\NormalFont\ShortTitle{Nahumu}

{\MTB Ikitaabo kyoꞌmuleevi

\par }{\MT Nahumu

\par }{\IMT Indangiriro

\par }{\IP Mu yiki kitaabo kya Nahumu, muyandisirwi ngiisi kwo Rurema âli kola agaminika abandu baꞌkaaya keꞌNinaawi, kaaya kahamu keꞌHasuriya, noꞌkuhongola yako kaaya kaabo. Akabarakarira hiꞌgulu lya ngiisi kwo bakateera Abahisiraheeri bukayu bweneene, banavindagaza kiri naꞌBayuda. Na kwakundi, balya Baninaawi bakayikangaata bweneene, banayiyuvwa hiꞌgulu lyeꞌmigisi yabo, iri banadeta mbu yo yâli kizi baleetera ubuhimi. Kwokwo, Rurema akadeta kwo agabasivya lwoshi.

\par }{\IP Imiziizi miguma yiꞌsikamiro, iri mu Nahumu 3.18-19: «E mwami weꞌHasuriya! Si abakulu baawe keera bayitwa, banakoli lambamiri mu luvu. Abanalushaagwa baawe, batakiri mu shagala. Abagunda baawe, bashabukiiri mu migazi, ndaanaye woꞌkushubi bakuumania! Keera wakomeresibwa. Na buno naawe, ukola ugafwagaga! Ikyanya abandu bali mu yuvwa ngiisi kwo wahanyagala, bali mu koma amagasha ngana mu kushagaluka. Si hiꞌgulu lyoꞌbulangi bwawe, yabo booshi bâli kizi libuuka. Butakanahooha!»

\par }{\IS Íbiri mwo ku bwofi

\par }{\IO a) Ngiisi kwo Nahano ayagalwa hiꞌgulu lyeꞌNinaawi (1)

\par }{\IO b) Abaninaawi bakola bagashereezibwa (2–3)



\par }\ChapOne{1}{\PP \VerseOne{1}Ino ndumwa, iyerekiini amabone goꞌmuleevi Nahumu, wa mu kaaya keꞌHerikoshi, inadesiri hiꞌgulu lyaꞌkaaya keꞌNinaawi.


\par }{\SH Nahano arakarira i Ninaawi
\par }
{\Q \VS{2}Nahano Rurema alyagagi munaluugi, anagweti agayihoola.

\par }{\Q Ikyanya abagoma bagweti bagahagana naye, ali mu bahaniiriza ku buraakari bwage.

\par }{\Q E ma! Balya bagoma, ayamiri abarakariiri, anagweti agabayihoola.


\par }{\Q \VS{3}Nahano, kundu ayamiri agweti agayigenderera,

\par }{\QB halikago ali mwene ubushobozi.

\par }{\Q Atali mu lekeerera banangora-mabi, si agweti agabahana.

\par }{\Q Ikyanya agweti agagenda, hali mu boneka imibangami neꞌbihuhuuta.

\par }{\QB Ishando zaage, ikyanya ziri mu tumuula ulukungu, luli mu boneka nga bibungu.


\par }{\Q \VS{4}Ikyanya ali mu kyula, inyaaja neꞌnyiiji zinayami kama.

\par }{\Q Kiri neꞌndagiriro nyija zeꞌBashaani, na zeꞌmigazi yeꞌKarimeeri zinagubuuke.

\par }{\QB Noꞌtwaso tweꞌLebanooni, tunaholoke.


\par }{\Q \VS{5}Hiꞌgulu lya Rurema, imigazi iri mu shagala,

\par }{\QB noꞌtugangazi tunajongoloke, tunanyerere.

\par }{\Q Ikihugo kiri mu jugumbana imbere lyage,

\par }{\QB kuguma na booshi ábatuuziri mwo.


\par }{\Q \VS{6}Ikyanya Nahano ali mu shavura, nyandagi úwangaki labuka imbere lyage?

