14
Bi kpaan' iyɛ bɛ ń ku Yesu
(Matie 26:1-5; Luk 22:1-2; San 11:45-53)
1 Nì sìen' iwien ile bɛ ń jele *Sufmbɛ ya Pak ya nacenku. U ya yo nɛ bi ŋmɔnh kpɔnɔ wà ŋa ŋmɔbe ñɔke. *Bitɔtuɔrciɛnb nin *Yiko ya wɔnwɔknb nuunh bi li tien ma kí bɔle kí cuo *Yesu kí ku wɔ, 2 nɛ ki tɔkeh tɔb ki teh: «Ti la cuo wɔ mɛn kunacenku nnɔ ya yo. Ti cuo' wɔ u ya yo la, udu ya nib li kpre.»
Upii uba wule' Yesu ya yul bo lɛfina
(Matie 26:6-13; San 12:1-8)
3 Tɔ, *Yesu là te Betani ya du ni, Simɔn ujend den ki jinh tijier. U jinh uyo wà nnɔ nɛ upii uba kɔn' ní ki tuke lɛfina uba uʼdaaku faa cɛɛn alabaat* ya dingl ni, bi yih lɛfina nnɔ naar. Upii nnɔ kpɔbre' lidingl nnɔ ya tule, ki taa' lɛfina nnɔ kɛ ki wuwule' *Yesu ya yul bo. 4 Binib bà te niʼsaan nnɔ ya biba ya benku ni ben', nɛ bi niireh tɔb ki teh: «Bɛ tien' u ñɛ̀nde' lɛfina wuɔ nɔ? 5 Bi bi li fre kí kuɔre wɔ kí lɛ nɛ̀ ń gɛ̀bre iwentun kobiita ya paaku kí taa kí gbiire bijiinb-a!» Nɛ ki kɔnh nin upii nnɔ. 6 Nɛ *Yesu ye: «Cère wɔ mɛn wɔ ń fuore. Bɛ tien' ni ŋaabeh uʼyɛnm nɔ nnɔ? U tien' nà mɔn nɛ ki de' nni-a! 7 Bijiinb lì li te niʼsaan uyo kɛ nɛ. Ni yíe ní tore bɛ uyo wà la, ni li fre kí tore bɛ; ama min ŋa ń li te niʼsaan uyo kɛ. 8 U tien' u li fre kí tien nà nɛ. U taa' lɛfina nnɔ ki wule' nʼbo ki kpiɛ' ki bonde' nʼgbɛnɛnt ŋɔ bɛ ń sube nni nɛ. 9 N tɔkeh nɛ imɔ̀n nɛ, bi li kpaande tigbɛmɔnmɔnt tuu uŋɛndun ni nà saan kɛ nnɔ, bi li len u tien' nà nɔ bó, ŋɔ binib ń li tiɛn uʼbó.»
Sudas yíe wɔ ń kuɔre Yesu
(Matie 26:14-16; Luk 22:3-6)
10 *Yesu ya panpaankaab piik nin bile ya uba, bi yih wà Sudas Iskariyɔt nnɔ jon' ki tì laa' bitɔtuɔrciɛnb ki ye u li taa *Yesu kí ŋukn bɛ. 11 Bi cii' nnɔ ma nnɔ biʼyɛnm sɔnge' cɛɛn, nɛ bi pùon' ki ye bi li de wɔ ilike. Nɛ u bure' ki tì nuunh u li ñɛ isɛn yà kí taa *Yesu kí ŋukn bɛ.
Yesu nin uʼpanpaankaab jele' Sufmbɛ ya Pak ya nacenku
(Matie 26:17-25; Luk 22:7-14, 21-23; San 13:21-30)
12 Kpɔnɔ wà ŋa ŋmɔbe ñɔke ya nacenku ya cincindaali, lidaali là bi kòreh *Sufmbɛ ya Pak ya pefanfaan nnɔ nɛ *Yesu ya panpaankaab niire' wɔ ki ye: «A yíe tí tien ŋɛ kunacenku nnɔ ya jier lɛ saan-i?» 13 Nɛ u tɔke' uʼpanpaankaab ni bile ki ye: «Ní jo udu bó. Ni tì kɔn' uʼni la, ni li lɛ ujɛ uba u tuke liñuncuɔl ki cendeh nɛ. Ní paan uʼbo, 14 kí tì kɔ u li kɔ iden yà ni nnɔ ni kí tɔke udendaan kí ye: ‹TiʼCɛnbaa ye wɔn nin uʼpanpaankaab li ji kunacenku nnɔ ya jier ku lɛ duku ni?› 15 U li wuɔn nɛ lidutɔtuɔl ya paaki ya duciɛnku kuba bi bonde' kù ŋɔ, tibont kɛ te kuʼni. Ní tien tɛ kunacenku nnɔ ya jier kun ni.» 16 Bi bure' ki tì baa' udu nnɔ ni, nɛ ki laa' *Yesu tɔke' bɛ ki ye bi li lɛ nà kɛ nnɔ, nɛ ki tien' kunacenku nnɔ ya jier.
