\NormalFont\ShortTitle{1 Bakorindo}

{\MTB Amaruba ga mbere ga Pahulu imwaꞌ

\par }{\MT Bakorindo

\par }{\IMT Indangiriro

\par }{\IP Yaga maruba, gakayandikirwa Abakorindo. Abandu ábâli lyosiri i Korindo bakaleetera Pahulu amaruba goꞌkumúhanuusa ku magambo malebe. Na mu kubashuvya, ali mu kizi tondeera kwokuno: «Buno, ngola ngamùshuvya ku byo mukanyandikira.» Kwokwo, kwo ali mu bashuvya hiꞌgulu lyoꞌkuyangana (7.1, 7.25), na hiꞌgulu lyeꞌbyokulya íbiri mu tangwa imweꞌmigisi (8.1), na hiꞌgulu lyoꞌkukoleesa ibigabi byoꞌMutima Mweru (12.1), na hiꞌgulu lyoꞌkukuumania ibindu byoꞌkugendi tabaala abandu ba Rurema (16.1).

\par }{\IP Ku yikyo kyanya, Pahulu akalonga umwazi kwaꞌBakorindo batâli kaniri mu Yesu, na kwo batâli rongwirwi noꞌMutima Mweru (3.1-4). Haliko bâli kola mu yikangaata, banalekeerera abashule, banakizi legana. Kundu kwokwo, bâli riiri bikalage, banâli haabirwi ibigabi byoꞌMutima Mweru (1.4-7).

\par }{\IP Kwokwo, Pahulu anahanuula Abakorindo kwo bataki gabulikane. Analahira kwo batakizi legana. Anabahanuula ngiisi kwo bagakizi yangana. Banayiyeke ukulya íbiri mu tangwa imweꞌmigisi. Banakizi rongoorwa noꞌMutima Mweru. Anabayereka na ngiisi kwo twâye zuuke mu bafwiri.

\par }{\IP Pahulu anabayigiriza kwo bakwaniini ukukizi kolera Rurema, buzira kukizi lungumirwa naꞌmifwije, na buzira kuyifunda mu bitalaalwe, na buzira kuhambirira ibindu.

\par }{\IP Ha nyuma, Pahulu anabayereka ngiisi kwo bangatuula mu kati ka Yesu. Na bwo tukoli shwesirwi mu kati ka Yesu, tutakizi ki yisimiisa twenyene, mu kulya ngiisi kwo tuloziizi, na mu kuyanga ngiisi ye tuloziizi, na mu kuhembwa ku mukolwa gwitu. Si bwo tukoli shwesirwi mu kati ka Yesu, tukoli kwaniini ukukizi kolerana.

\par }{\IP Imiziizi miguma yiꞌsikamiro, iri mu 1 Bakorindo 6.19-20: «Ka mutayiji kwaꞌmagala giinyu, iri nyumba yoꞌMutima Mweru? Ee! Rurema keera akamùheereza gwo, gunakoli mùtuuziri mwo. Kwokwo, mutakiri bandu ba ha lwinyu mwenyene! Si keera mukagulwa ku kishingo kikayu! Ku yukwo, mukizi koleesa amagala giinyu ku njira yo Rurema agakizi yivugwa mwo.»

\par }{\IS Íbiri mwo ku bwofi

\par }{\IO a) Indangiriro (1.1-9)

\par }{\IO b) Ukugabulikana mwiꞌshengero (1.10–4)

\par }{\IO c) Ibitalaalwe mwiꞌshengero (5–6)

\par }{\IO d) Amigirizo hiꞌgulu lyoꞌkuyangana (7)

\par }{\IO e) Tutakizi hubiisania (8–10)

\par }{\IO f) Ngiisi kwo twangayikumba Rurema mwiꞌshengero (11–14)

\par }{\IO g) Bwo Yesu akazuuka mu bafwiri, na nyiitu twâye zuuke mwo (15)

\par }{\IO h) Ngiisi kwo bagatanga íbyo kugendi tabaala Abakirisito mu Buyahudi (16.1-4)

\par }{\IO i) Pahulu anasezerana (16.5-24)



\par }\ChapOne{1}{\SH Indangiriro
\par }
{\PP \VerseOne{1}Yaga maruba, galyosiri imwani, nie Pahulu. Rurema akambamagala ku bulooze bwage kwo mbe
ndumwa ya Yesu
Kirisito. Twe na mwene witu wa Sositeene, twe twamùyandikira,

\VS{2}mwe bandu biꞌshengero lya Rurema lya mu kaaya keꞌKorindo. Mwehe, keera mukataluulwa mu kati ka Nahamwitu Yesu Kirisito. Mwanahamagalwa kwo mube bandu baage bataluule, kuguma naꞌbandi booshi ba ngiisi handu ábali mu múhuuna kwiꞌziina lyage. Uyo Yesu Kirisito, ye kola Nahamwabo, anali ye Nahamwitu tweshi.


\par }{\PP \VS{3}Kwokwo, Daata Rurema, na Nahamwitu Yesu Kirisito, bakizi mùgashaanira! Bakizi mùheereza noꞌmutuula.


\par }{\SH Pahulu atanga kongwa imwa Rurema
\par }
{\PP \VS{4}Nyamiri ndi mu tanga kongwa imwa Rurema hiꞌgulu liinyu. Mukuba, keera akamùgashaanira mu kati ka Yesu
Kirisito.

\VS{5}Ee! Mu kati ka Kirisito, mwo keera mukagazibwa ku byoshi, ku ngiisi byo muli mu deta, na ku ngiisi byo mukoli yiji.

\VS{6}Yibyo, biyerekiini kwo ngiisi byo tukamùyigiriza hiꞌgulu lya Yesu
Kirisito, biryagagi byoꞌkuli.

\VS{7}Ngiisi bigabi byoꞌMutima Mweru, mukoli bihiiti. Munakoli lindiriiri bweneene kwo Nahamwitu Yesu Kirisito agayerekanwa.

\VS{8}Aganakizi mùsikamya halinde ukuheza, gira mukagwanwe muli bazira buhube ku lusiku lwo agagaluka kwo.

\VS{9}Rurema, ye kamùhamagala kwo mube neꞌngoome noꞌMwana wage Nahamwitu Yesu Kirisito, anali mwemeera.


\par }{\SH Ihano hiꞌgulu lyoꞌkuyihandulana kwo
\par }
{\PP \VS{10}E beene witu! Namùyinginga kwiꞌziina lya Nahamwitu Yesu
Kirisito kwo mukizi yuvwikana mweshi. Munakizi huugiza kuguma mu mitono yinyu, halinde mutakizi ki yihandulana kwo.

\VS{11}E maashi beene witu! Keera nayuvwa umwazi ukulyoka beene Kilowe, kwo mu kati kiinyu, mukola imilongwe.

\VS{12}Byo ndoziizi ukudeta byo byebi: Muguma winyu, ali mu deta: «Niehe, ndi wa Pahulu!» Ugundi, ti: «Niehe, ndi wa Hapoolo!» Noꞌgundi, ti: «Niehe, ndi wa Keefa!» Noꞌgundi, ti: «Niehe, ndi wa Kirisito!»


\par }{\PP \VS{13}Aaho! Ka Kirisito keera agabulikana mwo kwingi-kwingi? Nanga! Ka Pahulu, ye kayitirwa ku
kibambo hiꞌgulu liinyu? Ka na kwiꞌziina lya Pahulu, kwo mukabatiizibwa?

\VS{14}Ngweti ngatanga kongwa imwa Rurema, bwo ndaaye muguma winyu ye nꞌgabatiiza, ha nyuma lya Kirisipo na Gaayo naaho.

\VS{15}Ku yukwo, ndaaye muguma winyu úwangadeta kwo akabatiizibwa kwiꞌziina lyani.

\VS{16}(Keera nakengeera kwo nꞌganabatiiza naꞌbandu ba mu nyumba ya Setefaano. Ha nyuma lya yabo, ndaki kengiiri iri hali ugundi mundu ye nꞌgabatiiza.)

\VS{17}Ikyanya Kirisito akanduma, kutakaba mbu lyo ngizi batiiza abandu. Si akanduma, kwo ngizi genda ngabamenyeesa Imyazi Miija. Atakanduma, mbu ngizi koleesa amagambo goꞌbwenge-bwenge. Iri nangagira kwokwo,
ikibambo kya Kirisito kyangayiji kengeera kyateera imisi yakyo.


\par }{\SH Kirisito ye riiri mwoꞌbushobozi noꞌbwitegeereze
\par }
{\PP \VS{18}Igambo hiꞌgulu lyoꞌkuyitwa kwa Kirisito ku
kibambo, abandu boꞌkuteereka, bali mu libona ngiꞌgambo lyoꞌbuhwija. Halikago imwitu, twe tuli mu
kizibwa, ikibambo kyage kyo kiri mwoꞌbushobozi bwa Rurema.

\VS{19}Biri nga kwo biyandisirwi kwokuno:

\par }{\Q «Amenge gaꞌbanabwenge, ngagashereeza.

\par }{\Q Noꞌbweshu bwaꞌbeeshu, ngabugadikira.\FTNT{*}{{\FR 1:19 }{\FR{1.19
}}{\XT{Hisaaya 29.14.}}}»


\par }{\MM \VS{20}Aaho! Kutagi kwo bigaaba imwoꞌmunabwenge, neꞌmwoꞌmunamasomo, neꞌmweꞌndesi ya mu kino kihugo? Si amenge gooshi ga mu kihugo, keera Rurema akagagira bube buhwija!


\par }{\PP \VS{21}Ee! Rurema akagwanwa ashungika ku bwitegeereze bwage kwaꞌbandu batangamúmenya mu kukoleesa amenge gaabo. Anasiima kwo agakizi kiza ngiisi ábagabiika Yesu kwoꞌbwemeere. Asiima ukukoleesa amagambo go tuli mu yigiriza, kundu gali mu gayirizibwa, mbu ga buhwija.

\VS{22}Abayahudi bali mu huuna ibyereso byeꞌbisoomeza. Na Bagiriki, bali mu looza kwo bayerekwe amagambo goꞌbwenge.

\VS{23}Halikago twehe, tuli mu yigiriza abandu hiꞌgulu lyoꞌkuyitwa kwa
Kirisito ku
kibambo. Biri kwokwo, kundu mu Bayahudi, yiryo igambo kiri kisiitaza. Na mu bandu beꞌgindi milala, liri mu bonwa kwo buhwija.

\VS{24}Kundu kwokwo, imwa ngiisi bo Rurema akahamagala, baba Bayahudi, kandi iri bandu beꞌgindi milala, Kirisito ye bushobozi bwa Rurema, anali ye bwitegeereze bwage.

\VS{25}Ngiisi byaꞌbandu bali mu bona kwo bwoꞌbuhwija bwa Rurema, byebyo, byo biri mwoꞌbwitegeereze ukuhima ubweꞌmwabo. Na ngiisi byo bali mu bona kwo bwo bukaholwe bwa Rurema, byebyo byo biri mwoꞌbushobozi ukuhima ubweꞌmwabo.


\par }{\PP \VS{26}E beene witu! Mukizi kengeera ngiisi kwo mwâli riiri ku kyanya Rurema akamùhamagala. Mu kati kiinyu, mutâli riiri abandu bingi ábâli kizi detwa mu kihugo kwo banabwenge. Mutanâli riiri naꞌbagangambale bingi, kandi iri abanalushaagwa bingi.

\VS{27}Si ngiisi íbiri mu bonerwa mu kihugo kwo biri byoꞌbuhwija, byebyo byo Rurema akatoola, gira lyo abonia abanabwenge ishoni. Akatoolaga na íbiri mu bonerwa mu kihugo kwo biri bukaholwe, gira lyeꞌbyoꞌbushobozi nabyo, abibonie ishoni.

\VS{28}Akanatoola na íbiri mu shembwa kwo biri bya kabusha-busha, na íbiri mu gayirizibwa, na íbiri mu bonerwa kwo ndaabyo. Kwokwo, lyo alonga ukuyerekana kwo íbiboniirwi mu kihugo byo biri naꞌkamaro.


\par }{\PP \VS{29}Kwokwo, ndaaye mundu úwangaki yihaya imbere lya Rurema.

\VS{30}Si mukoli tuuziri mu kati ka Yesu Kirisito hiꞌgulu lya Rurema. Ee! Rurema, akagira Yesu abe bwitegeereze bwitu. Na ku njira ya Kirisito, kwo tuli mu guluulwa. Tunali mu yeruusibwa. Tunali mu longa ukukwanana imbere lya Rurema.

\VS{31}Ku yukwo, tukizi simbaha igambo íriyandisirwi kwokuno: «Umundu, iri angagira mbu ayihaye, akizi yihaya naaho ku bya Nahano!\FTNT{†}{{\FR 1:31 }{\FR{1.31
}}{\XT{Yeremiya 9.24.
}}}»




\par }\Chap{2}{\SH Pahulu ayihega ku Kirisito naaho
\par }
{\PP \VerseOne{1}E beene witu! Ikyanya nꞌgayiji mùyigiriza ubumbishwa bwa Rurema, ndâli kizi buleeza mwaꞌmagambo goꞌkubununiisa, kandi iri amagambo goꞌbwenge-bwenge.

\VS{2}Ku yikyo kyanya twâli riiri kuguma, nꞌgahiga kwo hatagire agandi-gandi magambo go ngakizi mùyigiriza, gátali gaagalya ágali hiꞌgulu lya Yesu
Kirisito naaho. Neꞌngingwe, nꞌgamùyigiriza ngiisi kwo akayitwa ku
kibambo.

\VS{3}Ku yikyo kyanya, nâli kolaga mu bukaholwe. Nanâli kizi juguma neꞌkyoba.

\VS{4}Ikyanya nꞌgamùyigiriza Igambo lya Rurema, ndâli kizi gira mbu nimùyemeeze ku magambo goꞌbwenge bwani. Si nâli kizi mùyigiriza lyo, mu kuyerekana ubushobozi bwoꞌMutima Mweru.

\VS{5}Kwokwo, lyoꞌbwemeere bwinyu buyimangira ku bushobozi bwa Rurema naaho. Si kutabe ku menge gaꞌbandu.


\par }{\SH Ubwitegeereze bwa Rurema
\par }
{\PP \VS{6}Halikago, ikyanya tuli mu ba mu bakoli kaniri, lyoki lyo tuli mu yigiriza amagambo goꞌbwitegeereze. Si butali nga bwenge bwa kino kihugo, kandi iri nga bwenge bwaꞌbatwali baakyo. Mukuba, boohe, bakola mu mala lwoshi-lwoshi.

\VS{7}Yago magambo go tuli mu deta, buli bwitegeereze bwa Rurema, bwo âli bishiri. Kundu kwokwo, ukulyokera ikyanya ikihugo kitâli zaazi bumbwa, âli mali gwanwa ashungika kwo mu kati kaabwo, mwo tugalongera
ubulangashane.

\VS{8}Yubwo bulangashane, mu batwaziri ikihugo, ndaaye kiri noꞌmuguma wabo úkabusobanukirwa. Báki busobanukirwe, nga batakayitira Nahano woꞌbulangashane ku
kibambo.