\par }{\Q Uburaakari bwage, ikyanya buli mu ba bukoli yasiri, nyandi úwangaki sigala?

\par }{\Q Uburaakari bwage, buli mu siriiza ngana-ngana.

\par }{\QB Kiri naꞌmaala, gagweti gagabereka imbere lyage.


\par }{\Q \VS{7}Nahano ali mwija.

\par }{\QB Ikyanya abandu bali mu libuuka, bakwaniini batibitire imwage.

\par }{\QB Ikyanya bali mu múbiika kwoꞌmulangaaliro, ali mu kizi bahahala.


\par }{\Q \VS{8}Haliko abagoma boohe, agweti agabalandiriza, halinde anabaminike.

\par }{\Q Ali mu yami bakumbulula nga mwijulire,

\par }{\QB halinde banaherere mu kihulu, lwoshi-lwoshi.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{9}Abandu, ikyanya bagweti bagaagira igambi hiꞌgulu lya Nahano, ali mu yami basivya.

\par }{\QB Atagaaba niꞌgoorwa mbu ashubi bashulika ubwa kabiri!


\par }{\Q \VS{10}Yabo bagoma bagaaba nga ábakoli lalusiri, banakizi bambaajira,

\par }{\QB banajigimbe nga kishungu-shungu kyumu kyeꞌmigenge,

\par }{\QB banasiriire lwoshi-lwoshi.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{11}E Ninaawi! Si mwami winyu agweti agayiji gira igambi libi hiꞌgulu lya Nahano!

\par }{\QB Ikyanya agweti agahanuulana, ali mu ba ashungisiri amabi naaho.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{12}Kundu kwokwo, Nahano adetaga kwokuno:

\par }{\Q «Kundu Abahasuriya bakoli luguusiri,

\par }{\QB si bagaahera, batanaki shubi boneka.

\par }{\Q E Bayuda! Kundu nâli kizi mùlibuza, leero ngamùleka.


\par }{\Q \VS{13}Na kundu mwâli shwesirwi neꞌminyororo yabo, ngagitwisa,

\par }{\Q batanâye ki mùvindagaze.»


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{14}E Ninaawi! Keera Nahano akyula hiꞌgulu lyawe:

\par }{\Q «Mutâye ki bute abandi abaana, mbu banashubi yinikwa amaziina giinyu.

\par }{\QB Si mu ndaaro zeꞌmizimu yinyu, ngashaaza imigisi yoshi-yoshi.

\par }{\Q Bwo mukoli bihuusiri bweneene,

\par }{\QB ngweti ngamúhumbira ishinda.»




\par }\PoetryChap{2}{\Q \VerseOne{1}E Bayuda! Langiizi ku migazi!

\par }{\QB Si hali mu yija indumwa ígweti igaleeta imyazi miija yoꞌmutuula!

\par }{\Q Aaho! Mugirage isiku ngulu!

\par }{\QB Na ngiisi byo mukalagaania Rurema, mubikwizagye.

\par }{\Q Banangora-mabi, batâye ki teere ikihugo kiinyu.

\par }{\QB Mukuba, ngabashereeza lwoshi-lwoshi!


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{2}E kaaya keꞌNinaawi! Langiiza! Abagoma bagayiji kuteera.

\par }{\Q Mulangage akaaya kazitire! Mulaliire ku mitalimbwa!

\par }{\Q E maashi! Mukenyere, munasikame, munayibiike ibiringiini ukulwa!


\par }{\Q \VS{3}Ikyanya abanyazi bakateera Abayuda, banabasiga maboko mamaata,

\par }{\QB banabashereegeza kiri neꞌndalo zaabo zeꞌmizabibu.

\par }{\QB Kundu kwokwo, Rurema akalagaania
Abahisiraheeri kwo agaki bagalulira ubulangashane bwabo.

