7
Stephen's Speech to the Council
1 Εἶπε δὲ ὁ ἀρχιερεύς, Εἰ *ἄρα ταῦτα οὕτως ἔχει; 2 Ὁ δὲ ἔφη, Ἄνδρες ἀδελφοὶ καὶ πατέρες, ἀκούσατε. Ὁ Θεὸς τῆς δόξης ὤφθη τῷ πατρὶ ἡμῶν Ἀβραὰμ ὄντι ἐν τῇ Μεσοποταμίᾳ, πρὶν ἢ κατοικῆσαι αὐτὸν ἐν Χαρράν, 3 καὶ εἶπε πρὸς αὐτόν, Ἔξελθε ἐκ τῆς γῆς σου καὶ †ἐκ τῆς συγγενείας σου, καὶ δεῦρο εἰς ‡γῆν ἣν ἄν σοι δείξω. 4 Τότε ἐξελθὼν ἐκ γῆς Χαλδαίων κατῴκησεν §ἐν Χαρράν· *κἀκεῖθεν, μετὰ τὸ ἀποθανεῖν τὸν πατέρα αὐτοῦ, μετῴκισεν αὐτὸν εἰς τὴν γῆν ταύτην εἰς ἣν ὑμεῖς νῦν κατοικεῖτε· 5 καὶ οὐκ ἔδωκεν αὐτῷ κληρονομίαν ἐν αὐτῇ, οὐδὲ βῆμα ποδός· καὶ ἐπηγγείλατο †δοῦναι αὐτῷ εἰς κατάσχεσιν ‡αὐτήν, καὶ τῷ σπέρματι αὐτοῦ μετ᾽ αὐτόν, οὐκ ὄντος αὐτῷ τέκνου. 6 Ἐλάλησε δὲ οὕτως ὁ Θεός, ὅτι ἔσται τὸ σπέρμα αὐτοῦ πάροικον ἐν γῇ ἀλλοτρίᾳ, καὶ δουλώσουσιν αὐτὸ καὶ κακώσουσιν, ἔτη τετρακόσια. 7 Καὶ τὸ ἔθνος, ᾧ §ἐὰν *δουλεύσωσι, κρινῶ ἐγώ, †εἶπεν ὁ Θεός· καὶ μετὰ ταῦτα ἐξελεύσονται, καὶ λατρεύσουσί μοι ἐν τῷ τόπῳ τούτῳ. 8 Καὶ ἔδωκεν αὐτῷ διαθήκην περιτομῆς· καὶ ‡οὕτως ἐγέννησε τὸν Ἰσαάκ, καὶ περιέτεμεν αὐτὸν τῇ ἡμέρᾳ τῇ ὀγδόῃ· καὶ §ὁ Ἰσαὰκ τὸν Ἰακώβ, καὶ *ὁ Ἰακὼβ τοὺς δώδεκα πατριάρχας.
9 Καὶ οἱ πατριάρχαι ζηλώσαντες τὸν Ἰωσὴφ ἀπέδοντο εἰς Αἴγυπτον· καὶ ἦν ὁ Θεὸς μετ᾽ αὐτοῦ, 10 καὶ †ἐξείλετο αὐτὸν ἐκ πασῶν τῶν θλίψεων αὐτοῦ, καὶ ἔδωκεν αὐτῷ χάριν καὶ σοφίαν ἐναντίον Φαραὼ βασιλέως Αἰγύπτου, καὶ κατέστησεν αὐτὸν ἡγούμενον ἐπ᾽ Αἴγυπτον καὶ ‡ὅλον τὸν οἶκον αὐτοῦ. 11 Ἦλθε δὲ λιμὸς ἐφ᾽ ὅλην τὴν §γῆν Αἰγύπτου καὶ Χαναάν, καὶ θλίψις μεγάλη· καὶ οὐχ *εὕρισκον χορτάσματα οἱ πατέρες ἡμῶν. 12 Ἀκούσας δὲ Ἰακὼβ ὄντα †σῖτα ἐν Αἰγύπτῳ, ἐξαπέστειλε τοὺς πατέρας ἡμῶν πρῶτον. 13 Καὶ ἐν τῷ δευτέρῳ ‡ἀνεγνωρίσθη Ἰωσὴφ τοῖς ἀδελφοῖς αὐτοῦ, καὶ φανερὸν ἐγένετο τῷ Φαραὼ τὸ γένος §τοῦ Ἰωσήφ. 14 Ἀποστείλας δὲ Ἰωσὴφ μετεκαλέσατο *τὸν πατέρα αὐτοῦ Ἰακώβ, καὶ πᾶσαν τὴν †συγγένειαν, ἐν ‡ψυχαῖς ἑβδομήκοντα πέντε. 15 §Κατέβη δὲ Ἰακὼβ εἰς Αἴγυπτον, καὶ ἐτελεύτησεν αὐτὸς καὶ οἱ πατέρες ἡμῶν· 16 καὶ μετετέθησαν εἰς *Συχέμ, καὶ ἐτέθησαν ἐν τῷ μνήματι †ὃ ὠνήσατο Ἀβραὰμ τιμῆς ἀργυρίου παρὰ τῶν υἱῶν ‡Ἐμμὸρ §τοῦ *Συχέμ.