17 Nì juɔre' nɛ *Yesu nin uʼpanpaankaab piik nin bile nnɔ baa' ki kɔn' kuduku nnɔ ni. 18 Bi kɛ ki jinh uyo wà nnɔ nɛ u tɔke' bɛ ki ye: «N tɔkeh nɛ imɔ̀n nɛ, ninbi bà te ki jinh nʼsaan nɔ ni ya uba nɛ li kuɔre nni.»
19 Biʼyɛnm saa' ki gbien', nɛ bi niireh wɔ jɛjɛ ki teh: «N teh min ŋa ñí-a?» 20 Nɛ u ye: «Ninbi piik nin bile biɛ ni ya uba nɛ li kuɔre nni. Min nin udaan nɛ taan' ki paan' lisɛnl ni nɔ. 21 Unil ya Bijɛ li kpo tɛn nì kɛle' uʼbo *Uwien ya gbɔnku ni ki ye ma bo nnɔ nɛ. Ama unil wà li kuɔre wɔ nnɔ nì bre udaan bo. Ba bi maa' wɔ mɔnɔn la, nì bi li tu uʼbo.»
Yonbdaan ya jier
(Matie 26:26-30; Luk 22:14-20; 1 Korɛnt yaab 11:23-25)
22 Bi te ki jinh tijier ma nnɔ, nɛ *Yesu yuure' kpɔnɔ, ki faare' Uwien, ki kɔkuɔ', ki taa' ki de' bɛ, ki ye: «Teke mɛn. Nà sɔ yé nʼgbɛnɛnt.» 23 Nɛ ki taa' midaam mɔ, ki faare' Uwien, ki taa' ki de' bɛ, biʼkɛ ñun'. 24 Nɛ u tɔke' bɛ ki ye: «Nà sɔ yé nʼsɛ̀m. Mɛn nɛ wɔngeh ki teh Uwien cuo' nin binib kujɔtieku. Mì li puube binib bà yɛbe ya kpɛle bo.» 25 Nɛ ki ye: «N tɔkeh nɛ imɔ̀n nɛ, ma ji li ñu sibii ya daam haali kí tì baa lidaali là n li liɛbe kí ñu mɛ̀ midɛfɛ̀nm Uwien ya bɛl ni.»
Yesu tɔke' Piɛr ki ye u li niɛ kí ye wa bɛn wɔ
(Matie 26:31-35; Luk 22:31-34; San 13:36-38)
26 Bi gɛn' Uwien ya yuon ki gben' nɛ ki ñɛn' ki don' Olifi ya siin ya juɔl bo. 27 Nɛn saan nɛ *Yesu tɔke' bɛ ki ye: «Niʼkɛ li sɛn kí dàan nni, kimɛ nì kɛle' *Uwien ya gbɔnku ni ki ye: ‹N li ku upekpaal nɛ ipe kɛ ń yɛre.› 28 Ama uyo wà n li mɛkre bitɛnkpiib ni nnɔ, n li liere nɛ kí jo Galile.» 29 Nɛ Piɛr tɔke' wɔ ki ye: «Biʼkɛ li sɛn kí dàan ŋɛ mɔnɔn la, min ŋa ń sɛn.» 30 Nɛ *Yesu ye: «N tɔkeh ŋɛ imɔ̀n nɛ, kuñɔnku kuu a li niɛ bolm mita kí ye ŋa bɛn nni nɛ kí yaan ukuojɛ ń muɔ kí lere.» 31 Nɛ Piɛr ñiikeh ki lienh ki teh: «Haali bi li ku min nin sin kɛ mɔnɔn la, ma ń niɛ kí ye ma bɛn ŋɛ.» Nɛ bitɔb bà sìen nnɔ kɛ len' nnɔ.
Yesu kàare' niʼba saan bi yih nɛ̀ Gɛtsemani
(Matie 26:36-46; Luk 22:39-46)
32 Tɔ, *Yesu nin uʼpanpaankaab tì baa' niba saan, bi yih nɛ̀ Gɛtsemani. Nɛ u tɔke' bɛ ki ye: «Juore mɛn niɛ saan, ń jo kí tì kàare.» 33 Nɛ ki taa' Piɛr nin Saak nin San ki bure'. Bujɛwaanbu cin' ki kɔh wɔ nɛ uʼyɛnm saah. 34 Nɛ u tɔke' bɛ ki ye: «Nʼyɛnm saa' ki tì kɛnde' tɛn mikuum nɛ benh nin nni. Niʼmɔ ń juore niɛ saan, ki la gɔh.»
