Tigbɛmɔnmɔnt tà
Luk
kɛle' tù nnɔ
Nà wɔngeh kugbɔnku kuu te ma bo
Bi yih wà kɛle' kugbɔnku kuu nnɔ Luk nɛ. Wa yé Yesu ya tondb piik nin bile nnɔ ya uba. Ama u tùɔre' ki nuun' bà là pɛ Yesu bo saan nɛ ki bɛnde' uʼgbɛr cin' ma bo nin tù tì fɔre' ma bo. U là tɔke nin Pɔl uʼsɛn ya jom ni ma nnɔ nɛ cère' u bɛnde' tù ki pukn'.
U kɛle' kugbɔnku kuu ki de' binib bà nnɔ ŋa yé Sufmbɛ. Bi teke' Yesu ki jin' nɛ. Nɛn nɛ cère' u tɔkeh bɛ iñɔbonfafaa ya tingi nin Sufmbɛ ya yaajɛtentienm mà ba bɛn mɛ̀ nnɔ.
Luk kɛle' kugbɔnku kùa nɔ pɛ Matie nin Mark yaar bo nɛ, ama u kɛle' tigbɛr tuba ta te Matie nin Mark nin San ya gbɔnt ni. Tun si: Yesu jon' ki fuonde' Mart nin Mari (10:38-42) nin Samari ya jɛnimɔ̀n ya gbɛr (10:29-37) nin ujɛ wà ya buk bole' u liɛbe' ki laa' kɛ̀ nnɔ ya gbɛr (15:11-32).
Luk bo, Yesu Kristo nɛ yé Yonbdaan nɛ, ki yé Uwien sɔn' wà wɔ ń lá ŋmiɛn binib. Imɔ̀n, Uwien mɛkre' wɔn Yesu nɛ, ki de' wɔ mituɔm tibont kɛ bo. Luk ya gbɔnku ya gbɛr tì tonde' Yerusalɛm ni nɛ (iyul 24) nin Yesu ya kuum udɔpɔnpɔn bo nin uʼmɛkrm bitɛnkpiib ni.
1
Nà cère' Luk kɛle' kugbɔnku kuu nɔ
1 Ni bɛn ki ye binib bà yɛbe ñikn' ki kɛle' tigbɔnt ni tibont tà là tien' tiʼni nnɔ. 2 Bi kɛle' tù tɛn binib bà là te tuʼcincinyo ki laa' tù tien' ma bo, ki yé binib bà kpaandeh Uwien ya gbɛr nnɔ là wɔkn' tɛ ma bo nɛ. 3 Nɛ nʼmɔ tùɔre' ki nuun' ki bɛnde' tù cin' ma bo, nɛ ki maale' ki ye nì mɔn nʼmɔ ń paan tuʼbo mɔnmɔnm kí kɛle tù tentien ma bo, kí de sin uciɛn Teofil, 4 ŋɔ aʼmɔ ń bɛnde kí ye bi wɔkn' ŋɛ tigbɛr tà nnɔ mɔnbe ki te nɛ.
Uwien ya tond uba len' ki ye bi li maa San
5 Uyo wà Herod là yé Sude ya bɛr nnɔ, ki laa' utɔtuɔrkɛ uba te, ki yé Abiya ya cɛkl yaab ya uba, bi yih wɔ Sakari; ki yih uʼpo Elisabɛt, u yé Arɔn ya yaabil. 6 Biʼkɛ bile là yé binib bà cuube nɛ Uwien ya nun bó, ki boh Yonbdaan ya wɔb, ki teh u yíe nà kɛ mɔnmɔnm. 7 Ama ba là ŋmɔbe buk, kimɛ Elisabɛt là yé uŋɔl nɛ, nɛ biʼkɛ bile là pore'-a.
