\NormalFont\ShortTitle{Hosheya}

{\MTB Ikitaabo kyoꞌmuleevi

\par }{\MT Hosheya

\par }{\IMT Indangiriro

\par }{\IP Yiki kitaabo, kiyerekiini ngiisi kwo Rurema ali mu kundana. Gomeeri, muka Hosheya, akajanda yiba, nga kwaꞌBahisiraheeri nabo bakajanda Rurema. Kundu kwokwo, uyo Gomeeri Hosheya anamúguluula, anamúyegereza kandi imwage, nga kwo Rurema naye ali mu yegereza abandu baage kwo bamúgalukire.

\par }{\IP Mu baleevi booshi, Hosheya naaho ye wâli shaaziri imbembe mu bwami bwaꞌBahisiraheeri. Ku yikyo kyanya, bâli kola bagatwalwa mu mahanga. Umuleevi Hosheya âli kizi balangamira, mu kubamenyeesa hiꞌgulu lyeꞌkihano, ngiisi kwo bagabiikwa mu maboko gaꞌbagoma baabo. Yabo bagoma, Hosheya anamenyeesa kwo bali Bahasuriya (7.11; 8.9; 10.6; 11.11).

\par }{\IP Muziizi muguma gwiꞌsikamiro, guli mu Hosheya 6.6: «Byo ndoziizi, kutali kutangirwa amatuulo. Si ndoziizi kwo mukizi kundana. Na ndoziizi mube munyiji bwija, kwo nie Rurema. Yukwo, kwo kuhimiri ukukizi ndangira amatuulo goꞌkusiriiza.»

\par }{\IS Íbiri mwo ku bwofi

\par }{\IO a) Umukazi útali mwemeera, na yiba ali mwemeera (1–3)

\par }{\IO b) Kundu Abahisiraheeri batâli bemeera, haliko Rurema yehe ayamiri ali mwemeera (4–14)



\par }\ChapOne{1}{\PP \VerseOne{1}Ino ndumwa, Nahano akagimenyeesa umuleevi Hosheya, mugala Beeri. Ikyanya akamúmenyeesa yo, kyâli riiri kyanya kyoꞌbutwali bwa mwami Huziya, noꞌbwa mwami Yotamu, noꞌbwa mwami Ahaazi, noꞌbwa mwami Hezekiya. Yabo booshi, bâli baami ba mu kihugo kyeꞌBuyuda. Mu kyekyo kyanya, mwami Yerobwamu, mugala Yohaashi âli riiri mwami wa mu kihugo kyeꞌHisiraheeri.


\par }{\SH Muka Hosheya naꞌbaana baage
\par }
{\PP \VS{2}Ino ndumwa, ikyanya Nahano akatondeera ukugimenyeesa mu Bahisiraheeri ku njira ya Hosheya, anamúbwira kwokuno: «Ugendi yanga umukazi mushule, gira akubutire abaana boꞌbushule. Mu kugira kwokwo, ugayerekana ngiisi kwaꞌBahisiraheeri nabo bakayigira bashule, mu kunjandagira nie Nahano, banakizi yikumba ibindi íbiri mu yikumbwa.»


\par }{\PP \VS{3}Kwokwo, Hosheya anagendi yanga Gomeeri, munyere Dibulahimu. Uyo Gomeeri anaheeka inda, anabutira Hosheya umwana woꞌbutabana.

\VS{4}Nahano anabwira Hosheya: «Uyo mwana, umúyinike iziina Yezereheri. Mukuba mu ndekeera yeꞌYezereheri, mwami Yehu akayita mwaꞌbandu bingi. Kwokwo mu siku niniini, imbaga yage, ngagihana. Kuguma na yibyo, ubwami bwaꞌBahisiraheeri, nâye buhese.

\VS{5}Ku yikyo kyanya, imisi yaꞌbasirikaani baabo, ngagivunira-vunira mu ndekeera yeꞌYezereheri.»


\par }{\PP \VS{6}Ha nyuma, Gomeeri anashubi heeka inda, anabuta umwana woꞌbunyere. Rurema anabwira Hosheya: «Uyo mwana, umúyinike iziina Lo-Ruhama, (kuli kudeta: Ndakundwa). Mukuba, ndagaki kunda Abahisiraheeri, ndaganaki bakoga.

\VS{7}Haliko Abayuda boohe, ngaaba mbakuuziri, na mbakize mu bagoma baabo. Si kutagaaba ku miheto yaꞌbasirikaani, kandi iri ku ngooti, kandi iri mu kukoleesa ifwarasi, kandi iri ábali mu zigendera kwo. Haliko nienyene, nie Rurema Nahamwabo, nie gabakiza.»


\par }{\PP \VS{8}Uyo Gomeeri, iri akaba keera alyosa ulya munyere wage wa Ndakundwa kwiꞌbeere, anashubi heeka inda, anabuta ugundi mwana woꞌbutabana.

\VS{9}Nahano anabwira Hosheya: «Uyo mwana, umúyinike iziina Lo-Hami, (kuli kudeta: atali weꞌmwani). Mukuba, Abahisiraheeri batakiri bandu baani. Naani, ndakiri Rurema wabo.\FTNT{*}{{\FR 1:9 }{\FR{1.9
}}{\XT{Barumi 9.26.}}}»




\par }\Chap{2}{\PP \VerseOne{1}Hâye be ulusiku lwaꞌBahisiraheeri bagaluguuka kwo, halinde banabe kandaharuurwa nga mushenyu kwiꞌbuga. Haaho, lyo Rurema atagaki shubi kizi babwira, mbu: «Mutali bandu baani.» Si agakizi babwira: «Muli baana ba Rurema úli mugumaana.»

\VS{2}Ee! Abandu boꞌbwami bweꞌBuyuda naꞌboꞌbwami bweꞌHisiraheeri bagashubi nywana, banayitoolere umutwali wabo muguma. Kwokwo, bagaaba bakoli jeberiiri mu kihugo kyabo. Emwe! Yulwo lusiku, lugaaba lwaꞌkahebuuza imwa Yezereheri.


\par }{\PP \VS{3}Rurema anabwira Hosheya kwokuno: «Ku kirya kyanya, ugakizi buuza beene winyu Hami, (kuli kudeta: bandu baani). Na baali biinyu, mugakizi babuuza Ruhama, (kuli kudeta: bandu bo nguuziri).»


\par }{\SH Umukazi mushule alegwa
\par }
{\Q \VS{4}«Buno, uyiji lega nyoko, kuli kudeta ikihugo kyeꞌHisiraheeri.

\par }{\QB Si yikyo kihugo kitakiri mukaanie, na naani ndanakiri yiba!

\par }{\BB \par }
{\Q «Aahago! Umúkanukire, alekage ubushule bwage.

\par }{\QB Hataki gire imirondo yoꞌbushule yo agaki kizi yambala.


\par }{\Q \VS{5}Neꞌri angalahira, ngamúhogola imirondo,

\par }{\QB anasigale bukondwe, nga ngiisi kwo akabutwa,

\par }{\Q ninamúsige mu kihugo íkiyumuusiri,

\par }{\QB halinde afwire mwo neꞌnyoota.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{6}«Ndanaki yuvwirwe abaana baage indengeerwa.

\par }{\QB Si babusirwi ku bushule naaho!


\par }{\Q \VS{7}Nyina alyagagi mukazi kokobola ku bushule.

\par }{\QB Inda zaabo, ukuziheeka kuli mu múteeza ishoni.

\par }{\Q Si akadeta: “Ngatibitira naaho áhali abashosi bo nguuziri,

\par }{\QB na mbayiguze, gira bambeereze ibyokulya, na byo ngakizi nywa.

\par }{\Q Bambeereze kiri naꞌmavuta geꞌmizehituuni, neꞌdivaayi,

\par }{\QB kiri neꞌmirondo mihange mu bwoya na mu kitaani.”


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{8}«Ku yukwo, uyo mukazi, ngola ngazitira injira zaage neꞌmishuugi.

\par }{\QB Ngamúsokanania uluzitiro, halinde ataki bone ho agalenga.


\par }{\Q \VS{9}Kundu angatibita, mbu akulikire abashosi bo akuuziri, atagaki longa ukubaduuka.

\par }{\QB Na kundu angabashakula, atagaki babona.

\par }{\Q Haaho, anayiji fololokwa, ti: “Ipwi! Lekaga ngalukire ngana imunda yibanie.

\par }{\QB Si yaho kare, nâli kizi tuula bwija, ukuhima kwo ngoli tuuziri zeene.”


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{10}«Uyo mukazi atayijagi kwo nie wâli kizi múheereza byoshi byo âli hiiti,

\par }{\QB ngeꞌngano, neꞌdivaayi mbyahya, naꞌmavuta.

\par }{\Q Nie wâli kizi múheereza kiri neꞌharija, neꞌnooro.

\par }{\QB Kundu kwokwo, birya byoshi, âli kizi bitangira umuzimu Baali.