\par }{\Q Kiri naꞌBayuda kwakundi, Nahano akola agabagalulira ubweꞌmwabo.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{4}E Baninaawi! Indwani zaꞌbagoma biinyu, zifumbiiti isiribo ndukula, neꞌbyambalwa bidukula.

\par }{\QB Ikyanya zikola mu yitegaanura, amagaare gaazo giꞌzibo gali mu ba gakeyengiini.

\par }{\Q Zifumbiiti amatumu gaazo, zinagalengeziizi hiꞌgulu.


\par }{\Q \VS{5}Amagaare gaazo giꞌzibo, gagweti gagasuula umulindi mu njira za mu kaaya, na mu zeꞌbutambi lyako.

\par }{\Q Zinagweti zigayilyemuza nga mbigi za muliro,

\par }{\QB zinagweti zigasuula umulindi nga biryamu.


\par }{\Q \VS{6}Mwami weꞌNinaawi, agweti agatabaaza abakulu baꞌbasirikaani.

\par }{\Q Na kundu bagweti bagatibitira imunda ali,

\par }{\QB haliko bali mu genda bagasisiitwa.

\par }{\Q Abagoma baabo bakwabadukira iwa luzitiro,

\par }{\QB banalingaania ikindu kihamu kyoꞌkubakingira.


\par }{\Q \VS{7}Lyeryo, imiryango yoꞌkugomera ulwiji, yanatikira.

\par }{\QB Akajumiro, kanayami yihongoleka haashi.


\par }{\Q \VS{8}Abagoma banashaaza umugisi gwo bâli kizi yikumba,

\par }{\Q banagutwala i mahanga.

\par }{\QB Kyo kitumiri abaja-kazi bakoli gweti bagalira-lira nga mahumba.

\par }{\Q Banakizi yititimba-titimba ku bifuba, mu kuyerekana umwizingeerwe gwabo.


\par }{\Q \VS{9}Si Abaninaawi bakola ngiꞌbenga íryatulika.

\par }{\Q Kundu bali mu deta: «Mulekage ukutibita, mulekage ukutibita!»

\par }{\QB Haliko, ndaaye úli mu yimanga.

\par }{\Q Si booshi bali mu tibita!


\par }{\Q \VS{10}Emwe bagoma! Si mu kano kaaya, mulyagagi akanyabungaka keꞌbindu.

\par }{\QB Biri kandaharuurwa.

\par }{\Q Kwokwo, mushahulage inooro, kuguma neꞌharija!


\par }{\Q \VS{11}Duba-duba, yibyo bindu byoshi, bigweti bigashahulwa mu kaaya.

\par }{\QB Abandu beꞌNinaawi, imitima yabo keera yahola.

\par }{\Q Indege zitaki kaniri, si bakoli shengusiri ngana.

\par }{\QB Banakoli yulubaliirwi i malanga!


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{12}Aahago! Akaaya kahamu keꞌNinaawi, kuti úkwaba?

\par }{\QB Si kashuba nga lwala lweꞌndare!

\par }{\Q Mwomwo, mweꞌnjuuke zeꞌndare zishuba mu longera ibyokulya.

\par }{\Q Ifiizi yeꞌndare, ikyanya ishuba mu genda i ruhiiviro,

\par }{\QB ndaaye mundu úshuba mu kakaza abaana baayo.


\par }{\Q \VS{13}Ishuba mu genda, inayite inyamiishwa,

\par }{\QB inazibaagire ibuguma lyayo, naꞌbaana baayo.

\par }{\Q Ee! Ikyanya yayita inyamiishwa,

\par }{\QB inyama zaazo ziri mu yijula ibundo lyayo.


\par }{\Q \VS{14}Nahano woꞌbushobozi bwoshi adetaga kwokuno:

\par }{\Q «E Ninaawi, ngola mugoma wawe.