8 Nì kpaan' Sakari ń sɔn lituonl Uwien ya nun bó, kimɛ uʼcɛkl li sɔn itùon Uwien ya nun bó uyo wà nnɔ baa'. 9 Nɛ bitɔtuɔrkaab ya tentienm bo, bi fùɔre' imúɔn, nì lu' Sakari bo, nɛ bi gɛ̀nde' wɔ, wɔ ń kɔ Yonbdaan ya dubenku ni, kí tì sɛ liŋubl. 10 Uyo wà u te ki siɛnh liŋubl nnɔ, Uwien ya nib ligol te saali nɛ ki kàareh. 11 Nɛn saan nɛ Yonbdaan ya tond uba baa' uʼsaan, ki se bi siɛnh liŋubl liponpuol là bo nnɔ ya jie bó. 12 Sakari laa' wɔ ma nnɔ, nì bɛke' wɔ, nɛ bujɛwaanbu cuo' wɔ. 13 Nɛ utond nnɔ tɔke' wɔ ki ye: «Sakari, la cère' nɛ̀ ń cuo ŋɛ jɛwaanbu. Uwien cii' aʼkaare bó. Aʼpo Elisabɛt li maa kibujɛbuk, nɛ á yin kɛ̀ San. 14 Kì li cère aʼyɛnm ń sɔnge kí gbien, nɛ binib bà yɛbe mɔ li pokn kiʼmàam bo. 15 Kì li yé unikpɛkpiɛk nɛ Yonbdaan ya nun bó. Ka ń ñu sibii ya daam, ka ń ñu dɛfɛfaam kɛ dɛfɛfaam. *Mifuoñaanm li te kiʼbo ki gbien' haali kiʼnaa ya benku ni nɛ. 16 Kì li cère Israyɛl yaab bà yɛbe ń liɛbe kí paan Yonbdaan Uwien bo. 17 Kì li ŋmɔbe *Uwien ya Fuoñaanm nin mituɔm tɛn *Uwien ya ñɔbonsɔknl Eli nɛ. Kì li liere Yonbdaan usɛn, kí cère bibaambɛ ń liɛbe kí taan nin biʼbumu buñɔbu, kí cère binib bà ŋa tuo' Uwien ya ñɔbu bó ń li ŋmɔbe iyɛnmaale tɛn binimɔ̀nb, kí cère binib ń li yé binib bà bonde' bɛ ń teke Yonbdaan.»
18 Nɛ Sakari tɔke' utond nnɔ ki ye: «Bɛ li cère ń bɛnde kí ye a len' nà nɔ, nì te? Kimɛ min pore'-a nɛ nʼpo mɔ pore'.» 19 Nɛ utond nnɔ jiin' wɔ ki ye: «N yé Uwien ya tond Gabriɛl nɛ, ki te Uwien ya nun bó ki sɔnh uʼtùon. U sɔn' nni ní ń lá tɔke ŋɛ tigbɛmɔnmɔnt tuu nɛ. 20 Tɔ, aʼlɛnl li tɛbe, ŋa ji li freh ki lienh kí tì baa uyo wà nibonn nnɔ ń tien, kimɛ ŋa teke' ki jin' ki ye n tɔke' ŋɛ tigbɛr tà nɔ ya yo lá baa' la, tù li tien.»
21 U ya yo ki laa' linigol nnɔ gu Sakari li ñɛ ní Uwien ya duku ni uyo wà nɛ. U wuɔke' ka ñɛn' ní ma nnɔ nɛ nì bɛke' bɛ cɛɛn. 22 U lá ñɛn' ní ka ji freh ki lienh, nɛ bi bɛnde' ki ye u laa' niba nɛ tidɛknt yaam Uwien ya duku ni. Nɛ u wɔngeh bɛ migbaam, ka freh ki lienh.
23 Sakari ya tùon ya wien tì gben' nɛ u liɛbe' uʼden. 24 Nì tete nɛ uʼpo Elisabɛt lá punbe', ki bɔle' uʼba ki tì baa' iŋmaale iŋun, 25 nɛ ki maale' uʼyɛnm ni ki ye: «A laa'-aa! Uyo wà Yonbdaan yíe nɛ ki muɔ' nni, ki ñɛn' nni ifɛ ni binib ya nun bó.»