\VS{9}Biri nga kwo biyandisirwi kwokuno:

\par }{\Q «Ibyaꞌbandu batazindi bona, batanazindi biyuvwa,

\par }{\QB batanazindi bisalira kwo,

\par }{\Q byebyo byo Rurema keera akagwanwa ateganulira ngiisi ábamúkuuziri.\FTNT{*}{{\FR 2:9 }{\FR{2.9
}}{\XT{Hisaaya 64.4.}}}»


\par }{\MM \VS{10}Byo na byebyo, byo Rurema keera akatubishuulira, ku njira yoꞌMutima Mweru. Mukuba, Umutima Mweru guli mu gahiriza byoshi, kiri na íbiyifundereziizi mu kati ka Rurema.

\VS{11}Mu bandu, ngiisi byoꞌmundu ali mu tona, biri mu menyeekana naaho mu mutima gwage. Ndaanaye gundi úwangabimenya. Kwo na kwokwo, ndaaye úwangamenya byo Rurema atoniri, gútali Umutima gwage naaho.

\VS{12}Kwokwo, keera tukayakiira Umutima úgulyosiri imwage, gira tulongage ukusobanukirwa na ngiisi byo Rurema akatuheereza ku lukogo lwage. Si tutakayakiira umutima gwa mu kihugo.


\par }{\PP \VS{13}Kwo na kwokwo, naꞌmagambo go tuli mu deta, tutakagayigirizibwa ku menge gaꞌbandu. Si tukagayigirizibwa noꞌMutima Mweru gwonyene! Neꞌkyanya tuli mu yigiriza amagambo gaagwo, tuli mu gayigiriza mu bandu bo gukola mwo.

\VS{14}Iri umundu angaba atali mwoꞌMutima gwa Rurema, atashobwiri ukuyakiira íbiri mu lyoka imwagwo. Biri mu ba nga buhwija imwage. Atanashobwiri ukusobanukirwa nabyo. Si Umutima Mweru naaho gwo gwangamúsobanulira byo.

\VS{15}Kuguma na yibyo, iri umundu angaba akola mwoꞌMutima Mweru, ali mu sobanukirwa na byoshi. Si yenyene, abandu batangasobanukirwa naye!


\par }{\Q \VS{16}«Nyandi keera úkamenya inzaliro za Nahano?

\par }{\QB Kandi iri, nyandi keera úkamúhanuula?\FTNT{†}{{\FR 2:16 }{\FR{2.16
}}{\XT{Hisaaya 40.13.
}}}»

\par }{\MM Halikago twehe, tukoli ba mweꞌnzaliro za
Kirisito.




\par }\Chap{3}{\SH Ndaaye nabwigira mu mukolwa gwa Rurema
\par }
{\PP \VerseOne{1}E beene witu! Ku kirya kyanya, bitakanzigira kwo ngizi mùyigiriza nga bandu ábakola mwoꞌMutima Mweru. Si byâli ngwiriiri ngizi mùyigiriza nga bandu beꞌkihugo, nga naꞌbaana baanuke ku bya
Kirisito.

\VS{2}Ngiisi byo nꞌgamùyigirizagya, byâli riiri nga mata. Si bitâli riiri nga byokulya bikomu. Mukuba, mutâli zaazi ba ibiringiini ukuyakiira amagambo makomu. Halinde na zeene, mutangahasha ukugayakiira,

\VS{3}bwo muki tuuziri nga bandu beꞌkihugo! Na íbiyerekiini kwokwo, bwo mukiri mu girirana uluugi, iri munalongoozania. Aaho! Ka kwokwo mutaki yifuuziri mu byaꞌmagala, nga bandu beꞌkihugo?

\VS{4}Muguma winyu, agweti agaadeta kwo ali wa Pahulu. Noꞌgundi, mbu ali wa Hapoolo. Aaho! Ka kwokwo mutakiri nga bandu beꞌkihugo?


\par }{\PP \VS{5}Aahago! Hapoolo, ali nyandi? Na Pahulu, naye ali nyandi? Si tuli bakozi ba Rurema naaho! Na ku njira yitu, kwo mukalonga ukumúyemeera. Ee! Twe noꞌyo witu, Nahano keera akagabulira ngiisi muguma ugwage mukolwa.

\VS{6}Niehe, nie kabyala imbuto. Na Hapoolo, ye wâli kizi zinywisa. Haliko, Rurema yenyene ye kazimeza!

\VS{7}Kwokwo, umundu úli mu byala imbuto, na úli mu zinywisa, bombi, ndaako kamaro ko bahiiti. Si Rurema naaho ye hiiti akamaro, bwo ye mu zimeza.

\VS{8}Umundu úgweti úgabyala imbuto, na úgweti úgazinywisa, bombi bo baguma. Na ngiisi muguma wabo, agahembwa, ukukulikirana na ngiisi kwo akakola.

\VS{9}Kwokwo, tulyagagi bakozi ba Rurema, tunali mu kola twe naye. Na niinyu, mwe ndalo yage.

\par }{\PP Na kwakundi, mwe nyumba yage.

\VS{10}Noꞌkukulikirana na ngiisi kwo Rurema akangashaanira, nanaba naluganda woꞌbulenga, nanagwanwa nayubaka ulutaliro lwija. Na buno, ugundi akola mu luyubakira kwo. Kundu kwokwo, ngiisi mundu akwiriiri amenye bwija ngiisi kwo agakizi luyubakira kwo!

\VS{11}Mukuba, yulwo lutaliro, keera lukagwanwa lwabiikwa, anali ye Yesu
Kirisito yenyene. Ndaanaye mundu úwangahasha ukuluyubakira kwoꞌlundi.


\par }{\PP \VS{12}Ngeeka mundu muguma angaluyubakira kwo neꞌnooro, neꞌharija, naꞌmabuye miija goꞌkukeyengana. Noꞌgundi, anayiji luyubakira kwo neꞌbiti, neꞌshodu, kandi iri ubundi-bundi bukere.

\VS{13}Kundu kwokwo, imikolwa ya ngiisi muguma, igaki boneka ku bweranyange ku kyanya igabishuulwa ku lusiku lweꞌmberuuka. Ee! Imikolwa ya ngiisi mundu igagezibwa ku muliro, halinde iyerekanwe ku bweranyange nga ngiisi kwo iri.

\VS{14}Umundu, iri angaba akayubaka inyumba, inabe itakasingooka, uyo ye galonga ibihembo.

\VS{15}Halikago, uyo wabo, iri yangamúsingookera, ye gayingira mu ruhombo. Yehe yenyene, agaakira. Haliko agaaba nga úwayihuka mu muliro.


\par }{\PP \VS{16}Ka mutayiji kwo mwe mukola nyumba ya Rurema? NoꞌMutima gwage, gukoli mùtuuziri mwo?

\VS{17}Umundu, iri angashereezagya inyumba ya Rurema, naye Rurema agamúshereeza! Mukuba, inyumba ya Rurema, iri ndaluule. Munali mwe iyo nyumba.


\par }{\PP \VS{18}Hataki gire mundu úgayiteba. Mu kati kiinyu, iri umundu angaba ayibwini kwo ali munabwenge ku byeꞌkihugo, akwiriiri ayigire nga muhwija, gira lyo alonga ukuba mwitegeereza nirizina.

\VS{19}Ee! Ubwenge bwa mu kihugo, imbere lya Rurema, buli buhwija nga kwo biyandisirwi kwokuno: «Abanabwenge, ali mu bagwakiza mu bulyalya bwabo.\FTNT{*}{{\FR 3:19 }{\FR{3.19
}}{\XT{Hayubu 5.13.
}}}»


\par }{\PP \VS{20}Biyandisirwi na kwokuno: «Ngiisi byaꞌbitegeereza bali mu salira, Nahano ayiji-yiji kwo biri bya busha-busha.\FTNT{†}{{\FR 3:20 }{\FR{3.20
}}{\XT{Zaburi 94.11.
}}}»


\par }{\PP \VS{21}Ku yukwo, hataki gire umundu úgaki yihayira ku byaꞌbandu, bwo byoshi bikola byeꞌmwinyu.

\VS{22}Aba Pahulu, kandi iri Hapoolo, kandi iri Keefa. Kiba kihugo, kandi iri ubugumaana, kandi iri ulufu. Biba bya kino kihe, kandi iri byeꞌkihe íkyâye ki yije. Yibyo byoshi bikola byeꞌmwinyu.

\VS{23}Na mwehe, mukolaga ba Kirisito. Na Kirisito, ali wa Rurema.




\par }\Chap{4}{\SH Indumwa za Kirisito zabonerwa
\par }
{\PP \VerseOne{1}Mukwiriiri mukizi tubona kwo tuli bakozi ba
Kirisito. Mutubone, na kwo twe tukasikirizibwa utumbishwa twa Rurema!

\VS{2}Ikyanya abandu bali mu biikwa ku bwimangizi, bakwiriiri bakizi ba bemeera.

\VS{3}Kwokwo, kundu mwangandwira ulubaaja, kitali kindu imwani! Ndanganabona kindu, kundu nangatwirwa ulubaaja naꞌbatwi beꞌmaaja beꞌkihugo. Kiri na nienyene, ndali mu yitwira ulubaaja!

\VS{4}Mu mutima gwani, ndaabyo bihamba byo ndi mu yuvwa. Kundu kwokwo, yibyo bitayerekiini kwo ndahiiti buhube. Si Nahano naaho, ye wangandwira ulubaaja!

\VS{5}Ku yukwo, mutalunguli twa ulubaaja lwoꞌmundu yeshi. Si mukizi lindira, halinde ku lusiku lwo Nahano agayija kwo. Mukuba, ngiisi íbiki bishirwi mu kihulu, agabitanguulira. Anabishuule na ngiisi byaꞌbandu bashungisiri mu mitima yabo. Ku lwolwo lusiku, iri abandu bangaba bakwaniini ukuhuuzibwa, lyo Rurema agabahuuza.


\par }{\PP \VS{6}E beene witu! Yaga magambo go njuba mu mùbwira, nagayitwira kwoꞌmugani, twe na Hapoolo, gira lyo mulonga ukusobanukirwa na guno mugani: «Ngiisi íbiyandisirwi mu Mandiko Meeru, mutakizi bibambala!» Ku yukwo, hataki girage umundu mu kati kiinyu úgakizi yikangaata kwo ali mundu wa kirage, iri anagayiriza ugundi.

\VS{7}Aaho! Nyandi úkakugira kwo we kuliiri abandi? Na biki byo uhiitagi, byo Rurema atakakuheereza? Na bwo ubihaabirwi, kituma kiki uki gweti ugabiyihayira kwo nga utakabihaabwa?


\par }{\PP \VS{8}Bikoli bonesiri kwo keera mukalonga byoshi íbimùgooziri! Keera mwanagala! Munakola baami! Mbu na twehe, tutali mu bwami bwinyu! Yehee! Nangaloziizi kwo mwangabiiri baami nirizina, gira lyo tukalonge ukutwala kuguma!

\VS{9}Twehe twe
ndumwa, ngoli bwini kwo Rurema akatubiika ku mbeka, nga ábali mu gendi yitirwa imbere lyaꞌbandu! Tuli mu loleerwa na booshi mu kihugo, kiri naꞌbaganda booshi.


\par }{\PP \VS{10}Kwokwo, tuli nga bahwija hiꞌgulu lya Kirisito. Mbu na mwehe, mwe muli bitegeereza mu kati kaage! Twehe, twe tukola mu bukaholwe. Mbu na mwehe, mwe banabushobozi! Twehe, twe tukola mu gayirizibwa. Na mwehe, mwe mukolaga banalushaagwa!

\VS{11}Halinde ku kino kihe, tuki genderiiri ukushalika! Tunaki nyotiirwi! Tunaki yambiiti ubusanganira! Tunakiri mu tumikirwa. Tunabuziri ishumbi.

\VS{12}Tuli mu yitubanula mu kukizi yikolera twenyene. Ikyanya abandu bali mu tudaaka, tuli mu bagashaanira. Neꞌkyanya bali mu tulibuza, tuli mu gooyera.

\VS{13}Neꞌkyanya bali mu tudetera buligo, tuli mu bashuvya mu kati koꞌbutuudu. Halinde buno, tukiri mu bonwa ngiꞌdavwangira lya mu kihugo, nga niꞌshingwe lyamwo.


\par }{\PP \VS{14}Yaga magambo gooshi, íbyatuma namùyandikira go, kutali hiꞌgulu lyoꞌkumùbonia ishoni. Si ndoziizi ukumùhanuula, mwe baana baani bakundwa!

\VS{15}Ee! Kundu mwangaba naꞌbandu bihumbi ikumi boꞌkukizi mùlera mu kati ka Kirisito, haliko muli na yisho muguma naaho, anali ye niehe. Mukuba, ikyanya nꞌgamùmenyeesa Imyazi Miija, lyo nꞌgaba yisho mu kati ka Kirisito Yesu.


\par }{\PP \VS{16}Aaho! Namùyinginga, mukizi nyigira kwoꞌmugani!

\VS{17}Byebyo, byo bikatuma nꞌgamùtumira Timoteyo, umwana wani mukundwa, anali mwemeera mu kati ka Nahano. Nâli loziizi akizi mùkengeeza ngiisi byo ngulikiiri mu kati ka Yesu Kirisito. Binali byo ndi mu genda ngayigiriza abandu ba mu
mashengero gooshi.


\par }{\PP \VS{18}Baguma biinyu bakola mu yiheemya, mbu ndagaki yija iyo munda imwinyu.

\VS{19}Kundu kwokwo, ngayija yo duba, iri Nahano angalooza. Neꞌri abandu bangaba bagweti bagayiheemya, lyo ngayibonera ubushobozi bwabo. Ndagalola naaho ku magambo go bali mu pupiriza kwo.

\VS{20}Mukuba,
ubwami bwa Rurema, butayimangiiri ku magambo mamaata. Si buyimangiiri ku bushobozi bwage!

\VS{21}Kwokwo, bikagi byo muloziizi? Ka nimùyijire neꞌngoni? Kandi iri nimùyijire mu kati koꞌrukundo, na mu kati koꞌbutuudu?




\par }\Chap{5}{\SH Abanabikoleere bakizi twibwa mwiꞌshengero
\par }
{\PP \VerseOne{1}Umwazi, keera gwakwira mu bandu, kwo mu kati kiinyu, muli ubushule. Noꞌbushule mwene yubwo, kiri naꞌbapagaani batangabuyifunda mwo! Mukuba, mu kati kiinyu, mulyagagi umundu úkoli tuuziri na muka yishe.

\VS{2}Munaki gweti mugayikangaata! Si mwangagwasirwi noꞌmwizingeerwe! Noꞌyo mundu úgweti úgaagira ibikoleere kwokwo, nga keera mukamútwa!


\par }{\PP \VS{3}Kundu tutali kuguma buno, si ndi kuguma na niinyu ku byoꞌmutima. Kwokwo, uyo mundu úgweti úgaagira yibyo bikoleere, keera namútwira ulubaaja nga kwo nangamútwiriiri lwo, íngibe iyo munda.