\par }{\Q \VS{11}Kyo kitumiri byoshi, ngayiji múnyaga byo,

\par }{\QB ngeꞌngano keera ízayera, neꞌdivaayi mbyahya.

\par }{\Q Ngamúnyaga kiri neꞌmirondo yo nꞌgamúheereza,

\par }{\QB mbu akizi bisha mwoꞌbukondwe bwage.


\par }{\Q \VS{12}Ngolaga ngamúhogola imirondo yoshi, anasigale bukondwe.

\par }{\QB Balya bakundwa baage, banabe bagweti bagamúloleera.

\par }{\Q Ikyanya agateezibwa ishoni kwokwo, ndaaye úgayiji múkiza.


\par }{\Q \VS{13}Kundu aki gweti agayishambaaza mu siku ngulu,

\par }{\QB halikago ngazitwikiza zooshi.

\par }{\Q Kuli kudeta isiku ngulu za ngiisi mwaka,

\par }{\QB na zeꞌmbaluko yoꞌmwezi, na zeꞌSabaato.


\par }{\Q \VS{14}Na kundu agweti agaadeta kwaꞌbakundwa baage bo bakamúheereza ibindu bingi,

\par }{\QB ngeꞌmizabibu, neꞌbiti byoꞌmutiini,

\par }{\QB haliko byoshi, ngayiji bishereeza.

\par }{\Q Ahandu haabyo, ngahahindula mushaka.

\par }{\QB Inyamiishwa naaho, zo zigakizi birya kwo.


\par }{\Q \VS{15}Uyo mukazi, ngola ngamúhaniiriza.

\par }{\QB Mukuba, âli kizi yokera imigisi yoꞌmuzimu Baali umubadu.

\par }{\Q Anakizi yilimbiisa neꞌmbete, noꞌbuhembe,

\par }{\QB anatibitire imunda balya bakundwa baage.

\par }{\Q Si niehe, anayami nyibagira lwoshi-lwoshi!»

\par }{\QB Kwokwo, kwo Nahano adesiri!


\par }{\SH Nahano akuuziri abandu baage
\par }
{\Q \VS{16}«Uyo mukazi, ngola ngashubi mútiza.

\par }{\QB Ngamútwala mwiꞌshamba, na ngizi múganuuza ku butuudu.


\par }{\Q \VS{17}Ngamúgalulira indalo zaage
zeꞌmizabibu.

\par }{\QB Na njubi hindula Indekeera yaꞌMakuba, imúbeere nga mulyango gwoꞌkugenda iwa mulangaaliro.

\par }{\Q Haaho, agakizi ngunda bweneene, nga kwo âli kizi gira mu busore,

\par }{\QB ikyanya nꞌgamúguluula mu kihugo kyeꞌMiisiri.»


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{18}Nahano adetaga kwokuno: «Yulwo lusiku, ugambuuza “Yibanie”.

\par }{\QB Si utâye ki shubi mbuuza “Baali witu”.


\par }{\Q \VS{19}E Bahisiraheeri! Kundu halyagagi amaziina ga kwingi-kwingi geꞌmigisi ya Baali, gooshi ngagashaaza mu tunywa twinyu,

\par }{\QB halinde mutaki shubi gadeta.


\par }{\Q \VS{20}Ku yulwo lusiku, tuganywana
ikihango neꞌnyamiishwa,

\par }{\QB kiri noꞌtunyuni twa mu kyanyaanya, na byoshi íbiri mu yibulula, gira bitaki shubi mùteera.

\par }{\Q Ngamùsaagiza kiri noꞌmuheto, neꞌngooti, neꞌzindi siribo ziꞌzibo,

\par }{\QB lyo mulonga ukuramba mu mutuula.


\par }{\Q \VS{21}Ngashubi kuyanga, halinde uyame uli mukaanie wa lwoshi-lwoshi.

\par }{\QB Ugakizi tungaana imbere lyani, iri unakulikira ukuli, noꞌrukundo, neꞌndengeerwa.


\par }{\Q \VS{22}Ngakizi yama ndi Rurema winyu.

\par }{\QB Na niinyu, munamenye kwo nie Nahano.»


\par }{\Q \VS{23}Nahano agweti agaadeta na kwokuno:

\par }{\Q «Ku yulwo lusiku, ikyanya mugandabaaza, ngamùyitaba.

\par }{\QB Ngaganuuza igulu, linashuvye mu kumùlungikira invula.


\par }{\Q \VS{24}Haaho, idaho ligayeza ingano, neꞌmizabibu, neꞌbiti byeꞌmizehituuni.

\par }{\QB Yizo mbuto zooshi zigakizi deta “Yezereheri”, kuli kudeta “Rurema ye mu byala imbuto”.


\par }{\Q \VS{25}Ku kyekyo kyanya, ngamùyibyalira nienyene mu kihugo.

\par }{\Q Na kundu mwâli kizi buuzibwa Ndakundwa

\par }{\QB haliko leero ngakizi mùkunda.

\par }{\Q Na kundu nâli kizi mùbuuza Mutali Bandu Baani,

\par }{\QB leero ngakizi deta Mukolaga beꞌMwani.

\par }{\Q Munayitabe, ti: “Ee ma! We Rurema witu.\FTNT{*}{{\FR 2:25 }{\FR{2.25
}}{\XT{Barumi 9.25.}}}”»




\par }\Chap{3}{\SH Hosheya noꞌmukazi mushule
\par }
{\PP \VerseOne{1}Nahano anashubi mbwira: «Ushubi kunda mukaawe, kundu agweti ugundi mushosi weꞌmbuga. Mu kugira kwokwo, lyo ugayerekana ngiisi kwo naani ngi kuuziri Abahisiraheeri, kundu baki gweti bagayitanga imweꞌbindi íbiri mu yikumbwa, iri banabitangira imikate yeꞌmizabibu.»


\par }{\PP \VS{2}Iri nꞌgayuvwa kwokwo hiꞌgulu lya mukaanie, nanashubi gendi múgonda ibingorongoro ikumi na bitaanu, neꞌndengo katundu zoꞌbulo.

\VS{3}Ha nyuma, nanamúbwira: «Tukola tugatuulanwa lwoshi. Ku yukwo, utwikirage ku bushule bwawe. Buno, utaki kolwe kwo washubi gwejerwa noꞌgundi mushosi yeshi. Kiri na naani, ngola ngaaba mwemeera imbere lyawe.»


\par }{\PP \VS{4}Kwokwo, kwaꞌBahisiraheeri bagaramba isiku nyingi, buzira mwami, na buzira batwali. Kiri ukutanga amatuulo kugaaba ndaakikwo. Kwakundi, indundo zaꞌmabuye, naꞌbagingi, neꞌmigisi, neꞌbikolanwa byoꞌkukizi hanuusa Rurema, bigaaba ndaakibyo.


\par }{\PP \VS{5}Si ha nyuma, Abahisiraheeri bagagalukira Rurema Nahamwabo, banashubi kizi múkulikira. Bagayiji yibiika na ku mwami, wa mwiꞌkondo lya Dahudi. Ee! Mu siku ízigayija, bagagalukira Nahano, iri banakizi juguma imbere lyage. Nahano anakizi bagashaanira.




\par }\Chap{4}{\SH Rurema alega abandu baage
\par }
{\Q \VerseOne{1}E Bahisiraheeri! Muyuvwirizagye ngiisi kwo Nahano agweti agaadeta.

\par }{\QB Si agweti agamùlega kwokuno: «Emwe! Mutali bemeera, mutanali mu kundana,

\par }{\QB ndaanaye úki kengiiri kwo nie Rurema ndi ho.


\par }{\Q \VS{2}Si mugweti mugadaakana,

\par }{\QB iri munabeesherana, noꞌkukizi yitana, noꞌkuyifunda mu bushule.

\par }{\Q Mutakiri mu yihangirira, mugenderiiri naaho noꞌkukizi yitana.


\par }{\Q \VS{3}Kyo kitumiri ikihugo kiinyu kikoli yumagusiri.

\par }{\QB Ngiisi ábakituuziri mwo, bakola mu fwa.

\par }{\Q Kiri neꞌnyamiishwa, zikola mu hera, kuguma noꞌtunyuni, neꞌfwi.»


\par }{\SH Rurema alega abagingi baage
\par }
{\Q \VS{4}«Hatagirage umundu úgakizi lega uwabo, kandi iri amútwikiza ku byaha.

\par }{\QB E bagingi! Nie gweti ngamùlega.


\par }{\Q \VS{5}Si mugweti mugasiitara, gunakiri mwiꞌzuuba!

\par }{\QB Neꞌkyanya kyaꞌkabigingwe,
abaleevi biinyu beꞌbibeesha, nabo bagayibumbulika haashi.

\par }{\Q Ubuzinda, nyoko Hisiraheeri, ngamúshereeza.


\par }{\Q \VS{6}Na íbitumiri abandu baani bakoli gweti bagashereezibwa,

\par }{\QB bwo babuziri ubumenyi.