17 Καθὼς δὲ ἤγγιζεν ὁ χρόνος τῆς ἐπαγγελίας †ἧς ‡ὤμοσεν ὁ Θεὸς τῷ Ἀβραάμ, ηὔξησεν ὁ λαὸς καὶ ἐπληθύνθη ἐν Αἰγύπτῳ, 18 ἄχρις οὗ ἀνέστη βασιλεὺς §ἕτερος, ὃς οὐκ ᾔδει τὸν Ἰωσήφ. 19 Οὗτος κατασοφισάμενος τὸ γένος ἡμῶν, ἐκάκωσε τοὺς πατέρας *ἡμῶν, τοῦ ποιεῖν †ἔκθετα τὰ βρέφη αὐτῶν, εἰς τὸ μὴ ζῳογονεῖσθαι. 20 Ἐν ᾧ καιρῷ ἐγεννήθη ‡Μωσῆς, καὶ ἦν ἀστεῖος τῷ Θεῷ· ὃς ἀνετράφη μῆνας τρεῖς ἐν τῷ οἴκῳ τοῦ §πατρός. 21 *Ἐκτεθέντα δὲ αὐτόν, ἀνείλετο αὐτὸν ἡ θυγάτηρ Φαραώ, καὶ ἀνεθρέψατο αὐτὸν ἑαυτῇ εἰς υἱόν. 22 Καὶ ἐπαιδεύθη †Μωσῆς ‡πάσῃ σοφίᾳ Αἰγυπτίων· ἦν δὲ δυνατὸς ἐν λόγοις καὶ §ἐν ἔργοις.
23 Ὡς δὲ ἐπληροῦτο αὐτῷ *τεσσαρακονταετὴς χρόνος, ἀνέβη †ἐπὶ τὴν καρδίαν αὐτοῦ ἐπισκέψασθαι τοὺς ἀδελφοὺς αὐτοῦ τοὺς υἱοὺς Ἰσραήλ. 24 Καὶ ἰδών τινα ἀδικούμενον, ἠμύνατο καὶ ‡ἐποίησεν ἐκδίκησιν τῷ καταπονουμένῳ, πατάξας τὸν Αἰγύπτιον· 25 ἐνόμιζε δὲ συνιέναι τοὺς ἀδελφοὺς §αὐτοῦ ὅτι ὁ Θεὸς διὰ χειρὸς αὐτοῦ δίδωσιν *αὐτοῖς σωτηρίαν· οἱ δὲ οὐ συνῆκαν. 26 Τῇ †τε ἐπιούσῃ ἡμέρᾳ ὤφθη αὐτοῖς μαχομένοις, καὶ ‡συνήλασεν αὐτοὺς εἰς εἰρήνην, εἰπών, Ἄνδρες, ἀδελφοί ἐστε §ὑμεῖς· ἵνα τί ἀδικεῖτε ἀλλήλους; 27 Ὁ δὲ ἀδικῶν τὸν πλησίον ἀπώσατο *αὐτόν, εἰπών, Τίς σε κατέστησεν ἄρχοντα καὶ δικαστὴν ἐφ᾽ †ἡμᾶς; 28 Μὴ ἀνελεῖν με σὺ θέλεις, ὃν τρόπον ἀνεῖλες ‡χθὲς τὸν Αἰγύπτιον; 29 Ἔφυγε δὲ §Μωϋσῆς ἐν τῷ λόγῳ τούτῳ, καὶ ἐγένετο πάροικος ἐν γῇ Μαδιάμ, οὗ ἐγέννησεν υἱοὺς δύο.