\VS{4}Ku yukwo, ikyanya mugakuumana kwiꞌziina lya Nahamwitu Yesu, naani ngaaba ndi haaho mu mutima. Noꞌbushobozi bwa Nahamwitu Yesu, nabwo bunabe ho.

\VS{5}Haaho uyo mundu, munamútange imwa
Shetaani, gira amagala gaage gashereezibwe! Haliko, umutima gwage gwohe, gukalonge
ukukizibwa ku lusiku lwo Nahano agagaluka kwo.


\par }{\PP \VS{6}Ukuyihaya kwinyu, kutali kwija. Ka mutayiji kweꞌsaama niniini, iri mu heemya irobe lyoshi?

\VS{7}Ku yukwo na niinyu, muyilyose mweꞌsaama keera íyaleeza isiku nyingi.\FTNT{*}{{\FR 5:7 }{\FR{5.7
}}{\FT{Nga ngiisi kweꞌsaama niini iri mu heemya irobe lyoshi, kwo na kwokwo umundu muguma mubi angayulubaza abandu bingi.
}}} Munabe ngiꞌrobe lihyahya íritabiikwa mweꞌsaama. Kunali kwo mukola. Mukuba,
Kirisito ye kyanabuzi kiitu kyeꞌPasaka, keera akanatangwa ayitwe hiꞌgulu liitu.

\VS{8}Ku yukwo, ikyanya tugakizi kengeera yulwo lusiku lukulu, kutabe mu kati keꞌnzigo, kandi iri mu bitalaalwe! Mukuba yibyo, byo biryagagi ngeꞌsaama keera íyaleeza isiku. Si mukizi lukengeera mu kati koꞌkuli, na buzira bulyalya! Mukuba, byebyo, byo biryagagi nga mikate mizira saama.


\par }{\PP \VS{9}Mu galya maruba ga mbere, nꞌgamùyandikira kwo mutakizi komeerana naꞌbashule.

\VS{10}Yukwo, kutali kudeta kwo mutakizi komeerana naꞌbapagaani, mbu bwo bali bashule, kandi iri bazizi beꞌbindu, kandi iri banyazi, kandi iri boꞌkukizi yikumba imigisi. Abandu mwene yabo, ndaakwo kubayiyeka, kútali kushaaga mu kihugo.

\VS{11}Halikago buno, namùyandikira kwo mutakizi komeerana na ábali mu yideta kwo bali beene witu mu kati ka Kirisito, banakiri bashule, kandi iri bazizi beꞌbindu, kandi iri boꞌkuyikumba imigisi, kandi iri bagambani, kandi iri balalwe, kandi iri ingunge. Abandu mwene yabo, kiri neꞌbyokulya, mutakizi shangiira!


\par }{\PP \VS{12-13}Yabo bapagaani, ndakwiriiri kwo ngizi twa imaaja zaabo. Si Rurema yenyene, ye gabatwira zo! Haliko, ku luhande lwa ábali mwiꞌshengero, mukwiriiri mukizi twa imaaja zaabo, nga kwo biyandisirwi kwokuno: «Abanabikoleere mu kati kiinyu, mukizi batwa!\FTNT{†}{{\FR 5:12-13 }{\FR{5.12-13
}}{\XT{Bukengeeze 17.7; 19.19; 24.7.
}}}»




\par }\Chap{6}{\SH Mutakizi legana imbere lyaꞌbapagaani
\par }
{\PP \VerseOne{1}Iri muguma winyu angaba ali mu hambanwa noꞌwabo, ka bimúkwiriiri atwale ulubaaja mu bapagaani, mbu bamútwire lwo? Ka atangaleka abaabo Bakirisito babe bo bagaalutwa?

\VS{2}Ka mutayiji kwaꞌbandu ba Rurema, bo bâye twe imaaja za íbiri mu kihugo? Aaho! Bwo biryagagi kwokwo, kituma kiki mukiri mu yabirwa ukutwa imaaja zaꞌmagambo goꞌbusha-busha?

\VS{3}Ka mutayiji kwo twe tugaatwa kiri neꞌmaaja
zaꞌbaganda? Aaho! Ka itali yo haahe, kwo twangakizi twa neꞌmaaja za íbiri mu kihugo!

\VS{4}Ku yukwo, ikyanya mugakizi hambanwa ku bya mu kihugo, mutakwiriiri ukutwala imaaja ziinyu mu batayijikiini mwiꞌshengero.

\VS{5}Nadeta kwokwo, hiꞌgulu lyoꞌkumùteeza ishoni. Ka byangaziga kwo mu kati kiinyu, mutali kiri noꞌmundu muguma woꞌbwitegeereze úwangakizi hambuula abaabo?

\VS{6}Si mwehe, Umukirisito muguma ali mu gendi lega uwabo Mukirisito, kunali imbere lyaꞌbapagaani!


\par }{\PP \VS{7}Yukwo kulegana kwinyu, ehee! Kwonyene, kuyerekiini kwo keera mwayabirwa lwoshi! Ho mwangakizi legana kwokwo, ka mutangayemeera ukuhubirwa, kandi iri ukulyalyanibwa?

\VS{8}Si mwehe, mukiri mu hubirana, noꞌkukizi lyalyanania. Munali mu beene winyu Bakirisito!


\par }{\PP \VS{9}Ka mutayiji kwo banangora-mabi batâye fine mu bwami bwa Rurema? Mutakizi ki yiteba! Si ndaaye munabihigo úgaafina mu yubwo bwami bwa Rurema, kandi iri mwikumbi weꞌmigisi, kandi iri bashule, kandi iri boꞌkugirirana kweꞌbikoleere boonyene kwa boonyene. Baba bashosi ku baabo bashosi, kandi iri abakazi ku baabo bakazi.

\VS{10}Ndaanabo bazimba ábagabufina mwo, kandi iri bazizi beꞌbindu, kandi iri balalwe, kandi iri bagambani, kandi iri ingunge.

\VS{11}Mwene yibyo, baguma biinyu nabo bâli kizi bigira. Halikago buno, keera bakabishukwa. Munakola bataluule ba Rurema. Munakoli kwaniini imbere lyage mu kati ka Nahamwitu Yesu
Kirisito, na mu kati koꞌMutima gwa Rurema witu.


\par }{\SH Tutwikire ku bushule
\par }
{\PP \VS{12}Ngeeka muguma winyu angadeta: «Niehe, mbangwirwi ku byoshi!» Ee! Biri kwokwo! Kundu kwokwo, bitalyagagi byoshi íbyangatugenduukira! Na kundu mbangwirwi ku byoshi, haliko, ndangayemeera kwo hagire kindu íkigangira mbe muja wakyo.

\VS{13}Ugundi, ti: «Ibyokulya, bikagirwa hiꞌgulu liꞌbunda! Niꞌbunda, likagirwa hiꞌgulu lyeꞌbyokulya.» Kundu kwokwo, yibyo byombi, Rurema agaki bishereeza. Kwokwo, naꞌmagala giitu kwakundi, gatakagirwa hiꞌgulu lyoꞌbushule. Si gakagirwa hiꞌgulu lyoꞌkukizi kolera Nahano. Ee! Nahano ali mu gahahalira.

\VS{14}Rurema, keera akakoleesa ubushobozi bwage mu kuzuula Nahano. Kwokwo, na nyiitu, âye tuzuule.


\par }{\PP \VS{15}Ka mutayiji kwaꞌmagala giitu biryagagi birumbu byaꞌmagala ga
Kirisito? Aaho! Ka nangatwala ibirumbu byaꞌmagala gaage imwoꞌmushule, mbu naye bigendi ba birumbu byage? Nanga!

\VS{16}Ka mutayiji kwo ngiisi úli mu genda agashuleha, ali mu ba akola magala maguma noꞌyo mushule wage? Mukuba, biyandisirwi kwokuno: «Yabo bombi, bagaaba bakola magala maguma.\FTNT{*}{{\FR 6:16 }{\FR{6.16
}}{\XT{Ndondeko 2.24.
}}}»

\VS{17}Kwokwo, umundu, ikyanya ali mu yinywaniisa na Nahano, iri bakoli tuliinwi ku byoꞌmutima.


\par }{\PP \VS{18}Ku yukwo, mukizi yiyeka lwoshi noꞌbushule! Ngiisi bindi byaha byaꞌbandu bali mu gira, bali mu bigirira inyuma lyaꞌmagala gaabo. Si ngiisi úli mu shuleha, yehe ali mu ba keera ahubira amagala gaage!

\VS{19}Ka mutayiji kwaꞌmagala giinyu, iri nyumba yoꞌMutima Mweru? Ee! Rurema keera akamùheereza gwo, gunakoli mùtuuziri mwo. Kwokwo, mutakiri bandu ba ha lwinyu mwenyene!

\VS{20}Si keera mukagulwa ku kishingo kikayu! Ku yukwo, mukizi koleesa amagala giinyu ku njira yo Rurema agakizi yivugwa mwo.




\par }\Chap{7}{\SH Amahano hiꞌgulu lyoꞌkuyanga
\par }
{\PP \VerseOne{1}Buno, ngola ngamùshuvya ku byo mukanyandikira. Umushosi, bulyagagi bwija atuule buzira kuyanga.

\VS{2}Haliko, bwoꞌbushule bukoli leeziri ulugero, kyo kitumiri ngiisi mushosi akwiriiri ayange! Na ngiisi mukazi, naye akwiriiri ayangwe.


\par }{\PP \VS{3}Ngiisi mushosi akwiriiri akizi bonaana na mukaage, nga kwo bimúkwiriiri. Noꞌmukazi kwakundi, akwiriiri akizi bonaana na yiba.

\VS{4}Mukuba, amagala goꞌmukazi, gatakiri ga halwage yenyene. Si yiba, ye koli gayimangiiri. Kwokwo, noꞌmushosi, amagala gaage, gatakiri ga halwage yenyene. Si mukaage, ye koli gayimangiiri.


\par }{\PP \VS{5}Kwokwo, yabo bombi, hataki gire úgakizi lahirira uwabo, kútali ku kyanya kigerwa naaho kyo keera balagaana kwo, hiꞌgulu lyoꞌkuhuuna Rurema. Ha nyuma, munashubi yegeerana. Kwokwo, lyo
Shetaani atalonge ubulyo bwo angamùgeza mwo. Mukuba, hali ikyanya mutaki shobwiri ukuyihangaana ku mifwije giinyu.

\VS{6}Yago magambo go namùbwira, gatali ga kumùhamuliza. Si gali ga kumùhanguula naaho.

\VS{7}Nangaloziizi kwaꞌbashosi booshi bangabiiri nga kwokuno ndi. Haliko, ngiisi mundu ahiiti ikyage-kyage kigabi, kyo ahaabirwi na Rurema. Muguma, ahiiti kirebe. Noꞌgundi, kirebe.


\par }{\PP \VS{8}Na buno, ngola ngaadeta imwa ábakiri bashumba, neꞌmwa banamufwiri. Yabo, buli bwija bayame-yame nga ngiisi kwo bali, nga kwokuno naani ndi.

\VS{9}Haliko, iri batangashobola ukuyihangirira ku mifwije gaꞌmagala gaabo, buli bwija abashosi bayange. Naꞌbakazi, nabo bayangwe, ho bangakizi lungumirwa.


\par }{\PP \VS{10}Neꞌri umundu angaba keera akayanga, kandi iri akayangwa, mbiitagi ulubaaja. Ndanali nie kalubiika. Si Nahano yenyene ye kalubiika! Na yulwo lubaaja, lulahiziizi kwoꞌmukazi atahuluke imwa yiba.

\VS{11}Neꞌri umukazi angaba keera ahuluka imwa yiba, akwiriiri atuule kwokwo buzira kushubi yangwa. Kandi iri ashubi galukira imwa yiba, halinde banywane. Na kwakundi, umushosi, atakwiriiri ayimule mukaage.


\par }{\PP \VS{12}Imwaꞌbandi, ngi hiiti irindi igambo. Si lyohe, ndalitumwa na Nahano. Linali lyo lyeri: Umushosi, iri angaba akoli yemiiri Yesu, anabe ayaziri umukazi mupagaani, noꞌyo mukaage anayemeere kwo bagatuulanwa, uyo Mukirisito, atagire mbu amúyimule!

\VS{13}Kwokwo, noꞌmukazi, iri angaba akoli yemiiri Yesu, anabe ayazirwi noꞌmushosi mupagaani, noꞌyo mushosi anayemeere kwo bagatuulanwa, uyo mukazi naye, atagire mbu ahuluke imwa yiba.

\VS{14}Mukuba, umushosi mupagaani agaaba akoli talwirwi imwa Rurema hiꞌgulu lya mukaage. Noꞌyo mukazi mupagaani, naye agaaba akoli talwirwi imwa Rurema hiꞌgulu lya yiba. Nga bitangabiiri kwokwo, abaana baabo bangayulubiiri. Haliko buno, bakoli talwirwi imwa Rurema.

\VS{15}Kundu kwokwo, iri umupagaani angalooza ukulekana noꞌMukirisito, uyo Mukirisito angamúhanguula kwo agende. Kwiꞌgambo mwene yiri, ndaalwo lubaaja úluki shwesiri uyo Mukirisito kwo ayame noꞌyo wabo. Mukuba, Rurema akamùhamagala kwo mukizi tuula mu mutuula.

\VS{16}E mukazi Mukirisito! Si hali ikyanya wangakengeera
wakiza yibalo! Na naawe, e mushosi Mukirisito! Si hali ikyanya wangakengeera wakiza mukaawe!


\par }{\SH Ngiisi kwo ukagwanwa, kube kwo ugayama
\par }
{\PP \VS{17}Ngiisi mundu akwiriiri ayame nga ngiisi kwo akagwanwa ku kyanya Nahano Rurema akamúhamagala. Yukwo, kukulikiriini na ngiisi kwo Rurema âli mali gwanwa amúshungikira. Luno luhango, ndi mu lubiika mu
mashengero gooshi.

\VS{18}Koꞌmundu akagwanwa keera atenguulwa ku kyanya Rurema akamúhamagala? Uyo, ataki shubi yigira nga atakatenguulwa. Kandi, ka hali mundu úkagwanwa atazi tenguulwa ku kyanya Rurema akamúhamagala? Uyo naye, ataki shubi gira, mbu atenguulwe.

\VS{19}Mukuba, iri umundu angaba
atengwirwi, kandi iri atatengwirwi, kitali kindu. Si íbiri naꞌkamaro naaho, kuli kukizi simbaha imaaja za Rurema!


\par }{\PP \VS{20}Ku yukwo, ngiisi kwoꞌmundu akagwanwa ali ku kyanya Rurema akamúhamagala, ayame-yame kwokwo.

\VS{21}Ku kyanya Rurema akakuhamagala, ka akakugwana uli muja? Yibyo, bitakuteere ulushunguti. Kuguma na yibyo, iri wangalonga ubulyo bwoꞌkushwekuulwa mu buja bwawe, ubukoleese!