35 U jɛnde' ki jon' inun bó waamu, nɛ ki pùon' ki kàareh ki teh nì li tuo la, Uwien la cère' ijɛnd yiɛ ya yo ń baa ní, 36 ki lienh ki teh: «O, nʼBaa, a li fre kí tien nibonn kɛ. Cère ijɛnd yiɛ ń jɛnde nni. Ama la cère nɛ̀ ń li yé min yíe nà, cère' nɛ̀ ń li yé sin yíe nà.»
37 U liɛbe' ní uʼpanpaankaab bita nnɔ saan, ki laa' bi dɔ ki gɔh nɛ, nɛ u tɔke' Piɛr ki ye: «Simɔn, a gɔh nɛ-ɛɛ? Ŋa ń fre kí la gùɔn kukurku kuba mɔnɔn-ii? 38 La gɔh mɛn, kí li kàareh ŋɔ ki la lu biikm ni. Niʼyɛnm yíe, ama mituɔm nɛ pɔre' nɛ.»
39 Nɛ ki tí jɛnde' waamu, ki kàare' nin i ya ñɔbonbaab. 40 U tí liɛbe' ní uʼpanpaankaab bita nnɔ saan, ki laa' bi tí gɔh nɛ, kimɛ migùɔnm nɛ ñɔ̀nde' bɛ, ba bɛn bi li jiin kí ye bà.
41 U tí jon' ki kàare' ki liɛbe' ní nta bo, ki tɔke' bɛ ki ye: «Ni biɛ ki fuoreh nɛ ki dɔ ki gɔh-a! Nì dɛ̀kre'-a! Uyo baa'-a! Bi li taa Unil ya Bijɛ kí ŋukn bibiɛrdɛnb. 42 Fii mɛn tí jo. Liike mɛn, wà kuɔre' nni nnɔ nɛkn' ní ŋɔ.»
Yesu ya cuom
(Matie 26:47-56; Luk 22:47-53; San 18:3-12)
43 U laan biɛ ki lienh nɛ Sudas uʼpanpaankaab piik nin bile nnɔ ya uba nin linigol pɔk ki puɔ' uʼbo ki tuke mujusiemu nin ilɛnbɛn. Bitɔtuɔrciɛnb nin *Yiko ya wɔnwɔknb nin *Sufmbɛ ya ciɛnb nɛ sɔn' bɛ ní. 44 Sudas wà kuɔre' *Yesu nnɔ tɔke' linigol nnɔ ki ye: «Ni lá laa' n jon' ki tì lɔkn' wà la, wɔn nínɔ. Ní cuo wɔ, kí tùɔre kí li ŋuuke wɔ ki joh.»
45 Tɔ, Sudas tì baa' nɛ ki pɔk ki nɛkn' *Yesu nɛ ki ye: «Cɛnbaa,» nɛ ki lɔkn' wɔ. 46 Nɛ bi cuo' Yesu. 47 Bà te niʼsaan nnɔ ya uba nɛ̀re' kijusiek ki gɛ' ki paare' bitɔtuɔrciɛnb ya ciɛn ya tonsɔnl uba ya tubl. 48 Nɛ *Yesu tɔke' bà baa' bɛ ń lá cuo wɔ nnɔ ki ye: «Ni tuke mujusiemu nin ilɛnbɛn ní lá cuo nni tɛn n yé udukond nɛ-a! 49 Idaan kɛ n là te niʼsaan Uwien ya duku ya luo bo nɛ ki wɔknh binib, nɛ na cuo' nni u ya yo. Tɔ, ni cuo' nni fɛnfɛnnɔ, ŋɔ nà kɛle' *Uwien ya gbɔnku ni nnɔ nɛ̀ ń tien nɛ.»
50 Nɛn saan nɛ uʼpanpaankaab kɛ sɛn' ki dàan' wɔ. 51 Unacenfaan uba mɔ là pɛ uʼbo ki fifike' bukpɛlbu. Bi ye bɛ ń cuo unacenfaan nnɔ ki tì dɛ̀kre nin uʼkpɛlbu, 52 nɛ u dàan' bù ki sɛn' liñil ki bure'.