30 Καὶ πληρωθέντων ἐτῶν *τεσσαράκοντα, ὤφθη αὐτῷ ἐν τῇ ἐρήμῳ τοῦ ὄρους Σινᾶ ἄγγελος †Κυρίου ἐν ‡φλογὶ πυρὸς βάτου. 31 Ὁ δὲ §Μωσῆς ἰδὼν *ἐθαύμαζε τὸ ὅραμα· προσερχομένου δὲ αὐτοῦ κατανοῆσαι, ἐγένετο φωνὴ Κυρίου †πρὸς αὐτόν, 32 Ἐγὼ ὁ Θεὸς τῶν πατέρων σου, ὁ Θεὸς Ἀβραὰμ καὶ ‡ὁ Θεὸς Ἰσαὰκ καὶ ὁ Θεὸς Ἰακώβ. Ἔντρομος δὲ γενόμενος §Μωσῆς οὐκ ἐτόλμα κατανοῆσαι. 33 Εἶπε δὲ αὐτῷ ὁ Κύριος, Λῦσον τὸ ὑπόδημα τῶν ποδῶν σου· ὁ γὰρ τόπος *ἐν ᾧ ἕστηκας γῆ ἁγία ἐστίν. 34 Ἰδὼν εἶδον τὴν κάκωσιν τοῦ λαοῦ μου τοῦ ἐν Αἰγύπτῳ, καὶ τοῦ στεναγμοῦ †αὐτῶν ἤκουσα· καὶ κατέβην ἐξελέσθαι αὐτούς· καὶ νῦν δεῦρο, ‡ἀποστελῶ σε εἰς Αἴγυπτον.
35 Τοῦτον τὸν §Μωσῆν ὃν ἠρνήσαντο εἰπόντες, Τίς σε κατέστησεν ἄρχοντα καὶ δικαστήν; τοῦτον ὁ Θεὸς *ἄρχοντα καὶ λυτρωτὴν †ἀπέστειλεν ἐν χειρὶ ἀγγέλου τοῦ ὀφθέντος αὐτῷ ἐν τῇ βάτῳ. 36 Οὗτος ἐξήγαγεν αὐτούς, ποιήσας τέρατα καὶ σημεῖα ἐν ‡γῇ §Αἰγύπτῳ καὶ ἐν Ἐρυθρᾷ θαλάσσῃ, καὶ ἐν τῇ ἐρήμῳ ἔτη *τεσσαράκοντα. 37 Οὗτός ἐστιν †ὁ ‡Μωσῆς ὁ §εἰπὼν τοῖς υἱοῖς Ἰσραήλ, Προφήτην ὑμῖν ἀναστήσει *Κύριος ὁ Θεὸς ὑμῶν ἐκ τῶν ἀδελφῶν ὑμῶν ὡς †ἐμέ. 38 Οὗτός ἐστιν ὁ γενόμενος ἐν τῇ ἐκκλησίᾳ ἐν τῇ ἐρήμῳ μετὰ τοῦ ἀγγέλου τοῦ λαλοῦντος αὐτῷ ἐν τῷ ὄρει Σινᾶ καὶ τῶν πατέρων ἡμῶν· ὃς ἐδέξατο ‡λόγια ζῶντα δοῦναι §ἡμῖν· 39 ᾧ οὐκ ἠθέλησαν ὑπήκοοι γενέσθαι οἱ πατέρες ἡμῶν, *ἀλλ᾽ ἀπώσαντο, καὶ ἐστράφησαν †τῇ καρδίᾳ αὐτῶν εἰς Αἴγυπτον, 40 εἰπόντες τῷ Ἀαρών, Ποίησον ἡμῖν θεοὺς οἳ προπορεύσονται ἡμῶν· ὁ γὰρ ‡Μωσῆς οὗτος, ὃς ἐξήγαγεν ἡμᾶς ἐκ γῆς Αἰγύπτου, οὐκ οἴδαμεν τί §γέγονεν αὐτῷ. 41 Καὶ ἐμοσχοποίησαν ἐν ταῖς ἡμέραις ἐκείναις, καὶ ἀνήγαγον θυσίαν τῷ εἰδώλῳ, καὶ εὐφραίνοντο ἐν τοῖς ἔργοις τῶν χειρῶν αὐτῶν. 42 Ἔστρεψε δὲ ὁ Θεός, καὶ παρέδωκεν αὐτοὺς λατρεύειν τῇ στρατιᾷ τοῦ οὐρανοῦ· καθὼς γέγραπται ἐν βίβλῳ τῶν προφητῶν,
Μὴ σφάγια καὶ θυσίας προσηνέγκατέ μοι
*ἔτη τεσσαράκοντα ἐν τῇ ἐρήμῳ, οἶκος Ἰσραήλ;
43 Καὶ ἀνελάβετε τὴν σκηνὴν τοῦ Μολόχ,
καὶ τὸ ἄστρον τοῦ Θεοῦ †ὑμῶν ‡Ῥεμφάν,
τοὺς τύπους οὓς ἐποιήσατε προσκυνεῖν αὐτοῖς·
καὶ μετοικιῶ ὑμᾶς ἐπέκεινα Βαβυλῶνος.
