyasechiikana. Otta jia anoujashiikana jüpüshua, wanaa sümaa jükaaliijain na juwalayuukana, jalia jia suulia ju'waata'alaain sulu'u jukuaippa, süka wachiajaanüin suulia tia sulu'u tü ashajuushikat paala sünain müin mayaa: “Aashichijaashi Maleiwa namüin na eekai yaletayaain naa'in sulu'u nakuaippa namüiwa, otta kamaneeshi nia namüin eekai nnojolüin pülain naa'in suulia wayuu”. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("P15_6","090_5_6","1PE","5","6","6","Je sükajee tia, anakaja müleka jüüjüüchenre ma'i jia nümüin chi Maleiwa Pülashikai ma'i sünain nnojolüin pülayaain jaa'in nuulia, süpüla kojutüinjanain jia nütüma mapeena so'u tü ka'i ju'waajüneetkat o'u nütüma. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("P15_7","090_5_7","1PE","5","7","7","Saa'u jütüjaaichipain naa'u Maleiwa sünain nuuntüin naa'inmajüin jia, jüküja jümaala nümüin süpüshuale'eya tü ashapataakat atüma jaa'in süpüla suu'ulaainjatüin juulia tü ashapatawaakat aa'in. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("P15_8","090_5_8","1PE","5","8","8","Anakaja müleka laülaale jaa'in süpüla eeinjatüin jaa'in sünain tü alatüinjatkat mapeena. Je nnojo motüin jaa'in sünain nülü'ülüin jünainmüin chi jü'ünüükai Satanás, chi sülaülakai yolujaa. Müshi aka nia saa'in wane kalaira sünain waraittüin ja'akapünaa süpüla nümalaje'erüinjatüin tü jünoulakat. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("P15_9","090_5_9","1PE","5","9","9","Anakaja ayatüle jia sünain katsüin jaa'in sünain anoujaa nünain Maleiwa, süpüla nnojolüinjatüin jaa'inrüin tü nüchekakat jüpüleerua Satanás. Je nnojo motojüin jaa'in nakuaippa na juwalayuukana sainküin mmakat süpüshua sünain ne'rüin müliaa maa aka tü müliaa ji'rakat jiakanaya. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("P15_10","090_5_10","1PE","5","10","10","Je mayaainje ji'rüin müliaa maa'ulu yaa, motso'o ne'e tia. Nnojo motüin jaa'in sünain anamiain ma'i chi Maleiwakai je nümüliajeein jia su'unnaa süpüshua tü alatakat jümüin. Otta süchikijee jülatirüin tü müliaakat, katsüinjeerü jaa'in sünain anoujaa saa'u jümüliajünüinapain nütüma Maleiwa. Je nnojo motüin jaa'in sünain sa'aniraaitpain jukuaippa nümaa Cristo, je sünain jeenakuushiinapain nütüma Maleiwa süpüla eeinjanain jia nümaa Cristo süpüla ka'ikat süpüshua süpüla ji'rüin nia sünain anashaatain ma'i nia. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("P15_11","090_5_11","1PE","5","11","11","Kasataalejese jüüjüüinjatüin nümüin Maleiwa tü kasakat süpüshua eekai yaa saa'u mmakat waneepia. Amén. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("P15_12","090_5_12","1PE","5","12","12","Nükaaliijain taya chi tawalakai Silvano sünain ashajaa tü pütchi palitkat jümüin. Naa'inrüin waneepia tü nüchekakat Maleiwa nüpüleerua. Tashajüin jümüin süpüla jütütülaainjanain aa'in sünain anoujaa. Taso'irüin jaa'in süka tü karalouktakat sünain shiimüin ma'i tü tekirajakat anain, tü nüchikikat Maleiwa sünain anamiain ma'i nia sümüin wayuu. Sükajee tüü, jüchechera jümata jaa'in sünain anoujaa nünain Cristo. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("P15_13","090_5_13","1PE","5","13","13","Na juwalayuukana yaakana Babilonia, aneekuushikana wanaa jümaa, oo'ulaka Marcos chi tatünajutchonkai, nasaküin jia. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("P15_14","090_5_14","1PE","5","14","14","Anakaja müleka kamaneere jia sünain jüsakiraain namaa na juwalayuukana. Achuntüshi joo taya nümüin Maleiwa jaa'u jüpüshua saa'u sa'aniraaitpain jukuaippa nümaa Cristo süpüla naapüinjatüin anaa jümüin.");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("P21_1","091_1_1","2PE","1","1","1","Taya, wane nüchepchiakai Jesucristo, wane chi Aluwataaushikai nütüma, Pedrokai anülia, ashajüshi joo taya jümüin jia anoujashiikana nünain wanaa wamaa. Cristo, nia Wamaleiwasekai, nia O'tte'erüika'aya waya. Anata'aleeshiija'a ma'i waya süka lotüin ma'i nukuaippa sünain nu'tte'erüin waya sünainjee tü naa'inrakat. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("P21_2","091_1_2","2PE","1","2","2","Achuntüshi taya jaa'u nümüin chi Wamaleiwasekai süpüla nii'iyatüinjatüin na'anasia waneepia jümüin je süpüla naapüinjachin wane miyo'u anaa jümüin sünainjee wanaawajiraain jaa'in nümaa oo'ulaka nümaa chi Wasenyotsekai Jesucristo. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("P21_3","091_1_3","2PE","1","3","3","Chi Maleiwa Pülashikai ma'i, saa'u neenaküin waya süpüla we'rüinjatüin nukuaippa sünain anashaatain ma'i nia, naapüitpa tü che'ojaakat wamüin süpüla shii'iranajaainjatüin waa'in. Je joolu'u, saa'u koo'omüin wamüin tü aleewaakat nümaa, nükaaliijain waya waneepia süpüla keisalain waya sümüin wakuaippa nu'upala. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("P21_4","091_1_4","2PE","1","4","4","Süka pülashaatain ma'i Maleiwa, alana'aleesia ma'i sünain anain tü nümapü'ükat wamüin sünain pansaain nünüiki süpüla nujuittirüinjanain waya suulia tü yarüttakat atüma waa'in, tü kaainjaleekat atüma tü wayuukolüirua kepiakat a'aka waya, süpüla müinjanain aka waya naa'in Maleiwa sünain anain. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("P21_5","091_1_5","2PE","1","5","5","Otta jiakana joolu'u saa'u naa'inrüitpain kasa anasü chi Maleiwakai jümüin, shiainjatü jükuaippa: Anakaja müleka kachiiruale jaa'in aa'inraa tü nüchekakat jüpüleerua süpüla koo'omüinjatüin sütsüin tü jünoulakat. Anakaja müleka yalayalale jaa'in süpüla aa'inraa waneepia tü anasükat sümüin wayuu. Anakaja jiyaawatüle saa'u tü jaa'inrakat müleka anale, müleka mojule. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("P21_6","091_1_6","2PE","1","6","6","Anakaja müleka jülaüle'erüle jaa'in süpüla jaa'inrüin waneepia tü anasükat. Je wanaa sümaa ji'rüin müliaa, anashii müleka jüchecherüle jaa'in sünain anoujaa. Anakaja juushikajaale süchiirua tü nüchekakat Maleiwa jüpüleerua. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("P21_7","091_1_7","2PE","1","7","7","Anakaja ayatüle jia sünain kamaneein namüin na juwalayuu anoujashiikana. Ai jüpüla wayuu süpüshua. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("P21_8","091_1_8","2PE","1","8","8","Müleka kachiiruale jaa'in tüüirua sünain jülaüle'erüin jaa'in sünain anoujaa, nnojoleerü amalajaain tü jaa'inrakat nümüin chi Wasenyotsekai Jesucristo, alu'ujasa akaaliijüneerü waneepia wayuu jütüma sükajee ji'raajüin ma'i nia. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("P21_9","091_1_9","2PE","1","9","9","Akaajasa'a chi wayuu eekai nnojolüin kachiiruain naa'in shiairua, eekai malaüle'erüin naa'in sünain anoujaa, müshia aka naa'in wane mo'usai, süka nnojolüin niyaawatüin saa'u tü kasa anasü naa'inrakat Maleiwa nümüin. Je nnojotsü sotüin naa'in sünain süla'ajaanüin naainjala nuulia nütüma Maleiwa süpüla wuleinjatüin naa'in. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("P21_10","091_1_10","2PE","1","10","10","Tawalayuwaa, shia anaka alu'u müleka kachiiruale jaa'in aa'inraa tü nüchekakat chi Maleiwakai jüpüleerua. Müleka laülaale jaa'in sünain anoujaa, nnojoleerü amalajaain tü jünoulakat. Je sünainjee tü kasa anasü jaa'inrakat, jütüjaa aa'ulu sünain shiimüin aneekuushin jia nütüma Maleiwa süpüla nüpüshinjanain jia. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("P21_11","091_1_11","2PE","1","11","11","Müleka masütaajule sünain aa'inraa tü nüchekakat Maleiwa jüpüleerua, talatashaateerü ma'i jaa'in wanaa sümaa jikerolüin so'uweena wane ka'i nüma'anamüin chi O'tte'erüikai waya, chi Wasenyotsekai Jesucristo, cha'aya eere nuluwataain süpüla ka'ikat süpüshua. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("P21_12","091_1_12","2PE","1","12","12","Je sükajee tia, taso'ireerü jaa'in waneepia sünain tü anasükat süpüla jaa'inrüin, mayaasüje jütüjaain saa'u otta jüchecherüin jaa'in sünain anoujaa tü shiimüin ekirajünakat anain jia. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("P21_13","091_1_13","2PE","1","13","14","Saa'u taapinnüin nütüma chi Wasenyotsekai Jesucristo saa'u sülü'ülüin takalia süpüla ouktajachin taya, anasü saa'in tamüin müleka taso'irüle jaa'in süma'inru'u katüin to'u sünain tü kasa anasü jaa'inrüinjatkat. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("P21_15","091_1_15","2PE","1","15","15","A'yataashi ma'i taya sünain takaaliijain jia süka süpüshua taa'in, süpüla sotüinjatüin jaa'in waneepia tachipünaa ouktapa taya tü shiimüin tekirajapü'ükat anain. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("P21_16","091_1_16","2PE","1","16","16","Jütüjaa aa'ulu sünain nnojolüin wale'eru'ujeejatüin tü pütchi wekirajapü'ükat aka jia nüchiki chi Wasenyotsekai Jesucristo sünain nüle'ejüinjachin so'uweena wane ka'i süka pülashin nia. Shiimüin tü wamapü'ükat jümüin, süka we'rüin paala nia sünain anashaatain ma'i niyolojo so'u tü ka'i shii'iranajaakat o'u nu'upünaa oo'ulaka nüshe'in. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("P21_17","091_1_17","2PE","1","17","17","Watüjaa aa'uchi sünain kojutüin nia nütüma Maleiwa wanaa sümaa tia, süka waapüin wane pütchi chejee eejee Maleiwa Pülashikai ma'i sünain müin: “Anii chi Tachonkai aishikai tapüla. Talatüsü ma'i taa'in nümaa”, müsü. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("P21_18","091_1_18","2PE","1","18","18","Shiimain sünain waapüin tia pütchi iipünaajeejatkat, süka eejanain waya nümaa Jesús so'u ka'ikat tia naa'u chi uuchikai eejachire nu'waajünüin nütüma chi Nüshikai. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("P21_19","091_1_19","2PE","1","19","19","Je sütüma tü nünüiki Maleiwa waapakat so'u ka'ikat tia, watüjaaitpa aa'u joolu'u sünain pansaain ma'i tü naküjapü'ükat achiki paala na nünüikimaajanakana Maleiwa. Müsü aka wane anakia süpüna wayuu sa'wai, süka wo'ttüinapain sünain wayaawatüin saa'u tü shiimüinkat sütüma. Je sükajee tia, anakaja müleka eere jaa'in sünain tü nashajakat. Otta so'uweena tü ka'i nii'iyataajeetkat o'u Jesucristo, wayaawateerü aa'u süpüshua'aya tü shiimüinkat. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("P21_20","091_1_20","2PE","1","20","21","Soto jaa'in sünain nnojolüin nale'eru'ujeejatüin ne'e na nünüikimaajanakana Maleiwa tü namapü'ükat, je nnojotsü nachekalain ne'e namüiwa tü ashajaakat. Watüjaa aa'ulu sünain shiain tü nünüikikat Maleiwa, süka nashajüin tü nüchekalakat chi Naa'inkai Maleiwa süpüleerua nashajüin. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("P22_1","091_2_1","2PE","2","1","1","Otta sa'aka tü wayuukolüirua paalainka, eejana wane nünüikimaajanayaakana Maleiwa, na aküjapü'ükana alawaa. Eejeerü mapeena ja'aka jiakana wane ekirajülii eekai müin aka naya sünain aküjaa alawaa. Keme'erieerü ma'i nanüiki je nnojoleerü shiyaawatüin aa'u wayuu sünain shiain alawaain tü nekirajakat anain. Amalajaajeerü sünoula tü wayuu kapülakat aa'in nanüiki, süka nnojoleerüin lotüin tü nekirajeetkat anain noo'opünaa Cristo. Antaleejeena sünain ayüülajaa chi Senyotkai awalaajakai naainjala oo'ulaka nayoukteechi süpüla laülaainjachin nia naa'u. Kasalajana meeria namüin naainjala mapeena süpüla naja'ttinneenain nütüma. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("P22_2","091_2_2","2PE","2","2","2","Wainmeerü tü wayuu oushikajaakat süchiirua tü kasa mojusü nekirajeetkat anain sümaa süshatüin sukuaippa tü kasa mojusü naa'inrakat. Je mojeerü sünüiki wayuu sümüin tü pütchi shiimüin nikirajapü'ükat anain Jesús sükajee tia. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("P22_3","091_2_3","2PE","2","3","3","Nala ekirajüliikana sünain alawaa, saa'u kachiiruain naa'in washirüü, naküjeerü jümüin pütchi nale'eru'ujeejatü ne'e süpüla ne'ike'erüinjanain jia süka na'alain saa'u jükorolo. Otta saa'u shiimüin sünain kasalajaneerüin namüin naainjala nütüma Maleiwa, aja'ttinneena naya nütüma maalü. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("P22_4","091_2_4","2PE","2","4","4","Soto jaa'in chi Maleiwakai sünain nnojoliin naawalüin na aapiee kaainjalashiikana. Nüjünajaain naya eemüin süpülee tü ouktüsükalüirua kanüliakat Hades, süpüla püreesainjanain naya sa'aka piyuushi wane'ere'eya süntapa tü nakalia kasalajaneetkat o'u naainjala. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("P22_5","091_2_5","2PE","2","5","5","Maa'aya aka nukuaippa Maleiwa sümaiwa paala sünain nnojoliin naawalüin na wayuu mojutkana atüma nia. Nü'itirüin wane juya naa'u miyo'ushaata ma'i süpüla ouktajanain naya sütüma. Achiajaanüshiiyaaje naya nütüma Noé, chi wayuu aa'inrakai kasa anasü nu'upala Maleiwa, suulia süsalajüin naya tü naainjalakat nütüma Maleiwa. Niakalaka ne'e o'tte'ennüin namaa akaratshishii na kepiakana nümaa suulia wüinsirüin naya. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("P22_6","091_2_6","2PE","2","6","6","Maa'aya aka nukuaippa Maleiwa sümaiwa paala sünain nnojolüin naawalüin tü wayuukolüirua mojutkat atüma nia kepiasükat sulu'u tü pueulokat Sodoma oo'ulaka Gomorra. Na'ajüin tü pueulokalüirua süka siki süpüla shiyaawatüinjatüin wayuu saa'u tü alatajatkat sümüin süpüshua tü eekai müin aka naya sünain mojutüin Maleiwa natüma. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("P22_7","091_2_7","2PE","2","7","8","Otta müshia Lot, chi wayuu aa'inrakai kasa anasü, ajuittinnüshi nütüma Maleiwa sulu'ujee Sodoma eejachire kepiain nia sa'aka wayuu kaainjarannuu. Mojusü ma'i naa'in Lot sütüma naainjala na wayuukana süka yarüttüin ma'i shia. Müliasü ma'i naa'in süka kaainjalain naya nu'upala je süka naapüin süchiki süpüshua tü kasa mojusü saa'inrakat waneepia. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("P22_9","091_2_9","2PE","2","9","9","Saa'u no'tte'ennüinapain Noé oo'ulaka Lot nütüma Maleiwa, shiimüin sünain nuuntüin Maleiwa niyu'lüin waya sa'akajee oo'ulakünaa aa'in, waya aa'inrakana tü anasükat. Otta na kaainjaraliikana, shiimüin sotüinjatüin naa'in Maleiwa tü naainjalakat wane'ere'eya süntapa tü ka'i kasalajaneetkat o'u tü naainjalakat. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("P22_10","091_2_10","2PE","2","10","10","Shiimüinre'eya ma'i sünain süsaleenain na ekirajüliikana sünain alawaa so'u ka'ikat tia, süka kale'eru'uin süchiki kaainjalaa je süka naa'inrüin waneepia tü yarüttakat atüma naa'in. E'rülii wayumüin naya nümüin Maleiwa süka nayouktüin süchiki laülaain nia naa'u. Püla aa'inchii naya waneepia suulia wayuu süpüshua. Je mojusü nanüiki namüin na laülaayuushii chakana iipünaa. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("P22_11","091_2_11","2PE","2","11","11","Otta na aapieekana nüma'ana Maleiwa, eereje pülashin ma'i noulia na laülaayuushiikana chakana iipünaa, nnojotsü mojuin nanüiki namüin nu'upala Maleiwa. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("P22_12","091_2_12","2PE","2","12","12","Na ekirajüliikana sünain alawaa, mojulaashaatashii ma'i naya. Mojusü ma'i nanüiki süchiki kasa eekai nnojolüin natüjaain saa'u. Müshii aka saa'in mürüt sünain aa'inraa tü nachekalakat ne'e namüiwa. Je maa aka süta'ünnüin mürüt süpüla su'utinnüin aa'in süpüla ekünaa, meena naya aja'lajaain. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("P22_13","091_2_13","2PE","2","13","13","Na ekirajüliikana sünain alawaa, ne'reerü müliaa saaliijee müliain wayuu natüma paala je saaliijee maa'in naa'in wanaa sümaa naa'inrüin kasa mojusü su'upala wayuu wainma je wanaa sümaa nekaain jümaa. Mee'erapalashii jia sütüma wayuu sükajee tia. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("P22_14","091_2_14","2PE","2","14","14","Kale'eru'ushii naya süchiki kaainjalaa. Jülüjasü waneepia naa'in ama'üjawaa sümaa wayuu nnojotkat na'wayuusein. Otta na eekai jo'uuin sünain anoujaa, aa'inreeshii kasa mojusü sütüma ne'rüin tia. Na ekirajüliikana sünain alawaa, ne'ike'ereerü wayuu süka na'alain saa'u sükorolo süka kachiiruain naa'in washirüü. Shiimüin sünain süsalainjaneenain naya nütüma Maleiwa sükajee tia. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("P22_15","091_2_15","2PE","2","15","15","Nayouktüin tü shiimain ekirajünakat anain naya, maa aka naa'in chi nünüikimaajachikai Maleiwa paala sümaiwa kanüliakai Balaam chi nüchonkai Beor, chi aa'inrakai kasa mojusü shii'iree walaain nümüin. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("P22_16","091_2_16","2PE","2","16","16","Achiajaanüshi nia nütüma wane püliikü. Ja'itaichi manülin chi ne'ejenakai saa'u mürülüin nia, ayatshia aashajaain süka sünüiki wayuu süpüla nuu'ulaainjachin chi nünüikimaajachikai suulia mache'ein nia sünain tü kasa mojusü naa'inrüinjatkat. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("P22_17","091_2_17","2PE","2","17","17","Na ekirajüliikana sünain alawaa, müshii aka naya saa'in wane ishi eekai me'wiirain eere nnojolüin wüin süpüla wayuu. Müshii aka naya saa'in wane siruma eekai sülatüin ne'e sümaa nnojolüin sü'itüin tü juyakat sütüma. Ajütüneena naya cha'aya shiinalu'umüin tü mmakat sa'akamüin tü piyuushikat nütüma chi Maleiwakai süsala naainjala. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("P22_18","091_2_18","2PE","2","18","18","A'waataashii ma'i na ekirajüliikana sünain alawaa sulu'u nakuaippa süka pütchi nale'eru'ujeejatü no'upala na wayuu ajuittüinapakana na'akajee na manoujainsaliikana. Shii'iree kachiiruain naa'in süchiki kaainjalaa na anoujashiikana natüma, a'waataashii no'upala, süka pütchi eekai keme'eriain, sulu'u tü kasa saa'inrakat wayuu kaainjarannuu. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("P22_19","091_2_19","2PE","2","19","19","Na ekirajüliikana sünain alawaa, ja'itaina naya'inya ne'e süchepchiain tü kaainjalaakat, ekirajüshii naya wayuu sünain laülawaa namüiwa süpüla aa'inraa eekai nacheküin. Na'alain ne'e tü namakat. Maa aka wane wayuu eekai naapajiraain nukuaippa süpüla a'yatawaa nümüin nülaamain, akaajaa na ekirajüliikana sünain alawaa sünain süchepchiain kaainjalaa süka naapajiraain nakuaippa sünain aa'inraa waneepia kasa mojusü. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("P22_20","091_2_20","2PE","2","20","20","Eere wane wayuu, saa'u aleewain nümaa chi Wasenyotsekai Jesucristo chi O'tte'erüikai, müleka nujuittüle sa'akajee tü kaainjarannuukat sünain süchepchiain kaainjalaa nüchikua, alana'aleejeeria ma'i sünain mojuin nukuaippa suulia palajana paala. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("P22_21","091_2_21","2PE","2","21","21","Anasüje nümüin müleka nnojoruleje nütüjaain saa'u tü anasükat, tü aluwataanakat anain nütüma Maleiwa, suulia nütüjaain saa'u sümaa niyouktüin shia. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("P22_22","091_2_22","2PE","2","22","22","Shiimüin tü ashajünakat achiki sulu'u tü karaloukta nüchikimaajatkat Maleiwa sünain müin mayaa: “Wane erü eekai sheetüin, shiküin sheenüin süchikua. Akaajaa wane püülükü müleka so'oojinnüle paala, ale'ejaasü süchikua sünain shi'yarülajaain süta sa'aka pootshi”. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("P23_1","091_3_1","2PE","3","1","1","Tatünajutumuyuwaa, jia aishiikana tapüla, piantuaichi joo taya ashajüin karaloukta jümüin. Anasü saa'in tamüin toso'irüle jaa'in süpüla jülüjüinjatüin jaa'in waneepia kasa anasü. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("P23_2","091_3_2","2PE","3","2","2","Acheküsü süpüla sotüinjatüin jaa'in tü namakat na nünüikimaajanakana Maleiwa paala sümaiwa. Je tacheküin süpüleerua jiyaawatüin saa'u süpüshua tü nuluwataakat anain chi Wasenyotsekai Jesucristo, chi O'tte'erüikai, tü aküjünakat jümüin natüma na Aluwataaushikana ajütünakana jünainmüin. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("P23_3","091_3_3","2PE","3","3","3","Anakaja jiyaawatüle saa'u wane kasa. So'uweena wane ka'i pejepa süpüla niitaainjachin Cristo, wainmeerü wayuu eekai kale'eru'uin süchiki kaainjalaa. Neme'erainpaleena jia saaliijee tü jünoulakat sünain maa jümüin: ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("P23_4","091_3_4","2PE","3","4","4","“¿Pansaayaasükalaje'e tü namakat na nünüikimaajanakana Maleiwa sünain niitaainjachin Cristo? ¿Jalaka'a nia? Nnojotsü kasain ee'iranajaayaain süchikijee ouktüin na watuushinuukana. Müsü wanaawakai saa'in wamüin kasa süpüshua maa aka paala sümaiwa sükumajaiwa'aya tü mmakat”, meena naya. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("P23_5","091_3_5","2PE","3","5","5","Tamüshii paala jia: Natüjaa aa'ulu sünain nnojolüin shiimüin tü namakat jümüin. Nnojotsü nanoujeein nüchiki chi Maleiwakai sünain nükumajüin tü kasa chakat iipünaa. Otta nnojotsü nanoujeein sünain nükumajüin tü mmakat shirokujee tü palaakat süpüla eeinjatüin shia pasanain sünain. Shiimüin nükumalain Maleiwa tü kasakalüirua, je naa'inrüin shia süka nünüiki. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("P23_6","091_3_6","2PE","3","6","6","Je shiimüin nü'itirüin paala wane juya miyo'ushaata ma'i saa'u tü wayuu kaainjaratkalüirua süpüla ouktajanain naya sütüma je süpüla saja'ttüinjatüin kasa süpüshua so'u ka'ikat tia. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("P23_7","091_3_7","2PE","3","7","7","Maa aka shiain nünüiki tü nükumajakat aka kasa süpüshua, shieerü kasalajanainjatka aka mapeena saainjala wayuu sümüin. Otta a'atapajüshi maa'ulu yaa chi Maleiwakai süpüla naja'ttirüinjatüin süka siki so'u ka'ikat tia tü mmakat oo'ulaka na wayuukana mojutkana atüma nia oo'ulaka tü kasakalüirua süpüshua chakat iipünaa. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("P23_8","091_3_8","2PE","3","8","8","Tawalayuwaa, jia aishiikana tapüla, te'itaainjatü joolu'u jüpüleerua wane pütchi jülüjüinjatkat jaa'in. Je 1.000 juya, müsia aka saa'in wane ka'i ne'e nümüin chi Maleiwakai. Je wane ka'i, müsia aka saa'in 1.000 juya nümüin. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("P23_9","091_3_9","2PE","3","9","9","Eesüja'a süpüla sümüin wane wayuu: “Aawalaashi chi Maleiwakai suulia nikettaajüin tü nümakat sünain pansaain nünüiki”. Tamüshii paala jia: Nnojoishi aawalaain nia suulia. Nnojoyü'iya eitaain Cristo süpüla süsalainjatüin saainjala wayuu, süka nücheküin Maleiwa süpüleerua shiyaawajaainjatüin wayuu süpüshua suulia saainjala. A'atapajüshi nia süka nnojolüin nücheküin süpüleerua eeinjatüin wayuu eekai amüloulin saaliijee manoujain. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("P23_10","091_3_10","2PE","3","10","10","Otta shiimüin niitaainjachin Cristo mapeena. Je tü ka'i niweeteetkat o'u, meeria aka saa'in nüntia wane ka'ruwarai sünain matüjaajuuin naa'u. Je so'uweena ka'ikat tia, aja'ttinneerü tü kasakalüirua süpüshua chakat iipünaa sümaa miyo'ushaatain sütürüla. Maa'aya aka tü jolotsükolüirua süpüshua chakat iipünaa, a'ajüneerü. Maa'aya aka tü mmakat sümaa tü kasa eekalüirua yaa soo'opünaa, a'ajüneerü shia'aya. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("P23_11","091_3_11","2PE","3","11","12","Otta müsia joolu'u, saa'u saja'ttinneerüin kasakat süpüshua, maa aka tü taküjaitpakat achiki jümüin, ¿jamüinjatü jukuaippa süma'inru'u ja'atapajüin nükalia Cristo? Ee jümata jaa'in süpüla ka'ikat tia sümaa jükatalaain suulia kaainjalaa. Je anakaja jaa'inrüle waneepia tü kasa anasü nüchekakat Maleiwa jüpüleerua. Eesü süpüla süntajatüin maalü tü nükaliakat. Anakaja müleka yapaleje jia süpüla. Shiimain sünain sa'ajünüinjatüin tü kasakalüirua chakat iipünaa oo'ulaka tü jolotsükolüirua sünain saja'lajaainjatüin so'u ka'ikat tia. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("P23_13","091_3_13","2PE","3","13","13","Otta ja'itairü aja'lajaajeerüin tü kasakalüirua süpüshua, akumajüneerü wane jeket shii'iraka, wane mma oo'ulaka wane kasakalüirua chakat iipünaa. Je napüshua na wayuu kepieenakana cha'aya, nayeena na jüüjüüshiikana nümüin Maleiwa. Watüjaa aa'ulu sünain sülateerüin tia, süka shiain tü nüküjakat achiki paala Maleiwa sünain pansaain nünüiki. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("P23_14","091_3_14","2PE","3","14","14","Tatünajutüirua, jia aishiikana tapüla, saa'u eein jaa'in sünain ja'atapajüin tü ka'i nüle'ejüinjatkat o'u Cristo, anakaja müleka kachiiruale jaa'in sünain wuleinjatüin jaa'in sümaa lotüinjatüin jukuaippa no'ulu'u Maleiwa sümaa wanaawajiraain jaa'in nümaa. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("P23_15","091_3_15","2PE","3","15","15","Müshi taya tachikua: Nnojoyü'iya eitaain Cristo, shia süka na'atapajüin chi Maleiwakai süpüla su'tte'ennüinjatüin wayuu wainma. Otta chi wawalakai Pablo, chi aishikai wapüla, saa'u kekiin ma'i nütüma Maleiwa, ashajüshi nia'aya nüchiki Maleiwa sünain na'atapajüin. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("P23_16","091_3_16","2PE","3","16","16","Shia tü nüshajakat achiki sulu'u tü nükaralouktasekat süpüshua. Eesü pütchi eekai kapüleein sulu'u. Je na wayuukana eekai matüjain, eekai nnojolüin lotüin anüiki, mojusü süküjia natüma tü nüshajakat Pablo. Je mojusü süküjia natüma süpüshua tü ashajuushikat sulu'u tü nüchikimaajatkat chi Maleiwakai. Shiimüin sünain naja'ttinneenain maalü süsalajee tia nütüma Maleiwa. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("P23_17","091_3_17","2PE","3","17","17","Tawalayuwaa, jia aishiikana tapüla, saa'u jüchiajaanüin tatüma noulia na ayouktakana nünüiki Maleiwa, na ekirajüliikana sünain alawaa, jalia jia suulia kapülajüin jaa'in nanüiki. Müleka jüshatüle nakuaippa, amalajaajeerü tü jünoulakat. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("P23_18","091_3_18","2PE","3","18","18","Shia anaka alu'u müleka kachiiruale jaa'in sünain koo'omüinjatüin sütsüin tü jünoulakat sütüma na'anasia Maleiwa aapünakat jümüin. Anakaja müleka juushikajaale süchiirua koo'omüinjatüin jümüin tü aleewaakat nümaa chi Wasenyotsekai Jesucristo, chi O'tte'erüikai. Kasataalejese kojutüinjachin nia sütüma wayuu wainma maa'ulu yaa je süpüla ka'ikat süpüshua. Amén.");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("J11_1","092_1_1","1JN","1","1","2","Washajüin joolu'u jümüin nüchiki Jesucristo, chi kanüliakai “Pütchi” münüin. Niale'e aapaka kataa o'u sümüin wayuu. Eetüjü'iya nia paala sümaiwa nnojolüiwa'aya kasain eein soo'opünaa tü mmakat. Eweetüshi nia sa'akamüin wayuu süpüla nii'iratüinjatüin waa'in süpüla eeinjanain waya waneepia nümaa Maleiwa. Nia chi we'rakai süchikijee niweetüin, je watüjaain saa'u tü nukuaippakat saa'ujee nümaapü'üin waya je süka waapajapü'üin nünüiki. Nia eetüjüika'aya nümaa chi Maleiwakai sümaiwa je eweetüichipa nia wa'akamüin. Waküjakalaka joolu'u tü nüchikikat sümüin wayuu, makalaka washajüin joolu'u jümüin. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("J11_3","092_1_3","1JN","1","3","3","Chi we'rapü'ükai, chi waapajapü'ükai anüiki, nia waküjainjachika achiki joolu'u jümüin süpüla wanaawajiraainjatüin jaa'in wamaa. Je wanaawajiraain waa'in wapüshua nümaa chi Maleiwakai oo'ulaka nümaa Jesucristo chi Nüchonkai. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("J11_4","092_1_4","1JN","1","4","4","Washajakalaka jümüin tüü süpüla talatashaatainjatüin ma'i jaa'in wanaa wamaa. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("J11_5","092_1_5","1JN","1","5","5","Anataasü waküjüle joolu'u jümüin tü nikirajakat anain waya chi kanüliakai “Pütchi” münüin, müsü yaa: “Nukuaippa chi Maleiwakai, müsia aka saa'in suwarala ka'i saa'u shiimüin nünüiki. Je sükajee maainjalain nia, nnojotsü piyuushi cha'aya eere nia. Warattuuisü waneepia”. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("J11_6","092_1_6","1JN","1","6","6","Alu'ujasa wayakana, müleka ayatüle sünain kaainjalaa, makateena waya sa'aka tü piyuushikat. Nnojoleetkalaka wountüin waa'inrüin tü shiimüinkat nikirajakat anain waya. Je wanaa sümaa sa'akain waya tü piyuushikat, müleka wamüle: “Wanaawajiraasü waa'in nümaa Maleiwa”, alawaa ne'e tü wamakat. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("J11_7","092_1_7","1JN","1","7","7","Alu'ujasa müleka woo'ulaale suulia waainjala, ayateena waya nümaa Maleiwa sa'aka tü nuwaralakat. O'lojüneerü süpüshua tü waainjalakat woulia sükajee amülain nüsha Jesucristo chi Nüchonkai waa'u. Je wanaawajiraa müsia waa'in wayakana wapüshua. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("J11_8","092_1_8","1JN","1","8","8","Müleka “Maainjalasalii waya”, wamüle, aküjüshii waya wa'alain, ja'itairü shiimüinyaain tü wamakat saa'in wamüin. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("J11_9","092_1_9","1JN","1","9","9","Alu'ujasa müleka waküjale süchiki tü waainjalakat nümüin Maleiwa, pansaasü nünüiki wamüin sünain nülatirüinjatüin shia woulia, je nu'lojeerü woulia tü yarüttüsü eekat sulu'u waa'in. Naa'inrapaja Maleiwa waneepia tü anasükat sümüin wayuu maa aka soonoole sümaa nünüiki. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("J11_10","092_1_10","1JN","1","10","10","Otta müleka wamüle: “¿Kasapa waainjalain?”, shia ne'e süka nnojolüin jamajatüin wamüin tü nikirajakat anain waya chi Maleiwakai. Wayouktüin ne'e tü nünüikikat, mayaasü aka saa'in alawaa ne'e wamüin. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("J12_1","092_2_1","1JN","2","1","1","Tachonniwaa, jia anoujashiikana nünain Cristo wanaa tamaa, anuu tashajüin joolu'u tüü jümüin süpüla nnojoliinjanain ayatüin jia sünain kaainjalaa. Akaasa müleka kaainjarale wane juwala ja'aka, achunteechi Jesucristo noo'opünaa nümüin chi Nüshikai, chi Maleiwakai. Saa'ujee maainjalain Jesús nu'upala chi Nüshikai, ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("J12_2","092_2_2","1JN","2","2","2","nuuntüin nuwalaajüin waainjala sünain nüla'ajaainjatüin shia woulia saa'ujee ouktüichipain nia saa'u. Nnojoitpaja ouktüin ne'e saa'u waainjala wamüiwa, aashin ouktüin saa'u saainjala wayuu süpüshuale'eya. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("J12_3","092_2_3","1JN","2","3","3","¿Jamüsü watüjaaka'a saa'u we'raajüin Maleiwa sümaa anajiraain waya nümaa? Shia süka jaa'a wamüin sümüin tü nuluwataakat anain waya. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("J12_4","092_2_4","1JN","2","4","4","Otta chi wayuu eekai “Te'raajüin Maleiwa” makai sümaa niyouktajüin tü nuluwataakat anain nia, alawaa ne'e tü nünüikikat. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("J12_5","092_2_5","1JN","2","5","5","Müleka laülaale naa'in chi wayuukai sünain mülo'uin naalii chi Maleiwakai nüpüla, jülüjüseje naa'in aa'inraa tü nümakat nümüin. ¿Jamüsü watüjaaka'a saa'u wanaawajiraain waa'in nümaa Maleiwa? ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("J12_6","092_2_6","1JN","2","6","6","Maa aka wamüle: “Kee'ireesü waa'in wanaawajiraain waa'in nümaa”, wamüle, anakaja washatüle nukuaippa Jesucristo waraittaiwa'aya nia yaa mmolu'u sa'akapünaa wayuu. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("J12_7","092_2_7","1JN","2","7","7","Tawalayuwaa, jia aishiikana tapüla, tü tashajakat achiki jümüin, shia tü nuluwataakat anain jia Maleiwa. ¿Naatajatü saa'in jümüin tü pütchi tashajakat? Nnojo. Pütchi shiimüin, kakaliairü. Shia tü aluwataanakat anain wayuu paala sümaiwa. Shia joolu'u tü ekirajünakat anain waya wapüshua maa'ulu yaa. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("J12_8","092_2_8","1JN","2","8","8","Ayatsia joo tia pütchikat sünain jeketüin jümüin jiakana anoujakana nünüiki Cristo sünain nümüin jümüin: “Shiimüinya tü pütchikat, müsü aka anakia süpüla ja'yainjatüin jümüin tü jüpünakat”. Jümataakalaka ni'ipajee: “Aa, shiimüinya tia pütchikat”. Je saa'ujee nnojolüin ayatüin jia sünain kaainjalaa, nnojoliinapa jia eein sa'aka tü piyuushikat. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("J12_9","092_2_9","1JN","2","9","9","Otta chi wayuu makai yaa: “Ayatüshi taya sa'aka tü nuwaralakat Maleiwa”, sümaa maalin tü nuwalayuukalüirua nüpüla, ayatayü'iya ne'e nia sa'aka tü piyuushikat sümaa naainjala. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("J12_10","092_2_10","1JN","2","10","10","Alu'ujasa chi wayuu eekai alin na nuwalayuukana nüpüla, waraittüshi sa'akapünaa tü nuwaralakat Maleiwa. Saa'ujee ja'yaitpain nütüma Cristo tü nüpünakat, nnojoleechi aainjinnüin nia kasa mojusü. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("J12_11","092_2_11","1JN","2","11","11","Otta chi wayuu eekai maalin na nuwalayuukana nüpüla, ayatayü'iya ne'e waraittüin sa'akapünaa tü piyuushikat sümaa maa'awaa, süka mayaawatüin saa'u tü shiimüinkat sütüma tü piyuushikat. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("J12_12","092_2_12","1JN","2","12","12","Tashajüin jümüin jiakana tachonnii aishiikana tapüla, süka motüitpan naa'in Maleiwa jaainjala sünainjee ouktüin Jesús jaa'ujee. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("J12_13","092_2_13","1JN","2","13","13","Tashajüin jümüin jiakana laülaayuukana, süka ji'raajüin chi Maleiwa eetüjüikai paala sümaiwa. Je tashajüin jümüin jiakana jima'aliikana oo'ulaka jümüin jiakana majayünnüükana, süka jüyamülüin chi Kama'üraikai. Tachonniwaa aishiikana tapüla, jia tashajaka amüin, süka ji'raajüin chi Washikai Maleiwa. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("J12_14","092_2_14","1JN","2","14","14","Jia laülaayuukana, jia tashajaka amüin, süka ji'raajüin chi Maleiwa eetüjüikai paala sümaiwa. Jima'aliyuwaa je majayünnüwaa, jia tashajaka amüin, süka katsüin jaa'in sünain anoujaa saa'u tütüin jaa'in waneepia sünain nünüiki Maleiwa süpüla jüyamülüinjachin chi Kama'üraikai. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("J12_15","092_2_15","1JN","2","15","15","Nnojo keejiain jümüin tü kasa mojusü naa'inrakat na manoujainsaliikana. Jiyouktajaa sümaa tü kasa mojusü kee'ireekat naa'in. Chi wayuu eekai nüshateein nakuaippa na manoujainsaliikana, maalinsai Maleiwa nüpüla je nnojoleerü naa'inreein tü nüchekakat nüpüleerua. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("J12_16","092_2_16","1JN","2","16","16","Tü nakuaippakat na manoujainsaliikana, nnojotsü ni'ikalain chi Maleiwakai namüin. Tü kasa mojusü naa'inrakat, keejiasü namüin süka kaainjaraliin naya. Kee'ireesü naa'in kaainjalaa. Nachuntüin naa'in tü neirakaakat amüin je a'waatawaa sulu'u nawashirüin oo'ulaka sulu'u tü naa'inrakat. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("J12_17","092_2_17","1JN","2","17","17","Je tü nakuaippakat na manoujainsaliikana sümaa tü kasa mojusü kee'ireekat naa'in, yüü'ülaa meerü so'uweena wane ka'i. Alu'ujasa chi wayuu aa'inrakai tü nuluwataakat anain Maleiwa, ayateechi nümaa süpüla ka'ikat süpüshua. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("J12_18","092_2_18","1JN","2","18","18","Tachonniwaa, alü'ütsü joo tü ka'i saja'lajaainjatkat o'u tü kasakalüirua süpüshua. Aashin aapinnüin jia paala sünain niweetajachin chi Ni'ipolokai Cristo sülü'ütpa ka'ikat tia. Je joolu'u, süka joulüinapain na nü'ünüükana Cristo, watüjaa aa'ulu sünain shiimüin sülü'ülüin tia ka'ikat. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("J12_19","092_2_19","1JN","2","19","19","Ayu'laashii wa'akajee na ni'ipolokana Cristo, süka nnojoliin nekirajüin sünain tü shiimüinkat maa aka tü wekirajakat anain wayakana. Müleka wanaawaleje tü kasa nekirajakat anain sümaa tü wekirajakat anain, yaashiije naya wamaa. Otta süka no'unüin wa'akajee, atüjaana aa'uchii naya sünain waneein sümüin tü kasa nekirajakat anain. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("J12_20","092_2_20","1JN","2","20","20","Alu'ujasa jümüin jiakana, aapünüshi chi Naa'inkai Maleiwa nütüma Cristo chi Maainjalasaikai. Je saa'ujee eeichipain chi Naa'inkai Maleiwa jümaa, jütüjaa aa'ut jüpüshuale'eya tü shiimüinkat. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("J12_21","092_2_21","1JN","2","21","21","Tashajüin joolu'u jümüin süka jütüjaain saa'u tü shiimüinkat, nnojotsü sükajeejatüin matüjaain jia. Nnojoliishii jia müin aka naa'in na ekirajüliikana sünain alawaa, sünain nnojolüin jamajatüin namüin tü shiimüinkat. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("J12_22","092_2_22","1JN","2","22","22","¿Jarai chi wayuu alaaka? Nia chi ayouktakai Jesús sünain niain Cristoin Nüneekajalakai Maleiwa. Je süka niyouktüichipain chi Nüchonkai Maleiwa, niyouktüin chi Maleiwakai wanaa nümaa, chi Nüshikai Jesús. Watüjaakalaka naa'u sünain ekirajülin alawaa süka niain wane chi ni'ipolokai Cristo. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("J12_23","092_2_23","1JN","2","23","23","Chi ayouktakai Jesús chi Nüchonkai Maleiwa sünain niain Cristoin, nnojoishi nuuntüin wanaawajiraain naa'in nümaa chi Maleiwakai Nüshikai Jesús. Alu'usa chi wayuu eekai nünoujain sünain niain Jesús chi Nüneekajalakai Maleiwa, je müsia nüküjain nüchiki sümüin wayuu, wanaawajiraasü naa'in nümaa Maleiwa. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("J12_24","092_2_24","1JN","2","24","24","Anashii müleka ayatüle jia jülüjüin jaa'in tü shiimüin ekirajünakat anain jia paala, süpüla wanaawajiraain jaa'in waneepia nümaa chi Nüchonkai Maleiwa je nümaa chi Washikai Maleiwa. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("J12_25","092_2_25","1JN","2","25","25","Jalia motojoyoo jaa'in sünain pansaain nünüiki Maleiwa jümüin süpüla nii'iratüinjatüin jaa'in süpüla eeinjanain jia nümaa weinshi. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("J12_26","092_2_26","1JN","2","26","26","Tü karaloukta tashajakat joolu'u jümüin, süpülajatü aapiria jia süpüla eein jaa'in noulia na ekirajüliikana sünain alawaa, süka jamüin, kee'ireein ma'i naa'in jüüjüüinjanain jia sümüin nanüiki. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("J12_27","092_2_27","1JN","2","27","27","Otta süka naapünüin chi Naa'inkai Maleiwa jümüin nütüma Cristo chi Nüchonkai Maleiwa, ee jümata jaa'in sünain ayatüinjanain jia sünain wanaawajiraain jaa'in nümaa. Chi Naa'inkai Maleiwa, müichia nnojolin o'unüin juulia. Waneepiashi nia sulu'u jaa'in süpüla nikirajüinjanain jia sünain tü pütchi shiimüinkat, tü nüchikimaajatkat Maleiwa. Nnojoleechi aküjain alawaa jümüin. Je süka jümaain nia waneepia, nnojotsü che'ojaain jikirajünüinjanain sütüma wayuu naatajatü. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("J12_28","092_2_28","1JN","2","28","28","Tachonniwaa, jia aishiikana tapüla, anashii ayatüle jia sünain wanaawajiraain jaa'in nümaa Cristo, süpüla talatüinjatüin waa'in wapüshua niitaapa nüchikua, suulia japülijain waya nu'upala nüntapeena. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("J12_29","092_2_29","1JN","2","29","29","Soto jaa'in Cristo sünain naa'inrüin tü anasükat waneepia. Je jütüjaa aa'ulu sünain shiimüin niain nüchoin Maleiwa chi wayuu aa'inrakai tü kasa anasü nikirajakat anain Cristo. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("J13_1","092_3_1","1JN","3","1","1","Mülo'ushaata ma'i tü waaliikat nüpüla chi Maleiwakai. “Tachonnii jia”, nümakalaka wamüin. Shiimüinpaja nüchooin waya. Oo'ulaka na manoujainsaliikana, süka mochoojüin no'u chi Maleiwakai, nnojotsü nayaawatüin aa'u sünain nüchooin waya. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("J13_2","092_3_2","1JN","3","2","2","Tawalayuwaa, mayaainje nüchooin waya Maleiwa maa'ulu yaa, nnojoliyülia ee'iyatünüin wamüin jamüinjatüin wakuaippa so'uweena wane ka'i. Shia'la watüjaaka aa'u sünain meenain aka waya naa'in Cristo sünain anain so'uweena tü ka'i niweeteetkat o'u nüchikua, sünain we'reerüin nu'upünaa. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("J13_3","092_3_3","1JN","3","3","3","Je maa'ulu yaa, saa'u meenain aka waya naa'in Cristo so'uweena ka'ikat tia, anakaja joolu'u müleka woo'ulaale suulia tü yarüttakat atüma waa'in, maa aka Cristo wulein naa'in nu'upala Maleiwa. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("J13_4","092_3_4","1JN","3","4","4","Tü kaainjalaakat, shia tü ayouktaakat tü nuluwataakat anain chi Maleiwakai. Chi wayuu kaainjaraikai, moonoolosai sümaa tü nümakat Maleiwa nümüin. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("J13_5","092_3_5","1JN","3","5","5","Jütüjaa aa'uchi Jesucristo sünain maainjalain nia, je sünain nüntüin wa'akamüin süpüla nüla'ajaainjatüin waainjala woulia. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("J13_6","092_3_6","1JN","3","6","6","Chi wayuu eekai wanaawajiraain naa'in nümaa Cristo, nnojoishi ayatüin sünain kaainjalaa, nuu'ulaain suulia. Alu'ujasa chi wayuu ayatakai sünain kaainjalaa, shiimüin sünain nnojolin ni'raajüin Cristo. Mochoojüshi no'u. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("J13_7","092_3_7","1JN","3","7","7","Tachonniwaa, jia aishiikana tapüla, jalia jia suulia anoujaa alawaa. Chi wayuu eekai naa'inrüin tü kasa anasü nikirajakat anain Cristo, wayuu anashi no'ulu'u Maleiwa, maa aka naa'in Cristo no'ulu'u. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("J13_8","092_3_8","1JN","3","8","8","Alu'ujasa chi wayuu eekai ayatüin sünain kaainjalaa sümaa naa'inrüin kasa mojusü, nüpüshi Satanás, chi sülaülashikai yolujaa. Aletüjülia chi Yolujaakai sünain kaainjaralin paala nümaiwa, ayatshia sünain kaainjaralin maa'ulu yaa. Eweetüshijese chi Nüchonkai Maleiwa süpüla naja'laje'erüinjatüin tü kasa mojusü naa'inrakat chi Yolujaakai. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("J13_9","092_3_9","1JN","3","9","9","Chi wayuu eekai nüchoin Maleiwa, nnojoishi ayatüin sünain kaainjalaa, süka shii'iranajaaitpain naa'in nütüma chi Naa'inkai Maleiwa. Oo'ulaashi nia suulia naainjala, süka nüchoinchipain Maleiwa. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("J13_10","092_3_10","1JN","3","10","10","Tü nakuaippakat na nüchooinkana Maleiwa, wane'e sümüin suulia nakuaippa na nüpüshikana chi Yolujaakai. Chi wayuu nnojoikai aa'inrüin tü kasa anasü nikirajakat anain Cristo, sümaa maalin nüpüla na anoujashiikana, nnojoishi nüchoin Maleiwa nia. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("J13_11","092_3_11","1JN","3","11","11","Otta jiakana, ¿kasa aluwataanaka anain jia nütüma Maleiwa paala jikeroloiwa'aya sünain anoujaa nünain? ¿Kasasa joolu'u ekirajünaka anain jia nütüma? Aluwataanüshii waya wapüshua waneepia sünain aijiraainjanain wapüla. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("J13_12","092_3_12","1JN","3","12","12","Soto jaa'in paala sümaiwa nüchiki chi wayuu kanüliakai Caín, chi nüpüshikai chi Kama'üraikai. Soto jaa'in chi nimüliakai kanüliakai Abel, chi aa'inrakai waneepia tü anasükat nu'upala Maleiwa. Otta Caín, e'rüi wayumüin ma'i. O'utüna aa'inchi Abel nütüma süka süchunjain naa'in naa'u. Jalia jia majayaa aka jia naa'in Caín. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("J13_13","092_3_13","1JN","3","13","13","Tawalayuwaa, jainkuujayaaka aa'in müleka jü'ürülaanüle anain natüma na manoujainsaliikana, maa aka kanain naa'in Caín chi nimüliakai. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("J13_14","092_3_14","1JN","3","14","14","Nnojoliiwa'aya wanoujain, müshii aka waya saa'in wayuu ouktüsü süka nnojolin kasajachin wamüin Maleiwa. Otta müsia joolu'u, süka alin wapüla na wawalayuukana, müinapa aka waya saa'in wayuu kato'ulu sünain wanaawajiraaitpain waa'in nümaa Maleiwa. Alu'ujasa chi wayuu eekai maalin nüpüla na nuwalayuukana, müshi aka saa'in wayuu ouktüsü. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("J13_15","092_3_15","1JN","3","15","15","Chi eekai kanain naa'in nuwalayuu, uwomuyuushi, maa aka naa'in Caín. Je mee'iranajaainyülia naa'in süpüla eeinjachin nia nümaa Maleiwa waneepia. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("J13_16","092_3_16","1JN","3","16","16","Cristo, sünain naapajiraain nikii süpüla ouktaa saa'u saainjala wayuu, nii'iyatüin wamüin jamüinjatüin wakuaippa süpüla aijiraainjanain waya wapüshua. Je joolu'u, müleka shiimüinre alin wapüla wane wawala, anakaja müleka waapiraale wekii noo'opünaa. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("J13_17","092_3_17","1JN","3","17","17","Müleka kokoroloin jia sümaa nnojolin jümüliajüin wane chi juwalakai che'ojaakai amüin kasa, ¿aapiraashii cheje jikii noo'opünaa? Nnojo. ¿Aishi cheje jüpüla chi juwalakai maa aka alin wayuu süpüshua nüpüla Maleiwa? Nnojo. Maalinsai nia jüpüla. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("J13_18","092_3_18","1JN","3","18","18","Tachonniwaa, jia aishiikana tapüla, anakaja nnojorule “Aishi pia tapüla” wamüin ne'e süka wanüiki. Shia anaka alu'u waa'inrüle tü kasa anasükat namüin na wawalayuukana süpüla natüjaainjatüin saa'u sünain shiimüin naalii wapüla. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("J13_19","092_3_19","1JN","3","19","20","Müleka shiimüinre sünain aijiraain waya wapüla, watüjaajeerü aa'u sünain nüchooin waya Maleiwa. Ja'itairü nütüjaain saa'u waainjala sümaa nüchiajaain waya suulia, nümüliajüin waya weinshi. Müleka mojule tü waa'inkat saaliijee waainjala, naapüin Maleiwa anaa aa'in wamüin süka wee'iyatüin naalii na wawalayuukana wapüla. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("J13_21","092_3_21","1JN","3","21","21","Tawalayuwaa, müleka sotüle waa'in sünain nümüliajüin waya Maleiwa, ja'itaina kaainjaraliin waya, nnojoleena waya mmolüin seema arütkawaa nümülatu'umüin süpüla achuntaa nümüin. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("J13_22","092_3_22","1JN","3","22","22","Naapeerü chi Maleiwakai wamüin tü wachuntakat, saa'ujee waa'inrüin tü nuluwataakat anain otta tü talatakat atüma naa'in. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("J13_23","092_3_23","1JN","3","23","23","¿Kasa nuluwataaka anain wayuu süpüshua? Nuluwataain waya sünain wanoujainjanain nünain Jesucristo, chi Nüchonkai, je sünain aijiraainjanain wapüla wawalayuu, maa aka tü nikirajakat anain Jesús. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("J13_24","092_3_24","1JN","3","24","24","Eeshi Maleiwa namaa na wayuu aa'inrakana tü nuluwataakat anain, je wanaawajiraasü naa'in nümaa. Je chi Naa'inkai Maleiwa, chi aapünakai nütüma wamüin, nükaaliijain waya süpüla watüjaainjatüin naa'u Maleiwa sünain eein nia wamaa. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("J14_1","092_4_1","1JN","4","1","1","Tawalayuwaa, jalia motojoyoo jaa'in na nünüikimaajanayaakana Maleiwa. Jalia jia suulia jünoujajüin süpüshua tü nikirajeekat anain wane wayuu eekai nüntüin ja'akamüin. Shia anaka alu'u müleka jülüjüle jaa'in palajana tü pütchikat süpüla jütüjaainjatüin saa'u müleka shiimüinre sünain nünüikin Maleiwa tü nikirajakat anain. Süka jamüin, wainma na nünüikimaajanayaakana Maleiwa sainküin mmakat maa'ulu yaa. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("J14_2","092_4_2","1JN","4","2","2","¿Jamüsü süpüla watüjaainjatüin saa'u sünain eein chi Naa'inkai Maleiwa nümaa wane ekirajüi? Shia müleka nikirajüle sünain wayuuin Jesucristo sünain antaa sa'akamüin wayuu, wayaawatakalaka naa'u sünain eein chi Naa'inkai Maleiwa nümaa. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("J14_3","092_4_3","1JN","4","3","3","Akaajasa müleka nunujulajüle nüchiki Jesús sünain wayuuin nia, watüjaa aa'ulu sünain nnojolin chi Naa'inkai Maleiwa nümaa. Tü pütchi alawaa nikirajakat anain, e'itaaushi nikiiru'u nütüma chi Ni'ipolokai Cristo. Otta jiakana, jaapapü'ü achikichi nia sünain nüntajachin sa'akamüin wayuu. Je joolu'u maa'ulu yaa, eeichipa wa'akamüin. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("J14_4","092_4_4","1JN","4","4","4","Tachonniwaa, jia aishiikana tapüla, süka nüpüshinapain jia Maleiwa, juuntüin jükatalaain suulia tü alawaa nekirajakat anain na nünüikimaajanayaakana Maleiwa. Süka jamüin, chi Naa'inkai Maleiwa jümaakai waneepia, alana'aleesia ma'i nüpülain nuulia Yolujaakai sümaakai tü wayuu manoujainsatkalüirua. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("J14_5","092_4_5","1JN","4","5","5","Kamalainsü nanüiki na nünüikimaajanayaakana Maleiwa sümüin tü manoujainsatkalüirua, süka napüshin naya je süka naashajaain süchiki tü kasa keejiakat namüin. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("J14_6","092_4_6","1JN","4","6","6","Saa'ujee nüpüshin waya Maleiwa, maa aka eere wane wayuu kamalainkat amüin wanüiki, nia eekai shiimüin sünain ni'raajüin Maleiwa. Je chi ayouktakai tü wekirajakat anain, nnojoishi nüpüshin Maleiwa. Shiakalaka watüjaain aka saa'u jaralüin ekirajüin sünain tü shiimüinkat je sünain tü alawaakat. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("J14_7","092_4_7","1JN","4","7","7","Tawalayuwaa, süka alin waya nüpüla chi Maleiwakai, anashii müleka aijiraale waya wapüla. Wane wayuu, müleka aire tü wayuukolüirua nüpüla, atüjaaneechi aa'u sünain ni'nnaajünüin Maleiwa nütüma je nüchoinchipain nia. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("J14_8","092_4_8","1JN","4","8","8","Müleka maalinre nüpüla wayuu, nnojoishija ni'raajüin chi Maleiwakai, süka nii'iyatüin wamüin waya nüchooinkana jamüinjatüin wakuaippa süpüla alinjatüin wayuu süpüshua wapüla, maa aka alin waya nüpüla. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("J14_9","092_4_9","1JN","4","9","9","¿Jamüsü watüjaaka'a saa'u alin waya nüpüla Maleiwa? Shia süka nuluwataain chi waneeshikai Nüchon yaa mmolu'umüin süpüla nii'iratüinjatüin waa'in süpüla eeinjanain waya nümaa chaa iipünaa. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("J14_10","092_4_10","1JN","4","10","10","¿Washatüin tü aijirawaakat saa'ujee alin ma'i chi Maleiwakai wapüla? Nnojo. Washatüin saa'ujee alin ma'i ne'e waya nüpüla chi Maleiwakai. Nuluwataainjese chi Nüchonkai süpüla ouktüinjachin saa'u waainjala süpüla nüla'ajaainjatüin woulia. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("J14_11","092_4_11","1JN","4","11","11","Tawalayuwaa, anuu tanüiki jümüin süchikua: Saa'u alin ma'i waya nüpüla chi Maleiwakai, anakaja aijiraale waya wapüshua. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("J14_12","092_4_12","1JN","4","12","12","Wainma wayuu eekai nnojolüin sütüjaain saa'u saalii nüpüla Maleiwa sükajee nnojolin shi'rüin nia. Müleka aire na wayuukana wapüla, nayaawateerü aa'u sünain eein chi Maleiwakai wamaa je alin naya nüpülaya. Je sükajee tia, kettaasü tü nüchekakat chi Maleiwakai wapüleerua. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("J14_13","092_4_13","1JN","4","13","13","Watüjaa aa'ulu sünain wanaawajiraain waa'in nümaa chi Maleiwakai je sünain eein nia wamaa, süka naapüin chi Naa'inkai wamüin. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("J14_14","092_4_14","1JN","4","14","14","Je saa'u te'rüin chi Nüchonkai Maleiwa, taküjakalaka nüchiki sümüin wayuu sünain ajütüüshinkain nia nütüma chi Nüshikai süpüla nu'tte'erüinjatüin wayuu yaa sulu'u mmakat süpüshua. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("J14_15","092_4_15","1JN","4","15","15","Sünainjee waküjain nüchiki Jesús sümüin wayuu sünain niain chi Nüchonkai Maleiwa, watüjaa aa'ulu sünain wanaawajiraain waa'in nümaa Maleiwa je sünain eein nia wamaa. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("J14_16","092_4_16","1JN","4","16","16","Shiimüin ma'i sünain alin waya nüpüla Maleiwa. Nikirajüin waya chi Maleiwakai sünain jamüinjatüin saaliipala wayuu wapüla maa aka waalii nüpüla niakai. Chi aikai apüla wayuu, wanaawajiraasü naa'in nümaa Maleiwa süka eein nia nümaa. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("J14_17","092_4_17","1JN","4","17","17","Maa aka nii'iyatüin Cristo sümüin wayuu sünain alin nayakana nüpüla chi Maleiwakai, akaajaa wayakana, anakaja washatüle no'upala tü nukuaippakat Cristo. Müleka waa'inrüle tia, kettaasüja tü nüchekakat Maleiwa wapüleerua sünain alin wayuu süpüshua wapüla. Je nnojoleena waya mmolüin neema so'u tü ka'i wasouktinneenakat o'u ni'ipajee saa'u tü kasa waa'inrapü'ükat kataiwa'aya wo'u. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("J14_18","092_4_18","1JN","4","18","18","Nnojoliishii waya mmolüin neema, süka watüjaain saa'u sünain shiimüin nüchooin waya je alin waya nüpüla. Chi wawala eekai mmolüin neema, nnojotsü niyaawatüin aa'u naalii nüpüla Maleiwa je nnojotsü niyaawatüin aa'u sünain masalajanaitpain naainjala. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("J14_19","092_4_19","1JN","4","19","19","Wayakana, aijiraashii wapüla wapüshua je aishi wapüla chi Maleiwakai süka alin waya nüpüla palajana. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("J14_20","092_4_20","1JN","4","20","20","“Aishi tapüla chi Maleiwakai”, nümüle wane wayuu sünain kanaain naa'in nuwalayuu, aküjashi ne'e na'alain. Nnojoliireje alin nüpüla na nuwalayuukana nümaakana, nialeekaja aijeematüin Maleiwa nüpüla, nnojoishija ni'rüin. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("J14_21","092_4_21","1JN","4","21","21","Soto jaa'in tü nuluwataakat anain waya chi Maleiwakai: Na wayuu aikana apüla Maleiwa, ai napüla na nawalayuukana wanaa nümaa. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("J15_1","092_5_1","1JN","5","1","1","Waya na nüchooinkana Maleiwa, waya anoujakana nünain Jesús sünain nia'inya Cristo chi Nüneekajalakai Maleiwa. Müleka “Aishi wapüla chi Maleiwakai” wamüle, anakaja aire wapüla na wawalayuukana saa'u nüchooin naya Maleiwa wanaa wamaa. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("J15_2","092_5_2","1JN","5","2","2","¿Jamüsü watüjaaka'a saa'u naalii na nüchooinkana Maleiwa wapüla? Shia süka alin wapüla Maleiwa, je süka waa'inrüin waneepia tü nuluwataakat anain waya. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("J15_3","092_5_3","1JN","5","3","3","Müleka waa'inrüle tü nuluwataakat anain waya chi Maleiwakai, shiimüin alin nia wapüla. Je tü nuluwataakat anain waya, nnojotsü isain wachiki. Wounteerü waa'inrüin süka nüchooin waya. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("J15_4","092_5_4","1JN","5","4","4","Süka nüchooin waya chi Maleiwakai, nnojoleena kaainjalain waya mayaasüje napüleeruain waa'in na manoujainsaliikana. ¿Kasa wayamülaka aka tü mojusükat? Wayamülüin sükajee tü wanoulakat. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("J15_5","092_5_5","1JN","5","5","5","¿Jarai ayamülaka tü mojusükat saa'u mmakat? Niaja ne'e chi anoujakai nünain Jesús sünain niain Nüchoin Maleiwa. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("J15_6","092_5_6","1JN","5","6","6","Wanaa sümaa nuwoutisaajünüin Jesús süka wüin, niatüjülia chi Cristokai anülia Nüneekajalakai Maleiwa. Je wanaa sümaa naapajiraain nikii süpüla ouktaa sümaa amülain nüsha, ayatshia niain chi Nüneekajalakai. Watüjaa aa'uchi niain Nüchoin Maleiwa süka nüküjünüin achiki nütüma chi Naa'inkai Maleiwa aküjakai shiimüin weinshi. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("J15_7","092_5_7","1JN","5","7","8","Watüjaa aa'ulu sünain shiimüin tü nümakat chi Naa'inkai Maleiwa wamüin, süka we'rüin Jesús yaa mmalu'u sünain nuwoutisaajünüin je sünain nu'utinnüin aa'in. Tü nüküjakat chi Naa'inkai Maleiwa wamüin, wanaawasü sümaa tü nümakat chi Washikai Maleiwa chakai iipünaa oo'ulaka tü nümapü'ükat Jesucristo, chi kanüliakai “Pütchi” münüin. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("J15_9","092_5_9","1JN","5","9","9","Maa aka wanoujain tü süküjakat wamüin wane wayuu, alana'aleesia sünain anain süpüla anoujünaa tü nüküjakat chi Naa'inkai Maleiwa wamüin süka shiain nünüiki Maleiwa. Je nüküjain chi Maleiwakai nüchiki Jesús wamüin sünain shiimüin niain Nüchoin. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("J15_10","092_5_10","1JN","5","10","10","Chi eekai nünoujain nünain chi Nüchonkai Maleiwa, nütüjaweerü aa'u sünain shiimüin tü nüküjakat Maleiwa sünain niain Jesús chi Nüchonkai. Chi ayouktakai nüchiki Jesús sünain niain Nüchoin Maleiwa, a'alaajünüshija Maleiwa nütüma. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("J15_11","092_5_11","1JN","5","11","11","Je nünüiki chi Maleiwakai sümüin wayuu süpüshua, müsü mayaa: “Sünainjee tü naa'inrakat chi Tachonkai ouktaiwa'aya saa'u jaainjala, tee'irateerü jaa'in süpüla eeinjanain jia tamaa waneepia”. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("J15_12","092_5_12","1JN","5","12","12","Chi wayuu eekai wanaawajiraain naa'in nümaa chi Nüchonkai Maleiwa, nütüjaweerü aa'u sünain shiimüin shii'iranajaain naa'in. Alu'ujasa chi eekai nnojolüin wanaawajiraain naa'in nümaa chi Nüchonkai Maleiwa, anashi niyaawatüle saa'u sünain mee'iranajaainyülüin naa'in. Maleeichija nnojolin eein nümaa chi Maleiwakai. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("J15_13","092_5_13","1JN","5","13","13","Jia anoujakana nünain Jesucristo sünain niain chi Nüchonkai Maleiwa, tashajüin jümüin tüü süpüla jütüjaainjatüin saa'u sünain shii'iranajaain jaa'in süpüla eeinjanain jia weinshi nümaa Maleiwa. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("J15_14","092_5_14","1JN","5","14","15","¿Jamüinjatü wakuaippa sünain arütkawaa nümülatu'umüin chi Maleiwakai süpüla achuntaa nümüin? Müleka wachuntüle nümüin tü nüchekakat wapüleerua, ja'itairü wachuntüin kasa eekai eein, watüjaa aa'ulu sünain naapüin wanüiki. Je süka watüjaain naa'u sünain naapüin wanüiki, watüjaa aa'uchi nia sünain naapeerüin tü kasa wachuntakat nümüin. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("J15_16","092_5_16","1JN","5","16","17","Süka jütüjaaitpain saa'u shii'iranajaain jaa'in, anakaja jüchuntüle naa'u wane juwala müleka kaainjarale nia. Müleka naa'inrüle kasa mojusü, kaainjalaichipa süka tia. Eesü aainjalaa eekai ouktajachin sütüma. Nnojoishi taluwataain jia sünain achuntaa saa'u. Akaajasa müleka naa'inrüle aainjalaa eekai nnojolin ouktajachin sütüma, anashii jüchuntüle naa'u. Je chi Maleiwakai, nükaaliijeechi chi juwalakai süpüla anaawainjachin nia nümaa nüchikua. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("J15_18","092_5_18","1JN","5","18","18","Watüjaa aa'ulu sünain nnojolin ayatüin kaainjalain chi wayuu eekai nüchoin Maleiwa. Aa'inmajünüshi nia nütüma chi Nüchonkai Maleiwa suulia nüta'ünnüin nütüma chi Kama'üraikai. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("J15_19","092_5_19","1JN","5","19","19","Watüjaa aa'ulu sünain shiimüin nüchooin waya Maleiwa. Otta tü wayuu manoujainsatkalüirua sulu'u mmakat süpüshua, nia aluwataaka saa'u chi Yolujaakai. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("J15_20","092_5_20","1JN","5","20","20","Je watüjaa aa'ulu sünain nüntüin chi Nüchonkai Maleiwa wa'akamüin süpüla we'raajüinjachin chi Nüshikai nütüma, aküjakai shiimüin, je süpüla wayaawatüinjatüin saa'u tü nikirajakat anain. Je sünainjee tü naa'inrakat Jesucristo chi Nüchonkai Maleiwa, wanaawajiraasü joolu'u waa'in nümaa je nümaa chi Nüshikai. Wanoujain nünain Jesucristo chi waneeshikai sünain Maleiwain. Je nünainjee Cristo, ee'iranajaasü waa'in süpüla eeinjanain waya waneepia nümaa Maleiwa. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("J15_21","092_5_21","1JN","5","21","21","Tachonniwaa, jia aishiikana tapüla, saa'u ji'raajüin chi Maleiwakai, chi waneeshikai Maleiwa, jalia jia suulia jüüjüüjüin namüin na maleiwayaashiikana aküjünakana achiki natüma na ekirajüliikana sünain alawaa. Amén.");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("J21_1","093_1_1","2JN","1","1","1","Taya, chi laülaakai napüleerua na anoujashiikana nünain Jesucristo sulu'u tü outkajaaleekat yaaya, tashajüin joolu'u pümüin wawala aneekuushikat nütüma Maleiwa, oo'ulaka namüin na püchooinkana, na a'waajüshiikana Maleiwa jutkatshiikana cha'aya, jia aishiikana tapüla saa'u jünoujain tü shiimüinkat wanaa tamaa. Je nnojoliishii jia alin ne'e tapüla tamüiwa. Aishii jia süpüla tü wayuukolüirua süpüshua eekai sütüjaain saa'u tü shiimüinkat. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("J21_2","093_1_2","2JN","1","2","2","Tashajüin jümüin süka jikirajuushin sünain tü shiimüinkat. Tacheküin süpüleerua jülüjüin jaa'in tü shiimüinkat süpüla jünoujainjatüin shia waneepia. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("J21_3","093_1_3","2JN","1","3","3","Achuntüshi taya jaa'u nümüin chi Washikai Maleiwa otta nümüin Jesucristo chi Nüchonkai süpüla nee'iyatüin na'anasia jümüin, süpüla namüliajüin jia, je süpüla naapüin wane anaa jümüin. Kasataalejese ayatüin jia sünain tü shiimüinkat sümaa aijiraain jia jüpüla jüpüshua. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("J21_4","093_1_4","2JN","1","4","4","Talatashaatasü ma'i taa'in süka taapüin jüchiki sünain ayatüin jia sünain anoujaa tü shiimüinkat, maa aka saa'in tü nuluwataakat anain waya chi Washikai Maleiwa. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("J21_5","093_1_5","2JN","1","5","5","Tawalayuwaa, jiakana aishiikana tapüla, tü tashajakat achiki joolu'u jümüin, shia tü nuluwataatüjütkalia anain jia Maleiwa. Nnojotsü waneein pütchi naatajatü. Aluwataanüshii waya paala sümaiwa süpüla aijiraainjanain waya wapüla wapüshua. Shia ne'e tachekaka jüpüleerua maa'ulu yaa. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("J21_6","093_1_6","2JN","1","6","6","Müleka waa'inrüle süpüshua tü kasa nuluwataakat anain waya Maleiwa, watüjaajeerü aa'u shiimüin alin nia wapüla je aijiraain waya wapüla. Je tü waapakat achiki wekeroloiwa'aya sünain anoujaa, shia tü aijirawaakat wapüla wapüshua waneepia. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("J21_7","093_1_7","2JN","1","7","7","Ekerotüsü wainma ekirajünnüü sünain alawaa sa'akamüin wayuu sainküin mmakat süpüshua. Naya na anujulajakana nüchiki Cristo sünain nüntüin sünain wayuuin sa'akamüin wayuu. Naya na nüpüshikana chi Ni'ipolokai Cristo, chi Ekirajüikai Alawaa. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("J21_8","093_1_8","2JN","1","8","8","Jalia jia suulia sümalaja'alaain tü ji'yataakat apüla saaliijee jüüjüwaa namüin na ni'ipolokana Cristo. Jüchechera jaa'in sünain anoujaa tü shiimüinkat, süpüla juwalaajüneenain jia so'uweena wane ka'i nütüma Maleiwa saa'u tü kasa anasü jaa'inrakat. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("J21_9","093_1_9","2JN","1","9","9","Watüjaa aa'ulu jaraliin na ekirajülii nnojoliikana wanaawajiraain aa'in nümaa Maleiwa. Naya na eekana nekirajüin sünain wane kasa naata suulia tü shiimüinkat nikirajakat anain Cristo. Otta na ayatakana sünain nekirajüin tü shiimüinkat nikirajakat anain Cristo, wanaawajiraasü naa'in nümaa Maleiwa otta nümaa chi Nüchonkai. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("J21_10","093_1_10","2JN","1","10","10","Müleka nüntüle wane wayuu jünainmüin eekai nnojolin nikirajüin tü shiimüinkat nikirajakat anain Cristo, nnojo kamaneein jia nümüin. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("J21_11","093_1_11","2JN","1","11","11","Chi eekai kamaneein nümüin, nükaaliijüin nia sünain tü mojusükat. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("J21_12","093_1_12","2JN","1","12","12","Kettaasü tü tashajüinjatkat joolu'u jümüin sulu'u tü karalouktakat, ja'itairü isain wainma tü tashajeekat jümüin. Kasataalejese tountüin to'unüin jünainmüin süpüla taashajaainjachin jümaa jümülatu'u. Tatüjaa aa'ulu sünain talateerüin ma'i taa'in müleka too'ulaküle tia. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("J21_13","093_1_13","2JN","1","13","13","Asakitshii jünain na a'waajüshiikana Maleiwa, na jutkatshiikana yaaya, na aneekuushikana nütüma Maleiwa maa aka jiakana.");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("J31_1","094_1_1","3JN","1","1","1","Taya, chi laülaakai napüleerua na anoujashiikana nünain Jesucristo sulu'u tü outkajaaleekat yaaya, tashajüin joolu'u pümüin tawala Gayo, pia aishikai tapüla saa'u pünoujain tü shiimüinkat wanaa tamaa. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("J31_2","094_1_2","3JN","1","2","2","Tawalachee, tatüjaa aa'ulu sünain talatüin Maleiwa pümaa. Kasataalejese ayatüin lotüin pia sünain anoujaa otta sünain nnojolin ayuulin pia. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("J31_3","094_1_3","3JN","1","3","3","Talatüsü ma'i taa'in taapaiwa'aya püchiki aküjünakat tamüin natüma wane wawalayuu ale'ejakana yaamüin chajee püma'anajee. Naküjain püchiki tamüin sünain pünoujain tü shiimüinkat waneepia otta sünain paa'inrüin tü nüchekakat chi Maleiwakai püpüleerua süka pütüjaain saa'u sünain shiimüin tü nümakat pümüin. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("J31_4","094_1_4","3JN","1","4","4","Talataleesia ma'i taa'in taapapa nachiki na tachooinkana, na takaaliijalakana sünain tü nanoulakat, sünain noonooin waneepia sümaa tü shiimüinkat ekirajünakat anain naya, maa aka paa'inrüin piaka'iya. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("J31_5","094_1_5","3JN","1","5","5","Tawalachee, tatüjaa aa'uchi pia sünain kamaneein waneepia namüin na wawalayuukana eekai nantapünaain pünainmüin, mayaashiije nnojoliin pi'raajüin. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("J31_6","094_1_6","3JN","1","6","6","Je nale'ejapa chajee na wawalayuukana yaamüin, naküjain püchiki sümüin tü a'waajüsükalüirua Maleiwa yaaya sünain pii'iyatüin namüin sünain alin ma'i naya püpüla. Je nale'ejapeena pünainmüin so'uweena wane ka'i sünain pi'iyouin naya, tatüjaa aa'uchi pia sünain pükaaliijainjanain naya nachikua süpüla na'yataain nümüin Maleiwa. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("J31_7","094_1_7","3JN","1","7","7","Sünain no'unüin nepialu'ujee süpüla aküjaa nüchiki chi O'tte'erüikai, nnojoliishii achuntüin sümüin tü manoujainsatkalüirua tü kasa che'ojaakat namüin süpüla o'unaa. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("J31_8","094_1_8","3JN","1","8","8","Je sükajee tia, anashi müleka ayatüle pia sünain kamaneein namüin na puwalayuu eekai nantapünaain pünainmüin sünain a'yatawaa nümüin chi Senyotkai, süpüla wanaawajiraainjatüin paa'in waneepia namaa sünain ekirajaa tü shiimüinkat. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("J31_9","094_1_9","3JN","1","9","9","Tü taluwataakat anain sulu'u tü karaloukta tashajakat paala jümüin jia a'waajüshiikana Maleiwa cha'aya, ayouktünüsü nütüma chi wayuu ja'akakai, Diótrefeskai anülia. Nnojoliishii jamajanain waya nümüin, süka nücheküin sülateein nujut puulia sünain laülawaa jüpüleerua jia anoujashiikana jüpüshua. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("J31_10","094_1_10","3JN","1","10","10","Je müleka to'unule jünainmüin, taashajaweerü achiki jümaa tü naa'inrakat sünain niperulajüin waya sümaa ni'rülin wayumüin wamüin. Nnojotsü shiain ne'e sümüiwa tü kasa mojusü naa'inrakat. Mamaneesai nia namüin na wawalayuu aküjüliikana nüchiki chi O'tte'erüikai, na chapünaakana jünainmüin. Je na wayuukana ja'aka eekai kamaneein namüin na antakana jünainmüin, achiajaanüshii naya nütüma sümaa najütünüin nütüma sulu'ujee tü outkajaaleekat. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("J31_11","094_1_11","3JN","1","11","12","Taluwataain joolu'u pünainmüin wane wawala kanüliashi Demetrio. Kojutshi nia sütüma tü anoujasükalüirua sainküin mmakat süpüshua, sünain “Anashi ma'i nia süka nikirajüin waya waneepia sünain tü shiimüinkat” sünain maa nümüin. Akaajaa wanüiki wayakana yaaje'ewaliikana nüchikiya. Je pütüjaa aa'ulu sünain shiimüin süpüshua tü waküjakat pümüin. Tawalachee, nnojo püshatüin tü kasa mojusü saa'inrakat tü wayuukolüirua eekai müin aka naa'in Diótrefes. Shia anaka alu'u müleka püshatüle tü kasa anasü saa'inrakat wayuu eekai müin aka naa'in Demetrio. Chi wayuu eekai naa'inrüin waneepia tü anasükat, nüchon Maleiwa nia. Otta chi eekai naa'inrüin waneepia tü mojusükat, nnojoishi ni'raajüin Maleiwa süka nnojolin nüchoin. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("J31_13","094_1_13","3JN","1","13","13","Kettaasü tü tashajüinjatkat joolu'u pümüin sulu'u tü karalouktakat, ja'itairü isain wainma tü tashajeekat pümüin. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("J31_14","094_1_14","3JN","1","14","14","Kasataalejese tountüin to'unüin pünainmüin maalü süpüla taashajaainjachin pümaa pümülatu'u. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("J31_15","094_1_15","3JN","1","15","15","Tachuntüin joolu'u nümüin Maleiwa paa'u süpüla naapüinjachin wane anaa pümüin. Asakitshii pünain na puwalayuukana yaaya. “Asakitshii jünain”, pümawalai namüin na wawalayuukana cha'aya wane'ewaire nakua.");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("JD1_1","095_1_1","JUD","1","1","1","Taya, wane nüchepchiakai Jesucristo, Judaskai anülia, nuwalakai Santiago, ashajüshi joo taya jümüin jia eenakuushikana nütüma chi Washikai Maleiwa sümaa alin jia nüpüla, jia aa'inmajuushikana nütüma Jesucristo. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("JD1_2","095_1_2","JUD","1","2","2","Achuntüshi joo taya jaa'u nümüin chi Maleiwakai süpüla nümüliajüin jia je süpüla naapüin wane miyo'u anaa jümüin. Kasataalejese jiyaawatüin saa'u sünain shiimüin alin ma'i jia nüpüla Maleiwa. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("JD1_3","095_1_3","JUD","1","3","3","Tawalayuwaa, jia aishiikana tapüla, kee'ireepü'üsü taa'in tashajeein jümüin süchiki tü o'tte'ennakat anainjee waya. Otta müsia joolu'u, anasü saa'in tamüin teme'ejüle jaa'in süpüla eejiraainjanain jia noulia na ekirajüliikana sünain alawaa süpüla nnojolüinjatüin sümalaja'alaajüin tü jünoulakat nünain Cristo, chi O'tte'erüikai. Aapünüitpa jümüin tü shiimüinkat nüchikikat, maa aka saapünüin namüin na nüchooinkana Maleiwa napüshua. Jalia jia joolu'u suulia kapülajüin jaa'in eekai waneejatüin suulia. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("JD1_4","095_1_4","JUD","1","4","4","Ashajüshi taya jümüin tüü süka süntüitpain ja'akamüin wane ekirajünnüü sünain alawaa. Nnojotsü sütüjaain aa'u wayuu sünain alawaain tü nekirajakat anain. Mojutsai chi Maleiwakai natüma je nnojoishi jamajachin namüin chi Wasenyotsekai Jesucristo, süka nnojolin niain laülaain naa'u saa'in namüin. Nnojoleena süsalain naainjala süka anamiain Maleiwa naajüin. Naa'inrakalaka waneepia kasa mojusü, maa aka a'luwajirawaa akuaippaa sümaa wayuu jierü otta wane jierü nümaa wane toolo. Shiimüin süsaleenain naya tü naa'inrakat nütüma Maleiwa so'uweena wane ka'i, maa aka tü ashajünakat achiki paala. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("JD1_5","095_1_5","JUD","1","5","5","Anasü saa'in tamüin taso'irüle jaa'in joolu'u sünain nachiki na nüpüshikana Maleiwa wanaa sümaa nojuittinnüin nütüma sulu'ujee tü mmakat Egipto. Aja'ttüshii naya nütüma napüshua eekai nnojoliin noonooin sümaa nünüiki. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("JD1_6","095_1_6","JUD","1","6","6","Akaajaa no'utku na aapiee chaje'ewaliikana eejee Maleiwa, ja'itaina e'itaaushin naya nütüma süpüla laülawaa, nayouktüin tü e'itaanakat apüla naya sümaa no'unüin chajee eepü'üle na'yataain nümüin Maleiwa. Je sükajee tia, nnojoliishii aawannüin naya nütüma Maleiwa. Nüjünajaain naya chaa wattamüin süpüla püreesainjanain waneepia sa'aka piyuushi wane'ere'eya süntapa tü nakalia süsalainjatkat o'u naya. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("JD1_7","095_1_7","JUD","1","7","7","Akaajaa paala sümaiwa na wayuu yarüttakana aa'in sulujunakana tü pueulokalüirua Sodoma oo'ulaka Gomorra je eekai pejein sü'ütpa'a, kaainjalashii naya waneepia, maa aka a'luwajirawaa akuaippaa sümaa wayuu jierü otta wane jierü nümaa wane toolo, je maa aka na tooloyuu ama'üjiraakana sümaa tooloyuu. Na'ajüin Maleiwa tia wayuukolüirua süka siki süsala saainjala, süpüla shiyaawatüinjatüin saa'u wayuu kaainjarannuu sünain meenain aka naya süsala naainjala süka wane siki matüjainsat oyokujawaa. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("JD1_8","095_1_8","JUD","1","8","8","Akaajaa na ekerotshiikana jünainmüin sünain ekirajaa sünain alawaa, sünainjee kasa eekai ne'rüin na'lapüinru'u, naapüin ne'iruku süpüla naa'inrüin kasa mojusü yarüttakat atüma naa'in. Nayouktüin chi Senyotkai suulia laülaain nia naa'u otta e'rüliiyaain wayumüin namüin na laülaayuushii chakana iipünaa süka nanüiki. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("JD1_9","095_1_9","JUD","1","9","9","Otta Miguel sümaiwa paala, mayaainje niain sülaülain tü aapieekalüirua, nnojoishi müin aka naa'in na ekirajüliikana sünain alawaa ja'akakana. Wanaa sümaa nü'ülüjaain Miguel nümaa Satanás saa'ujee ni'iruku Moisés: “Nüchiajaajeechi pia Maleiwa”, müshi ne'e nümüin sümaa nnojolin e'rüliyaain wayumüin nia nümüin süka nünüiki. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("JD1_10","095_1_10","JUD","1","10","10","Otta na ekirajüliikana sünain alawaa, mojusü nanüiki sümüin tü kasa nnojotkat natüjaain aa'u. Müshii aka naya saa'in mürüt sünain naa'inrüin ne'e tü nachekakat namüiwa sünain nnojolüin jülüjüin naa'in tü naa'inrakat, müleka anale, müleka mojule. Shiimüin sünain aja'ttinneenain naya saaliijee tia so'uweena wane ka'i. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("JD1_11","095_1_11","JUD","1","11","11","Aisha'ajaa na ekirajüliikana sünain alawaa süka kasalajaneerüin namüin tü mojusü naa'inrakat. Nayouktüin Maleiwa maa aka naa'in Caín paala sümaiwa, chi e'rüikai wayumüin sümüin tü nünoulakat chi nimüliakai. Na ekirajüliikana sünain alawaa, kachiirua aa'inchii washirüü, maa aka naa'in Balaam chi nünüikimaajachikai Maleiwa paala sümaiwa, chi aa'inrakai kasa mojusü shii'iree walaain nümüin. Je nayouktüin na eekai aneekünüin süpüla laülaain naa'u, maa aka naa'in Coré paala sümaiwa, chi o'utinnakai aa'in saaliijee niyouktüin Moisés süpüla laülaain naa'u. Meena aka naya naa'in Coré sünain no'utüneenain aa'in mapeena. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("JD1_12","095_1_12","JUD","1","12","12","Mee'erapalashii jia sütüma wayuu, süka maa'in naa'in na ekirajüliikana sünain alawaa wanaa sümaa nekaain jümaa tü ekawaa sotüinjatkat aka jaa'in chi Senyotkai. Je nnojoliishii japülin naya sükajee tia. Naa'inmajeein jia naashin. Na'alain ne'e, shia kapülaka ne'e naa'in nakuaippa sümüiwa. Je süka nnojolüin pansaain nanüiki, müshii aka naya saa'in wane siruma eekai sülatüin ne'e sümaa nnojolüin sü'itüin tü juyakat sütüma. Je süka nnojolüin jükaaliijünüin süka tü nekirajakat anain, müshii aka naya saa'in wane wunu'u eekai machoin so'u sükalia süpüla kachoinjatüin, tü atu'utünakat süka ouktüitpain shia. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("JD1_13","095_1_13","JUD","1","13","13","Süka yarüttüin saa'in wayuu müleka sünoujale tü alawaa nekirajakat, müshii aka naya saa'in tü süshikat palaa sünain süpütüin kasa wainma eekai yarüttüin yaa sotpa'a. Müshii aka naya saa'in awalaasü eekai sülatüin sünain kettatüin sa'akamüin tü piyuushikat, süka najütüneenain sa'akamüin tü piyuushikat nütüma chi Maleiwakai süsala naainjala. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("JD1_14","095_1_14","JUD","1","14","14","Tü taküjaitpakat jümüin, nüküja achikit Enoc chi nuu'uliwo'ukai Adán maa aka 200 juya süchikijee ouktüin Adán. Müsü nünüiki Enoc: “Shiimüin sünain nüntajacheechin chi Maleiwakai sünain eeinjaneenain watta naalin na aapieekana nümaa, na akataluushikana nütüma. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("JD1_15","095_1_15","JUD","1","15","15","Iseeichi nia süpüla kasalajaneerüin sümüin saainjala wayuu süpüshua nütüma. Na wayuu kaainjaraliikana, na mojutkana atüma Maleiwa, nayaawateerü aa'u so'uweena ka'ikat tia sünain e'rüliin ma'i naya wayumüin nümüin otta sünain mojushaatain ma'i nanüiki nümüin”. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("JD1_16","095_1_16","JUD","1","16","16","Na ekirajüliikana sünain alawaa, saa'u nnojolüin talatüin naya sümaa tü naa'inrakat Maleiwa, keke'eralii naya nümüin. Naa'inrüin waneepia tü kasa mojusü nachekakat ne'e namüiwa sümaa na'waataain sulu'u. Müleka kamaneere naya sümüin wane wayuu, süpülajatü ne'e nakaaliijünüin nayakana namüiwa sükajee tia. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("JD1_17","095_1_17","JUD","1","17","17","Otta müsia tawalayuwaa, soto jaa'in tü naküjapü'ükat achiki paalainka sümüin wayuu na Aluwataaushikana nütüma chi Wasenyotsekai Jesucristo, sünain naapirüin shia soo'opünaa tü alatajateetkat so'uweena wane ka'i. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("JD1_18","095_1_18","JUD","1","18","18","Mapü'üsü nanüiki: “So'uweena wane ka'i pejepa süpüla niitaainjachin Cristo, wainmeerü wayuu eekai kale'eru'uin süchiki kaainjalaa. Neme'erainpaleena jia saaliijee tü jünoulakat”. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("JD1_19","095_1_19","JUD","1","19","19","Shia nachiki na antakana ja'akamüin maa'ulu yaa. Naa'inrüin ne'e tü nachekakat namüiwa, süka nnojolin eein chi Naa'inkai Maleiwa sulu'u naa'in. Je jia anoujashiikana, nnojoliinapakalaka paa'inwain jia sünain anoujaa sütüma tü nekirajakat anain. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("JD1_20","095_1_20","JUD","1","20","20","Otta müsia tawalayuwaa, anakaja müleka ayatüle jia sünain ekirajaa tü shiimüinkat süpüla jükaaliijiraain sünain koo'omüinjatüin jümüin sütsüin jaa'in sünain anoujaa. Je saa'u eein chi Naa'inkai Maleiwa sulu'u jaa'in, anakaja jüüjüüle jia nümüin süpüla juuntüin achuntaa nümüin Maleiwa. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("JD1_21","095_1_21","JUD","1","21","21","Iche jia nünain Cristo süpüla jiyaawatüinjatüin waneepia jaalin nüpüla Maleiwa. Je saa'u nümüliajüinapain jia chi Wasenyotsekai Jesucristo, anakaja jüchecherüle jaa'in süma'inru'u ja'atapajüin nikeraajüin tü naa'inrakat süpüla eeinjanain jia nümaa süpüla ka'ikat süpüshua. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("JD1_22","095_1_22","JUD","1","22","22","Anakaja müleka jümüliarüle na juwalayuukana eekai matsüin aa'in sünain anoujaa süpüla katsüinjatüin naa'in. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("JD1_23","095_1_23","JUD","1","23","23","Je müleka eere ja'aka eekai kale'eru'uin süchiki kaainjalaa, anakaja müleka jüchiajaale nia suulia tia süpüla nnojolinjachin süsalain nia nütüma Maleiwa süka tü siki matüjainkat oyokujawaa. Jükaaliija jümaala na juwalayuukana napüshua eekai kaainjalain süpüla najuittüinjanain suulia. Otta jalia jia yarüttajayaa aa'in sütüma tü kasa mojushaatakat naa'inrakat. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("JD1_24","095_1_24","JUD","1","24","24","Achuntüshi taya jaa'u joolu'u nümüin chi Maleiwakai süka niain aa'inmajüin jia suulia ojutuwaa. Nia aa'inmajaka jia süpüla jüsha'walaajeenain nü'ütpa'a so'uweena wane ka'i sünain lotüin jukuaippa no'ulu'u. Talataleejeeria ma'i jaa'in so'u ka'ikat tia, süka anashaateechin ma'i nia ji'rüin. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("JD1_25","095_1_25","JUD","1","25","25","Anakaja joolu'u wa'waajüle chi Maleiwa waneeshikai ma'i sünain o'tte'erüin waya sünainjee tü naa'inrakat chi Wasenyotsekai Jesucristo. Kojutuleeshia ma'i chi Maleiwakai watüma süka pülashin ma'i nia sünain aluwatawaa maa'ulu yaa, maa aka nuluwataapü'üin paala sümaiwa je maa aka nuluwataajeechin süpüla ka'ikat süpüshua. Amén.");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("RV1_1","096_1_1","REV","1","1","1","Anuu tü tashajakat, taya Juankai anülia, süchiki tü kasa alatajatkat maalü ee'iyatünakat tamüin nütüma wane aapiee nüma'anajeejachi Maleiwa ajütünakai tanainmüin nütüma Jesucristo. Ee'iyatünüsü shia paala nümüin Jesucristo nütüma Maleiwa süpüla nüküjirüinjatüin namüin na anoujashiikana nünain. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("RV1_2","096_1_2","REV","1","2","2","Tashaja achikit süpüshua tü te'rakat, maa aka soo'opünaa nünüiki Maleiwa je soo'opünaa tü shiimüin nüküjakat tamüin Jesucristo. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("RV1_3","096_1_3","REV","1","3","3","Anata'aleeshija'a ma'i chi wayuu eekai naashaje'erüin sümüin tü wayuukolüirua tü anuu tashajüin achiki sulu'u tü karalouktakat. Je anata'aleeshiija'a ma'i napüshua na oonookana sümaa tü pütchi naapakat. Süka jamüin, alü'ütsü joo sükalia süpüla keraainjatüin shia. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("RV1_4","096_1_4","REV","1","4","4","Taya Juankai anülia, ashajüshi taya jümüin jiakana anoujashiikana nünain Jesucristo chakana sulu'u tü akaratshisükat outkajaalee sulu'u tü mmakat kanüliakat Asia. Achuntüshi taya jaa'u nümüin chi Maleiwakai süpüla nii'iyatüinjachin na'anasia waneepia jümüin je süpüla naapüinjachin anaa jümüin. Shiimüin sünain eein nia maa'ulu yaa, sünain eetüjülin nia nümaiwa, je sünain eeinjachin nia waneepia süpüla ka'ikat süpüshua. Je achuntüshi taya jaa'u nümüin chi Naa'inkai Maleiwa, chi eekai nümaa sümülatu'u tü niinasekat chakat iipünaa eere nuluwataain, chi eekai jüma'aya wane'ewaire jukua chaa sulu'u tü akaratshisükat outkajaalee. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("RV1_5","096_1_5","REV","1","5","5","Je achuntüshi taya jaa'u nümüin Jesucristo, chi lotokai akuaippa sünain aküjaa nünüiki chi Maleiwakai, chi palajachikai sünain oso'irawaa aa'in süchikijee ouktaa, chi mülo'ushikai napüleerua napüshua na sülaülashiikana mma. Anakaja wa'waajüle Jesucristo, süka alin ma'i waya nüpüla, je süka taashiinapain waya nütüma sünainjee ouktüin nia waa'ujee suulia süsalajüin waya waainjala. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("RV1_6","096_1_6","REV","1","6","6","Anakaja wa'waajüle nia, süka ni'itaain waya wane'ewaire wakua süpüla a'yatawaa nümüin Maleiwa chi Nüshikai aluwataakai waa'u. E'itaaushi waya nütüma süpüla akaalinjaa na anoujashiikana sünain a'waajaa chi Maleiwakai. Kasataalejese kojutüinjachin Jesucristo sütüma wayuu wainma süpüla ka'ikat süpüshua, süka laülaain nia saa'u kasa süpüshua. Amén, anakaja wa'waajüle nia. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("RV1_7","096_1_7","REV","1","7","7","Anteechi Jesucristo nüchikua sa'aka tü sirumakat. E'nneechi sütüma wayuu süpüshua. Otta ne'reechi nia na noo'uliwo'ukana na wayuu o'utakana naa'in paala. Je so'uweena ka'ikat tia, a'yalajeerü ma'i sümaa mmoluu tü wayuukolüirua sainküin mmakat süpüshua. Amén. Shiimüin sünain nüntajachin nüchikua. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("RV1_8","096_1_8","REV","1","8","8","Je nünüiki chi Maleiwa Aluwataakai, müsü mayaa: “Taya kakumalaka kasa süpüshua, taya ekeraajaka'aya shia. Taya chi Pülashikai ma'i. Eeshi taya maa'ulu yaa, eetüjü'iya taya tamaiwa, je eeinjachi taya waneepia süpüla ka'ikat süpüshua”. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("RV1_9","096_1_9","REV","1","9","9","Taya Juan chi juwalakai, wanaawajiraasü takuaippa jümaa sünain waluwataaushin nütüma Maleiwa je sünain wachecherüin waa'in su'unnaa tü müliaa we'rakat saaliijee wanoujain nünain Jesús. Taküjainjatü joolu'u jümüin tü te'rakat wanaa sümaa püreesain taya chaa sulu'u wane mma kanüliasü Patmos pasanainkat sünain palaa. Püreesashi taya saaliijee tanoujain nünüiki Maleiwa je saaliijee aküjaa sümüin wayuu sünain niain Jesús Tasenyotsein. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("RV1_10","096_1_10","REV","1","10","10","Je so'u wane ka'i riminko, na'anaain taya chi Naa'inkai Maleiwa. Taapakalaka joo nünüiki wane wayuu yaa tapücho'ujee sünain emetuluin ma'i, müsü aka saa'in shi'ira konneeta, ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("RV1_11","096_1_11","REV","1","11","11","sünain nümüin tamüin: “Tü pi'reetkat joolu'u, anakaja müleka püshajüle shia sulu'u wane karaloukta süpüla püjütüinjatüin shia sümüin tü anoujasükalüirua tanain sulu'u tü akaratshisükat outkajaalee chakat sulu'u tü pueulokalüirua: Éfeso, Esmirna, Pérgamo, Tiatira, Sardis, Filadelfia, je Laodicea”. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("RV1_12","096_1_12","REV","1","12","12","Ojununtaashi joo taya süpüla tatüjaainjachin naa'u jaralin chi aashajaakai tamaa. Te'rakalaka akaratshisü rampara oorole'eya sütoutajee. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("RV1_13","096_1_13","REV","1","13","13","Je pasanain sünain tü ramparakalüirua, te'rakalaka wane müshi aka saa'in wayuu. Kashe'inyouleshi nia. Je nuluuwainpünaa, eesü wane kuluulu oorole'eya. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("RV1_14","096_1_14","REV","1","14","14","Je müsia nu'wala, kasuushaatasü ma'i. Otta no'u, müsü aka saa'in süchuwala siki. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("RV1_15","096_1_15","REV","1","15","15","Je tü nuu'uikat, müsü aka saa'in paira eekai eerolojuushin. Otta tü nünüikikat, emetutsü ma'i maa aka saa'in su'lotüin palaa. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("RV1_16","096_1_16","REV","1","16","16","Je najapulu'u yaa nikialu'ujee, eesü akaratshisü jolotsü. Otta naanükülu'ujee, ojuittüsü wane chajaruuta piama asalü, kasasü ma'i. Otta nu'upünaa, müsü aka nuchuwala chi ka'ikai sütsüinru'upa. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("RV1_17","096_1_17","REV","1","17","17","Je te'rapa nia, müichipa aka taya saa'in wayuu ouktüsü palastüin yaa nümülatu'u. Ni'itaakalaka tü najapü nikiakat taa'u sünain maa tamüin: “Nnojo mmolüin pia. Eetüjü'iya taya süpülapünaa kasakat süpüshua je eeinjachi taya meinshi. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("RV1_18","096_1_18","REV","1","18","18","Taya kataka atüma so'u wayuu. Mayaashije ouktüin taya paala, anii taya pi'rüin sünain katüin to'u je ayateechi taya katüin o'u süpüla ka'ikat süpüshua. Eesü tama'ana tü shiyaaweinkat tü Hadeskat tü süpüleekat tü ouktüsükalüirua. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("RV1_19","096_1_19","REV","1","19","19","“Pi'reerü joolu'u tü alatajatkat maa'ulu yaa je tü alateetkat mapeena. Anakaja müleka püshajüle shia. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("RV1_20","096_1_20","REV","1","20","20","Taküjeerü joolu'u pümüin tü nnojotkat sütüjaain aa'u wayuu paala soo'opünaa kasain kayaawasein tü akaratshisü jolotsü pi'rakat sulu'u tü tajapü tekiakat je kasain kayaawasein tü akaratshisükat rampara: Tü akaratshisükat rampara, shiyaawase tü akaratshisükat outkajaalee. Je tü akaratshisükat jolotsü, nayaawase na akaratshishiikana aapiee aa'inmajakana tü anoujasükalüirua sulu'u tia outkajaaleekalüirua. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("RV2_1","096_2_1","REV","2","1","1","“Püshaja nümüin chi aapiee aa'inmajakai tü anoujasükalüirua tanain sulu'u tü outkajaaleekat chakat sulu'u tü pueulokat Éfeso: “Anuu nünüiki chi kajapulu'ukai tü akaratshisükat jolotsü nikialu'u, chi sa'akakai waneepia tü akaratshisükat rampara: ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("RV2_2","096_2_2","REV","2","2","2","Tatüjaa aa'uchii jia anoujashiikana chakana Éfeso sünain jaa'inrüin kasa eekai anain. Ta'waajüin jia süka jüchecherüin jaa'in sünain a'yatawaa tamüin. Tatüjaa aa'uchii jia sünain jüjünajaain jüma'anajee chi eekai kama'üralin. Kayaawaseshii jia namüin na antakana ja'akamüin süpüla ekirajaa nünüiki Maleiwa naashin sünain nnojolüin shiimüin aluwataaushin tatüma. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("RV2_3","096_2_3","REV","2","3","3","Sotüsü taa'in sünain jüchecherüin jaa'in su'unnaa tü müliaa ji'rakat saaliijee tü jünoulakat tanain. Mayaainje müliain jia, ayatshi'iya jia ichein tanain. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("RV2_4","096_2_4","REV","2","4","4","“Akaajaa tachiajaaka oulia jia, shia sünain nnojoliin alin jüpüla na juwalayuukana maa aka alin jüpüla naya paalainka jikeroloiwa'aya sünain anoujaa tanain. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("RV2_5","096_2_5","REV","2","5","5","Soto jaa'in anapü'üin ma'i jukuaippa namüin na juwalayuukana. Anakaja joolu'u müleka juu'ulaale suulia maalin naya jüpüla sümaa jaa'inrüinjatüin jüchikua tü kasa anasü jaa'inrapü'ükat namüin. Akaajasa nnojorule jaa'inrüin, antamaateechi taya süpüla taakatüinjatüin ja'akajee tü ramparakat aapünakat paala jümüin. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("RV2_6","096_2_6","REV","2","6","6","Otta mayaashiije tachiajaainapain jia, sotüsü taa'in sünain jiyouktüin wanaa tamaa tü naa'inrakat na nikirajüinkana Nicolás, na wayuu ekirajüliikana sünain alawaa. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("RV2_7","096_2_7","REV","2","7","7","“Müleka kapürale jaa'in tanüiki, anasü jülüjüle jaa'in tü nümakat joolu'u chi Naa'inkai Maleiwa jümüin jia anoujashiikana sulu'u tü outkajaaleekalüirua süpüshua. Je chi eekai nükanajuuin chi Kama'üraikai nütüma, te'itaajeechi nia süpüla niküinjatüin süchon tü wunu'u sulu'ukot tü na'apainsekat Maleiwa, tü süchon katakat atüma so'u wayuu. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("RV2_8","096_2_8","REV","2","8","8","“Püshaja nümüin chi aapiee aa'inmajakai tü anoujasükalüirua tanain sulu'u tü outkajaaleekat chakat sulu'u tü pueulokat Esmirna: “Anuu nünüiki chi eetüjüika'iya süpülapünaa kasakat süpüshua, chi eeinjachikai meinshi, chi ouktakai paala sünain süso'iraain naa'in süchikijee: ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("RV2_9","096_2_9","REV","2","9","9","Tatüjaa aa'uchii jia sünain müliain ma'i maa'ulu yaa je sünain wayuuin mojushii jia. Otta soto jaa'in sünain wayuuin anashii jia nu'upala Maleiwa. Je tatüjaa aa'uchii jia sünain mojuin sünüiki wayuu jümüin. Na wayuu, nüpüshikana Maleiwa naajüin. Na'alainpaja'a ne'e shia, aluwataaushi ne'e nütüma Satanás. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("RV2_10","096_2_10","REV","2","10","10","Nnojo mmolüin jia seema tü müliaa anteetkat jünainmüin maalü. Tamüshii paala jia: Eejeena eekai nata'ünneenain ja'akajee süpüla püreesain nütüma chi Yolujaakai süpüla nüpüleeruain jaa'in shii'iree jiyouktüin taya. Ji'reerü müliaa süpüla poloo ka'i. Otta jiakana, mayaasüje su'utinnüin naa'in waneeirua ja'akajee sünainjee tü nanoulakat, anakaja jüchecherüle jaa'in jüpüshua sünain anoujaa waneepia. Soto jaa'in sünain juwalaajüneenain tatüma. Teenakeena jia tanainmüin süpüla eeinjanain jia waneepia nümaa Maleiwa. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("RV2_11","096_2_11","REV","2","11","11","“Müleka kapürale jaa'in tanüiki, anasü jülüjüle jaa'in tü nümakat joolu'u chi Naa'inkai Maleiwa jümüin jia anoujashiikana sulu'u tü outkajaaleekalüirua süpüshua. Je chi eekai nükanajuuin chi Kama'üraikai nütüma, ja'itaichi ouktüin maa aka wayuu süpüshua, nnojoleechi akatalaain nuulia Maleiwa süchikijee. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("RV2_12","096_2_12","REV","2","12","12","“Püshaja nümüin chi aapiee aa'inmajakai tü anoujasükalüirua tanain sulu'u tü outkajaaleekat chakat sulu'u tü pueulokat Pérgamo: “Anuu nünüiki chi kama'anakai tü chajaruuta piamakat süsa kasakat ma'i: ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("RV2_13","096_2_13","REV","2","13","13","Tatüjaa aa'uchii jia sünain kepiain cha'aya sulu'u tü pueulo eere nuluwataain Satanás saa'u wayuu sainküin mma. Ja'itasü kaainjalain wayuu wainma cha'aya, ayatshi'iya jia sünain anoujaa tanain. Sotüsü taa'in wanaa sümaa nu'utinnüin aa'in cha'aya chi juwalakai Antipas, chi aküjapü'ükai tanüiki meinshi. Mayaashiije mmolüin jia wanaa sümaa tia, nnojoliishii jia oo'ulaain toulia. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("RV2_14","096_2_14","REV","2","14","14","“Akaajaa tachiajaaka oulia jia, shia sünainjee sa'aleewajaain waneeirua ja'aka namaa na oushikajaakana süchiirua tü nikirajapü'ükat achiki Balaam, chi ekirajakai sünain alawaa sümaiwa paala wanaa sümaa nuluwataain Balac. Balaam, nii'iyatüin nümüin Balac tü naa'inrüinjatkat süpüla kaainjalainjanain na wayuu Israelkana nuulia Maleiwa. Je Balac, nimeejakalaka na Israelkana süpüla neküinjatüin tü asalaa aapünakat paala sümüin tü maleiwayaasükalüirua, je süpüla a'luwajirawaa akuaippaa sümaa wayuu jierü otta wane jierü nümaa wane toolo. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("RV2_15","096_2_15","REV","2","15","15","Otta wane tachiajaaka oulia jia, shia sünainjee sa'aleewajaain waneeirua ja'aka namaa na nikirajüinkana Nicolás, na ekirajüliikana sünain alawaa. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("RV2_16","096_2_16","REV","2","16","16","Jiyaawajaa jümata suulia kapülaa aa'in tü nekirajakat anain. Müleka nnojoliire jiyaawajaain suulia tia, antamaateechi taya jünainmüin süpüla tatkaainjachin jümaa süka tü chajaruuta tawaralu'ukot. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("RV2_17","096_2_17","REV","2","17","17","“Müleka kapürale jaa'in tanüiki, anasü jülüjüle jaa'in tü nümakat joolu'u chi Naa'inkai Maleiwa jümüin jia anoujashiikana sulu'u tü outkajaaleekalüirua süpüshua. Je chi eekai nükanajuuin chi Kama'üraikai nütüma, taapeerü nümüin süpüshi tü eküülü kanüliakat maná, tü anujunnakat paala sümaiwa. Je taapeerü nümüin wane ipachon kasuutat ashajünakat anain wane anüliee jeket atüjaanakat aa'u nütüma ne'e chi aapünakai amüin. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("RV2_18","096_2_18","REV","2","18","18","“Püshaja nümüin chi aapiee aa'inmajakai tü anoujasükalüirua tanain sulu'u tü outkajaaleekat chakat sulu'u tü pueulokat Tiatira: “Anuu nünüiki chi Nüchonkai Maleiwa, chi kachuwalakai o'u, chi jorottokai oo'ui. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("RV2_19","096_2_19","REV","2","19","19","Tatüjaa aa'uchii jia sünain jaa'inrüin tü kasa anasükat sümüin wayuu sünain alin shia jüpüla. Süka ichein jia tanain, koo'omüinsü joo tü kasa anasü jaa'inrakat sünain ji'yataain tamüin suulia paala jikeroloiwa'aya sünain anoujaa tanain. Je joolu'u, mayaainje müliain jia, jüchecherüin jaa'in su'unnaa tia. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("RV2_20","096_2_20","REV","2","20","20","“Akaajaa tachiajaaka oulia jia, shia süka nnojolüin jüleejüin Jezabel, tü jierü aküjatkat alawaa, tü nünüikimaajatkat Maleiwa saashin. Shime'eja aa'inchii na anoujashiikana tanain süka tü alawaa shikirajakat anain süpüla kaainjalainjanain naya, maa aka na'luwajiraain nakuaippa sümaa wayuu jierü otta wane jierü nümaa wane toolo, je maa aka neküin tü asalaa aapünakat paala sümüin tü maleiwayaasükalüirua. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("RV2_21","096_2_21","REV","2","21","21","Watta süma'a ta'atapajüin shia shii'iree suu'ulaweein suulia kaainjalaa. Ayouktajaasia ne'e. Ayatsia shia wayuuin maa'insat. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("RV2_22","096_2_22","REV","2","22","22","Tajüteerü wane ayuulii sünainmüin süpüla müliainjatüin shia saaliijee shiyouktüin taya. Je na wayuu aa'inrakana tü kasa mojusü saa'inrakat tü jietkat, müleka nnojorule noo'ulaain suulia naainjala, meena aka tatüma saa'in tü jietkat sünain müliashaatain. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("RV2_23","096_2_23","REV","2","23","23","To'uteena aa'in napüshua na eekai masütaajuin sünain naa'inrüin tü shikirajakat anain. Je na anoujashiikana sulu'u tü outkajaaleekat süpüshua, natüjaweechikalaka taa'u sünain nnojolüin sunujulaain saainjala wayuu toulia süka te'raajüin saa'in wayuu süpüshua süpüla süsalainjatüin saainjala tatüma. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("RV2_24","096_2_24","REV","2","24","24","“Taashajaain joolu'u jümüin jiakana chakana Tiatira nnojoliikana oonooin sümaa tü alawaa shikirajakat anain Jezabel, jiakana nnojoliikana ashatüin tü kasa mojusü nii'iyatakat Satanás sümüin wayuu, tü ‘kasa anasükat’ naajüin na ashatakana shia. Nnojoleerü koo'omüin joolu'u tatüma jümüin tü taluwataakat anain jia. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("RV2_25","096_2_25","REV","2","25","25","Shia tamaka ne'e jümüin tüü. Otta tacheküin jüpüleerua ayatüin katsüin jünoula waneepia süma'inru'u ja'atapajüin tale'ejüin tachikua. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("RV2_26","096_2_26","REV","2","26","26","“Je chi eekai nükanajuuin chi Kama'üraikai nütüma sümaa ayatüin naa'inrüin tü tachekakat nüpüleerua süntaleepa'a sükalia tü saja'lajaainjatkat o'u kasakat süpüshua, laülaajeechi nia tatüma saa'u wayuu sainküin mmakat süpüshua, ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("RV2_27","096_2_27","REV","2","27","27","maa aka ni'itaain taya chi Tashikai süpüla laülawaa sünain nümüin tamüin: ‘Te'itaain pia süpüla aluwatawaa saa'u wayuu süpüshua sünain me'rujuinjachin amüin pia. Eekai shi'rüin pümüin su'unnaa puluwataain, asaichijaweerü pütüma maa aka saa'in amüchi eekai süsottüin’. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("RV2_28","096_2_28","REV","2","28","28","Je so'u tia süpüla sütüjaainjatüin wayuu saa'u sünain jükanajüichipain chi Kama'üraikai, taapeerü jümüin tü jolotsü eweetakat watta'a maalü. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("RV2_29","096_2_29","REV","2","29","29","Müleka kapürale jaa'in tanüiki, anasü jülüjüle jaa'in tü nümakat joolu'u chi Naa'inkai Maleiwa jümüin jia anoujashiikana sulu'u tü outkajaaleekalüirua süpüshua. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("RV3_1","096_3_1","REV","3","1","1","“Püshaja nümüin chi aapiee aa'inmajakai tü anoujasükalüirua tanain sulu'u tü outkajaaleekat chakat sulu'u tü pueulokat Sardis: “Anuu nünüiki chi kajapulu'ukai tü akaratshisükat jolotsü, chi eekai amaa chi Naa'inkai Maleiwa sulu'u tü akaratshisükat outkajaalee: E'nnaajünüshii jia sütüma wayuu sünain wayuuin yalayatshii je sünain jaa'inrüin kasa anasü saashin. Otta tatüjaa aa'uchii jia sünain wattain jaa'in toulia. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("RV3_2","096_3_2","REV","3","2","2","Nnojotsü jikeraajüin tü ji'yataainkat no'ulu'u chi Tamaleiwasekai. Ee jümata jaa'in sünain tü a'yatawaa e'itaanakat paala jümüin nütüma süpüla nnojolüin sümalajaain tü nüchekakat jüpüleerua. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("RV3_3","096_3_3","REV","3","3","3","Soto jümata jaa'in tü pütchi shiimüin ekirajünakat anain jia. Juu'ulaa suulia mashapalaa aa'in sünain ekeraajaa tü nüchekakat chi Maleiwakai jüpüleerua. Je joonoo jümaala jüchikua sümaa tü shiimüinkat. Akaajaa müleka nnojorule jiyaawajaain, antalaa meechi taya jünainmüin süpüla süsalainjanain jia tatüma. Maa aka matüjaajuuin naa'u joujaleechin nüntüin wane ka'ruwarai, akaweechia tayakai tantapa. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("RV3_4","096_3_4","REV","3","4","4","“Otta tatüjaa aa'uchii sünain eein ja'aka cha'aya Sardis palit wayuu eekai nnojolüin yarüttüin naa'in nu'upala Maleiwa. Eejeena naya tamaa sünain kasuuin ma'i nashe'in, süka nekeraajüin tü nüchekakat Maleiwa napüleerua. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("RV3_5","096_3_5","REV","3","5","5","Je chi eekai nükanajuuin chi Kama'üraikai nütüma, meechi aka naa'in na wayuu a'atakana tü ashe'inyüü kasuukat ma'i. Nnojoleerü tala'ajaain nünülia sulu'ujee tü karaloukta kalu'ukot nanülia na wayuu ee'iranajaainapakana aa'in tatüma. Je so'uweena tü ka'ikat tasha'walaweechikat o'u nümülatu'u Maleiwa namaa na aapieekana, ‘Te'raajüin chira wayuukai’, meechi taya nümüin. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("RV3_6","096_3_6","REV","3","6","6","Müleka kapürale jaa'in tanüiki, anasü jülüjüle jaa'in tü nümakat joolu'u chi Naa'inkai Maleiwa jümüin jia anoujashiikana sulu'u tü outkajaaleekalüirua süpüshua. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("RV3_7","096_3_7","REV","3","7","7","“Püshaja nümüin chi aapiee aa'inmajakai tü anoujasükalüirua tanain sulu'u tü outkajaaleekat chakat sulu'u tü pueulokat Filadelfia: “Anuu nünüiki chi Maainjalasaikai, chi aküjakai tü shiimüinkat, chi kama'anakai tü niyaaweinkat David süpüla nikerotirüinjanain namüiwa na anoujashiikana nünainmüin Maleiwa. Na manoujainsaliikana, nnojoleena nikerotirüin. Otta na anoujashiikana, naya nikerotireenaka. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("RV3_8","096_3_8","REV","3","8","8","Tatüjaa aa'uchii jia anoujashiikana sünain jaa'inrüin kasa eekai anain. Ja'itaina mojutüin jia tanainjee sütüma wayuu cha'aya, nnojoliishii jia aattajaain taa'u. Ayatshi'iya jia oonooin sümaa tanüiki. Tamüshii paala jia: Jutatüsü tatüma ekerotoo nünainmüin Maleiwa jüpüleerua je nnojoleena jia aleejünüin nütüma. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("RV3_9","096_3_9","REV","3","9","9","Je nnojotsü motüin taa'in tü kasa mojusü naa'inrakat jümüin na wayuu aluwataaushikana nütüma Satanás. Judíokana naashin, nüpüshikana Maleiwa naashin. Na'alainpaja'a ne'e shia, nnojoliishii naya nüpüshin. Tantireena naya jünainmüin süpüla namülialaainjanain jümülatu'u süpüla nayaawatüin saa'u sünain alin jia tapüla. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("RV3_10","096_3_10","REV","3","10","10","“Otta jiakana, süka joonooin sümaa tanüiki sümaa jüchecherüin jaa'in su'utpünaa tü kasa mojusü naa'inrakat na wayuukana jümüin, taa'inmajeena jia su'unnaa tü müliaa antajatkat sünainmüin tü wayuukolüirua süpüshua apüleeruainjatkat aa'in sainküin mmakat. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("RV3_11","096_3_11","REV","3","11","11","“Shiimüin sünain tale'ejeechin tachikua maalü. Ayata jia sünain katsüin jünoula. Jalia jia suulia süsütünüin juulia tü taapüinjatkat jümüin saa'u jükanajüin chi Kama'üraikai. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("RV3_12","096_3_12","REV","3","12","12","Je chi eekai nükanajuuin chi Kama'üraikai nütüma, te'itaajeechi nia süpüla eeinjachin nümaa Maleiwa waneepia. Müichia mayu'laain nüma'anajee. Je süka nüpüshin nia chi Tamaleiwasekai, tashajeerü nünülia nünain. Je süka kepiainjachin nia sulu'u wane Jerusalén jeket, tashajeerü tü sünüliakat nünain. Shia tü pueulo nuluwataakat alu'u Maleiwa, tü ashakateetkat maalü chajee iipünaajee nüma'anajee. Je süka nu'tte'ennüichipain tatüma, tashajeerü tü tanülia jeketkat nüna'inya. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("RV3_13","096_3_13","REV","3","13","13","Müleka kapürale jaa'in tanüiki, anasü jülüjüle jaa'in tü nümakat joolu'u chi Naa'inkai Maleiwa jümüin jia anoujashiikana sulu'u tü outkajaaleekalüirua süpüshua. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("RV3_14","096_3_14","REV","3","14","14","“Püshaja nümüin chi aapiee aa'inmajakai tü anoujasükalüirua tanain sulu'u tü outkajaaleekat chakat sulu'u tü pueulokat Laodicea: “Anuu nünüiki chi kanüliakai Amén, chi lotokai akuaippa sünain aküjaa tü shiimainkat nüchiki Maleiwa, chi nükumajakai anainjee kasakat süpüshua Maleiwa: ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("RV3_15","096_3_15","REV","3","15","15","Tatüjaa aa'ut sünain akulajaain ma'i jaa'in sünain a'yatawaa tamüin. Mayaasüje nnojolüin mojuin jünüiki tamüin, nnojoliishii jia yalayalain aa'in. Müleka nnojorule jücheküin süpüleerua yalayalain jia, anasüje saa'in tamüin müleka mojule jünüiki tamüin wwatuo'ushi. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("RV3_16","096_3_16","REV","3","16","16","Shiimüin sünain jukulajaain ma'i aa'in. Je sünainjee müin ne'e jukuaippa, mojushaatasü taa'in jütüma. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("RV3_17","096_3_17","REV","3","17","17","“A'waataashii jia sulu'u juwashirüin sünain maa: ‘Anaajaashii waya neerü wainma. Nnojotsü kasain che'ojaain wamüin’, müshii jia. Tamüshii paala jia: ¿Jamüshiikai jia nnojoliika'a jiyaawatüin saa'u jukuaippa sünain wayuuin müliashaatashii jia no'ulu'u Maleiwa, sünain mojushaatain ma'i jaa'in maa aka saa'in wayuu eekai maletsein, eekai mo'uin je eekai mashe'in? ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("RV3_18","096_3_18","REV","3","18","18","Tachuntajatkalaka joo jümüin sünain jiyalajüinjanain toulia tü che'ojaakat ma'i jümüin. Je tü taapeetkat jümüin, meerü aka shia jümüin ooro ojojünakat süka siki süpüla sujuittajatüin tü shi'yarülakat. Meerü aka shia jümüin ashe'inyüü kasuutot ja'atajatkat suulia japülijain jia sütüma mashe'inyüü. Meerü aka shia jümüin wunu'u o'upinasee o'yotünakat sulu'u tü jo'u ma'ülasükat süpüla ko'uinjanain jia jüchikua. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("RV3_19","096_3_19","REV","3","19","19","“Tachiajaain jia joolu'u süka alin jia tapüla. Je napüshua na aikana tapüla, kalio'ushii tatüma. Je sükajee tia, anakaja jiyaawajaale suulia kaainjalaa süpüla ji'yataainjanain tamüin süka süpüshua jaa'in. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("RV3_20","096_3_20","REV","3","20","20","Jaapaja tanüiki, anii taya antüin jünainmüin maa aka tantakai jipialu'umüin. Müleka eere ja'aka eekai naapajeein tanüiki sümaa nikerotirüin taya, ekeroteechi taya nünainmüin süpüla tekaain nümaa sümaa wanaawajiraain waa'in. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("RV3_21","096_3_21","REV","3","21","21","“Je chi eekai nükanajuuin chi Kama'üraikai nütüma, te'itaajeechi nia süpüla aluwatawaa wanaa tamaa, maa aka e'itaaushin taya nütüma Maleiwa chi Tashikai süpüla aluwatawaa wanaa nüma'aya saa'ujee takanajüichipain chi Kama'üraikai. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("RV3_22","096_3_22","REV","3","22","22","Müleka kapürale jaa'in tanüiki, anasü jülüjüle jaa'in tü nümakat joolu'u chi Naa'inkai Maleiwa jümüin jia anoujashiikana sulu'u tü outkajaaleekalüirua süpüshua. “Tü taküjaitpakat pümüin, püshajüinjatü sümüin tü anoujasükalüirua tanain sulu'ukat tü akaratshisü outkajaalee”, nümakalaka tamüin. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("RV4_1","096_4_1","REV","4","1","1","Shiasa süchikijee kettaapa tatüma tü karaloukta ashajinnakat taya sümüin tü akaratshisükat outkajaalee, eirakaashi taya chaa iipünaamüin. Shii'iyataakalaka tamüin wane kasa maa aka saa'in so'u miichi jutatüin cha'aya eere Maleiwa. Je chi wayuu aashajaakai tamaa paala, chi makai aka saa'in shi'ira konneeta nünüiki, nümakalaka aa'in tamüin: “Jalaichi yaamüin, tee'iyataiwa pümüin tü alatajateetkat”. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("RV4_2","096_4_2","REV","4","2","2","Shiasa mapa yaaulerü, na'anaain taya chi Naa'inkai Maleiwa. Shii'iyataakalaka tamüin chaa iipünaa wane einasee süpülajatü aluwatawaa, je eeshi chi Maleiwakai joyotüin saa'u. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("RV4_3","096_4_3","REV","4","3","3","Chinatüshi nia maa aka saa'in tü kakuuna kanüliakat “jaspe” oo'ulaka “cornalina”. Je tü niinasekat, pasanainsü shia sünain wane kaspolüin jorottüsü ma'i, müsü aka saa'in tü kakuuna kanüliakat “esmeralda”. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("RV4_4","096_4_4","REV","4","4","4","Je pasanaintaasü joo shia'aya sünain piama shikii pienchimüin einasee. Eeshii joyojoyolüin saa'u tü einaseekalüirua piama shikii pienchimüin laülaayuu. Kasuujasü ma'i nashe'in. Otta sünain nekii wane'ewaire nakua, eesü wane kotse oorole'eya maa aka nakotse na sülaülakana mma. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("RV4_5","096_4_5","REV","4","5","5","Je sünainjee tü niinasekat chi Maleiwakai, sümachetaakalaka shiyaa juya sümaa sütüttaain. Je joo sümülatu'u tü niinasekat, eesü akaratshisü rampara chuwachuwatsü. Tiairua, shia niyaawaseka'aya chi Naa'inkai Maleiwa sulu'ukai tü akaratshisükat outkajaalee. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("RV4_6","096_4_6","REV","4","6","6","Je sümülatu'u tü niinasekat, eesü wane kasa jamatüin müsü aka saa'in wüin sulu'u wane laa, jorottüsü ma'i maa aka saa'in wane rouya. Je sü'ütpa'a tü niinasekat, eesü pienchisü kasa kato'ulu. Pasanainsü tü niinasekat sünain. Ko'uyaa müsüirua süpüleeruajee je süchiiruajee. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("RV4_7","096_4_7","REV","4","7","7","Wane, müshi aka saa'in kannajapüt. Je wane'e, müshi aka naa'in paa'a toolo. Otta nu'upünaa chi wane'e, müsü aka saa'in su'upünaa wayuu. Je joo chi wane'eya, müshi aka saa'in warulapai sünain waawataa. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("RV4_8","096_4_8","REV","4","8","8","Katünayaa müshii naya maa aka saa'in sütüna wuchii. Aippiruasüwai natüna wane'ewai nakua. Je ko'uyaa müsü'üya sütoutajee je sütu'ujee tü natünakat. Meemerüinsalii naya sünain ee'irajaa nümüin Maleiwa, chi joyotokai saa'u niinase. Ee'irajüshii sa'wai je so'uka'i sünain namüin: “Shiimüinshaata sünain maainjalain chi Maleiwa Aluwataakai Pülashikai ma'i. Eetüjü'iya nümaiwa, eeshi nia maa'ulu yaa, je eeinjachi nia waneepia süpüla ka'ikat süpüshua”. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("RV4_9","096_4_9","REV","4","9","10","Mawaisü nee'irain na pienchishiikana kasa kato'uchii na'waajapa Maleiwa, chi joyotokai saa'u tü einaseekat, chi matüjainkai ouktaa. Je wanaa sümaa na'waajüin nia sümaa naapüin analu'ut nümüin, a'wachiraawaishii nümülatu'u Maleiwa na laülaayuu piamakana shikii pienchimüin je ne'ita'awalin tü nakotsekalüirua nümülatu'u süpüla nee'iyatüin nujut nümüin sünain namüin nee'irainru'u: ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("RV4_11","096_4_11","REV","4","11","11","“Maleiwakalee, wa'waajüin pia süka piainja'a ne'e piakai aluwataain waa'u. Alana'aleeshia ma'i pia sünain anain je sünain pülashin, süka piainja'a kakumalain kasakat süpüshua sulu'u tü püchekakat paa'inyaka. Je ayatsüja'a shia waneepia maa'ulu yaa süka alejatüinja'a shia pütüma”. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("RV5_1","096_5_1","REV","5","1","1","Te'rakalaka joo wane karaloukta apalapatuushi yaa sulu'u najapü nikiakat chi Maleiwa joyotokai saa'u tü einaseekat. Ashajuushi sulu'ujee je süsapo'ujee. Süttüsü shia süka akaratshitua shipekia. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("RV5_2","096_5_2","REV","5","2","2","Je te'rakalaka wane aapiee pülashi ma'i sünain asakiraa emetut soo'opünaa tü karalouktakat: “¿Jarai e'itaanaka süpüla aakataa shipekia tü karalouktakat süpüla saashaje'ennajatüin?”, nümakalaka. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("RV5_3","096_5_3","REV","5","3","3","Shiasa nnojoyüikalaka jaralin e'itaaushin süpüla aakataa shipekia tü karalouktakat, ja'itakaja'a süpüla ne'e eirakawaa sümüin, nnojotsü cha'aya iipünaa, nnojotsü yaa mmalu'u, nnojotsü cha'aya suupünaa tü mmakat. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("RV5_4","096_5_4","REV","5","4","4","Ta'yalajakalaka ma'i süka mojuin taa'in süka nnojoyülin eeyaain chi aakatajachikai shipekia tü karalouktakat je süpüla eirakawaa sümüin. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("RV5_5","096_5_5","REV","5","5","5","Niasa wane no'uluku na laülaayuu piamakana shikii pienchimüin, nümakalaka tamüin: “Nnojo pi'yalajüin. Anii Jesús, chi Kannajapüt münakai nuu'uliwo'ukai Judá, chi Pülashikai ma'i nuu'uliwo'ukai David. Nia e'itaaushika süpüla naakatüinjatüin tü akaratshisükat shipekia sümaa neerulüinjatüin tü karalouktakat, süka niyamülüin süpüshua tü nü'ünüükalüirua”. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("RV5_6","096_5_6","REV","5","6","6","Te'rakalaka joolu'u Jesús, chi Anneetchonkai anülia, sünain müin aka nia saa'in wane anneerü eekai o'utuushiirüin aa'in. Sha'watüshi nia nü'ütpa'a Maleiwa joyotakai saa'u tü einaseekat, pasanainshi nanain na pienchishii kato'uchiikana je na laülaayuukana. Je chi Anneetchonkai, akaratshisü nu'uwa je akaratshisü no'u. Tü akaratshisükat no'u, niyaawase chi Naa'inkai Maleiwa sulu'ukai tü akaratshisükat outkajaalee, chi ajütünakai süpa'apünaa mmakat süpüshua. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("RV5_7","096_5_7","REV","5","7","7","Shiasa nürütkaakalaka joo chi Anneetchonkai sünainmüin tü einaseekat sünain naapaain tü karaloukta najapulu'ukat nikialu'ujee chi joyotakai. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("RV5_8","096_5_8","REV","5","8","8","Je naapaapa shia, a'wachiraashii na pienchishii kato'uchiikana oo'ulaka na piamakana shikii pienchimüin laülaayuu yaa nümülatu'u chi Anneetchonkai sünain nee'iyatüin nujut nümüin. Je najapulu'u na laülaayuukana wane'ewai nakua, eesü wane “arpa” süpüla atalejünaa. Je eesü najapulu'u wane iita oorole'eya eere sa'ajünüin wane wunu'u jemeta eejuut. Je tü sümüsainkat, shiyaawase naashajaala na anoujashiikana nümaa Maleiwa. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("RV5_9","096_5_9","REV","5","9","9","Nee'irajakalaka joo wane jayeechi jeket nümüin: “Anneetchonkalee, e'itaaushi pia süpüla paapaainjatüin tü karalouktakat sümaa paakatüinjatüin tü shipekiakat. Süka jamüin, o'utüna aa'inchi pia süpüla taashinjatüin wayuu suulia kaainjalaa süpüla shi'rajiraainjatüin nümaa chi Maleiwakai. Pu'tte'erüin wayuu suulia saainjala sa'akajee e'irukuukat süpüshua sainküinjee mmakat süpüshua, ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("RV5_10","096_5_10","REV","5","10","10","süpüla shiajiraainjatüin sünain a'yatawaa nümüin chi Wamaleiwasekai, maa aka na sacerdote judíokana sünain na'yataapü'üin nümüin. Je na o'ttaashiikana, sülaüleena naya wayuu pütüma sainküin mmakat”. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("RV5_11","096_5_11","REV","5","11","11","Te'rakalaka wane aapieeirua wattashaata ma'i saalii je taapüin nee'irain. Pasanainsü nachiki tü einaseekat je na pienchishii kato'uchiikana je na laülaayuukana. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("RV5_12","096_5_12","REV","5","12","12","Emetutsü ma'i nee'irain sünain maa: “Anneetchonkalee, pia o'utinnakai aa'in, alana'aleeshija'a ma'i pia sünain anain. Wa'waajakalaka ma'i pia, süka kekiin ma'i pia, pülashin ma'i pia, washirüinya ma'i pia nütüma Maleiwa”. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("RV5_13","096_5_13","REV","5","13","13","Taapakalaka joo sünüiki tü aapieekalüirua chaa iipünaa je sünüiki süpüshua tü wayuukolüirua, na kato'uchiikana je na mmaapüshiikana, otta shi'ira süpüshua tü kasa katakat o'u sainküin mma je shiroku palaa. Ee'irajüshii naya sünain maa: “Anashi wa'waajüle chi joyotakai saa'u tü einaseekat oo'ulaka chi Anneetchonkai, süka nalana'aleeinya ma'i sünain pülashiin naya. Kojutüinjana naya waneepia watüma süpüla ka'ikat süpüshua”. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("RV5_14","096_5_14","REV","5","14","14","Otta na pienchishii kato'uchiikana, “Amén, anashii wa'waajüle naya”, müshii. Je na laülaayuukana, wachiwachitshii naya nümülatu'u chi Anneetchonkai oo'ulaka nümülatu'u chi joyotakai saa'u tü einaseekat sünain na'waajüin naya. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("RV6_1","096_6_1","REV","6","1","2","Teirakaakalaka nümüin chi Anneetchonkai wanaa sümaa naakatüin tü palajatkat shipekia süttakat atüma tü karalouktakat. Taapakalaka joo nünüiki waneeshia no'uluku na pienchishii kato'uchiikana sünain emetuluin ma'i maa aka saa'in sütürüla juya sünain maa: “Jalaichi”, müshi nia. Eweeta müshia wane ama kasuutai je wane wayuu naa'u. Je chi naajuchikai, kajapulu'ushi wane uraichi sümaa jatüirua. Saapünakalaka joo nümüin chi amaajuchikai wane kotse maa aka nakotse na sülaülakana mma. Nuwate'etkalaka ma'i chajee iipünaajee maa aka naa'in wane surulaat eekai nüshutüinjachin saa'u nü'ünüü süpüla nüyamülüinjatüin. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("RV6_3","096_6_3","REV","6","3","3","Je naakatapa chi Anneetchonkai wane shipekiaya, taapüin joo nünüiki chi wane'eya pienchishii kato'uchiikana: “Jalaichi”, müshi nia. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("RV6_4","096_6_4","REV","6","4","4","Nujuittakalaka joo wane ama'aya, ishotoi ma'i. Je aapünüsü nümüin chi naajuchikai wane chajaruuta miyo'ushaata ma'i. E'itaanüshi nia süpüla nütke'erüinjatüin wayuu yaa mmalu'u je süpüla su'uniraainjatüin saa'in wane'ewai sükua. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("RV6_5","096_6_5","REV","6","5","5","Naakatawalaja'a joo wane shipekiakat chi Anneetchonkai. Taapakalaka joo nünüiki wane'eya chi pienchishii kato'uchiikana: “Jalaichi”, müshi nia. Eweeta müshia joo wane ama'aya, mütsiiya ma'i. Je najapulu'u chi naajuchikai, eesü wane pesa. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("RV6_6","096_6_6","REV","6","6","6","Je pasanainjee nanain na pienchishii kato'uchiikana, taapüin wane pütchi müsü aka saa'in sünüiki wayuu sünain maa: “Süka aliitpain jamü sainküin mma, eisalajüneesü tü seitakat je tü wiinokat. Kojutüitpa ma'i tü eküütkat süpüshua. Maa aka tü wanekat poote trigo, ketta'alaasü sümaa ni'yataainjut wane wayuu süpüla wane ka'i”, malu'utsü tü pütchikat. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("RV6_7","096_6_7","REV","6","7","7","Naakatawalaja'a joo wane shipekiakat chi Anneetchonkai. Taapakalaka joo nünüiki wane'eya chi pienchishii kato'uchiikana: “Jalaichi”, müshi nia. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("RV6_8","096_6_8","REV","6","8","8","Eweeta müshia joo wane ama'aya, atsaana. Otta nünülia chi naajuchikai, “Ouktaa”. Otta tü kanüliakat “Hades”, tü süpüleekat tü ouktüsükalüirua, oushikaasü nüchiiruajee. E'itaanüshii naya süpüla no'una'alirüinjatüin saa'in wayuu watta saalin, tü shiatapünaakat tü shiatapünaakat wayuu eekat saa'u mmakat. Eejeerü wayuu eekai su'utünüin aa'in sütüma wayuu, eejeerü eekai ouktüin sütüma jamü, eejeerü eekai ouktüin sütüma ayuulii, je eejeerü eekai su'utünüin aa'in sütüma wasashi. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("RV6_9","096_6_9","REV","6","9","9","Naakatawalaja'a joo wane shipekiakat chi Anneetchonkai, te'rakalaka naa'in wane wayuuirua joyotüin yaa sü'ütpa'a tü a'ajülee sulu'ujeepü'ükat tü a'waajüleekat Maleiwa. Naya na o'utinnakana aa'in paala saaliijee nanoujain nünüiki Maleiwa je saaliijee naküjain sümüin wayuu sünain niain Jesús Nasenyotsein. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("RV6_10","096_6_10","REV","6","10","10","Emetutsü ma'i joolu'u nanüiki sünain namüin: “Maleiwakalee, pia Pülashika ma'i. Kasataalejese kasalajanain pütüma maalü saainjala tü o'utakat waa'in, süpüla pasalaainjanain waya pütüma, süka piain maainjalain je süka piain aküjüin waneepia tü shiimüinkat”, namakalaka nümüin. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("RV6_11","096_6_11","REV","6","11","11","Nüsouktakalaka joo chi Maleiwakai namüin: “Anakaja müleka ja'atapüle ne'e paala motso'o. Nnojoliyülia kettaain tü ka'i pasalaainjatkat o'u jia tatüma. Ta'atapüin no'utinnüin aa'in na wane juwalayuukana a'yanaajiraashiikana wanaa jümaa. Je keraapa sünain jerainjanain naya, pasalaajeena jia tatüma wanaa namaa”, müshi chi Maleiwakai namüin sünain naapale'einya namüin wane'ewai nakua wane nashe'in, kasuujasü ma'i. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("RV6_12","096_6_12","REV","6","12","12","Naakatawalaja'a joo wane shipekiakat chi Anneetchonkai. Eirakaashi joo taya nümüin. Akutkujaayaa müsü tü mmakat. Otta chi ka'ikai, epiyuushijaashi sümaa kojoin ma'i tü piyuushikat. Otta chi kashikai, eishojooshi maa aka saa'in wane isha. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("RV6_13","096_6_13","REV","6","13","13","Otta müsüya tü jolotsükalüirua, ojunuujaasü chajee iipünaajee yaa mmalu'umüin, maa aka saa'in süchon wunu'u eekai sututuuin sütüma wawai ja'itasü nnojolüin jewain. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("RV6_14","096_6_14","REV","6","14","14","Je tü siruma wüitakat, awatuusü maa aka saa'in wane karaloukta. Je tü uuchikalüirua süpüshua, ojunnajaasü. Oo'ulaka tü mmakalüirua pasanainkat sünain palaa, emerojoosü shiinalu'umüin. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("RV6_15","096_6_15","REV","6","15","15","Otta tü wayuukolüirua süpüshua, anujulaasü shia saa'upünaa tü uuchikat, sulu'upünaa tü ipakalüirua. Anujulaashii na sülaülashiikana mma, na laülaayuushiikana, na sülaülakana surulaat, na washinnuukana, na yalayatshiikana, je napüshua na achepchieekana oo'ulaka na laülaayuukana namüiwa. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("RV6_16","096_6_16","REV","6","16","16","Na'waatakalaka sümüin tü uuchikalüirua je sümüin tü ipakalüirua sünain namüin: “Kasataalejese jujunnajaain waa'u süpüla junujulüin waya suulia we'nnajünüin nütüma chi joyotakai saa'u tü einaseekat je suulia süsalainjanain waya waainjala nütüma chi Anneetchonkai. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("RV6_17","096_6_17","REV","6","17","17","Aisha'ajaa, eweetüitpa tü ka'i kasalajanainjatkat o'u wamüin waainjala natüma. ¿Jaraleechi wayuu o'ttaaka süchikijee tüü?”, müshii naya. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("RV7_1","096_7_1","REV","7","1","2","Shiasa süchikijee tia, eirakaashi taya yaa mmalu'u. Ee'iyataashii tamüin wane pienchishii aapiee sha'washawalüin süshekeinru'u tü mmakat, wane palaajeeru'u, wane uuchijeeru'u, wane wopujeeru'u, otta wane wüinpejeeru'u. E'itaaushi naya nütüma Maleiwa süpüla najütüinjatüin süchiki pienchisü jouktai süpüla saja'laje'erüinjatüin tü mmakat je tü palaakat je tü wunu'ukolüirua. Akatsa nnojoliyülüin najütüin achiki tü jouktaikat. Te'rakalaka joolu'u wane aapieeka'iya isee wüinpejeekat. Najapulu'usü wane e'inaajia nejeetse chi Maleiwakai matüjainkai ouktaa. Nuwoorulaakalaka joo chi aapieekai namüin na pienchishiikana aapiee, sünain nümüin namüin: ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("RV7_3","096_7_3","REV","7","3","3","“Jiyatta paala, nnojo jüjütüin paala tü pienchisükat jouktai aja'laje'erüinjatkat tü mmakat je tü palaakat je tü wunu'ukolüirua wane'ere'eya jüjütüin shia shi'itaanapa watüma nejeetse chi Wamaleiwasekai ne'ipo'unain na nüchepchiakana”, nümakalaka namüin. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("RV7_4","096_7_4","REV","7","4","4","Süküjünakalaka tamüin süchiki sünain shi'itaanüitpain nejeetse chi Maleiwakai shi'ipo'unain 144.000 wayuu sa'akajee süpüshua tü polookat piammüin e'irukuu nanainjee na wayuu Israelkana. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("RV7_5","096_7_5","REV","7","5","5","Tü wayuu e'itaanakat anain tü nejeetsekat, müsü mayaa: Na'akajee na ni'irukukana Judá, 12.000. Na'akajee na ni'irukukana Rubén, 12.000. Na'akajee na ni'irukukana Gad, 12.000. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("RV7_6","096_7_6","REV","7","6","6","Na'akajee na ni'irukukana Aser, 12.000. Na'akajee na ni'irukukana Neftalí, 12.000. Na'akajee na ni'irukukana Manasés, 12.000. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("RV7_7","096_7_7","REV","7","7","7","Na'akajee na ni'irukukana Simeón, 12.000. Na'akajee na ni'irukukana Leví, 12.000. Na'akajee na ni'irukukana Isacar, 12.000. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("RV7_8","096_7_8","REV","7","8","8","Na'akajee na ni'irukukana Zabulón, 12.000. Na'akajee na ni'irukukana José, 12.000. Je na'akajee na ni'irukukana Benjamín, 12.000. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("RV7_9","096_7_9","REV","7","9","9","Shiasa süchikijee tia, eirakaashi taya chaa iipünaa sünain shii'iyataain tamüin wane wayuuirua watta ma'i saalii sha'washawatsü nümülatu'u chi joyotakai saa'u tü einaseekat je nümülatu'u chi Anneetchonkai. Isasü achikii nayaawajünüin süka wainmashaatain ma'i naya. Eesü wayuu sa'akajee shi'irukukat tü wayuukalüirua süpüshua, sainküinjee mmakat süpüshua. Kashe'injashii naya wane'ewai nakua kuluulu kasuujasü ma'i, je kajapulu'ushii naya alanatüna süka talatüin ma'i naya. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("RV7_10","096_7_10","REV","7","10","10","A'waatüshii naya emetut ma'i sünain maa: “Wamaleiwasekalee, piakai joyotakai saa'u tü einaseekat, o'ttaashii waya pütüma je nütüma chi Anneetchonkai”. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("RV7_11","096_7_11","REV","7","11","11","Otta na aapieekana, sha'washawatshii naya napüshua pasanainsü nachiki tü einaseekat, na laülaayuukana, oo'ulaka na pienchishii kato'uchiikana. A'wachiraashii naya sünain na'waajüin chi Maleiwakai ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("RV7_12","096_7_12","REV","7","12","12","sünain maa nümüin: “Wamaleiwasekalee, alana'aleeshija'a ma'i pia sünain anain. Wa'waajüin pia süka kekiin ma'i pia je süka pülashin ma'i pia. Waapüin pümüin analu'ut saa'u kojutüin pia watüma süpüla ka'ikat süpüshua. Amén, anashi wa'waajüle pia”. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("RV7_13","096_7_13","REV","7","13","13","Otta wane chi laülaashikai, eirakaashi tamüin sünain nüsakirüin taya: “¿Pütüjaa aa'uchii jaraliin na wayuu kasuukana ashe'in, otta jalaje'ewaliin naya?”, nümakalaka tamüin. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("RV7_14","096_7_14","REV","7","14","14","Tasouktakalaka nümüin: “Laülaashikalee, nnojoishi tatüjaain aa'u. Pia piakai atüjaaka saa'u”, tamakalaka nümüin. “Naya na ountakana nalatirüin tü müliaa müle'oshaata antakat sünainmüin wayuu sainküin mma. Kasuusü nashe'in süka ala'ajaaushin naainjala noulia sütüma tü nüshakat chi Anneetchonkai. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("RV7_15","096_7_15","REV","7","15","15","Müshiijese naya eein waneepia nümaa Maleiwa, chi joyotakai saa'u tü einaseekat. Je na'yataain nümüin waneepia so'uka'i je sa'wai cha'aya sulu'u tü a'waajüleekat nia. Je aa'inmajüneena naya waneepia nütüma. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("RV7_16","096_7_16","REV","7","16","16","Müiria nnojolüin alin jamü namüin, müiria nnojolüin alin münyaasü namüin. Je nnojoleena e'rüin müliaa sütüma suturula ka'i je sütüma tuttuishii eekai eein. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("RV7_17","096_7_17","REV","7","17","17","Nümülialeena naya Maleiwa sümaa nüla'ateerüin na'wiira noulia. Aa'inmajüneena naya nütüma chi Anneetchonkai sha'watakai sü'ütpa'a tü einaseekat, maa aka saa'inmajünüin wane anneerü nütüma wane anneetpü'ü sümaa nu'unirüin sünainmüin wüin anasü”. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("RV8_1","096_8_1","REV","8","1","1","Naakatawalaja'a joo chi Anneetchonkai tü shipekia saja'ttapshimüinjatkat. Ko'uko'utsü kasa süpüshua cha'aya iipünaa maa aka shiatapünaa oora. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("RV8_2","096_8_2","REV","8","2","2","Te'rakalaka na akaratshishiikana aapiee sha'washawatkana waneepia nümülatu'u chi Maleiwakai sünain saapünüin wane konneeta namüin wane'ewai nakua. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("RV8_3","096_8_3","REV","8","3","3","Otta wane aapieeka'iya, antüshi sünainmüin tü a'ajülee sümülatu'ukat tü einaseekat sümaa sha'watüin nia sü'ütpa'a. Otta najapulu'u wane iita oorole'eya kalu'usü wainma wunu'u jemeta eejuut aapünakat nümüin süpüla sa'ajünüinjatüin saa'u tü a'ajüleekat. Je tü sümüsainkat, shiyaawase naashajaala na anoujashiikana nümaa Maleiwa. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("RV8_4","096_8_4","REV","8","4","4","Shiasa nijitapa tü wunu'ukot saa'u tü a'ajüleekat, akalitsü tü sümüsainkat iipünaamüin nünainmüin chi Maleiwakai süpüla sotüinjatüin naa'in tü nachuntapü'ükat na anoujashiikana. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("RV8_5","096_8_5","REV","8","5","5","Shiasa mapa, najapatakalaka chi aapieekai tü shimechakat siki süka tü iitakat sünain nü'itüin mmakat süka. Sümachetaakalaka shiyaa juya sümaa sütüttaain. Akutkujaa müsia tü mmakat. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("RV8_6","096_8_6","REV","8","6","6","Je na akaratshishiikana aapiee aapünakana amüin paala konneeta wane'ewai nakua, yapakalaka naya süpüla na'yalajirüin tü konneetakalüirua. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("RV8_7","096_8_7","REV","8","7","7","Chi palajachikai aapiee, ni'yalajirüin tü konneeta najapulu'usükat. A'ita müsia tü juyakat sünain kayeeloin saa'u tü mmakat sümaale'eya siki oo'ulaka isha. Ajütünüsü shia mmalu'umüin nütüma chi aapieekai. Joto müsia kasa süpüshua sütüma tü sikikat sünain süsa'wajüin süse'eru'uweematapünaain tü mmakat. Je chaa eere jotüin tü mmakat, aja'lajaasü tü wunu'ukolüirua oo'ulaka tü alamakalüirua süpüshua ja'itasü eekai wüitüin. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("RV8_8","096_8_8","REV","8","8","8","Je ni'yalajitpa joo wane aapieekai tü konneeta najapulu'usükat, sujutünakalaka wane müsü aka saa'in uuchi miyo'u ma'i sümaa jotüin shirokumüin tü palaakat. Ishalaa sümakalaka süse'eru'uweematapünaain tü palaakat sütüma. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("RV8_9","096_8_9","REV","8","9","9","Je chaa eere ishain tü palaakat, ouktüsü tü she'ekalüirua sütüma. Je ojuichijaasü tü anuakalüirua sütüma. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("RV8_10","096_8_10","REV","8","10","11","Je ni'yalajitpa joo wane aapieekai tü konneeta najapulu'usükat, ojutuu müsia wane jolotsü miyo'u ma'i chajee iipünaajee sünain chuwatüin ma'i shia. Ojutuusü saa'u süse'eru'uweematapünaain tü süchikalüirua otta tü su'wüirakalüirua wüin. Ouktüsü wayuu wainma süsapa tü wüinkat süka süma'amaaitpain tü jolotsükot. Je sünülia tü jolotsükat, “Ouktasiro'ut”. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("RV8_12","096_8_12","REV","8","12","12","Je ni'yalajitpa joo wane aapieekai tü konneeta najapulu'usükat, nikuukalaka chi ka'ikai, chi kashikai, otta tü jolotsükalüirua süse'eru'uweematapünaa. Piyuushikalaka ma'i watta'ajee maalü sünainmüin kale'oweematüin ka'ikai. Je sa'wai, piyuushikalaka ma'i süse'eru'ujee aikat sünainmüinree eeiwa'aya aikat. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("RV8_13","096_8_13","REV","8","13","13","Wanaa sümaa teirakaain namüin na aapieekana, taapakalaka nünüiki wane warulapai chashi waawatüin iipünaa sirumatu'upünaa. Müshi emetut: “Aisha'ajaa, mülialeweetkalaja'a ma'i saa'in tü wayuu manoujainsat yaakat saa'u tü mmakat shi'yalajapeena tü apünüinsü konneeta isayütkalia, tü a'yalajeetkat joolu'u”, müshi. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("RV9_1","096_9_1","REV","9","1","1","Je ni'yalajitpa joo wane aapieekai tü konneeta najapulu'usükat, te'rakalaka wane aapiee müshi aka saa'in jolotsü eekai sujutuuin iipünaajee. Aapünüsü nümüin nütüma Maleiwa shiyaawein shirouse tü Ishi miyo'ukat ma'i. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("RV9_2","096_9_2","REV","9","2","2","Shiasa naakatapa shirouse tü Ishikat, ojuittüsü wane sümüsain miyo'u ma'i maa aka sümüsain siki. Je süka kojoin ma'i tü sümüsain ojuittakat sulu'ujee tü Ishikat, epiyuushijaasü chaa iipünaa sütüma je oukuushi chi ka'ikai sütüma. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("RV9_3","096_9_3","REV","9","3","3","Je sa'akajee tü sümüsainkat, shiweetakalaka wane yolujaairua kaashapayaasü saa'umüin tü mmakat. Jashichisü shia atümaa maa aka saa'in je'yulu. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("RV9_4","096_9_4","REV","9","4","4","Achiaanüsü tü kaashapakalüirua suulia sheewainjüin tü alamakalüirua je tü a'ttieekalüirua je tü wunu'ukalüirua eekat saa'u mmakat. Nayainjana sheewainka na wayuu nnojoliikana e'itaana anain nejeetse chi Maleiwakai ne'ipo'unain. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("RV9_5","096_9_5","REV","9","5","5","Nnojotsü e'itaaushin süpüla su'una'alajatüin naa'in na wayuukana, süpülajatü müliainjanain sütüma so'u ja'rai kashi. Sü'lena'alüinjana naya maa aka sü'lenio'u je'yulu. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("RV9_6","096_9_6","REV","9","6","6","Je tia wayuukolüirua so'u tü ja'raikat kashi, kee'ireesü ma'i naa'in oukteein naya. Nnojoishii ouktüin, süka maapujuin tü ouktaakat namüin nütüma Maleiwa. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("RV9_7","096_9_7","REV","9","7","7","Je sukuaippa tü kaashapakalüirua, müsü aka saa'in sukuaippa ama eekai yapain süpüla atkaayaa. Sünain nekii, eesü wane kasa müsü aka saa'in kotse oorole'eya shia. Je no'upünaa, müsü aka saa'in su'upünaa wayuu. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("RV9_8","096_9_8","REV","9","8","8","Je tü na'walakat, müsü aka saa'in su'wala jieyuu. Je tü naikat, müsü aka saa'in sai kannajapüt. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("RV9_9","096_9_9","REV","9","9","9","Je naa'into'upünaa, eesü wane müsü aka saa'in kachueera naa'into'upünaakat wane surulaat. Je shipijana tü natünakat, müsü aka saa'in suu'uipsana'ira wainma ama eekai sajaralajüin ayat atkaaya. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("RV9_10","096_9_10","REV","9","10","10","Tü kaashapakalüirua, kasisü, müsü saa'in süsi je'yulu, süpüla müliainjatüin saa'in tü wayuukolüirua sütüma so'u tü ja'raikat kashi. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("RV9_11","096_9_11","REV","9","11","11","Je chi aluwataakai naya, nia chi aapiee laülaashikai saa'u tü Ishikat. Je nünülia süka pütchi hebreo, Abadón, oo'ulaka süka pütchi griego, Apolión. (Je tü pütchikat, “O'unaikai wayuwa'in” malu'ut.) ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("RV9_12","096_9_12","REV","9","12","12","Keraaitpa joolu'u tü palajatkat müliaa ajütünakat sünainmüin tü wayuukolüirua nütüma Maleiwa. Otta isayülia piamasü soo'omüin. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("RV9_13","096_9_13","REV","9","13","13","Je ni'yalajitpa joo wane aapieekai tü konneeta najapulu'usükat, taapüin wane pütchi müsü aka saa'in sünüiki wayuu yaa sü'latira tü makat aka su'uwa paa'a sünainkat tü a'ajülee oorokot sütoutajee nümülatu'ukat chi Maleiwakai. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("RV9_14","096_9_14","REV","9","14","14","Müsü nümüin chi aapiee a'yalajitkai tü konneetakat: “Anakaja müleka püsiwatüle napü na pienchishii aapiee kapükana atümaa chaa sotpa'a tü süchi miyo'usükat kanüliakat Eufrates”, müsü nümüin. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("RV9_15","096_9_15","REV","9","15","15","Süsiwatünakalaka napü na pienchishiikana aapiee süpüla no'utirüinjatüin saa'in maa aka süse'eru'uweematapünaain wayuu eekat saa'u mmakat. Ekeraajuushitüjüli'iya naya süpüla tia. E'itaaushitüjülia tü juyakat, kashikat, je tü ka'ikat naa'inrajatkat o'u. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("RV9_16","096_9_16","REV","9","16","16","Wattashaata ma'i saalii surulaat amaajut ajütünakat joolu'u natüma na aapieekana süpüla no'utüinjatüin saa'in tü wayuukolüirua. Aküjünüsü tamüin sünain jerain naya, eetaashiija'a maa aka “doscientos millones”. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("RV9_17","096_9_17","REV","9","17","17","Na surulaat amaajunakana te'rakana aa'in, eesü kachueera naa'into'upünaa, eesü eekai ishoin maa aka suwarala siki, je eesü eekai wüitüin, je eesü eekai maloukatüin maa aka saa'in so'u “azufre”. Je shikii tü ne'ejenakalüirua, müsü aka saa'in shikii kannajapüt. Ojuittüsü siki saanükülu'ujee sümaa sümüsain oo'ulaka “azufre”. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("RV9_18","096_9_18","REV","9","18","18","Ouktüsü süse'eru'uweematapünaain wayuu eekat yaa saa'u mmakat sütüma tü ojuittakat saanükülu'ujee. Tü o'utakat saa'in tü wayuukolüirua, shia tü sikikat, je tü sümüsainkat, je tü “azufrekat”. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("RV9_19","096_9_19","REV","9","19","19","Je süsi, müsü aka saa'in wüi. Kekiisü süpüla süchotüin tü wayuukolüirua. Pülasü ma'i tü amakalüirua süpüla o'utaa saa'in wayuu süka saanükü je süka süsi. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("RV9_20","096_9_20","REV","9","20","20","Otta na wayuu ayatakana katüin o'u süchikijee tüü, mayaasüje ne'rüin tü kasa mojusü alatakat, nnojoliishii naya oo'ulaain suulia akumajaa tü namaleiwaseyaasükalüirua. Ayatshi'iya naya sünain a'waajaa tü yolujaakalüirua. Ayatshi'iya naya sünain a'waajaa tü namaleiwaseyaakat akumajuushikat süka ooro, süka pülaata, süka kachueera paira, süka ipa, je süka wunu'u. Na'waajüin shia ja'itairü me'rüin kasa, ja'itairü maapüin pütchi, je ja'itairü makutulaain. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("RV9_21","096_9_21","REV","9","21","21","Je ayatshi'iya naya sünain o'utaa wayuwa'in, sünain ee'irajiraa ouutsü, sünain a'luwajirawaa akuaippaa sümaa wayuu jierü otta wane jierü nümaa wane toolo, je sünain o'uwajaa sükorolo wayuu. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("RV10_1","096_10_1","REV","10","1","1","Te'rakalaka wane aapieeka'iya pülashi ma'i sünain nüshakatüin iipünaajee eejee Maleiwa. Je nüshe'in, müsü aka saa'in wane siruma. Eesü wane kaspolüin iipünaa sünain nikii. Otta nu'upünaa, müsü aka naa'in chi ka'ikai. Otta nüsa'a, müsü aka saa'in süsa'a wane miichi eekai miyo'uin. Chuwatsü ma'i. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("RV10_2","096_10_2","REV","10","2","2","Eesü wane karaloukta jo'uuchon najapulu'u awastuushisü. Je tü nüsa'a nikialu'ujeekat, ni'itaain saa'u tü palaakat, je tü nüsa'a nipe'eru'ujeekat, ni'itaain saa'u mmakat. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("RV10_3","096_10_3","REV","10","3","3","Owoorulaashi nia emetut maa aka saa'in sulonüin wane kannajapüt. Je nuwoorulaapa, atüttaasü wane sütürüla juya akaratshitua. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("RV10_4","096_10_4","REV","10","4","4","Je taapapa tü sütürülakat juya, anaataashi taya süpüla tashajüinjatüin tü sümakat tü sütürülakat juya. Je wanaa ma'i sümaa tia, taapakalaka wane pütchi chajee iipünaajee sünain maa tamüin: “Nnojo püshajüin tü aküjünüitpakat pümüin sütüma tü sütürülakat juya. Punujulaja süchiki”, müsü. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("RV10_5","096_10_5","REV","10","5","5","Otta chi aapiee te'rakai sünain sha'watüin saa'u tü palaakat je saa'u tü mmakat, niyalerakalaka tü nütüna nikiakat chaa iipünaamüin sünain maa: ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("RV10_6","096_10_6","REV","10","6","6","“Tamüshii paala jia: Alü'ütsü joolu'u süpüla shikeraajüinjatüin nütüma Maleiwa tü naa'inrüinjattüjütkalia paala. Tamüsü tüü jümüin nu'upala Maleiwa chi matüjüinkai ouktaa, chi kakumalakai kasakat süpüshua'aya chakat iipünaa, yaakat mmolu'u, je tü eekat shiroku palaakat. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("RV10_7","096_10_7","REV","10","7","7","So'u tü ka'i ni'yalajireetkat o'u konneeta chi waneeshia aapiee isayüika'iya, nikeraajeerü chi Maleiwakai süpüshuale'eya tü kasa naa'inreetüjütkalia, maa aka nüküjüin paala namüin na nünüikimaajanakana, tü nnojotkat ayaawatünüin aa'u sütüma wayuu”, nümakalaka chi aapieekai. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("RV10_8","096_10_8","REV","10","8","8","Taapakalaka joo tü pütchikat süchikua chajee iipünaajee, tü taapakat paala, sünain maa tamüin: “Pu'una nünainmüin chi aapieekai sha'watakai saa'u tü palaakat je tü mmakat, süpüla paapaainjatüin tü karaloukta jutatakat najapulu'u”, müsü tamüin. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("RV10_9","096_10_9","REV","10","9","9","To'unakalaka nünainmüin chi aapieekai sünain tachuntüin nümüin tü karaloukta jo'uuchonkot. Otta chi aapieekai, nümakalaka te'ipajee: “Na, paapaapa, pikapan. Meerü aka saa'in mapa shia pikaaiwa'aya süka püsiain shia. Je pimiralapa shia, ishiraa meerü püle'eru'umüin”, nümakalaka tamüin. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("RV10_10","096_10_10","REV","10","10","10","Taapaakalaka tü karaloukta jo'uuchonkot najapulu'ujee chi aapieekai sünain teküin shia. Püsiasü ma'i shia tekaaiwa'aya, maa aka saa'in mapa. Otta temiralapa shia, ishiraa müsü shia tale'eru'umüin. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("RV10_11","096_10_11","REV","10","11","11","Nümakalaka chi aapieekai tamüin: “Anakaja püküjale püchikua süchiki tü naa'inrüinjateetkat chi Maleiwakai naka na wayuu aluwataanakana natüma napüshua na sülaülashiikana mma sa'akajee e'irukuukat süpüshua sainküinjee mmakat süpüshua”, nümakalaka tamüin. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("RV11_1","096_11_1","REV","11","1","1","Saapünakalaka tamüin wane koushat emiriijia. Je chi Maleiwakai, nümakalaka tamüin: “Pu'una chamüin Jerusalénmüin sünainmüin tü a'waajüleekat taya, pimiriijaiwa tü a'waajüleekat oo'ulaka tü a'ajüleekat. Je piyaawaja na wayuu chakana a'waajüin taya. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("RV11_2","096_11_2","REV","11","2","2","Otta tü süpaatiasekat, nnojoleerü shia pimiriijain, süka saapünüin paala namüin na gentilekana, na anteenakana so'uweena wane ka'i süpüla napümüin saa'in tü wayuu sulu'ukat tü pueulokat so'u apünüin juya shiatapünaa, tü 1.260 ka'i. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("RV11_3","096_11_3","REV","11","3","3","Tajüteena piamashii tanüikimaajana süpüla o'unaa sa'akamüin wayuu süpüla naküjainjatüin tanüiki sümüin su'unnaa tü 1.260 ka'i. Ka'lesü ma'i nashe'in na'atüinjatkat saa'u mojuin ma'i naa'in sütüma tü kasa taa'inrüinjatkat sümüin tü wayuukolüirua”, nümakalaka chi Maleiwakai tamüin. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("RV11_4","096_11_4","REV","11","4","4","Na piamashiikana nünüikimaajana, naya kayaawaseka tü piamasükat wunu'u “olivo” münakat oo'ulaka tü piamasükat rampara sulu'upü'ükat tü a'waajüleekat Maleiwa Aluwataakai saa'u wayuu süpüshua. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("RV11_5","096_11_5","REV","11","5","5","Je tü wayuu eekai su'uteein naa'in na nünüikimaajanakana, aja'tteerü natüma süka siki ojuittakat naanükülu'ujee. Meerü nütüma Maleiwa süpüshua eekai su'uteein naa'in. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("RV11_6","096_11_6","REV","11","6","6","Je e'itaanüshii naya nütüma Maleiwa süpüla nata'ülüinjatüin tü juyakat suulia sü'itüin süma'inru'u naküjüin nünüiki. Je e'itaanüshii naya nütüma süpüla na'wanajaainjatüin tü süchikalüirua sünain ishain je süpüla najütüinjatüin ayuulii je müliaa sünainmüin wayuu sainküin mmakat eepünaakai jeratuain nachekakat. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("RV11_7","096_11_7","REV","11","7","7","Shiasa süchikijee kettaain naküjain nünüiki Maleiwa, eweeteechi chi wanülüü sulu'ujeejachikai tü Ishikat. Amutteechi naa'u na piamashiikana sünain ouktaleeinya naya nütüma, süka katsüin ma'i nia noulia. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("RV11_8","096_11_8","REV","11","8","8","Süchikijee tia, napüteena naya palastüin yaa pülaasüpa'a sulu'u tü pueulo müle'osükat, tü akachennakat alu'u paala chi Nasenyotsekai sünain wane wunu'u süpüla ouktaa. Na wayuu yaakana sulu'u, müshii aka saa'in tü wayuukolüirua paala sümaiwa chajatkalüirua sulu'u tü pueulokat Sodoma oo'ulaka sulu'u tü mmakat Egipto sünain e'rüliin wayumüin naya namüin na nüpüshikana Maleiwa. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("RV11_9","096_11_9","REV","11","9","9","Je so'u apünüin ka'i shiatapünaamüin, ayateena naya palastüin. Shi'rajaweena wayuu sa'akajeejatü tü e'irukuukat süpüshua sulu'ujee mmakat süpüshua. A'alijinneena naya suulia ojoitünaa. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("RV11_10","096_11_10","REV","11","10","10","Je tü wayuukolüirua sainküin mmakat süpüshua, emi'ijaajeerü sümaa süsülajiraain kasa anasü süka ouktüinapain na piamashii nünüikimaajanakana Maleiwa müliapü'ükana atüma wayuu sainküin mmakat süpüshua. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("RV11_11","096_11_11","REV","11","11","11","Shiasa süchikijee tü apünüinkat ka'i shiatapünaamüin, oso'iraasü naa'in na piamashiikana nütüma chi Maleiwakai. Mmotkalaka ma'i tü wayuukolüirua shi'rapa na ouktüshiikana paala sünain sha'washawalüin yaa pasanain nanain. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("RV11_12","096_11_12","REV","11","12","12","Je na piamashii nünüikimaajanakana Maleiwa, naapakalaka joo wane pütchi chajee iipünaajee sünain emetuluin ma'i shia sünain maa namüin: “Jalaina yaa iipünaamüin”, sümakalaka namüin. Je wanaa sümaa eirakaashiin na na'ünüükana namüin, ayaleraashii naya iipünaamüin no'upala sa'aka wane siruma. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("RV11_13","096_11_13","REV","11","13","13","Akutkujaa müsia joo tü mmakat sümaa sujuttüin miichi wainma mmolu'umüin sütüma, waneesüwai sünainjee poloosü miichi sulu'u tü pueulokat. Ouktüsü wayuu wainma sütüma, maa aka 7.000. Je na wayuu apütaakana sünain katüin no'u, eimolojooshii naya sütüma tü ne'rakat je nee'iyatakalaka nujut chi Maleiwakai chakai iipünaa. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("RV11_14","096_11_14","REV","11","14","14","Keraaitpa joolu'u tü chiiruajatkat müliaa ajütünakat sünainmüin tü wayuukolüirua nütüma Maleiwa. Otta alü'ütsü waneesia soo'omüinya. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("RV11_15","096_11_15","REV","11","15","15","Je ni'yalajitpa joo wane aapieekai tü konneeta najapulu'usükat, eweetüsü sünüiki wane aapieeirua chajee iipünaajee eejee chi Maleiwakai sünain emetuluin ma'i nanüiki sünain maa: “Naapaain joolu'u chi Maleiwakai nümaa chi Cristo Nüneekajalakai tü aluwatawaakat saa'u wayuu süpüshua. Aluwataajeechi joolu'u chi Maleiwakai waneepia süpüla ka'ikat süpüshua”. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("RV11_16","096_11_16","REV","11","16","16","Je na piamakana shikii pienchimüin laülaayuu, na joyojoyotkana nümülatu'u chi Maleiwakai, ashakatüshii naya saa'ujee tü neinasekat süpüla na'wachiraainjanain sünain na'waajüin chi Maleiwakai. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("RV11_17","096_11_17","REV","11","17","17","Müshii naya nümüin: “Maleiwakalee, Aluwataakai Pülashikai ma'i, shiimüin sünain eein pia maa'ulu yaa, sünain eetüjülin pia sümaiwa, je sünain eeinjachin pia waneepia süpüla ka'ikat süpüshua. Waapüin pümüin analu'ut, süka pu'ttüin sünain aluwatawaa sümaa pii'iyatüin sümüin wayuu sünain piain laülaain. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("RV11_18","096_11_18","REV","11","18","18","Jashichisü ma'i tü wayuu manoujainsatkalüirua sainküin mmakat süpüshua pümüin. Otta müsia joolu'u, pii'iyateerü sümüin wayuu süpüshua sünain jashichishaatain ma'i pia saa'u naainjala. Antüitpa sükalia süpüla kasalajanainjatüin pütüma saainjala tü wayuu ouktüsükalüirua. Je aja'tteena pütüma na wayuu o'utapü'ükana saa'in wayuu sainküin mma. Je antüitpa sükalia süpüla puwalaajüinjanain na anoujashiikana pünain, na eekai ne'nnaajünüin sütüma wayuu je eekai me'nnaajuuin. Awalaajüneena pütüma napüshua na eekai na'yataain pümüin saa'u kojutüin pünülia, maa aka na pünüikimaajanakana sümaiwa paala”. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("RV11_19","096_11_19","REV","11","19","19","Otta müsia joolu'u, ojutalaaitpa tü a'waajüleekat chi Maleiwakai chakat iipünaa. Je chaa sulu'u, ja'yashiitpa tü juraskeerü sulu'upü'ükat tü a'waajüleekat Maleiwa yaa mmalu'u. Sümachetaakalaka shiyaa juya sümaa sütüttaain. Je akutkujaa müsia tü mmakat. Je a'ita müsia tü juyakat sünain kayeeloin saa'u tü mmakat. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("RV12_1","096_12_1","REV","12","1","1","Ee'iyataasü joolu'u wane jierü chaa iipünaa sirumatu'u, ponosü ma'i saa'in wayuu. Je tü süshe'inkat, müsü aka naa'in chi ka'ikai. Je suupünaa suu'ui, eeshi chi kashikai. Je sünain shikii, eesü wane kotse maa aka nakotse na sülaülakana mma, kanainsü poloo piammüin jolotsü. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("RV12_2","096_12_2","REV","12","2","2","Ipootsü shia. A'yalajüsü ma'i shia sütüma saalin tü jo'uukot süka yapain süpüla jemeyulaa. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("RV12_3","096_12_3","REV","12","3","3","Ee'iyataasü joolu'u wane kasaya keemasü ma'i chaa sirumatu'u, wane kayuushi miyo'ushaata ma'i sünain ishoin ma'i nüta. Ponotooshi saa'in wayuu chii'iya. Akaratshisü nikii je poloosü nu'uwa. Je saa'u tü akaratshisükat nikii, eesü kotse jo'uuchen. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("RV12_4","096_12_4","REV","12","4","4","Nipitakalaka süse'eru'uweematapünaain tü jolotsükalüirua chajee iipünaajee süka nüsi yaa mmalu'umüin. Otta yaa mmalu'u, nüsha'walaakalaka sümülatu'u tü jietkat shii'iree nikeein chi süchonkai jemeipa. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("RV12_5","096_12_5","REV","12","5","5","Jemeyutkalaka joolu'u tü jietkat nümaa wane jo'uu toolo. Chi jo'uu anii jemein, e'itaaushitüjü'iya paala süpüla nuluwataainjacheechin saa'u wayuu sainküin mmakat süpüshua, sünain me'rujuinjachin amüin nia. Niweetapa chi süchonkai, asaajaanüshi nia nütüma Maleiwa chaa iipünaamüin süpüla chainjachin nümaa eere nuluwataain. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("RV12_6","096_12_6","REV","12","6","6","Su'luwataakalaka tü jietkat sulu'umüin wane mma maa'inyatuuisü, tü yapatüjütkalia nütüma Maleiwa süpüla, eeinjatüle saa'inmajünüin so'u 1.260 ka'i. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("RV12_7","096_12_7","REV","12","7","7","Je eesü wane atkawaa cha'aya iipünaa eere chi Maleiwakai. Chi aapiee müle'oshikai kanüliakai Miguel je na aapiee nümaajanakana nütüma Maleiwa, atkaashii naya nümaa chi kayuushikai je sümaa tü aapiee nümaajatkalüirua. Otta nayakana, eejiraashii naya nümaa Miguel. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("RV12_8","096_12_8","REV","12","8","8","Otta chi kayuushikai je na nümaajanakana, ayamüluushi nütüma Miguel. Nujutüin naya chajee iipünaajee. Male'ejüinreesalii naya chamüin. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("RV12_9","096_12_9","REV","12","9","9","Chi kayuushi miyo'ushaata ojutünakai nüma'anajee Maleiwa, nia chi wüi nümaiwajaikai, chi sülaülakai yolujaa kanüliakai Satanás, chi e'ike'erakai wayuu sainküin mmakat süpüshua. Ojutünüichipa nia yaa mmalu'umüin namaa na aapiee nümaajanakana. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("RV12_10","096_12_10","REV","12","10","10","Taapakalaka wane pütchi chajee iipünaajee sünain emetuluin ma'i shia sünain maa: “Ekeraajeerü joolu'u tü naa'inrüinjatkat chi Maleiwakai süpüla nu'tte'erüinjanain na nüpüshikanairua. Sütüjaajeerü aa'u joolu'u wayuu süpüshua sünain niain pülashin süpüla aluwatawaa. Akaajaa Cristo chi Nüneekajalakai, o'ttüichipa nia sünain aluwatawaa. Süka jamüin, nnojolichipa eein chi Yolujaakai nümülatu'u Maleiwa sünain eperulajaa waneepia nachiki na wawalayuukana so'uka'i je sa'wai. Ajutünüichipa nütüma Maleiwa chajee nüma'anajee. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("RV12_11","096_12_11","REV","12","11","11","Je yaa mmalu'u süma'aya, akanajuuichipa nia natüma na wawalayuukana sükajee tü nüshakat chi Anneetchonkai amülakat paala saa'u saainjala wayuu, je sükajee naküjain nachiki sünain no'tte'ennüin nütüma Cristo. Nnojoliishii mmolüin seema o'utünaa aa'in sünainjee aküjaa nachiki sünain anoujaa nünain. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("RV12_12","096_12_12","REV","12","12","12","Je sükajee nujutünüichipain chi Yolujaakai, anakaja müleka talatüle waa'in wapüshua waya yaakana iipünaa nümaa Maleiwa. Otta müshi'iya jia kepiakana sainküin mmakat süpüshua'ale, müle'o ma'i tü müliaa ji'reetkat, süka nujutünüichipain chi Yolujaakai ja'akamüin. Je jashichishaatashi ma'i nia, süka nütüjaain saa'u sünain sülü'ülüin nükalia süpüla ata'ünnaa”. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("RV12_13","096_12_13","REV","12","13","13","Shiasa ni'rapa chi kayuushikai sünain nujutünüin mmalu'umüin, nülojokalaka süchiirua tü jietkat jemeyulüitpakat nümaa chi jo'uukai. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("RV12_14","096_12_14","REV","12","14","14","Shiasa tü jietkat, aapünüsü katünaa sümüin, maa aka saa'in warulapai, süpüla suwatüinjatüin nüpüleerua chi kayuushikai sulu'umüin tü mma maa'inyatuuisükat, tü yapatüjütkalia nütüma chi Maleiwakai süpüla, eeinjatüle saa'inmajünüin so'u apünüin juya shiatapünaa. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("RV12_15","096_12_15","REV","12","15","15","Niasa chi kayuushikai, neetakalaka wane wüin miyo'u ma'i, müsü aka saa'in süchi, süchiirua tü jietkat süpüla süsaapünaainjatüin sümaa. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("RV12_16","096_12_16","REV","12","16","16","Sükaaliijünakalaka tü jietkat sütüma tü mmakat, sujutalüin saanükü süpüla tü wüin neetakat chi kayuushikai. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("RV12_17","096_12_17","REV","12","17","18","Jashichishaatakalaka joo chi kayuushikai sümüin tü jietkat. Nu'unakalaka süpüla nütkaainjachin namaa na wane süchooinkana, na oonookana waneepia sümaa tü nuluwataakat anain chi Maleiwakai, na aküjakana nüchiki Jesús sümüin wayuu sünain niain Nasenyotsein. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("RV13_1","096_13_1","REV","13","1","1","Sha'watüshi chi kayuushikai sotpa'amüin tü palaakat. Te'rakalaka wane wanülüü sünain nujuittaain shirokujee tü palaakat. Poloosü nu'uwa oo'ulaka akaratshisü nikii. Eesü kotse jo'uuchen sünain wane'ewai sükua tü poloosükat nu'uwa. Je sünain wane'ewai sükua tü akaratshisükat nikii, ashajünüsü wane anüliee airu'ut nümüinjatü Maleiwa. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("RV13_2","096_13_2","REV","13","2","2","Je chi wanülüükai, müshi aka naa'in wane kalaira. Otta tü nuu'uikat, müsü aka saa'in suu'ui jeesü. Otta tü naanükükat, müsü aka saa'in saanükü wane kannajapüt. Pülashi ma'i nia nütüma chi kayuushikai. Je süka laülaain chi kayuushikai saa'u mmakat süpüshua, ni'itaain chi wanülüükai süpüla aluwatawaa wanaa nümaa. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("RV13_3","096_13_3","REV","13","3","3","Je wane tü nikiikat chi wanülüükai, kasipalasü maa aka süsipala shikii wayuu eekai o'utuushin aa'in. Oo'ulaka müsia tü wayuukolüirua sainküin mmakat süpüshua, ponüshi ma'i saa'in chi wanülüükai süka katüin no'u süchikijee mayalii. Soonookalaka sümaa nünüiki. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("RV13_4","096_13_4","REV","13","4","4","Nasapainyo'ukakalaka naya sünain na'waajüin chi kayuushikai süka ni'itaain chi wanülüükai süpüla aluwatawaa. Akaajaa nümüin chi wanülüükai sünain na'waajüin nia sünain maa: “Nnojoishi eein wane makai aka naa'in chi wanülüükai sünain pülashin ma'i. Nnojotsü jaraleerüin ayamülüin nia”, namakalaka. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("RV13_5","096_13_5","REV","13","5","5","Chi wanülüükai, oo'ulaanüshi nütüma Maleiwa sünain aluwatawaa so'u apünüin juya shiatapünaamüin. Nuu'ulaain sünain mojuin nünüiki nümüin je sünain pülain naa'in nuulia. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("RV13_6","096_13_6","REV","13","6","6","Mojukalaka nünüiki nümüin Maleiwa, sümüin tü a'waajüleekat nia, je namüin napüshua na eekana nümaa chaa iipünaa. Airu'utsü ma'i nünüiki nümüin waneepia. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("RV13_7","096_13_7","REV","13","7","7","Oo'ulaanüshi nütüma Maleiwa sünain aluwatawaa saa'u e'irukuukat süpüshua sainküin mmakat süpüshua. Otta na nüpüshikana Maleiwa, ayamütshii naya nütüma chi wanülüükai süka nuu'ulaanüin nanain. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("RV13_8","096_13_8","REV","13","8","8","A'waajünüshi chi wanülüükai sütüma wainma wayuu sainküin mmakat, tü nnojotkat ashajünüin anülia sulu'u tü karaloukta kalu'ukot nanülia na wayuu ee'iranajaakana aa'in nütüma chi Anneetchonkai o'utinnakai aa'in, chi eetüjüika'iya achiki sükumajaiwa'aya tü mmakat sünain ouktajachin. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("RV13_9","096_13_9","REV","13","9","9","Tayakai Juan, tamüshii paala jia: Müleka kapürale jaa'in tanüiki, anasü jülüjüle jaa'in pütchikat tüü: ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("RV13_10","096_13_10","REV","13","10","10","Chi eekai e'itaaushin nütüma Maleiwa süpüla püreesaa, püreeseechi. Chi eekai e'itaaushin nütüma süpüla o'utinnaa aa'in, o'utüneechi aa'in. Je sükajee tia, jia anoujashiikana jüpüshua, anakaja müleka jüchecherüle jaa'in sünain anoujaa su'unnaa tü müliaa ji'rakat. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("RV13_11","096_13_11","REV","13","11","11","Te'rakalaka joo wane wanülü'üya sünain nujuittaain shiinalu'ujee tü mmakat. Piamasü nu'uwa jo'uuchen maa aka saa'in nu'uwa wane anneetchon. Otta emetutsü ma'i nünüiki sünain nuwoorolooin, maa aka saa'in nünüiki wane kayuushi. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("RV13_12","096_13_12","REV","13","12","12","E'itaanüshi chi wanülüü antüshikai nütüma chi palajachikai wanülüü süpüla nükaalinjüinjachin nia sünain aluwatawaa. Aluwataanüsü tü wayuu manoujainsatkalüirua nütüma chi chiiruajachikai wanülüü sainküin mmakat sünain süsapainyo'ukainjatüin shia sümaa su'waajüin chi palajachikai wanülüü, chi katakai o'u süchikijee mayalii. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("RV13_13","096_13_13","REV","13","13","13","Naa'inrüin chi chiiruajachikai wanülüü wainma kasa maa aka tü nütüjakat apüleerua Maleiwa nümüiwa, tü ponokat saa'in wayuu, maa aka nujutüin siki chajee iipünaajee yaa mmalu'umüin su'upala wayuu wainma. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("RV13_14","096_13_14","REV","13","14","14","Je tü kasa naa'inrakat, naa'inrüin süpüla kojutüinjachin sütüma wayuu chi palajachikai wanülüü. Je chi chiiruajachikai wanülüü, ni'ike'erüin tü wayuu manoujainsatkalüirua sainküin mmakat. Nuluwataain na wayuukana sünain akumajaa niyaakua chi palajachikai wanülüü süpüla kojutüinjachin nia natüma, chi kasipalakai nikiinain süka wane chajaruuta. A'waajünüshi nia natüma na wayuukana süka katüin no'u süchikijee tü kasipalakat atüma. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("RV13_15","096_13_15","REV","13","15","15","Chi chiiruajachikai wanülüü, oo'ulaanüshi nütüma Maleiwa sünain naapüinjatüin kataa o'u sümüin niyaakua chi palajachikai wanülüü je süpüla saashajaainjatüin. Otta süpüshua tü wayuukolüirua eekai nnojolüin su'waajüin tü ayaakuaakat, o'utinna aa'in nütüma. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("RV13_16","096_13_16","REV","13","16","16","Aluwataanüsü tü wayuukolüirua süpüshuale'eya nütüma chi chiiruajachikai wanülüü süpüla shi'itaanajatüin wane jeerü sünain tü najapü nekiakat je ne'ipo'unain shiale. E'itaanajatü tü jeetkat sünain wayuu süpüshua, sünain wayuu eekai kojutüin, sünain eekai mojutüin, sünain eekai washinnuuin, sünain eekai müliain, sünain wayuu eekai achepchieein, je sünain wayuu eekai laülaain sümüiwa. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("RV13_17","096_13_17","REV","13","17","17","Je chi eekai nnojolüin ni'itaanüin anain tü jeetkat, nnojoleerü taashin nüpüla oikkaa je ayalajaa wane kasa. Je tü jeerü e'itaanakat sünain tü wayuukolüirua, shia nünülia chi palajachikai wanülüü oo'ulaka wane “número” shiyaawase. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("RV13_18","096_13_18","REV","13","18","18","Tamüshii paala jia: Tü nejeetsekat chi palajachikai wanülüü, 666. Kasataalejese kekiin jia süpüla jiyaawatüinjatüin saa'u kasain kayaawasein tü nünumerosekat. Shiyaawasesa'a shia nünülia wane wayuu. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("RV14_1","096_14_1","REV","14","1","1","Eirakaataalasü joo taa'in iipünaamüin. Te'rataalakalaka joo chi Anneetchonkai sha'watüin cha'aya saa'u tü wutai kanüliakat Sion sümaa wayuu watta saalii, maa aka 144.000 wayuu. Naya na ashajünakana e'ipo'unain nünülia chi Anneetchonkai je nünülia chi Nüshikai. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("RV14_2","096_14_2","REV","14","2","2","Taapakalaka joo wane ee'irajaa chajee iipünaajee müsü aka saa'in su'lotüin süchi eekai müle'oin, müsü aka saa'in sütürüla juya eekai emetuluin, müsü aka saa'in shi'ira wane “arpairua” atalejuushi. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("RV14_3","096_14_3","REV","14","3","3","Je tü wattakat saalii wayuu, asha'walaashii naya nümülatu'u chi joyotüshikai saa'u tü einaseekat, je namülatu'u na pienchishii kato'uchiikana, je namülatu'u na piamakana shikii pienchimüin laülaayuu. Nee'irajüin wane jayeechi jeket. Naya namüiwa atüjaka ee'irajaa tü jayeechikat süka nayain taashiinapain nütüma Maleiwa suulia naainjala sa'akajee wayuukot süpüshua. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("RV14_4","096_14_4","REV","14","4","4","Naya na nnojoliikana yarüttüin aa'in sütüma ama'üjawaa sümaa jieyuu. Wulesü naa'in, süka ichein naya waneepia nünain chi Anneetchonkai soo'opünaa tü alatakat namüin. Je saa'u taashiinapain naya nütüma Maleiwa sa'akajee wayuu, kee'ireesü naa'in süpüshua tü nüchekakat napüleerua je tü nüchekakat chi Anneetchonkai napüleerua. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("RV14_5","096_14_5","REV","14","5","5","Matüjüinsalii aküjaa alawaa, lotüsü nakuaippa nu'upala Maleiwa. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("RV14_6","096_14_6","REV","14","6","6","Te'rakalaka wane aapiee waawatüin iipünaa sirumatu'upünaa. E'itaaushi nia süpüla aküjaa sümüin wayuu nünüiki chi Maleiwakai, tü pütchi shiimüinkat süpüla ka'ikat süpüshua. Nüküjainjatü shia sümüin e'irukuukat süpüshua sainküin mmakat süpüshua. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("RV14_7","096_14_7","REV","14","7","7","Nümakalaka sünain emetuluin ma'i nünüiki: “Anakaja kojutule jütüma chi Maleiwakai sümaa ju'waajüin nia, süka sülü'ülüin nükalia sünain süsalainjatüin saainjala wayuu nütüma. Anakaja müleka jüsapainyo'ukale jia nümülatu'u sünain jii'iyatüin nümüin nujut, süka niain kakumalain kasakat süpüshua cha'aya iipünaa, je süka niain kakumalain tü mmakat je tü palaakat oo'ulaka tü su'wüirakalüirua wüin”, müsü nünüiki chi aapieekai. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("RV14_8","096_14_8","REV","14","8","8","Ee'iyataataalashi joolu'u wane aapieeka'iya sünain maa: “Ajuttamaateerü joolu'u tü pueulo kanüliakat Babilonia, kojutpü'ükat sütüma wayuu. Na kepiakana cha'aya, kaainjaralii napüshua. Nayouktüin chi Maleiwakai süpüla o'unaa süchiirua tü maleiwayaasükat natüma. Je naainjirapü'üin kasa mojusü tü wayuukolüirua sainküin mmakat süpüshua süka tü maleiwayaasükat”, nümakalaka. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("RV14_9","096_14_9","REV","14","9","9","Ee'iyataataalashi joo wane aapieeka'iya. Emetutsü ma'i nünüiki sünain maa: “Chi wayuu eekai nüsapainyo'ukain sümaa nu'waajüin chi palajachikai wanülüü, chi kasipalakai nikiinain, oo'ulaka nu'waajüin tü niyaakuakat sümaa kanain tü nejeetsekat ni'ipo'unain oo'ulaka najapünain shiale, ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("RV14_10","096_14_10","REV","14","10","10","süsaleechi nia nütüma Maleiwa. Jashicheechi ma'i chi Maleiwakai namüin na wayuu aa'inrakana tia. Müliashaateena naya nütüma. Ojutüneena naya nütüma Maleiwa so'umüin tü siki ka'akakat ‘azufre’. Mülieena ma'i naya sütüma tü sikikat no'upala na aapiee eekana nümaa Maleiwa je nu'upala chi Anneetchonkai. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("RV14_11","096_14_11","REV","14","11","11","E'reena naya müliaa waneepia so'uka'i je sa'wai. Müiria moyokojooin tü siki müliakat atüma naya”, nümakalaka chi aapieekai. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("RV14_12","096_14_12","REV","14","12","12","Tamüshii paala jia anoujashiikana, jia oonookana waneepia sümaa tü nuluwataakat anain Maleiwa, jia ichekana nünain Jesús: Anakaja müleka jüchecherüle jaa'in sünain anoujaa. Jiyaawata saa'u sünain süsaleenain maalü nütüma Maleiwa naainjala na kaainjaraliikana. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("RV14_13","096_14_13","REV","14","13","13","Taapakalaka joolu'u wane pütchi chajee iipünaajee sünain maa tamüin: “Püshaja tüü: No'ujee ka'ikai chii, anata'aleeshija'a ma'i chi wayuu ouktakai sünain anoujaa nünain chi Senyotkai”, müsü tamüin. Otta nünüiki chi Naa'inkai Maleiwa: “Shiimain ma'i tia. Eemeraajeena naya suulia tü müliaakat. Je nnojoleerü motüin taa'in tü kasa anasü naa'inrapü'ükat kataiwa'aya no'u”, müshi. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("RV14_14","096_14_14","REV","14","14","14","Eirakaataasü joo taa'in iipünaamüin. Te'rataalakalaka wane siruma kasuusü je wane wayuu joyotüin saa'u. Eesü wane kotse oorole'eya sünain nikii oo'ulaka wane rüi najapulu'u, o'yonoojia pünajüt, kasasü ma'i. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("RV14_15","096_14_15","REV","14","15","15","Nujuittaakalaka wane aapiee sulu'ujee tü a'waajüleekat Maleiwa. Nu'waatakalaka nümüin chi joyotüshikai saa'u tü sirumakat sünain maa nümüin: “Anakaja pu'unüle joolu'u sünain pajapulu'uin tü rüikat, süpüla pükotchajüinjatüin tü wayuukolüirua, maa aka sükotchajünüin tü pünajütkat. Süka jamüin, keraaitpa sükalia süpüla okotchajünaa sainküinjee mmakat süpüshua”, nümakalaka chi aapieekai nümüin. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("RV14_16","096_14_16","REV","14","16","16","Je chi joyotüshikai saa'u tü sirumakat, o'yonoojoo müshia nia sümaa nükotchajüin shia sainküinjee mmakat. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("RV14_17","096_14_17","REV","14","17","17","Nujuittaakalaka joo wane aapieeka'iya sulu'ujee tü a'waajüleekat. Kajapulu'utaashia chii'iya rüi o'yonoojia pünajüt, kasasü ma'i. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("RV14_18","096_14_18","REV","14","18","18","Otta wane aapieeka'iya, chi aa'inmajüikai siki saa'ukat tü a'ajülee sulu'ukat tü a'waajüleekat, nujuittaakalaka sü'ütpa'ajee tü a'ajüleekat. Nümakalaka sünain emetuluin nünüiki nümüin chi aapiee kajapulu'ukai tü rüikat: “Paapaa pümata tü pürülia kasakat ma'i. Pu'una pükotchajaiwa tü wayuukolüirua, maa aka sütpajünüin uuwa, süka jamüin, keraaitpain sükalia süpüla okotchajünaa sainküinjee mmakat süpüshua”, nümakalaka nümüin. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("RV14_19","096_14_19","REV","14","19","20","Nükotchaja nümüsia chi aapieekai tü manoujainsatkalüirua sainküinjee mmakat. Nu'utüin saa'in anouipa'amüin suulia tü pueulokat. Amülakalaka tü nashakat na wayuukana, na wayuu süsalashiikana naainjala nütüma Maleiwa. Palantüsü süpa'apünaa tü mmakat maa aka saa'in süchi. Süsa'watüin maa aka 300 “kilómetro”. Otta süka'lein saa'u mmakat, shi'iyeinsepünaasü wane ama. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("RV15_1","096_15_1","REV","15","1","1","Ee'iyataasü joolu'u wane kasa chaa iipünaa sirumatu'u, ponüsü ma'i saa'in wayuu. Akaratshishii aapieeirua yapashii süpüla ajütaa akaratshisü müliaa sünainmüin wayuu. Je süjütünapeena süpüshua, keraajeerü tü naa'inrüinjatkat chi Maleiwakai sümüin tü wayuukolüirua süsala saainjala. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("RV15_2","096_15_2","REV","15","2","2","Te'rakalaka joo wane kasa jamatüin müsü aka saa'in palaa, jorottüsü ma'i maa aka saa'in wane rouya. Chuwatüsü ma'i süpa'apünaa müsü aka suwarala siki. Te'rakalaka joo na wayuu eekai nayouktüin a'waajaa chi wanülüü kasipalakai nikiinain, eekai nayouktüin a'waajaa tü niyaakuakat, eekai nayouktüin e'itaanüin anain sünumerose tü nünüliakat süka noonooin nümaa Jesús. Sha'washawatshii naya sotpa'a tü palaakat sünain kajapulu'uin wane'ewai nakua wane “arpa” naapajala Maleiwa namüin. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("RV15_3","096_15_3","REV","15","3","3","Ee'irajüshii naya wane jayeechi kojutkai atüma chi Anneetchonkai, maa aka saa'in tü jayeechi kojutkat atüma chi Maleiwakai sümaiwa paala nütüma Moisés, chi a'yataapü'ükai nümüin Maleiwa, sünain müin nanüiki: “Maleiwakalee, pia chi Aluwataakai Pülashikai ma'i, wa'waajüin pia süka alana'aleein ma'i pia sünain anain tü paa'inrakat. Pia Aluwataakai saa'u wayuu sainküin mmakat süpüshua, je lotüsü ma'i pukuaippa sünain paa'inrüin tü anasükat waneepia sümüin wayuu. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("RV15_4","096_15_4","REV","15","4","4","Maleiwakalee, kojuteechi pia sütüma wayuu süpüshua je na'waajeechi pia süka waneeshinya piain maainjalain. Shiimüin sünain sünteerüin tü wayuukolüirua pünainmüin sainküinjee mmakat süpüshua, süpüla nasapainyo'ukain pümülatu'u sünain na'waajüin pia, süka ne'rüin tü kasa lotüsü paa'inrakat”. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("RV15_5","096_15_5","REV","15","5","5","Shiasa süchikijee tia, teirakaakalaka chaa iipünaa. Te'rakalaka sulu'upünaa tü a'waajüleekat Maleiwa sünain jutatüin tü paü shiinalu'usükat. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("RV15_6","096_15_6","REV","15","6","6","Najuittaakalaka na akaratshishiikana aapiee sulu'ujee tü a'waajüleekat sünain yapain süpüla ajütaa tü akaratshisükalüirua müliaa sünainmüin wayuu. Wulejashaatasü ma'i nashe'in, wane kuluulu kanüliasü “lino” sünain chinatüin shia. Je naluuwainpünaa, eesü wane kuluulu oorole'eya. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("RV15_7","096_15_7","REV","15","7","7","Je wane na pienchishii kato'uchiikana, naapakalaka wane iita oorole'eya namüin wane'ewai nakua na akaratshishiikana aapiee. Kalu'usü nü'ürüla chi Maleiwakai matüjainkai ouktaa süliainjatkat wayuu süsala saainjala. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("RV15_8","096_15_8","REV","15","8","8","Je tü a'waajüleekat, warattuuisü ma'i süka eein chi Maleiwa Pülashikai ma'i sulu'u. Isasü süchiki shikerolüin wayuu sulu'umüin tü a'waajüleekat wane'ere'eya shikeraajapa tü akaratshisükalüirua müliaa ajütünajatkat sünainmüin wayuu natüma na akaratshishiikana aapiee. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("RV16_1","096_16_1","REV","16","1","1","Taapakalaka joo wane pütchi emetutsü ma'i sulu'ujee tü a'waajüleekat chaa iipünaa sünain maa namüin na akaratshishiikana aapiee: “Ju'una jumata ji'yotoiwa saa'u wayuu süpüshua sainküin mmakat tü müliaa sulu'ukot tü akaratshisükat iita, tü naashichinkat chi Maleiwakai”, sümakalaka. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("RV16_2","096_16_2","REV","16","2","2","Nu'unakalaka chi palajachikai aapiee sünain ni'yotüin tü sulu'ukat tü iita najapulujutkat saa'u wayuu sainküin mmakat süpüshua. Je na wayuu kanainkana nejeetse chi wanülüükai, na eekai na'waajüin tü niyaakuakat, eweetüsü nanain wane yooi kajükat atüma ma'i nata sümaa alin ma'i namüin. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("RV16_3","096_16_3","REV","16","3","3","O'yototoojo'o joolu'u chi wane aapieeka'iya tü sulu'ukat tü iita najapulujutkat saa'u tü palaakat. Ishalaa müsia tü palaakat sütüma, müsü aka saa'in nüsha wane müliashii. Ouktakalaka süpüshua tü she'ekat palaa sütüma. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("RV16_4","096_16_4","REV","16","4","4","O'yototoojo'o joolu'u chi wane aapieeka'iya tü sulu'ukat tü iita najapulujutkat saa'u tü süchikalüirua je tü su'wüirakalüirua wüin. Ishalaa müsia tü wüinkat sütüma. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("RV16_5","096_16_5","REV","16","5","5","Taapakalaka joo nünüiki chi aapiee aa'inmajüikai tü wüinkat süpüshua sünain maa: “Pia Maleiwa Maainjalasaikai. Eeshi pia maa'ulu yaa, eetüjü'iya pia sümaiwa. Anasü tü paa'inrakat joolu'u sünain kasalajanain naainjala na wayuukana pütüma namüin. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("RV16_6","096_16_6","REV","16","6","6","Süka jamüin, amülasü nasha na püpüshikana je na pünüikimaajanakana natüma. Je joolu'u, püsirüinjana naya isha süka kaainjalainja'a naya puulia”. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("RV16_7","096_16_7","REV","16","7","7","Taapakalaka wane pütchi ni'ipajee chi aapieekai eejee tü a'ajüleekat sünain maa: “Maleiwakalee, pia Aluwataakai Pülashikai ma'i, shiimüin sünain lotüin ma'i pukuaippa joolu'u sünain kasalajanain naainjala na wayuukana namüin pütüma”. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("RV16_8","096_16_8","REV","16","8","8","O'yototoojo'o joolu'u chi wane aapieeka'iya tü sulu'ukat tü iita najapulujutkat naa'u chi ka'ikai. Koo'omüin müsia naa'ira chi ka'ikai nütüma Maleiwa süpüla jotüinjatüin tü wayuukolüirua sütüma tü nuchuwalakat. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("RV16_9","096_16_9","REV","16","9","9","Ishakalaka ma'i nata na wayuukana nütüma chi ka'ikai süka ja'in ma'i. Mojukalaka nanüiki nümüin Maleiwa, süka nüjütüin tü müliaakat nanainmüin. Je nnojoliishii oo'ulaain suulia naainjala süpüla na'waajüin Maleiwa. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("RV16_10","096_16_10","REV","16","10","10","O'yototoojo'o joolu'u chi wane aapieeka'iya tü sulu'ukat tü iita najapulujutkat saa'u tü einasee eere nuluwataain chi wanülüükai. Epiyuushijaa müsia eere kepiain na a'waajakana nia. Je koo'omüinsü ma'i namüin na wayuukana müliaa. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("RV16_11","096_16_11","REV","16","11","11","Mojukalaka ma'i nanüiki nümüin chi Maleiwa chakai iipünaa süka müliain ma'i naya saalii tü yooi nanainkat, otta nnojoliishii naya oo'ulaain suulia noonooin sümaa nünüiki chi wanülüükai. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("RV16_12","096_16_12","REV","16","12","12","O'yototoojo'o joolu'u chi wane aapieeka'iya tü sulu'ukat tü iita najapulujutkat saa'u tü süchi miyo'usükat kanüliakat Eufrates. Oosojoo müsia tü wüinkat süpüla anashinjatüin alataa napüleerua na sülaülashiikana mma chaje'ewaliikana wiinnaa. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("RV16_13","096_16_13","REV","16","13","13","Te'rakalaka wane apünüinsüirua yolujaa sünain müin aka saa'in eperü'üi, ojuittüsü wane naanükülu'ujee chi kayuushikai, oo'ulaka wane naanükülu'ujee chi palajachikai wanülüü, chi kasipalakai nikiinain, oo'ulaka wane naanükülu'ujee chi chiiruajachikai wanülüü, chi e'ike'erüikai wayuu. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("RV16_14","096_16_14","REV","16","14","14","Je na apünüinshiikana yolujaa, nountüin naa'inrüin kasa, maa aka tü nütüjakat apüleerua Maleiwa nümüiwa, shii'iree sünoujeein wayuu tü alawaa naküjakat sümüin. O'unüshii na yolujaakana nanainmüin napüshua na sülaülashiikana mma süpüla nakotchajiraain na wayuu namaajanakana süpüla atkawaa nümaa chi Maleiwa Pülashikai ma'i so'uweena tü ka'i kasalajaneetkat o'u saainjala wayuu sümüin. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("RV16_15","096_16_15","REV","16","15","15","(Tayakai Juan, tamüshii paala jia: Müsü nünüiki chi Wasenyotsekai Jesucristo: “Jalia jia suulia motojüin jaa'in sünain teitaainjachin tachikua. Maa aka matüjaajuuin naa'u joujaleechin nüntüin wane ka'ruwarai, akaweechia tayakai tantapa. Je so'u ka'ikat tia, talateechi ma'i taya nümaa chi eekai eein naa'in tapüla sünain naa'inrüin waneepia tü tachekakat nüpüleerua. Nnojoleechi japülin nia tantapa”, nümakalaka.) ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("RV16_16","096_16_16","REV","16","16","16","Nakotchajinnakalaka na sülaülashiikana mma, je na wayuu namaajanakana, natüma na yolujaakana sulu'umüin wane mma kanüliasü süka pütchi hebreo, Armagedón. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("RV16_17","096_16_17","REV","16","17","17","O'yototoojo'o joolu'u chi chiiruajaikai aapiee tü sulujutkat tü iita najapulujutkat yaa iipünaapünaa. Shiweetakalaka joo nünüiki Maleiwa emetut ma'i sulu'ujee tü a'waajüleekat eere nia joyotüin saa'u tü niinasekat, sünain maa: “Kettaaitpa tatüma tü müliaakat süpüshua”, müshi nia. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("RV16_18","096_16_18","REV","16","18","18","Sümachetaakalaka shiyaa juya sümaa sütüttaain sünain emetuluin ma'i. Akutkujaa müsia tü mmakat. Nnojotsü eewaajüin paalainka otta nnojotsü aapünaajünüin sütüma wayuu yaa saa'u tü mmakat süchiki eekai müin aka tüü. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("RV16_19","096_16_19","REV","16","19","19","Je sükutkujaapa tü mmakat, ojunnajaasü mmolu'umüin tü pueulokalüirua sainküin mmakat süpüshua. Otta tü pueulo müle'osükat kanüliakat Babilonia, awakajaasü sünain apünüinsü sü'ülia. Süka jamüin, sotüsü naa'in chi Maleiwakai naainjala na kepiakana sulu'u. Üttashaatasü ma'i naa'in chi Maleiwakai noo'omüin. Süsalashiikalaka naya nütüma. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("RV16_20","096_16_20","REV","16","20","20","Je sükajee sükutkujaain tü mmakat, amouktaasü tü uuchikalüirua süpüshua. Oo'ulaka tü mmakalüirua pasanainsükat sünain palaa, emerojoosü shiinalu'umüin. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("RV16_21","096_16_21","REV","16","21","21","A'ita müsia tü juyakat sünain kayeeloin saa'u wayuu. Müle'oyuu ma'i tü shiyeeloinkat, maa aka pienchi shikii ja'ralimüin “kilo” saawain. Otta na wayuukana, mojusü nanüiki nümüin Maleiwa süka müliashaatain ma'i naya sütüma tü ajütünakat nanainmüin. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("RV17_1","096_17_1","REV","17","1","1","Nüntakalaka tanainmüin wane aapiee na'akajee na akaratshishiikana aapiee kajapulu'ukana iita sünain nümüin tamüin: “Jalaichi yaamüin tee'iyataiwa pümüin tü naa'inrüinjatkat chi Maleiwakai süpüla süsalainjatüin nütüma tü wayuu maa'insatkat ma'i, tü jierü joyotokot sotpa'a süchi wainma. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("RV17_2","096_17_2","REV","17","2","2","Na aluwataashiikana sainküin mmakat süpüshua, kaainjalashii naya süka nashatüin tü kasa mojusü saa'inrakat tü jietkat. Akaajaa tü manoujainsatkalüirua sainküin mmakat, kaainjalashii sünain nashatüin tü kasa mojusü saa'inrakat, süka saainjirapü'üin naya kasa mojusü”, nümakalaka chi aapieekai tamüin. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("RV17_3","096_17_3","REV","17","3","3","Shiasa mapa tia, nu'unitkalaka taya chi aapieekai süpümüin wane isashii sünain na'anaain taya chi Naa'inkai Maleiwa. Te'rakalaka saa'in wane jierü joyotüin naa'u wane wanülüü ishotoi. Je chi wanülüükai, akaratshisü nikii oo'ulaka poloosü nu'uwa. Je nütoutajee süpüshua, ashajünüsü wane anülieeirua airu'ut nümüinjatü Maleiwa. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("RV17_4","096_17_4","REV","17","4","4","Je süshe'in tü jietkat, jepisiiyaa je ishosü. Kanainsü ooro, tu'uma oo'ulaka kaa'ürüi. Je yaa sajapulu'u, eesü wane iita oorole'eya, piratsü ma'i tü kasa mojusü saa'inrapü'ükat. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("RV17_5","096_17_5","REV","17","5","5","Eesü wane ashajuushi yaa shi'ipo'unain. Shia tü sünüliakat, matüjaajuu aa'ulu jamalu'ulüin. Müsü tü ashajuushikat mayaa: “Babilonia, tü pueulo kojutkat sütüma wayuu, tü shiikat süpüshua wayuu maa'insat, tü shikiisükat kasa mojusü saa'inrakat wayuu sainküin mmakat”. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("RV17_6","096_17_6","REV","17","6","6","Patatsü ma'i taa'in te'rapa tü jietkat, süka talatüin ma'i saa'in saa'u su'utüin naa'in na anoujashiikana nünain Maleiwa saaliijee ichein naya nünain Jesús. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("RV17_7","096_17_7","REV","17","7","7","Nümakalaka chi aapieekai tamüin: “¿Jamüsü patataka'a paa'in sütüma tü jietkat je nütüma chi wanülüü akaratshisükai nikii je poloosü nu'uwa? Taküjeerü joolu'u pümüin sünain kasasüin wayuu tü jietkat otta chi wanülüü she'ejenakai. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("RV17_8","096_17_8","REV","17","8","8","Chi wanülüü pi'rakai aa'in, kato'uchi nia paala. Je müshia maa'ulu yaa, ouktüshi. Otta so'u palitchon ka'i, ojuitteechi sulu'ujee tü Ishikat. Je süchikijee, ojutüneechi sa'akamüin tü siki matüjüinsatkat ayokujawaa. Je na wayuu manoujainsaliikana sainküin mmakat, poneechi ma'i naa'in chi wanülüükai ne'rapa nujuittüin sulu'ujee tü Ishikat sünain katüichipain no'u. Naya na nnojoliikana ashajünüin anülia sulu'u tü karaloukta kalu'ukot nanülia na wayuu ee'iranajaakana aa'in nütüma Maleiwa, na eetüjüliikana anülia sulu'u tü karaloukta sükumajaiwa'aya tü mmakat. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("RV17_9","096_17_9","REV","17","9","9","“Tamüshi paala pia: Kasataalejese kekiin pia süpüla piyaawatüinjatüin saa'u kasain kayaawasein chi wanülüükai. Tü akaratshisükat nikii, shiyaawase akaratshisü namüna joyotokot aa'u tü jietkat. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("RV17_10","096_17_10","REV","17","10","10","Otta shiyaawase shia'aya wane akaratshisü aluwataasüirua. Na ja'raishiikana, maa'ulu yaa, nnojoishii aluwataain süka ouktüinapain naya. Oo'ulaka wane, nia chi aluwataakai maa'ulu yaa. Oo'ulaka chi wane, meweetüinyü'iya süpüla aluwatawaa. Otta niweetapeena, aluwataweechi ne'e motso'o. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("RV17_11","096_17_11","REV","17","11","11","Otta müshia nüchikijee, aluwataweechi wane napüshi na akaratshishiikana. Nieechi chi wanülüü katakai o'u paala, chi ouktakai maa'ulu yaa, chi ojuittinneechikai süpüla ojutünüinjachin mapeena sa'akamüin tü siki matüjüinsatkat ayokujawaa. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("RV17_12","096_17_12","REV","17","12","12","“Je tü poloosükat nu'uwa pi'rakat, nayaawase polooshii wayuu aluwataashii. Nnojoyülii o'ttüin sünain aluwatawaa. Otta e'itaaneena naya mapeena süpüla aluwatawaa nümaa chi wanülüükai so'u palit ka'i ne'e. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("RV17_13","096_17_13","REV","17","13","13","Wanaaweerü naa'in na polooshiikana sünain jüüjüüin naya nümüin chi wanülüükai. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("RV17_14","096_17_14","REV","17","14","14","Niasa chi wanülüükai oo'ulaka na polooshiikana aluwataashii, atkaajeena nümaa chi Anneetchonkai je na eekana nümaa. Otta chi Anneetchonkai, nüyamüleena naya. Süka jamüin, pülashi ma'i nia, chi kanüliakai chi Senyotkai Aluwataakai Pülashikai. Na eekana nümaa, naya na neenakakana, na nüneekakana, na ichekana nünain”, nümakalaka chi aapieekai tamüin. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("RV17_15","096_17_15","REV","17","15","15","Je nümakalaka joo tamüin chi aapieeka'iya: “Tü süchikalüirua eere joyotüin tü jierü maa'insatkat, shiyaawase wayuu eekat sainküin mmakat süpüshua je e'irukuukat süpüshua. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("RV17_16","096_17_16","REV","17","16","16","Otta chi wanülüükai je na polooshiikana aluwataashii, naja'ttirüin tü pueulo kaainjaratkat kayaakuakat tü jietkat. Na'luwateerü süpüshua kasa sulu'ujee tü pueulokat. Yüütüüjeerü ma'i natüma. Je mala'aleejeeria shia natüma sümaa na'ajeerüin. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("RV17_17","096_17_17","REV","17","17","17","“Nikeraajüinjatü Maleiwa tü naa'inrüinjattüjütkat naka na wayuukana. Tü naa'inreetkat na polooshiikana aluwataashii sünain jüüjüüin naya nümüin chi wanülüükai, aleinjatü nütüma Maleiwa namüin. Aluwataajeena naya nümaa chi wanülüükai kettaaleepa'aya tü naa'inrüinjatkat chi Maleiwakai. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("RV17_18","096_17_18","REV","17","18","18","Je tü jierü pi'rakat, shiyaawase tü pueulo müle'osükat, tü kapümüinkat naa'in napüshua na sülaülashiikana mma sainküin mmakat süpüshua”. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("RV18_1","096_18_1","REV","18","1","1","Shiasa süchikijee tia, te'rakalaka wane aapieeka'iya sünain nüshakatüin chajee iipünaajee. Müle'oshi sünain aluwatawaa chaa iipünaa. Warattuuisü tü mmapa'akat nütüma süka nüntüshin nüma'anajee Maleiwa. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("RV18_2","096_18_2","REV","18","2","2","Owoorolaashi nia sünain emetuluin nünüiki sünain maa: “Ajuttüsü tü pueulo kanüliakat Babilonia, tü kojutkat sütüma wayuu manoujainsat. Yüütü'üleesia shia. Shipiasü yolujaa ne'e, je shipiasü wuchii eekai nülerajüin Maleiwa. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("RV18_3","096_18_3","REV","18","3","3","Na kepiapü'ükana cha'aya, kaainjaralii napüshua. Nayouktüin chi Maleiwakai süpüla o'unaa süchiirua tü maleiwayaasükat natüma. Je naainjirapü'üin kasa mojusü tü wayuukolüirua sainküin mmakat süpüshua süka tü maleiwayaasükat. Na aluwataashiikana sainküin mmakat süpüshua, kaainjalashii naya wanaa namaa na kepiakana cha'aya sulu'u tü pueulokat. Je na oikkaaliikana sainküinjee mmakat süpüshua, washinnuushii naya sünainjee tü shiyalajakat tü wayuu sulu'ukot tü pueulokat noulia”. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("RV18_4","096_18_4","REV","18","4","4","Taapakalaka joo nünüiki Maleiwa chajee iipünaajee: “Jia tapüshikana, jujuitta jumaala chajee sulu'ujee tü pueulokat Babilonia, süpüla nnojoliinjanain jaa'inrüin tü kasa mojusükot makat aka tü saa'inrakat tü wayuukolüirua cha'aya, je süpüla nnojoliinjanain süsalain jia wanaajiraa sümaa süka tü müliaa antajatkat sünainmüin saaliijee saainjala. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("RV18_5","096_18_5","REV","18","5","5","Wattairü ma'i saalii tü saainjalakat to'upala. Shiimüin sünain nnojolüin motüin taa'in tü kasa mojusü saa'inrakat. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("RV18_6","096_18_6","REV","18","6","6","Anakaja müliale joolu'u tü pueulokat saaliijee saainjirapü'üin kasa mojusü tü wayuukolüirua sainküin mmakat süpüshua. Anakaja müleka sülataleere müliaa sümüin saaliijee tü kasa mojusü saa'inrapü'ükat sümüin wayuu. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("RV18_7","096_18_7","REV","18","7","7","Maa aka koo'omüinpü'üin talataa sümüin sütüma tü suwashirüinkat, anakaja müleka koo'omüinre joolu'u mojuu aa'in sümüin. A'waataapü'üsü shia sulu'u sukuaippa sünain maa: ‘Talatüsü ma'i taa'in maa aka wane sülaüla mma, nnojotsü müinya aka taya saa'in wayuu oukta a'wayuuset mojukat aa'in waneepia’. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("RV18_8","096_18_8","REV","18","8","8","Saalinjee tü saainjalakat, antalaa meerü müliaa sünainmüin. Je sütüma tü müliaakat, mojeerü ma'i saa'in tü wayuukolüirua cha'aya süka ouktüin süpüshi je süka alin jamü. Aja'lajaa meeria washirüükat sütüma. Ta'ajireerü suulia süka pülashin ma'i tayakai chi Maleiwakai süsalakai atüma saainjala”. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("RV18_9","096_18_9","REV","18","9","9","Je na aluwataashiikana sainküin mmakat süpüshua, na kaainjalapü'ükana wanaa sümaa tü wayuukolüirua chakat Babilonia, na washinnuukana sünainjee tü saa'inrakat tü wayuukolüirua, a'yalajeena ma'i naya ne'rapa sümüsain tü pueulokat kaittataain. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("RV18_10","096_18_10","REV","18","10","10","Sha'wateena naya ka'yata suulia süka mmolüin seema sülanüin namüin tü alatakat sümüin tü pueulokat. Majateena naya sümaa mmoluu: “Aisha'ajaa, mülialeekalaja'a ma'i tü wayuukolüirua sulu'u tü pueulokat Babilonia, tü kojutpü'ükat sütüma wayuu wainma. Kama'ajaataayai shia saja'lajaapa”. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("RV18_11","096_18_11","REV","18","11","11","Je na oikkaaliikana sainküinjeejanakana mmakat süpüshua, mojeerü ma'i naa'in saalin tü pueulokat süka nnojolüitpain jaralin ayalajüinjatüin noikkaain noulia. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("RV18_12","096_18_12","REV","18","12","12","Nnojolüitpa jaralin ayalajüinjatüin ooro, pülaata, tu'uma, oo'ulaka kaa'ürüi. Nnojolüitpa jaralin ayalajüinjatüin tü kuluulu anashaatasü kanüliakat “lino”, oo'ulaka kuluulu kojutsü maa aka seera je kuluulu jepisiiyaa je ishosü. Nnojolüitpa jaralin ayalajüinjatüin tü wunu'u jemetakat sheejuu oo'ulaka tü kasa anasü akumajünakat süka su'uwa “elefante”, süka wunu'u eekai kojutüin, süka paira je kachueera, oo'ulaka süka ipa eekai eerolojuushin. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("RV18_13","096_18_13","REV","18","13","13","Nnojolüitpa jaralin ayalajüinjatüin tü she'ejükat eküülü maa aka “canela”. Nnojolüitpa jaralin ayalajüinjatüin tü wunu'u jemetakat seejuu sa'ajünapa, je tü wunu'u jemetakat eejuut kanüliakat “mirra”, je tü perfumekat. Nnojolüitpa jaralin ayalajüinjatüin wiino, seita, jaliina eekai anain ma'i, oo'ulaka “trigo”. Nnojolüitpa jaralin ayalajüinjatüin paa'a, anneerü, je ama sümaa kareeta. Nnojolüitpa jaralin ayalajüinjatüin süchepchia wayuu je wayuu eekai süta'ünnüin sünainjee atkawaa. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("RV18_14","096_18_14","REV","18","14","14","Na oikkaaliikana sainküinjeejanakana mmakat süpüshua, meena naya: “Jiakana kepiakana sulu'u tü pueulokat Babilonia, aja'lajaaitpa süpüshua tü kasa anasü kachiiruakat jaa'in. Amülouitpa juulia tü washirüükat je süpüshua tü korolo kojutkat ma'i jütüma. Müiria nnojolüin jüntüin anain”, meena naya ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("RV18_15","096_18_15","REV","18","15","15","sünain sha'washawalüin naya wattalu'u suulia, süka mmolüin naya seema sümaayajüin naya. A'yalajeena ma'i naya sümaa mojuu aa'in süka nnojolüitpain jaralin ayalajüinjatüin noikkaain. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("RV18_16","096_18_16","REV","18","16","16","Majateena naya: “Alu'uleekalaja'a ma'i tü wayuukolüirua sulu'u tü pueulokat Babilonia, tü kojutpü'ükat sütüma wayuu wainma. Kashe'inpü'üshii naya kuluulu anashaatasü kanüliakat ‘lino’ je tü kuluulu jepisiiyaa je ishosü. Kanainpü'üshii ooro, tu'uma oo'ulaka kaa'ürüi. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("RV18_17","096_18_17","REV","18","17","17","Kama'ajaataayai saja'lajaapa nawashirüin”. Je na wayuu sülaülashiikana anua, oo'ulaka na a'yataashiikana nümüin sünain alü'üjaa korolo shirokupünaa palaa sainküinjee mmakat süpüshua, oo'ulaka na o'unakana sulu'u anua, oo'ulaka napüshua eekai ne'ikajiraain korolo sulu'u wane anua süpüla oikkünaa, sha'washawaleena naya ka'yata suulia tü pueulokat. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("RV18_18","096_18_18","REV","18","18","18","Je ne'rapa sümüsain tü pueulokat kaittataain, majateena naya: “Nnojotsü eein wane pueulo makat aka saa'in Babilonia sünain sülana'aleein ma'i sünain kojutüin sütüma wayuu”, meena naya. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("RV18_19","096_18_19","REV","18","19","19","Je nejiteerü mma nekiyuutajee shiyaawase mojuin ma'i naa'in sünain na'yalajüin sümaa maa: “Aisha'ajaa, mülialeekalaja'a ma'i tü wayuukolüirua sulu'u tü pueulo kojutpü'ükat paala sütüma wayuu wainma, eere wantapü'üin sulu'u anua sümaa oikkaa korolo sümüin shii'iree washirüü. Kama'ajaataayai saja'lajaapa nawashirüin”. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("RV18_20","096_18_20","REV","18","20","20","Taya, Juankai, tamüshii paala jia: Anakaja talatüle joolu'u jaa'in jüpüshua jia kepiakana chaa iipünaa nümaa Maleiwa, oo'ulaka jiakana anoujashiikana, jiakana Aluwataaushikana, otta jiakana nünüikimaajanakana Maleiwa, süka kasalajanaitpain nütüma Maleiwa sümüin tü pueulokat shi'rapü'üin wayumüin jümüin. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("RV18_21","096_18_21","REV","18","21","21","Niweetakalaka joolu'u wane aapiee pülashi ma'i. Naapaakalaka joo wane ipa miyo'u ma'i, müsü aka saa'in tü amoliinajiakat “trigo”, sünain nujutüin shia shirokumüin tü palaakat sümaa jashichishaatain ma'i nia sünain nümüin: “Babilonia, pia tü pueulo kojutkat paala sütüma wayuu, meeria pia sümaa jashiee nütüma chi Maleiwakai nujuttitpeena pia. Müiria pia makumajuuin püchikua. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("RV18_22","096_18_22","REV","18","22","22","Müiria pia maapajuuin maasi'ira pulu'u, müiria maapajuuin shi'ira ‘arpa’, shi'ira konneeta, oo'ulaka jayeechi. Müiria ma'yataain pulu'u wayuu eekai natüjain süpüleerua akumajaa korolo eekai anain. Je nnojoleerü aapünüin shipijana moliina. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("RV18_23","096_18_23","REV","18","23","23","Müiria machuwajaajuuin rampara pulu'u. Je nnojoleerü aapünüin nasira na jekennuukana ka'wayuusein. Na ayalajüliikana pulu'u, e'nnaajünapü'üshii naya sünain washinnuuin sütüma wayuu wainma. Je na ouutshiikana chaa pulu'u, naainjirapü'üin kasa mojusü tü wayuukolüirua sainküin mmakat süpüshua. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("RV18_24","096_18_24","REV","18","24","24","Süsalasü joo tü pueulokat su'utirapü'üin naa'in wainma na nünüikimaajanakana Maleiwa oo'ulaka wainma na anoujashiikana oo'ulaka wainma wayuu sainküin mmakat süpüshua”. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("RV19_1","096_19_1","REV","19","1","1","Shiasa kettaapa nünüiki chi aapieekai, taapakalaka wane mataasü aka saa'in shii'irain wayuu wattashaata saalin chaa iipünaa eere chi Maleiwakai sünain emetuluin ma'i shia sünain maa: “Aleluya, anakaja wa'waajüle chi Wamaleiwase Pülashikai ma'i, chi O'tte'erakai waya. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("RV19_2","096_19_2","REV","19","2","2","Shiimüin sünain lotüin ma'i nukuaippa sünain kasalajanain naainjala na wayuukana namüin nütüma. Kasalajanaitpa nütüma sümüin saainjala tü jierü maa'insat kaainjaratkat sünainjee saainjirapü'üin kasa mojusü tü wayuukolüirua sainküin mmakat süpüshua. Pasalaashii na nüchepchiakana nütüma süka tü jierü maa'insat o'utirapü'ükat naa'in”. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("RV19_3","096_19_3","REV","19","3","3","Namakalaka nachikua sünain emetuluin: “Aleluya, anakaja wa'waajüle chi Maleiwakai. Naja'ttirüin tü pueulokat. Kaitteerü tü sümüsainkat waneepia”. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("RV19_4","096_19_4","REV","19","4","4","Otta na piamakana shikii pienchimüin laülaayuu je na pienchishii kato'uchiikana, a'wachiraashii naya nümülatu'u chi Maleiwa joyotüshikai saa'u tü einaseekat sünain maa nümüin: “Amén, Aleluya, anakaja wa'waajüle pia”. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("RV19_5","096_19_5","REV","19","5","5","Shiweetakalaka joo wane pütchi sü'ütpa'ajee tü einaseekat sünain maa: “Anakaja müleka wa'waajüle chi Wamaleiwasekai, jia a'yataashiikana nümüin, jia kojutkana atüma nia, jia e'nnaajünakana sütüma wayuu, je na me'nnaajuukana”. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("RV19_6","096_19_6","REV","19","6","6","Taapakalaka joo wane mataasü aka saa'in shii'irain wayuu wattashaata saalin sünain emetulüin ma'i, müsü aka saa'in su'lotüin wüin je sütürüla juya sünain maa: “Aleluya, anakaja wa'waajüle chi Maleiwa Aluwataakai Pülashikai ma'i süka sülü'ülüin tü ka'i ni'itaainjatkat o'u tü aluwatawaakat nütüma. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("RV19_7","096_19_7","REV","19","7","7","Anashi wa'waajüle nia süka süpüshua waa'in saa'u alana'aleeinya nia sünain pülashin. Je anakaja müleka talatüle waa'in, süka süntüitpain nükalia chi Anneetchonkai süpüla ka'wayuusein nia. Je tü nu'wayuuseinjatkat, yapasü süpüla nümaain shia. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("RV19_8","096_19_8","REV","19","8","8","Aapünüitpa sümüin tü süshe'injatkat nütüma Maleiwa, tü kuluulu anasükat, tü kanüliakat ‘lino’, wane kuluulu kasuusü sümaa wulein ma'i”. (Je tü “lino” kanainjatkat, shia shiyaawase tü kasa anasü naa'inrapü'ükat na anoujashiikana kataiwa'aya no'u.) ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("RV19_9","096_19_9","REV","19","9","9","Nümakalaka chi aapieekai tamüin: “Anakaja püshajüle tüü: Anata'aleeshija'a ma'i chi wayuu eenajinnakai sünainmüin tü mi'iraa shikiirakat ka'wayuusein chi Anneetchonkai”, müshi. Je nümakalaka joo nüchikua tamüin: “Shiimüin tüü, süka shiain nünüiki Maleiwa”. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("RV19_10","096_19_10","REV","19","10","10","Ta'wachiraakalaka joo nümülatu'u chi aapieekai süpüla ta'waajüinjachin nia. Otta nümakalaka joo tamüin: “Puu'ulaa suulia. Shia anaka alu'u müleka niale Maleiwa pu'waajüin nümüiwa. Tayakai, wane a'yataai ne'e nümüin Maleiwa maa aka piakai je maa aka na puwalayuukana, na oonookana sümaa tü shiimüin nikirajapü'ükat anain Jesús, tü ekirajünakat anain maa'ulu yaa natüma na aküjakana nünüiki Maleiwa”. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("RV19_11","096_19_11","REV","19","11","11","Teirakaakalaka. Te'rakalaka saa'in jutatüin chaa iipünaa eere chi Maleiwakai. Eweeta müshia wane ama kasuutai ma'i. Je nünülia chi naajuchikai, “Lotokai Akuaippa” münüsü. Lotüsü ma'i nukuaippa sünain kasalajanain saainjala wayuu sümüin nütüma, je sünain nütkaain sümaa tü nü'ünüükalüirua. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("RV19_12","096_19_12","REV","19","12","12","Otta no'u, müsü aka saa'in süchuwala siki. Je sünain nikii, eesü wainma kotse maa aka saa'in nakotse na sülaülakana mma. Je eesü wane anüliee ashajuushi nünain, me'raajuusat sütüma wayuu. Nia ne'e e'raajaka niakai nümüiwa. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("RV19_13","096_19_13","REV","19","13","13","Je na'atüin wane kuluulu ajüjüüshi süka isha. Je tü nünülia e'nnaajünakat sütüma wayuu, “Pütchi, Nünüiki Maleiwa” münüshi. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("RV19_14","096_19_14","REV","19","14","14","Je na nusurulaatsekana, ke'ejenajüshii naya ama kasuutannuu. Kashe'injashii naya kuluulu “lino” anashaatasü, kasuusü je wulesü ma'i. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("RV19_15","096_19_15","REV","19","15","15","Otta chi amaajuchikai, ojuittüsü wane chajaruuta kasasü ma'i naanükülu'ujee, tü nükanajeetkat aka na nü'ünüükana sainküin mmakat süpüshua. Je nuluwataapa saa'u wayuu, me'rujeechi amüin. E'itaaushi nia nütüma Maleiwa süpüla süsalainjatüin saainjala wayuu nütüma, chi Maleiwa jashichikai ma'i sümüin tü kaainjarannuukat. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("RV19_16","096_19_16","REV","19","16","16","Otta sünain tü nüshe'inkat je nüpü'ünain, ashajuushisü nünülia mayaa: CHI SENYOTKAI ALUWATAAKAI PÜLASHIKAI. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("RV19_17","096_19_17","REV","19","17","17","Te'rakalaka joo wane aapieeka'iya sha'watüin chaa naa'u chi ka'ikai sünain nuwoorolooin sümüin süpüshua tü samutkalüirua chaa iipünaa sünain maa: “Jüshakata jumaala sünainmüin wane ekawaa müle'o ma'i yapasü jüpüla nütüma Maleiwa, ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("RV19_18","096_19_18","REV","19","18","18","jikaiwa asalaa, ne'iruku na aluwataashiikana, ne'iruku na sülaülashiikana surulaat oo'ulaka tü surulaatkalüirua, shi'iruku ama oo'ulaka tü amaajutkalüirua, je shi'iruku tü wayuukolüirua süpüshua, eekai achepchieein oo'ulaka eekai laülaain sümüiwa, eekai shi'nnaajuushin oo'ulaka eekai me'nnaajuuin”, nümakalaka. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("RV19_19","096_19_19","REV","19","19","19","Te'rakalaka chi wanülüükai kasipalakai nikiinain namaa na aluwataashiikana sainküinjee mmakat süpüshua je na nasurulaatsekana. Outkajaashii naya süpüla natkaainjanain nümaa chi naajuchikai chi ama kasuutaikai ma'i oo'ulaka na nusurulaatsekana. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("RV19_20","096_19_20","REV","19","20","20","Otta chi amaajuchikai namaa na nusurulaatsekana, nata'ülakalaka chi wanülüü kasipalakai nikiinain nümaale'eya chi wanülüü e'ike'erüikai wayuu. Wanülüükai chii, nia chi aluwataanakai paala sünain aa'inraa wainma kasa, maa aka tü nütüjakat apüleerua Maleiwa nümüiwa, tü ni'ike'erakat aka tü wayuu e'itaanakalüirua anain nejeetse chi wanülüü kasipalakai nikiinain, tü a'waajakalüirua tü niyaakuakat. Naairua piamale, ajutünüshii naya sünain katüin no'u shirokumüin tü sikikat makat aka saa'in laa eekai sa'ajünüin alu'u “azufre”. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("RV19_21","096_19_21","REV","19","21","21","Je napüshua na aluwataashiikana oo'ulaka na nasurulaatsekana, o'utüna aa'inchii naya nütüma chi amaajuchikai süka tü chajaruuta ojuittakat naanükülu'ujee. Emirakalaka joo tü samutkalüirua sütüma ne'iruku. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("RV20_1","096_20_1","REV","20","1","1","Shiasa süchikijee tia, te'rakalaka wane aapieeka'iya sünain nüshakatüin chajee iipünaajee. Najapüipasü shiyaawein shirouse tü Ishikat oo'ulaka wane kaleena miyo'u. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("RV20_2","096_20_2","REV","20","2","2","Nüntakalaka nünainmüin chi kayuushikai süpüla nüta'ülüin nia, süpüla kapüinjachin nütüma süka tü kaleenakat so'u 1.000 juya. (Chi kayuushikai, nia chi wüi nümaiwajaikai, chi sülaülakai yolujaa kanüliakai Satanás.) ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("RV20_3","096_20_3","REV","20","3","3","Nujutünakalaka joo chi kayuushikai nütüma chi aapieekai sulu'umüin tü Ishikat. Je chi aapieekai, nüsülajaain tü shirousekat nümaa süka wane kantaawa je ni'itaain wane ashajuushi sünain suulia sujutannüin. Nnojolüitpa e'ike'ennüin wayuu nütüma chi kayuushikai sainküin mmakat süka alawaa wane'ere'eya shikeraajapa tü 1.000 juya. Otta kettaapeena shia, ojuittinneechi nia süpüla taashinjachin so'u palit ne'e ka'i. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("RV20_4","096_20_4","REV","20","4","4","Te'rakalaka wane einaseeirua, müsü aka neinase na sülaülakana mma. Je na wayuu joyotakana saa'u, e'itaaushi naya nütüma Maleiwa süpüla aluwatawaa. Je te'rüin na wayuu o'yotoonakana paala anutpünaa saaliijee aküjaa sümüin wayuu sünain niain Jesús Nasenyotsein je saaliijee nanoujain nünüiki Maleiwa, na nnojoliikana a'waajüin chi wanülüükai oo'ulaka tü niyaakuakat, na ayouktakana süpüleerua shi'itaanüin ne'ipo'unain oo'ulaka najapünain shiale tü nejeetsekat. Oso'iraaitpa naa'in süpüla aluwatawaa wanaa nümaa Cristo so'u tü 1.000 juya. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("RV20_5","096_20_5","REV","20","5","6","Naya palajanaka naa sünain oso'irawaa aa'in nütüma Maleiwa. Anata'aleeshiija'a ma'i naya. Müina naya nnojoliin ojutünüin sa'akamüin tü sikikat maa aka nojutünüinjanain na manoujainsaliikana. Nounteerü arütkawaa nünainmüin Maleiwa je nünainmüin Cristo chi Nüneekajalakai süpüla wanaawajiraain naa'in namaa je süpüla aluwatawaa waneepia nümaa Cristo so'u tü 1.000 juya. Otta na waneeirua ouktüshiikana, wane'ere'eya süso'iraain naa'in shikeraajapa tü 1.000 juya. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("RV20_7","096_20_7","REV","20","7","7","Shiasa süchikijee keraapa tü 1.000 juya, ojuittinneechi Satanás sulu'ujee tü Ishikat eejachire paala püreesain, ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("RV20_8","096_20_8","REV","20","8","8","süpüla o'unaa sainküin mmakat süpüshua chamüinre'eya noumain Gog oo'ulaka Magog süpüla ni'ike'erüinjatüin tü wayuukolüirua süpüshua sümaa nükotchajirüinjatüin shia süpüla wane atkawaa. Watta ma'i saalii tü wayuukolüirua maatsü aka jasai sotpünaajatü palaa, isasü achikii shiyaawajünüin. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("RV20_9","096_20_9","REV","20","9","9","Nantapaatakalaka wattajee sü'ülümüin Jerusalén, tü pueulo aisükat nüpüla Maleiwa, eere kepiain na nüpüshikana. Pasanainsü tü pueulokat nachiki. Otta süpülapünaa nashutüin saa'u tü pueulokat, anta müsia wane siki chajee iipünaajee nütüma Maleiwa sünain saja'ttirüin naya. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("RV20_10","096_20_10","REV","20","10","10","Je chi Yolujaakai, chi e'ike'erapü'ükai naya süka alawaa, ojutünüshi shirokumüin tü sikikat makat aka saa'in laa eekai sa'ajünüin alu'u “azufre”, eere nujutünüin paala chi wanülüü kasipalakai nikiinain oo'ulaka chi wanülüü e'ike'erüikai wayuu. Mülieena naya sütüma tü sikikat waneepia so'uka'i je sa'wai süpüla juyakat süpüshua. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("RV20_11","096_20_11","REV","20","11","11","Te'rakalaka chi Maleiwakai joyotüin saa'u wane einasee kasuutot miyo'u ma'i. Yüütüüitaasü nütüma Maleiwa süchiki tü mmakat oo'ulaka tü kasakalüirua süpüshua chajatkat iipünaa. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("RV20_12","096_20_12","REV","20","12","12","Te'rakalaka joolu'u napüshua na wayuu ouktakana paala sha'washawalüin nümülatu'u chi joyotüshikai saa'u tü einaseekat, wayuu eekai shi'nnaajuushin sütüma wayuu oo'ulaka eekai me'nnaajuuin. Oso'iraaitpa naa'in nütüma chi Maleiwakai süpüla nantüinjanain nümülatu'umüin. Sujutannakalaka joolu'u wane karalouktairua süchikimaajatkat süpüshua tü naa'inrapü'ükat na wayuukana kataiwa'aya no'u. Ajutannataalasü joo wane karalouktaya, tü kalu'ukot nanülia na wayuu ee'iranajaakana aa'in nütüma Maleiwa. Asakiijünüshii nütüma chi Maleiwakai wane'ewai nakua napüshua na ouktüshiikana soo'opünaa tü kasa naa'inrapü'ükat kataiwa'aya no'u, eekat achiki sulu'u tü karalouktakalüirua. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("RV20_13","096_20_13","REV","20","13","13","Tü wayuu eekai ouktüin paala shiroku tü palaakat, je tü wayuukolüirua sulujutkat tü Hadeskat, tü süpüleekat tü ouktüsükalüirua, ojuittinnüsü nünainmüin Maleiwa süpüla asakinnaa nütüma. Nasakinnakalaka wane'ewai nakua napüshua nütüma soo'opünaa tü kasa naa'inrapü'ükat kataiwa'aya no'u. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("RV20_14","096_20_14","REV","20","14","14","Je napüshuale'eya na e'itaanakana nütüma Maleiwa süpüla süsalaa naainjala, ojutünüshii naya sa'akamüin tü sikikat. Süchikijee tia, aja'ttüsü tü ouktaakat. Katateena naya nuulia Maleiwa sünain mülieenain süpüla ka'ikat süpüshua sa'aka tü sikikat, ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("RV20_15","096_20_15","REV","20","15","15","eere nojutünüin napüshua na wayuu nnojoliikana anülia sulu'u tü karalouktakat kalu'ukot nanülia na ee'iranajaakana aa'in nütüma. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("RV21_1","096_21_1","REV","21","1","1","Te'rakalaka saa'in sünain shii'iratünüin kasa süpüshua chaa iipünaa je yaa mmolu'u. Akumajünüsü wane jeket shii'iraka süka aja'ttüitpain tü mmakat oo'ulaka tü palaakat oo'ulaka tü kasakalüirua süpüshua chajatkat iipünaa. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("RV21_2","096_21_2","REV","21","2","2","Te'rakalaka wane Jerusalén jeket, tü pueulo aisükat nüpüla Maleiwa, sünain süshakatüin chajee iipünaajee eejee chi Maleiwakai. Anashaatasü ma'i sukuaippa tü pueulokat, maa aka wane jierü a'anaaushikat nüpüla chi su'wayuuseinjachikai. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("RV21_3","096_21_3","REV","21","3","3","Taapakalaka joo wane pütchi eejee tü einaseekat sünain emetuluin ma'i sünain maa: “Eejeechi joolu'u chi Maleiwakai sümaa wayuu je kepiainjachi nia namaa. Nüpüshinjana naya. Eeinjachi nia namaa waneepia süka niain Namaleiwasein. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("RV21_4","096_21_4","REV","21","4","4","Nümülialeena naya. Müiria nnojolüin ouktaa, mojuu aa'in, a'yalajaa, je saalii ayuulii, süka sülatüitpain süpüshua'ale makat aka tia”. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("RV21_5","096_21_5","REV","21","5","5","Nümakalaka joo chi Maleiwa joyotüshikai saa'u tü einaseekat: “Anuu, jeketüitpa tatüma kasa süpüshua”, müshi nia. “Püshaja pümata tü tanüikikat süpüla kapülainjatüin saa'in wayuu shia süka shiimüin”, nümakalaka tamüin. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("RV21_6","096_21_6","REV","21","6","6","Ayatshi joo nia aashajaain tamaa: “Kettaaitpa tatüma joo süpüshua tü te'itaatüjütkalia paala süpüla müinjatüin. Taya kakumalaka kasa süpüshua, taya ekeraajaka'aya shia. Chi wayuu eekai kee'ireein naa'in kataa o'u waneepia, teenajaain nia süpüla nünoujain tanain je süpüla eeinjachin nia tamaa masaloule süpüla ka'ikat süpüshua. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("RV21_7","096_21_7","REV","21","7","7","Na eekai nayamülüin chi Kama'üraikai, taapeerü namüin tü kataa o'u taküjüitpakat achiki. Tayeechi Namaleiwaseka, je nayeena tachooinka'aya. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("RV21_8","096_21_8","REV","21","8","8","Otta na kaainjaraliikana, ojutüneena naya sa'akamüin tü siki makat aka saa'in laa eekai sa'ajünüin alu'u ‘azufre’. Ojutüneena napüshua, makana aka na naa'uwakana saa'u anoujaa, na manoulakana, na yarüttakana aa'in, na o'unaliikana wayuwa'in, na a'luwajiraakana nakuaippa sümaa wayuu jierü otta wane jierü nümaa wane toolo, na ouutshiikana, na kamaleiwaseyaakana, je napüshua na aküjüliikana alawaa. Katateena naya toulia sünain müliain naya sa'aka tü sikikat waneepia”. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("RV21_9","096_21_9","REV","21","9","9","Soo'opünaa tü Jerusalén te'rakat, müsü yaa: Arütkaashi tanainmüin wane aapiee no'uluku na akaratshishii aapiee kajapulu'ukana paala tü iita kalu'ukot tü akaratshisükat müliaa, sünain nümüin tamüin: “Jalaichi yaamüin tee'iyataiwa pümüin tü süpüleekat tü nüpüshikalüirua chi Anneetchonkai”, nümakalaka. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("RV21_10","096_21_10","REV","21","10","10","Nu'unirakalaka taya saa'umüin wane uuchi müle'o ma'i, sünain na'anaain taya chi Naa'inkai Maleiwa. Nii'iyatakalaka tamüin tü Jerusalén jeketkat, tü pueulo aisükat nüpüla Maleiwa, sünain süshakatüin iipünaajee eejee Maleiwa. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("RV21_11","096_21_11","REV","21","11","11","Je süka eein chi Maleiwakai yala sulu'u, warattuuisü ma'i shia maa aka sümachera kakuuna eekai kojutshaatain ma'i, maa aka saa'in tü kakuuna kanüliakat “jaspe” jorottokat maa aka saa'in rouya. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("RV21_12","096_21_12","REV","21","12","13","Yaletüsü ma'i iipünaamüin sükulaatse tü pueulokat. Poloosü piammüin so'u, apünüin wüinpejeeru'u, apünüin palaajeeru'u, apünüin uuchijeeru'u, je apünüin wopujeeru'u. Je so'ulu'u wane'ewai sükua, eeshi wane aapiee sha'watüin. Je sünain tü so'ukot, ashajünüsü wane'ewai sükua sünülia tü polookat piammüin ne'iruku na wayuu Israelkana. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("RV21_14","096_21_14","REV","21","14","14","Je tü sükulaatsekat tü pueulokat, polootuasü piammüin tü süchechejiakat. Je ashajünüsü sünain wane'ewai sükua nanülia na polookana piammüin Aluwataaushi e'itaanakana nütüma chi Anneetchonkai. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("RV21_15","096_21_15","REV","21","15","15","Je chi aapieekai aashajaakai tamaa, kajapulu'ushi wane emiriijia oorole'eya süpüla nimiriijainjatüin tü pueulokat, tü sükulaatsekat, oo'ulaka tü so'ukolüirua. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("RV21_16","096_21_16","REV","21","16","16","Nimiriijakalaka chi aapieekai tü pueulokat. Tü süpa'akat süpüshua, sulu'u uuchimüin, palaamüin, wopumüin, wüinpümüin, eesü maa aka 2.200 “kilómetro”. Je tü saja'apüinkat iipünaamüin, eesü maa aka 2.200 “kilómetro”. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("RV21_17","096_21_17","REV","21","17","17","Je süchikijee, nimiriijakalaka tü süka'lein tü sükulaatsekat. Eesü maa aka aippirua shikii ja'ralimüin “metro”. Je tü emiriijia nüma'anakat chi aapieekai, müsü aka ne'e saa'in tü emiriijia süma'anakat wayuu maa'ulu yaa. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("RV21_18","096_21_18","REV","21","18","18","Je müsia tü sükulaatsekat, aainjuushi süka wane kakuuna kanüliasü “jaspe”. Oo'ulaka tü pueulokat, aainjuushi süka ooro anasü, jorottokalaka ma'i shia maa aka saa'in rouya. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("RV21_19","096_21_19","REV","21","19","19","Je müsia tü polookot piammüin süchechejia yaakat suupünaa sükulaatse, anashaatasü ma'i süka aainjuushin sünain kanain wane'ewai sükua kakuuna kojutüsü: “jaspe”, “zafiro”, “ágata”, “esmeralda”, ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("RV21_20","096_21_20","REV","21","20","20","“ónice”, “cornalina”, “crisólito”, “berilo”, “topacio”, “crisoprasa”, “jacinto”, “amatista”. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("RV21_21","096_21_21","REV","21","21","21","Otta müsia tü shirousekalüirua tü polookat piammüin so'u, aainjuushi wane'ewai sükua süka wane kaa'ürüi. Je tü kaaye pasanainpünaakat sünain tü pueulokat, aainjuushi süka ooro anasü, jorottokalaka ma'i shia maa aka saa'in rouya. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("RV21_22","096_21_22","REV","21","22","22","Nnojotkalaka te'rüin wane a'waajülee chi Maleiwakai chaa sulu'u tü pueulokat. Nnojotsü che'ojaain süka eeinjachin chi Maleiwa Aluwataakai Pülashikai ma'i oo'ulaka chi Anneetchonkai waneepia sulu'u tü pueulokat. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("RV21_23","096_21_23","REV","21","23","23","Je nnojotsü che'ojaain nuwarala chi ka'ikai je nuwarala chi kashikai, süka warattuuin ma'i tü pueulokat nütüma chi Maleiwakai je süka chuwatuuin shia nütüma chi Anneetchonkai. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("RV21_24","096_21_24","REV","21","24","24","Tü wayuukolüirua sainküinjee mmakat süpüshua, suwaralaapeena tü pueulokat. Je na aluwataashiikana sainküin mma, nantireerü tü nawashirüinkat sulu'umüin tü pueulokat. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("RV21_25","096_21_25","REV","21","25","25","Je süka nnojoleerüin tü piyuushikat cha'aya, jutateerü tü so'ukat tü pueulokat waneepia sa'wai je so'uka'i. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("RV21_26","096_21_26","REV","21","26","26","Je antinneerü sulu'umüin tü pueulokat wainma kasa anajüsü sainküinjee mmakat süpüshua. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("RV21_27","096_21_27","REV","21","27","27","Nnojoleerü ekerotinnüin sulu'umüin tü pueulokat kasa eekai nülerajüin Maleiwa, maa aka na eekai naa'inrüin kasa mojusü sünain a'waajaa maleiwayaasü oo'ulaka eekai naküjain alawaa. Nayeena ekerotka namüiwa na wayuu ashajünakana anülia sulu'u nükaralouktase chi Anneetchonkai, tü kalu'ukot nanülia na wayuu ee'iranajaakana aa'in nütüma Maleiwa. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("RV22_1","096_22_1","REV","22","1","1","Nii'iyatakalaka tamüin chi aapieekai wane süchi jorotto'ulu ma'i, maa aka saa'in rouya, tü katakat atüma so'u wayuu. Kekiisü eejee niinase chi Maleiwakai je chi Anneetchonkai. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("RV22_2","096_22_2","REV","22","2","2","Palatüsü tü süchikat pasanainpünaa sünain tü kaaye pasanainpünaakat sünain tü pueulokat. Je sotpünaa tü süchikat sulu'u piamale sa'ata, eesü tü wunu'ukalüirua katakat atüma so'u wayuu. Kachonsü kashiwai. Otta tü süpanakat, ayatüsü sünain anain tü wayuukolüirua cha'aya sütüma. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("RV22_3","096_22_3","REV","22","3","3","Je yala sulu'u tü pueulokat, nnojotsü kasain nülerajüin Maleiwa. Tü eekat sulu'u tü pueulokat, shia niinase chi Maleiwakai oo'ulaka chi Anneetchonkai, eere na'waajünüin natüma na anoujashiikana, ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("RV22_4","096_22_4","REV","22","4","4","na e'reenakana nu'upünaa, na kanainkana nünülia ne'ipo'unain. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("RV22_5","096_22_5","REV","22","5","5","Nnojoleerü piyuushi cha'aya. Je nnojoleerü che'ojaain namüin suwarala rampara je nuwarala chi ka'ikai, süka warattuuleerüin tü mmapa'akat nütüma chi Maleiwa Aluwataakai. Je aluwataajeena na anoujashiikana wanaa nümaa waneepia süpüla ka'ikat süpüshua. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("RV22_6","096_22_6","REV","22","6","6","Nümakalaka chi aapieekai tamüin: “Shiimüin ma'i süpüshua tü pütchi aküjünüitpakat pümüin. Kapüleesüja'a saa'in wayuu shia. Süka jamüin, chi Maleiwa Aluwataakai, nüjütüin chi aapieekai pünainmüin maa aka nüjütüin paala chi Naa'inkai nanainmüin na nünüikimaajanakana, sünain aküjaa namüin na nüpüshikana süchiki tü kasa alateematüitpakat”, nümakalaka chi aapieekai tamüin. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("RV22_7","096_22_7","REV","22","7","7","Müshi Jesús: “Jaapa jumaala tanüiki. Eitaamaateechi taya tachikua. Anata'aleeshiija'a ma'i na wayuu eekai noonooin sümaa tü ashajünakat achiki sulu'u tü karaloukta süchikimaajatkat tü kasa alateematüitpakat”. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("RV22_8","096_22_8","REV","22","8","8","Tayakai Juan, taya aküjünaka amüin, taya ee'iyatünaka amüin süpüshua tü ashajünakat yaa sulu'u tü karalouktakat. Shiasa süchikijee kettaapa taapüin je te'rüin shia, ta'wachiraakalaka nümülatu'u chi aapiee ee'iyatakai tamüin shia süpüla ta'waajüinjachin nia. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("RV22_9","096_22_9","REV","22","9","9","Otta nümakalaka joo tamüin: “Nnojo paa'inrüin tüü. Nia Maleiwa pu'waajüinjachika nümüiwa. Tayakai, wane a'yataai ne'e nümüin Maleiwa maa aka piakai je maa aka na puwalayuukana, na aküjüliikana nünüiki Maleiwa, je maa aka napüshua na oonookana sümaa tü ashajünakat sulu'u tü karalouktakat”, nümakalaka tamüin. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("RV22_10","096_22_10","REV","22","10","10","Ayatshi aashajaain chi aapieekai tamüin sünain maa tamüin: “Nnojo punujulajüin saa'u tü pütchi sulu'ukot tü karalouktakat, süchiki tü kasa alateematüitpakat, süka sülü'ülüin sükalia süpüla shikeraajüinjatüin. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("RV22_11","096_22_11","REV","22","11","11","Je süka sülü'ütchoin ma'i tia ka'ikat, eeshii süpüla nantu'ulaain aa'u na wayuu kaainjaraliikana, na yarüttakana aa'in, sünain ayatüin sünain aa'inraa tü mojusükat. Otta na aa'inrakana waneepia tü anasü nüchekakat Maleiwa napüleerua, antuujeena aa'u sünain aa'inraa tü anasükat”, nümakalaka chi aapieekai tamüin. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("RV22_12","096_22_12","REV","22","12","12","Müshi Jesús: “Jaapa jumaala tanüiki. Eitaamaateechi taya tachikua. Anteechi taya süpüla tawalaajüin wayuu je süpüla süsalainjatüin wayuu tatüma tü kasa saa'inrapü'ükat kataiwa'aya so'u wane'ewaire sükua. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("RV22_13","096_22_13","REV","22","13","13","Eetüjü'iya taya süpülapünaa tü kasakat süpüshua je eeinjachi taya meinshi. Taya kakumalaka kasa süpüshua, taya ekeraajaka'aya shia”, müsülee nünüiki Jesús. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("RV22_14","096_22_14","REV","22","14","14","Alana'aleejeenia ma'i sümaa talatüin ma'i naa'in na alatinnakana oulia naainjala nütüma Maleiwa. E'itaaushinapa naya nütüma Maleiwa süpüla nekerolüin sulu'upünaa so'u tü pueulokat süpüla neküinjatüin süchon tü wunu'u katakat atüma so'u wayuu. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("RV22_15","096_22_15","REV","22","15","15","Otta müshi'iya na wayuu malatirujukana oulia naainjala, nnojoleena ekerolüin naya. Naya na wayuu yarüttakana aa'in, maa aka na ouutshiikana, na a'luwajiraakana nakuaippa sümaa wayuu jierü otta wane jierü nümaa wane toolo, na o'unaliikana wayuwa'in, na a'waajakana maleiwayaa, oo'ulaka na aküjüliikana waneepia alawaa. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("RV22_16","096_22_16","REV","22","16","16","Müshi Jesús tamüin: “Taya Jesúska'aya, taya nuu'uliwo'uka'aya David, chi sülaülakai mma paala sümaiwa. Maa aka tü jolotsü eweetakat eeiwa'aya ai, akaajaa tayakai sünain tee'iyatüin tü nüchekakat Maleiwa sümüin wayuu wainma. Tamüshi paala pia: Süpüshua tü aküjünakat pümüin nütüma chi aapiee tajütakai pünainmüin, napülajatü na anoujashii sulu'ukana tü outkajaaleekalüirua”, müsülee nünüiki Jesús tamüin. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("RV22_17","096_22_17","REV","22","17","17","Chi wayuu eekai kee'ireein naa'in kataa o'u waneepia, anakaja nünoujüle nünain Jesús süpüla eeinjachin nia nümaa masaloule süpüla ka'ikat süpüshua. “Jalaina”, müshi chi Naa'inkai Maleiwa. Maja'a aka nanüiki na anoujashiikana, na kanüliakana nu'wayuusein chi Anneetchonkai: “Jalaina”, müshii. Je na wayuu aapakana tü ashajünakat sulu'u tü karalouktakat, anakaja namüleya: “Jalaina”. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("RV22_18","096_22_18","REV","22","18","18","Tayakai Juan, tamüshii paala jia jüpüshua aapakana joo tü pütchi tashajakat sulu'u tü karalouktakat, süchiki tü kasa alateematüitpakat, suulia ju'wanaja'alaain tü pütchikat: Chi eekai nükoo'omüinjain tü pütchi sulu'ukot tü karalouktakat, süsaleechi nütüma Maleiwa süka tü müliaa aküjünakat achiki sulu'u tü karalouktakat. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("RV22_19","096_22_19","REV","22","19","19","Oo'ulaka chi wayuu eekai nunujulajüin süpüshi tü pütchi sulu'ukat tü karalouktakat, nuu'ule'ereechi Maleiwa suulia ekeroloo sulu'upünaa so'u tü pueulokat süpüla niküinjachin süchon tü wunu'u katakat atüma so'u wayuu, tü aküjünakat achiki sulu'u tü karalouktakat. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("RV22_20","096_22_20","REV","22","20","20","Nütüjaa aa'ut Jesús sünain shiimüin süpüshua tü tashajakat achiki jümüin jia anoujashii sulu'ukana tü outkajaaleekalüirua. Je nünüiki jümüin: “Shiimüin sünain teitaamaateechin tachikua”, müshi nia jümüin. Je tamakalaka ni'ipajee: “Senyotkalee Jesús, anakaja püle'ejüle maalü. Amén”. ");
INSERT INTO guc_vpl VALUES ("RV22_21","096_22_21","REV","22","21","21","Je süma'inru'u wa'atapajüin chi Wasenyotsekai Jesús, tachuntüin nümüin süpüla naapüinjachin na'anasia waneepia jümüin jia anoujashiikana jüpüshua. Kettaasü joolu'u tü tashajakat jümüin. Amén.");
ALTER TABLE guc_vpl ADD FULLTEXT(verseText);
UNLOCK TABLES;