Sufmbɛ ya buur ya cɛkl yaab bun' Yesu tibuur
(Matie 26:57-68; Luk 22:54-55, 63-71; San 18:13-14, 19-24)
53 Bi taa' *Yesu ki jon' bitɔtuɔrciɛnb ya ciɛn den. Bitɔtuɔrciɛnb kɛ nin *Sufmbɛ ya ciɛnb nin *Yiko ya wɔnwɔknb mɔ taan' niʼsaan. 54 Piɛr pɛ *Yesu bo, ki te fɔnfɔkm ki tì baa' bitɔtuɔrciɛnb ya ciɛn den, ki kɔn' ki kɛ̀le' biguguurb saan ki lokreh umu. 55 Bitɔtuɔrciɛnb nin tibuur ya cɛkl yaab kɛ nuunh bi li dule nà bo kí biin *Yesu ŋɔ kí ku wɔ. Bi tien' ma kɛ ba laa' uʼbiil. 56 Binib ligol nɛn' uʼbo kutonnɛnku kɛ ya bol ama biʼgbɛr nnɔ ŋa cende'. 57 Biʼni biba fii' ki sere' ki nɛn' uʼbo ki ye: 58 «Ti cii' u len' ki ye u li bere Uwien ya duku kùa binib mɛn' kù nnɔ, kí mɛ kutɔku iwien ita, nib ŋa ń mɛ kun.» 59 U ya sɛn ni mɔnɔn biʼgbɛr ŋa cende'.
60 Bitɔtuɔrciɛnb ya ciɛn fii' ki sere' binib nnɔ kɛ ya siik ni, nɛ ki niire' *Yesu ki ye: «Ŋa ń len kí jiin-ii? Ŋa ŋmɔbe tuba á len kí jiin binib bà biindeh ŋɛ nɔ-ɔɔ?» 61 Nɛ *Yesu ŋmin ka gɛre'. Bitɔtuɔrciɛnb ya ciɛn tí niire' wɔ ki ye: «A yé Uwien ya Nigɛndkɛ Kristo nɛ-ɛɛ? A yé ti pɛ̀keh wà nnɔ ya Bijɛ nɛ-ɛɛ?» 62 Nɛ *Yesu ye: «N yé wɔn nɛ. Ni li lɛ Unil ya Bijɛ kɛ Uwien, mituɔm kɛ ya daan ya jie bó, ki li lɛ u te titɛwɔlgbɔnt ni paaki bó, ki we ní.»
63 U len' nnɔ ma nnɔ, nɛ bitɔtuɔrciɛnb ya ciɛn kɛre' wɔn bugbɛn ya liɛrl†, nɛ ki ye: «Ta ji nuunh mɔ̀nkunl. 64 Ni cii' u suke' Uwien ma bo. Ni maaleh mila?» Nɛ biʼkɛ ye u bii' ki kpɛ mikuum.
65 Biʼni biba cin' ki cɛreh uʼbo tiñinsɛnt ki taa' kukpɛlciɛku ki pibn' uʼnun bó, ki kureh wɔ, ki tɔkeh wɔ ki teh: «Bukre' wà kure' ŋɛ.» Nɛ biguguurb nnɔ taa' wɔ nin itɛnpɛ.
Piɛr niɛ' ki ye wa bɛn Yesu
(Matie 26:69-75; Luk 22:56-62; San 18:15-18, 25-27)
66 Piɛr te uluo bo uyo wà nnɔ, nɛ bitɔtuɔrciɛnb ya ciɛn ya piitonsɔnl uba baa' 67 ki laa' Piɛr lokreh umu, nɛ u tùɔre' ki liike' wɔ ki ye: «Aʼmɔ là te nin Nasarɛt ya *Yesu wuɔ nɛ.» 68 Nɛ Piɛr niɛ' ki ye: «Ma bɛn, ka cii' aʼlenm nnɔ ya tingi.» Nɛ ki siere' ki kɔn' kunakuuku ni. [U ya yo nɛ ukuojɛ muɔ'.]‡
69 Upiitonsɔnl nnɔ tí laa' wɔ nɛ ki tí tɔke' binib bà te niʼsaan nnɔ ki ye: «Ujɛ wuɔ mɔ yé *Yesu yaab ya uba nɛ.» 70 Nɛ Piɛr tí niɛ' nle bo.
Nì tí pukn' waamu nɛ binib bà te uʼsaan nnɔ mɔ tɔke' wɔ ki ye: «Nì yé imɔ̀n nɛ, a yé *Yesu yaab ya uba nɛ, kimɛ aʼmɔ yé Galile ya nil nɛ.» 71 Nɛ Piɛr cin' ki niɛh ki poleh ki teh: «Ma bɛn ni lienh unil wà ya gbɛr nɔ, n nɛn' la, Uwien la dàan nni» 72 Nɛ ukuojɛ pɔk ki muɔ' i ya tàan bo ki lere'. Nɛn saan nɛ Piɛr tiɛre' *Yesu bi tɔke' wɔ ma ki ye: «A li niɛ bolm mita kí ye ŋa bɛn nni nɛ kí yaan ukuojɛ ń muɔ kí lere» nnɔ, nɛ ki muɔ' cɛɛn.
* 14:3 Liike Matie 26:7. † 14:63 Liike Matie 26: 65. ‡ 14:68 Bi kpiɛ' ki kɛle' tigbɔnt tà nnɔ ya tuba ni u ya yo nɛ ukuojɛ muɔ' ŋa te tuʼni.