44 Ἡ σκηνὴ τοῦ μαρτυρίου ἦν §τοῖς πατράσιν ἡμῶν ἐν τῇ ἐρήμῳ, καθὼς διετάξατο ὁ λαλῶν τῷ *Μωσῇ, ποιῆσαι αὐτὴν κατὰ τὸν τύπον ὃν ἑωράκει. 45 Ἣν καὶ εἰσήγαγον διαδεξάμενοι οἱ πατέρες ἡμῶν μετὰ Ἰησοῦ ἐν τῇ κατασχέσει τῶν ἐθνῶν, ὧν ἐξῶσεν ὁ Θεὸς ἀπὸ προσώπου τῶν πατέρων ἡμῶν, ἕως τῶν ἡμερῶν †Δαυίδ· 46 ὃς εὗρε χάριν ἐνώπιον τοῦ Θεοῦ, καὶ ᾐτήσατο εὑρεῖν σκήνωμα τῷ ‡Θεῷ Ἰακώβ. 47 Σολομῶν δὲ §ᾠκοδόμησεν αὐτῷ οἶκον. 48 Ἀλλ᾽ οὐχ ὁ ὕψιστος ἐν χειροποιήτοις *ναοῖς κατοικεῖ, καθὼς ὁ προφήτης λέγει,
49 Ὁ οὐρανός μοι θρόνος,
†ἡ δὲ γῆ ὑποπόδιον τῶν ποδῶν μου·
ποῖον οἶκον οἰκοδομήσετέ μοι; λέγει Κύριος·
ἢ τίς τόπος τῆς καταπαύσεώς μου;
50 Οὐχὶ ἡ χείρ μου ἐποίησε ταῦτα πάντα;
51 Σκληροτράχηλοι καὶ ἀπερίτμητοι ‡τῇ καρδίᾳ καὶ τοῖς ὠσίν, ὑμεῖς ἀεὶ τῷ Πνεύματι τῷ Ἁγίῳ ἀντιπίπτετε· ὡς οἱ πατέρες ὑμῶν, καὶ ὑμεῖς. 52 Τίνα τῶν προφητῶν οὐκ ἐδίωξαν οἱ πατέρες ὑμῶν; Καὶ ἀπέκτειναν τοὺς προκαταγγείλαντας περὶ τῆς ἐλεύσεως τοῦ δικαίου, οὗ νῦν ὑμεῖς προδόται καὶ φονεῖς §γεγένησθε· 53 οἵτινες ἐλάβετε τὸν νόμον εἰς διαταγὰς ἀγγέλων, καὶ οὐκ ἐφυλάξατε.
The Stoning of Stephen
54 Ἀκούοντες δὲ ταῦτα, διεπρίοντο ταῖς καρδίαις αὐτῶν, καὶ ἔβρυχον τοὺς ὀδόντας ἐπ᾽ αὐτόν. 55 Ὑπάρχων δὲ πλήρης Πνεύματος Ἁγίου, ἀτενίσας εἰς τὸν οὐρανόν, εἶδε δόξαν Θεοῦ, καὶ Ἰησοῦν ἑστῶτα ἐκ δεξιῶν τοῦ Θεοῦ, 56 καὶ εἶπεν, Ἰδού, θεωρῶ τοὺς οὐρανοὺς *ἀνεῳγμένους, καὶ τὸν υἱὸν τοῦ ἀνθρώπου ἐκ δεξιῶν †ἑστῶτα τοῦ Θεοῦ. 57 Κράξαντες δὲ φωνῇ μεγάλῃ, συνέσχον τὰ ὦτα αὐτῶν, καὶ ὥρμησαν ὁμοθυμαδὸν ἐπ᾽ αὐτόν· 58 καὶ ἐκβαλόντες ἔξω τῆς πόλεως, ἐλιθοβόλουν· καὶ οἱ μάρτυρες ἀπέθεντο τὰ ‡ἱμάτια παρὰ τοὺς πόδας νεανίου καλουμένου Σαύλου. 59 Καὶ ἐλιθοβόλουν τὸν Στέφανον, ἐπικαλούμενον καὶ λέγοντα, Κύριε Ἰησοῦ, δέξαι τὸ πνεῦμά μου. 60 Θεὶς δὲ τὰ γόνατα, ἔκραξε φωνῇ μεγάλῃ, Κύριε, μὴ στήσῃς αὐτοῖς §τὴν ἁμαρτίαν ταύτην. Καὶ τοῦτο εἰπὼν ἐκοιμήθη.