\par }{\Q E bagingi! Bwo mulahiiri ukummenya,

\par }{\QB naani ngalahira kwo mutakiri bandu baani.

\par }{\Q Na bwo mutaki twaziizi
imaaja za Rurema winyu,

\par }{\QB naani ndagaki twaza abaana biinyu.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{7}«Balya bagingi, ikyanya bagweti bagayushuuka,

\par }{\QB ibyaha byabo nabyo, iri binayushuuka.

\par }{\Q Kwokwo, ngahindula ulushaagwa lwabo, zibe shoni.


\par }{\Q \VS{8}Ikyanya abandu baani bali mu tanga amatuulo goꞌkukogwa ibyaha byabo,

\par }{\QB abagingi banabuli longa byo bagaalya.

\par }{\Q Kyo kinatumiri baloziizi kwaꞌbandu bingi bakizi yifunda mu byaha.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{9}«Yabo bagingi, ngiisi byo bali mu gira,

\par }{\QB byo naꞌbandi bandu nabo bakola mu kizi gira.

\par }{\Q Kwokwo, bwo booshi bagweti bagayifunda mu byaha,

\par }{\QB ngabahaniiriza.


\par }{\Q \VS{10}Kundu bagakizi lya bweneene, halikago batagakizi yiguta.

\par }{\QB Na kundu bagakizi shulehana, haliko batagakizi buta.

\par }{\Q Mukuba, nie Nahano keera bakanjanda,

\par }{\QB banakizi kulikira íbiri mu yikumbwa.


\par }{\Q \VS{11}Ubushule neꞌndalwe,

\par }{\QB keera byakubika amenge gaabo.»


\par }{\SH Rurema adaaka ukuyikumba imigisi
\par }
{\Q \VS{12}«Abandu baani bagweti bagahanuusa umugisi gweꞌkiti,

\par }{\QB bali mu loogeza ishuvyo mu ngoni.

\par }{\Q Bakoli ba bashule, bwo keera bakayihandula ku Rurema wabo,

\par }{\QB banatibitira mu biri mu yikumbwa.


\par }{\Q \VS{13}Bagweti bagazamuukira ku marango, na ku tugangazi,

\par }{\QB banagendi tangira yeꞌmizimu yabo amatuulo, banagiyokere noꞌmubadu.

\par }{\QB Bali mu holeza mwiꞌdako lyeꞌkiti kyoꞌmwalooni, na kyoꞌmulubuna, na kyoꞌmushishi, kwo biri neꞌkimbehwa kiija.

\par }{\Q Kyo kitumiri banyere biinyu, na bali-kazi biinyu, bagakizi yifunda mu bushule.


\par }{\Q \VS{14}Kundu kwokwo, yabo banyere biinyu na bali-kazi biinyu, ndagabahana hiꞌgulu lyoꞌbushule.

\par }{\Q Mukuba, kiri naꞌbagingi bagweti bagaagira mwene byebyo byaha byoꞌkushulehana.

\par }{\Q Bali mu kizi yibiika ku yabo bashule,

\par }{\QB banagendi tangira imizimu amatuulo mu mbeero.

\par }{\Q Yayewe! Abandu, ku kyanya bakoli kubisirwi,

\par }{\QB iri ulwabo, keera lwamala!


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{15}«E Bahisiraheeri, kundu keera mwayifundaga mu bushule,

\par }{\QB haliko Abayuda batakwaniini ukubuyifunda mwo! Nanga, maashi!

\par }{\Q Mutakolwe kwo mwagenda i Girigaali,

\par }{\QB mutanazamuukire i Beeti-Haweni.\FTNT{*}{{\FR 4:15 }{\FR{4.15
}}{\FQ{Beeti-Haweni
}}{\FT{mu kifuliiru: «Nyumba ya Mabi». Liri iziina lyoꞌkutuka i Beteeri hiꞌgulu lya gulya mugisi gweꞌnyana úgwali riiri yo.
}}}

\par }{\Q Mutanakolwe kwo mwabiika indahiro yeꞌbibeesha, mbu:

\par }{\QB “Kwiꞌziina lya Nahano úyamiri ho!”»


\par }{\Q \VS{16}Mukuba, yabo Bahisiraheeri bakola mindagabika, nga ngaavu yeꞌnjuuke.

\par }{\QB Aaho! Kutagi kandi kwo Nahano angaki baragira, nga bibuzi mu ndaraara yoꞌmuyonga?


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{17}Si balya beene Hifurahimu, imigisi keera ikabashika!

\par }{\QB Kwokwo, ngabaleka ngana, bakizi gira nga kwo baloziizi.


\par }{\Q \VS{18}Yabo beene Hifurahimu, ikyanya bali mu ba keera bayusa ukunywa amaavu gaabo,

\par }{\QB banayami gendi yifunda mu bushule.

\par }{\Q Emwe! Basiimiri íbyangabateeza ishoni naaho.


\par }{\Q \VS{19}Ku yukwo, imbuusi ngayu yaꞌkasuululu igayami bayehuula.

\par }{\QB Na yago matuulo go bagweti bagatangira imigisi, gagabateeza ishoni.




\par }\Chap{5}{\SH Rurema akengula Abahisiraheeri
\par }
{\Q \VerseOne{1}«E bagingi ba Rurema, muyuvwirize bwija.

\par }{\QB Na niinyu, mwe Bahisiraheeri! Mutegage amatwiri.

\par }{\Q Kiri na niinyu, mwe mulyagagi ba mu mulala gweꞌkyami! Muyuvwirize.

\par }{\Q Si keera mukahubiisa abandu iriira munda i Misipa, kiri neꞌTaboori,

\par }{\QB kyanatuma bagamùtwira ulubaaja kwo mukahuba!


\par }{\Q \VS{2}Keera mukabahumbira ikishimo kila, mbu bakitibukire mwo.

\par }{\QB Kwokwo, ngamùhaniiriza mweshi.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{3}«E beene Hifurahimu, e Bahisiraheeri! Ndaabyo mwangambisha.

\par }{\QB Mukuba, byo mugweti mugaagira, byoshi mbiyiji-yiji ku bweranyange.

\par }{\Q Keera mukanyiyogookola, nga mushule úgweti úgayiyogookola yiba.

\par }{\QB Keera mukanayiyulubaza lwoshi-lwoshi!»


\par }{\SH Hosheya ayerekeza Abahisiraheeri hiꞌgulu lyeꞌmigisi
\par }
{\Q \VS{4}Abahisiraheeri, ngiisi byo bagweti bagayidulumbika mwo,

\par }{\QB bitangabazigira kwo bashubi galukira Rurema.

\par }{\Q Mukuba, mu mitima yabo mukoli yamiri naaho zeezo nzaliro, batanaki yiji Nahano.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{5}Balya Bahisiraheeri, beene Hifurahimu, ikyanya bali mu gira ibyaha, bali mu kizi yikangaata bweneene.

\par }{\QB Binali byebyo byaha, byo bitumiri bali mu siitara.

\par }{\Q Kiri naꞌBayuda nabo, bagweti bagasiitara nga bo.


\par }{\Q \VS{6}Bagweti bagakizi sholera ibitugwa byabo,

\par }{\QB banagendi bitanga ituulo imwa Nahano.

\par }{\Q Kundu kwokwo, batali mu múbona,

\par }{\QB bwo keera akabayiyogookola.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{7}Yabo Bahisiraheeri batakiri bemeera imwa Nahano,

\par }{\QB si bagweti bagabuta abaana imbuga.

\par }{\Q Na bwo bali mu yikumba byeꞌbibeesha,

\par }{\QB ha nyuma lyoꞌmwezi muguma, bagashereezibwa kuguma neꞌkihugo kyabo.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{8}«Mukizi dihiriza ikibuga i Gibeya, kiri na mu kaaya keꞌRama.

\par }{\QB Mukizi yamiza-yamiza mu kaaya keꞌBeeti-Haweni, mu kubakengula.

\par }{\Q Mwe basirikaani ba Binyamiini! Mushokolage injira, mu kugendi lwa.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{9}«E beene Hifurahimu, ulusiku ngamùhaniiriza mwe milala yaꞌBahisiraheeri, lyo mugayibonera kwo.

\par }{\QB Ndaakwo kundi!


\par }{\Q \VS{10}Abimangizi baꞌBayuda, bakolaga mu zimba amatongo ga beene.

\par }{\QB Kinatume ngabafuka kwoꞌburaakari bwani nga mwijulire gwaꞌmiiji.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{11}«Yabo beene Hifurahimu, bwo baloziizi bweneene ukuyikumba imigisi,

\par }{\QB kyo kitumiri bakola mu tindimazibwa bweneene.

\par }{\Q Ee! Ikyanya bali mu hanwa, bagweti bagavunguka.


\par }{\Q \VS{12}Ku yukwo, beene Hifurahimu, ngabashereeza nga kulya akashwa kali mu shereeza imirondo.