\par }{\QB Amagaare gaawe giꞌzibo, ngagajigiivya, halinde ikyusi kyago kinatutumuke.

\par }{\Q Imisore yawe, kundu ishuba nga njuuke zeꞌndare, booshi bagafwira mwiꞌzibo,

\par }{\QB utanâye gendi shahula ibya beene.

\par }{\Q Kiri neꞌndumwa zaawe, zitâye shubi gendi teera abandu ikyoba.»




\par }\Chap{3}{\SH Abandu beꞌNinaawi bahera
\par }
{\Q \VerseOne{1}E kaaya keꞌNinaawi! Yayewe imwawe!

\par }{\QB Si ulyagagi mwitani, unali mutebani!

\par }{\Q Mu kati kaawe, muyijwiri ibindu byo ukashahula!

\par }{\QB Si wâli kizi tindimaza abandi bweneene.


\par }{\Q \VS{2}Yuvwiriza ngiisi kweꞌngoni, iri twa-twa!

\par }{\Q Amagaare giinyu giꞌzibo, gali mu girigimba,

\par }{\QB Neꞌfwarasi ziinyu, ziri wa giriti-giriti,

\par }{\QB Naꞌmagaare giꞌzibo gagweti gagalunduma!


\par }{\Q \VS{3}Abasirikaani ábali mu gendera ku fwarasi bayiji kuteera.

\par }{\Q Ingooti zaabo, naꞌmatumu gaabo, bigweti bigakyemula.

\par }{\QB Keera bakamùyita mwaꞌbandu bingi.

\par }{\Q Na buno, ibirunda bikoli ba kandaharuurwa,

\par }{\QB halinde abasirikaani bagweti bagabisiitara-siitara kwo!


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{4}E Ninaawi! Ushuba bulambe woꞌmukazi!

\par }{\QB Ushubi gweti ugalungumirwa, iri unakoleesa amaleere gaawe.

\par }{\Q Keera ukashweka abandu beꞌbihugo bingi,

\par }{\QB mu busambani bwawe, na mu bulozi bwawe.


\par }{\Q \VS{5}Kwokwo, Nahano woꞌbushobozi bwoshi adetaga kwokuno:

\par }{\Q «Umulondo gwawe, ngolaga ngagushonia halinde kwiꞌtwe.

\par }{\QB Kwokwo, lyaꞌbandu baꞌgandi maami gooshi babone ubukondwe bwawe, iri banakuteeza ishoni.


\par }{\Q \VS{6}Ngakufuka kwiꞌjolera,

\par }{\QB halinde abandu booshi banakuloleere, banakunenuuke.


\par }{\Q \VS{7}Ngiisi ábagakubona, bagakutibita, iri banakushekeereza kwokuno:

\par }{\Q “Niino! Leero, Ninaawi ahongolwa ngana!

\par }{\QB Aahago! Nyandi úgamúlirira?

\par }{\QB Hayi tugaki longa abandu boꞌkumúholeeza?”»


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{8}E Ninaawi! Ka we himiri akaaya Tebeesi?

\par }{\Q Si yako kaaya, kakayubakwa ha butambi lyoꞌlwiji Niire,

\par }{\QB kanazungulusirwi naꞌmiiji.

\par }{\Q Ulwiji Niire, lwâli kizi kalanga bweneene.

\par }{\QB Naꞌmiiji gaalwo, lwo luzitiro lwako.


\par }{\Q \VS{9}Abandu beꞌTebeesi, bâli biisiri umulangaaliro ku bushobozi bweꞌKuushi, na ku bweꞌMiisiri.

\par }{\Q Bâli kizi tabaaza kandi naꞌbandu beꞌPuuti, naꞌbeꞌLibiya,


\par }{\Q \VS{10}Kundu kwokwo, yabo bandu beꞌTebeesi nabo bakagwatwa imbohe, banatwalwa i mahanga.