\VS{22}Mukuba, umundu, ikyanya Nahano akamúhamagala, iri akagwanwa ali muja, uyo buno, akolaga mushwekuule mu kati ka Nahano. Na ngiisi úkagwanwa atali muja, uyo naye buno, akola muja wa
Kirisito.

\VS{23}Mwehe, Rurema keera akamùgula ku kishingo kikayu. Ku yukwo, mutakizi ki yemeera kwo mukizi girwa baja baꞌbandu.

\VS{24}Kwokwo, e beene witu! Ngiisi muguma winyu ayame-yame imbere lya Rurema, nga kwo akagwanwa ku kyanya Rurema akamúhamagala.


\par }{\SH Amahano imwaꞌbashumba, neꞌmwa banamufwiri
\par }
{\PP \VS{25}Neꞌmwa ábatazi yangwa, ndaalwo lubaaja lwo Nahano ambiiri hiꞌgulu lyabo. Kundu kwokwo, ngola ngamùbwira ngiisi kwo mbwini. Na ngwaniini ukuyemeerwa, bwo Nahano angashaniiri.

\VS{26}Hiꞌgulu lyaꞌmakuba ágakola ho buno, ndoniri kwo buli bwija ngiisi mundu ayame-yame nga ngiisi kwo ali.

\VS{27}Iri umundu angaba akoli yaziri, ataki gire mbu ayimule mukaage. Neꞌri angaba atazi yanga, naye ataki gende agalooza umukazi woꞌkuyanga.

\VS{28}Kundu kwokwo, iri wangayanga umukazi, ndaakyo kyaha kyo ugaaba wagira. Noꞌmunyere kwakundi, iri angayangwa, naye ndaakyo kyaha kyo agaaba agira. Haliko, ikyanya abandu bali mu yangana, bagaki ba naꞌmaganya hano mu kihugo. Na ndoziizi ukumùkengula hiꞌgulu lyago.


\par }{\PP \VS{29}E beene witu! Byo ndoziizi ukudeta, kweꞌkyanya íkikoli sigiiri, kikola kiniini. Ukulyokera buno, iri abandu bangaba bakoli yaziri, bakwiriiri bakizi ba nga batayaziri.

\VS{30}Na ábagweti bagaalira, babe nga batali mu lira. Na ábagweti bagashambaala kwakundi, babe nga batashambiiri. Na ábagweti bagaagula ibindu, babe nga batabigweti.

\VS{31}Na ábagweti bagadandaza, nabo batabuyitange mwo lwoshi. Mukuba, kino kihugo nga kwo kiri, kikola kigaamala.


\par }{\PP \VS{32}Na ndoziizi kwo mutakizi yama muli noꞌluhahalizi. Iri Umukirisito angaba atayaziri, ali mu yama agweti agahahalira ibya Nahano, gira lyo alonga ukumúsimiisa.

\VS{33}Si Umukirisito, iri angaba akoli yaziri, yehe ali mu yama agweti agahahalira ibyeꞌkihugo, mu kukizi looza íbigasimiisa namwage.

\VS{34}Anabe nga keera ayigabura mwo kubiri. Kwokwo, kwo biri neꞌmwaꞌBakirisito banyere ábakiri mu viruuka, kandi iri keera ábakuluuduka. Mukuba, bayamiri bali mu yitanga imwa Nahano ku byaꞌmagala, kiri na ku byoꞌmutima. Haliko, iri umukazi angaba akoli yazirwi, yehe ayamiri ali mu hahalira ibyeꞌkihugo, mu kukizi looza íbigasimiisa namwage.


\par }{\PP \VS{35}Yaga magambo, namùbwira go hiꞌgulu lyoꞌkumùtabaala. Si kutali mbu lyo nimùbiika mweꞌbihangatiizi bingi-bingi! Ndoziizagi kwo mukizi tuula mu njira íkwaniini, iri munakizi kolera Nahano buzira kulubaganibwa.


\par }{\PP \VS{36}Iri umunyere angaba keera akuluuduka, anabaagage akoli loziizi ukuyangwa, yishe anabe akoli bwini kwo agirira munyere wage buligo mu kumúlahirira kwo atayangwe, uyo yishe angakoli gira nga kwo aloziizi, halinde uyo munyere wage ayangwe. Uyo yishe, ndaakyo kyaha kyo agaaba agira.\FTNT{*}{{\FR 7:36 }{\FR{7.36-38
}}{\FT{Ino miziizi 36-38, hali bandu baguma ábali mu sobanukirwa kwo Pahulu agweti agaadeta ku mutabana úki fundisiri.
}}}

\VS{37}Haliko, hali ikyanya umundu angaba keera ashungika ku mutima gwage kwo atagagondeesa munyere wage, kutanabe kwa kutundwa noꞌgundi. Uyo naye, agaaba agira bwija.

\VS{38}Ku yukwo, ikyanya umundu agondeesa munyere wage, agira bwija. Haliko, iri angaba atamúgondeesa, iri agira bwija bweꞌngingwe.


\par }{\PP \VS{39}Na kwakundi, ikyanya umukazi ali mu ba ayazirwi, na yiba anabe akiri ho, ali mu ba aki shwekiirwi imwoꞌyo yiba. Haliko, ikyanya uyo yiba agaaba keera afwa, lyoki uyo mukazi angakoli hanguulwa kwo ayangwe na ngiisi mushosi ye asiimiri. Si uyo mushosi, akwiriiri abe mundu wa Nahano.

\VS{40}Kundu kwokwo, mbwini kwoꞌyo namufwiri, iri angayama nga kwo akasigwa, iri agaaba ali muhiirwa weꞌngingwe. Na nyemiiri kwo naani, Umutima gwa Rurema gundi mwo.




\par }\Chap{8}{\SH Inyama ízatangwa imweꞌmigisi\FTNT{*}{{\FR 8: }{\FR{8.0
}}{\FQ{Inyama ízatangwa imweꞌmigisi
}}{\FT{Mu yizo siku, inyama nyingi zâli kizi tee tangwa imweꞌmigisi, zikabuli twalwa mu kaguliro.
}}}
\par }
{\PP \VerseOne{1}Na buno, ngolaga ngaadeta hiꞌgulu lyeꞌnyama íziri mu tangwa imweꞌmigisi. Tuyiji-yiji kwo tweshi tuhiiti ubumenyi. Kundu kwokwo, ubumenyi bwo buli mu tuma abandu bagayiheemya. Si urukundo, lwohe lwo luli mu bayubaka!

\VS{2}Umundu, iri angayibona kwo ye yiji ikindu, iri atazi menya ngiisi byo akwiriiri ukumenya.

\VS{3}Halikago, iri umundu angaba akuuziri Rurema, yoyo ye nayijikiini imwage!


\par }{\PP \VS{4}Ikyanya imigisi iri mu tangirwa inyama, tuyiji-yiji kwo kitali kindu. Tuyiji na kwo ndaaye gundi Rurema, átali yolya muguma naaho.

\VS{5}Bandu baguma bali mu deta kweꞌmizimu iba ho, iba ya mwiꞌgulu, kandi iri ya mu kihugo. Banali mu deta kweꞌmizimu iri mingi-mingi, na kwo banahano bali bingi-bingi.

\VS{6}Kundu kwokwo, twehe tuhiiti yolya Rurema muguma naaho, anali ye Daata. Yehe, ye kabumba ibindu byoshi. Tunali ho hiꞌgulu lyage. Hanali na Nahano muguma naaho, ye Yesu
Kirisito. Yehe, ye tumiri ibindu byoshi biri ho! Ye na tumiri tuli ho.


\par }{\PP \VS{7}Yiryo igambo, tutangadeta kwaꞌbandu booshi baliyiji. Mukuba, bandu baguma bakomiiri bweneene ibyeꞌmigisi. Kiri na zeene, ngiisi kyanya bali mu lya inyama, bali mu yami gwatwa neꞌbihamba, mu kukengeera kwo zatangwa imweꞌmigisi. Banabe keera bayiyulubaza, bwo batasobanukiirwi neꞌbibi neꞌbiija.

\VS{8}Kundu kwokwo, ibyokulya bitali byo byangatuyegeza áhali Rurema. Kundu twangaleka ibyokulya, ndaabyo tugahomba. Na kundu twangabilya, ndaabyo tugagenduukirwa kwo.


\par }{\PP \VS{9}Kwokwo, mwe mukoli hangwirwi ku birebe, mukizi lola bwija, mutayiji kengeera mwasiitaza ábatakaniri!

\VS{10}Tudete kwoꞌwinyu atasobanukiirwi neꞌbibi neꞌbiija. Anakubonage, we munabumenyi, ukoli bwatiiri mu luheero lweꞌmigisi. Unabe ugweti ugaliira mweꞌbyokulya keera íbyatangwa imwayo. Haaho, naye agayami bilya.

\VS{11}Kwokwo, uyo mwene winyu útazi kana, agayiji kengeera ateereka hiꞌgulu lyoꞌbumenyi bwawe, na Kirisito keera akamúfwira!

\VS{12}Si ikyanya uli mu hubiraga beene winyu kwokwo, halinde banakizi teerwa neꞌbihamba, iri keera wahubira na Kirisito yenyene!

\VS{13}Ku yukwo, iri mwene witu Mukirisito angagwa mu byaha hiꞌgulu lyeꞌnyama zo ndi mu lya, ndâye ki zilye, gira ndayiji kengeera namúsiitaza.




\par }\Chap{9}{\SH Pahulu atahuuna íbimúkwaniini
\par }
{\PP \VerseOne{1}Niehe ndashwesirwi. Si ndi
ndumwa ya Nahamwitu Yesu, keera nꞌganamúyibonera. Na mwehe, mulyagagi bitumbwe byeꞌmikolwa yo nꞌgamúkolera.

\VS{2}Kundu abandi bandu batangayemeera kwo ndi ndumwa yage, haliko mwehe mwe mukwaniini mumenye! Ee! Ngiisi kwo mukoli ba, kuyerekiini kwo ndi ndumwa mu kati ka Nahano.


\par }{\PP \VS{3}Ikyanya abandu bali mu ndega, ndi mu bashuvya, ti:

\VS{4}Ka tutakwaniini tukizi haabwa byo tugaalya, na byo tugaanywa?

\VS{5}Ka tutanakwaniini ukukizi balamana na bakiitu Bakirisito, nga kwo Keefa ali mu gira, neꞌzindi ndumwa, kiri na beene wabo Nahano?

\VS{6}Ka niehe na Barinaaba naaho, twe tukwiriiri ukukizi yikolera ku magoorwa giitu?


\par }{\PP \VS{7}Si ndaaye úli mu gira umukolwa gwoꞌbusirikaani ku fwaranga zeꞌmwage yenyene! Ndaanaye úli mu byala indalo yeꞌmizabibu, mbu atanalye ku mbuto zaayo. Ndaanaye úli mu ragira ibitugwa, mbu atananywe ku mata gaabyo.

\VS{8}Yaga magambo, ndagadeta ha lwani nienyene. Si gadesirwi kiri na mu
Maaja!

\VS{9}Mukuba, mu maaja za Musa bidesirwi kwokuno: «Ikyanya ugakoleesa ingaavu mu kubugumula ingano, utakolwe kwo wakizi gishweka ikinwanwa, mbu itagilye kwo.\FTNT{*}{{\FR 9:9 }{\FR{9.9
}}{\XT{Bukengeeze 25.4.
}}}» Yaga magambo, ka Rurema akagadeta hiꞌgulu lyoꞌkuhahalira ingaavu naaho?

\VS{10}Ka atadesiri na hiꞌgulu liitu? Ee! Na nyiitu, galyagagi hiꞌgulu liitu! Mukuba, iri umundu angalima indalo, kandi iri kuhungumula imbuto ízayimbuka mwo, booshi bali mu gira kwokwo mu kulangaalira kwo bagalonga ku mwimbu.


\par }{\PP \VS{11}Kwokwo, na nyiitu, keera tukagwanwa twabyala ibyoꞌmutima mu kati kiinyu. Aaho! Ka mwangaki soomerwa, iri twangamùyimbula mweꞌbindu byoꞌkututabaala ku magoorwa gaꞌmagala giitu?

\VS{12}Si abandi, mubwini kwo bakwaniini ukukizi haabwa ku bindu biinyu! Aaho! Ka twehe, itali yo haahe kwo twe tukwaniini ukubihaabwa kwo?

\par }{\PP Kundu tubikwaniini, tutali mu mùhuuna byo. Na ho twangagira kwokwo, tuli mu gooyera mu kati ka byoshi, gira lyo tutayiji kengeera twabuliisa abandu ubulyo bwo bangayakiira mweꞌMyazi Miija ya
Kirisito.

\VS{13}Kiri neꞌkyanya abandu bali mu kolaga mu nyumba ya Rurema, ka mutayiji kwo mwomwo, mwo bali mu longera ibyokulya byabo? Ee! Ikyanya bali mu kola ha
katanda koꞌkutangira kwaꞌmatuulo, haaho ho nabo bali mu longera ku byatangwa.

\VS{14}Kwo na kwokwo, Nahano keera akadeta kweꞌkyanya abandu bali mu genda bagamenyeesa Imyazi Miija, bakwaniini bakizi gilongera mwo íbigabatabaala ku magoorwa gaabo.


\par }{\PP \VS{15}Haliko niehe, kundu bingwaniini, ndaakyo kiri neꞌkiguma kyo ndi mu huuna! Na íbitumiri namùyandikira kwokwo, kutali mbu lyo mubimbeereza. Mukuba, ho nangabuliisibwa ubulyo bwoꞌkuyiyuvwa ku yibyo, na nvwe kwo kukulu!

\VS{16}Kundu kwokwo, ndangakizi yihaya, mbu bwo ndi mu menyeesa abandu Imyazi Miija. Mukuba, guli mukolwa gwo nꞌgatumwa. Neꞌri ndangakizi bamenyeesa yo, agaaba yayewe imwani!


\par }{\PP \VS{17}Íngibe nie nꞌgashungika kwo ngizi gimenyeesa mu bandu, lyoki nangagihembiirwi kwo. Haliko, bwo gulyagagi mukolwa gwo Rurema akanzikiiriza, bingwiriiri naaho kwo ngizi gukola.

\VS{18}Aaho! Kwokwo, imbembo yani, biryagagi biki? Imbembo yani, kuli kukizi menyeesa abandu Imyazi Miija ku busha, buzira kukizi bahuuna íbingwaniini hiꞌgulu lyayo.


\par }{\PP \VS{19}Kundu ndali muja wa mundu yeshi, haliko keera nꞌgayigira kwo mbe muja waꞌbandu booshi. Kwokwo, lyo ndonga ukukizi leeta abandu bingi imwa Yesu.

\VS{20}Ku kyanya nâli riiri mu Bayahudi, nâli tuuziri nga Muyahudi, halinde lyaꞌBayahudi, balonga ukuyemeera Kirisito. Nienyene ndaki tuuziri mwiꞌdako lyeꞌmaaja za Musa. Kundu kwokwo, ikyanya nâli tuuziri mu bali mwiꞌdako lyazo, nâli kizi yigira nga naani ndi mwiꞌdako lyazo, halinde lyo nabo, balonga ukuyemeera Kirisito.