\par }{\QB Abayuda nabo, bagabungwa nga mbahwa nzibule.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{13}«Beene Hifurahimu naꞌBayuda, ikyanya bakabona ngiisi kwo balwaziri,

\par }{\QB banagendi tabaaza mwami mukulu weꞌHasuriya.

\par }{\Q Halikago, uyo Mwami atanahasha ukubabuka, atanabakiza.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{14}«Niehe ngateera beene Hifurahimu naꞌBayuda, nga ndare.

\par }{\QB Ngaaba nga ndare mbamu, inalyagagi ndangi.

\par }{\Q Ngabajanganula-janganula, na mbatwale ngiisi ho ndoziizi.

\par }{\QB Ndaanaye úgayiji bafuusa.»


\par }{\SH Rurema akyula kwo agabasiga
\par }
{\Q \VS{15}«Ha nyuma, ngagalukira ahandu haani,

\par }{\QB na mbeere haaho, halinde ku kyanya bagayaga kwo balyagagi banabuhube, banandooze.

\par }{\Q Ee! Ikyanya bagalonga amalibu, bagayami ndooza.»




\par }\Chap{6}{\SH Abahisiraheeri bayilega ku bulyalya
\par }
{\Q \VerseOne{1}Haaho mugaadeta kwokuno: «E maashi, mugirage tugalukire Nahano!

\par }{\QB Kundu akatujanganula-janganula, haliko ye ganashubi tukiza.

\par }{\Q Na kundu akatubeza zirya nguma, haliko ye ganashubi tulunga zo.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{2}«Ha nyuma lyeꞌsiku zibiri, agatuvyula tushubi ba bagumaana.

\par }{\Q Neꞌri bwangakya, agashubi tugira ngiisi kwo twâli riiri,

\par }{\QB gira tulonge ukuramba imbere lyage.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{3}«Emwe! Bwangaba bwija tulongage ukumenya Nahano nga ngiisi kwo ali.

\par }{\QB Ee! Tukizi gira umwete bweneene, halinde tumúmenye bwija.

\par }{\Q Na kwo kali kasiisa kwiꞌzuuba liri mu kizi huluka,

\par }{\QB kiri neꞌnvula iri mu bombeesa idaho ku mahona-nvula,

\par }{\QB kwo kanalyagagi kasiisa kwo agatushuvya.»


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{4}Nahano abuuza kwokuno: «E beene Hifurahimu, na mwe Bayuda! Nimùgirage kuti?

\par }{\QB Si urukundo lwinyu, luli mu yami nyerera nga luuta lwa shesheezi!

\par }{\Q Luli mu ba nga kimi íkiri mu mala duba-duba mwiꞌzuuba.


\par }{\Q \VS{5}Kyo kitumiragi nꞌgamùtumira
abaleevi baani, bamùkenguule kwo ngamùyita.

\par }{\QB Ee! Ngamùyita ku njira yaꞌmagambo gaani.

\par }{\Q Ninayami mùhana duba, nga kweꞌkiryamu kiri mu lyamuza.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{6}«Byo ndoziizi, kutali kutangirwa amatuulo.

\par }{\Q Si ndoziizi kwo mukizi kundana.

\par }{\QB Na ndoziizi mube munyiji bwija, kwo nie Rurema.

\par }{\QB Yukwo, kwo kuhimiri ukukizi ndangira amatuulo goꞌkusiriiza.\FTNT{*}{{\FR 6:6 }{\FR{6.6
}}{\XT{Mataayo 9.13; 12.7.}}}»


\par }{\SH Amabi gakwira hooshi mu kihugo
\par }
{\Q \VS{7}«Kundu keera tukanywana
ikihango twe na niinyu,

\par }{\QB haliko mwanaba nga
Hadamu, mwanakihongola.

\par }{\Q Mutanaba bemeera imwani.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{8}«Abandu beꞌGiryadi balyagagi banangora-mabi.

\par }{\QB Ngiisi ho bagweti bagalenga, ishando zaabo ziri mu siga hoꞌmuko naaho.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{9}«Abagingi baani nabo, balyagagi nga banyazi,

\par }{\QB bwo bagweti bagategeera abandu, gira babayite.

\par }{\Q Ee! Ikyanya abalenga-njira bali mu genda i Shekemu, banayami bayita.

\par }{\QB Banali mu teezania ishoni, mu kugira íbitali nga byo.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{10}«Mu kihugo kyeꞌHisiraheeri, keera nꞌgabona amagambo geꞌkisoomeza.

\par }{\QB Mwe beene Hifurahimu! Si mugweti mugayiyulubaza nga bashule, mu kuyikumba imizimu!


\par }{\Q \VS{11}E Bayuda! Kundu nâli loziizi ukushubi mùgenduusa,

\par }{\QB haliko mukoli shungikiirwi ukuhanwa.»




\par }\PoetryChap{7}{\Q \VerseOne{1}Nahano anashubi deta kwokuno: «Ku kyanya ndi mu looza ukukiza Abahisiraheeri,

\par }{\QB ibyaha bya beene Hifurahimu binabe byo bigashubi boneka.

\par }{\Q Kiri naꞌmabi gaꞌBasamariya, nago ganayulubuke.

\par }{\QB Mukuba, bali banabibeesha.

\par }{\QB Abazimba bagweti bagatula inyumba.

\par }{\Q Kiri neꞌmbuga, abanyazi bagweti baganyagaza abandu.


\par }{\Q \VS{2}Yabo bandu batayiji kwo ngweti ngabalangiiza.

\par }{\QB Si ibyaha byabo, bikoli bazungulusiri.

\par }{\Q Ee ma! Ngiisi byo bagweti bagaagira, ngoli bibwinagi.»


\par }{\SH Igambi hiꞌgulu lyaꞌbaami
\par }
{\Q \VS{3}«Abandu bagweti bagaagira amabi, gira lyo basimiisa mwami.

\par }{\QB Ikyanya bagweti bagabeesha, lyaꞌbakulu bali mu sheka.


\par }{\Q \VS{4}Balya booshi, si balyagagi bashule!

\par }{\QB Bali mu lungumirwa bweneene nga muliro gweꞌfuuru,

\par }{\QB úguli mu yaka buzira kugusibwa ukulyoka ku kyanya umuyosi weꞌmikate ali mu kanda irobe halinde ku kyanya irobe ligaaba keera lyaheema.


\par }{\Q \VS{5}Ku lusiku lukulu lwa mwami, abakulu bali mu lalusibwa naꞌmaavu.

\par }{\QB Mwami naye, anakomeerane neꞌnzereezi.


\par }{\Q \VS{6}Yabo bandu, si imitima yabo igweti igayaka nga fuuru!

\par }{\QB Bushigi bwoshi, uburaakari bwabo buli mu hooha.

\par }{\Q Halikago, iri buli mu kya, bunayami yaka bweneene nga mbigi zoꞌmuliro, wa gwi-gwi!


\par }{\Q \VS{7}Yabo booshi, ikyanya baki duusiri nga fuuru,

\par }{\QB bali mu yami zimiiza abatwali baabo.

\par }{\Q Bali mu yita abaami baabo booshi, muguma-muguma.

\par }{\QB Kundu kwokwo, ndaaye kiri noꞌmuguma wabo úli mu mbuuna ubutabaazi.»


\par }{\SH Abahisiraheeri bayihega ku gindi milala
\par }
{\Q \VS{8}«Beene Hifurahimu bali mu komeerana neꞌbinyamahanga.

\par }{\Q Bali bandu ba busha,

\par }{\QB nga mukate úgwakalangwa buzira kuhindulwa.


\par }{\Q \VS{9}Ibinyamahanga keera bikamúmala imisi, bátanamenya.

\par }{\Q Yabo Bahisiraheeri, invwi keera zakwiraga itwe lyoshi, keera banaluha bweneene!

\par }{\QB Kundu kwokwo, batali noꞌmwazi.


\par }{\Q \VS{10}Bwo bagweti bagayikangaata bweneene, bakola bagaalegwa.

\par }{\QB Kundu kwokwo, batagweti bagangalukira.

\par }{\QB Batanagweti bagaagira, mbu banjakule.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{11}«Beene Hifurahimu balyagagi nga ngunde íri mu hendwa duba-duba.

\par }{\Q Bali mu tee tabaaza abandu beꞌMiisiri.

\par }{\QB Ha nyuma, banabuli gendi tabaaza abeꞌHasuriya.


\par }{\Q \VS{12}Aahago! Ikyanya bagaaba baki gweti bagagenda yo,

\par }{\QB ngayami batega noꞌlushenga,

\par }{\Q na mbashungululire haashi nga tunyuni twa mu kyanyaanya.

\par }{\QB Na bwo bagweti bagaagira amabi, ngayami bahaniiriza.


\par }{\Q \VS{13}Yayewe imwabo, bwo bakanyiyogookola!

\par }{\QB Kundu nâli kizi looza ukubakiza, haliko banakizi mbeeshera.