\par }{\Q Kiri naꞌbaana baage baanuke, abagoma baabo bakabatenga-tenga,

\par }{\QB halinde banafwira mu ngiisi mashangaaniza.

\par }{\Q Abanalushaagwa baabo booshi, bakabagaba mu kubataarira ikibare.

\par }{\Q Abatwali baage booshi, bakabashweka iminyororo.


\par }{\Q \VS{11}E Ninaawi! Si na naawe, leero ugalaluka.

\par }{\QB Ugagendi looza ukuyibisha, gira abagoma batakugwate.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{12}Inzitiro zaawe zooshi zoꞌkukukingira, zigahongolerwa haashi,

\par }{\QB zinagwe nga bitumbwe byeꞌmitiini keera íbyayera.

\par }{\Q Neꞌkyanya bigashaganizibwa,

\par }{\QB biri mu yami tibukira mu kanwa ka úloziizi ukubimiragusa.


\par }{\Q \VS{13}Abasirikaani baawe, honyo! Si booshi bakoli ba nga bakazi bazira misi!

\par }{\QB Imiryango yeꞌkihugo kyawe, ikoli yanuusiri imbere lyaꞌbagoma baawe.

\par }{\Q Ee ma! Umuliro keera gukajigiivya inyigaliro zaayo.


\par }{\Q \VS{14}E bandu beꞌNinaawi! Muyibiikire ikihinda kyaꞌmiiji!

\par }{\QB Munasikamye inzitiro ziinyu, lyo mulonga ukugooyera ikiteero.

\par }{\Q Muyabiirage ibidaka, munabihonde naꞌmagulu,

\par }{\QB halinde lyo mubumba amatafaari, munagayokye.


\par }{\Q \VS{15}Yibyo byoshi, kundu mugweti mugabigira,

\par }{\Q si baguma biinyu bagasingoolwa ngana ku muliro,

\par }{\QB naꞌbandi banayitwe ku ngooti.

\par }{\BB \par }
{\Q Mugajanganula-janganula, nga kweꞌnzige ziri mu piisa byoshi.

\par }{\QB E bandu beꞌNinaawi! Kundu mwangaluguuka nga mahaazi, mugashaganibwa naaho.


\par }{\Q \VS{16}Mu mwawe, abadandaza keera bakaluguuka, banakoli ba bingi ukuhima indonde.

\par }{\Q Ehee! Yabo bagatee lya byoshi íbiri mu kihugo,

\par }{\QB bakabuli nyerera nga nzige íziri mu balala.


\par }{\Q \VS{17}Abalaazi baawe, kuguma naꞌbakulu, bakaluguuka

\par }{\QB ngaꞌmahaazi ágali mu yiguga ku kibambaazi ku kyanya kyeꞌmbeho.

\par }{\Q Haliko, ikyanya kyeꞌndara, ikyanya izuuba liri mu tunduuka,

\par }{\QB byoshi binayami guruka, gwi! Binayami yinywerereka.

\par }{\Q Ndaanaye úyiji ngiisi ho biri mu genda!


\par }{\SH Abahasuriya bahimwa lwoshi-lwoshi
\par }
{\Q \VS{18}E mwami weꞌHasuriya! Si abakulu baawe keera bayitwa,

\par }{\QB banakoli lambamiri mu luvu.

\par }{\Q Abanalushaagwa baawe, batakiri mu shagala.

\par }{\QB Abagunda baawe, bashabukiiri mu migazi, ndaanaye woꞌkushubi bakuumania!


\par }{\Q \VS{19}Keera wakomeresibwa. Na buno naawe, ukola ugafwagaga!

\par }{\Q Ikyanya abandu bali mu yuvwa ngiisi kwo wahanyagala,

\par }{\QB bali mu koma amagasha ngana mu kushagaluka.

\par }{\Q Si hiꞌgulu lyoꞌbulangi bwawe, yabo booshi bâli kizi libuuka. Butakanahooha!

\par }