\VS{21}Neꞌkyanya nâli tuuziri mu batayiji Imaaja, nanakizi yigira nga naani ndaziyiji, gira lyo nabo, balonga ukuyemeera Kirisito. (Kutali kudeta kwo ndaki simbahiri imaaja za Rurema. Si nyamiri ndi mwiꞌdako lyeꞌmaaja za Kirisito.)


\par }{\PP \VS{22}Na kwakundi, ikyanya nâli tuuziri mu bali mu bukaholwe, nanakizi yigira nga naani bundi mwo, gira lyo nabo, balonga ukuyemeera Kirisito. Nâli kizi koleesa injira zooshi mu bandu booshi mu kukizi yigira nga ngiisi kwo bali, halinde lyo baguma baabo, ndonge
ukubakiza.

\VS{23}Yibyo byoshi, ndi mu bigira hiꞌgulu lyeꞌMyazi Miija, gira lyo naani ndonga ukukizi gashaanirwa mu kati kaayo.


\par }{\PP \VS{24}Ka mutayiji kweꞌkyanya abandu bali mu gira indangwe, kwo booshi bali mu kubiriza mu kutibita? Kundu kwokwo, muguma naaho, ye mu haabwa imbembo yoꞌbuhimi. Kwokwo, niinyu, mukizi kubiriza, halinde lyo niinyu mukahaabwe imbembo zoꞌbuhimi.

\VS{25}Ikyanya abandu bali mu himana mu ndangwe, booshi bali mu hatiriza amagala gaabo. Bali mu gira kwokwo, hiꞌgulu lyoꞌkulonga ulushembe, lunali lwa kushereera naaho. Si twehe tuli mu yihangaana, gira tukahaabwe ulushembe lwoꞌkuyama ho!

\VS{26}Na bwo mbiiti akalimbi, ndi mu tibita, halinde mbike ho kali. Ndanali mu shulika ibifune mu kyanyaanya.

\VS{27}Ndi mu himbiisa amagala gaani bweneene, gabe nga ga muja, gira Rurema atayiji kengeera andahira, na ndi nie shuba mu menyeesa abandi hiꞌgulu lyage.




\par }\Chap{10}{\SH Tutayagaze Rurema ngaꞌBahisiraheeri
\par }
{\PP \VerseOne{1}E beene witu! Ndoziizi mumenyage bwija kweꞌkyanya bashokuluza biitu bâli riiri mwiꞌshamba, booshi bâli kizi rongoorwa na kirya kibungu. Neꞌkyanya injira ikabereka mu nyaaja, booshi banalenga mwo.

\VS{2}Ku kyanya bakarongoorwa neꞌkibungu, noꞌkujabuka iyo nyaaja, lyo bakabatiizibwa, mu kugirwa bakulikizi ba Musa.

\VS{3}Yabo booshi, bâli kizi lya byebirya byokulya byoꞌMutima.

\VS{4}Banakizi nywa na kyekirya kinywebwa kyagwo. Mukuba, Rurema âli kizi balyokeza amiiji mu lwala, lwanakizi bakulikira. Na yulwo lwala, ye
Kirisito yenyene.

\VS{5}Kundu kwokwo, abingi baabo batakasimiisa Rurema. Kyanatuma ibirunda byabo, bigaaba mijande-mijande mwiꞌshamba.


\par }{\PP \VS{6}Yabo bandu, bâli kizi hemurwa naꞌmabi. Neꞌri bakagira kwokwo, gwanaba mugani gwoꞌkutukengula, gira nyiitu tutakizi hemurwa.

\VS{7}Ku yukwo, mutakizi ki yikumba imigisi, nga kwo baguma baabo bâli kizi gira. Mukuba, biyandisirwi kwokuno: «Yabo bandu, banatondeera ukuvwajagira, iri bananywa bweneene. Ha nyuma, banayimuka, banatondeera ukukina bwalaafwe, mu kugira íbitali nga byo.\FTNT{*}{{\FR 10:7 }{\FR{10.7
}}{\XT{Kulyoka 32.6.
}}}»

\VS{8}Tutanakizi ki yifunda mu bushule, nga kwo baguma baabo bâli kizi gira, halinde mu kati kaabo, ku lusiku luguma, mwanayami fwa abandu bihumbi makumi gabiri na bishatu.

\VS{9}Tutanakizi ki gezagya Nahano, nga kwo baguma baabo bâli kizi gira, halinde banakomwa neꞌmijoka, banafwa.

\VS{10}Mutanakizi ki yidodombera Rurema, nga kwo baguma baabo bâli kizi gira, banayitwa noꞌmuganda Nakiminika.


\par }{\PP \VS{11}Yibyo byoshi, ikyanya bikakoleka imwabo, byanayandikwa, gubaagage mugani gwoꞌkutukengula, twe tukoli tuuziri mu siku zeꞌmberuuka.

\VS{12}Ku yukwo, ngiisi útoniri kwo asikamiri, ayiloleekeze bwija, atayiji kengeera agwa!

\VS{13}Mu magezo go muli mu longaga, ndaago gaꞌbandi batazindi longa. Na bwo Rurema ali mwemeera, atangaleka mbu mugezibwe kwo mutashobwiri. Ee! Ikyanya mugakizi gezibwa, Rurema agamùshoboleesa ukuyihangaana, halinde munagafuuke mwo.


\par }{\SH Akashasha ka Nahamwitu, naꞌkeꞌmizimu
\par }
{\PP \VS{14}Ku yukwo e bakundwa baani! Mukizi yiyeka lwoshi ukuyikumba imigisi!

\VS{15}Bwo niinyu muhiiti ubwenge, mwenyene mugere ngiisi kwo namùbwira.

\VS{16}Ikyanya tuli mu tanga kongwa imwa Rurema hiꞌgulu lyoꞌrusoozo lwoꞌbugashaane, lyo tuli mu ba neꞌngoome mu muko gwa
Kirisito. Na mu kukoojola umukate, lyo tuli mu ba neꞌngoome na mu magala gaage.

\VS{17}Na kwo tulyagagi bingi, tweshi tuli mu shangiira gwogwo mukate muguma, kyo kitumiri tweshi tuli mu ba magala maguma.


\par }{\PP \VS{18}Mulolere umugani ku Bahisiraheeri. Mukuba, ikyanya bali mu tangira Rurema amatuulo ku
katanda, banagalye kwo, bali mu ba neꞌngoome ku byakoleka hiꞌgulu lyako.

\VS{19}Ka ndoziizi ukudeta kwaꞌmatuulo, ngiisi kwo gali mu tangwa imweꞌmigisi, kiri kindu? Nanga! Si kiri neꞌmigisi yonyene, kitali kindu!

\VS{20}Kundu kwokwo, ikyanya abapagaani bali mu tanga amatuulo gaabo, atakiri Rurema ye bali mu gatangira. Si bali mu gatanga imweꞌmizimu! Ndanaloziizi kwo mukizi ba neꞌngoome neꞌmizimu.

\VS{21}Bitamùzigiiri kwo mukizi nywa ku biri mu rusoozo lwa Nahano, mbu munashubi nywa na ku biri mu rusoozo lweꞌmizimu. Mutangakizi shangiira ku
byaꞌkashasha ka Nahano, mbu munashubi shangiira na ku byaꞌkashasha keꞌmizimu!

\VS{22}Ka tuloziizi ukuteera Nahano uluugi? Kandi iri, ka mutoniri kwo twe tuhiiti imisi ukumúhima?


\par }{\SH Ngiisi kwo tugakoleesa ubushwekuule bwitu
\par }
{\PP \VS{23}Baguma, bali mu deta: «Twehe, tuhangwirwi ku byoshi!» Kundu kwokwo, bitali byoshi íbiri mu gendukirana! Na kundu mwangahanguulwa ku byoshi, si byoshi bitali mu tabaalana.

\VS{24}Hatagire mundu úgayihahalira yenyene. Si mukizi hahalira abandi.


\par }{\PP \VS{25}Ngiisi nyama íziri mu guliisibwa mu tuguliro, mwangakizi zirya, mutanakizi hizaanwa kwo ngeeka mwagira buligo.

\VS{26}Mukuba, «Ikihugo, na byoshi íbikiri mwo, biri bya Nahano.\FTNT{†}{{\FR 10:26 }{\FR{10.26
}}{\XT{Zaburi 24.1.
}}}»


\par }{\PP \VS{27}Hali ikyanya umupagaani angamùlaalika kwo mugendi lya imwage, munabe muloziizi ukugenda yo. Aaho! Mugendi lya ngiisi byo bagamùhakira! Mutanabe neꞌmigangaanwe mbu ngeeka mwagira buligo, nanga!

\VS{28}Haliko, hali ikyanya umundu angamùbwira: «Iyi nyama, keera yatangwa ituulo imweꞌmigisi.» Lyoki, mutaki gilye, gira lyoꞌyo mundu, atasigale ateezirwi neꞌbihamba.

\VS{29}Yibyo bihamba, ndadeta kwo mwehe mwe mugabiteerwa. Si nadeta kwo hali ikyanya uyo gundi ye wangabiteerwa.

\par }{\PP Ngeeka, umundu angambuuza: «Kituma kiki ngweti ngatwirwa ulubaaja kwiꞌgambo lirebe, na ngoli hangwirwi ukuligira? Uyo gundi, kundu agweti agateerwa ibihamba hiꞌgulu lyabyo, bitandoziri!

\VS{30}Si byo ndi mu lya, ndi mu tanga kongwa hiꞌgulu lyabyo! Aahago! Kituma kiki ngi gweti ngashembuulwa hiꞌgulu lyabyo?»


\par }{\PP \VS{31}Nangashuvya: «Ngiisi byo ugakizi gira, kuba kulya, kandi iri kunywa, kandi iri ngiisi bindi byoshi, ukizi bigira ku njira yo Rurema agakizi yivugwa mwo.»

\VS{32}Mu byoshi byo ugaagira, utakizi hubiisa umundu yeshi, aba Muyahudi, kandi iri mupagaani, kandi iri mundu wa mwiꞌshengero lya Rurema.

\VS{33}Kiri na nienyene, ndi mu gira umwete gwoꞌkusimiisa abandu booshi, mu kati ka byoshi. Ndanali mu yihahalira nienyene. Si ndi mu hahalira abandi booshi, gira lyo nabo balonga
ukukizibwa!




\par }\Chap{11}{\PP \VerseOne{1}Kwokwo, mukizi nyigira kwoꞌmugani, nga kwo naani ndi mu guyigira ku
Kirisito.


\par }{\SH Ngiisi kwaꞌbakazi bagakizi huuna Rurema
\par }
{\PP \VS{2}Ngweti ngamùhuuza, bwo mukiri mu ngengeera mu kati ka byoshi. Kwokwo, ikyanya nꞌgahaabwa amigirizo, na niinyu, nanayiji mùyigiriza go. Halinde buno, muki gakulikiiri bwija.

\VS{3}Na buno, ndoziizi mumenye kwo
Kirisito yiꞌtwe lya ngiisi mushosi. Na ngiisi mushosi, yiꞌtwe lya mukaage. Na Rurema, yiꞌtwe lya Kirisito.

\VS{4}Ku yukwo, iri umushosi angabwikira itwe ku kyanya ali mu huuna Rurema, kandi iri ku kyanya ali mu tanga ubuleevi, iri keera ateeza Kirisito ishoni.

\VS{5}Noꞌmukazi naye, iri angahuuna Rurema, kandi iri kutanga ubuleevi, buzira kubwikira itwe lyage, iri naye keera ateeza yiba ishoni, anabaagage nga mukazi úbezirwi akahala.

\VS{6}Ee! Iri umukazi atangabwika itwe lyage, akwiriiri akunguulwe akahala! Na bwoꞌmukazi, ukubegwa akahala kuteeziri ishoni, kyo kitumiri akwiriiri akizi bwikira itwe lyage.


\par }{\PP \VS{7}Haliko umushosi, yehe atakwiriiri ukukizi libwikira, bwo ye riiri neꞌnjusho ya Rurema. Ye nali mwoꞌbulangashane bwage. Si umukazi, yehe ali mu boneka mwoꞌbulangashane bwa yiba!

\VS{8}Ikyanya Rurema akabumba umushosi, atakamúlyosa mu mukazi. Si umukazi, ye kalyosibwa mu mushosi.

\VS{9}Na kwakundi, umushosi atakabumbwa hiꞌgulu lyoꞌmukazi. Si umukazi, ye kabumbwa hiꞌgulu lyoꞌmushosi.

\VS{10}Kyo kitumiri umukazi akwiriiri akizi bwikira itwe lyage, kibe kyereso kwo ali mwiꞌdako lya yiba. Akizi libwikira, na bwaꞌbaganda bamúbwini.


\par }{\PP \VS{11}Na kwakundi, mu kati ka Nahano, umukazi ali mu yihega ku mushosi. Noꞌmushosi naye, ali mu yihega ku mukazi.

\VS{12}Mukuba, nga kwoꞌmukazi akalyosibwa mu mushosi, kwo na kwokwo noꞌmushosi naye ali mu butwa noꞌmukazi. Na byoshi biri mu lyoka imwa Rurema.


\par }{\PP \VS{13}Mutwagage uluhango mwenyene, iri umukazi akwaniini ukukizi huuna Rurema, atanabwikiiri itwe lyage.

\VS{14}Kiri noꞌmushosi naye, ukukulikirana nga kwo akabumbwa, biteeziri ishoni ukukizi hindiza umushaku.

\VS{15}Si ku mukazi, ukuhindiza umushaku, bwo bulangashane bwage! Mukuba, akahaabwa umushaku hiꞌgulu lyoꞌkukizi bwikira itwe lyage.

\VS{16}Neꞌri umundu angalooza ukuhaliira ku yiri igambo, akwiriiri amenye kwo ndaagwo gundi mugeeza gwo tuhiiti. Kiri na mu
mashengero gooshi ga Rurema, ndaagwo gundi mugeeza úguli ho.


\par }{\SH Amahano hiꞌgulu
lyaꞌkashasha ka Nahano
\par }
{\R (Mataayo 26.26-29; Mariko 14.22-25; Luka 22.15-20)

\par }{\PP \VS{17}Na buno, ngola ngamùbiikira uluhango hiꞌgulu lyeꞌmihumaanano yinyu. Si hiꞌgulu lyayo, ndaakyo kindu kyo nangamùhuugiza kwo. Si imihumaanano yinyu, ho yangamùtabiiri, ye kola mu mùshereeza!

\VS{18}Ubwa mbere, nꞌgayuvwa kweꞌkyanya muli mu kuumana mwiꞌshengero, muli mu yihandulana kwo. Nanayemeera kwo byangaba kwokwo.

\VS{19}Emwe! Yukwo kuyihandulana kwo, ku luhande luguma, kukwiriiri kumùbe mwo, gira hayerekane ku bweranyange ngiisi ábakwaniini mu kati kiinyu!


\par }{\PP \VS{20}Ikyanya muli mu kuumana, bitakiri byokulya
byaꞌkashasha ka Nahano, byo muli mu lya.