* 7:1 αρα ¦ — CT † 7:3 εκ ¦ — WH ‡ 7:3 γην ¦ την γην CT § 7:4 εν 𝔐28 ¦ εις 𝔐13 * 7:4 κακειθεν 𝔐18 ¦ και εκειθεν 𝔐24 † 7:5 δουναι αυτω ¦ αυτω δουναι TR ¦ δουναι αυτην PCK ‡ 7:5 αυτην ¦ αυτω PCK § 7:7 εαν ¦ αν WH * 7:7 δουλευσωσι ¦ δουλευσουσι NA SBL WH † 7:7 ειπεν ο θεος ¦ ο θεος ειπε CT ‡ 7:8 ουτως 𝔐16 ¦ ουτος 𝔐7 § 7:8 ο ¦ — CT * 7:8 ο ¦ — CT † 7:10 εξειλετο ¦ εξειλατο CT ‡ 7:10 ολον ¦ εφ ολον ECM† NA § 7:11 γην αιγυπτου 90.2% ¦ αιγυπτον CT 3.9% * 7:11 ευρισκον ¦ ηυρισκον ECM NA SBL WH † 7:12 σιτα εν αιγυπτω ¦ σιτια εις αιγυπτον CT ‡ 7:13 ανεγνωρισθη ¦ εγνωρισθη WH § 7:13 του ιωσηφ ¦ ιωσηφ SBL WH ¦ αυτου TH * 7:14 τον πατερα αυτου ιακωβ ¦ ιακωβ τον πατερα αυτου CT PCK † 7:14 συγγενειαν ¦ συγγενειαν αυτου ANT PCK TR ‡ 7:14 ψυχαις εβδομηκοντα πεντε ¦ εβδομηκοντα πεντε ψυχαις PCK § 7:15 κατεβη δε ¦ και κατεβη ECM† NA SBL TH * 7:16 συχεμ ¦ σιχεμ SCR † 7:16 ο 𝔐16 ¦ ω 𝔐7 ANT CT ‡ 7:16 εμμορ ¦ εμμωρ CT PCK ¦ εμορ SCR § 7:16 του ¦ εν CT * 7:16 συχεμ ¦ σιχεμ SCR † 7:17 ης ¦ ην ANT ‡ 7:17 ωμοσεν 96.3% ¦ ωμολογησεν CT 2.2% § 7:18 ετερος ¦ ετερος επ αιγυπτον ECM† NA SBL TH WH * 7:19 ημων ¦ — ECM† SBL TH WH † 7:19 εκθετα τα βρεφη ¦ τα βρεφη εκθετα CT ‡ 7:20 μωσης ¦ μωυσης ANT CT PCK § 7:20 πατρος 𝔐17 ¦ πατρος αυτου 𝔐6 ANT TR * 7:21 εκτεθεντα δε αυτον ανειλετο αυτον 𝔐21 ¦ εκτεθεντα δε αυτον ανειλατο αυτον 𝔐11 ¦ εκτεθεντα δε αυτον ανειλετο 𝔐5 HF PCK RP ¦ εκτεθεντος δε αυτου ανειλατο αυτον CT † 7:22 μωσης ¦ μωυσης ANT CT PCK ‡ 7:22 παση ¦ εν παση NA § 7:22 εν εργοις 𝔐22 ¦ εργοις 𝔐13 ECM† HF PCK RP ¦ εργοις αυτου ECM† NA SBL TH WH * 7:23 τεσσαρακονταετης ¦ τεσσερακονταετης CT † 7:23 επι ¦ εις ANT ‡ 7:24 εποιησεν ¦ εποιησατο ANT § 7:25 αυτου ¦ — SBL WH * 7:25 αυτοις σωτηριαν ¦ σωτηριαν αυτοις CT † 7:26 τε ¦ δε SCR ‡ 7:26 συνηλασεν ¦ συνηλλασσεν CT § 7:26 υμεις ¦ — CT * 7:27 αυτον ¦ τουτον