\par }{\Q Aahago! Bwo keera bakandahira, leka ngana bafwe!


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{14}«Kundu bagweti bagandirira, halikago kuli mu ba naaho ku bulyalya.

\par }{\QB Si bagweti bagayibulaga-bulaga ku ngingo zaabo.

\par }{\Q Banali mu yikera-kera,

\par }{\QB mu kuhuuna imizimu yeꞌmahanga kwo balonge ingano neꞌdivaayi.

\par }{\Q Banaki genderiiri ukundahira.


\par }{\Q \VS{15}Nie kabayigirizagya, nie kanababiika mweꞌmisi.

\par }{\QB Kundu kwokwo, banagenderera naaho noꞌkunjungikira igambi libi.


\par }{\Q \VS{16}Ikyanya bagweti bagalooza ubutabaazi,

\par }{\QB batali mu bulooza imwani.

\par }{\Q Balyagagi ba busha, nga muheto úguhengamiri.

\par }{\Q Na bwo bagweti bagavwajagira byoꞌbusha,

\par }{\QB abimangizi baabo bagayitwa ku ngooti.

\par }{\Q Abamiisiri bagakizi bashekeereza.»




\par }\Chap{8}{\SH Amahube mahamu gaꞌBahisiraheeri
\par }
{\Q \VerseOne{1}«BwaꞌBahisiraheeri bakahongolaga
ikihango kyani, batanatwaziizi
imaaja zaani,

\par }{\QB abagoma bagayiji bayihwika kwo nga nyunda, mu kubateera, wa vwi!

\par }{\QB Kwokwo, mugirage mudihirize ibibuga, mu kubakengula!


\par }{\Q \VS{2}Yabo Bahisiraheeri, si bagweti bagandakira kwokuno:

\par }{\QB “Si ulyagagi Rurema witu! Aahago! Ututabaale!”


\par }{\Q \VS{3}Kundu kwokwo, baki genderiiri naaho noꞌkushemya íbiri biija.

\par }{\QB Kyo kinatumiri abagoma bakola bagabahiiva.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{4}«Yabo bandu, si bâli kizi yiyimikira abaami, buzira kumbanuusa!

\par }{\QB Banatoolaga naꞌbatwali, buzira kummenyeesa.

\par }{\Q Bagweti bagakizi tula imigisi mu harija, na mu nooro,

\par }{\QB kyo kitumiri bagashereezibwa.


\par }{\Q \VS{5}E Basamariya! Gulya mugisi gwinyu úgushushiini neꞌnyana,

\par }{\QB ngushombiri ngana-ngana!

\par }{\Q Uburaakari bwani bukoli yasiri hiꞌgulu liinyu.

\par }{\QB Aahago! Mugagenderera ukuyiyulubaza halinde lihi?


\par }{\Q \VS{6}Yugwo mugisi úgushushiini neꞌnyana, si naluganda naaho ye kagutula,

\par }{\QB gutanali ye Rurema yenyene!

\par }{\Q Ku yukwo, iyo mugisi yinyu yeꞌSamariya, igahongolwa lwoshi.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{7}«Yabo bandu, bakabyala imbuusi.

\par }{\QB Si mu kuyimbula, bagakizi yimbula ikihuhuuta!

\par }{\Q Imbuto zeꞌngano, kundu zigweti zigakizi mera mu ndalo,

\par }{\QB halikago, ndaayo mihuli igakizi bitongeka kwo.

\par }{\Q Na kundu yangatongesiri kweꞌmbuto,

\par }{\QB si ibinyamahanga byo bigakizi zirya.


\par }{\Q \VS{8}Abahisiraheeri keera bamirwa.

\par }{\QB Banakoli kabuliirwi mu mahanga, nga kirugu íkitakiri mu koleesibwa.


\par }{\Q \VS{9}Ikyanya bakagendi tabaaza Abahasuriya,

\par }{\QB banaba nga punda úgweti úgayangaara.

\par }{\Q Si keera bakatangira ibindi bihugo ibindu, mbu lyo babalanga.


\par }{\Q \VS{10}Na kundu bakahaana indengu mu bandu baꞌmahanga mingi-mingi,

\par }{\QB si ngolaga ngabakuumania, gira bakozibwe ngana.

\par }{\Q Ikyanya umwami mukulu agakizi balibuza,

\par }{\QB bagakizi kandamirwa mwiꞌdako lyage.\FTNT{*}{{\FR 8:10 }{\FR{8.10
}}{\FQ{umwami mukulu
}}{\FT{kandi iri «umwami weꞌHasuriya».}}}


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{11}«Beene Hifurahimu bagweti bagayiyubakira
ututanda twingi-twingi,

\par }{\QB gira bayishaagize ibyaha.

\par }{\Q Ehee! Ha yutwo tutanda, haꞌbandu bagweti bagashubi girira ibindi byaha.


\par }{\Q \VS{12}Kundu nâli kizi baheereza imaaja íziri tiita,

\par }{\QB si batazitwaziizi.


\par }{\Q \VS{13}Abahisiraheeri basiimiri naaho ukubaaga amatuulo geꞌbitugwa,

\par }{\QB gira lyo bakizi lya inyama.

\par }{\Q Haliko, imwani yago matuulo gaabo galyagagi ga busha.

\par }{\Q Bwo bâli gweti bagakizi yifunda mu mabi bweneene, ngakizi gakengeera,

\par }{\QB na mbahanirize, mu kushubi bagalulira i Miisiri.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{14}«Abahisiraheeri, keera bakayibagira Umulemi wabo,

\par }{\QB banayiyubakira inyumba nyiija-nyiija za kahebuuza.

\par }{\Q Abayuda nabo, keera bakayiyubakira inzitiro ngomu mu twaya twabo.

\par }{\QB Kundu kwokwo, tulya twaya, ngatujigiivya twoshi, kuguma noꞌbutibitiro bwabo.»




\par }\Chap{9}{\SH Hosheya amenyeesa kwaꞌBahisiraheeri bagaahanwa
\par }
{\Q \VerseOne{1}E Bahisiraheeri! Mutakizi shambaala, mutanakizi banda akabuuli, nga kweꞌbinyamahanga biri mu gira.

\par }{\Q Si mutali bemeera imwa Rurema winyu!

\par }{\QB Si keera mukayiguliisa, gira mubaagage bashule.

\par }{\QB Musiimiri bweneene ukuhembwa ha ngiisi kiyeluuliro hiꞌgulu lyoꞌbushule bwinyu.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{2}Aaho! Buno, imimbu yinyu igamùniihira.

\par }{\QB Mugaabula imizabibu mihyahya yoꞌkukanda mweꞌdivaayi.


\par }{\Q \VS{3}Mutagaki hanguulwa ukubeera hano mu kihugo kya Nahano,

\par }{\QB si mugagalukiraga i Miisiri.

\par }{\Q Kiri na mu kihugo kyaꞌBahasuriya, mugakizi lya íbitaluke naaho.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{4}Mutagakizi ki tangira Nahano amatuulo geꞌdivaayi.

\par }{\QB Kiri naꞌmatuulo giinyu geꞌbitugwa, gatagaki músimiisa.

\par }{\Q Yago matuulo gooshi, gagaaba gakoli yulubiiri.

\par }{\QB Gagaaba nga byokulya byeꞌkigandaaro.

\par }{\Q Ngiisi úgaabilya kwo, naye agayami yulubala.

\par }{\Q Ibyokulya mwene yibyo, bagakizi birya boonyene.

\par }{\QB Halikago, bitakwiriiri bileetwe mu nyumba ya Nahano.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{5}Aaho! Kutagi kwo mugaagira ku zirya siku ngulu za Nahano?


\par }{\Q \VS{6}Kundu mwangakira Abahasuriya,

\par }{\QB haliko ikihugo kyeꞌMiisiri kigaki mùhima.

\par }{\Q Ee! I Mefiisi, yo munda mweshi mugaziikirwa.

\par }{\Q Kundu mushubi hiiti ibindu byeꞌkishingo,

\par }{\QB halikago ikishuka kigabimera mwo.

\par }{\Q Kiri neꞌnyumba ziinyu, zigayijula mweꞌmigenge.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{7}E Bahisiraheeri! Isiku zo mugaahanwa kwo, keera zahikaga.

\par }{\QB Kikola kyanya kyoꞌkuyihoola ibyaha biinyu.

\par }{\Q Yizo siku, mwe Bahisiraheeri mukwiriiri muzimenye bwija!

\par }{\Q Bweꞌbyaha biinyu bikoli luguusiri, munakoli shombiini bweneene,

\par }{\QB kyo kitumiri mugweti mugaadeta kwokuno:

\par }{\Q «Si
abaleevi bakoli sirehiri!

\par }{\QB Abakozi ba Rurema, bakola mu deta íbitali nga byo!»


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{8}Umuleevi, kundu agweti agakolera Rurema mu kulaliira beene Hifurahimu,

\par }{\QB halikago, abandu bagweti bagamútega ngiisi ho ali mu lenga.