\VS{21}Mukuba, ikyanya muli mu birya, mutali mu lindirana. Si ngiisi muguma winyu ali mu lunguula agaalya ibyeꞌmwage yenyene! Kinatume baguma biinyu bali mu taaha bashalisiri. Naꞌbandi, banataahe bakoli lalusiri.

\VS{22}Aaho! Ka mutahiiti inyumba zo mwangakizi liira mwo, noꞌkunywera mwo? Si baguma biinyu, ikyanya batahiiti byo bagaalya, muli mu babonia ishoni, iri munakizi gayiriza niꞌshengero lya Rurema! Ndetage kuti? Ka nangamùhuuza ku byo muli mu gira? Nanga! Bitangaziga!


\par }{\PP \VS{23}Amigirizo go nꞌgahaabwa na Nahano, go na gaago niinyu, nꞌgamùyigiriza: Mu bulya bushigi bwo Nahamwitu Yesu akatangwa mu bagoma baage, akayabiira umukate.

\VS{24}Neꞌri akaba keera atanga kongwa imwa Rurema, anagukoojola. Anadeta: «Yugu, galyagagi magala gaani ágagatangwa hiꞌgulu liinyu. Mukizi gira kwoku, hiꞌgulu lyoꞌkungengeera!»

\VS{25}Kwo na kwokwo, iri bakaba keera bayusa ukusheega, anayabiira noꞌrusoozo. Anadeta: «Luno rusoozo, lulyagagi lweꞌkihango kihyahya. Rurema agakikwiza mu kuyona umuko gwani hiꞌgulu liinyu. Ngiisi kyanya mugakizi nywa íbiri mwo, mukizi gira kwoku hiꞌgulu lyoꞌkungengeera!»

\VS{26}Kwokwo, ngiisi kyanya mugakizi lya umukate, munanywe na ku rusoozo, lyo mugaaba mwamenyeesa ngiisi kwo Nahano akafwa, halinde ukuhisa ku kyanya agayija kwo.


\par }{\PP \VS{27}Kwokwo, iri umundu agaalya ku mukate gwa Nahano, kandi iri anywa ku rusoozo lwage ku njira ítakwaniini, agaaba keera ahubira amagala ga Nahano, noꞌmuko gwage.

\VS{28}Ngiisi mundu, akwiriiri atee yibuliriza bwija, abuli lya ku mukate, noꞌkunywera ku rusoozo.

\VS{29}Mukuba, iri umundu angaba ali mu lya noꞌkunywa, anabe atanasobanukiirwi kwo biri byaꞌmagala ga Nahano, iri ayikululira ikihano yenyene.

\VS{30}Kyo kitumiri mu kati kiinyu, abandu bingi bakola mu jeejera, banakoli lwaziri. Naꞌbandi keera bakafwa!


\par }{\PP \VS{31}Haliko, iri twangagwanwa twayibuliriza twenyene, lyoki Rurema atangaki tuhana.

\VS{32}Na kwakundi, ikyanya Nahano ali mu tuhana, kuli mu ba naaho hiꞌgulu lyoꞌkutukengula. Kwokwo, ikyanya abandu beꞌkihugo bagayiji hanwa, tutayiji kengeera twahanirwa kuguma.


\par }{\PP \VS{33}E beene witu! Ikyanya mugakizi kuumana hiꞌgulu lyoꞌkushangiira ibyokulya, mukizi lindirana.

\VS{34}Neꞌri hangaba hali umundu úkoli shalisiri, akwiriiri atee lya imwage. Kwokwo, lyoꞌkukuumana kwinyu kutayiji tuma mugaahanwa.

\par }{\PP Amagambo ágasigiiri, ngayiji mùshuvya, mango nayija iyo munda imwinyu.




\par }\Chap{12}{\SH Ibigabi íbilyosiri imwoꞌMutima Mweru
\par }
{\PP \VerseOne{1}E beene witu! Ndoziizagi mumenye bwija hiꞌgulu lyeꞌbigabi íbilyosiri imwoꞌMutima Mweru.

\VS{2}Muyiji kweꞌkyanya mwâli ki riiri bapagaani, mwâli kizi haburwa, halinde mwanakizi twalwa mu byeꞌmigisi. Kundu kwokwo, iyo migisi imemiri.

\VS{3}Kwokwo, mukwaniini mumenye bwija, kwo ndaaye mundu úrongwirwi noꞌMutima gwa Rurema, mbu anaki dete kwo Yesu adaakwe! Ndaanaye úwangadeta kwo Yesu ye Nahano, kútali ku njira yoꞌMutima Mweru.


\par }{\PP \VS{4}Ibigabi íbilyosiri imwoꞌMutima Mweru, biri mwo kwingi-kwingi. Haliko Umutima Mweru guli gwogwo-gwogwo.

\VS{5}Abandu banali mu kolera Nahano ku njira nyingi-nyingi. Haliko, Nahano ye yoyo naaho.

\VS{6}Na kundu imikolwa ya Rurema iri mu kolwa ku njira nyingi, haliko yoyo Rurema ye mu koleesa byoshi mu bandu booshi.


\par }{\PP \VS{7}Umutima Mweru guli mu koleesagya ngiisi mundu kwage-kwage, halinde booshi banakizi genduukirwa kuguma.

\VS{8}Muguma, Umutima Mweru guli mu múshoboleesa ukukizi deta amagambo goꞌbwitegeereze. Gwogwo Mutima Mweru guli mu shoboleesa ugundi ukukizi deta amagambo goꞌbumenyi.

\VS{9}Noꞌgundi, gunamúshoboleese ukukizi ba noꞌbwemeere. Noꞌgundi, gunamúshoboleese ukukizi kiza abalwazi.

\VS{10}Noꞌgundi, gunamúshoboleese ukukizi gira ibitangaaza. Noꞌgundi, gunamúshoboleese ukukizi tanga ubuleevi. Noꞌgundi, gunamúshoboleese ukukizi sobaanura amagambo ágalyosiri imwa Rurema, na ágalyosiri handi-handi. Noꞌgundi, gunamúshoboleese ukukizi deta ku zindi-zindi ndeto. Noꞌgundi, gunamúshoboleese ukukizi sobaanura íbiri mu detwa mu kati kaazo.

\VS{11}Yibyo bigabi byoshi, biri mu koleesibwa na gwogwo Mutima Mweru muguma naaho. Gunali mu bigabulira abandu nga ngiisi kwo guli mu shungika gwonyene.


\par }{\SH Abakirisito bakizi kolerana nga magala maguma
\par }
{\PP \VS{12}Amagala, kundu gali mu ba gali maguma naaho, si gali mu ba neꞌbirumbu bingi. Na kundu yibyo birumbu biri bingi, haliko biri mu ba bya magala maguma naaho. Kwokwo, kwo biri na ku bya
Kirisito.

\VS{13}Mukuba, tweshi tukagirwa magala maguma, mu kubatiizibwa ku gwogulya Mutima Mweru muguma, tuba Bayahudi, kandi iri bandu beꞌgindi milala, tuba baja, kandi iri tutali baja. Ee! Tweshi tukayonerwa kwo gwogwo Mutima Mweru muguma naaho.


\par }{\PP \VS{14}Amagala, gatali mu ba neꞌkirumbu kiguma naaho. Si gali mu ba neꞌbirumbu bingi.

\VS{15}Ngeeka ukugulu kwangadetaga: «Bwo niehe ndali kuboko, ndali kirumbu kya yaga magala.» Aaho! Ikyanya kuli mu deta kwokwo, ka byangakoli tuma yukwo kugulu kutagaki ba kirumbu kyaꞌmagala? Nanga!

\VS{16}Kandi, ngeeka ukutwiri kwangadetaga: «Bwo niehe ndali isu, ndali kirumbu kya yaga magala.» Yibyo nabyo, bitangatuma ukutwiri kutagaki ba kirumbu kyago.

\VS{17}Amagala gooshi, nga gangabiiri isu, kuti kwoꞌmundu angaki yuvwa? Kandi iri gangabiiri kutwiri, kuti kwoꞌmundu angaki bayiza?


\par }{\PP \VS{18}Haliko, ibirumbu byoshi byaꞌmagala, Rurema akatengeka ngiisi kiguma nga kwo akalooza.

\VS{19}Ngeꞌbirumbu byoshi byaꞌmagala byangabiiri kirumbu kiguma naaho, nga ndaakigo magala ágakiri ho.

\VS{20}Si kwoku ibirumbu biryagagi bingi, naꞌmagala gali maguma naaho.


\par }{\PP \VS{21}Kwokwo, bitangaziga kwiꞌsu libwire ukuboko mbu: «Ndali niꞌgoorwa lyawe!» Niꞌtwe kwakundi, litangabwira amagulu mbu: «Ndali niꞌgoorwa liinyu!»

\VS{22}Si ibirumbu byaꞌmagala íbiri mu boneka kwo biri mu bukaholwe, byebyo byo biri mu ba naꞌkamaro keꞌngingwe.

\VS{23}Na ngiisi birumbu byo tuli mu bona kwo bitahiiti ulushaagwa, byebyo byo tuli mu heereza ulushaagwa lweꞌngingwe. Neꞌbirumbu byo tuli mu bonaga kwo biri mu teezania ishoni, byebyo byo tuli mu bwikiriza ingingwe.

\VS{24}Haliko, ibindi birumbu, bitali mu tuteeza ishoni, bitanahiiti igoorwa mwene yiryo. Mukuba, ikyanya Rurema akabiika ibirumbu byoshi byaꞌmagala kuguma, ngiisi birumbu íbitâli hiiti ulushaagwa, byanaba byo agaheereza ulushaagwa lweꞌngingwe.

\VS{25}Kwokwo, ibirumbu byaꞌmagala, bitakwiriiri ukukizi yihandulana kwo. Si bikwiriiri bikizi hahalirana.

\VS{26}Ikyanya ikirumbu kiguma kiri mu libuuka, neꞌbyabo byoshi biri mu libuukira kuguma. Neꞌkyanya ikirumbu kiguma kiri mu kuzibwa, neꞌbyabo byoshi binashambaalire kuguma nakyo.


\par }{\PP \VS{27}Kwokwo, na niinyu, mukola magala ga Kirisito. Na ngiisi muguma winyu akola kirumbu kyago.

\VS{28}Mwiꞌshengero, Rurema akatee biika
mweꞌndumwa. Ubwa kabiri, analibiika mwaꞌbaleevi. Ubwa kashatu, analibiika mwaꞌbigiriza. Ha nyuma, analibiika mwaꞌbandu boꞌkukizi gira ibitangaaza. Abuli libiika na mu bali neꞌkigabi kyoꞌkukiza abalwazi. Analibiika na mwaꞌbandu boꞌkutabaalana. Analibiika na mwaꞌbimangizi. Analibiika na mu bali mu deta ku zindi-zindi ndeto.


\par }{\PP \VS{29}Aaho! Ka booshi ziryagagi ndumwa? Ka booshi bali baleevi? Ka booshi bali bigiriza? Ka booshi bali mu giraga ibitangaaza?

\VS{30}Ka booshi bahiiti ikigabi kyoꞌkukiza abalwazi? Ka booshi bali mu deta ku zindi-zindi ndeto? Ka booshi bali mu sobaanura íbiri mu detwa mu kati kaazo?

\VS{31}Si mwehe, mukizi fiitirwa mu kulooza ibigabi íbikuliiri ibyabo.

\par }{\PP Na buno, ngola ngamùyereka injira nyiija bweneene íhimiri izaabo zooshi.




\par }\Chap{13}{\SH Tukizi kundana
\par }
{\PP \VerseOne{1}Hali ikyanya nangakizi deta ku ndeto zaꞌbandu, na ku
zaꞌbaganda. Haliko, iri nangaba mbuziri urukundo, ngaaba noꞌlubi nga lwa ngengere, kandi iri lweꞌbinjanja íbiri mu jalala!

\VS{2}Hali neꞌkyanya nangaba neꞌkigabi kyoꞌkukizi tanga ubuleevi. Na mbe noꞌbumenyi bwoshi, halinde na nzobanukirwe na ngiisi bumbishwa. Na mbe noꞌbwemeere bwo nangabungiisa kiri na mweꞌmigazi. Haliko, iri nangaba mbuziri urukundo, ndali kindu!

\VS{3}Hali neꞌkyanya nangatanga ibindu byani byoshi imwaꞌbakeni, na ndange kiri naꞌmagala gaani goonyene mbu gasingooke. Haliko, iri nangaba mbuziri urukundo, iri ndaabyo nayunguka!


\par }{\PP \VS{4}Uwo rukundo, ali mu yigendererana. Anali mu girirana bwija. Atali mu gwatwa noꞌluugi. Atanali mu yihaya. Atanali mu yikangaata.

\VS{5}Uwo rukundo, ali mu shaagana. Si atali mu yikundirira. Atanali mu yagalwa duba. Atanali mu biikirana umujina.

\VS{6}Atali mu siimira amabi, si ali mu shambaalira ibyoꞌkuli.

\VS{7}Ali mu gooyera mu kati ka byoshi. Anali mu yemeerana mu kati ka byoshi. Ali mu langalirana mu kati ka byoshi. Anali mu yihangaana mu kati ka byoshi.


\par }{\PP \VS{8}Urukundo, lutâye here! Si ukutanga ubuleevi, kwoki kwâye ki here. Noꞌkudeta ku zindi-zindi ndeto, nakwo kwâye ki here. Noꞌbumenyi, nabwo bwâye ki here.

\VS{9}Mukuba, byo tuyiji buno, biri bya miharwa naaho. Neꞌbyo tuli mu tangirwa kwoꞌbuleevi, nabyo biri bya miharwa.

\VS{10}Si ikyanya íbitungiini bigayija, lyo íbitatungiini bigaahera.


\par }{\PP \VS{11}Ikyanya nâli ki riiri mwana mwanuke, nâli kizi deta nga mwanuke. Neꞌnzaliro zaani, zâli ki riiri zaꞌkaanuke. Na kundu nâli kizi tona nga mwanuke, haliko ikyanya nꞌgaba ngola mushosi, yibyo byoshi byaꞌkaanuke nanabijanda.

\VS{12}Buno tukiri mu bona ngoꞌmundu woꞌkuyiringuuza mu kilolero. Haliko ha nyuma, twâye bone masu ku gandi! Buno byo nyiji, bikiri bya miharwa naaho. Haliko ha nyuma, ngaamenya byoshi, nga kwo Rurema anyiji lwoshi.


\par }{\PP \VS{13}Kwokwo, halyagagi amagambo gashatu ágagayama ho: ubwemeere, noꞌmulangaaliro, noꞌrukundo. Haliko írikuliiri yago gaabo, urukundo.




\par }\Chap{14}{\SH Ukutanga ubuleevi kuhimiri ukudeta ku zindi-zindi ndeto
\par }
{\PP \VerseOne{1}Mukizi gira umwete gwoꞌkukundana! Na kwakundi, mukizi looza ibigabi íbilyosiri imwoꞌMutima Mweru, neꞌngingwe, ikigabi kyoꞌkutanga ubuleevi.