PCK † 7:27 ημας 𝔐16 ¦ ημων 𝔐7 ANT ECM† NA SBL TH WH ‡ 7:28 χθες ¦ εχθες CT § 7:29 μωυσης 𝔐34 ¦ μωσης 𝔐9 HF PCK RP TR * 7:30 τεσσαρακοντα ¦ τεσσερακοντα CT † 7:30 κυριου ¦ — CT ‡ 7:30 φλογι πυρος ¦ πυρι φλογος ECM† § 7:31 μωσης ¦ μωυσης ANT CT * 7:31 εθαυμαζε ¦ εθαυμασε PCK SBL TH TR WH † 7:31 προς αυτον ¦ — CT ‡ 7:32 ο θεος ισαακ και ο θεος ¦ ισαακ και CT § 7:32 μωσης ¦ μωυσης ANT CT PCK * 7:33 εν ¦ εφ CT † 7:34 αυτων ¦ αυτου SBL WH ‡ 7:34 αποστελω ¦ αποστειλω CT § 7:35 μωσην ¦ μωυσην ANT CT PCK TR * 7:35 αρχοντα ¦ αρχηγον PCK ¦ και αρχοντα ECM† NA SBL WH † 7:35 απεστειλεν εν ¦ απεσταλκε συν CT ‡ 7:36 γη ¦ τη WH § 7:36 αιγυπτω ¦ αιγυπτου TR * 7:36 τεσσαρακοντα ¦ τεσσερακοντα CT † 7:37 ο 𝔐27 ¦ — 𝔐15 PCK ‡ 7:37 μωσης ¦ μωυσης ANT CT PCK TR § 7:37 ειπων ¦ ειπας CT * 7:37 κυριος ο θεος υμων 𝔐30 ¦ κυριος ο θεος ημων 𝔐11 HF PCK RP ¦ ο θεος CT † 7:37 εμε ¦ εμε αυτου ακουσεσθε ANT TR ‡ 7:38 λογια 𝔐34 ¦ λογον 𝔐22 RP § 7:38 ημιν ¦ υμιν WH * 7:39 αλλ ¦ αλλα NA27 SBL TH WH † 7:39 τη καρδια ¦ ταις καρδιαις TR ¦ εν ταις καρδιαις CT ‡ 7:40 μωσης ¦ μωυσης ANT CT PCK § 7:40 γεγονεν ¦ εγενετο CT * 7:42 ετη τεσσαρακοντα εν τη ερημω ¦ εν τη ερημω ετη τεσσαρακοντα PCK ¦ ετη τεσσερακοντα εν τη ερημω CT † 7:43 υμων ¦ — SBL WH ‡ 7:43 ρεμφαν 𝔐17 ¦ ρεφαν 𝔐13 TH TR ¦ ρεφφαν 𝔐6 PCK ¦ ραιφαν ECM NA SBL ¦ ρομφα WH § 7:44 τοις ¦ εν τοις ST * 7:44 μωση ¦ μωυση ANT CT PCK † 7:45 δαυιδ ¦ δαβιδ HF TR ¦ δαυειδ TH WH ‡ 7:46 θεω ¦ οικω ECM† NA § 7:47 ωκοδομησεν ¦ οικοδομησεν ECM NA SBL WH * 7:48 ναοις ¦ — CT † 7:49 η δε ¦ και η WH ‡ 7:51 τη καρδια ¦ καρδιαις ECM NA SBL WH ¦ ταις καρδιαις υμων TH § 7:52 γεγενησθε ¦ εγενεσθε CT * 7:56 ανεωγμενους ¦ διηνοιγμενους CT † 7:56 εστωτα του θεου ¦ του θεου εστωτα ANT ‡ 7:58 ιματια ¦ ιματια αυτων ANT CT TR § 7:60 την αμαρτιαν ταυτην ¦ ταυτην την αμαρτιαν ECM† NA SBL TH WH