\par }{\Q Kiri na mu nyumba ya Rurema, bali mu ba bamúshombiri.


\par }{\Q \VS{9}Mwehe, mugweti mugavwebeeba mu mabi,

\par }{\QB nga kwaꞌbandu beꞌGibeya bâli kizi gira kare.

\par }{\Q Yago mabi giinyu, Rurema agakengiiri,

\par }{\QB aganamùhana hiꞌgulu lyago.\FTNT{*}{{\FR 9:9 }{\FR{9.9
}}{\XT{Batwi beꞌmaaja 19–21.
}}}


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{10}Nahano adetaga kwokuno:

\par }{\Q «Ikyanya nꞌgatee bona Abahisiraheeri,

\par }{\QB nanayiyuvwa nga mundu úwagwana
imizabibu mwiꞌshamba.

\par }{\Q Bashokuluza biinyu, bâli riiri nga bitumbwe bya mbere byoꞌmutiini.

\par }{\Q Halikago, ikyanya bakahika i Baali-Pehoori,

\par }{\QB banayami tondeera ukuyikumba umuzimu Baali, kundu guli mu teezania ishoni.

\par }{\Q Buzira kutinda, banabihuuka,

\par }{\QB banaba babi, nga gulya mugisi gwo bâli kizi yikumba.


\par }{\Q \VS{11}Ku yukwo, ubulangashane bwa beene Hifurahimu bugabayisunga hala, nga hinyuni.

\par }{\Q Abakazi batâye ki heekage inda, batanâye ki bute!


\par }{\Q \VS{12}Na kundu bangabiiri naꞌbaana,

\par }{\QB si yabo baana, booshi bagaafwa.

\par }{\Q Ikyanya ngabasigaga boonyene, agaaba yayewe imwabo!


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{13}«Yaho keera, nꞌgabona ngiisi kwo beene Hifurahimu bâli biisirwi ahandu hiija bweneene.

\par }{\QB Halikago buno, bakola bagatwala abaana baabo iwa kugendi yitwa.»


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{14}E Nahano! Kutagi kwo nangahuunira abandu baani?

\par }{\QB Ngahuuna kwo bakaabo batakizi buta.

\par }{\Q Amabeere gaabo, gatakizi yoza!


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{15}Nahano adetaga kwokuno: «Bakatondeerera ukugira amabi i Girigaali.

\par }{\QB Haaho, ho nꞌganatondeerera ukubashomba.

\par }{\Q Na bwo baki gweti bagakizi gira amabi,

\par }{\QB ngabayimula booshi mu kihugo kyabo.

\par }{\Q Bwaꞌbimangizi baabo bakoli huniri booshi, ndagaaba ngi bakuuziri.


\par }{\Q \VS{16}Beene Hifurahimu, keera bakanyanyagwa haashi.

\par }{\QB Imizi yabo, ikoli yumiri, ndaanabyo bitumbwe byo bagatongeka.

\par }{\Q Kundu bangabusiri abaana, banabe bakundwa baabo,

\par }{\QB halikago ngabayita naaho.»


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{17}Yabo beene Hifurahimu, Rurema wani agabalahira, bwo batamúsimbahiri.

\par }{\QB Bagaaba naaho bandu boꞌkukizi zereera-zereera mu binyamahanga.




\par }\Chap{10}{\SH Abahisiraheeri, ibindu byabo byoꞌkuyikumba, byashereezibwa
\par }
{\Q \VerseOne{1}Abahisiraheeri bâli riiri nga muzabibu mwija,

\par }{\QB úgwali kizi joojeka bweneene.

\par }{\Q Halikago, ikyanya bakalonga ibindu bingi,

\par }{\QB banatondeera ukukizi yubaka
ututanda twa kundi-kundi.

\par }{\Q Na ngiisi kweꞌkihugo kyabo kyâli kizi genderera ukugala,

\par }{\QB banakizi limbiisa inguliro zaabo ndaluule zoꞌkuyikumbira kwo.


\par }{\Q \VS{2}Balya bandu, imitima yabo ikoli tebesiri bweneene.

\par }{\QB Bakoli kwaniini ukuhanwa.

\par }{\Q Yutwo tutanda twabo, Nahano akola agatuhongola.

\par }{\QB Na zirya nguliro zaabo ndaluule, akola agazivungula-vungula.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{3}Ha nyuma, bagayiji deta, ti: «Íbitumiri tutahiiti mwami,

\par }{\QB bwo tutâli simbahiri Nahano.

\par }{\Q Na kundu uyo mwami angabiiri ho, bikagi byo angatugiriiri?»


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{4}Yabo Bahisiraheeri bagweti bagalagaania amagambo ga kwingi-kwingi,

\par }{\QB banali mu gabiika kweꞌndahiro zeꞌkinyoma.

\par }{\Q Kwokwo, mu kutwa imaaja, ukuli kukola mu bambalwa,

\par }{\QB nga kishuka íkimeziri mu ndalo mbinge, kinali mwo kolobwe.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{5}Abasamariya bakoli gweti bagajuguma hiꞌgulu lya gulya mugisi gweꞌnyana, úguli i Beeti-Haweni.

\par }{\QB Ee! Bakoli yobohiri íbigagukoleka kwo.

\par }{\Q Yabo bandu bakola mu gulirira bweneene, kuguma naꞌbagingi baabo!

\par }{\Q Kundu bâli kizi shambaala hiꞌgulu lyoꞌbulangashane bwagwo,

\par }{\QB haliko, gukola guganyagwa, gunatwalwe i mahanga.


\par }{\Q \VS{6}Yugwo mugisi gukola gugatwalwa mu kihugo kyeꞌHasuriya,

\par }{\QB gunahaabwe mwami mukulu weꞌyo munda, libe ituulo lyage.

\par }{\Q Yugwo mugisi, beene Hifurahimu bâli kizi gubiika kwoꞌmulangaaliro,

\par }{\QB kyo kitumiri bagateezibwa ishoni.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{7}Abasamariya kuguma na mwami wabo bagatwibwa,

\par }{\QB banatwalwe nga hiti íhiri mu yehuulwa ku nyaaja.


\par }{\Q \VS{8}Na bwo bâli kizi yifunda mu byaha mu mbeero ku marango,

\par }{\QB yizo mbeero zooshi, Rurema agazihongola.

\par }{\Q Kiri noꞌtutanda twazo tugamera kweꞌmigenge neꞌbigunga.

\par }{\Q Banatondeere ukubwira imigazi, ti: «Mutubindikire!»

\par }{\QB Banakizi bwira noꞌtugangazi, ti: «Mutuhongokerage kwo!\FTNT{*}{{\FR 10:8 }{\FR{10.8
}}{\XT{Luka 23.30.}}}»


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{9}«E Bahisiraheeri, ukulyokera ku kyanya mwâli ki riiri i Gibeya,

\par }{\QB muyamiri mugweti mugayifunda mu byaha.

\par }{\Q Kiri na buno, muki biyifuuziri mwo.\FTNT{†}{{\FR 10:9 }{\FR{10.9
}}{\XT{Batwi beꞌmaaja 19–21.}}}

\par }{\QB Si balya banangora-mabi beꞌGibeya bakaminikwa!


\par }{\Q \VS{10}Ikyanya ngola ibiringiini, naani ngamùteera.

\par }{\Q Ngakuumania ibinyamahanga, gira bimùlwise, binamùgire baja.

\par }{\QB Mukuba, ibyaha biinyu, keera byaluguuka.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{11}«Mwe beene Hifurahimu muli nga nyana íkomiiri ukukizi fina ingano,

\par }{\QB iri inashambaalira umukolwa gwayo gwoꞌkugihungumula.

\par }{\Q Halikago buno, kundu muhiiti igosi írinonosiri,

\par }{\QB ngola ngalishwekera mweꞌngata yeꞌmbahwa.

\par }{\Q Kwokwo, mwe naꞌBayuda, kiri naꞌbandi beene
Yakobo, mugakizi yitubanula mu kuhinga indalo,

\par }{\QB kwiꞌdaho íyumagusiri.


\par }{\Q \VS{12}Nꞌgamùbwira: “Mukizi byala íbikwaniini,

\par }{\QB lyo mukizi yimbula ibitumbwe byoꞌrukundo.

\par }{\Q Kundu imitima yinyu keera ikasiba, haliko mukizi gisibuulula.

\par }{\Q Kikola kyanya kyoꞌkundoozagya nie Nahano,

\par }{\QB halinde nyiji mùyonera íbikwaniini, binamùhikire nga nvula.”


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{13}«Halikago mwehe, mwâli gweti mugakizi byala amabi,

\par }{\QB ganali gaago-gaago go mukayimbula.

\par }{\Q Ngiisi kwo mukabyala ikinyoma,

\par }{\QB keera mwalyagaga ibitumbwe byakyo.