Uwien ya tond tɔke' Mari ki ye u li maa Yesu
26 Elisabɛt ya tɛnpunbe ya ŋmaalluob ni, nɛ Uwien sɔn' uʼtond Gabriɛl Galile ya tinfɛnm ya du uba ni, bi yih wù Nasarɛt. 27 U là sɔn' wɔ ujɛfaan uba saan nɛ wa bɛn jɛ, bi yih wɔ Mari. Bi là pun' wɔ ujɛ uba nɛ u yé *Dafid ya yaabil, bi yih wɔ Yosɛf. 28 Utond nnɔ baa' ki kɔn' Mari den, nɛ ki ye: «N fuondeh ŋɛ Mari. Yonbdaan tien' ŋɛ tinimɔ̀nt ki gbien', nɛ ki te nin ŋɛ.» 29 Mari cii' iñɔbon nnɔ ma nnɔ nɛ nì bɛke' wɔ cɛɛn, u maaleh wɔ ń bɛnde ifuonde nnɔ ya tingi si bà. 30 Nɛ utond nnɔ tɔke' wɔ ki ye: «Mari, la cère nɛ̀ ń cuo ŋɛ jɛwaanbu, kimɛ Uwien tien' ŋɛ tinimɔ̀nt nɛ. 31 Liike-a! A li punbe, kí maa kibujɛbuk kí yin kɛ̀ Yesu. 32 Kì li yé unikpɛkpiɛk nɛ, bi li yih kɛ̀ Uwien wà ŋa ŋmɔbe Nacentɔ ya Bijɛ nɛ. Yonbdaan Uwien li de wɔ uʼyaajɛ *Dafid ya bɛl. 33 U li yé ubɛr nɛ Sakɔb ya yaabii bo uyo kɛ. Nɛ uʼbɛl nnɔ ŋa ń li ŋmɔbe gbenm.» 34 Nɛn saan nɛ Mari tɔke' utond nnɔ ki ye: «Nì li tien mila kí tuo, kimɛ ma bɛn jɛ-a?» 35 Nɛ utond nnɔ jiin' wɔ ki ye: «*Mifuoñaanm li jiire ní aʼbo, nɛ Uwien wà ŋa ŋmɔbe Nacentɔ ya tuɔm ń lèkn aʼbo tɛn usɔnge. Nɛn nɛ cère' a li maa kibuk kà nnɔ, li yé uñaan, bi li yih kɛ̀ Uwien ya Bijɛ nɛ. 36 Liike, aʼpuole Elisabɛt punbe' ma uʼŋmaalluob sɔ. Wɔn wà bi là yih wɔ uŋɔl nnɔ punbe' uʼpor ni nɛ. 37 Kimɛ Uwien ŋa gbɛle' niba.» 38 Nɛn saan nɛ Mari jiin' utond nnɔ ki ye: «N yé Yonbdaan ya piitonsɔnl nɛ. Nɛ̀ ń tien tɛn a len' ma nɔ.» U ya yo nɛ utond nnɔ siere' ki dàan' wɔ.
Mari jon' ki tì fuonde' Elisabɛt
39 I ya dɛn nɛ Mari pɔk ki bure' ijuɔn bó, Sude ya tinfɛnm ya du uba ni. 40 U tì baa' ki kɔn' Sakari den, nɛ ki fuonde' Elisabɛt. 41 Elisabɛt cii' ifuonde nnɔ ma nnɔ, nɛ uʼbuk nukbe' uʼbenku ni. *Mifuoñaanm jiire' ní uʼbo ki gbien', 42 nɛ u len' ufaa bo ki ye: «Uwien tien' ŋɛ uʼmɔnm ki cɛn' bipiib kɛ, ki tien' mimɔnm kibuk kà te aʼbenku ni nnɔ mɔ bo. 43 Nʼmɔ ya ba nɛ nʼYonbdaan ya naa baa' nʼsaan-i? 44 Kimɛ uyo wà aʼfuonde lu' nʼtubl ni nnɔ, nɛ nʼbuk nukbe' nʼbenku ni nin uyɛnsɔnge. 45 Sin wà teke' ki jin' ki ye Yonbdaan tɔke' ŋɛ nà nnɔ li tien nnɔ, Uwien ya mɔnm te aʼbo.»
Mari gɛn' iyuon ki donde' Yonbdaan
46 Nɛ Mari ye:
«N ñɛngeh Yonbdaan,
47 ki ŋmɔbe uyɛnsɔnge ki gbien',
Uwien, nʼŊmiɛnl bo.
48 U tiɛre' min uʼtonsɔnpiijiin bó,
fɛnfɛnnɔ kí taa kí li joh,
binib kɛ li len kí ye Uwien ya mɔnm te nʼbo.
49 Kimɛ mituɔm kɛ ya daan tien' nni
tibont tà ŋmɔbe ukpiɛke,
uʼyel si: Uñaan nɛ.
50 U li tuu ki teh binib bà boh wɔ tinimɔ̀nt nɛ,
haali uyo wà ŋa ŋmɔbe gbenm.
51 U wuɔn' binib uʼtuɔm,
ki ŋɔre' binib bà maaleh ki teh
bi yé binikpɛkpiɛkb nnɔ.
52 U ñɛn' bibɛrciɛnb biʼbɛl ni,
ki kpiɛke' bijiinb.
53 U de' binib bà mikònm ŋmɔbe bɛ tibont na ŋmɔbe fuul,
ki ŋɔre' bifàadɛnb bi bure' inɔpien.
54 U tiɛre' uʼnimɔ̀nt bó,
ki tore' uʼtonsɔnb Israyɛl yaab,
55 tɛn u là ye u li tuu ki teh ma
ki dienh tiʼyaajɛ *Abraham nin uʼyaabii nnɔ.»
56 Mari tien' Elisabɛt saan nì baa' tɛn iŋmaale ita,
nɛ ki liɛbe' ki kun'.