\VS{2}Umundu, iri angaba ali mu deta ku zindi-zindi ndeto, atali mu zideta naꞌbandu. Ndaanaye mundu úwangabisobanukirwa, bwo bibishamiri. Si ali mu zideta na Rurema yenyene, mu kati koꞌmutima.

\VS{3}Haliko, iri umundu angatanga ubuleevi, yeki ali mu ba abwira abandu amagambo goꞌkubayubaka. Ganali ga kubakania umutima, noꞌkubaholeeza.

\VS{4}Umundu, iri angadeta ku zindi-zindi ndeto, ali mu yiyubaka yenyene. Si iri angakizi tanga ubuleevi, yehe ali mu ba ayubaka
ishengero lyoshi.


\par }{\PP \VS{5}Nangaloziizi kwo mweshi mukizi deta ku zindi-zindi ndeto. Haliko ingingwe, nangalooza kwo mweshi mukizi tanga ubuleevi. Ee! Umundu, iri angaba ali mu tanga ubuleevi, ye kuliiri úli mu deta ku zindi-zindi ndeto. Kundu kwokwo, iri umundu angazideta, anayami zisobaanura, halinde niꞌshengero linayubakwe, kwoki zangaba naꞌkamaro.


\par }{\PP \VS{6}E beene witu! Nga nangayija iyo munda imwinyu, na ndondeere ukudeta ku zindi-zindi ndeto, bikagi byo mwangaki genduukirwa mwo? Si ndaabyo! Haliko, iri nangayiji mùbishuulira íbishubi bishamiri, lyoki mwangagenduukirwa! Mwanganagenduukirwa, iri nangamùleetera ubumenyi, kandi iri ubuleevi, kandi iri amigirizo.


\par }{\PP \VS{7}Kiri neꞌbirugu íbitali mwoꞌbugumaana, nga muteera-teera kandi iri ululanga, iri batangabilasa bwija, umundu atangamenya ulwimbo lwo bagweti bagaalasa.

\VS{8}Neꞌkibuga kwakundi, iri kitangalongeera bwija, ndaaye úwangayitegaanura mbu agende mwiꞌzibo.

\VS{9}Kwokwo, kwo biryagagi neꞌmwinyu. Kuti kwaꞌbandu bangasobanukirwa neꞌbyo muli mu deta, mutanali mu deta amagambo ágayijikiini? Si mugaaba nga muli mu teerera imbira mu munyaga!


\par }{\PP \VS{10}Mu mahanga gooshi, muli indeto za kwingi-kwingi. Na ngiisi nguma iri mu menyeekana imwa beene yo.

\VS{11}Umundu, iri angadeta indeto yo ndayiji, iri aba kinyamahanga imwani. Na naani, na mbe kinyamahanga imwage.

\VS{12}Kwokwo, na niinyu, bwo mukoli fitiirwi mu kukizi looza ibigabi íbilyosiri imwoꞌMutima Mweru, mukizi fiitirwa bweneene mu kukoleesa ibigabi íbigayubaka ishengero.


\par }{\PP \VS{13}Umundu, iri angakizi deta ku zindi-zindi ndeto, akwiriiri ahuune Rurema amúheereze neꞌkigabi kyoꞌkukizi zisobaanura.

\VS{14}Mukuba, iri nangadeta na Rurema ku zindi-zindi ndeto, iri umutima gwani gwo gwamúdesa. Noꞌbwenge bwani, bunabe ndaabyo bwagira.


\par }{\PP \VS{15}Kwokwo, ngirage kuti? Ngakizi huuna Rurema ku mutima gwani. Na mbuune na ku bwenge bwani kwakundi. Na ku luhande lwoꞌkuyimba, ngakizi yimba ku mutima gwani. Ngakizi yimba na ku bwenge bwani kwakundi.

\VS{16}Hali ikyanya wangaba uli mu yivuga Rurema ku mutima gwawe naaho, iri unatanga kongwa. Na yaho, hanabe ugundi útakaniri. Aaho! Iri angaba atasobanukiirwi na byo uli mu deta, kutagi kwo angadeta «Bikizi ba kwokwo!»

\VS{17}Kundu wangaba ugweti ugatanga kongwa bwija, uyo winyu atangayubakwa.


\par }{\PP \VS{18}Nayivuga Rurema bwo ndi mu deta ku zindi-zindi ndeto bweneene ukumùhima mweshi.

\VS{19}Kundu kwokwo, ku kyanya ngola mwiꞌshengero, nangasiima ukubwira abandu amagambo gataanu go bagayuvwa, banalonge ukuyigirizibwa, ho nangadeta amagambo bihumbi ikumi geꞌzindi-zindi ndeto.


\par }{\PP \VS{20}E beene witu! Mutakizi ki yitoneesa nga baana baanuke! Ku luhande lwaꞌmabi, kube kwo mugakizi yigira nga baana baanuke. Si ku nzaliro ziinyu, mukizi yisaliza nga ábakoli kaniri.

\VS{21}Mu
Maaja biyandisirwi kwokuno:

\par }{\Q «Nahano adesiragi kwokuno:

\par }{\Q “Yaba bandu, ngabaganuulira ku njira yeꞌbinyamahanga.

\par }{\QB Ee! Bali bandu boꞌkudeta ku zindi-zindi ndeto.

\par }{\Q Kundu kwokwo, bataganyuvwiriza.\FTNT{*}{{\FR 14:21 }{\FR{14.21
}}{\XT{Hisaaya 28.11-12.
}}}”»


\par }{\PP \VS{22}Ku yukwo, izindi-zindi ndeto kiri mu ba kyereso imwa ábatayemiiri Rurema. Si zitali mu ba hiꞌgulu lya ábakoli múyemiiri. Haliko ukutanga ubuleevi, kwohe kuli mu yubaka ábakoli múyemiiri. Si kutali mu yubaka ábatamúyemiiri.


\par }{\PP \VS{23}Hali ikyanya abandu biꞌshengero bangakuumana, na booshi banatondeeze ukudeta ku zindi-zindi ndeto. Hanayiji yingira ábatakaniri, kandi iri abapagaani. Aaho! Ikyanya bamùyuvwa, ka batangadeta kwo mukoli sirehiri!

\VS{24}Haliko, iri umundu angagwana abandu booshi bagweti bagatanga ubuleevi, ka yubwo buleevi butangayami múyemeeza kwo ali munabyaha? Mukuba, byoshi byo agayuvwa bigayami mútwira ulubaaja.

\VS{25}Uyo mundu, iri angaba abishiri ubumbishwa, yubwo buleevi bunabubishuule, halinde anafukame, anayikumbe Rurema, iri anadeta: «Ku kasiisa Rurema ali mu kati kiinyu!»


\par }{\SH Tukizi yitonda mu kukoleesa ibigabi byoꞌMutima Mweru
\par }
{\PP \VS{26}E beene witu! Kwokwo, tudetage kuti? Ikyanya muli mu kuumana, muguma winyu angaba ali noꞌlwimbo lwoꞌkuyimba. Ugundi anabe niꞌgambo lyoꞌkuyigiriza. Ugundi anamenyeese íbishubi bishamiri. Ugundi anadete ku zindi-zindi ndeto. Ugundi anazisobaanure. Yibyo byoshi, mukizi bigira ku njira yo byangayubaka mwiꞌshengero.

\VS{27}Neꞌri hangaba hali abandu boꞌkudeta ku zindi-zindi ndeto, hatabe ingingwe yaꞌbabiri, kandi iri bashatu. Na mu kuzideta, bakwiriiri bakizi deta muguma-muguma. Hanabe noꞌmundu woꞌkuzisobaanura.

\VS{28}Uyo woꞌkuzisobaanura, iri atangaboneka, uyo woꞌkuzideta akwiriiri ahulike, anazidetere mu mutima gwage naaho, bo na Rurema.


\par }{\PP \VS{29}Neꞌkyanya bagatanga
ubuleevi kwakundi, habe babiri, kandi iri bashatu. Yubwo buleevi bwabo, abandi banabugere ku bwitonde.

\VS{30}Na mu babwatiiri, iri umundu angayigulirwa igambo, uyo wabo úgweti úgaadeta, akwiriiri ahulike.

\VS{31}Mweshi mwangatanga ubuleevi. Haliko, abe muguma-muguma, halinde lyaꞌbandu booshi bakizi yigirizibwa, banakanibwe imitima.

\VS{32}Abaleevi ba Rurema, bakwiriiri bakizi yitegeereza ku buleevi bwabo.

\VS{33-34}Mukuba, Rurema atali wa kuleeta ulunganga. Si ali wa kuyerekana ingoome!

\par }{\PP Ikyanya mugakizi kuumana mwiꞌshengero, abakazi bakwiriiri bakizi hulika, nga kwo biri mu ba mu gandi
mashengero gooshi ga Rurema. Batahangwirwi ukukizi deta mwo. Bakizi yama basimbahiri, nga kwo bidesirwi mu
Maaja.


\par }{\PP \VS{35}Neꞌri bangaba bali neꞌkibuuzo, bakwiriiri bagendi kibuuza bayiba mu nyumba zaabo. Mukuba, umukazi ukukizi deta mwiꞌshengero, ziri ishoni.


\par }{\PP \VS{36}Aaho! Ka mutoniri kwiꞌgambo lya Rurema likatondeerera imwinyu? Kandi iri, ka mwehe naaho mwe likahikira?

\VS{37}Iri wangayibona kwo uli muleevi, kandi kwo uli neꞌkigabi kirebe íkilyosiri imwoꞌMutima Mweru, ukwiriiri umenye kwo ngiisi byo namùyandikira hano, luli lubaaja ukulyoka imwa Nahano yenyene.

\VS{38}Iri umundu atangalutwaza, naye mutakizi mútwaza.


\par }{\PP \VS{39}Kwokwo, e beene witu! Mukizi fiitirwa mu kutanga ubuleevi. Na kwakundi, mutakizi lahiza abandu kwo batadete ku zindi-zindi ndeto.

\VS{40}Byoshi bikwiriiri bikizi girwa ku njira íkwaniini, na mu kati koꞌbwitonde.




\par }\Chap{15}{\SH Akasiisa koꞌkuzuuka kwa Kirisito
\par }
{\PP \VerseOne{1}E beene witu! Keera nꞌgamùyigiriza hiꞌgulu lyeꞌMyazi Miija, mwanagiyakiira. Yo munakoli sikamiri mwo. Kwokwo buno, ndoziizi ukumùkengeeza yo.

\VS{2}Neꞌri mwangakizi gikania, ukukulikirana na ngiisi kwo nꞌgamùyigiriza yo,
igamùkiza. Buzira kwokwo, ukugiyemeera kwinyu, kugaaba kwa busha.


\par }{\PP \VS{3}Amigirizo mahamu go nꞌgahaabwa, go na gaago niinyu nꞌgayiji mùyigiriza, kwo
Kirisito akafwa hiꞌgulu lyoꞌkushaaza ibyaha biitu, ukukulikirana na íbiyandisirwi mu Mandiko Meeru.

\VS{4}Anaziikwa. Halikago, ku lusiku úlugira izishatu, anazuuka. Bikaba nga kwo biyandisirwi mu Mandiko Meeru.

\VS{5}Anatee hulukira ku Keefa. Abuli hulukira na ku ndumwa zooshi kwo zâli riiri ikumi na zibiri.

\VS{6}Ha nyuma, anahulukira na ku bandi beene witu kinaliguma, banâli tambusiri magana gataanu. Mu kati kaabo, abingi bakiri ho. Haliko, abandi keera bakafwa.

\VS{7}Ha nyuma, anahulukira na ku Yakobo. Abuli hulukira na ku zindi
ndumwa zooshi.


\par }{\PP \VS{8}Neꞌri hakazinda, naani anambulukira kwo. Nanaba nga úkabutwa ku kyanya íkitali nga kyo.

\VS{9}Mukuba, mu kati keꞌndumwa zooshi, nie toohiri. Ndanakwiriiri kiri noꞌkudetwa kwo ndi mu kati kaazo. Mukuba, nâli kizi libuza
ishengero lya Rurema.


\par }{\PP \VS{10}Halikago, Rurema anambonera
ulukogo, kyanatuma ngaaba nga kwokuno ndi. Noꞌlukogo lwo akambonera, lutakafwa ubusha. Mukuba, nie ndi mu yitubanula mu kukolera Rurema, ukuhima izindi ndumwa zooshi. Kundu kwokwo, ndâli nienyene nie wâli kizi kola. Si Rurema ye wâli kizi ngashaanira mu kukola.

\VS{11}Gaago migirizo, go tuli mu yigiriza, ímba niehe, kandi iri yizo zindi ndumwa. Go na gaago, go mukanayemeera.


\par }{\SH Nyiitu tugazuuka mu bafwiri
\par }
{\PP \VS{12}Bwo tuli mu yigiriza kwo
Kirisito keera akazuuka mu bafwiri, kutagi baguma biinyu bakiri mu deta kwo abafwiri batagazuuka?

\VS{13}Nga kwangabiiri kwo abafwiri batagazuuka, iri kiri Kirisito naye atakazuuka.

\VS{14}Neꞌri Kirisito angabiiri atakazuuka, kiri noꞌkuyigiriza kwitu hiꞌgulu lyage, kulyagagi kwa busha. Kiri noꞌkumúyemeera kwinyu, nakwo kwangabiiri kwa busha!

\VS{15}Na kwakundi, twangabonesiri kwo tuli mu tanga ubumasi bweꞌbibeesha hiꞌgulu lya Rurema. Mukuba, tuli mu deta kwo keera akazuula Kirisito mu bafwiri. Haliko iri kwangabiiri kwo abafwiri batagazuuka, iri Kirisito naye, Rurema atakamúzuula.

\VS{16}Ee! Nga kwangabiiri kwo abafwiri batagazuuka, iri Kirisito naye atakazuuka.

\VS{17}Neꞌri Kirisito angaba atakazuuka, iri yukwo kumúyemeera kwinyu kuli kwa busha. Nga munaki terekiiri mu byaha biinyu.

\VS{18}Kiri na booshi ábakoli gwejiiri mu lufu mu kati ka Kirisito, nga nabo bateresiri lwoshi.

\VS{19}Nga twangalangaliiri Kirisito ku bya mu burambe bwitu hano mu kihugo naaho, nga bangatuboniiri indengeerwa ukuhima abandi booshi!


\par }{\PP \VS{20}Halikago, ku kasiisa Kirisito keera akazuuka mu bafwiri. Ee! Mu booshi ábagwejiiri mu lufu, ye katangi tee zuuka.

\VS{21}Mukuba, nga kwoꞌlufu lukaleetwa noꞌmundu muguma, kwo na kwokwo noꞌkuzuuka kwa abafwiri nakwo kukaleetwa noꞌgundi mundu muguma.

\VS{22}Nga kwo
Hadamu ye tumiri abandu booshi bali mu fwa, kwo na kwokwo Kirisito naye ye tumiragi abandu booshi bagaaba bali bagumaana.

\VS{23}Ngiisi muguma ali neꞌkyanya kyage kyoꞌkuzuuka. Mukuba, Kirisito ye katangi zuuka. Neꞌkyanya agashubi yija, abandu baage nabo bakabuli zuuka.