\par }{\Q Mwâli kizi langaalira imisi yaꞌbasirikaani biinyu,

\par }{\QB iri munayitoneesa kwo bo bagakizi mùlanga.


\par }{\Q \VS{14}Ku yukwo, mukola mugateerwa naꞌkashiba kiꞌzibo.

\par }{\Q Inzitiro ziinyu zooshi, zigayami hongolwa,

\par }{\QB nga kwo mwami Salimani akashereeza Beeti-Haribeeri.

\par }{\Q Kiri na bamaawe, bakanyanyagwa haashi, banafwa kuguma naꞌbaana baabo.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{15}«E bandu beꞌBeteeri, maashi! Si mukoli bihuusiri.

\par }{\QB Kwokwo, niinyu mugaminikwa ngana!

\par }{\Q Mango ulusiku lwoꞌkutwibwa kweꞌmaaja lwahika,

\par }{\QB lyo mwami waꞌBahisiraheeri naye agayami yitwa.»




\par }\Chap{11}{\SH Rurema âli kuuziri bweneene Abahisiraheeri
\par }
{\Q \VerseOne{1}«Hisiraheeri, ikyanya âli ki riiri mwana mwanuke,

\par }{\QB nâli múkuuziri bweneene.

\par }{\QB Umwana wani, nꞌgamúhamagala kwo alyokage i Miisiri.\FTNT{*}{{\FR 11:1 }{\FR{11.1
}}{\XT{Mataayo 2.15.}}}


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{2}«Haliko, ikyanya nâli genderiiri ukumúhamagala,

\par }{\QB anakizi nyisunga hala.

\par }{\Q Anakizi hoza imizimu ya Baali,

\par }{\QB iri anayokera imigisi yayo umubadu.


\par }{\Q \VS{3}Nienyene, nie kamúyigiriza ukugenda,

\par }{\QB nanakizi músholera, mu kumúgwatira ku maboko.

\par }{\Q Kundu kwokwo, ataki bwinagi kwo nie kamúlera!

\par }{\QB Atanaki ndwaziizi.


\par }{\Q \VS{4}Nâli kizi múrongoora, mu kukizi múgirira bwija.

\par }{\QB Nanamúkombeera bweneene ku rukundo.

\par }{\Q Nanamúsaagiza irya ngata mwiꞌgosi lyage.

\par }{\QB Nanakizi goka, mu kumúheereza byo agaalya.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{5}«Abahisiraheeri kundu bâli bandu baani, si bakalahira ukungalukira.

\par }{\Q Kyo kitumiri mwami weꞌMiisiri ye gashubi ba mwami wabo.

\par }{\QB Baganakizi kolera na mwami weꞌHasuriya.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{6}«Ingooti zikolaga zigalavya-lavya mu twaya twabo.

\par }{\QB Abagoma banakizi yifunda mu miryango yabo.

\par }{\Q Mwomwo, mweꞌshungi zaabo mbi zigahekera.


\par }{\Q \VS{7}Abandu baani keera bakahiga kwo banjande.

\par }{\Q Kundu bali mu kizi deta kwo nie riiri hiꞌgulu lya byoshi,

\par }{\QB haliko ndaaye úli mu mbeereza ulushaagwa mu kati koꞌkuli.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{8}«E Bahisiraheeri, ka byanganzigira kwo nimùjande?

\par }{\QB Kutagi kwo nangamùbiika mu maboko gaꞌbagoma?

\par }{\Q Ka mubwini kwo nangamùshereeza,

\par }{\QB nga kwo nâli shereziizi akaaya keꞌHadima?

\par }{\QB Ka nangamùhongolera akaaya,

\par }{\QB nga kwo nꞌgahongola akaaya keꞌSeboyimu? Nanga maashi!

\par }{\Q Umutima gwani, gutaki yisiri mu nda!

\par }{\QB Na ngweti ngamùyuvwirwa indengeerwa bweneene.


\par }{\Q \VS{9}Aahago! Buno, ndagaki mùfuka kwoꞌburaakari bwani,

\par }{\QB ndaganaki mùshereeza.

\par }{\Q Si nie Rurema, ndali mundu wa kufwa naaho.

\par }{\QB Niehe, ndi Mutaluule mu kati kiinyu, ndaganamùyijira mu buraakari.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{10}«Bwo nie nahamwinyu, mugaki ngulikira.

\par }{\QB Nâye ki lundume nga ndare.

\par }{\Q Neꞌkyanya ngalunduma,

\par }{\QB abandu baani bagakizi nyijira ukulyoka imbembe bakoli yobohiri.


\par }{\Q \VS{11}Na kwakundi, bagalyoka neꞌMiisiri, bakoli jugumiri nga tunyuni.

\par }{\QB Banalyokage mu kihugo kyeꞌHasuriya, bali nga ngunde.

\par }{\Q Ngashubi bagalulira mu kihugo kyabo.»

\par }{\QB Kwokwo, kwo Nahano adesiri.




\par }\PoetryChap{12}{\Q \VerseOne{1}Beene Hifurahimu keera bambetuza ikinyoma.

\par }{\QB Abahisiraheeri, si bagweti bagandyalyania.

\par }{\Q Abayuda nabo, batatwaziizi Rurema,

\par }{\QB kundu alyagagi Mutaluule, anali mwemeera.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{2}Emwe! Yabo beene Hifurahimu, bali mu shiiba bagweti bagalandiriza imbuusi ukulyoka isheere.

\par }{\QB Bagweti bagakizi deteereza ibinyoma, iri banayitana.

\par }{\Q Banagweti baganywana
ikihango naꞌBahasuriya.

\par }{\QB Banagweti bagalungika amavuta geꞌmizehituuni i Miisiri, lyo balonga yoꞌbutabaazi.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{3}Nahano agweti agalega Abayuda, beene
Yakobo.

\par }{\QB Anakola agabahana hiꞌgulu lyoꞌbulyalya bwabo.

\par }{\Q Ee! Agabahaniiriza, ukukulikirana na ngiisi kwo âli kizi gira.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{4}Uyo Yakobo, ikyanya âli ki riiri mu nda ya nyina,

\par }{\QB anakizi zezeera umukulu ku kasiizira.

\par }{\Q Neꞌri akaba akola mundu úkoli bwini,

\par }{\QB anayiji hagana kiri na Rurema yenyene.


\par }{\Q \VS{5}Ee! Anahagana noꞌmuganda, anamúhima.

\par }{\QB Yakobo anamúyinginga kwo amúgashaanire, iri anahonya imigenge.

\par }{\Q Ha nyuma, ikyanya âli riiri i Beteeri, anabonaana na Rurema masu ku gandi.

\par }{\QB Ikyanya âli riiri yaho, Rurema anamúganuuza.


\par }{\Q \VS{6}Nahano, ye nali mu buuzibwa Rurema woꞌbushobozi bwoshi.

\par }{\QB Yenyene naaho, ye Nahano.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{7}Kwokwo buno, mugalukirage Rurema winyu!

\par }{\QB Munakizi múyegamira.

\par }{\Q Mukizi kundana, iri munakizi gira íbikwaniini.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{8}Abahisiraheeri basiimiragi ukukizi tebana.

\par }{\Q Bagweti bagakizi koleesa ibigero byoꞌkugungana.


\par }{\Q \VS{9}Yabo beene Hifurahimu bagweti bagayiraata kwokuno:

\par }{\QB «Twehe, tuli bagale! Si tukoli yigaziizi!

\par }{\Q Ndaaye úkabona ngiisi kwo tugweti tugagungana.

\par }{\QB Ndaanalyo igambo lyo twangalegwa kwo.»


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{10}Nahano adetaga kwokuno: «Mumenyage kwo nie Rurema Nahamwinyu.

\par }{\QB Nie kamùlyosagya mu kihugo kyeꞌMiisiri.

\par }{\Q Kundu kwokwo, mugaki gooka, mu kushubi tuula mu maheema,

\par }{\QB nga kwo mwâli kizi gira ku siku ziinyu ngulu.


\par }{\Q \VS{11}Nâli kizi ganuula naꞌbaleevi,

\par }{\QB nanakizi mùyigiriza ku njira yaꞌmabone.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{12}«Halikago, abandu beꞌGiryadi boohe, balyagagi banangora-mabi,

\par }{\QB banali ba busha-busha.

\par }{\Q Kundu bagweti bagatanga amatuulo geꞌshuuli i Girigaali,

\par }{\QB halikago
ututanda twabo tugahongoka,

\par }{\QB tunasigale nga mbongolo mu ndalo.»


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{13}Yakobo akatibitira mu kihugo kyeꞌHaraamu.

\par }{\QB Neꞌyo munda, anakolerana, gira lyo alonga umukazi.

\par }{\Q Ee! Âli kizi ragirirana ibibuzi lyo amúgonda.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{14}Ha nyuma, Nahano anakoleesa umuleevi mu kulyosa Abahisiraheeri mu kihugo kyeꞌMiisiri.