San wà siih binib Uwien ya ñunm ya màam
57 Elisabɛt ya mamaayo baa', nɛ u maa' kibujɛbuk. 58 Uʼden yaab nin uʼkɔnkuɔnlieb cii' Yonbdaan muɔ' wɔ micɛcɛkm ki gbien', nɛ wɔn nin bɛn kɛ pokn'.
59 Kibuk nnɔ ya wienniin daali, nɛ bi baa' bɛ ń jiɛ kiʼpunl, ki yíe bɛ ń yin kɛ̀ Sakari tɛn kiʼbaa. 60 Nɛ kiʼnaa yìe', ki ye bi li yin kɛ San nɛ. 61 Nɛ bi tɔke' wɔ ki ye ba yih aʼden ya nil uba li ya yel-a. 62 Nɛ bi niire' kiʼbaa migbaam ki ye u yíe wɔ ń yin uʼbuk li lɛ yel ba?
63 Nɛ u wuɔn' bɛ ki ye bɛ ń de wɔ kudɔbipɛnpɛnku kuba wɔ ń kɛle kuʼbo. Bi de' wɔ, nɛ u kɛle' ki ye: «kiʼyel si San» nɛ. Nɛ nì cuo' biʼkɛ miyɔkm. 64 I ya tàan bo nɛ Sakari ya lɛnl tɛbre', nɛ u cin' ki lienh, ki pɛ̀keh Uwien. 65 Nɛn saan nɛ bujɛwaanbu cuo' binib bà kɛ kɔ ka fɔke nin niʼsaan nnɔ. Sude ya tinfɛnm ya du yà kɛ te ijuɔn bó nnɔ ya nib lienh tigbɛr nnɔ. 66 Tù de' binib bà kɛ cii' tù nnɔ iyɛnmaale. Nɛ bi maaleh biʼyɛnm ni ki teh: «Kibuk kiɛ lá li yé bɛ ya nitunbu sɔ?» Kimɛ Yonbdaan ya tuɔm te kiʼbo.
Sakari ya yuon
67 Nɛn saan nɛ *Mifuoñaanm jiire' ní kibuk nnɔ ya baa Sakari bo ki tì gben', ki cère' u sɔkndeh Uwien ya ñɔbon ki teh:
68 «Tí pɛ̀ke mɛn Yonbdaan, tinbi Israyɛl yaab ya Wien,
kimɛ u baa' uʼnib saan, ki teke' bɛ ki wiɛ',
69 ki cère' wà li ŋmiɛn tɛ,
ñɛn' uʼtonsɔnl *Dafid den,
ki ŋmɔbe mituɔm.
70 U là cère' uʼñɔbonsɔknb len' nɛn nɛ uyo bo.
71 Bi là len' ki ye:
‹Uwien ye u li fie tɛ bà se tiʼbo saan,
kí ñɛn tɛ bà kɛ nɛn tɛ ya nuɔ ni.
72 U là muɔ' tiʼyaajɛb micɛcɛkm,
ki tiɛre' uʼjɔtieku bó.›
73 U là pùon' nà sɔ tiʼyaajɛ Abraham:
74 ‹u là ye u li ñɛn tɛ tiʼnɛnnɛndb ya nuɔ ni,
ŋɔ tí li pukeh wɔ ki la fɛnge,
75 kí li pɛ uʼbo mɔnmɔnm,
kí li cuube uʼnun bó,
tiʼfuobm kɛ ni.›
76 ‹Sin, nʼbukɛ, bi li yin ŋɛ
Uwien wà ŋa ŋmɔbe Nacentɔ ya ñɔbonsɔknl.
Kimɛ a li liere Yonbdaan,
kí tùɔre uʼsɛn kí de wɔ,
77 kí cère uʼnib ń bɛnde kí ye u li fère bɛ biʼbiɛre, bɛ ń ŋmɛre.›
78 Kimɛ tiʼWien ŋmɔbe tinimɔ̀nt ki gbien'.
Uʼnimɔ̀nt nnɔ bo nɛ u li cère kuwenwenku ń ñɛ paaki bó kí wende tiʼbo tɛn uwien puɔreh ma bo.
79 Kuwenwenku nnɔ li wende binib bà te licinñunl ni, mikuum ya jinjinku yiin biʼbo nnɔ.
Kù li wuɔn tɛ usɛn wà li de tɛ uyɛnduɔn.»
80 Kibuk nnɔ kpienh, nɛ ki lɛnh miyɛnm*. Kì te kupenpelku ni nɛ ki tì baa' uyo wà kì ñɛn' kiʼtuonl upaan bo Israyɛl yaab ya nun bó.
* 1:80 Bi li fre kí lɛbre ki lɛnh miyɛnm kí ye ki pɛ Uwien ya sɛn bo nin kiʼyɛnmaale kɛ mɔ.