\VS{24}Yibyo, bigakoleka ku lusiku lweꞌmberuuka. Haaho, Kirisito agashereeza abatwali booshi, naꞌbanabushobozi booshi, naꞌbanamisi booshi. Akabuli sikiiriza Yishe Rurema ubwami.

\VS{25}Bikwiriiri Kirisito agenderere ukukizi twala, halinde ukuhisa ku kyanya Rurema agabiika abagoma baage booshi mwiꞌdako lyaꞌmagulu gaage.

\VS{26}Noꞌmugoma úgazindi shereezibwa, ye Narufu.

\VS{27}Mukuba, «Rurema akabiika byoshi mwiꞌdako lyaꞌmagulu gaage.\FTNT{*}{{\FR 15:27 }{\FR{15.27
}}{\XT{Zaburi 8.6.
}}}» Kundu biyandisirwi kwo byoshi bikabiikwa mwiꞌdako lya Kirisito, halikago bibonekeriiri kwo Rurema yenyene atali mwiꞌdako lyage. Mukuba, Rurema yenyene ye kabiika byoshi mwiꞌdako lya Kirisito.

\VS{28}Neꞌkyanya Rurema agaaba keera abibiika mwiꞌdako lyoꞌMwana wage, lyoꞌyo Mwana naye agayibiika mwiꞌdako lya Rurema, gira lyo Rurema aba ye gatwala lwoshi, hiꞌgulu lya byoshi.


\par }{\PP \VS{29}Aaho! Nga kwangabiiri kwaꞌbafwiri batagazuuka, kutagi kwo bigaaba imwa ábali mu batiizibwa hiꞌgulu lyabo? Na kituma kiki abandu bakiri mu batiizibwa hiꞌgulu lya abafwiri?

\VS{30}Kiri na twenyene, kituma kikagi twangaki zeera ho twangasiga amatwe giitu?

\VS{31}E beene witu! Mumenye bwija kwo ndi mu zeera ho nangasiga itwe lyani. Yibi biri ukuli, nga kwo biri byoꞌkuli kwo nimùshambaliiri mu kati ka Nahamwitu Yesu Kirisito.

\VS{32}Kiri neꞌkyanya nꞌgalwa na zirya nyamiishwa ndangi mu kaaya keꞌHefeso, bikagi byo nangaki yungusiri, íngilwe nazo hiꞌgulu lyeꞌbya hano mu kihugo naaho?

\par }{\PP Nga kwangabiiri kwo abafwiri batagazuuka,

\par }{\Q «Tukizi lya, iri tunanywa!

\par }{\QB Si kusheezi tugaafwa!\FTNT{†}{{\FR 15:32 }{\FR{15.32
}}{\XT{Hisaaya 22.13.
}}}»


\par }{\PP \VS{33}Mutakizi ki haburwa! «Abandu biija, ikyanya bali mu komeerana naꞌbabi, lyo bali mu sherebera.»

\VS{34}Kwokwo, mukebukwe nga kwo bimùkwiriiri. Munatwikire ku byaha! Mukuba, mu kati kiinyu, mukiri bandu baguma ábatayiji Rurema. Na íbitumiri nadetaga kwoku, hiꞌgulu lyoꞌkumùbonia ishoni.


\par }{\SH Ngiisi kwaꞌmagala giitu gagaaba mu kuzuuka
\par }
{\PP \VS{35}Ngeeka mundu muguma angabuuza: «Ikyanya abafwiri bagazuuka, kugaaba kuti? Baganazuuka naꞌmagala maki?»

\VS{36}Yibyo bibuuzo, biri bya buhwija! Si imbuto zo muli mu byala zitangazuuka, zítazi ba nga zafwa!

\VS{37}Na kwakundi, tutali mu byala imbuto ízikoli meziri. Si tuli mu byala indete, ziba za ngano, kandi iri za zindi mbuto.

\VS{38}Na ha nyuma, Rurema anaziyambike kwaꞌmagala nga kwo ali mu shungika. Na ngiisi mbuto, ali mu giyambika gaayo-gaayo magala.


\par }{\PP \VS{39}Iminyofu kwo iri yoshi, itali yo miguma. Iminyofu yaꞌbandu, iri kwayo. Na yeꞌnyamiishwa, iri kwayo. Na yoꞌtunyuni, iri kwayo. Na yeꞌfwi, iri kwayo.


\par }{\PP \VS{40}Na kwakundi, íbiri kwiꞌgulu bihiiti agaabyo magala. Na íbiri hano mu kihugo, nabyo bihiiti agaabyo magala kwakundi. Amagala geꞌbiri kwiꞌgulu, gahiiti ubwago
bulangashane. Naꞌmagala geꞌbiri mu kihugo, nago gahiiti ubwago.

\VS{41}Hali ubulangashane bwiꞌzuuba. Hali na bwoꞌmwezi. Hali na bweꞌndonde. Na ngiisi ndonde, nayo ihiitagi ubwayo-bwayo bulangashane.


\par }{\PP \VS{42}Kwokwo, kwo bigaaba na mu kuzuuka kwa abafwiri. Ikyanya amagala gali mu ziikwa, gali mu ba ga kushereera. Si mu kuzuulwa, gâye be ga kulama!

\VS{43}Mu kuziikwa, gali mu ba ga kunenuukwa. Si mu kuzuulwa, gâye be noꞌbulangashane! Mu kuziikwa, gali mu ba mu bukaholwe. Si mu kuzuulwa, gâye be noꞌbukalage.

\VS{44}Mu kuziikwa, gali mu ba gakiri magala ga hano mu kihugo. Si mu kuzuulwa, gâye be gakola geꞌbyoꞌmutima!

\par }{\PP Halyagagi amagala ga mu kihugo. Hali na geꞌbyoꞌmutima.

\VS{45}Biri nga kwo biyandisirwi kwokuno: «Umundu wa mbere
Hadamu, akaba kiremwa kigumaana.\FTNT{‡}{{\FR 15:45 }{\FR{15.45
}}{\XT{Ndondeko 2.7.
}}}» Halikago «Hadamu muzinda»\FTNT{§}{{\FR 15:45 }{\FR{15.45
}}{\FQ{Hadamu muzinda
}}{\FT{Yesu Kirisito.
}}} yehe akaba mutima, ye nali mu haana ubugumaana.

\VS{46}Kwokwo, ibyoꞌmutima bitali byo bikatangi ba ho. Si ibya mu kihugo, byo bikatangi ba ho. Yibyo byoꞌmutima, nabyo byabuli ba ho.

\VS{47}Uyo mundu wa mbere, akalyosibwa mu luvu. Si uwa kabiri, yehe akalyoka mwiꞌgulu!

\VS{48}Kwokwo, booshi aba mu kihugo, bali nga Hadamu, bwo akalyosibwa mu luvu. Si ngiisi aba mwiꞌgulu, boohe, bali nga Kirisito, bwo akalyoka mwiꞌgulu.

\VS{49}Nga kwoku tuki shushiini na Hadamu, bwo akalyoka mu luvu, kwokwo twâye ki shushaane na Kirisito, bwo akalyoka mwiꞌgulu.


\par }{\PP \VS{50}E beene witu! Namùbwira ku bweranyange kwo ngiisi íbiri neꞌminyofu noꞌmuko, bitangaziga kwo biyingire mu
bwami bwa Rurema. Mukuba, ibyo kushereera, bitangaziga kwo bikizi yama ho.


\par }{\PP \VS{51}Yuvwagwi! Ngola ngamùmenyeesa íbishubi bishamiri. Tutali tweshi kwo tugagwejera mu lufu. Si baguma biitu bagayami hindulwa

\VS{52}ku hyanya hiniini. Bigaaba nga kugohya, ku kyanya ikibuga kizinda kigadihirizibwa. Na mango ikibuga kidihirizibwa, lyo abafwiri bagazuuka. Banabe batakiri boꞌkushubi fwa. Tweshi tunahindulwe!

\VS{53}Mukuba, ibyo kushereera, bikwiriiri biyambikwe amagala ágatâye ki shereere. Na kundu byâli riiri bya kufwa, haliko bigayama ho.

\VS{54}Ikyanya ibyo kushereera noꞌkufwa bigaaba keera byayambikwa amagala goꞌkuyama ho, liꞌgambo ligaaba keera lyakoleka, íriyandisirwi kwokuno: «Narufu keera amirwa! Anahimwa lwoshi!\FTNT{*}{{\FR 15:54 }{\FR{15.54
}}{\XT{Hisaaya 25.8.
}}}»


\par }{\Q \VS{55}«E Narufu, leero kuhima kwawe kulyagagi hayi?

\par }{\Q Noꞌbushobozi bwawe bwoꞌkukomana, nabwo buli hayagi?\FTNT{†}{{\FR 15:55 }{\FR{15.55
}}{\XT{Hosheya 13.14.
}}}»


\par }{\MM \VS{56}Ulufu, luli mu longa ubulyo bwoꞌkutukoma ku njira yeꞌbyaha. Neꞌbyaha nabyo, biri mu longa imisi ku njira yeꞌMaaja.

\VS{57}Haliko Rurema ahuuzibwe! Mukuba, ali mu tuhimira ku njira ya Nahamwitu Yesu
Kirisito!


\par }{\PP \VS{58}Kwokwo, e beene witu bakundwa! Mukizi yama musikamiri! Hatanagire kindu íkigamùjungubania. Mukizi fiitirwa lwoshi mu kukolera Nahano, bwo muyiji-yiji kwo ngiisi byo muli mu yitubanula kwo mu kati kaage, bitagaafwa ubusha.




\par }\Chap{16}{\SH Ibindu byoꞌkugendi tabaala Abakirisito
\par }
{\PP \VerseOne{1}Na buno, namu detaga hiꞌgulu lyeꞌkitoolo kyoꞌkugendi tabaala abandu ba Rurema. Mukizi gira nga kwokulya keera nꞌgabwira abandu ba mu
mashengero geꞌGalatiya.

\VS{2}Ku ngiisi ulwiꞌyinga, ngiisi muguma winyu akizi handula ku bindu byo alonga, anabisingule. Kwokwo, mango nayija iyo munda imwinyu, hataki be igoorwa lyoꞌkubikuumania.

\VS{3}Ku yikyo kyanya, mutoolage abandu mu kati kiinyu. Naani, na mbaheereze amaruba goꞌkugendi bamenyeesa. Niinyu, mukabaheereze kirya kitoolo, bagendi kisikiriza abandu beꞌYerusaleemu.

\VS{4}Neꞌri byangaboneka kwo naani ngwiriiri ngende yo, tunagendanwe.


\par }{\SH Ishungi za Pahulu
\par }
{\PP \VS{5}Ngayija iyo munda imwinyu. Haliko ngatee lenga i Makedoniya. Mukuba, ho ngoli shungisiri kwo ngalenga.

\VS{6}Na mango nahika imwinyu, hali ikyanya nangamala yeꞌsiku. Ee! Nangamalira yeꞌkyanya kyoshi kyeꞌmbeho. Kwokwo, lyo mukalonge ukundabaala ku lugeezi lwani, ngiisi ho nangayiji genda.

\VS{7}Si buno, ndaloziizi ukulunguli yiji mùbona. Mukuba, hali ikyanya lwangaba lugeezi lwa mulindi-mulindi. Na ndangaliiri kwo ngaki yiji mala isiku nyingi iyo munda, iri Nahano angambanguula.


\par }{\PP \VS{8}Ngiri hano mu kaaya keꞌHefeso, halinde ukuhisa ku
lusiku lweꞌPendekosite.

\VS{9}Mu kano kaaya, ngoli yiguliirwi mwoꞌmulyango gwoꞌkukola mwoꞌmukolwa muhamu. Gunalyagagi gwa kamaro bweneene, kundu abandu bingi bagweti bagaagira mbu bambangirire.


\par }{\PP \VS{10}Ikyanya Timoteyo agayija imwinyu, hatagire mundu yeshi úgamúyobohya. Mukuba, naye ali mu kolera Nahano, nga kwokuno naani ndi mu múkolera.

\VS{11}Ku yukwo, mutamúgayirize! Haliko mukamútabaale ku lugeezi lwage mu kati koꞌmutuula, halinde akalonge ukugalukira ino munda ndi. Mukuba, twe na beene witu, tumúlindiriiri.


\par }{\PP \VS{12}Mwene witu wa Hapoolo kwakundi, keera namúyinginga bweneene kwo ayije iyo munda imwinyu, kuguma naꞌbandi beene witu. Halikago, analahira lwoshi kwo atagayija yo buno. Kundu kwokwo, agaki yija yo naaho, mango alonga ubulyo.


\par }{\SH Amagambo goꞌkusezerana
\par }
{\PP \VS{13}Mukizi ba masu! Munabe musikamiri mu bwemeere! Munayamage muli bikalage, buzira kuyoboha.

\VS{14}Ngiisi byo mugakizi gira, mukizi bigira mu kati koꞌrukundo.


\par }{\PP \VS{15}Muyiji kwo mu kihugo kyoshi kyeꞌHakaya, Setefaano kuguma naꞌbandu ba mu nyumba yage, bo bakaba ba mbere ukuyemeera Yesu. Banafitiirwi bweneene mu kukizi kolera abandu ba Rurema. E beene witu! Namúyinginga,

\VS{16}abandu mwene yabo, mukizi basimbaha! Mukizi simbaha naꞌbandi booshi bo tuli mu yitubanula kuguma mu kukola guno mukolwa.


\par }{\PP \VS{17}Nashambaala bweneene, bwo Setefaano akolaga hano, kuguma na Foritunato, na Hakahiko. Mukuba, bo bagweti bagandabaala ho mwangandabiiri.

\VS{18}Keera banamboleeza mu mutima. Baholeeza neꞌmitima yinyu kwakundi. Abandu mwene yabo, bakwiriiri bamenyeekane.


\par }{\PP \VS{19}Abandu ba mu
mashengero geꞌHaziya bamùlamusa. Hakila na Pirisila, nabo bamùlamusa bweneene kwiꞌziina lya Nahano, kuguma naꞌbandu biꞌshengero ábali mu kuumana mu nyumba yabo.

\VS{20}Abandi beene witu booshi, kwo bali hano, nabo bamùlamusa. Mukizi lamusania ku njira íkwaniini, mu kati koꞌrukundo.\FTNT{*}{{\FR 16:20 }{\FR{16.20
}}{\FQ{mu kati koꞌrukundo}}{\FT{Mu kigiriki bidesiri «Mukizi lamusania mu kunyunyugutana».
}}}


\par }{\PP \VS{21}Niehe Pahulu, nie namùyandikira guno musingo noꞌkuboko kwani.


\par }{\PP \VS{22}Umundu, iri angalahira ukukunda Nahano, adaakwe!

\par }{\PP E Nahamwitu! Uyijage!


\par }{\PP \VS{23}Nahano Yesu akizi yama, ali mu mùgashaanira!


\par }{\PP \VS{24}Urukundo lwani, luyamiri kuguma na niinyu mweshi, mu kati ka Yesu
Kirisito.

\par }