\par }{\Q Na ku njira yoꞌyo muleevi, Rurema anakizi balanga.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{15}Si yabo beene Hifurahimu, banayagaza Nahano bweneene, mu kukizi yitana,

\par }{\QB banakizi múgayiriza.

\par }{\Q Kyo kitumiragi Nahano agabahaniiriza hiꞌgulu lyeꞌbyaha byabo.




\par }\PoetryChap{13}{\Q \VerseOne{1}Yaho keera, ikyanya Hifurahimu âli kizi deta,

\par }{\QB abaabo booshi bâli kizi múyoboha, iri banajuguma.

\par }{\Q Mukuba, yabo ye wâli kuliiri abaabo.

\par }{\Q Halikago, ikyanya bakatondeera ukuyikumba umuzimu Baali,

\par }{\QB lyo bakayiji yikululira ulufu.


\par }{\Q \VS{2}Na buno, beene Hifurahimu bagenderiiri ukuyifunda mu byaha,

\par }{\QB mu kukizi yitulira imigisi mu harija.

\par }{\Q Bâli kizi koleesa ubuhinga naꞌmaboko gaabo,

\par }{\QB banakizi deta: «Iyo migisi, mukizi gitangira amatuulo!»

\par }{\Q Banadete kandi: «Iyi migisi yeꞌnyana, mukizi ginyunyuguta!»


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{3}Yabo bandu, bwo bakagiraga kwokwo, baganyerera nga luuta lwa shesheezi,

\par }{\QB banamale nga kimi, ku kyanya izuuba liri mu tunduuka.

\par }{\Q Bagayeluulwa nga byula ha kiyeluuliro.

\par }{\QB Banabe nga kyusi, íkiri mu huluka imbuga mu kulenga ha kaazo.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{4}«Mumenyage kwo ho nꞌgamùlyokeza mu kihugo kyeꞌMiisiri,

\par }{\QB nie Nahano Rurema winyu.

\par }{\Q Ndaanaye gundi Rurema, átali nienyene.

\par }{\QB Ndaanaye gundi Lukiza ye mugweti.


\par }{\Q \VS{5}Ikyanya mwâli riiri mwiꞌshamba, lyâli yumuusiri, halinde abandu banakizi nyooterwa.

\par }{\QB Kundu kwokwo, nâli kizi mùkuya-kuya bweneene.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{6}«Haliko, ikyanya nꞌgamùheereza ibyokulya, mwanayiguta.

\par }{\QB Haahago, mwanatondeeza ukuyikangaata, mwanayami nyibagira lwoshi-lwoshi.


\par }{\Q \VS{7}Ku yukwo, ngola ngamùteera nga ndare.

\par }{\QB Ninamùtegeere ku njira nga ngwi.


\par }{\Q \VS{8}Ninamùjanganule-janganule, nga nyamiishwa ndangi íyanyagwa abaana baayo.

\par }{\QB Ninamùmiranguse nga ndare,

\par }{\Q Ninamùgire buvungu-vungu nga nyamiishwa ya mu kishuka.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{9}«E Bahisiraheeri, si mukola mugashereezibwa!

\par }{\QB Kundu nie mutabaazi winyu, haliko nienyene nie gamùshereeza.


\par }{\Q \VS{10}Aahago! Mwami winyu ali hayi?

\par }{\QB Lekagi, abe ye gayiji mùkiza!

\par }{\Q Mu kihugo kiinyu, abatwali biinyu bali hayi?

\par }{\Q Si mwenyene mukambuuna bo, ti:

\par }{\QB “Utuheerezagye mwami kuguma naꞌbatwali biitu.


\par }{\Q \VS{11}Kyanatuma ngamùheereza mwami,

\par }{\QB haliko kukaba ku buraakari bwani.

\par }{\Q Uyo mwami, ku bwobwo buraakari, nanashubi yiji múlyosa.”


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{12}«Yabo beene Hifurahimu, amabi gaabo gakola masingule mu kihinda.

\par }{\QB Ibyaha byabo, bikoli balindiriziizi ikihano.


\par }{\Q \VS{13}Bakoli gweti bagalyanirwa, nga mukazi úkola mu liibwa noꞌmukero.

\par }{\Q Banali kandi nga mwana muhwija.

\par }{\QB Uyo mwana, si ikyanya kyoꞌkubutwa ali mu lahira ukuhuluka mu nda ya nyina!


\par }{\Q \VS{14}Yabo bandu, ka ngwiriiri nyiji bakiza mu shinda?

\par }{\QB Ka mbakize na Narufu? Nanga, maashi!

\par }{\Q E Narufu! Uleetage ikiija!

\par }{\QB Na naawe, e Nakuzimu! Uyiji bashereeza!

\par }{\Q Ee! Ndagaki babonera kandi ulukogo!\FTNT{*}{{\FR 13:14 }{\FR{13.14
}}{\XT{1 Bakorindo 15.55.}}}»


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{15}Yabo Bahisiraheeri, bo bagendukiirwi bweneene mu bandu beꞌgindi milala!

\par }{\QB Kundu kwokwo, Nahano agavyula ikihuhuuta ukulyoka isheere.

\par }{\Q Kigahuluka mwiꞌshamba, kinayiji kamya ibirigo byalyo.

\par }{\QB Kiri neꞌshyoko zaalyo zinayume.

\par }{\Q Yabo Bahisiraheeri, ibihinda byabo byoshi, agabishereeza ngana-ngana.




\par }\PoetryChap{14}{\Q \VerseOne{1}Abatuulaga beꞌSamariya bakahuba, banayiyogookola Rurema wabo,

\par }{\QB kyanatuma bagaahanwa.

\par }{\Q Bagayitwa ku ngooti.

\par }{\QB Naꞌbaana baabo, bagahondwa-hondwa.

\par }{\QB Na bamaawe ábakoli hiiti inda, bagabunduulwa amabunda.


\par }{\SH Ábali mu twikira ku byaha, bali mu gashaanirwa
\par }
{\Q \VS{2}E Bahisiraheeri! Si birya byaha biinyu byo bitumiri mukatindimazibwa!

\par }{\QB Aaho! Mugalukirage Rurema Nahamwinyu!


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{3}Neꞌkyanya mugamúgalukira, mumúhuune ulukogo, mu kumúbwira:

\par }{\Q «Utukogage amabi giitu gooshi, unatuyakiire ku lukogo lwawe.

\par }{\QB Kwokwo, lyo tugakuyivuga ku mitima yitu yoshi.


\par }{\Q \VS{4}Abahasuriya boohe, batashobwiri ukutukiza.

\par }{\QB Tutanganaki langaalira ifwarasi ziꞌzibo.

\par }{\Q Kiri neꞌyo migisi yo tukayibaajira twenyene,

\par }{\QB tutagaki shubi gitabaaza, ti: “We Rurema witu!”

\par }{\Q Si imwawe naaho, yo munda ifuuvi iri mu bonerwa indengeerwa!»


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{5}Nahano adetaga kwokuno:

\par }{\Q «Kundu mutali bemeera, haliko ngamùkiza.

\par }{\QB Na njubi mùkunda ku mutima gwani gwoshi.

\par }{\Q Emwe! Ndâye ki mùrakarire kandi.


\par }{\Q \VS{6}ImwaꞌBahisiraheeri, ngayama ndi nga kimi.

\par }{\QB Nabo, bagayasa nga muzabibu.

\par }{\Q Bagayisa imizi mu luvu bweneene, nga kiti kyoꞌmwerezi gweꞌLebanooni.


\par }{\Q \VS{7}Amatavi gaabo, gagayajabana bweneene,

\par }{\QB nga matavi geꞌbiti byeꞌmizehituuni.

\par }{\Q Banabe noꞌmuhongolo mwija, nga gwa twaso twoꞌmwerezi gweꞌLebanooni.


\par }{\Q \VS{8}Bagashubi tuula mwiꞌdako lyoꞌbulaazi bwani,

\par }{\QB Bagakizi gangaala nga ngano,

\par }{\Q Banayase bwija nga mizabibu.

\par }{\QB Bagaaba noꞌmuhongolo mwija, nga gweꞌdivaayi yeꞌLebanooni.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{9}«E beene Hifurahimu maashi! Mutwikire lwoshi ku migisi.

\par }{\Q Ikyanya mugweti mugandabaaza, si nie mu mùshuvya,

\par }{\QB na ndi mu kizi mùkuya-kuya.

\par }{\Q Ngamùbeera nga kimbehwa kyeꞌkiti íkiyamiri neꞌbihunda.

\par }{\QB Neꞌbitumbwe biinyu byoshi, mugakizi bilongera imwani.»


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{10}Yago magambo, ngiisi úli noꞌbwitegeereze, akizi gasobanukirwa.

\par }{\QB Anakizi gayuvwiriza ku bwitegeereze.

\par }{\Q Bweꞌnjira za Nahano zigolosiri, abandu boꞌkuli bali mu zikulikira.

\par }{\QB Si abanabyaha boohe, bagweti bagazigwa mwo.

\par }